197

2. In Romana republica regnante Henrico ⁜ (4) , fuit [Col. 0092C] in Galliae citerioris partibus virgo, tam generis quam sanctitatis ingenuitate illustris, nomine Hildegardis, patre Hideberto ⁜ (5) , matre Mechtilde progenita. Qui, licet mundanis impliciti curis et opulentia [Col. 0093A] conspicui, Creatoris tamen donis non ingrati, filiam praenominatam divino famulatui manciparunt, eo quod jam ineuntis aetatis ejus praematura sinceritas ab omni carnalium habitudine multum dissentire videretur. Mox namque, ut poterat primam tentare loquelam, tam verbis quam nutibus significabat his qui circa se erant secretarum visionum species ⁜ (6) , quas praeter communem caeteris aspectum, speculatione prorsus insolita intuebatur. Cum [ ms, cumque] jam fere esset octo annorum, consepelienda Christo, ut cum ipso ad immortalitatis gloriam resurgeret, recluditur in monte Sancti Disibodi, cum pia Deoque devota femina Jutta [ ms. Juttha], quae illam sub humilitatis et innocentiae veste diligenter instituebat, et carminibus tantum [Col. 0093B] Davidicis instruens, in psalterio decachordo jubilare praemonstrabat. Caeterum praeter simplicem psalmorum notitiam, nullam litteratoriae vel musicae artis ab homine percepit doctrinam, quamvis ejus exstent scripta non pauca, et quaedam non exigna volumina. Verum hoc ex ipsius potius dictis in promptu est declarare. Ait enim sic in libro suo, qui Scivias praenotatur: «Cum quadraginta duorum annorum, septemque mensium essem, maximae coruscationis igneum lumen aperto coelo veniens, totum cerebrum meum transfudit, et totum cor, totumque pectus meum, velut flamma, non tamen ardens, sed calens, ita inflammavit, ut sol rem aliquam calefacit, super quam radios suos ponit. Et repente intellectum expositionis librorum, videlicet [Col. 0093C] Psalterii, Evangelii, et aliorum Catholicorum, tam Veteris quam Novi Testamenti voluminum sapiebam, non autem interpretationem verborum ⁜ (7) textus eorum, nec divisionem syllabarum, nec cognitionem casuum aut temporum habebam.»

3. Sed ut ad propositum redeam, virgo Christo voto monasticae professionis et sacri velaminis benedictione provecta [ ms. perfecta] crescebat, et ibat de virtute in virtutem, annitente et congaudente provectibus ejus supra praenominata [ ms. nominata] matre venerabili, quae jam ex discipula magistram, ac praeviam semitarum excellentium, eam fieri cum admiratione cernebat. Flagrabat [Col. 0093D] siquidem in ejus pectore charitatis benignitas, quae nullum a sua latitudine excluderet. Turrim quoque virginitatis murus tuebatur humilitatis: hinc cibi potusque parcimonia vestium vilitate fovebatur: inde tranquillitas cordis pudibunda silentio [ ms. pudibunda silentii] ac verborum parcitate monstrabatur: quae omnia sanctarum monilia virtutum, summi fabricata manu Artificis, patientia custos in sponsa Christi exornanda servabat. [Col. 0094A] Sed quoniam vasa figuli probat fornax, et virtus in infirmitate perficitur, non defuerunt ei ab ipsa fere infantia crebri et pene continui languorum dolores, ita ut pedum incessu perraro uteretur: et cum tota carnis materia fluitaret, vita illius esset quaedam pretiosae mortis imago. Quantum vero exterioris hominis viribus deerat, tantum interiori per spiritum scientiae ac fortitudinis accedebat: et, corpore tabescente, mirum in modum fervor spiritus inaestuabat.

4. Cumque in sancto proposito multis annis succrescens, soli Deo complacere satageret, jamque tempus instaret, quod ad multorum provectum vita ejus ac doctrina patesceret, commonetur divinitus, voce ad eam facta, ut de caetero quae [Col. 0094B] videret et audiret, scribere non cunctaretur. Illa vero per femineam verecundiam, et vulgi vaniloquia, et temeraria hominum judicia trepidante, cum quae ostensa sunt coelitus secreta, revelare stimulo acriori coarctaretur non haesitare, tandemque dum longa aegritudine tabefacta decubuisset, primo cuidam monacho, quem sibi magistrum prosposuerat, et per eum abbati suo, cum metu et humilitate causam hujus flagelli aperuit. Ille rei novitatem insolitam mente pertractans, quanquam Deo nihil impossibile esse cognosceret, adhibitis de collegio prudentioribus, experiendum judicavit quod audiebat: ac de scripturis et visionibus ejus quaedam sciscitatus, ea quae Deus daret, monuit declarare. [Col. 0094C] Mox ut illa scribendi opus, quod non didicerat, attentavit, redeunte virium sibi solita possibilitate [ ms. potestate], de lecto languoris erigitur. Tunc abbas, accepta inusitati miraculi certitudine, non suo contentus judicio, rem ad publicam notitiam vidit [ ms. judicavit] esse proferendam: veniensque ad matricem sedem Moguntinam [ms. Moguntiam], coram venerabili archipraesule Henrico et capitaneis Ecclesiae, quod cognoverat exposuit. Scripta quoque quae Virgo beata nuper ediderat, ostendit.

5. Per idem tempus sanctae Romanae sedis antistes, felicis memoriae Eugenius, celebrato Remis universali concilio ⁜ (8) , per Adalberonem Trevirorum [Col. 0094D] archiepiscopum devocatus [ ms. vocatus], Treviri morabatur. Visum est pontifici Moguntinae civitatis et majoribus cleri, ad Apostolici cognitionem esse [ ms. de his esse] veniendum, quatenus ipsius auctoritate nosceretur quid de compertis recipiendum aut refutandum foret. At papa summae discretionis, auditu tantae novitatis attonitus, cum Deo sciret cuncta esse possibilia, rem diligentius investigare gestiens, venerabilem Virduni praesulem [Col. 0095A] ⁜ (9) , et cum eo Adelbertum ⁜ (10) primicerium, aliasque personas idoneas dirigit ad coenobium, sub quo eadem virgo tot annis degebat [ ms. tegebatur] inclusa, ut sine strepitu vel curiositatis acumine, quid rerum [ ms. quod verum] esset, ab ipsa sciscitarentur. Quibus humiliter inquirentibus, cum illa simpliciter, quae de se erant, aperuisset, ad Apostolicum redierunt, et magna ipsius, magna cunctorum astantium exspectatione, quae audierant, retulerunt. His papa recognitis, jubet repraesentari scripta beatae Hildegardis, quae sibi de praefato coenobio perlata susceperat, et ex manibus propriis tenens, ipseque recitatoris vice functus, archiepiscopo et cardinalibus omnibusque qui de clero aderant, publice legit, ac responsa virorum, quos ad haec indaganda miserat, [Col. 0095B] pronuntians, omnium mentes et voces in laudem Conditoris et congratulationem excitavit. Aderat etiam ibidem sanctae recordationis Bernardus abbas Clarevallis, quo mediante, caeterisque adnitentibus, monebatur summus pontifex, ne tam insignem lucernam silentio tegi pateretur, sed gratiam tantam, quam tempore ipsius Dominus manifestare vellet, sua auctoritate confirmaret. Ad haec reverendus Pater patrum, tam benigne quam et sagaciter, assensum praebens, litteris salutatoriis beatam virginem visitavit in quibus concessa sub Christi et beati Petri nomine licentia proferendi, quaecunque per Spiritum sanctum cognovisset, eam ad scribendum animavit. Sed et locum, quo illa fovebatur, [Col. 0095C] honoravit, datis ad abbatem ⁜ (11) et fratres coenobii gratulatoriis ex suo nomine litterarum apicibus.

6. Igitur beata Hildegardis cum fiducia humillima verbis, quae non ab homine, neque per hominem acceperat, aperuit et perfudit tam sanctae opinionis odorem bonum longe lateque fragrantem. Tunc confluebant [ ms. circumfluebant] ad eam filiae nobilium non paucae, sub habitu religionis regularibus semitis instituendae. Cumque omnes unum reclusionis habitaculum vix caperet, jamque de transferendis et [Col. 0095D] ampliandis earum mansionibus consilium versaretur; demonstratur illi per Spiritum [ ms. Spiritum sanctum] locus, ubi Naha ⁜ (12) fluvius Rheno confluit, videlicet collis a priscis diebus sancto Ruperto ⁜ (13) confessori ex nomine attitulatus, quem ille olim patrimonii jure possederat, ibique cum beata genitrice sua, Bertha nomine, et sancto Wiberto [Col. 0096A] confessore, vitam feliciter in Dei opere ac famulatu consummavit, ac de sepultura ejus ac reliquiis loco nomen inhaeserat. Itaque dum virgo Dei locum transmigrationis, quem non corporalibus oculis, verum intima visione cognoverat, abbati suo et fratribus designaret, sed illis haesitantibus, eo quod discessum ejus moleste ferrent, ne jussum Dei peragere impediretur, decidit, ut pridem [ ms. prius], in lectum prolixi languoris, de quo non antea surrexit, quam abbas et caeteri divino se nutu urgeri conspicerent ad consentiendum, nec obstarent, sed pro posse adniterentur. Ex quibus Arnoldus ex laico monachus, qui forti obstinatione renitendo caeteros ad obsistendum videbatur animare, dum esset in praedio ecclesiae villa Wilara, tanta vexatione subito [Col. 0096B] percussus est corporis, ut de vita quoque desperaret, linguamque in immensum turgentem ore continere non posset.

7. Postulavit ergo nutibus quibus poterat, ut ad Sancti Roberti ecclesiam deferretur: moxque, ut illic vovit, quod ulterius non obstaret, sed pro posse adniteretur, protinus recepta incolumitate, coepit adjutor esse praeparantium mansiones, et propriis manibus dissipare vineta, ubi domus aedificarentur, sanctimonialium receptaculis aptae. Ipsa vero, cujus migrationi haec habitacula praeparabantur, dum propter moras divinae visionis exsequendae jaceret gressuum penitus officio destituta, et tanquam saxea rupes, de lecto, in quem deciderat, nullatenus moveri [Col. 0096C] posset, non satis credulus abbas referentibus, intravit, ut videret. Cumque totis viribus per se conaretur, vel de capite illam sustollere, vel de latere in latus reclinare, nihilque conando penitus efficeret, tam insolito stupefactus miraculo, cognovit non passionis humanae, sed divinae correptionis esse, quod gerebatur, nec ulterius [ ms. nec sibi ulterius] contraeundum fore coelesti edicto, ne deterius quidpiam ut ipse pateretur. Quoniam vero locus praenominatus partim ad Moguntinae Ecclesiae canonicos pertinebat, et fundus cum oratorio Sancti Roberti possessio erat comitis Bernardi de Hildensheim, facta per interventum fidelium legatione, virgo Dei praescia licentiam sibi et sororibus suis obtinuit illic inhabitandi.

[Col. 0096D] 8. Igitur post longam gradiendi defectionem, dum jam utrinque deliberatum esset, ut cum consororibus [ ms. addit suis] dimitteretur ad locum, quem in spiritu praeviderat, ingressus abbas ad jacentem et afflictam, dixit, ut in nomine Domini surgeret, abitura ad mansionem sibi coelitus praedestinatam. Tunc illa dicto citius surgente, tanquam nihil tam [Col. 0097A] prolixo tempore debilitatis sensisset, stupor et admiratio cunctos, qui aderant, apprehendit. Nec immerito, cum et ea quae circa decumbentem fieri [ ms. geri] visa erant, non minus essent stupenda, quia ex quo locum mutandi coelitus accepit mandatum, quoties res ad effectum tendere videbatur, toties illa levamen passionis in suo corpore sentiebat, ac vice mutata, quoties obnitentium contradictione cassari negotium cernebatur, toties ista, licet absens, intensiore gravamine laborabat. Aliquando de stratu repente consurgens, cunctosque reclusionis angulos et habitacula perambulans, loqui omnino non poterat: rursumque ad lectum rediens, deficiente gressu, loquebatur ut prius. Quo languoris genere non tunc solum laboravit, sed et quotiescunque [Col. 0097B] feminea trepidatione tardasset vel dubitasset supernae voluntatis peragere negotia, hoc certitudinis in se capiebat argumentum.

9. Tandem ergo Dei famula cum decem et octo puellis Deo sanctis [ ms. sacratis] pristinae habitationis loco decedente, quantum his quos deserebat, doloris et luctus derelinquebat, tantum regioni, ad quam accedebat, gaudii et exsultationis afferebat. Fuerant namque illi de Bingensi [ ms. Binguensi] oppido et contiguis villis multi honoratorum, et de plebe non exigua multitudo, qui eam cum grandi tripudio et divinis laudibus exceperunt. At ipsa cum suo, imo Christi, grege pusillo paratum sibi locum ingressa, divinam, quae cuncta dispensat, Sapientiam [Col. 0097C] devota cordis alacritate magnificabat, et commissas tutelae suae sanctimoniales virgines materno affectu fovebat, et regularibus institutis prudenter imbuere non cessabat. Et ne alieni juris possessionem videretur invasisse vel occupare, de donariis fidelium quae fama nominis ejus adducti deferebant, locum suae habitationis, partim dato pretio, partim facto concambio, a proprietariis praedictis obtinuit. Quem quia liberum suscepit, liberum manere perpetuo constituit; ita ut patriocinio tantum Moguntinae Ecclesiae subjectus, non alium quam sedis ipsius archiepiscopum haberet defensorem, ne, si laicum advocatum assumeret, ovili lupum videretur inducere: quo fere generali morbo per orbem plurimae vexantur ac vastantur ecclesiae. Erga praelatos [Col. 0097D] coenobii, de quo migraverat, hoc tantum subjectionis sibi suisque filiabus retinuit, ut quae de spiritualibus, hoc est de ordinis tenore et de monachatus professione quaerenda essent, ab eis potius quam aliunde susciperent: et prout res et tempus posceret, sacerdotes de ipso coenobio susciperent, quos propria et libera electione ⁜ (14) nominatim expetivissent, qui eas tam in cura animarum ac divinis exsequendis [Col. 0098A] officiis, quam in temporalium procuratione sustentarent.

10. Quae omnia non solum permissu, sed et consulto venerabilis Henrici atque Arnoldi ⁜ (15) Moguntinae metropolis archipraesulum, sed et scriptis eorumdem cum consensu abbatum, decreta et confirmata sunt; ne quid potestatis in praedia Sancti Ruperti sibi usurparet ecclesia Sancti Disibodi, privilegiorum auctoritate, imo, ut pressius dicam, superni Numinis interdicto vetitum est: siquidem haec ipsa virgo, dum revelatione intima cognosceret pro tali negotio eundum sibi esse ad idem coenobium, et instar Jonae prophetae trepidatione quadam detineretur, divinae castigationis flagello tacta, pene languit usque ad mortem. Quo verbere commonita, [Col. 0098B] se fecit in oratorium deportari, ibique se quo Deus jubebat ituram, si correptio cessaret, devovit. Deinde petiit ut equo imposita et manibus sustentata deduceretur: moxque ut viae pauxillum deducta est, receptis viribus, laetabunda procedebat. Perveniensque ad Montem praenominati confessoris, cui [ms. quomodo] venire compulsa esset, exposuit, atque locum suae habitationis cum allodiis ad se pertinentibus, ab illis [ms. illis] coenobii fratribus absolvit, relicta illis plurima portione possessionum, quae illi cum sororibus susceptis traditae fuerant et insuper pecuniarum non modica quantitate, ne quid usquam justae querelae relinqueretur.

11. Verum, et ea quae series narrationis exigit, [Col. 0098C] repetam, beata Hildegardis, quamvis in se Liae ⁜ (16) parturientis crebros dolores sustineret, nihilominus speciosae Rachelis oculos claros lumine speculationis internae pascebat, et quaecunque interius aspexisse, dictis et scriptis, prout noverat expedire, pandebat. De quo genere speculandi seu videndi modo, qui perrarus ac pluribus etiam excellentium sanctorum noscitur in hac mortalitatis umbra incompertus fuisse, res poscit ut aliqua dicantur [ ms. aliquid dicatur]: quod ipsius verbis potissimum, quantum vel ipsa pandere potuit, cognoscatur. Sic enim dicit in epistola, qua ad Wibertum Gemblacensem ⁜ (17) monachum, de his quae de ea relatu famae audierat, sciscitantem, rescripsit: «Deus, [Col. 0098D] inquit, ubi vult, ad gloriam nominis sui, et non terreni hominis, operatur. Ego quidem [ ms. addit semper] trementem timorem habeo, quoniam nullam securitatem ullius possibilitatis in me scio. Sed manus meas ad Deum porrigo, quatenus velut penna, quae omni gravedine virium caret, et quae per ventum volat, ab ipso sustinear, nec ea, quae video, perfecte scire possum, quandiu in corporali [Col. 0099A] officio sum, et in anima invisibilis [ ms. invisibili], quoniam in his duobus homini defectus est. Ab infantia autem mea, ossibus, et nervis, ac venis meis nondum confortatis, visionem hanc in anima mea usque ad praesens tempus semper video, cum jam plusquam septuagesima annorum sim; animaque mea, prout Deus vult, in hac visione sursum in altudinem firmamenti, et in vicissitudinem diversi aeris ascendit, atque inter diversos populos se dilatat, quamvis in longinquis regionibus et locis a me remoti sint. Et quoniam haec tali modo in anima mea video, idcirco etiam secundum vicissitudinem nubium et aliarum creaturarum ea conspicio. [Col. 0099B] Ista autem nec exterioribus oculis video, nec exterioribus auribus audio, nec cogitationibus cordis mei, nec ulla collatione quinque sensuum meorum percipio, sed tantum in anima mea, apertis exterioribus oculis, ita quod nunquam in eis defectum exstasis passa sum, sed vigilans die ac noct eea video.

12. Itaque sicut ex verbis praecedentibus colligimus, vere mirus et perrarus [ ms. perdius] huic sanctae virgini speculationis adfuit modus. Nempe ad similitudinem sanctorum animalium, quae vidit Ezechiel ⁜ (18) , ipsa certum pennatum animal ibat, et non revertebatur: et iterum ibat, et revertebatur [Col. 0100A] (Ezech. I) : quia ab activa vita, quam apprehenderat, ad quaelibet infima non revertebatur; et a contemplativa, quam, carne obsita, jugiter tenere non poterat, in activam vitam revertebatur. Quasi enim ei de activae vitae modo diceret Deus: Non te deseram neque derelinquam (Hebr. XIII) , a bono proposito non permisit eam redire; et iterum, quasi de contemplativae vitae modo ei diceret: Averte oculos tuos, quia ipsi me avolare fecerunt (Cant. VI) , de speculatione suae incomprehensibilis majestatis ad actualis vitae laborem eam permisit redire. Averte, inquit, oculos tuos a mea contemplatione, quia ipsi me avolare faciunt, dum me in [Col. 0100B] hac vita ad perfectum comprehendere non sufficiunt. Unde et Psalmista ait: Accedit homo ad cor altum et exaltabitur Deus (Psal. LXIII) : quia quo altius puro corde quaeritur, eo sublimius, quam sit incomprehensibilis, comprehenditur. Eo modo beata virgo in carne adhuc posita, et per activam laborabat, et per contemplativam in ipsam divinitatis lucem totis desideriis inhiabat. Sed hic primo libro ponentes terminum, benedicamus Dominum, qui ancillam suam ab ipso ortus sui principio electam respexit, et eam dilectam usque ad claritatem visionis suae provexit.

13. Grandem quidem materiam ingenia parva non sufferunt: sed charitas et obedientia, quibus me totum semper vobis debere profiteor, Ludovice et Godefride abbates optimi, mentem meam etiam de impossibilibus ad possibilem facultatem efferunt. Unde quamvis nullo fretus ingenio, tamen praeceptis vestris in charitate Christi obtemperavi, et libellum secundum de Vita beatae Hildegardis virginis, secretis et arcanis visionibus quasi quibusdam amoenis floribus respersum, ab eo loco, quo praecedentem librum Godefridus ⁜ (19) bonae memoriae terminavit, ordinare et perficere, Deo favente, curavi. In quo ex verbis ipsius Deo dilectae virginis tanta elucet claritas prophetiae, ut nihil minus antiquis Patribus [Col. 0099D] videatur percepisse gratiae. Nempe sicut legitur de Moyse, quod indesinenter fuerit in tabernaculo, sic et ipsa in visionum coelestium morabatur umbraculo, videlicet ut, sicut ille, sic ista a Deo, ut aliquid [Col. 0100C] disceret, aut auditores suos aliquid doceret. An non morabatur in coelesti tabernaculo, et transcenderat nebulam totius carnalitatis, cum dictatum et verba Evangelii Joannis, In principio erat Verbum, etc. (Joan. I) , eam docuit Spiritus veritatis? Ipse enim Spiritus sanctus, qui in cor Joannis profluxit, quando hanc profundissimam revelationem de pectore Jesu suxit, per divinam suae dignationis gratiam hoc istam voluit discere, quod ille dignus fuit dicere. Sed de his iterum loqui differamus, et proposita, aspirante ipso Spiritu disseramus. Nec moveat lectorem, quod quaedam, quae in praecedenti libro Vitae ejus praescripta sunt, eadem in subsequenti etiam opere visionum ejus, nihilominus descripta sunt: quia dignum judicavimus, ut et qualitas ordinis in [Col. 0100D] recitatione historiae ejus servaretur, et auctoritas vel integritas verborum, quae per Spiritum sanctum prolata sunt, in descriptione visionum ejus nullatenus mutilaretur ⁜ (20) .

14. Igitur beata virgo in loco ad quem visu divino migraverat, librum visionum suarum, quem apud montem Sancti Disibodi inchoaverat, consummavit ⁜ (21) , et quaedam de natura hominis et elementorum, diversarumque creaturarum, et quomodo homini ex his succurrendum sit, aliaque multa secreta prophetico spiritu manifestavit. Patet etiam quam eleganter epistolis, de diversis provinciis ad se directis, responderit, si quis tenorem verborum ejus, ex revelatione divina ⁜ (22) prolatorum, altius considerare [Col. 0101B] voluerit. Sunt tamen in unum volumen compilatae et suae, et illae, quae ad se fuerant [ ms. venerant] destinatae. Quis vero non miretur, quod cantum dulcissimae melodiae mirabili protulit symphonia, et litteras non prius visas, cum lingua edidit antea inaudita? ⁜ (23) Praeter haec, Evangelia quaedam exposuit, aliasque typicas expositiones composuit: quae omnia, quia ei clavis David aperuit, gratulari merito et cantare animae suae licuit, quod eam Rex in cellaria sua introduxerit, ut inebriaretur ab ubertate domus suae, et potaretur torrente voluptatis suae: unde et ipsa, sicut scriptum est, a timore Domini concipiens, pareret spiritum, et salutes ⁜ (24) super terram faceret. Magnum est etiam illud et admiratione dignum, quod ea, quae in spiritu audivit vel [Col. 0101C] vidit, eodem sensu et eisdem verbis, circumspecta et pura mente, manu propria scripsit, et ore edidit ⁜ (25) , uno solo fideli viro symmista contenta, qui ad evidentiam grammaticae artis, quam ipsa nesciebat, casus, tempora et genera quidem disponere, sed ad sensum vel intellectum eorum nihil omnino addere praesumebat vel demere. De hoc certe etiam ad Adrianum papam ⁜ (26) scripsit, quod sic in coelesti visione sibi dictum audivit:» Cum desuper tibi ostensa ad formam humanae consuetudinis non protuleris in Latina lingua, quia haec consuetudo tibi non est data, ille qui limam habet [ ms. scientiam haberet], ad aptum sonum hominum explere non negligat.»

[Col. 0101D] 15. Congruum autem videtur, ut hoc in loco scripta visionum ejus aliqua inseramus; et ex his, quam convenienter sententia illa de Canticis, Dilectus meus misit manus suas per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus (Cant. V) , sibi adaptari [Col. 0102A] queat, videamus. Haec scripta ita se habent. «In mystica, inquit, visione et in lumine charitatis [ ms. claritatis] de sapientia, quae nunquam deficiet, verba haec sic audivi et vidi: Quinque toni justitiae humano generi a Deo missi intonant, in quibus salus et redemptio credentium constat. Et hi quinque toni excellentiores omnibus operibus hominum sunt, quia omnia opera hominum de his nutriuntur, qui sunt, qui in sonis non eunt, sed cum quibus omnia opera hominis in quinque sensibus corporis ejus perficiuntur. Et de illis talis ratio est: Primus tonus per fidele Abel sacrificium, quod Deo immolavit, opere completus est. Secundus autem, quando Noe per praeceptum Dei arcam aedificavit; tertius vero per Moysen, quando ei lex data est, quae [Col. 0102B] punctum [ forte pactum] circumcisionis Abrahae fuit. Sed in quarto tono Verbum summi Patris in Virginis uterum descendit, et carnem induit, quia idem Verbum cum aqua limum coagulaverat, et sic hominem formaverat: unde et omnis creatura per hominem ad ipsum clamavit, qui eam fecerat, sicque propter hominem Deus omnia in se portavit. Alio enim tempore hominem creavit, alio autem ipsum portavit, ut omnes, quos consilium serpentis perdiderat, sibi attraheret. Quintus autem tonus perficietur, cum omnis error et irrisio finietur: et tunc homines videbunt et cognoscent quod nullus citra Dominum [ ms. contra Deum] quidquam facere possit. Hoc vero [ ms. modo] in quinque tonis a Deo missis Vetus et Novum Testamentum perficietur, ac [Col. 0102C] mirificus numerus hominum complebitur. Et post hos quinque tonos Filio Dei quoddam lucidum tempus dabitur, ita quod ab omni carne palam cognoscetur. Postea divinitas in semetipsa operabitur, quandiu vult.

16. Sapientia quoque in lumine charitatis docet, et jubet me dicere quomodo in hac visione constituta sum. Et ego verba haec non dico de me, sed vera Sapientia ista dicit de me, et sic loquitur ad me: «Audi, o homo, verba haec, et dic ea, non secundum te, sed secundum me: et docta per me, hoc modo dic de te: In prima formatione mea, cum Deus in utero matris meae spiraculo vitae suscitavit me, visionem istam infixit animae meae. Nam post [Col. 0102D] Incarnationem Christi anno millesimo centesimo doctrina apostolorum et ardens justitia, quam in Christianis et spiritualibus constituerat, tardare coepit, et in haesitationem vertebatur. Illis temporibus nata sum, et parentes mei cum suspirio [ ms. [Col. 0103A] suspiriis] Deo me vovebant, ac tertio aetatis meae anno tantum lumen vidi, quod anima mea contremuit: sed prae infantia de his nihil proferre potui. In octavo autem anno aetatis meae in spiritualem conversationem Deo oblata sum, et usque in quintum decimum annum fui multa videns, et plura simpliciter loquens, ita quod et admirabantur, qui haec audierunt, unde venirent, et a quo essent. Tunc et ego in meipsa admirata sum, quod cum infra [ forte intra] in anima vidi, exteriorem etiam visum habui: et quod hoc de nullo homine audivi, atque visionem, quam in anima vidi, quantum potui, celavi: multaque exteriora ignoravi de frequenti aegritudine, quam a lacte matris meae hucusque passa sum, quae carnem meam maceravit, et ex qua vires meae [Col. 0103B] defecerunt. His valde fatigata, a quadam nutrice mea quaesivi, si aliqua, exceptis exterioribus, videret, et nihil mihi inde respondit, quoniam nihil [ ms. nihil horum] videbat. Tunc magno timore correpta, non audebam haec cuiquam manifestare, sed tamen plura loquendo, dictando, de futuris solebam enarrare. Et quando hac visione pleniter perfundebar, multa, quae audientibus aliena erant, loquebar. Sed cum vis visionis aliquantulum cessit, in qua me plus secundum mores infantis, quam secundum annos aetatis meae exhibui, valde erubui, et saepe flevi, et multoties libenter tacuissem, si mihi licuisset. Prae timore autem, quem ad homines habebam, quomodo viderem, nulli dicere audebam. [Col. 0103C] Sed quaedam nobilis femina, cui in disciplina eram subdita, haec notavit, et cuidam sibi notae monachae ⁜ (27) aperuit.»

17. Eidem feminae Deus per gratiam suam quasi rivulum ex multis aquis infudit, ita quod bonis operibus quietem non tribuit ⁜ (28) , quousque bono fine praesentem vitam finivit, cujus etiam merita Deus per quaedam pulchra ostendit signa. Post cujus finem ita permansi videns in quadragesimum aetatis meae annum. Tunc in eadem visione magna pressura coacta sum palam manifestare ea quae videram et audieram. Sed valde timui et erubui proferre quae tam diu silueram. Venae autem medullae [ ms. et medullae] meae tunc plenae virium erant, in quibus ab infantia et juventute mea defectum habebam. [Col. 0103D] Ista cuidam monacho magistro meo intimavi, qui bonae conversationis et diligentis intentionis ac veluti peregrinus a sciscitationibus morum multorum erat. Unde et eadem miracula libenter audiebat: qui admirans mihi injunxit, ut ea absconsa [ ms. absconse] scriberem, donec videret, quae [ ms. quae essent] et unde essent. Intelligens autem quod a [Col. 0104A] Deo essent, abbati suo intimavit, magnoque desiderio deinceps mecum in his laboravit. In eadem visione scripta prophetarum, Evangeliorum, et aliorum sanctorum quorumdam philosophorum, sine ulla humana doctrina intellexi, ac quaedam ex illis exposui, cum vix notitiam litterarum haberem, sicut indocta mulier me docuerat. Sed et cantum cum melodia in laudem Dei et sanctorum absque doctrina ullius hominis protuli et cantavi, cum nunquam vel neumam ⁜ (29) , vel cantum aliquem didicissem. Haec ad audientiam Moguntinae ecclesiae allata cum essent et discussa, omnes ex Deo esse dixerunt, et ex prophetia, qua olim prophetae prophetaverant. Deinde scripta mea Eugenio papae ⁜ (30) , cum Treberi esset, allata sunt, qui ea gratanter [Col. 0104B] coram plurimis legi fecit, ac per seipsum legit, multumque de gratia Dei confidens, benedictionemque suam cum litteris mihi mittens, praecepit ut ea, quae in visione viderem vel audirem, scriptis attentius commendarem.»

18. Itaque [ ms. igitur ex] beatae virginis pulcherrima visione, et sui timoris, quem ad accessum Spiritus sancti capiebat, recitatione, de Apostolici quoque benedictione, et de percepta ab eo scribendi permissione, patenter colligimus, quod ille dilectus suus Sponsus coelestis Jesus Christus vere misit manum suam, id est operationem et inspirationem Spiritus sancti, per foramen, hoc est, per occultam gratiam suam, et venter ejus, scilicet mens [Col. 0104C] sua, ad tactum ejus, hoc est ad infusionem gratiae suae intremuit, ob insolutum vigorem spiritus et pondus, quod interius sensit. Quid aptius? quid convenientius? Certe sicut per illum in Elia ⁜ (31) sibilum aurae tenuem [ ms. tenuis] frequentior visitatio signatur, ita divini Spiritus saporem toties degustabat mens ejus, quoties in contemplationis sublimitate suspendebatur. Et quid fecit? Surrexi, inquit, ut aperirem dilecto meo (Cant. V) . O vere beata virgo, quae, sicut scriptum est, quia dilexit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habet amicum Regem, id est, Christum, a quo tale percepit donum! Secundum mensuram enim, quam sibi dare Spiritus sanctus voluit, nam sicut spirat, ubi vult, sic etiam dividit singulis, prout vult, [Col. 0104D] quin surgeret et dilecto aperiret, recusare non poterat: et nunc voce, nunc litteris, pessulum ostii sui aperiens dilecto, foris exsequebatur, quod intus audivit. Quid intus audivit? Deriventur foras fontes tui, et in plateis aquas tuas divide (Prov. V) .

19. Igitur dum ad hunc modum bonorum operum [Col. 0105A] rivis affluentibus quasi paradisi fluminibus irrigaretur, non modo tota vicinia, verum etiam ex omni tripartita Gallia atque Germania confluebant ad eam undique utriusque sexus populorum examina, quibus per gratiam Dei utriusque vitae affatim accommoda impendebat exhortamina. Ad salutem enim animarum suarum proponebat eis et solvebat quaestiones sanctarum Scripturarum ⁜ (31*) . Plurimi consilium ab ea percipiebant necessitatum corporalium, quas patiebantur; nonnulli quoque benedictionibus suis a languoribus alleviabantur. Quia vero prophetico spiritu cogitationes et intentiones hominum cognoscebat, quosdam perversa et frivola mente ad se, quasi ad explorandum, accedentes redarguebat: qui dum spiritui, qui loquebatur, non [Col. 0105B] valerent resistere, correpti et emendati, cogebantur a pravo incepto desistere. Sed et Judaeos, dum ad se venirent causa interrogationis, convictos de lege sua, ad Christi fidem exhortabatur verbis piae admonitionis. Omnibus enim, juxta Apostolum, omnia facta (I Cor. IX) , extraneis quidem adventantibus, quamvis reprehensibilibus, blande et leniter, prout eis videbat competere, loquebatur.

20. Secum autem commorantes puellas cum multo dilectionis ac maternae dulcedinis affectu castigabat, quoties vel rancor cujuslibet controversiae, vel dolor saecularis tristitiae, sive desidia, aut negligentia in eis oriebatur. Denique voluntates, intentiones et cogitationes earum in tantum perspiciebat, quod [Col. 0105C] in officiis etiam divinis, secundum qualitatem cordis sui, propriis benedictionibus eis [ ms. benedictis sine eis] respondebat. Praevidebat enim in spiritu vitam hominum et conversationem, nec non et vitae praesentis quorumdam consummationem, ac secundum qualitatem morum et meritorum, gloriam et poenas animarum eorum: quae tamen tanta mysteria nulli, praeterquam illi soli homini revelabat, cui, ut praediximus, omnia secreta sua manifestabat. Sicut denique tempus tacendi, ita noverat, quid et ubi, et cui, et cur, quomodo, et quando tempus esset loquendi. In his autem omnibus summam omnium virtutum servabat humilitatem. Et sciens quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam (I Petr. V) , semper gratiae divinae omnipotentem [Col. 0105D] laudabat benignitatem.

21. Tantis ac talibus gratiarum adornatam dotalibus Sponsus coelestis sponsam suam dilectam [Col. 0106A] licet crebris inviseret visitationibus, tamen, ut scriptum est, quanto magna erat, humiliaret se in omnibus, permisit eam saepe variis aegritudinum vexari passionibus. Quod ut evidentius pateat, textus visionum ejus producatur in medium, ut et virtus in infirmitate perfecta non lateat et lectoris etiam, dum alternis uti delectatur, allevietur taedium. Vis scire, quid perpessa fuerit pro eo, quod non manifestaverit ostensam sibi coelitus visionem, propter suam de loco, in quo tunc erat, in alium transmigrationem? Audi ipsam ita scribentem: «Quodam, inquit, tempore ex caligine oculorum nullum lumen videbam, tantoque pondere corporis deprimebar, quod sublevari non valens, in doloribus maximis occupata jacebam: quae ideo passa sum, quia non manifestavi visionem, quae mihi ostensa fuit, quod [Col. 0106B] de loco, in quo Deo oblata fueram, in alium cum puellis meis moveri deberem. Haec tam diu sustinui, donec locum, in quo nunc sum, nominavi: et, illico visu recepto, levius quidem habui, sed tamen infirmitate nondum ad plenum carui. Abbas autem meus, et fratres et populus ejusdem provinciae, cum percepissent de hac mutatione, quid hoc esset, quod de pinguedine agrorum et vinearum et de amoenitate loci illius ad inaquosa, ubi nulla essent commoda, ire vellemus, mirum habuerunt: et ne hoc fieret, sed ut nobis resisterent, in invicem conspiraverunt. Me quoque quadam vanitate deceptam esse dicebant. Cumque haec audissem, cor meum contritum est, et caro mea et venae aruerunt: et per [Col. 0106C] dies plurimos lecto decumbens, vocem magnam audivi, me prohibentem, ne quidquam amplius in loco illo de visione hac proferrem vel scriberem.

22. «Tunc quaedam nobilis marchionissa, nobis nota, archiepiscopum Moguntinum adiit, et ei haec omnia, aliisque sapientibus manifestavit. Qui dixerunt quod nullus locus, nisi per bona opera sanctificaretur: unde et hoc, ut fieret, conveniens videtur [ ms. videretur]. Tunc antiquus deceptor per multas irrisiones me excribravit, ita quod multi dixerunt: «Quid est hoc, quod huic stultae et indoctae feminae tot mysteria revelantur, cum multi fortes et sapientes viri sint? In dispersionem itaque vertetur.» Multi enim de revelatione admirabantur, [Col. 0106D] utrum a Deo esset, an de inaquositate aereorum spirituum, qui multos seducunt. Et ita in isto loco ⁜ (32) cum viginti puellis nobilibus, et de divitibus parentibus natis, mansi, nullam [ ms. nullamque] habitationem seu habitatorem hic inveniens, excepto veterano quodam et uxore ejus ac filiis. Tanta quoque adversitas tribulationum et pressura laborum super me cecidit, velut cum tempestuosa [Col. 0107A] nubes solem obtegit, ita quod valde suspirans et lacrymas fundens, dixi: O, o, Deus nullum confundit, qui in ipsum confidit. Sed iterum Deus gratiam suam mihi adhibuit, quemadmodum cum sol recedentibus nubibus, apparet, et velut cum mater flenti infanti lac praebet, unde ipse post fletum gaudet. Tunc in vera visione vidi quod tribulationes istae in exemplo Moysis super me venissent, quia, cum ille filios Israel Aegypto trans mare Rubrum duceret in desertum, ipsi contra Deum murmurantes, Moysen quoque valde afflixerunt, quamvis eos Deus mirificis signis illustrasset. Ita Deus aliqua parte me affligi permisit a communi populo, a propinquis meis et ab aliquantis, qui mecum manserunt, cum eis necessaria defuerunt, nisi quantum [Col. 0107B] nobis per gratiam Dei in eleemosynis dabatur, quia sicut filii Israel Moysen afflixerunt, ita et isti super me caput moventes, dixerunt: «Quid prodest, quod nobiles et divites puellae de loco, in quo eis nihil defuit, in tantam penuriam devenerunt? Nos vero gratiam Dei nobis succurrere exspectabamus, qui hunc locum nobis [ ms. addit solum] ostenderat.

23. «Post pressuram doloris hujus, gratiam suam Deus super nos pluit. Nam multi, qui nos prius contemnentes inaquosam inutilitatem nominaverant, venerunt ad nos undique adjuvantes, et benedictionibus nos replentes. Multi etiam divites mortuos suos in honore apud nos sepelierunt. Plurimi quoque visionem hanc in fide cognoscentes, [Col. 0107C] magno desiderio ad nos venerunt, sicut per Prophetam dictum est: Venient ad te, qui detrahebant tibi (Psal. XXXVII) . Tunc spiritus meus revixit, et quae prius in dolore fleveram, nunc, quia Deus in oblivionem me non duxisset, prae gaudio flevi, cum locum istum extollendo, et multis utilibus [ vox utilibus non est in ms. ] rebus et aedificiis multiplicando confirmavit. Sed tamen Deus voluit, quod in plena securitate constanter perseverarem, sicut ab infantia mea in omnibus causis meis fecerat, cum nullam securitatem gaudii vitae istius mihi dimisit, per quod mens mea elevari posset. Nam cum librum Scivias scriberem, quamdam nobilem puellam, supradictae marchionissae filiam, in plena [Col. 0107D] charitate habebam, sicut Paulus Timotheum, quae in diligenti amicitia in omnibus se mihi conjunxerat, et in passionibus meis mihi [ non est in ms. mihi] condoluit, donec ipsum librum complevi. Sed post haec propter elegantiam generis sui, ad dignitatem majoris [ ms. majorem] nominis se inclinavit, ut mater cujusdam sublimis ecclesiae nominaretur: quod tamen non secundum Deum, sed secundum honorem saeculi hujus quaesivit. Haec in alia regione a nobis remota, postquam a me recessit, vitam praesentem cum nomine dignitatis cito perdidit ⁜ (33) . [Col. 0108A] Aliae etiam quaedam nobiles puellae similiter fecerunt, se a me separantes: ex quibus quaedam postea tam negligenter vivebant, quod multi dixerunt, quia opera earum ostenderent, quod in Spiritum sanctum et in hominem, qui de Spiritu sancto loquebatur, peccassent. Ego autem et diligentes me admirabamur, cur tanta persecutio super me veniret, et Deus consolationem mihi non adhiberet, cum in peccatis perseverare non vellem, sed bona opera, Deo adjuvante, perficere desiderarem. In his librum Scivias complevi, sicut Deus voluit.»

24. Ex praecedenti visionis descriptione et beatae virginis liquet afflictione, quod locum quem sibi praemonstratum, et pro quo retardantem caecitate [Col. 0108B] castigavit, ipse Dominus elegit et praeelegit in haereditatem sibi, ut nomen suum sanctum impensius glorificaretur ibi, tum propter S Ruperti merita, et secum ibi in Christo quiescentium, tum propter profectum sanctae virginis, et secum illuc venientium. Inter haec subit mentem veteris historiae recordatio, et pulchra se nobis offert de Debbora prophetissa ⁜ (34) , et loco, in quo sedit, ad nostram prophetissam et locum nostrum comparatio. Sic enim Origenes dicit: «Praestat non minimam consolationem mulierum sexui, et provocat eas, ne pro infirmitate sexus desperent, etiam prophetiae gratiae capaces se fieri posse: sed intelligant et credant, quod meretur hanc gratiam puritas mentis, non diversitas sexus.» Debbora quippe, quae [Col. 0108C] apes interpretatur, in prophetiae forma versatur. Certum namque est quod omnis prophetia suaves coelestis doctrinae favos et dulcia divini eloquii mella componat, ut David dicit: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo! (Psal. CXVIII.) Haec inter Rama et Bethel sedere dicitur: et Rama, excelsa, Bethel domus Dei interpretatur. Nihil enim humile, nihil dejectum erga prophetiae sedem reperitur. Sicut et apud Salomonem sedes sapientiae, vel in portis civitatum consistit, vel in murorum moenibus habitat, vel in turribus libere agit. Hoc modo prophetia in beata Hildegarde inter domum Dei et excelsa dicitur habitasse, quod nunc videri etiam in promptu sit localiter: potest [Col. 0108D] tamen accipi et spiritualiter. Docet enim te, o sancta anima, quaecunque ibi habitas, quae super terram sunt, respuere, et quae in coelorum excelsis sunt, ubi Christus in dextera Dei sedet, quaerere. Illic te prophetia ejus hortatur ascendere, illuc auditores suos molitur imponere. Benedicta ergo gratia Dei [ ms. gloria Domini] de loco suo, de cujus emancipatione, quam in spiritu praevidit beata virgo, dicit ita in scripto suo:

25. «Vidi in visione, et docta et coacta sum, ut praelatis meis revelarem, quod locus noster cum [Col. 0109A] suis pertinentiis loco, in quo Deo oblata fueram, absolvendus esset, praeterquam quod subjectionem et obedientiam Deo ibi servientibus deberemus, quandiu bonam fidem erga nos inveniremus ⁜ (35) . Haec abbati meo ⁜ (36) intimavi, sed infirmitate correptus, nihil inde disposuit, quoniam et [ ms. quia etiam] post paucos dies vitam finivit. Ad abbatem vero succedentem et Moguntinum archiepiscopum et majores ecclesiae cum haec pervenissent, in fide et charitate ea susceperunt, atque ita fieri cum sigillo scripturae confirmaverunt. Inter haec a quibusdam multas infestationes pertuli, sicut Josue, quem prae aliis victorem inimici conabantur ducere in confusionem: sed sicut Deus ipsum adjuvit, ita me et filias meas liberavit. Sed sicut Joseph fratres [Col. 0109B] sui invidebant, quod a Patre plus aliis amaretur; ac ipsum vendentes, tunicam ejus scissam patri retulerunt, dicentes quod fera illum devoraverit, ita et quidam malevoli tunicam gratiae et laudis Domini in nobis scindere volebant: sed Deus nobis succurrit, sicut Joseph in honorem restituit. Quamvis autem multam pressuram haberemus, tamen per gratiam Dei augmentabantur, sicut et filii Israel, qui quanto plus opprimebantur, tanto magis crescebant. In gaudio itaque cordis mei ad Deum aspiciebam, et quia in tribulationibus mihi astiterat, secura essa volebam.»

26. Hic opportune considerare possumus quod beata virgo, licet corpore infirmitatis attritione, diabolicae quoque et humanae infestationis praegravaretur [Col. 0109C] vexatione, semper tamen divina roborari et confirmari meruit consolatione. Siquidem Spiritus sanctus gratiam suam multis profuturam in electo vase suo volens conservare, omnis faeculentiae rubiginem lima correctionis in ea studuit elimare, ut ex castigatione proficiens, voluntatem Domini diligenter investigaret: et, juxta Apostolum, rationabile obsequium Deo reddens, totum vitae suae cursum ad ejus sententiam ordinaret, et merito. Gratuito enim suo dono naturae et gratiae simul illustrans eam bono, praeparabat ei gratiam in abundantia magna et gloriam: gratiam in terris, gloriam in coelis, gratiam sublimium meritorum, gloriam ineffabilium praemiorum dabat. Inde est, [Col. 0109D] quod a terrenis castigabatur, sicut scriptum est: Flagellat Deus omnem filium, quem recipit (Hebr. XII) , ut in ea meritorum augerentur merita, sicut et in subsequenti visione declaratur, quam describit ita:

27. «In lectum aegritudinis quodam tempore me Deus stravit, et aeris poenis totum corpus infudit, ita quod venae cum sanguine, caro cum liquore, medulla [ ms. medullae] cum ossibus in me aruerunt, velut anima mea a corpore eximi deberet. In isto strepitu triginta dies fui, ita quod ex calore aerei ignis venter meus fervebat. Unde [Col. 0110A] quidam hanc aegritudinem pro poena computabant. Virtus quoque spiritus mei, carni meae infixa, defecit, nec ex hac vita translata, nec pleniter fui in ea. Corpus etiam meum immutatum sternebatur in terram super cilicium, nec tamen vidi finem meum, cum et praelati mei, filiae et proximi, cum planctu magno venirent, et obitum meum viderent. At ego in vera visione aciem magnam angelorum, humano intellectui innumerabilem, per hos dies interdum vidi, qui de exercitu illo erant, qui cum Michaele contra draconem pugnabant, et hi sustinebant, quid de me Deus fieri juberet. Sed unus tortis ex eis, clamabat ad me, dicens: «Ei, Ei, aquila, quare dormis in scientia? Surge de dubitatione. Cognosceris, o gemma in splendore, omnes aquilae [Col. 0110B] videbunt te, sed mundus lugebit, vita autem aeterna gaudebit: et ideo, aurora, ad solem surge. Surge, surge, comede et bibe.» Mox acies tota clamabat voce sonora: «Vox gaudii, nuntii siluerunt, nondum venit tempus transeundi: puella, ergo surge.» Statim corpus meum et sensus mei ad praesentem vitam mutabantur. Quod filiae meae, quae prius fleverant, cernentes, de terra me levantes, in lectum reposuerunt, et sic pristinas vires recepi. Poenalis autem infirmitas a me pleniter non recessit: sed tantum spiritus meus de die in diem plus quam prius in me confortabatur. Nam pessimi aerei spiritus, quibus poenales cruciatus hominum injuncti sunt, poenam hanc, quae mihi ab eis, ut Deus permisit, inferebatur, subministrabant, sicut et tortores [Col. 0110C] fecerunt. qui beato Laurentio et aliis martyribus prunas apponebant, qui et ad me festinantes, voce magna clamabant: «Seducamus istam, ut de Deo dubitet et blasphemet, cur eam tantis poenis implicet.» Sicut enim in Job permissione Dei factum est, quod Satan corpus ejus ita percussit, quod vermibus scateret, ita aerius ignis subintrans, carnem meam consumpsit: quod et Jeremiae accidit, qui dolorem suum flebiliter planxit. Sed diabolus ei persuadere non potuit, quod Deum blasphemaret. Ego vero mollis in carne, timida in mente, de poenis istis plurimum terrebar. Sed Deus me confortavit, quod eas patienter ferebam, atque in spiritu meo dixit: O, o, Domine Deus, omnia per quae me tangis, bona esse scio, quoniam cuncta opera [Col. 0110D] tua, bona et sancta sunt, quoniam haec ab infantia mea promerui. Sed tamen confido, quod amimam meam in futura vita sic cruciari non permittas.

28. «Cumque in his doloribus adhuc laborarem, in vera visione admonita sum, ut ad locum, in quo Deo oblata eram, irem, et verba, quae Deus mihi ostenderat, proferrem: quod et feci, ac in eodem [Col. 0111A] dolore ad filias meas redii. Ad alia quoque loca congregationum iter arripui, ac verba quae Deus jussit, explanavi. In his omnibus vas corporis mei quasi in clibano coctum est, sicut et Deus multos probavit, quos verba sua proferre jussit: unde laus sibi sit. Qui et magnum auxilium in duabus filiabus meis et aliis mihi praebuit, quod passionibus meis infatigabiliter condolebant. Unde et suspirans Deo gratias egi, quod homines taedium mei non habebant. Si enim tantam pressuram dolorum, qui a Deo non essent, in carne mea habuissem, tam diu vivere non potuissem. Quamvis autem in his cruciarer, in superna visione tamen dictavi, cantavi ac scripsi, quae Spiritus sanctus per me proferre volebat ⁜ (37) . In his autem languoribus triennio [Col. 0111B] finito, vidi quod cherubim in flagrante igne, in quo speculum mysteriorum Dei est, aereos spiritus, qui me torquebant, quasi igneo gladio insequebatur, ita quod a me fugerent, clamantes: «Ah, ah, Vae, vae! Num ista, ista sic abibit, quod eam non rapiemus?» Mox spiritus meus in me pleniter revixit, corpusque meum in venis et medullis recreatum est, sicque tota convalui.»

29. Ecce qualiter sancta virgo duplici modo nunc languorum doloribus cruciata, nunc daemonum terroribus vexata ⁜ (38) , sub defensione angelica glorificabatur. Denique ex una parte, qua laborabat infirmitate, femina mirae innocentiae munivit se virtute patientiae, et quasi ejus molestiae sermo [Col. 0111C] divinus blandiretur, sufficit, inquiens, tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficietur (II Cor. XII) : libenter gloriabatur in infirmitatibus, ut inhabitaret in se virtus Christi: et eo praesumebat se diligi, quo merebatur argui. At ex altera parte, quae daemonum irritabatur arte, bellatrix egregia iterum se doctrinae apostolicae armavit custodia. Qua? Galeam, inquit, salutis assumite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei (Ephes. VI) . Et iterum: Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli, quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates tenebrarum harum (ibid.) . Hac itaque magna bellandi arte, et his armis propugnatrix invicta decertabat: et adhuc carne inclusa, et in terris [Col. 0111D] posita, contra spiritualia nequitiae in coelestibus dimicabat. Quapropter et ipsi principes tenebrarum horruerunt, quando tanta arte instructam et omni armatura fortium vallatam feminam contra se procedere viderunt. Horruerunt, inquam, et Vae suum conclamantes, cum confusione fugerunt, quoniam timor et tremor super eos venerunt, cum viderunt cherubim terribilem, ut castrorum aciem ordinatam, famulam quidem Dei protegentem, se flammea framea, ne eam vexarent, prosequentem. Itaque admirati sunt, conturbati sunt, commoti sunt, tremor apprehendit eos, ita ut dicerent: Castra [Col. 0112A] Dei sunt haec, fugiamus Israelem (Exod. XIV) . Et statim fugerunt. Ita inter superos et inferos spiritus athleta Dei luctabatur, propulsatisque adversariis, laeta semper victoria gloriabatur. Nec illud silendum, quod cum quadam vice febribus laboraret, quosdam sanctos vidit, qui dicebant: «Vindica, Domine, sanguinem sanctorum tuorum.» Et alii ad ipsam: «Dolorem, inquiunt, quem pateris bona voluntate sufferre debes.» Et ecce alii sancti ita inter se conferebant: «Nobiscum ibit, an non?» Et alii respondebant: «Praeterita, praesentia, et futura nondum permittunt eam; sed tamen cum opus perfecerit, nobiscum eam tollemus.» Tunc simul omnes clamabant: «O felix anima et certissima, surge, surge sicut aquila, quia sol te produxit, et [Col. 0112B] nescisti.» Et illico convaluit.

30. Nec solum cum molestiam languorum vel saevitiam daemonum, sed etiam cum insectationes incurrit hominum, adfuit ei Dominus, et corda adversariorum convertit in melius, sicut ipsa describit de conversione philosophi, primo sibi, imo Deo contrarii, in quo vere postea facta est mutatio dexterae Excelsi; et cum vanitates, quae per deceptionem Satanae oriebantur in cordibus puellarum suarum, removit exhortationibus sanctarum Scripturarum, de quibus ita dicit: «Quidam philosophus, de divitiis honoratus, cum de his, quae videram, diu dubitasset, tandem ad nos venit, et locum nostrum aedificiis, allodiis, et aliis necessariis valde ornavit: unde anima mea exhilarata fuit, quia Deus in oblivionem [Col. 0112C] nos non adduxit. Acri enim scrutatione, sed sapienti, exquisivit quae essent vel unde essent visionis hujus scripta, donec inspiratione divina pleniter credidit, et qui prius malitiosis verbis nos spreverat, cum Deus injustitiam in corde ejus suffocasset, majoribus benedictionibus ad nos conversus fuit: sicut et Pharaonem Deus in mari Rubro submersit, qui filios Israel capere voluit. De hujus immutatione multi admirati, magis crediderunt, et per ipsum sapientem Deus benedictionem suam super nos fudit, sicut unguentum, quod descendit in barbam, barbam Aaron (Psal. CXXXII) . Unde et omnes nos eum patrem nominavimus. Hic et qui tantus princeps in nomine suo fuit, petiit ut apud nos sepeliretur, et ita factum est. Tunc mens mea solidata est, et curam [Col. 0112D] egi filiarum mearum in necessariis tam corporum quam animarum, sicut a magistris mihi erat statutum. Ad veram ergo visionem aspiciebam magna sollicitudine, quomodo aerei spiritus contra nos pugnarent: vidique, quod iidem spiritus quasdam nobiles filias meas per diversas vanitates, quasi in rete perplexerant. At ego per ostensionem Dei eis hoc innotui [ ms. hoc in eis notavi], ipsasque verbis sanctarum Scripturarum et regulari disciplina, bonaque conversatione circumfodi et munivi. Sed quaedam ex eis, torvis luminibus me aspicientes, [Col. 0113A] verbis occulte me laniabant, dicentes quod importabilem strepitum regularis disciplinae, quo eas constringere vellem, suffere non possent. Sed Deus in aliis bonis sapientibusque sororibus, quae in omnibus passionibus meis mihi astiterunt, solatium adhibuit, sicut in Susanna factum est, quam Deus a falsis testimoniis liberavit. Quamvis autem hujusmodi tribulationibus frequenter fatigarer, tamen librum Vitae meritorum ⁜ (39) , divinitus mihi revelatum, per gratiam Dei ad finem perduxi.»

31. Sic inter adversa et prospera se agebat virgo Deo devota, ut nec in prosperis elevaretur, nec in adversis deprimeretur: sed in utroque unum et eumdem servans vigorem, nec vituperio concutiebatur, [Col. 0113B] nec laude seducebatur. Intentum enim, tanquam arcum, animum ad omnem disciplinam habebat: quo non languescente, auctoritate modo mansueta, modo severa, se suosque regebat. Erat quippe in ea comitate condita gravitas, et ex ejus lingua melle dulcior orationis profluebat suavitas. Habebat vero in omnibus sanam doctrinam, sicut de natura hominis, de conflictu carnis et spiritus, de sanctorum Patrum exemplis scribit, quod percepit per revelationem divinam. «In vera, inquit, visione vidi figuram hominis, qui, quamvis in duabus naturis ⁜ (40) sit animae et corporis, unum tamen aedificium est, velut cum homo ex lapidibus domum componit, de cinerosa quoque materia eam tegit, et confirmat, ne cadat et confundatur. Homo [Col. 0113C] enim opus Dei est, et cum omni creatura est, ac omnis creatura cum ipso est. Sed opus hominis, quod sine vita est, operi Dei, quod vita est, simile non est, sicut vas figuli, aedificationibus fabri simile non est. Natura vero animae ad infinitam vitam aspicit: corpus autem caducam vitam amplectitur: nec unanimes sunt, quia, quamvis simul sint in homine, in duo tamen dividuntur. Hac similitudine cum Deus Spiritum [ ms. Filium mendose ] suum per prophetiam et sapientiam, vel per miracula in hominem mittit; carni illius saepe dolores infligit, quatenus Spiritus sanctus ibi habitare possit. Si autem eam doloribus non constringit, tunc saecularibus moribus facile admiscetur: sicut in [Col. 0113D] Samsone et Salomone aliisque accidit, qui in suspiriis spiritus defecerunt, ad delectationem carnis se inclinantes, quia prophetia, sapientia et miracula in gaudio jucunda sunt. Sed cum homo interdum delectationem carnis per suggestionem diaboli colit, saepe dicit: Ah! immundo fetore faecis feteo. Quid est quod spiritus carnem affligit? Quia ipse spiritus gustum peccati ex natura sua odio habet. Cum autem caro desideria animae frangit propter frequentem delectationem, in qua per fetorem peccati se involvit, ita quod spiritus propter eamdem molestiam [Col. 0114A] suspirare non potest, tunc caro affligit spiritum, et afflictio haec in duas partes per gratiam Dei dividitur.

32. «Conflictus vero iste, qui dictus est de figura, quae homo est, in Abel incoepit, quem frater suus odio habuit: et in Noe, qui a filiis [ imo a filio] suis injuriam pertulit; et in Abraham, qui de amicis opprobria sustinuit; et in Jacob, qui propter fratrem suum profugus fuit; atque in Moyse, qui ab amicis afflictus est, quia inimicis consenserunt. Haec afflictio quoque inter discipulos Christi erat, quia propter duritiam infidelitatis caro unius [Judae] spiritum suffocavit. Caeteri autem cum spiritu in afflictione contra carnem erant. Zachaeus quoque evangelicus cum spiritu in afflictione contra carnem fuit. [Col. 0114B] Juvenis autem, qui in Evangelio cum Christo loquebatur, contra carnem cum spiritu in afflictione non erat: unde et a Filio Dei fugit. Saulus etiam in incredulitate sua spiritum primitus continuit: sed Deus malum hoc in ipso dissipavit, sicut de coelo Satanam in abyssum projecit, et de Saulo Paulum fecit. Abel autem, qui in affluenti desiderio animae immolavit, sanctificatus est; Cain autem repudiatus, quia caro spiritum ejus per odium suffocavit. Noe etiam justificatus, quia Deo sacrificavit. Sed filius ejus spurcitiae carnis patrem deridendo respondit: et ideo libertate caruit, nomine filii indignus, servus vocatus est. Abraham quoque multiplicatus est, quoniam Deo obediens, carnem suam contra carnis jura diligenter affligebat. Hic in alienam gentem [Col. 0114C] conversus est. A filiis autem et amicis ejus libertas illorum, qui sibi resistebant, evanuit; a filiis quippe Israel ejecti sunt, qui liberi exstiterunt. Jacob quoque Deo dilectus, quia in desiderio animae justitiam semper bibit, in benedictionibus Dei perseveravit. Esau autem frater ejus benedictione spoliatus est, propter odium, quod ad ipsum habuit. Moyses famulus et amicus Dei, quae in mysteriis et miraculis habuit et servavit, responsum carnis in se oppressit. Unde qui eum odio habebant, perierunt, nec in terram promissionis pervenerunt. Apostoli carnem suam opprimebant. Sed Judas in desiderio animae totus caecus fuit, qui Christum magis sequebatur, ut a populo honorificaretur, quam ut in eum crederet; [Col. 0114D] sicut et discipuli, qui desiderium animae pleniter non habebant, doctrinam quidem Christi libenter audierunt, sed quoniam in spiritu taediosi erant, cum perfectionem justitiae ejus suffere non possent, ab eo fugerunt.

33. «Zachaeus in jucunditate carnis afflictionem spiritus contra carnem habuit, ita quod opera sua sibi displicuerunt. Unde cum de Filio Dei audisset, quod justus esset, illico ad eum cucurrit, et in eum credidit, quia peccata sua prius per spiritum planxit. Sed juvenis in Evangelio positus, divitiis oneratus, [Col. 0115A] famam rerum libenter audiens, ad Dei Filium venit, quaerens quid facturus esset: sed cum perfectum responsum accepisset, in tristitiam corruit: et quia caro spiritum suffocavit, a Christo recessit. Saulus quoque importunus corde indurato contra fidem Christi cornua superbiae erexit: sed Deus illum stravit, carnis voluntatem in eo mortificavit, et ad bonum eum convertit. Ego autem paupercula forma hos praecipue dilexi et invocavi, qui carnem suam in spiritu afflixerunt, et ab his declinavi, qui se contra spiritum induraverunt, et eum suffocaverunt. Nec unquam requievi, sed in tribulationibus plurimis fatigata fui, donec rorem gratiae suae super me pluit, sicut familiari suo dixit: Inimicus ero inimicis tuis, et affligentes te affligam, et praecedet te [Col. 0115B] angelus meus (Exod. XXIII) . Et iterum: Famulo meo praestiti honorem magnum, et omnes inimicos ejus humiliavi (I Paral. XVII) . Sed et in plurimis injuriis Deus ita me constrinxit, quod cogitare non audebam, quanta benignitas gratiae ejus erga me foret, cum tamen magnas contrarietates illis occurrere videbam, qui veritati Dei resistebant. Et de tribulationibus et poenis, quas de aereo calore passa sum, corpus meum ita conculcatum est, sicut limosa terra, cum aqua conglutinatur.» Magnae profecto esset utilitatis indagare obscuritatem eloquiorum tantae sublimitatis, si non esset nobis indictum, potius textum visionum sanctae virginis scriptis exarare, et historiam vitae ejus aliquibus verbis explanare. Exercet [ ms. exerceret] enim sensum [Col. 0115C] nostrum, ut fatigatione fieret dilatatus: et quod capere non posset otiosus, caperet exercitatus. Nunc vero, quia ad alia festinamus, visiones ejus carptim intento calamo perscribamus; ait enim:

34. «Tres turres in visione aspiciebam, per quas Sapientia quaedam occulta mihi manifestavit. Prima tria habebat habitacula. In primo nobiles puellae cum quibusdam aliis erant, quae in ardenti charitate verba Dei ex ore meo audiebant, atque in hoc quasi esuriem semper habebant. Sed in secundo aliae quaedam stabiles et sapientes fuerunt, quae in cordibus suis veritatem Dei amplectebantur, dicentes: «O, quandiu ista nobiscum perseverabit?» Et ex hoc [Col. 0115D] fatigatae non sunt. In tertio vero habitaculo fortes armati ex communi populo erant, qui vehemens ad nos iter facientes, in admirationem de praedictis miraculis ducti sunt, magnoque desiderio ea amaverunt, et hoc saepe faciebant, sicut communis populos in firma et forti turri alicujus principis defensionem quaerit, ut ab inimicis muniatur. In secunda vero turri tria habitacula erant, quorum duo arida in siccitate fuerunt, et eadem siccitas quasi densa nebula apparebat. Et qui in his duobus habitaculis fuerunt, in unum consentientes, dixerunt: «Quae et unde sunt ista, quae haec quasi de Deo loquitur? [Col. 0116A] Durum est nobis aliter vivere, quam qui nos praecesserunt, aut qui adhuc vivunt. Quapropter ad illos, qui nos cognoscunt, convertemur, quia in aliis perseverare non possimus.» Sicque ad praefatum communem populum ⁜ (41) , et nec in illo, nec in praefata turri ullius utilitatis erant. Et in vera visione audivi vocem ad ipsos dicentem: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet (Luc. XI) . In tertio autem ejusdem turris habitaculo communis populus fuit, qui multiplici amore verba Dei, quae de vera visione proferebam, dilexit, ac in tribulationibus mihi astitit, quemadmodum publicani Christo adhaeserunt. Sed et tertia turris tria propugnacula habebat, quorum primum ligneum fuit, secundum ex fulgentibus lapidibus ornatum, [Col. 0116B] tertium de sepi factum. Aliud autem aedificium in visione mihi occultatum est, ita quod verba de eo nunc non dico: sed in vero lumine audivi, quod futura scriptura, quae de illo exarabitur, fortior et excellentior praecedentium erit.

35. «Subsequenti demum tempore mysticam et mirificam visionem vidi, ita quod omnia viscera mea concussa sunt, et sensualitas corporis mei exstincta est, quoniam scientia mea in alium modum conversa est, quasi me nescirem. Et de Dei inspiratione in scientia [ ms. scientiam] animae meae quasi guttae suavis pluviae spargebantur, quia et Spiritus sanctus Joannem Evangelistam imbuit, cum de pectore Jesu profundissimam revelationem suxit, ubi sensus ipsius sancta divinitate ita tactus [Col. 0116C] est, quod absconsa mysteria et opera aperuit, In princicipio, inquiens, erat Verbum, etc. (Joan. I.) Nam Verbum, quod ante creaturas sine initio fuit, et quod postea sine fine erit, omnes creaturas procedere jussit, et opus suum in ea similitudine produxit, sicut faber opus suum fulminare facit, quia quod ante aevum in praedestinatione sua fuit, modo visibiliter apparuit. Unde et homo opus Dei cum omni creatura est. Sed et homo operarius divinitatis, et obumbratio mysteriorum Dei esse, atque in omnibus sanctam Trinitatem revelare dicitur, quem Deus ad imaginem et similitudinem suam fecit. Sicut enim Lucifer in malignitate sua Deum dispergere non potuit, ita nec statum hominis [Col. 0116D] destruere valebit, quamvis in primo homine id tentavit. Omnem itaque [ ms. omne quoque] dictatum et verba Evangelii hujus, quod de initio operis Dei est, praedicta visio me docuit, et me explanare fecit. Vidique quod eadem explanatio initium alterius Scripturae, quae necdum manifestata erat, esse deberet, in qua multae scrutationes creaturarum divini mysterii quaerendae essent ⁜ (42) .»

36. Ecce quantum scribentes progressi sumus, tantum nobis insignium visionum, actuum et verborum sanctae virginis auctus est cumulus. In quibus summae gratiae tanta exuberat doctrina et veritas, [Col. 0117A] ut eam summo opere non amplecti, omni conamine non venerari, ingens sit obstinatae mentis temeritas. Quis enim nisi Spiritus divinus, gratiarum largitor optimus, tam profluo fonte sapientiae salutaris eam potavit, quod affluentia spiritualis doctrinae, quasi flumen aquae vivae, tam largiter de ejus corde emanavit? Penna siquidem internae contemplationis in ipsa abdita volavit supernae visionis, ubi didicit Evangelium Joannis. Et quis sapiens ambigat hanc sanctam sedem fuisse aeternae Sapientiae, cui revelavit Deus tantum thesaurum internae scientiae? Certe moralis disciplinae honestas, quae sibi familiaris fuit, ita naturales animi [Col. 0118A] sui motus composuit, ut amore divinae speculationis rationabili progressu ad superna proveheretur, ubi laeto cordis jubilo sponso suo Christo proclamare delectaretur: Trahe me post te, curremus in odore unguentorum tuorum (Cant. I) : ubi inter habentes tres citharas caneret canticum Moysis servi Dei, et canticum Agni, Legis scilicet et Evangelii. Et nos igitur secundi libri termino hic fixo, etiam canticum laudis Domino canamus, dum tam vastum pelagus visionum sanctae virginis enavigamus. Interim autem respiremus, et ad miraculorum ejus libellum describendum vela navigii nostri, Spiritu sancto favente, reparemus.

37. Decursis jam duobus libris superioribus de beatae Hildegardis virginis vita et visionibus, subsequenter de miraculis ejus et virtutibus scribere ulterius mihi quidem non est pigrum, vobis autem necessarium, o Ludovice et Godefride abbates clarissimi. Itaque hunc tertium aggredior ordinare librum, non securitate efficientiae, sed praesumptione susceptum obedientiae. Sed quare vobis necessarium? Utique, quia valida causa est amor sanctus, quo sicut eam in vita dilexistis, ita et in morte ab ea non separari pio affectu proposuistis. Hoc itaque sancto amore affectis vobis fuit necessarium, quod per me vestrum vicarium gesta ejus ad notitiam pervenirent futurorum hominum, ut pro his [Col. 0117C] glorificarent Dominum, qui in sanctis suis mirabilis, mirabiliter in ea operatus est, ut in omnibus bonis esset immutabilis. Quidquid enim de ea dici potest, totum est jucundum et amabile, totum decorum, utile et honorabile, quia non solum omni morum sanctitate, vel mysteriorum Dei interna contemplatione, verum etiam spectabilis fuit et est miraculorum insignium operatione, quorum numerum excedens tanta habetur copia, quod eam verbis vix possunt extollere etiam praeclara ingenia. Sed tamen ad enarranda pauca de pluribus, si vobis orantibus Dominus dignetur nobis in altum ductis Spiritus sui auram prosperam dare, secundo verbi cursu portum salutis speramus intrare. Valete.

38. Igitur curationum tam potens gratia in Virgine enituit beata, ut nullus fere aegrotus ad eam accesserit, quin continuo sanitatem receperit. Quod [Col. 0118B] ex subjectis satis patebit exemplis. Puella quaedam nobilis Hildegardis parentes, domum et saeculum reliquerat, et sanctae Hildegardis piae matris magisterio ad votum adhaeserat. Haec quodam tempore, cum tertianis febribus vexaretur, nec ullo remedio curaretur, unicum sibi incidit consilium, ut sanctae virginis imploraret auxilium. Quae juxta verbum Domini, super aegros manus imponent, et bene habebunt (Marc. XVII) , manum sibi imponens cum benedictione et precibus, sanavit eam, propulsatis febribus.

Subsequenti tempore quidam frater Roricus, qui in quadam cella sub monachico habitu et proposito religiose conversabatur, simili modo tertianis acriter torquebatur. Qui audiens in praedicta [Col. 0118C] sorore factum miraculum, devote et humiliter ejus petiit et obtinuit benedictionis signaculum: ex quo statim febris fugata est, aegrotus curatus est.

In eodem coenobio Bertha quaedam ancilla sororibus sedule serviebat, quam tumor colli et pectoris vehementer angebat. Siquidem ad hoc dolor processerat, quod nec cibum, nec potum capere, nec salivam deglutire poterat. Haec ad famulam Dei adducta, signis potius quam verbis, morbi, morti jam proximi, flagitavit remedia. Cui illa compatiens, etiam propter boni servitii sui assiduitatem, signo sanctae crucis locis dolentibus contrectatis, optatam reddidit sanitatem.

[Col. 0118D] 39. Suevus quidam de vico Dalevingun toto corpore intumuit: et audita fama ejus, emenso magno itinere, ad eam veniens, spe sua frustratus non fuit. Denique per aliquot dies charitative eum secum detinuit, et manibus suis languidum contrectans et benedicens, per gratiam Dei pristinae incolumitati restituit.

[Col. 0119A] Infans quidam de Rudenesheim ⁜ (43) Simon, septem hebdomadas natus, miserabili motu membrorum omnium fuit agitatus: qui a nutrice sua delatus, precibus ejus, Deo annuente, est sanatus.

Non solum autem vicinis, sed etiam subveniebat longe positis. Quidam enim Arnoldus de Waccherneim, olim sibi notus, guttur ita dolens, quod halitum suum difficulter trahebat, quia per se non poterat, orationum ejus suffragia devote expetebat. Quae confidens de Dei misericordia, aquam benedixit, amico misit: quam ut gustavit, dolor Dei dono eum dimisit.

Mulieris cujusdam Hazechae filia in Binga infirmabatur, et post triduum nihil loquebatur. Cumque [Col. 0119B] mater currens pro filia, sanctae virginis auxilium peteret, nihil aliud quam aquam benedictam ab ea accepit: qua illa gustata, statim vocem et vires recepit.

In eodem castro juvenis tanta aegritudine detinebatur, quod jam in extremis esse putabatur: huic praefata mulier, cujus filia convaluerat, quam adhuc reliquam habuit aquam, in potu dedit, et faciem inde abluit: et protinus receptis viribus convaluit.

40. In episcopatu Trevirorum Lutgardis quaedam nobilis puella, cum adolescentuli cujusdam ad carnem speciosi vehementi amore deperiret, quia copiam explendae voluptatis suae prae sui custodia habere nequiret, parentes ejus, causa rescita [Col. 0119C] hujusmodi defectionis, consilium et auxilium sanctae virginis per nuntium fideliter expetierunt: et pro desiderio cordis sui efficaciter exaudiri meruerunt. Ipsa enim, oratione praemissa ad Deum, panem profusis lacrymis benedixit de sua mensa, quem puellae missum cum dedissent ad comedendum, illico ardoris illius penitus in ea refriguit incendium.

Matronam etiam Sibyllam de civitate Lausanensi trans Alpes ⁜ (44) , quae ejus adjutorium per nuntium expostulavit, missis ei subjectis litteris, a profluvio sanguinis liberavit. «Haec, inquit, verba circa pectus et umbilicum tuum pones in nomine illius, qui omnia recte dispensat: in sanguine [Col. 0119D] Adae orta est mors, in sanguine Christi exstincta est mors. In eodem sanguine Christi impero tibi, o sanguis, ut fluxum tuum contineas.» Itaque, ut dixit unus, matrona praefata hoc modo est liberata.

41. Nec hoc praetereundum quod, cum particulae crinium vel vestimentorum ejus quibuscunque languidis apponebantur, pristinae incolumitati restituebantur. Denique uxor Scolteti ⁜ (45) Bingensis, cum [Col. 0120A] partu diutius laboraret, et de vita jam desperaret, ad monasterium virginis Dei ocius curritur: si aliquid ad subveniendum esset tantopere laboranti, quaeritur: puellae ejus restem capillorum ejus, quam aliquando servaverant, obtulerunt, et ut hac ad nuda circumcingeretur, admonuerunt. Quod ut factum est, illa, partu feliciter edito, morte liberata est.

Similiter et aliae duae matronae per eamdem restim liberatae sunt simili parturitionis labore.

Nec minus profuit duabus de Sudernesheim mulieribus, quas propter mentis amentiam cum parentes ad loca sancta circumducerent, et nihil proficerent, tandem ut, puellis transmissis, ipsa resti circumcinctae [Col. 0120B] fuerunt, illico sospitatem mentis et corporis receperunt.

42. Quid illud quod eadem virgo etiam per visum eos praemunire in necessitatibus voluit, quos in orationibus commendatos habuit? Juvenis de Ederich Rudolphus noctu in parva villa fuit hospitatus: qui cum tempore quietis cubitum iret, suffragia sanctae virginis fuit precatus. Mira res! Illa eodem schemate et habitu, quo in corpore fuit, per visum ei apparuit, et quod periculum vitae ab insidiantibus sibi inimicis incurreret, si non citius recederet, aperuit. Qui statim ut de loco cum quibusdam sociis discessit, quosdam illic remorantes hostium phalanx circa mane oppressit: qui se stulte egisse cognoverunt, quia tempestive ad visionem [Col. 0120C] ejus non recesserunt.

Quamvis sit miraculosum, non tamen est incredibile, quod sanctae virgini adhuc in carne degenti, hominibus impendere beneficia in spiritu fuit possibile, cum ad declarandum ejus meritum Christus ei tam absentium quam praesentium desideria revelare dignatus est per spiritum. Nam militem quemdam, juxta Andernacum ⁜ (46) in extremis jacentem, cum amici ejus inviserent, et de rebus suis consultarent, forte adfuit hora, ut signo audito, relicta ad custodiam sola femina, ipsi ad ecclesiam properarent. At ille silentium nactus, toto corde altis suspiriis Deum invocavit, et ut per merita hujus sanctae virginis sanitatem sibi conferret, suppliciter postulavit. [Col. 0120D] Nec mora: finita oratione, recreari meruit tali visione. Videri sibi videbatur venerabilem virginem ad se ingredientem, et, si sanus fieri vellet, blanditer inquirentem. Quod ut oppido se desiderare retulit, illa capiti suo manum imponens, subintulit: «In nomine ejus, qui dixit: Super aegros manus imponent, et bene habebunt (Marc. XVII) , infirmitas haec a te recedat, et esto sanus.» Quo dicto, visio disparuit: et aeger de lecto surgens [Col. 0121A] cum admiratione omnium qui cognoverant, convaluit.

43. Non abs re videtur etiam referre, quod de presbytero quodam factum est, quia et quaedam sanctae virginis virtutum in eo portio est, et res digna miraculo recte memoriae in exemplum mandatur, quo negligenter quilibet vivens, Deo volente, emendetur. Res in Suevia vico Rudesheim ita gesta est. Presbyter ille quadam vice, peracto jam die, cum nox instaret, intravit ecclesiam, ut lumen sanctis daret, cum ecce vidit super altare duas candelas ardentes radiare. Venerat secum unus juvenis scholaris, in adjutorium divini servitii sibi assiduus et familiaris. Ad quem cum diceret, quare candelas exstinguere neglexisset, et ille responderet, [Col. 0121B] quod eas exstinxisset: accessit sacerdos ad exstinguendum, et invenit pallam altaris explicatam, sicut evolvitur ad divinum sacramentum agendum. Cumque staret stupefactus, juvenis ille corruens in terram, clamavit, et ipse in exstasi factus: «Gladius Domini occidit nos.» Quem cum presbyter percussum putaret, festinavit ut eum a terra levaret. Sed ille nullam habens laesionem protulit hunc sermonem: «Si litteras, quae in palla altaris sunt, viderimus, non moriemur.» Existimans autem eum hoc prae timore ignoranter clamare, accessit iterum ad altare: et in loco, quo sacra conficiuntur, invenit in palla ⁜ (47) quinque litteras ⁜ (48) in modum crucis absque humano opere scriptas, scilicet in expansione; A. P. H: in erectione: [Col. 0121C] K. P. D. His visis, et diligenter notatis, juvenis viribus receptis erigitur. Sacerdos, palla complicata, et candelis exstinctis, domum stupidus revertitur. Litterae septem diebus duraverunt, octavo die et deinceps non comparuerunt. Quod secum mirans, religiosis et sapientibus factum innotuit. Sed quid portenderet, a nullo homine experiri potuit, donec post sexdecim tandem annos, cum fama toti mundo beatam Hildegardem Spiritu sancto illustratam divulgaret, veniens ad eam, cognoscere meruit, sicut ipsa per Spiritum sanctum didicit, quid tantum oraculum designaret. Sicut enim quondam Daniel in pariete visas, sic ipsa in palla descriptas, in hunc modum exposuit litteras: [Col. 0121D] K Kyrium, P presbyter, D derisit, A ascendat, P poenitens, H homo. Quod ille audiens, timore correptus, peccatricem accusat conscientiam: et correctus, et monachus effectus, praeteritae vitae negligentias emendare aggreditur per poenitentiam, et sicut sancta virgo litteras exposuit, ad altiorem et districtiorem vitam ascendens, perfectum Dei servum se in sancta conversatione exhibuit.

[Col. 0122A] 44. Inter haec etiam illud de ipsa est notabile quod Coloniam ⁜ (49) , Trevirim, Metim, Herbipolim, Babenberg, Spiritu divino non modo acta, sed coacta, veniens, clero et populo, quae Deus voluit, annuntiavit, et in monte Sancti Disibodi, Siberg, Everbach, Hirsaugia, Zuifelden, Mulenbrunnen, Rudenkyrchen, Kitzingen, Crutendal, Herde, Werde, Andernacho, in monte Sanctae Mariae, in Elsim et Winkelo, quae ad utilitatem animarum pertinebant, juxta ea, quae ei Deus revelaverat, manifestavit.

Interea cum juxta villam Rudesheim, Rheni fluenta navigio sulcaret, et ad contiguum monasterium sanctimonialium properaret, quaedam mulier caecum puerulum gestans in ulnis, navi appropinquavit, [Col. 0122B] et ut ei sanctas manus imponeret, flebiliter acclamavit. Quae pio affectu memor illius, qui dixit: Vade ad natatoria Siloe, et lava (Joan. IX) , aquam fluvii sinistra hausit, et benedixit manu dextera: quam ut oculis pueri injecit, divina favente gratia, visum recepit.

Alio tempore homo quidam, qui caducum morbum acriter patiebatur, venerabilem virginem, ut sibi subveniret, anxius deprecabatur. Quae salubri benedictione ita eum consignavit, quod a die illa et deinceps idem morbus amplius eum non gravavit. Quod cum domi nuntiasset in se factum miraculum, gavisi sunt domestici ejus, Deoque gratias egerunt.

45. Inter caetera autem virtutum insignia, data est a Domino sanctae virgini ab obsessis corporibus daemones ejiciendi gratia, sicut de quadam nobili et adhuc tenerae aetatis femina describit factum ipsa venerabilis mater, ait enim: «Posteaquam me visio docuit dictatum et verba Evangelii Joannis, in lectum aegritudinis decidi, de cujus pondere nullo modo me levare potui. Haec de flatu australis venti in me afflata est; unde corpus meum tantis doloribus conterebatur, quod anima vix sustinebat. Post dimidium annum idem flatus corpus meum ita perforavit, [Col. 0122D] quod in tanto agone fui, quasi anima de hac vita transire deberet. Tunc alius ventosus flatus aquarum huic calori se admiscuit: unde caro mea aliqua parte refrigerabatur, ne ex toto combureretur. Sic per integrum annum afflicta sum, sed tamen in vera visione vidi, quod vita mea in temporali cursu necdum finiretur, sed adhuc aliquantulum protraheretur. Interea mihi relatum est quod in inferioribus Rheni partibus a nobis remotis quaedam [Col. 0123A] nobilis femina a diabolo esset obsessa. Nuntii quoque de hac ad me saepius venerunt. At ego in vera visione vidi quod ipsa permissione Dei quadam nigredine et fumo diabolicae conglobositatis obsessa erat et obumbrata, quae totam sensualitatem rationalis animae illius opprimebat, nec eam elevato intellectu suspirare permittebat, velut umbra hominis aut alterius rei, vel fumus opposita obtegit et perfundit. Unde haec rectos sensus et actus perdebat, et inconvenientia saepius clamabat et faciebat. Sed cum hoc malum jussione Dei in illa attenuabatur, tunc levius gravabatur. Et me cogitante et scire volente, quomodo diabolica forma hominem intraret, vidi, et responsum audivi, quod diabolus in forma sua, ut est, hominem non intrat ⁜ (50) , sed cum umbra [Col. 0123B] et fumo nigredinis suae obumbrat et obtegit. Si enim forma illius hominem intraret, citius membra ejus solverentur, quam stipula a vento dispergatur. Quapropter Deus non permittit quod hominem in sua forma intret. Sed supradictis perfundens, ad insaniam et inconvenientia evertit, et per eum, quasi per fenestram vociferatur, et membra illius exterius movet, cum tamen in eis in forma sua interius non sit, anima interim quasi sopita, et ignorante, quid caro corporis faciat.

46. «Deinde vidi praedictae artis et perversitatis agmen malignorum spirituum, qui totum mundum pertranseunt, quaerentes, ubi inveniant eos, per quos schismata et diversitates morum faciant. Hi ab initio, ut creati sunt, coram justissimis angelis [Col. 0123C] Deum contempserunt, dicentes: «Quis est iste, qui tantam habet potestatem super nos?» Hoc in invidia, odio et irrisione dicentes, adhuc in his perseverant, et omnia in his faciunt, quia errorem irrisionis primi incoeperunt. Quoniam vero Deus populum per istos purgare vult, permissione et jussione ejus stuporem in aere commovent, ac per spumam aeris pestilentiam emovunt, atque inundationes et pericula in aquis faciunt, bella excitant, adversitates et mala producunt. Haec Deus tunc fieri permittit, cum homines per arrogantiam criminibus ac homicidiis involvuntur. Sed cum Deus populum suum sic purgaverit, eosdem spiritus in confusionem ducit, sicut in praefata muliere contigit. Cum enim nequam [Col. 0123D] spiritus, Deo permittente, plures per eam, propter pravos mores et peccata, quae eis persuaserat, palum confunderet, quibusdam exterritis, et per hoc poenitentibus idem malignus spiritus confusus est. Nam Deus amicos suos adversitatibus et infirmitatibus affligi permittit, ut a malis purgentur, unde inimici confunduntur, cum electi per purgationem fulgentiores lapides coram Deo efficiuntur. Cumque mulier illa per plurima loca ad sanctos esset deducta, spiritus qui eam [Col. 0124A] oppresserat, devictus meritis sanctorum et votis populorum, vociferabatur, quod in superioribus Rheni partibus Vetula quaedam esset, per cujus consilium expellendus foret. Quod amici ejus percipientes, octavo anno fatigationis suae ad nos eam, sicut Dominus voluit, perduxerunt.»

47. Operae pretium est, hoc in loco, antequam verba virginis Christi ulterius persequamur, epistolas inserere, quas abbas de Brunwilre ⁜ (51) sibi, et ipsa vicissim illi, de hac daemoniaca voluit mittere, ut ex his apertius intelligatur et diaboli nequitia, et laudentur propensius, licet occulta, semper tamen justa, Dei judicia. Cum enim post septem annos ipsa mulier Brunwilre adduceretur, ut ibi meritis sancti Nicolai liberaretur, nequam spiritus conjuratus, [Col. 0124B] dixit se suum non relicturum vasculum, nisi per cujusdam vetulae in superioribus Rheni partibus, sicut ipsa supra dixerat, consilium et auxilium, nomen ejus evertens, et quod Scrumpilgardis vocaretur, deridens. Itaque consilium inierunt, et litteras deprecatorias in hunc modum ei miserunt: «Hildegardi dominae et matri venerandae, totisque visceribus amplectendae Christi sponsae, et Regis altissimi filiae, G. qualiscunque Brunwilarensis coenobii provisor, cum suis fratribus in valle lacrymarum sedentibus, ut possunt, in orationibus omnimodae dilectionis devotum famulatum. Quamvis, amantissima Domina,» etc. Exstat in libro epistolarum S. Hildegardis sub num. 60.

48. Cumque beata Hildegardis litteras istas suscepisset, [Col. 0124C] diligenterque perspexisset, rogantibus pie condolens, omnes sorores monuit, ut pro praefata necessitate publicis et privatis orationibus humiliter insisterent: ipsaque, oratione praemissa, oculos mentis ad Dominum elevabat: et responsum hoc, secundum quod in vera visione vidit et audivit, et non per alium, quam per inexhaustam sapientiam dictatum, ita rescribit: «G. ecclesiae Brunwillarensis abbati, H. Cum flagellis Dei sim longa et gravi aegritudine constricta,» etc. Vide ibid., resp. ad ep. 60.

Cumque sancta virgo litteras istas, Spiritu sancto revelante, perfecisset, per manus ejus, qui occulte quaesierat, sicut in libro Scivias dicit, ad monasterium, [Col. 0124D] ubi mulier tenebatur, misit, ut super eam humiliter recitarentur. Cumque venisset lector ad locum illum, ubi in finem scriptum est: «Et ego indocta et paupercula feminea forma, o blasphemiae et derisor spiritus, tibi dico in illa veritate, qua ego paupercula et indocta forma de lumine sapientiae haec vidi et audivi, et per eamdem sapientiam tibi praecipio, ut de ista homine in vera stabilitate, et non in turbine instabilitatis tuae exeas,» idem [Col. 0125A] nequam spiritus totus infremuit, ac tantos ululatus cum horridis clamoribus ejulando emisit, quod astantibus maximos terrores incussit. Et dum his fere per dimidiam horam bacchando institisset, tandem, ut Deo placuit, vas, quod diu possederat, reliquit. Mulier cum se esse liberatam sensit, manus astantibus porrexit, ut eam erigerent, quia vires non habuit.

49. Tunc ante principale altare Sancti Nicolai se prostravit, et gratias Deo pro liberatione sui egit, populis haec cernentibus, et, ut vulgus solet, perstrepentibus, sed et gratias et laudes Deo cum signorum pulsationibus resonantibus, fratribus quoque hymnum, Te Deum laudamus, canentibus: heu, quod miserabile dictum est, idem antiquus [Col. 0125B] hostis occulto Dei judicio rediit: et vas, quod re liquerat, repetiit. Unde femina tota contremiscens, et cum stridore et clamore se erigens, plus quam prius insanire coepit. Unde exterritis, qui aderant, et moestitia completis, nequam spiritus interrogatus, cur repetere ausus fuisset creaturam Dei, quam reliquerat, respondit: «Signum Crucifixi exterius fugi. Sed cum nescirem, quo irem, vas meum vacuum et non signatum repetii.» Cumque praefatis litteris et conjurationibus sanctae virginis, ut exiret, cogeretur, frendens clamabat, quod non nisi in praesentia ejusdem vetulae egrederetur. Tunc, qui sanioris erant consilii, amicis et tutoribus feminae persuaserunt, ut ad beatam virginem [Col. 0125C] eam perducerent. Accepta itaque abbatis et fratrum benedictione cum commendatitiis litteris, coeperunt illo ire. Litterae autem in hunc modum erunt: «H. venerabili dominae, omni gratiarum actione dignae, G. Brunwillarensium abbas indignus, cum suis fratribus vivere, proficere, mundum pede subter habere, et quidquid famulae Christi excellentius optari potest. Quod Dominus vos respexit,» etc. Vide epist. 61.

50. His epistolis praelibatis, congruum videtur ut ad hoc, unde paululum deflexit, oratio revocetur, et videamus quomodo Deus ad virginis suae glorificationem tam diu hujus feminae distulit liberationem. Poterat enim Omnipotens et per alios sanctos, ad quos circumducta tot [Col. 0125D] annis fuerat, pro obsessa facile, quod petebatur, praestare. Sed gloriam hujus miraculi in sanctam virginem transferens, meritorum ejus qualitatem evidenter voluit cunctis suo tempore manifestare. Quod qualiter acciderit, ex verbis ipsius melius cognosci poterit. «De adventu, inquit, praefatae mulieris multum exterritae fuimus, quomodo eam videre vel audire possemus, de qua plurimus populus per tot tempora erat commotus. Sed Deus rorem suavitatis suae super nos pluit, et absque horrore et tremore in habitacula sororum absque adjutorio [Col. 0126A] virorum eam locavimus: et deinceps nec pro horrore, nec pro confusione, qua daemon supervenientes pro peccatis confudit, nec pro irrisoriis vel turpibus verbis, quibus nos superare voluit, nec pro pessimo flatu suo, ei ullatenus cessimus. Et vidi, quod in ipsa muliere tres cruciatus passus est: primum, cum illa de loco ad locum sanctorum ducta est; secundum, cum communis populus eleemosynas pro ea dabat; tertium, cum per orationes spiritualium ex gratia Dei abire compulsus est. Itaque a Purificatione sanctae Mariae nos et comprovinciales nostri utriusque sexus, jejuniis, orationibus, eleemosynis, et corporum castigationibus usque in Sabbatum Paschae pro ipsa laboravimus. Interim per Dei potentiam coactus immundus [Col. 0126B] spiritus, multa de salute baptismi, de sacramento corporis Christi, de periculo excommunicatorum, de perditione Catharorum ⁜ (52) , et his similium, ad confusionem sui, ad gloriam Christi, coram populo, quamvis invitus, protulit: unde multi fortiores ad fidem, multi promptiores effecti sunt ad peccatorum emendationem. Sed, ubi illum falsa proferre in vera visione vidi, illum statim redargui: unde mox conticescens, dentibus in me frendebat: loqui vero illum propter populum non prohibui, cum vera proferebat.

51. «Denique Sabbato sancto, cum fons baptismatis consecraretur, per flatum sacerdotis, quem in fonte mittit, cum verbis quae Spiritus sanctus rationalitati hominis et doctoribus Ecclesiae infudit, [Col. 0126C] quoniam in prima creatione Spiritus Domini aquas movit, sicut scriptum est: Spiritus Domini ferebatur super aquas, mulier illa praesens ibi erat, atque timore magno correpta, ita contremuit, quod terram pedibus perfodit, et de horribili spiritu, qui eam oppresserat, sufflatum saepe emisit. Mox in vera visione vidi et audivi quod vis Altissimi, quae sanctum baptisma obumbraverat, et semper obumbrat, ad diabolicam conglobositatem, qua femina illa fatigabatur, dixit: «Vade, Satana, de tabernaculo corporis mulieris hujus; et da in eo locum Spiritui sancto.» Tunc immundus spiritus perverenda loca feminae cum egestione horribiliter egressus est, et ipsa liberata est, ac deinceps sana in sensibus [Col. 0126D] animae et corporis permansit, quandiu in praesente saeculo vixit. Quod postquam in populum divulgatum est, omnes cum canticis laudum et verbis orationum dicebant: Gloria tibi, Domine. Itaque ut Deus permisit, quod Satan totum corpus Job horrore et fetore vermium perfunderet, et ut ille aestimabat, quod per deceptionem suam, qua honorem Dei abnegaverat, istum etiam superare posset, Deo animam ejus custodiente, tangere eum non potuit, quia Job Deum in fide non dereliquit, unde et confusus ab eo discessit, quia Deus per ipsum Satan superavit, [Col. 0127A] ut sciret quoniam Deo nullus praevalere posset; sic et haec mulier cum maligno spiritui ad vexandum tradebatur, Deus non permisit quod anima ejus in bona fide deficeret; unde et inimicus in ea confusus est, quia a justitia Dei eam avertere non potuit.» His et hujusmodi verbis, virgo Dei divinae misericordiae opera, propter se et per se celebrata, nihil sibi attribuens, leniter, suaviter, verecunde et humiliter referebat, quia virtutum jactantiam fugere, virtutis loco ducebat.

[Col. 0127B] 52. Unde et post hujus virtutis tam humilem et nihil omnino de se praesumentis recitationem, quasi cum Apostolo diceret: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae, qui me colaphizet ⁜ (53) , statim subnectit eam, quae subsecuta eam fuit, quasi vere stimulus contra extollentiam, totius carnis suae debilitationem. «Post haec, inquit, nimirum post mulieris illius liberationem, magna aegritudo iterum invasit me, ita quod venae meae cum sanguine, ossa cum medullis emarcuerunt, et viscera mea intra me distracta sunt, totumque corpus meum ita elanguit, sicut herbae viriditatem suam in hieme perdunt. Et vidi, quod nequam spiritus inde irridebant, cachinnando dicentes: «Vah! ista morietur, et amici ejus [Col. 0127C] flebunt, cum quibus nos confudit.» Ego autem exitum animae meae adesse non vidi. Infirmitatem autem istam plusquam quadraginta dies et noctes patiebar. Inter haec in vera visione mihi ostensum fuit, quod quasdam congregationes spiritualium hominum, virorum ac mulierum, inviserem, eisque verba, quae Deus mihi ostenderet, manifestarem. Quod dum tandem facere tentarem, nec vires corporis haberem, infirmitas mea aliquantulum lenita est: et praeceptum Dei exsequens ⁜ (54) , dissensiones, quas quidam inter se habebant, sedavi. Has vias, quas Deus mihi praecepit, cum negligerem propter populi timorem, dolores mihi corporis sunt augmentati, nec cessabant, quousque obedivi: sicut et Jonae contigit, qui valde afflictus fuit quousque ad [Col. 0127D] obedientiam se reclinavit.»

53. Supernam post haec sponsa Christi meruit visitationem, qua tantam percepit consolationem, ut ex ejus delectatione diceret, se repletam fuisse inaestimabilis gaudii exsultatione. «Pulcherrimus, inquit, et amantissimus vir in visione veritatis mihi aperuit, qui tantae consolationis fuit, quod omnia [Col. 0128A] viscera mea velut odore balsami ejus adspectus perfudit. Tunc gaudio magno et inaestimabili exsultabam, semperque eum prospicere desiderabam. Et ipse his, qui me afflixerunt, praecepit, ut a me discederent, dicens: «Abscedite, quia nolo ut amplius eam sic torqueatis.» Qui cum magno ululatu recedentes, clamabant: «Ah! quod huc venimus, quia confusi recedimus.» Mox aegritudo, quae me inquietaverat, velut aquae, quae per procellos ventos inundatione commoventur, ad verba viri me dereliquit, et vires recepi, quemadmodum peregrinus, cum in patriam revertitur, possessiones suas recolligit, atque venae cum sanguine, ossa cum medullis in me reparata sunt, quasi de morte suscitata fuissem. At ego tacui in patientia, silui in mansuetudine, [Col. 0128B] et sicut pariens post laborem, ita loquebar post dolorem.

54. «Post haec ab abbate meo et fratribus humillima instantia et devotione coacta sum, ut vitam sancti Disibodi ⁜ (55) , cui prius oblata eram, ut Deus vellet, scriberem, quia nihil certi inde haberent. Et oratione cum invocatione Spiritus sancti praemissa, ad veram Sapientiam, in vera visione commonita, prospexi: ac secundum, quod ipsa me docuit, vitam et merita ipsius sancti conscripsi. Deinde librum Divinorum operum ⁜ (56) scripsi, in quo, ut omnipotens Deus mihi infudit, altitudinem, profunditatem et latitudinem firmamenti vidi, et quomodo sol et luna, stellae et caetera in illo constituta [Col. 0128C] sunt.» Multa et alia scripturarum monumenta, et insignia prophetiae gratiaeque documenta sancta virgo confecit, sicut superius diximus, in quibus eruditae a Spiritu sancto ejus animae ac divinis deditae indicia colligimus. Plurimum enim emolumenti in eis invenire possunt, qui amorem doctrinae et scientiae gerunt, utpote quae a Deo ordinata, et per ipsam hominibus sunt propalata, in qua Dei Sapientia, quasi in solio potentiae sublimi auctoritate sedebat, et per eam mirabilia faciens, rerum judicia decernebat.

55. His, prout possibilitas ingenioli suppetebat, a nobis digestis, calamum ad verba sanctarum filiarum ejus vertamus, et quae de ipsa memoratu digna scripserunt, maxime quae de beato transitu ejus [Col. 0128D] sunt, viderunt et audierunt, et manibus suis tractaverunt, adjuvante Domino, fideliter et voraciter huic operi annectamus.

Mulierem, inquiunt, quamdam acriter a daemonio muto vexatam, super quam et fratres de Lacu ⁜ (57) , plurimum laboraverant, cum ad se magno labore virorum in lecto deportata esset, pia mater, [Col. 0129A] audaciae et praesumptioni daemonis verbis a Spiritu sancto prolatis confidenter resistens, ab orationibus et benedictionibus non cessavit, quousque per gratiam Dei ab hoste maligno eam liberavit.

Simili modo et alia mulier, quae propter furorem insaniae diris vinculis ligata fuit, cum ad se adducta fuisset, solvi eam monuit, et statim sub admiratione omnium, qui aderant, sanitate mentis et corporis recepta, cum gratiarum actione remeavit ad propria.

56. Item de claustro Schefenburch sororem quamdam diabolus ad sancta opera, orationes, vigilias et jejunia, ad perceptionem quoque sacramentorum, simulans se esse angelum lucis, hortabatur, et criminalium confessione, quibus nunquam subjacuerat, [Col. 0129B] confundere eam nitebatur. Inter quae etiam ita eam afflixit, quod nomina et aspectum quorumdam hominum et animalium in tantum abhorrebat, quod ipsis visis vel auditis, horribili voce per longam horam perstrepebat. Haec a priore et conventu cum litteris ad sanctam virginem missa, ab ea et confortata, et a diaboli errore est liberata.

Eadem virtute alias duas mulieres a daemonio obsessas liberavit, quarum una, cum esset paupercula et caeca, in eleemosynam ejus recepta, in spirituali habitu vitam feliciter consummavit.

57. His itaque praemissis, quia ad finem operis hujus festinamus, finem quoque vitae sanctae virginis, quibus Deus illustraverit, sicut praefatae sorores [Col. 0129C] eum descripserunt, videamus. Cum beata, inquiunt, mater Domino multis laborum certaminibus devote militasset, vitae praesentis taedio affecta, dissolvi et esse cum Christo quotidie cupiebat. Cujus desiderium Deus exaudiens, finem suum, sicut ipsa praeoptaverat, spiritu prophetiae ei revelavit, quem et sororibus praedixit aliquandiu. Itaque infirmitate laborans, octogesimo secundo aetatis suae anno, XV Kalend. Octobris, ad Sponsum coelestem felici transitu migravit ⁜ (58) . Filiae autem ipsius, quarum omne gaudium et solatium ipsa erat, funeri dilectae matris amarissime flentes assistebant. Nam licet de praemiis et de suffragiis sibi per ipsam [Col. 0130A] conferendis non dubitarent, propter discessionem tamen, per quam semper consolabantur, maximo cordis moerore afficiebantur. Deus vero, cujus meriti apud se esset, in transitu suo evidenter declaravit.

58. Nam supra habitaculum, in quo sancta virgo primo crepusculo noctis Dominicae ⁜ (59) dici felicem animam Deo reddidit, duo lucidissimi et diversi coloris arcus in firmamento apparuerunt, qui ad magnitudinem magnae plateae se dilataverunt, in quatuor partes terrae se extendentes, quorum alter ab aquilone ad austrum, alter ab oriente ad occidentem procedebant. At in summitate, ubi hi duo arcus jungebantur, clara lux ad quantitatem lunaris circuli emergebat, quae late se protendens, [Col. 0130B] tenebras noctis ab habitaculo depellere videbatur. In hac luce crux rutilans visa est, primum parva, sed crescendo postea immensa, circa quam innumerabiles varii coloris circuli, in quibus singulis singulae rutilantes cruciculae oriebantur cum circulis suis, priore tamen minores conspiciebantur. Et cum hae in firmamento se dilatassent, latitudine sua ad orientem magis pertingebant, et terram versus domum, in qua sancta virgo transierat, declinare visae, totum montem clarificabant. Et credendum quod hoc signo Deus ostendit, quanta claritate dilectam suam in coelestibus illustraverit. Nec defuerunt, antequam sepeliretur, miracula meritum sanctitatis ejus attestantia. Nam duo homines, qui sanctum corpus ejus spe bona tangere [Col. 0130C] praesumpserunt, a gravi infirmitate convaluerunt. Exsequiis igitur venerabiliter a reverendis viris celebratis, in venerando loco est sepulta, ubi meritis ejus, omnibus pio corde quaerentibus praestantur multa beneficia. Odor quoque mirae suavitatis de sepulcro ejus redolens, dulcedinis suae fragrantia aliquorum hominum nares perfundit et pectora. Speramus itaque et indubitanter credimus, apud Deum esse memoriam immortalem, qui in hac vita donorum suorum praerogrativam ei contulerat specialem, cui laus sit et honor in saecula saeculorum. Amen.

EUGENIUS, servus servorum Dei, dilectae in Domino filiae HILDEGARDI, praepositae in monte Beati Roberti, salutem et apostolicam benedictionem.

Miramur, o filia, et supra id quod credi potest, miramur, quia Deus jam nostris temporibus nova miracula ostendit, cum te spiritu suo ita perfudit quod diceris multa secreta videre, intelligere et proferre. Hoc a veridicis personis ita esse percepimus, qui se fatentur te et vidisse et audisse. Sed quid nos [Col. 0145B] ad haec dicere valemus, qui clavem scientiae habentes, ita quod claudere et aperire possimus, et hoc prudenter facere per stultitiam negligimus? Congratulamur igitur gratiae Dei, congratulamur et dilectioni tuae, hoc admonentes, ut scias quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam (Jac. IV) . Gratiam autem hanc quae in te est conserva et custodi, ita ut ea quae in spiritu proferenda senseris, prudenter proferas, quatenus illud audias: Aperi os tuum, et adimplebo illud (Psal. LXX) . Quod autem insinuasti nobis de loco illo quem in spiritu tibi praevidisti, hoc permissione et benedictione nostra et episcopi tui fiat, ita quod ibi regulariter cum sororibus tuis vivas secundum Regulam S. Benedicti sub clausura ejusdem loci.

O mitis Pater, ego paupercula femina scripsi tibi haec in vera visione, in mystico spiramine, sicut Deus voluit me docere. O fulgens Pater, in tuo nomine [Col. 0146A] tu venisti in terram nostram, sicut Deus praedestinavit, et vidisti de scriptis veracium visionum, sicut vivens lux me docuit, et audisti eam amplexibus cordis tui. Nunc finita est pars scripturae hujus. Sed tamen eadem lux non reliquit me, sed in anima mea ardet, sicut eam ab infantia mea habui. Unde nunc mitto tibi litteras istas in vera admonitione Dei. Et anima mea desiderat ut lumen de lumine in te luceat, et puros oculos infundat, et spiritum tuum exsuscitet ad opus scripturae istius, quatenus anima tua inde coronetur, quod Deo placet; quia multi prudentes de terrenis visceribus spargunt haec in mutationem mentium suarum propter pauperem formam quae aedificata est in costa, et quae est indocta de philosophis. Tu ergo, Pater peregrinorum, [Col. 0146B] audi illum qui est fortiss. Rex, et in palatio suo sedit, et magnas columnas coram se stantes habuit aureis cingulis praecinctas, et multis margaritis et pretiosis lapidibus valde ornatas. Sed regi huic placuit, quod parvam pennam tetigit, ut in miraculis volaret, et validus ventus eam sustinuit ne deficeret. Nunc iterum dicit tibi, qui est lux vivens in supernis, et in abysso lucens, ac latens in abscondito audientium cordium: Praepara scripturam hanc ad auditum me suscipientium, et fac illam viridem in succo suavis gustus, et radicem ramorum, et volans folium contra diabolum, et vives in aeternum. Cave ne spernas haec mystica Dei, quia sunt necessaria in illa necessitate quae absconsa latet, et quae nondum aperte apparet. Odor suavissimus sit in te, [Col. 0146C] et non fatigeris in recto itinere. Sed ille qui loquitur, et non silet, haec dicit propter imbecillitatem illorum qui caeci sunt ad videndum, et surdi ad audiendum, et muti ad loquendum in nocturnis insidiis mortiferi laquei latrocinantium morum. Quid dicit? Gladius radiat et circuit, occidens illos qui pravae mentis sunt. O qui in tua persona es fulgens [Col. 0147A] lorica, et prima radix in novis nuptiis Christi, et in duas partes divisus, in partem scilicet hanc, quod anima tua iterata est in mystico flore virginitatis: et in partem hanc, quod radix es Ecclesiae, audi illum qui acutus est in nomine, et fluit in torrente, tibi dicentem: Oculum de oculo non abjicias, et lumen de lumine non abscindas, sed sta in plana via, ne de causis illorum in anima accuseris, quae in sinum tuum positae sunt, nec permitte eas in lacum perditionis dimergi per potestatem convivantium praelatorum. Gemma jacet in via; sed ursus veniens, et illam valde elegantem videns, pedem suum porrigit, eamque levare vult, et in sinum suum ponere. Sed subito aquila veniens, ipsam gemmam rapit, et eam in tegmen alarum suarum involvit, et in cancellos [Col. 0147B] palatii regis portat. Et eadem gemma ante faciem regis multum fulgorem dat, unde a rege valde diligitur; et rex propter amorem ejusdem gemmae, aquilae illi aurea calceamenta dat, et eam ob probitatem suam valde laudat. Nunc tu qui es in vice Christi sedens in cura ecclesiasticae cathedrae, meliorem partem tibi elige, ut aquila sis, ursum superans, et ut in animabus tibi commissis cancellos Ecclesiae ornes, quatenus in aureis calceamentis in superiora veniens, te ipsum alieno subripias. Nam oculus vivens videt et dicit, qui sapit, et discernit quasque creaturas, qui et eas omnes exsuscitat, et vigilat: Valles plangunt super montes, et montes cadunt super valles. Quomodo? Subditi nudati sunt de disciplina timoris Dei, et incitati [Col. 0147C] sunt rabie, vertices montium ascendere, praelatos incusare: et ipsorum temeritas non accusat prava opera sua. Sed dicunt: Utilis sum ut sim praelatus utilitate. Et omnia praelatorum opera habent indigna, quia eos sibi excellentiores esse dedignantur. Quoniam subditi jam sunt nubes nigrae, et in femoribus suis non sunt accincti, sed dispergunt omnia instituta agri, dicentes quod haec vilia sint. Et hoc faciunt, quia venenosi sunt per invidiam. Pauper homo magnam stultitiam habet quando vestimenta sua scissa sunt, semper in alium aspiciens, considerans quem colorem vestimentum illius habeat, nec suum a sorde abluit. Montes autem transiliunt clavem viae veritatis, et eorum itinera non sunt parata [Col. 0147D] volare ad montem myrrhae (Cant. IV) . Ideo obtenebratae sunt stellae diversa nube. Luna stat, stellae clamant quod luna cadit. Sol illas premit, quia nulla earum clarescit, sed in turbine implicatae sunt.

Unde, o pastor magne, et post Christum nominate, praebe lumen montibus, et virgam vallibus. Da praecepta magistris et disciplinam subditis: montibus justitiam cum oleo sparsis, et vallibus ligaturam obedientiae, misto bono odore, et fac illis recta itinera, ut non appareant viles Soli justitiae. Puros fac ut ubique oculos habeas. Mens tua puro fonte rigetur, ut cum sole splendeas, et Agnum imiteris. Paupercula forma tremit quod in sono verborum loquitur ad tam magnum magistrum. Sed, o [Col. 0148A] mitis Pater, antiquus vir et praeliator magnificus dicit haec: unde audi: De summo judice dirigetur ad te, ut graves et impios tyrannos eradices, et a te ejicias, ne stent in magna irrisione in tua societate. Esto autem misericors publicis et privatis aerumnis, quia Deus non spernit vulneratos, nec spernit dolores trementium se. Unde, o pastor ovium, audi haec super laborantes in fatigatione multorum. Lux dicit: Mystica Dei sunt judicia super unumquemque secundum meritum illius. Multi tamen homines volunt habere scrutinium per zelum suum, et per ignorantiam morum suorum, sed judicium meum nesciunt. Quapropter in aestimatione sua supra modum mentiuntur, ut lupi praedam rapientes. Ideo quamvis homo dignus sit propter scelera sua judicari, [Col. 0148B] tamen mihi non placet, quod homo sibimetipsi vult habere judicium secundum arbitrium suum. Et hoc nolo. Sed tu unamquamque causam discerne secundum materna viscera misericordiae Dei, qui a se non separat mendicum et egenum, quoniam plus vult misericordiam quam sacrificium (Osee VI; Matth. IX, XII) . Nunc igitur nigri volunt abluere nigredinem per turpitudinem suam, sed ipsi sunt polluti et surdi in fossa jacentes. Illos erige, et adjuva pusillos. Tu enim qui es pastor populorum, audi ut vivas in aeternum. Lux vivens dicit: Dic audaci populo qui sibi terrores invenit in via errantium viarum: Dominus quidam habuit marmoream civitatem; et venatores venientes, civitatem illam inspiciebant, volentes dispergere recta instituta ejus, [Col. 0148C] quae in flore illo apparuerunt, quem virginea mens invenit. Et ecce mons magnus et excelsus, valde elegans et expolitis lapidibus factus, contra orientem apparuit, supra quem quoddam aedificium ad orientem stabat, de lignis et lapidibus communis aedificationis factum. Tunc venerunt multi rivuli, quasi de medio orientis, in idem aedificium fluentes; sed et in eodem aedificio fortissimus odor boni vini erat, sed tamen cum aqua misti. Et multus populus in idem aedificium corruit, in eo curvo corpore ambulans. Sed alii in quadam valle coram praedicto monte stabant, et illos attendebant qui in eodem aedificio curvi ibant. Et ecce supra eumdem montem etiam aliud marmoreum aedificium candidissimi et [Col. 0148D] integri lapidis, quasi magna turris contra aquilonem stabat, in lucidissima ampulla, plena optimi balsami, velut ignis ardens pendebat, et in cujus pavimento multum oleum diffluebat. Sed tamen ventus de aquilone interdum veniens, balsamum et oleum illud commovit. Tunc multi ex populo in idem aedificium venerunt, qui et oleo illo spargebantur, et balsamo illo in frontibus suis signabantur. Et facta est vox de coelo, dicens: Isti sunt signati. Et qui hoc modo signati sunt, signum hoc non potuerunt abluere, sed ita signati permanserunt, sicut et illi qui in Christo renati sunt, baptismum suum conservare debent. Qui autem signati erant, ad illos qui signati non fuerunt, non transibant, nec societatem eorum suscipiebant, quia, si hoc fecissent, [Col. 0149A] fatui et inutiles dicerentur; qui vero signati non fuerunt, ad istos qui signati erant transibant, et societatem eorum suscipiebant, et inde optimam partem sibi elegerunt. Sicut stella multiplicat splendorem suum in nube, et sicut feminea forma coronatur in virginitate. Et vir magnus aurea zona praecinctus, supra eadem aedificia stans, dextrum brachium supra marmoreum aedificium, et sinistrum supra aliud posuit. Intellectus iste, ad duo instrumenta ecclesiasticae dignitatis est. Omnipotens enim Pater instituit nobilem partem a saecularibus causis separatam, et in secretis suis coram Deo fortiter ardentem: quam quidam insidiatores despicientes, volunt destruere rectitudinem ejus, quae in Filio Dei manifeste apparuit. Sed tamen mons justitiae expolitus [Col. 0149B] in multis justificationibus, in ortu veritatis ascendit, in quo utilis institutio ad Deum tendens, et tamen hominibus assistens, surgit, lumen utilitatis hominibus praebens, ita ut etiam plurima doctrina et odor rectarum scripturarum de vigore veritatis ad ipsum fluat; quas quidam eorum in diversa sine ratione multoties refundunt. Quapropter et multi in ea curvi in pravitate ambulant, ita ut etiam aliqui terrenis inhiantes, turpitudinem illorum imitentur. Sed etiam in eodem monte justitiae praedicta pars, in secretis suis coram Deo ardens, in integritate sua, ut diabolo resistat, exsurgit, optimam partem in Deo habens, in exemplo suo misericordiam ostendens. Sed tamen multae tentationes [Col. 0149C] a diabolo emissae, optimam partem et ipsam misericordiam inquietant. Multi autem homines ad eamdem partem transeunt, et veram misericordiam consequuntur, cum optimam partem sibi eligunt. Unde et coram Deo signati dicuntur. Et qui signum hujus partis suscipiunt, in eo sicut et in baptismo suo, fortiter permanent. Quapropter ad suos qui idem signum non habent, socialiter non descendunt, ne inanes velut fatui efficiantur; et qui signum ejusdem partis non habent, ad eumdem ordinem socialiter ascendunt, et ita in plurimis bonis multiplicantur. Quod et ille ostendit qui aurea zona praecinctus (Apoc. I) , demonstrat se esse Deum et hominem, utrosque, scilicet istos et illos regens cum brachio fortitudinis suae: istos protegit ita ut in eo [Col. 0149D] fortiter ardeant, saecularia abjicientes, et brachio mansuetudinis suae illos tegit, ita ut utiles in divina protectione sint, cum lumen veritatis proximis suis utiliter praebent.

Nunc tu qui es Pater populorum, discerne in perspicuitate verba haec, e summo judice tibi directa pro necessitate errantium, quia superbia vult opprimere humilitatem, quod esse non debet, velut inconveniens esset si luna vellet pugnare cum sole, splendorem suum cupiens similem facere splendori ipsius. Unde propter hanc ineptam convenientiam, fons aquarum clamat ad te imitatorem ejus: Per me vivum et acutum, comprime atque corrige nigros insidiatores et furtivos speculatores qui in plumbum vertuntur in tortuosis peccatis, et qui de [Col. 0150A] aquilone asperguntur in nequitia diaboli, et qui se contrarie porrigunt ad caput praelatorum suorum per nimietatem iniquitatis. Fuga ergo illos de pastorali cura, quae poenam de canibus portat. Et quamvis quidam praelati sint obtenebrati per vicissitudinem morum, tamen non decet aliquos eorum propter quosdam subditos abjici. Ideo inspice haec per purissimum oculum, ut non deficiat honor tuus, qui propter nomen suum tangit illum qui fuit, et est rectus et justus, parans vias suas in omnibus instrumentis suis, ea praevidendo ante instituta dierum antiquorum. Ipse faciat puros oculos tuos, qui non spernit pupillum et pauperem (Psal. IX) , quia mons myrrhae et thuris es (Cant. IV) prae vallibus sordium puteis. Audi ergo illum qui semper [Col. 0150B] vigilat viventibus oculis, et qui non est taediosus propter procellas, quae sunt pars calicis eorum, qui assimilantur simulacris quasi duri sint per prosperitatem suam. Tu autem qui vis habere potestatem honoris magni in palatio regis, dilata justitiam Summi ad illius honorem. Hoc decet te, propter te, propter clarum nomen tuum. Nunc ergo aspice in igneum datorem, qui infundit bonum intellectum hominibus. Sed quis homo potest sonare contra vocem illam? Num potest vox haec parvam pennam facere volare sic, ut nullus gladius contra eamdem pennam se possit movere? Potest. Nunc tu, o imitator excelsae personae, fons vivus clamat haec ad te, quia personam tuam non decet ut habeas oculos [Col. 0150C] caecorum, et vestigia vipereorum morum, et furtivam rapinam, denudans altare Dei. Et cur hoc faceres? Sed qui hoc facit, non potest solvere corrigiam calceamenti corporis Dominici. Ideo, o cuncti, castigate vos. Ego autem, o Pater, in loco coelitus mihi ostenso, juxta verba benedictionis tuae, secundum Regulam S. Benedicti, sub clausura ejusdem loci cum sororibus meis maneo, et hoc me tam vivente quam defuncta semper observari desidero.

[Col. 0150D] ANASTASIUS episcopus, servus servorum Dei, HILDEGARDI dilectae filiae in Christo, salutem et apostolicam benedictionem.

Exsultamus in Domino et gratulamur quod nomen Christi de die in diem glorificatur in te, ita ut et admirantes dicamus: Quis similis tui in fortibus, Domine? Quis similis tui? Magnificus in sanctitate, terribilis et laudabilis, faciens mirabilia (Exod. XV) . Audivimus enim et vidimus multa de te. Scimus etiam quod piae memoriae praedecessor noster, cui ad nutriendum sponsam Christi per divinam gratiam successimus, te multo affectu dilexit, amplexus est et audivit. Cujus et nos vestigia secuti, scribere tibi studuimus, et rescripta tua videre desideramus, quaerentes illa quae Deus in te operatur, quamvis [Col. 0151A] nos in bonis claudicemus, in quibus tam lassitudine corporis quam mentis nostrae suspiramus, cum nos ad coelestia per negligentiam nostram sursum non erigimus ut jure deberemus: occultorum autem cognitor et voluntatem et possibilitatem nostram novit. Admonemus igitur, rogamus et obnixe tibi injungimus, ut cum sororibus tuis preces ad Dominum fundas, quatenus per virtutem ipsius ad justitiam nos erigere valeamus, ita ut per hoc aeterna praemia adipiscamur, ad illa in praesenti vita anhelare non deficientes. Pax tibi et omnibus tuis sit.

O persona, quae es praecellens armatura, et mons magistrationis valde ornatae civitatis, quae constituta es in desponsatione Christi, audi illum qui non incoepit vivere, nec lassatur in defectione. O homo, qui in oculo scientiae tuae lassus es ad refrenandum magniloquia superbiae, in hominibus in sinum tuum positis, cur non revocas naufragos qui de magnis casibus suis surgere non possunt nisi per adjutorium? Et quare non abscindis radicem mali, quae suffocat bonas et utiles herbas, dulcem gustum et suavem odorem habentes? Filiam regis, scilicet justitiam, quae in supernis amplexibus est, et quae [Col. 0151C] tibi commissa fuerat, negligis. Tu enim permittis hanc filiam regis super terram prosterni, quia diadema et decor tunicae ejus scinditur per rusticationem diversorum morum hominum illorum, qui in similitudine canum latrant, et in similitudine gallinarum, quae in noctibus interdum cantare tentantes, ineptam exaltationem vocum suarum emittunt. Isti sunt simulatores, in vocibus suis fictam pacem ostendentes, sed inter se in cordibus suis frendentes, velut canis qui ad sodales sibi notos caudam suam movet, sed probum militem qui in domo regis utilis est, dentibus suis mordet. Cur pravos mores in hominibus suffers, qui in tenebris insipientiae sunt, ad se quaeque nociva colligentes, [Col. 0151D] sicut gallina quae in nocte clamans, sibimet terrorem incutit: qui sic faciunt, in radice utilitatis non sunt.

Audi ergo, o homo, illum qui acutam discretionem valde amat, quam ut maximum instrumentum rectitudinis instituit, quod contra malum pugnaret. Hoc tu non facis, cum malum non eradicas quod bonum suffocare cupit. Sed malum se superbe attollere permittis; et hoc facis propter timorem illorum qui pessimi insidiatores sunt in nocturnis insidiis, plus amantes pecuniam mortis, quam pulchram filiam regis, scilicet justitiam. Omnia autem opera quae Deus operatus est, lucidissima sunt. Audi, o homo. Nam supernus Pater ante exortum mundi in secreto suo intonuit: O mi Fili. Et globus [Col. 0152A] mundi exortus est, hoc quod Pater intonuit, excipiens, diversis tamen speciebus creaturarum adhuc in obscuro latentibus. In ipso autem quod scriptum est, Dixitque Deus: Fiat (Gen. I) , diversae species creaturarum processerunt. Sic per verbum et propter verbum Patris, omnes creaturae factae sunt in voluntate Patris. Deus autem omnia videt et omnia praenovit. Sed malum nec surgendo, nec cadendo, quidquam per se facere aut creare aut operari potest, quia nihil est, sed tantum fallax optio, et contraria opinio computatur, ita quod homo malum operatur, cum hoc quod contrarium est facit. Misit autem Deus Filium suum in mundum, ut diabolus, qui malum amplectendo cognovit, et homini suggessit, superaretur per eum, et ut etiam [Col. 0152B] homo, qui per malum perierat, redimeretur. Quapropter Deus spernit perversa opera, videlicet fornicationes, homicidia, rapinas, seditiones, tyrannides et simulationes iniquorum hominum, quoniam ea per Filium suum contrivit, qui spolia tartarei tyranni omnino dispersit.

Unde tu, o homo, qui sedes in principali cathedra Domini, contemnis quando malum amplecteris, ita quod illud non abjicis, sed oscularis, quoniam ipsum sub silentio in pravis hominibus sustines. Et ideo omnis terra turbatur per magnam vicissitudinem errorum, quia quod Deus destruxit, homo amat. Et tu, o Roma, velut in extremis jacens, conturbaberis ita, quod fortitudo pedum tuorum super quos hactenus stetisti, languescet, quoniam [Col. 0152C] filiam Regis, videlicet justitiam, non ardenti amore, sed quasi in torpore dormitionis amas, ita ut eam a te expellas: unde et ipsa a te fugere vult, si non revocaveris eam. Sed tamen magni montes maxillam adjutorii tibi adhuc praebebunt, te sursum erigentes, et magnis lignis magnarum arborum te fulcientes, ita quod non tota in honore tuo, videlicet in decore desponsationis Christi omnino dissipaberis, quin aliquas alas ornamenti tui habens, usque dum veniat nix morum diversarum irrisionum, multam insaniam emittentium. Cave ergo ne ad ritum paganorum te commisceri velis, ne cadas. Nunc audi illum qui vivit et non exterminabitur. Mundus modo est in lascivia, postea erit in tristitia, [Col. 0152D] deinde in terrore, ita ut non curent homines se occidi. In omnibus his sunt interdum tempora petulantiae, et interdum tempora contritionis, et interdum tempora fulgurum et tonitruum diversarum iniquitatum. Oculus enim furit, nasus rapit, os occidit. Pectus autem salvabit, ubi aurora, velut splendor primi ortus, apparebit. Quae vero sequuntur in novo desiderio et in novo studio, dicenda non sunt. Sed ille qui sine defectione magnus est, modo parvum habitaculum tetigit, ut illud miraculum videret, et ignotas litteras formaret, ac ignotam linguam promeret, atque ut multimodam, sed sibi consonantem, melodiam sonaret. Et dictum est illi: Hoc quod in lingua desuper tibi ostensa, non secundum formam humanae consuetudinis protuleris, [Col. 0153A] quoniam consuetudo haec tibi data non est, ille qui limam habet, ad aptum sonum hominum expolire non negligat. Tu autem, o homo, apparens constitutus pastor, surge, et curre citius ad justitiam, ita ut coram magno medico non accuseris quod ovile ipsius a sorde non exterseris, nec oleo unxeris. Ubi autem voluntas crimina nescit, et ubi homo desiderium non rapuit ⁜ (13) , ibi homo omnino in profundum judicium non cadit. Sed culpa hujus ignorantiae per flagella tergitur. Ergo tu, o homo, sta in recto itinere, et Deus salvabit te, ita quod in stabulum benedictionis et electionis te reducet, et in aeternum vives.

ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, HILDEGARDI, dilectae in Christo filiae, praepositae Sancti Roberti, salutem et apostolicam benedictionem.

Gaudemus, filia, et exsultamus in Domino, quod honestatis tuae opinio ita late longeque diffunditur, ut multis fias odor vitae in vitam (II Cor. II) , et a turba fidelium populorum in tui praeconium exclametur: Quae est ista, quae ascendit per desertum tanquam virgula fumi? (Cant. III.) Unde cum animam tuam usque adeo existimemus divini amoris igne succendi, ut ad bene operandum exhortatione aliqua non indigeas, supervacaneum duximus [Col. 0153C] exhortatoria tibi verba multiplicare, animumque tuum virtute divina sufficienter innixum, aliqua verborum suppositione fulcire. Verumtamen quia et ignis aura flante fit grandior, et velox equus calcaribus urgetur ad cursum, id tuae religioni duximus proponendum, ut videlicet a memoria tua non excidat quia non incipienti, sed perficienti palma debetur et gloria, dicente Domino: Vincenti dabo edere de ligno vitae, quod est in paradiso Dei mei (Apoc. II) . Cogita itaque, filia, quoniam ille serpens qui primum hominem a paradiso dejecit, magnos perdere cupit, ut Job, et devorato Juda, ad cribrandos apostolos expetit potestatem (Luc. XXII) ; et quia scis multos esse vocatos, paucos autem electos (Matth. XX) , ita intra numerum paucorum [Col. 0153D] te collige, ita usque ad finem in sancta conversatione persiste, ita creditas dispositioni tuae sorores salutis operibus instrue, ut cum eis ad illud gaudium valeas, praestante Domino, pervenire, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit (Isa. LXIV; I Cor. II) . De caetero autem commonitoria verba de te audire desideramus, quia spiritu miraculorum Dei imbuta diceris, unde plurimum gaudemus, et divinae gratiae gloriam damus.

Qui vitam dat viventibus, dicit: O homo, diram duritiam leaenarum et fortitudinem leopardorum patiendo sustinebis, et naufragium in captura praedarum senties, quoniam omnibus his datus es in fatigationem ad te currentibus. Habes enim intelligibilem intellectum contra saevissimos mores hominum, in quibus aestuando refrenabis capillos currentium equorum, qui non desistunt currere ad semitas praedarum. Sed tamen rixando contra te ipsum, inclinas te interdum quasi ad probitatem quorumdam hominum, ubi celas loculos aliquorum qui mortui sunt praeliari in planis viis. Unde patieris [Col. 0154B] pugnam Semeiae praeliorum, sed destrues mobilia reliquiarum illorum qui in foveam vadunt per asperitatem suam. Attamen venam habes fortiss. clavis, quae non vadit libenter ad azyma in forma sardii.

In pectore ergo tuo quaere salvationem aquarum, ne in turbinem vadas. Sed ut in mansuetudine requiescas ad languorem et livorem illorum qui permisti sunt maceratione diversorum vulnerum, in hoc imitans salvatorem tuum qui te redemit. Sed hoc grave pondus magisterii quod portas, non est in indignatione Dei, ubi etiam mores ursorum et pardorum, et interdum venenum aspidum, tibi et subsequentibus occurrent. Sed gladius Dei illos occidet, ita dum inter illos bonus dux surgat. Nunc [Col. 0154C] autem moneo te, ut subjectis tuis frenum imponas, nec eos malum adversus te loqui sinas.

Unde et vera lux tibi dicit: Quare non percutis nequissimos servos, qui tibi occulte insidiantur, sicut araneae quae pungunt? Vigila ergo strenue, quod postulat causa in moribus populi in hoc tempore. O mitissime Pater, memorare quod homo in terra es, et ne timeas quod Deus derelinquat te, quoniam lumen illius videbis.

O summa et gloriosa persona, quae primum constituta [Col. 0154D] es per Verbum Dei, per quod omnis creatura rationalis et irrationalis in genere suo facta est, tibi specialiter idem Verbum claves regni coelestis per indumentum humanitatis suae, scilicet ligandi atque solvendi potestatem, concessit (Matth. XVI) . Tu quoque, excellentissime Pater, materia omnium spiritualium personarum existis, quae tuba justitiae Dei sonant in Ecclesia, quae variis ornamentis circumamicta fulget, dum alii aliis bona exempla, vitam sanctorum imitando, praebent: quae etsi quid recte agunt, Deo, et non sibi, attribuunt, et de bonis imitatoribus suis gaudent, sequentes priores sanctas, qui carnem suam domabant, et seipsos [Col. 0155A] cum manifesta victoria coelestis militiae contra vitia diaboli pugnantes roborabant, et cum bona voluntate velut angeli in Deum aspiciebant. Sic et tu, o mitis Pater, benignum patrem imitare qui poenitentem filium, et ad se revertentem, saginatum vitulum propter illum occidens, cum gaudio suscepit (Luc. XV) ⁜ (14) : et sauciati ex latronibus vulnera vino lavit (Luc. X) , caligine confusa, asperitatem correptionis et pietatem misericordiae designat: et stella matutina, quae solem diei praecucurrit, esto in Ecclesia, quae diu schismatis caligine confusa, lumine justitiae Dei caret. Et tu ergo secundum zelum Dei corripe, et de oleo misericordiae poenitentes unge, quoniam Deus magis vult misericordiam quam holocaustum (Ose. VI) .

[Col. 0155B] Nunc, o mitissime Pater, ego et sorores meae genua nostra coram paterna pietate tua flectimus, orantes ut digneris paupertatem pauperculae formae respicere, quae nunc in magna tristitia sumus, eo quod abbas de monte Sancti Disibodi, et fratres ejus, privilegiis et electioni nostrae contradicunt quam semper habuimus, de qua semper magna cautela providendum nobis est, ne aliquatenus nobis tollatur, quia, si nobis timoratos et religiosos, quales quaerimus, non concederent, religio spiritalis omnino in nobis destrueretur. Unde, domine mi, propter Dominum adjuva nos, ut vel electionem nostram obtineamus, vel alios ubi possimus, qui nos secundum Deum et utilitatem nostram [Col. 0155C] procurent, libere quaeramus et accipiamus. Nunc iterum rogamus te, piissime Pater, ne petitionem nostram et etiam nuntios istos despicias, qui per fidelem amicum nostrum moniti, te petentes, ad nos diverterunt, et hoc quod apud te obtinere quaerunt, facias, quatenus post finem hujus vitae, quae ad vesperum jam declinat, in indeficientem lucem pervenias, et dulcem vocem Domini audias: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui (Matth. XXV) . Inclina ergo supplicationibus nostris aures tuae pietatis, et nobis et illis clara dies sit, ut ex indulgentia tuae largitatis communiter Domino gratulemur, quatenus et tu in aeterna felicitate semper gaudeas.

ALEXANDER, servus servorum Dei, dilecto filio praeposito S. Andreae in Colonia, salutem et apostolicam benedictionem.

Ex parte dilectae in Christo filiae nostrae Hildegard. priorissae montis S. Roberti in Binga, et sororum ejusdem loci, ad nostram audientiam noveris pervenisse quod cum magistrum sibi et praepositum de monasterio S. Disibodi, sicut consueverant, [Col. 0156A] elegissent, abbas illius loci, quae de persona monasterii sui facta fuerat, concedere noluit, sed eamdem personam eis renuit adhuc assignare. Unde quoniam praedictis sororibus in his quae ad salutem pertinent animarum, diligenter convenit provideri, discretioni tuae per apostolica scripta mandamus quatenus utramque partem, cum super hoc fueris requisitus, ad tuam praesentiam convoces, et rationibus super electione praepositi hinc inde diligentius intellectis, causam ipsam, justitia mediante, decidas; et si praedictae sorores de illo monasterio praepositum habere non potuerint, facias ut saltem de alio habeant competentem.

HENRICUS Dei gratia Moguntinae sedis archiepiscopus HILDEGARDI dilectae magistrae de monte S. Roberti confessoris, gratiam suam cum paterno affectu.

Cum multa bona et admiranda miracula de te audiamus, pigritiae nostrae reputandum est, quod te tam saepe non visitamus ut possemus. Sed plurimis negotiis impediti, animam ad ea quae aeterna sunt, vix aliquando et tarde sustollere valemus. Ut autem ad id veniamus, ad quod intendimus, notum tibi facimus, quod nuntii quidam religiosi cujusdam nobilis [Col. 0156C] ecclesiae nobis notae, ad nos pervenerunt, obnixe rogantes quatenus soror illa quam petunt, quae apud te in religioso habitu manet eis secundum electionem suam concedatur in abbatissam. Quod et nos auctoritate praelationis et paternitatis nostrae tibi mandamus, et mandando injungimus, ita ut in praesenti eam quaerentibus et desiderantibus, ad magisterium suum repraesentes. Quod si feceris, gratiam nostram deinceps plus, quam hactenus experta fueris, senties; sin autem, eadem tibi iterum fortius mandabimus, nec cessabimus dum praecepta nostra in hoc facto compleas.

Perspicuus fons, qui non est fallax, sed justus, dicit: Hae causae quae de potestate hujus puellae sunt allatae, apud Deum inutiles sunt, quoniam ego altus et profundus et circuiens, qui sum incidens lux, eas nec constitui, nec elegi, sed factae sunt in conviventi audacia ignorantium cordium. Omnes fideles audiant haec in capacibus auribus cordis, et non in auribus quae foris audiunt, ut pecus quod sonum capit, et non verbum. Spiritus Dei in zelo dicit: O pastores, plangite et lugete in hoc tempore, quia nescitis quid facitis, cum officia in Deo constituta dispergitis in facultates pecuniae, et in stultitiam [Col. 0157A] pravorum hominum, timorem Dei non habentium, ubi maledicta malitiosa et minantia verba vestra non sunt audienda. Virgae vestrae hoc modo superbe elatae, non sunt in Deo extentae, sed in poenis praesumptionis flagitiosae voluntatis vestrae. Sed et ille qui est, o homo, tibi dicit: Audi quae in multis servitiis me negligis. Coelum de ultione Domini apertum est (Exod. III) , et nunc in inimicis funes dimissi sunt. Tu autem surge, quia dies tui breves sunt (Job XIV) , et reminiscere quia Nabuchodonosor cecidit, et quod corona ipsius periit (Dan. IV) . Et multi alii ceciderunt, qui se temere in coelum exaltaverunt (Gen. III) . Ah! tu cinis, quare non erubescis in altum te spargere, cum debeas esse in putredine? Nunc ergo rabidi erubescant. Tu vero [Col. 0157B] surge, et maledictionem relinque, illam fugiendo.

ARNOLDUS, Dei gratia Moguntinae sedis archiepiscopus, HILDEGARDI Deo dicatae virgini et magistrae in monte S, Roberti constitutae, gratiam suam cum paterna dilectione.

Scimus quia Spiritus ubi vult, et quomodo vult, inspirat (Joan. III) , dividens unicuique dona sua prout vult (I Cor. XII) . Hoc autem dicimus, nihil haesitantes de te. Nam quid mirum est, si ille inspiratione sua te docet, qui quondam agricultores et [Col. 0157C] sycomoros vellicantes (Amos VII) , prophetas constituit, et asinam humana verba proferre fecit (Num. XXII) . Dona ergo Dei refutare non debemus, nec valemus. Rogamus ergo dilectionem tuam ut precibus tuum ad Dominum nobis succurras, quatenus dies nostri in timore et amore Creatoris nostri saltem sint, ita ut in bonis consummati, vitam in longitudine dierum perpetuae felicitatis habere mereamur.

O Pater, vivens lumen haec verba mihi ad te dedit: Quare faciem tuam abscondis a Deo, quasi in perturbatione iracundae mentis tuae? Nam mystica verba a me non profero, sed secundum ea in viventi [Col. 0157D] lumine video, ita quod saepe quae mens mea non desiderat, et quae etiam voluntas mea non quaerit, mihi ostenduntur, sed illa multoties coacta video. Posco tamen a Deo, ut auxilium suum non sit tibi quasi exsilium, et anima tua sit devota in pura scientia, respiciens in speculum salvationis, ut in aeternum vivas. Splendidum etiam lumen gratiae Dei a te nunquam abscindatur. Sed misericordia Dei te protegat ita, ne antiquus insidiator te decipiat. Nunc autem oculus tuus in Deo vivat, et viriditas animae tuae non arescat. Lux vivens tibi dicit: Cur non est fortis in timore tuo? Quasi zelum habes, quasi triticum excribres, ita ut superando dejicias quod tibi contrarium est. Sed hoc nolo. De oculo autem cordis tui inquietam mentem absterge, [Col. 0158A] et de teipso et de populo tuo injustitiam abscinde, quia tempus bellorum in moribus hominum nunc instat, ita quod nec in disciplina, nec in districtione timoris Domini sunt. Tu autem ne formides eos ad bonum coercere, quoniam si propter hoc tribulationem et angustiam sustinueris, ne paveas, quia Filius Dei eadem passus est. Surge ergo ad Dominum, quoniam tempus tuum cito veniet.

CHRISTIANUS Dei gratia Moguntinae sedis archiepiscopus, HILDEGARDI dilectae magistrae sororum de S. Roberto in Pingis, devotionem gratiae suae [Col. 0158B] tam cum paterno quam cum filiali affectu.

Plurimis negotiis impediti, per pauca tibi scribimus cum tam dilatato corde, toto mentis adnisu ad piam dilectionem tuam anhelemus. Et quia divino Spiritu te inspiratam cognoscimus, exhortatoria verba tua desideramus; quoniam, dum terreno regno exterius servire conamur, coelestem Regem multoties interius negligimus. Igitur et orationibus tuis ac sororum quae apud te sunt, nos committimus, ita ut per illas adjuti, turbinibus et procellis hujus saeculi, in quibus multum fatigamur, Deo succurrente, clementer eripiamur. Nos autem vobis in omnibus necessitatibus vestris adesse, ac in omnibus prodesse, prout Deus donaverit, pro certo sciatis.

Mystica visio tibi dicit: O tu, persona praelationis, in vice Christi ab ipso constitutus es, quemadmodum omnis potestas a Deo est (Rom. XIII) . Deo autem nullus similis inventus est. Ipse Pater omnium est, quoniam ab ipso omnia procedunt, et ob hoc ea regit, et sacerdos in sacerdotali officio est, quia per purum sacrificium, quod homo factus est, hominem liberavit. In juramento namque ille sacerdos est, quod scriptum est: Juravit Dominus, et non poenitebit eum; tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech (Psal. CIX) . Deus quippe in semetipso praedestinaverat homo fieri [Col. 0158D] sine omni maculositate peccati, et sine omni indigentia emendantis poenitentiae, et sine omni commistione et divisione, quae in homine cum peccatis sunt, quatenus ita malum vinceret, ut in Melchisedech praefiguratum est. Tu autem, o homo, qui nunc in die es, antequam nox adveniat, cum plus operari non possis, stude ut in vera potestate populum tuum praecepta Dei doceas, et in recta justitia eum regas, sicut Deus eum regit, et per magnum studium in misericordia eum habeas, quoniam Deus per semetipsum eum liberavit. Tali enim modo magistratus, dominatio et potestas a Deo est. Sed et de mammona iniquitatis amicos per misericordiam tibi fac quatenus cum defeceris, in aeterna tabernacula te suscipiant (Luc. XVI) . Nunc, o Pater [Col. 0159A] et magister, post Christum pauperculam formam de vero lumine tibi haec scribentem, audi, ut nobis omnibus in necessitate positis, qui ad te confugiunt, auxilium porrigas, quatenus propter gaudium illud quod eis impendis, in gaudium aeternorum tabernaculorum suscipiaris, et in aeterna beatitudine, ad quam Deus te creavit, in aeternum vivas.

[Col. 0159B] O mitiss. Pater et domine, qui in vice Jesu Christi super oves Ecclesiae pastor constitutus es, summo Deo et paternae pietati tuae gratias humiliter agimus, pro eo quod litteras paupertatis nostrae misericorditer suscepisti, et quod pro nobis tribulatis et angustiatis in misericordia tua litteras ad praelatos nostros Moguntiam mittere dignatus es, et etiam pro dulcibus verbis solitae clementiae tuae, quibus per dominum Hermannum ecclesiae Sanctorum Apostolorum in Colonia decanum, ita consolatae et laetificatae sumus, quod in omni tribulatione et angustia nostra, sicut filiae ad te dilectum Patrem securae confugimus. Unde, bone domine, nos famulae tuae quae sedemus in tristitia tribulationis [Col. 0159C] et angustiae, in spiritu humilitatis pedibus tuis provolutae, causam intolerabilis doloris nostri in pura veritate lacrymabiliter tibi aperimus, ea fiducia, quod ignea charitas, quae Deus est (Joan. IV) , tibi inspiret, ut cum paterna pietate lamentabilem vocem, quam in tribulatione nostra afflictae ad te clamamus, misericorditer exaudiri digneris. O mitis Pater, cum praelati nostri Moguntini mortuum juvenem ante mortem suam ab anno diu absolutum, et omnibus Christianae fidei sacramentis munitum, sicut etiam ante in litteris tibi insinuavi, apud nos sepultum, a coemeterio nostro ejicere nos jussissent, vel a divinis nos cessare, ego ad verum lumen, ut soleo, aspexi, et in illo Deus mihi praecepit, ne unquam voluntario consensu meo ejiceretur, quem [Col. 0159D] ipse a sinu Ecclesiae in gloriam salvationis deputandum susceperit, quoniam nigredo magni periculi nobis inde proveniret, eo quod contra voluntatem ejus veritatis esset. Si enim iste timor omnipotentis Dei mihi non obstitisset, eis humiliter obedissem, et quemcunque in nomine tuo, qui Dominus et advocatus noster es, eumdem mortuum jussissent efferre, si excommunicatus non esset, servandum jus Ecclesiae, grata voluntate concessissem.

Cum autem per aliquod tempus non sine magno dolore et tristitia cessassemus, in vera visione animae meae a summo judice (cujus praecepto resistere [Col. 0160A] ausa non fui) pondere gravissimae infirmitatis coacta, ad praelatos nostros in Moguntiam veni, et verba quae in vero lumine videram, ut ipse mihi praecepit, scripta repraesentavi, quatenus in illis cognoscerent quae voluntas Dei in hac causa esset. Veniam quoque coram ipsis, qui tunc aderant, amaris lacrymis petens ab eis, flebiliter et suppliciter misericordiam quaesivi. Sed cum eorum oculi ita caligassent, ut nullo respectu misericordiae me respicere potuissent, plena lacrymis ab eis discessi. Sed cum plurimi homines super nos misericordia moverentur, licet pro voluntate sua nos adjuvare non possent, fidelis amicus meus, scilicet Coloniensis archiepiscopus ad ipsos in Moguntiam venit, et quodam milite libero homine assistente, qui sufficientibus [Col. 0160B] testibus probare voluit, quod ipse et praedictus mortuus, adhuc in corpore vivens, cum pariter in eodem excessu fuissent, pariter etiam ab anno, eodem loco, eadem hora, ab eodem sacerdote soluti essent, eodem sacerdote, etiam qui eos absolvit, praesente, ab eis cognita hujus rei veritate, idem praesul de te praesumens, licentiam celebrandi divina, usque ad reditum tuum secure et in pace obtinuit. Cum autem, dulcissime domine, fiduciam maximam de tua misericordia haberemus, per eosdem praelatos nostros post reversionem suam e Roma, e synodo litteras tuas divinorum interdictorias accepimus: quas ut paternae pietati tuae confido, nunquam misisses, si veritatem hujus rei agnovisses. Sicque, mitissime Pater, in priori ligatura [Col. 0160C] multo majori dolore et tristitia tuimetipsius jussione constitutae sumus. Unde in visione animae meae, in qua nunquam me aliquo verbo turbasti, jussa sum corde et ore dicere: Melius est mihi incidere in manus hominum, quam derelinquere praeceptum Dei mei (Dan. XIII) . Ergo, mitissime Pater, obsecro te in amore Spiritus sancti, ut propter pietatem aeterni Patris, qui pro salute hominis in suavi viriditate misit Verbum suum in Virginis uterum, dolentium et plorantium filiarum tuarum lacrymas despicere non velis, quae ob timorem Dei, tribulationes et angustias hujus injustae ligaturae sustinemus. Spiritus sanctus infundat tibi, ut ita super nos misericordia movearis, ut etiam tu post finem vitae tuae pro hoc misericordiam consequaris.

CHRISTIANUS D. g. Moguntinae sedis archiepiscopus, reverendae et in Christo dilectae dominae HILDEGARDI, et universis sponsis Christi, cum ipsa Deo famulantibus, de virtute in virtutem ascendere, et Deum deorum in Sion videre (Psal. LXXXIII) .

[Col. 0161A] Etsi in admiranda ac laudanda potentia Dei et Salvatoris nostri clementia, minime sufficientes, imo prorsus indigni simus, tuo tamen ut digni efficiamur, charissima in Christo domina, sedulo confisi suffragio, illum gratiarum actione prosequimur, a quo omne datum optimum, et omne donum perfectum descendens, utpote a Patre luminum (Jac. I) , cui in anima tua digne complacuit, et eam vero et inaestimabili lumine suo illustravit, cujus gratia praeveniente et subsequente collatum est sanctae devotioni tuae, cum Maria ad pedes Domini sedere (Luc. X) , et supernae Jerusalem visionibus vacare. Haec manifesta sanctae conversationis tuae indicia et stupenda veritatis testimonia, ita animam nostram, charissima in Christo domina, tuis [Col. 0161B] jussionibus, ne dicam precibus obligatam tenent, ut quidquid unquam sanctis votis tuis accedere noverimus, ad hoc cordis nostri intentionem merito inclinare debeamus; sperantes, et summam, post Deum, in tua sanctitate fiduciam habentes, nos sanctissimo odoramento orationum tuarum, gratiam Dei praevenientem et subsequentem percipere, et hanc peccatricem animam nostram, tuae sanctitatis interventu, clementiam Creatoris sui, sibi tandem placitam invenire. Inde est quod super tribulatione et afflictione, quam ex suspensione divinorum una tecum sacer conventus sustinet, tanto arctius vobis condolemus, quanto evidentius innocentiam vestram in hac parte perpendere valemus. Verum quia constabat ecclesiae sepultum apud ecclesiam [Col. 0161C] vestram defunctum, in vita sua excommunicationis sententiam incurrisse, dum adhuc eidem ecclesiae de absolutione ipsius incertum exstitit, vobis interim propter statuta sanctorum Patrum (non evitanda) clamorem cleri declinare, et scandalum Ecclesiae dissimulare, periculosum nimis fuit, donec idoneo testimonio bonorum virorum, in facie Ecclesiae illum absolutum fuisse comprobetur. Proinde vestrae, ut dignum est, afflictioni ex intimo corde compatientes, Ecclesiae Moguntinae rescripsimus in hunc modum, ut si bonorum virorum veraci assertione, de absolutione praefati defuncti ei ostensum fuerit, divina vobis officia celebrari praecipimus, rogantes et obnixe sanctitati vestrae supplicantes, [Col. 0161D] quatenus si ex culpa nostra vel ignorantia vos in hac parte molestavimus, petenti veniam non subtrahatis misericordiam; et Patrem misericordiarum exorare dignemini, ut sanos incolumes nos vestro sancto conspectui et Ecclesiae Moguntinae repraesentet, ad honorem Dei et Ecclesiae vestrae, et salutem animae nostrae. Conservet vobis Dominus sanitatem et sanctitatem.

HILDEGARDI magistrae S. Roberti in Christo HERTUVIGUS Bremensis archiep. et Richardis abbatissae frater, id quod est loco sororis, et plus quam sororis, obedientiam.

[Col. 0162A] Notifico tibi sororem nostram, illam meam, imo tuam, meam corpore, tuam anima, universae carnis viam intrasse, et honorem quem ei contuleram parvipendisse, dum ad regem terrenum, regi coelorum Domino suo obedisse, et sancte et pie confessam fuisse, et inunctam oleo sancto post confessionem, habita plena Christianitate, et claustrum tuum ex toto corde lacrymabiliter desiderasse, seque Domino per matrem et Joannem committens, et signo crucis tertio signato, Trinitatem et unitatem confitens in perfecta fide Dei, et spe, et charitate, certi sumus, IV Kalend. Novemb. obiit. Rogo ergo te, si dignus sum, quantum possum, quantum te dilexit, eam diligas: et si in aliquo deliquisse videtur, cum ex ea non [Col. 0162B] fuerit, sed ex me, saltem lacrymas ejus, quas pro recessu claustri istius effudit, quarum multi testes sunt, attendas; et nisi mors impedivisset, vix habita licentia ad te venisset; et quia morte detenta est, me pro ea venturum, si Deo placet, scias. Sed Deus, qui remunerator omnium bonorum est, de bonis quae sibi exhibuisti sola inter omnes, et super omnes tam cognatos quam amicos, de quibus Deo et mihi gratulabatur, hic et in futuro ad omnem voluntatem tuam te remuneret. Sororibus tuis de omnibus benefactis suis gratias referas.

Qui in primo die te vidit, et oculos tibi ad videndum [Col. 0162C] cum volantibus pennis omnis creaturae dedit, et qui hominem speculum in plenitudine omnium miraculorum suorum fecit, ut scientia Dei in illo clareat, sicut scriptum est: Quoniam dii estis, et filii Excelsi omnes (Psal. LXXXI) ; ille ad te aspiciat, et te ad ipsius voluntatem dirigat. Homo tangit Deum, qui nec initium nec finem habet, ubi rationalitas in homine Deum imitatur, et scientia boni et mali Deum ostendit. Sic est rota aeternitatis. Ipse etiam Deus faciat ut malum illud fugias, quod in primo die incoepit, et bona voluntate caret, et quod Deo semper contradicit. Faciat etiam in te fenestras, quae in coelesti Jerusalem luceant, quae sunt pulchra aedificia in virtutibus, et faciat te volare in [Col. 0162D] amplexibus charitatis Dei, sicut ille dixit, quem Deus perfuderat: Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? (Isa. LX.) Et iterum: Ego paupercula forma vidi in te lumen salvationis. Nunc praecepta Dei imple, quae gratia ipsius tibi dat, et quae Spiritus sanctus te docet. Sed et in Spiritu mystici doni tibi dico: Tu es laudabilis persona, quae necessaria est homini, habens in altissimo Deo successionem, quod est pontificale officium: ideo oculus tuus Deum videat, sensus tuus justitiam ejus intelligat, et cor tuum in amore Dei valde ardeat, ut anima tua non deficiat, sed sit in summo studio aedificare turrim coelestis Jerusalem, et Deus det tibi adjutricem, videlicet dulcissimam matrem misericordiam. Esto [Col. 0163A] etiam lucida stella, lucens in tenebris noctium pravorum hominum; et velox cervus currens ad fontem aquae vivae. Respice, quia hoc tempore multi pastores sunt caeci, claudi et raptores pecuniae mortis, suffocantes justitiam Dei. Sed Deus sciens omnia, scit ubi pastoralis cura utilis est. Ideo fidelis homo non circumeat quaerens praelationem. Quod si quaesierit, in inquieta mente sua potestatem magis voluptate appetens, quam voluntatem Dei inspiciens, lupus rapax in persona sua est, et anima ipsius nunquam quaerit spiritalia, sed ibi Simonia est. Unde et in spiritu tibi dico: O quam magnum miraculum est in salvatione animarum hominum illorum, qui in praelatione absque Simonia sunt, quos Deus ita inspicit, quod gloria ejus in [Col. 0163B] ipsis non obumbratur; sed facit in ipsis velut fortis bellator, qui hoc studet, ne ab ullo superetur, sed ut victoria ipsius stabilis sit. Nunc audi: Sic factum est in filia mea Richardi, quam filiam meam nomino, quia plena charitas in anima mea fuit ad ipsam, quoniam vivens lux in fortissima visione docuit meipsam amare. Audi: Deus eam in hoc zelo habuit, quod voluptas saeculi illam amplecti non potuit; sed contra eam pugnavit, quamvis ipsa velut flos in pulchritudine et decore in symphonia hujus saeculi appareret. Sed dum ipsa adhuc in corpore viveret, audivi de ipsa in vera visione dici: O virginitas, in regali thalamo stas. Ipsa enim in virginea virga in sanctissimo ordine societatem habet, unde filiae Sion gaudent. Sed tamen antiquus [Col. 0163C] serpens voluit eam a beato honore retrahere per altam generositatem humanitatis. Sed summus judex traxit hanc filiam meam ad se, abscindens de illa omnem humanam gloriam. Unde anima mea magnam fiduciam habet in ea, quamvis mundus pulchram formam et prudentiam ipsius, dum in corpore viveret, diligeret. Sed Deus illam plus dilexit. Idcirco noluit Deus amicam suam dare inimico amatori, id est mundo. Nunc tu, o chare, sedens in vice Christi, perfice voluntatem animae sororis tuae, quoniam postulat necessitas obedientiae. Et ut ipsa semper sollicita fuit pro te, ita et nunc esto pro anima ipsius, et fac bona opera secundum studium ipsius. Unde et ego abjicio dolorem illum de corde [Col. 0163D] meo quem mihi fecisti in hac filia mea. Deus concedat tibi per suffragia sanctorum rorem gratiae suae et beatam remunerationem in futuro saeculo.

ARNOLDUS D. g. Coloniensis archiepiscopus, HILDEGARDI lucernae ardenti in domo Domini, de monte S. Roberti, in protectione Dei coeli commorari.

Si bene valetis, et omnia quae circa vos sunt, diriguntur a Domino, congaudemus. Sed et nos meritis vestris valeamus. Quia enim uti jamdiu disposuimus, ad vos minime venire valeamus, in quantum inpraesentiarum possumus, nos vobis committimus, [Col. 0164A] manus nostras in vestras damus, fidem fide conjungimus, totum nos vobis commendamus. Praeterea librum quem ipsa divino Spiritu inspirata scripsistis, remota omni occasione, quia nec volumus nec possumus eo carere, sive imparatus sive non, per praesentium portitorem nobis transmittere non dubitetis; ubi Deum tentare nolumus, sed ubi mirabilia ejus videre desideramus.

In vera visione haec vidi, audi ergo: Quemdam hominem in valle cujusdam magni montis video stantem, qui optionem in gustu animae suae habet. Et idem homo mittit opinionem quam habet, in [Col. 0164B] altitudinem ejusdem montis, aer ipsius montis illam suscipit, ita quod inde igneum colorem accipit, sicut oleum quod ab igne accenditur. Sed mundae aves quae ab immundis separatae sunt, veniunt, et aerem illum in alas suas suscipiunt, et inde celeres in volatu suo fiunt. Quod nobilissimus Pater videns, dicit: Unde venitis? Quae respondent: Quidam alienus homo in valle montis stans, suavissimum ventum in altitudinem ipsius ad nos misit, et inde veloces factae sumus ad volandum ad te. Et idem paterfamilias ad eas dicit: Iste homo quamvis a longe stet a me tamen propter cursum quo vos ad me misit, volo illum amare. Qui autem bene vult vigilare, hunc intellectum percipiat. Deus multoties propter orationes sanctorum, de lupis agnos [Col. 0164C] facit, sicut etiam de peccatoribus justos. Unde et qui omnia novit, dicit: Vide ne Deum in speluncis latronum ames et ne ipsum in vanitatibus nomines, ita quod Deum tantum in verbis invoces, et non in operibus. Qui in verbo loquitur, illi respondebo; qui autem in verbo loquitur, illi alienus sum. Nam contumaciam deleo, et contradictionem illorum, qui me contemnunt, per memetipsam contero. Vae, vae malo iniquorum spernentium me. Hoc audi, o homo, si vivere vis; alioquin gladius meus percutiet te. Nunc autem, o pastor populi tui, ego paupercula scripta veracium visionum istarum tibi misi, sicut petisti, nihil humani ingenii et propriae voluntatis meae continentia, sed quae indeficiens [Col. 0164D] lumen compositione sua, et eisdem verbis manifestare voluit, quomodo sibi placuit, cum nec ipsum quod nunc tibi scribo, ingenio meo, nec ullo humano arbitrio, sed superna ostensione compositum sit.

Juvavensis Ecclesiae Dei gratia minister et archiepiscopus, licet indignus, HILDEGARDI sorori et magistrae de S. Roberto in Pingis, quidquid valet peccatoris oratio, et post hujus carnis tropaeum, ad amplexus coelestis sponsi cum prudentibus virginibus introire (Matth. XXV) . Ego peccator in valle lacrymarum positus, multis saeculi turbinibus [Col. 0165A] et procellis attritus, intus timores, foris pugnas (II Cor. VII) passus, obnixe tuam postulo dilectionem, ut pro me preces fundere digneris quatenus divina misericordia suae pietatis viscera super me aperiat, et ab omnibus tribulationibus clementer eripiat, quia et imperator pro schismate, quod nunc in Ecclesia est, nobis vim inferre conatur. Meminisse etenim debet charitas tua, virgo Deo digna, quia, cum essem apud Moguntiam in curru ejusdem imperatoris, sanctis orationibus tuis attentius me commendavi, pro eo ut per tuam intercessionem status vitae meae profectum haberet in Domino et felicem consummationem. Unde etiam pollicita es parvitati meae, ut acceptis litteris meis, secundum quod Dominus dignaretur tibi revelare, non gravareris [Col. 0165B] mihi rescribere. Hujus pollicitationis debitum requirit parvitas mea a tua sanctitate. Vale, virgo Dei, et memento mei. Quidquid tamen illud est quod rescribis, pone sub sigillo.

O tu persona, quae in vice Filii Dei viventis es, statum tuum nunc video, velut duos parietes quasi angulari lapide conjunctos, quorum alter ut candida nubes apparet, alter aliquantulum umbrosus; sic tamen, quod nec candor ille huic umbrositati, nec eadem umbrositas huic candori se intermiscet. Parietes [Col. 0165C] isti labores tui sunt, animo tuo conjuncti, ubi ex altera parte intentio et suspiria tua angustam viam ad Deum in candore anhelant, et ex altera circuitus laboris tui aliquantulum in umbrositate ad populum tibi subjectum pertinet; ita tamen, quod candorem intentionis tuae velut domesticum habes, et umbrositatem saecularium laborum velut quoddam tibi alienum inspicis, nec haec tibi intermisceri permittis, et ideo fatigationem in animo tuo frequenter habes. Nam intentionem tuam ad Deum, et laborem tuum ad populum non habes velut unum; sed cum bona intentione ad coelestia anhelas, et cum populum in Deo procuras, in una mercede conjungi possunt; sicut et Christus coelestibus inhaesit, et tamen ad populum [Col. 0165D] se inclinavit, ut scriptum est: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes (Psal. LXXXI; Joan. X) . Dii scilicet in coelestibus, et filii Excelsi in procuratione populi. Tu ergo, o Pater, labores tuos fonte sapientiae perfunde, quem duae filiae hauserunt, quae regalibus circumdatae sunt vestibus, videlicet charitas et obedientia, quoniam Sapientia cum charitate omnia ordinavit, plurimos rivulos educendo, ut dicit: Girum coeli circuivi sola (Eccli. XXIV) ; et quia Deus homini per obedientiam praeceptum dedit, vestimentum quidem charitatis est, quod vultum Dei in angelico ordine aspicit, sed vestimentum obedientiae, circumamictio humanitatis Domini est. Istae puellae ad januam tuam pulsant, et charitas ad te dicit: Tecum manere desidero, et volo ut [Col. 0166A] in lectum strati tui me ponas, et in diligenti amicitia me habeas. Nam quando vulnera cum misericordia tangis et tergis, in lecto tuo jaceo; et quando simplices et bene viventes cum benevolentia in Deo tenes, in diligenti amicitia tua sum. Sed et obedientia ad te dicit: Tecum maneo propter ligaturam legis et praeceptorum Dei. Ergo strenue et in forti vi me tene, non ut villicum, sed ut clarissimam amicam. Nam in initio baptismi me suscepisti, et in aliqua progressione tua me tenuisti, scilicet in disciplina subjectionis, et in praelatione ubi praeceptis Dei obedisti. Charitas enim materia mea est, et ex illa orta sum. O Pater, sapientia verum tibi dicit: Esto similis patrisfamilias, qui stultitiam filiorum suorum invite audit; et tamen [Col. 0166B] prudentiam suam non deserit, velut etiam ego coelestia et terrestria in utilitate populi in unum conjungo. Tange ergo et tinge vulnera et simplices et bene viventes, atque gaudium in utraque parte habe, Deo adjuvante. Nunc, o Pater, ego, paupercula forma video quia voluntas tua januam virtutum optat quae tibi veniet, ita quod in istis virtutibus molendinum finis corporis tui complebis. Qui est, et qui omnia perscrutatur, animam et corpus tuum in salute sua teneat.

HILLINUS Dei gratia Trevirorum humilis minister [Col. 0166C] et servus, ac eorumdem archiepiscopus, licet indignus, HILDEGARDI clarissimae sorori Agnum et Sponsum sequi quocunque ierit (Apoc. XIV) .

Quoniam Dei sapientia quae infirma mundi eligit, ut fortia confundat (I Cor. I) , jucundum tibi habitaculum in tua virginitate eligere complacuit, lucis suae gratiam in spiritu consilii et scientiae amplioris in te largius effudit, cujus, ut arbitror, lucis effusione etiam aliorum mentes ad studia meliora et saluti viciniora excitari voluit (Hebr. VI) , et illustrari, te mediante, mater veneranda, et sincerissima charitate amplectenda. Superest igitur, virgo Christi dilectissima, verae vitis (Joan. XV) , cujus sub umbra quiescis, cujus fructus gutturi tuo dulcis et amplexabilis (Cant. II) ; verae, inquam, [Col. 0166D] vitis propagines in hoc mare procellosum latius extendere, coelestis poculi, quod inebriaris (Cant. V) , dulcissimum saporem ad lucra animarum quaquaversum propensius derivare, quae gratis accepisti gratis dare (Matth. X) , ne forte arguaris lucernam, ad utilitatem proximorum accensam, sub modio abscondere voluisse (Matth. V; Luc. VIII, XI) . Rogo ergo, mater sancta, cum caeteris ad portum consolationis tuae confugientibus, spe desiderii mei uberrima fretus, rogo, inquam, et contestor viscera tua materna, per sanctam charitatem, quatenus de cella illa regis vinaria (Cant. II) , (cujus voluptatis abundantia etiam in hac vita mirabiliter inebriaris), guttas aliquas ad me peccatorem, per [Col. 0167A] praesentium latorem, stillare scripto digneris; tum propter eum, qui tibi ea posse praestitit, tum eapropter, ut veritatis experientia comprobet quod quorumdam auribus, de gratia tibi coelitus infusa, rumor dubitanter infert. Ille igitur qui coepit in te bonum opus, consummet in vita viventium (Philip. I) .

Sapientia sonat, dicens: Nunc squalidum tempus muliebris formae est, Oi, Oi, Adam novum testamentum omnis justitiae, et radix omnis seminis hominum fuit. Postea in genere ipsius virilis animus surrexit, qui inter turmas exiit, velut arbor quae se in tres ramos extendit. Prima turma talis [Col. 0167B] erat, quod filii Adae elegerunt quidquid possibilitas eorum habuit. Secunda, quod homines in temeritate homicidii surrexerunt. Tertia vero, quod fecerunt quidquid in idolis et similibus erroribus voluerunt. Nunc arbor haec arida est, et mundus in multis periculis eversus est. Tempus enim istud, ad tempus istud respicit, quando prima mulier nutum primo viro in deceptione fecit (Gen. III) . Sed tamen vir plures vires habet, quam mulier perficere possit. Mulier autem est fons sapientiae et fons pleni gaudii, quas partes vir ad perfectum ducit. He, He, tempus hoc nec frigidum, nec calidum est, sed squalidum. Post haec tempus veniet, quod in magnis periculis, in timore, in justitia et ferocitate virorum viriles vires proferet. Deinde [Col. 0167C] error errantium errorum flabit, sicut quatuor venti, qui in magnis periculis famam suam effundunt. Nunc autem, o pastor, audi, quia gratia Dei in vanum te non constituit, unde justitiam ipsius contine. Cum bona opera facis, cito fatigaris; cum vero ad symphoniam vocaris, ita quod ad orationem consistis, illico arescis. He, He, qui in vice Christi es, iterum audi: Quidam rex quamdam urbem in magnis honoribus habuit, quam tribus viris de suis hominibus commendavit, ita ut curam illius in custodia haberent. Primo autem turrim, secundo planitiem urbis, tertio murum ipsius cum propugnaculis commisit. Tu in turrim positus es; populus tuus in planitie urbis; clerus autem tuus super [Col. 0167D] murum ejus cum propugnaculis. Quod si murus urbis impugnabitur, et planities ejus depraedabitur; tu autem turrim ejus custodi, et talis esto, ne tota urbs destruatur, et non dissipabitur. Species columbae te docet, et verbum Dei non caret in te scientia. Nunc ergo vigila (Apoc. III) , et in virga ferrea constringe (Psal. II) , doce, et vulnera tibi commissorum unge, et in aeternum vives.

EBERHARDUS Dei gratia Bambergensis Ecclesiae episcopus, licet indignus, HILDEGARDI venerabili [Col. 0168A] sorori et magistrae de S. Roberto, devotae devotionis obsequium et aeternae beatitudinis meritum.

Superna favente gratia, tuae sanctitatis praeconium, circumquaque auribus populorum dulciter resonat, ita ut vere possimus dicere: Quia Christi bonus odor sumus Deo (II Cor II) . Sed et quoniam Dominus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat si quis intelligat, aut forte habitantem in te requirat (Psal. XIII) , hujus bonae opinionis tuae fragrantiam odorati, ad Dominum qui in te veneratur et consulitur, ex toto corde occurrimus. Quod enim multis praestitisti, uni mihi non denegabis. Nam cum de curia imperatoris per te transiremus, quia Spiritu sancto imbuta es, tuae charitati exponendum commisimus. In Patre manet aeternitas, in [Col. 0168B] Filio aequalitas, in Spiritu sancto aeternitatis aequalitatisque connexio: quod et nunc secundum quod Deus tibi revelavit, expositum videre desideramus. Dominus tecum sit, et ut nos orationibus tuis adjuvemur.

Qui est (Exod. III) , et quem nihil latet, dicit: O pastor, non arescas in dulci fluento odoris balsami, quod est viredo, quae praebenda est stultis mentibus, quae non habent ubera maternae misericordiae quae sugant. Quae haec non habent, deficiunt. Praebe ergo tuis lampadem regis, ne asperitate dispergantur, [Col. 0168C] et surge vivens in lumine. Nunc, o Pater, ego paupercula ad verum lumen prospexi, et secundum quod ibi in vera visione vidi et audivi, quod tibi exponi petisti, ita expositum, non verbis meis, sed veri luminis, cui nunquam ullus defectus est, in hunc modum transmitto: In Patre manet aeternitas, hoc est aeternitati Patris nec abscindendum nec addendum est; quia aeternitas manet in similitudine rotae, quae nec incipit, nec finem habet. Sic in Patre est aeternitas ante omnem creaturam, quia semper et semper aeternitas fuit. Et quae est aeternitas? Deus est. Aeternitas autem non est aeternitas, nisi in perfecta vita. Ideo Deus nunc in aeternitate. Vita autem non procedit de mortalitate. Sed [Col. 0168D] vita est in vita. Arbor enim non floret nisi de viriditate, nec lapis est sine humore, nec ulla creatura sine vi sua. Ipsa enim vivens aeternitas, non est sine floriditate. Quomodo Verbum Patris omnem creaturam in officio suo protulit, et sic Pater in fortissima vi sua otiosus non est. Unde Deus Pater nominatur, quoniam omnia ab eo nascuntur. Et ideo etiam in Patre manet aeternitas, quia ipse ante principium Pater fuit, et aeternus ante inceptionem fulgentium operum, quae omnia in praescientia aeternitatis apparuerunt. Quod autem in Patre manet, hoc ita non est, sicut causa in homine est, quae aliquando dubia est, aliquando praeterita, aliquando futura, aliquando nova, aliquando vetus; sed semper stabile, quod in Patre est. Pater claritas [Col. 0169A] est, et illa claritas splendorem habet, et splendor ille ignem, et unum sunt. Quisquis hoc in fide non habet, Deum non videt, quia ab eo abscindere vult quod est, quoniam Deus dividendus non est. Opera etiam quae Deus condidit, integram proprietatem nominum suorum non habent, quando homo illa dividit. Claritas est paternitas, ex qua omnia nascuntur, et quae omnia circumdat, quia de vi ipsius sunt. Nam et eadem vis hominem fecit, et in ipsum spiraculum vitae misit (Gen. II) . Sed et homo in eadem vi efficacem effectum in se habet. Quomodo? Caro de carne, et bonum de eo quod bonum est, in bona fama emittitur, et id bono exemplo in alio homine augetur. Ista et carnaliter et spiritaliter in homine sunt, quia aliud de alio procedit. [Col. 0169B] Homo utilia opera sua valde diligit, quia de scientia sua in actu sunt. Sic et Deus vult, ut et sua vis per omnia genera sua se ostendat, quia opus ejus sunt. Et splendor oculos dat, et splendor ille filius est, qui oculos dedit, cum dixit: Fiat (Gen. I) . Tunc omnia in viventi oculo corporaliter apparuerunt. Et ignis haec duo vocabula penetrat, qui Deus est, quia possibile non esset, ut claritas splendore careret. Et si iste ignis deesset, claritas non claresceret, nec splendor fulgeret. In igne enim flamma et lumen latent; alioquin ignis non esset. In Filio aequalitas. Quomodo? Omnes creaturae ante aevum in Patre fuerunt, ipso eas in semetipso ordinante, quas postea Filius perfecit in opere. Quomodo? Scilicet, sicut homo qui in semetipso [Col. 0169C] scientiam magni operis habet, quod postea in verbo suo profert, ita ut illud in bono rumore procedat. Pater ordinat, Filius autem operatur. Nam Pater omnia in semetipso, omnia ordinavit, et Filius ea in opere complevit. Et lumen est de lumine ante aevum in aeternitate, quod erat in principio, et hoc est Filius, qui ex Patre splendet, et per quem omnes creaturae factae sunt. Et etiam Filius tunicam induit de homine, quem de limo formaverat, quae ante corporaliter non apparuerat. Sic Deus omnia opera sua coram se, ut lumen vidit, et quando Fiat dixit, unumquodque secundum genus suum tunicam induit. Tunc Deus ad opus suum se inclinavit, et sic in parte ista aequalitas [Col. 0169D] etiam ad hominem in Filio Dei manet, quoniam ipse humanitatem induit, sicut et opera Dei corpora sua induerunt. Deus enim omnia opera sua praescivit, quae patravit: unde in humilitate humanitati ad hominem se inclinavit; quia divinitas tam perfecta est, quod nihilo in homine non parceret, quod contra bonum pugnat, nisi humanitatem induisset, quoniam omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I) . Omnes enim res visibiles et palpabiles atque gustabiles, per ipsum factae sunt, et has omnes in aliqua necessitate hominis praevidit, quasdam scilicet ad amplexionem charitatis, quasdam ad timorem, quasdam ad disciplinam, quasdam ad cautelam cujusque causae. Et sine ipso factum est nihil: hoc nihil, superbia est. [Col. 0170A] Illa enim opinio est quae in se respicit, et quae in nullum confidit. Nam ipsa vult, quod Deus non vult; et semper hoc computat, quod ipsa constituit; et tenebrosa est, quia lumen veritatis despexit, et incoepit quod perficere non potuit: unde nihil est, quia a Deo nec facta, nec creata est. Ipsa in primo angelo incoepit, cum ille fulgorem suum inspexit, et opinionem iniit, et non vidit de quo eumdem fulgorem haberet; sed in seipso dixit: Dominus esse volo, et alium nolo. Sic gloria ejus ab ipso evanuit, et eam perdidit, et princeps gehennae factus est (Isa. XIV) . Tunc Deus alio filio suo gloriam illius dedit, qui in tam robusta vi factus est, quod omnes creaturae ipsi adsunt: et qui etiam in tam forti vi constitutus est, ut gloriam illam per [Col. 0170B] omnia non perderet. In illa enim maledictione qua diabolus Deum noluit, stultitia in homine, Deo in honore similis esse desideravit, scilicet ut Deus est. Sed tamen illum amorem, quod Deum esse scivit, non amisit. Unde materia diaboli omnino tenebrosa est, quia claritatem Dei esse noluit. Adam claritatem Dei esse voluit, sed in societate ejus esse desideravit, unde perfectus in materia sua est, quoniam aliquid lucidi, sed tamen plenus multis miseriis est. In Spiritu sancto, aeternitatis aequalitatisque connexio. Spiritus sanctus igneus est, et non exstinguibilis ignis, qui interdum per flagrantiam apparet, et interdum exstinguitur. Ipse enim Spiritus sanctus aeternitatem et aequalitem perfundit et connectit, ita ut unum sint, sicut homo manipulum [Col. 0170C] constringit; quia, si manipulus non constringeretur, manipulus non esset, sed dispergeretur, et sicut faber duas vires aeris cum igne in unum conjungit. Unde est sicut versatilis ensis, qui undique vibratur. Spiritus sanctus aeternitatem ostendit, aequalitatem accendit: ita quod unum sunt. Spiritus sanctus ignis et vita in aeternitate et aequalitate ista est, quia Deus vivit. Sol enim candidus est, et lumen ejus flagrat, atque ignis in eo ardet; qui totum mundum illuminat, et una tota apparet. Sed quaelibet causa, in qua nulla vis est, mortua est, sicut abscissum lignum ab arbore aridum est, quia viriditatem non habet. Spiritus sanctus enim est solidamentum et vivificatio. Nam [Col. 0170D] aeternitas non esset aeternitas sine Spiritu sancto. Aequalitas quoque non esset aequalitas sine Spiritu sancto. Et Spiritus sanctus in ambobus est et unum in Divinitate unus Deus est. Rationalitas etiam tres vires habet, scilicet sonum, verbum, sufflatum. In Patre Filius est, ut verbum in sono, Spiritus sanctus in utroque, ut sufflatus in sono et verbo. Et hae tres personae, ut praefatum est, unus Deus sunt. In Patre aeternitas, quia nullus ante illum, et aeternitas non incoepit, sicut opera Dei principium habent. In Filio autem aequalitas, cum Filius de Patre nunquam abscessit, nec Pater Filio caruit. Sed in Spiritu sancto connexio, quia Filius in Patre semper mansit, et Pater cum Filio; quoniam Spiritus sanctus in eis ignea vita est, et unum sunt. [Col. 0171A] Et scriptum est: Spiritus Domini replevit orbem terrarum (Sap. I) . Hoc est, omnes creaturae quae videntur et non videntur, spiritali vita non carent, et quas homo non cognoscit. Nam de viriditate flores, de floribus fructus pomorum sunt. Nubes etiam cursum habent. Luna quoque et stella cum igne flagrant. Ligna per viriditatem flores educunt, aqua tenuitatem et ventum mundando et rivulos educendo habet. Tertia etiam humiditatem cum sudore habet. Nam omnes creaturae habent quod videtur, et quod non videtur. Quod videtur, debile est; et quod non videtur, forte et vitale est. Hoc intellectus hominis quaerit, ut cognoscat quoniam illud non videt. Hae sunt vires operum Spiritus sancti. Et hoc quod continet omnia. Quid hoc est? [Col. 0171B] Homo continet omnia (ibid.) . Quomodo? Dominando, utendo, jubendo. Hoc Deus illi secundum se donavit. Scientiam habet vocis. Hoc est rationalitas quae cum voce sonat. Vox est corpus, rationalitas anima, calor aeris ignis, et unum sunt. Ideo quando rationalitas dictando, creando per vocem auditur, omnia opera ipsius perficiuntur, et per hoc adest ei creare; quia ut jubet, sic erit. Ideo omnia opera Dei inania non sunt. Nam si quispiam vas plenum pecunia haberet, magnum gaudium inde teneret. Sed si in vase nihil esset, pro minimo illud haberet. In pravis operibus inanitas est, et fugiunt ignem Spiritus sancti. Tunc adest eis delectatio peccandi, de suggestione diaboli. Cum autem homo prava opera sua pro nihilo computat et cognoscit, et tamen [Col. 0171C] ab eis reversionem facit, similis est peregrino filio, qui post famem suam, panis patris sui recordatus est, et dixit: Pater, peccavi in coelum et coram te (Luc. XV) : in coelum, quia in rationalitate coelestis sum, et coram te, quia te Deum scio. Tunc diabolum repudiat, et denuo Dominum suum eligit. Inde omnia vitia diaboli confunduntur, et omnes coelestes harmoniae mirantur; quia quod in inutilitate lutum prius computabant, in principali utilitate columnam nubis postea vident; quia quae vilia viderunt, postea pulchriora eligunt, quoniam omnia vitia diaboli pro nihilo computant: (in ipsis enim pravis operibus utilitas non est), sed utilitatem in bonis operibus faciunt. Haec sunt opera Spiritus [Col. 0171D] sancti. Nunc, o pastor et Pater populorum, Deus tibi det ut ad lumen pervenias, ubi scientiam verae beatitudinis accipias.

GONTERUS D. g. Spirensis Ecclesiae minister et episcopus, HILDEGARDI magistrae de monte S. Roberti in Pingis, salutem aeternam in Christo.

Quod bonus odor es tam remotis quam vicinis, et de Spiritu sancto solamen omnibus te quaerentibus, divinae pietati gratias referimus. Unde et certum habere dicitur dilectio tua, quod honorem et utilitatem Ecclesiae tuae libenti animo videmus, et modis omnibus, quibus voluntatem vestram in provectum [Col. 0172A] ejusdem Ecclesiae tuae effectui mancipare poterimus, libenter faciemus. Rogamus autem intime sanctitatem tuam, quatenus pro dilectione nostra Deum pro nobis interpelles, et orationibus tuis eum nobis placabilem facias, et scias omni ambiguitate remota, quod si Deus vitam nobis concesserit, non carebis honesta remuneratione. Nam justum est ut orationum tuarum suffragia nobis impendas, sicut et nos de necessitate tua sollicitamur. Rescripta quoque tua ad nos desideramus.

Lux summae inspirationis, o homo, tibi dicit: [Col. 0172B] Admonitionem Spiritus sancti, qui in te ascendit, ne abscindas a te per malam consuetudinem operum tuorum, quia Deus requirit in te, quod olim attendit perditam ovem reducere, quando crimina hominum abstersit. Et antiquus illusor confusus est, cum eum fortissimus bellator superavit. Deus per fenestras aspicit ad te, quia pius et misericors est. Hoc nullus homo derideat per ullam opinionem voluntatis suae. Audi: Hanc causam admonitionis noli abscindere a te, ne Deus te percutiat per flagella sua. Quoniam vult in zelo suo hanc inimicabilem causam prosternere, quod sodales ipsius per socios suos ipsum in ostensione sua derident. Unde arcum admonitionis suae vibrat, demonstrans quia nullus ei resistere possit. Unde tu, homo, qui multa nigredine [Col. 0172C] involutus es, surge citius ad ruinam, et aedifica in coelestibus ut nigri et sordidi erubescant in tua exsultatione, cum surgis a nigredine tua, quia anima tua vix vivit propter opera tua. Tua autem aspicis quasi per figuram ad aliam vitam, quae intentio fulget in te sicut aurora lucis. Mens tua cribrat et excutit se in magnis tormentis, ubi pinguis natura te affligit in tortuosis desideriis. Hunc humorem evade. Audi, homo: Vir quidam terram habuit, quae magnam vim in se ostendit, quando aratrum ipsam evertit, ita quod multo germine protulit quemque fructum, qui in ipsa seminabatur. Tunc placuit viro huic, ut in terra illa hortum aromatum faceret, et in eo crescerent aromata in [Col. 0172D] suavissimo odore ad medicinam vulnerum et cicatricum. Et terra illa melior effecta est, quam prius fuisset. Nunc tu, o homo, elige quid in his duabus partibus tibi utilius sit. Fundamentum enim coelestis Jerusalem positum est primum de istis lapidibus, qui in magnis casibus vulnerati erant, et in cicatricibus vitiorum polluti, qui postmodum crimina sua opprimunt in poenitentia. Faber mundi, fundamentum istud primum de rugosis, et impolitis lapidibus posuit, et lapides isti totam civitatem Dei sustentant. Ideo fuge lasciviam hujus mundi in naufragio immunditiae, et esto similis sardio et similis topazio, et velox sicut cervus haurire in lingua purissimum fontem, et vives in aeternum.

CONRADUS Dei gratia Wormatiensis Ecclesiae (indignus licet) episcopus, HILDEGARDI dilectae sorori de Monte S. Roberti, cum heu! parva orationum exhibitione, suavem in omni obsequio devotionem.

Deo gratias agimus, qui te lucernam clarissimam aureo candelabro imposuit, et lucis suae claritatem longe lateque per te in domo sua clarescere fecit. Quapropter, soror et filia dilectissima, ex radiis qui te Solem justitiae indubitanter illuminare credimus, nubila mentis nostrae, quae nos opprimunt, ex incongruenti tribulationum turbine et diversarum cogitationum inundatione, depelli obnixe exoramus. [Col. 0173B] Plurima quidem sanctitati tuae necesse haberemus insinuare, si prolixitas verborum tibi ea explicare non obstitisset, viva autem voce per praesentem latorem tibi praesentialiter loquimur, et responsum admonitionis tuae toto corde efflagitamus.

Tu persona es sedens super cathedram Christi, et virgam ferream in manu tua habes ad regendum oves tuas. Aspice ad solem justitiae, et ad plurimas stellas, quae sunt genera virtutum, ut non deficias in cibo vitae; quia bonus pastor est, qui semper in bonis operibus floret, et qui in recta viriditate oves suas pascit. Hoc tibi det, qui in prima die sonuit (Gen. I) , et in cujus verbo omnis creatura processit, [Col. 0173C] et qui in novissimo die tuba canet, ita quod omnes filios hominum suscitabit (I Cor. XV) . Nam quidam homines juste viventes tabernaculum Dei sunt, quia Deus in eis habitat. Homo enim aedificium Dei est, in quo ipse mansionem habet (Joan. XIV) , quoniam igneam animam in illum misit, quae cum rationalitate in dilatatione volat, quemadmodum murus latitudinem domus comprehendit. Sed et qui per praecepta Dei in operibus suis justificatus est, in quibus legem Dei non neglexit, coelestem Jerusalem aedificat. Qui vero secundum carnem operatur et non secundum spiritum, de sancta aedificatione cadet. Qui vero proprietatem voluntatis suae de se abscidit, coeleste aedificium, cum margaritis et pretiosis lapidibus [Col. 0173D] et optimo auro ornat. Tu igitur te talem fac ut lapis pretiosus fias, et in summa Jerusalem orneris.

Constantiensis Ecclesiae D. g. episcopus, quamvis inutilis et indignus, HILDEGARDI sponsae Christi de coenobio S. Roberti in Pingis, intimae charitatis augmentum, et utriusque vitae felicissimum cursum.

Fama sapientiae tuae longe lateque diffusa a nonnullis veridicis mihi relata, ad id desiderium me provocavit, ut de remotis partibus solatium atque sublevamen tuum quaererem, et me precibus tuis commendarem. Durum namque est, ut qui vitae suae [Col. 0174A] moderamina nescit tenere, judex fiat vitae alienae. Quapropter dilectionem tuam sincera devotione deposco, quatenus apud Dominum orationibus tuis mihi succurras, et rescripto tuo me munias; quia tam propria voluntas mea quam cura terrena fere omnibus modis a servitio Dei me abstrahit.

Justissima Lux dicit: O homo, mentem tuam argue quae perforat consilium antiquorum praelatorum, quos non tetigit ventosa mens vanitatum. Qualis est aestimatio tua, qui non erubescis ambulare in tenebris per gustum operis tui? Nam revelatio illius cui nihil occultum est, ostendit per viventem oculum, quod arcus zelus Dei, temeritati hominum [Col. 0174B] minatur. Cur non vides, ubi sit mammona iniquitatis (Luc. XVI) , in quo te excuses? Multi operarii veniunt in causis suis, et quaerunt arctam viam et angustam, tu vero labia tua moves per magniloquos sufflatus morum cordis tui, et ad indignationem illos reducis. Unde dirige te a tenebris in vias rectas, et illumina sensum cordis tui, ne tibi dicat Pater omnium: Quid per stultitiam ascendis columnam quam non fecisti? Nam dies obscuratur illi, qui non operatur in viis recti itineris: quod tu precave; surge ergo citius, et ambula recta itinera, antequam sol tibi occidat, et antequam dies tui deficiant.

ADELBERTUS Dei gratia Virdunensis Ecclesiae minister et episcopus, quamvis indignus, HILDEGARDI matri suae clarissimae de Monte S. Roberti, visionibus Dei delectari praesentibus et aeternis.

Benedicta gloria Domini de loco sancto suo (Ezech. III) , quae te sibi a teneris annis mancipavit famulam. Ego autem, tanquam si caecus iter videnti monstrare vellet; charitati tuae suggero, ut gratiam istam cum humilitate cognoscas, attendendo prophetiam illius antiquam Balaam (Num. XXIII) , qui licet novissima sua in contrarium direxerit, memorabile tamen est in visione sua, cum dixit: Qui cadit, et sic aperiuntur oculi ejus (Num. XXIV) ; humilitatem [Col. 0174D] profecto in visione significans. Doctor quoque gentium dixit: Ne magnitudo revelationum extollat me (II Cor. XII) , etc. Haec itaque magis fiducia mei affectus ad vos dicta sint, quam praesumptione doctrinae. Porro noveritis quod ad vos in praesenti venire non possum, licet prope vos sim, tamen in adversitatibus meis vos fidam patronam in orationibus vestris expeto, et suffragiis sororum vestri collegii ancillarum Dei adjuvari postulo. Diu est quod scriptum vestrum habere non merui; quod nunc saltem merear, oro.

Lux vivens, quae miracula ostendit, dicit: Qui Pater es in persona tua, et pastor in propositione [Col. 0175A] animarum extende brachium tuum, ne inimicus homo superseminet zizania in agro tuo (Matth. XIII) . Provide ergo hortum illum, quem divinum donum plantavit; et cave ne aromata illius sint arida, sed ab eis putredinem abscinde, et eam foras mitte, quae utilitatem illorum suffocat. Et sic fac ea virescere. Namque sol radios suos abscondit, mundus etiam gaudium suum subtrahit. Et dico: Non obscura hortum tuum in taedio silentii, sed in vero lumine cum discretione corripe ea quae corripienda sunt. Illumina quoque templum tuum per benevolentiam, atque in thuribulo tuo ignem accende, myrrham imponens, ita ut fumus ejus ascendat ad palatium viventis Dei, et in aeternum vives.

RUDOLPHUS Dei gratia Leodiensium episcopus, HILDEGARDI famulae Christi de S. Roberti in Pingis, Regi regum incessanter servire, et bravium aeternae beatitudinis apprehendere.

In maxima mentis et corporis fluctuatione constitutus, tibi scribere disposui, quia clementia Dei nimis indigeo, quam innumeris malis me offendisse et irritasse non abnego. Quia igitur, dilectissima soror, veraciter Deum tecum esse novi, admoneo et rogo per misericordiam ipsius sanctitatem tuam, ut [Col. 0175C] omnino mihi fluctuanti et ad te confugium facienti, manum porrigas. Cura namque tibi sit pro negligentia a me removenda, devotis precibus invigilare: et quidquid ex indeficienti et viventi lumine tibi ostensum fuerit ad excitandam somnolentiam meam mihi rescribas. Concedat clementissimus Deus, ut scriptis tuis certissimam per te consolationem percipiam, et ut intercessionis tuae obtentu vel ultimam aeternae quietis sortiar mansionem.

O! vivens Lux dicit: Viae Scripturarum directae sunt ad excelsum montem, ubi flores pretiosissima [Col. 0175D] aromata crescunt, et ubi suavissimus ventus volat, validum odorem eis faciens, et ubi rosae et lilia splendidas facies ostendunt. Idem mons dudum non apparuerat propter umbras caeci viventis aeris, quia etiam Filius Altissimi mundum nondum illustraverat. Tunc Sol venit de aurora, mundum hunc illuminans, et omnes populi viderunt aromata illius. Et dies valde ornatus est, et dulcis rumor ortus est. O pastores, nunc plangendum et lugendum est quod in nostro tempore mons istis nigerrimis nebulis tectus est, ita ut bonus odor ex eo non redoleat. Tu autem esto pastor bonus et nobilis in moribus. Et sicut aquila in solem videt, sic recordare et respice ubi possis pigros et peregrinos ad patriam revocare, et aliquod lumen huic mundo conferre, quatenus anima [Col. 0176A] tua vivat, et ut amantissimam vocem illam audias de summo judice: Euge, serve bone et fidelis (Matth. XXV) , et ut anima tua in hac parte fulminet, sicut miles in praelio fulget, cum socii ejus ipsi congaudent, quia victor exstitit. Unde tu, o praecessor populi, pugna in bona victoria, ac sic errantes corrige, et pulchras margaritas de putredine ablue, praeparans illas summo Regi: et sic mens tua in bono studio anhelet has margaritas ad montem istum revocare, sicut eas donum Dei instituit. Deus te protegat, et animam tuam de aeterna poena liberet.

GODEFRIDUS, divina favente gratia, Trajectensium [Col. 0176B] episcopus, unicae suae, speciali suae, singulari suae HILDEGARDI, magistrae sororum de S. Roberto, salutem ab eo qui mandat salutem in Jacob (Psal. XLIII) .

Soror charissima, ex quo primo te coepi in Christi charitate diligere, nunquam memoria tua super mel et favum dulcis (Psal. XVIII) , in animo meo potuit excidere. Cogit enim me in tuam dilectionem virtus Dei, quae habitat in te, quae operatur per te, quae familiarem prae caeteris illi sponso reddit te, qui aeternaliter salvat omnes sperantes in se (Psal. XVI) . Et quoniam charitas diffusa est in corde tuo (Rom. V) , rogo te in charitate, qua in omnes abundas, ut in omni diligentia, omni conamine studeas Deum pro me exorare, quatenus in hoc saeculo oneribus peccatorum meorum merear alleviari. Dominus [Col. 0176C] te illuc perducat, ubi est felix aeternitas, et aeterna felicitas, jucunda tranquillitas, sine fine jucunditas. Ut sitiens fontem, sic tua scripta desidero.

O tu persona a Deo sumpta et vocata es, quatenus secundum ipsum opereris, eum imitando, quoniam Deus omnia aedificat, regit et ungit. Omnipotens enim Deus per verbum suum mundum creavit, quem etiam regit, et omnia in aqua sanctificat, peccata hominum abluendo. Deus namque omnes creaturas creavit, et eas gubernavit, et hominem cum illis perfudit, quemadmodum faber vasa sua per ignem elegantia facit. Sed deinde praealtus dies in obscuram [Col. 0176D] noctem per inobedientiam in casu Adae se declinavit, et ob hoc homines in peccatis et in oblivione, quasi Deus non esset, vixerunt. Tunc Deus omnem terram per aquas diluvii de criminalibus peccatis hominum inundavit (Gen. VII) , et sic sancti et lex et prophetae surrexerunt. Novissime autem Filius Dei venit, quem non decebat, ut in vacuo tempore adesset, in quo nullam justitiam inveniret, sicut etiam homo creatus non est, antequam omnis creatura eum ostendebat. Sed et Filius Dei venit, ut totum mundum per obedientiam, per chrisma baptismatis, et per poenitentiam redimeret. Nunc tu, o pastor provide, ne puerili tempore, quod Dominum nescit, sis; sed esto in tempore justorum et sanctorum, et in ostensione prophetarum, in operibus tuis [Col. 0177A] justitiam apprehendens, sicut et Deus omnia praevidit, antequam illa operaretur, et secundum ipsum populum tuum rege. Tu etiam populo adjutorium in vice Christi praebe, ne sis sicut tuba quae sonat, et non operatur. Sed esto bonus odor virtutum, ut in aeternum vivas. Et dic: Exaltabo te, Deus, meus rex, et benedicam nomini tuo in saeculum, et in saeculum saeculi (Psal. CXLIV) . Nam quando intelligis, quia in episcopali cathedra es, in omnibus viis tuis Deum lauda, in bonis operibus eum exalta, et praecepta ejus sine taedio iterando rumina, per fidem eum osculare, et in bonis operibus eum amplectere; in bona conversatione Deum tuum ipsum ostende, et in judiciis suis eum ut justum regem magnifica, ita ut populum tuum recte regas, et cum misericordia [Col. 0177B] ungas, et noxiale crimen post te non trahas, scilicet ut munus pro justitia accipias; et sic invoca nomen ipsius, ut in omnibus his timorem ad ipsum habeas, quoniam rex est, et hoc omnibus diebus vitae tuae facias, quousque in hoc saeculo vivis, quatenus postea in infinito saeculo in aeternum vivas.

H., Dei gratia Pragensium minister inutilis et episcopus, licet indignus, HILDEGARDI sponsae Christi, et magistrae de S. Roberto in Pingis, qualecunque munusculum orationum suarum cum omni devotione.

[Col. 0177C] Dominum Deum nostrum magnificando glorificamus, cujus spiritu illuminata, plurimorum tribulationibus, consolando et sublevando, subvenis, et fructum boni operis, eodem Spiritu cooperante, in multorum mentibus multiplicas, sicut etiam per plurima terrarum spatia de te referri audivimus. Unde sanctitas tua noverit quia magnum desiderium inest nobis te videre atque colloquio tuo perfrui in Christo, sed magna difficultas locorum hoc fieri impedit, et quoniam charitatem tuam plurimorum necessitatibus subvenisse percepimus, hac fiducia animati, dilectionem tuam imploramus, quatenus nobis in tribulationibus mundanis quassatis, orationibus tuis subvenias, et bona consilia porrigas. [Col. 0177D] Quia ex quo nomen tuum et gratiam tibi a Deo collatam audivimus, memoriam tuam in cordibus nostris semper habuimus, et ut eadem gratia quae de vero lumine est, apud te semper maneat, exoptamus.

Vox vitae et salutis dicit: Quid est hoc, quod homo manducat, et non vult scire quae sit uva, quae de terra alio modo sudavit post peremptionem populi, cum Deus terram extersit et excribravit in alium modum, quam primus homo illam derideret. Hoc est quod homo levis est per vicissitudinem morum suorum, et per tempora lucis et tenebrarum. [Col. 0178A] Nam homo interdum se aliquantulum in prosperitatem erigit, interdum in pericula cadit. In his utrisque homo non inspicit amplexus filiae regis, scilicet justitiae et veritatis; sed amputat coronam de capite illius, cum pastor fugit, non defendens Ecclesiam Christi; quia arma sua in fortitudine non tenet, sed in moribus suis sicut lascivus puer, qui nullam sollicitudinem habet, ludit. Homo qui istud facit, desiderat sic manducare et vivere per voluntatem suam, sicut natura hominis postulat cibum, et non videt acutis oculis suis, ubi discretio sit, quae de sapientia sudavit, quae in hac uva intelligitur. Cum enim Adam in ortu mundi obedientiam derisit, tempora temporum perierunt usque ad effusionem aquarum. Ubi Deus terram de horribili [Col. 0178B] iniquitate tersit, et aliam vim dedit. Ubi Noe nobilissimum germen obedientiae in vineis protulit (Gen. IX) , quod Adam fugit, per simplicitatem morum suorum, sicut lascivus puer, sed in Noe terra vim uvae protulit, ubi etiam post eum sapientia surrexit in salvatione. Nunc, o tu homo, qui circuis in moribus tuis per plateas vicissitudinum tuarum, et non ardenter intueris, aspiciens in medicinam tuam et alterius, surge, respiciens in solem, in recta moderatione, et lumen non fuge, illud abjiciens per austeritatem iniquitatis, quatenus non erubescas, quando summus Rex inquirit opera tua in sacculo tuo, et in aeternum vives.

I., Dei gratia et ordinatione Hierosolymitanorum servus et episcopus, HILDEGARDI dilectae filiae et magistrae de Monte S. Roberti in Pingis, scilicet in Moguntino episcopatu, humillimam orationem et salutem in Christo.

A multis per longa terrarum spatia partes nostras adeuntibus, et genua sua ad sepulcrum Domini flectentibus, multoties percepimus, quod divina virtus in te et per te operetur, unde ipsi gratias indefessas, prout possumus, humiliter offerimus. Ad te igitur filiam dilectissimam sermo nobis jamdiu fuit, sed quia internuntius hactenus abfuit, desiderium [Col. 0178D] nostrum penitus frustra processit. Nunc vero quoniam quidem post longa temporum curricula opportunitas se obtulit, per praesentia scripta, te cunctasque sorores tuas, tibi, ut audio, in Christo subjectas, alloqui congruum duximus. Inde est, quod si qua dulcia verba prae nimiis angustiis, quibus assidue premimur, nobis adessent, quoniam ex altero, gladio paganorum, ex altero latere insidiis malignorum spirituum impugnamur, te ut Christi sponsam, ut Christi arcanis semper intentam, extollere dignum existimaremus. Sed non opus est laudibus humanis extolli, quam divina gratia laudibus concessit angelicis admisceri; et illas felices dicimus, quae de die in diem dulcissimis alloquiis tuis interesse ac satiari merentur. Felices etenim [Col. 0179A] illas haud incongrue dixerimus, quae speculo divinae candidationis innixae, bravium cursus sui meritorum suorum a Domino quotidie percipere affectant. Felices, inquit, ac nimium felices, quibus ob remunerationem coelestium, terrena cuncta viluerunt, et a quibus despicitur, calcatur, vilipenditur, quidquid in hac vita caeteris mortalibus dulce, delectabile atque praestabile videtur. Ecce verae filiae Jerusalem, in quibus non est inventa macula (Cant. IV) , in quibus mundus nihil quod diligat habet: quae etiam sequuntur Agnum quocunque ierit (Apoc. XIV) . Nunc autem, o filia, ad te referentes consolationem tuam coelitus tibi ostensam, humiliter requirimus, ac nos orationibus tuis cunctarumque sororum tuarum commendamus, quatenus nobis in procellis [Col. 0179B] mundanarum curarum fluctuantibus, pie apud illum interveniatis, cujus thalamum post hujus vitae terminum intrare desideratis. Faciat Dominus, o dilecta, ut videas bona Jerusalem omnibus diebus vitae tuae (Psal. CXXVII)

Vivens Lux haec in miraculis suis dicit: Prima radix in die apparuit, et in omnibus ramis floruit, atque duas vias constituit. Altera via plena aedificiorum erat, in quibus aquilae et alia volatilia habitabant. Altera autem magnae optionis plena fuit, in qua gigantes concurrerunt, qui contra aquilas istas et caetera volatilia pugnabant, sed eis praevalere [Col. 0179C] non poterant. Tunc sol processit, et in extremo brachio suo aureos clypeos habuit, et contra gigantes illos pugnavit. Nam casus primi angeli a vita ceciderat, et postea casus Adae luce paradisi carebat, et idem Adam in suggestione diaboli cum omnibus filiis suis ambulavit (Gen. III) . Sed sol in topazio et sapphiro emicuit, quod est in misericordia et charitate quae Verbum Dei incarnatum protulit. Sol autem aequaliter fulsit, sicut in initio processerat, et ita permansit, ut omnino nulla umbra vicissitudinis super illum ceciderit, veluti in primo angelo, in Adam et in suggestione diaboli factum fuerat. Et ideo dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech (Psal. CIX) . [Col. 0179D] Nam in topazio misericordia, et in sapphiro charitas intelligenda est, quas virtutes sacerdos iste velut testimonium sacerdotale propter hominem induit. Nunc tu, o Pater, qui es in vice sacerdotis hujus, anima tua fluat sicut aqua quae de petra in virga Moysis effluxit, ita quod verba tua incredulis cordibus potum salvationis dent, atque dies, quae in anima tua lucet, crescat in multitudine virtutum. Vides autem te in anima tua sollicitum in via, quae ad Deum tendit. Sed cum mens tua in turbinem ierit propter vicissitudinem laborum tuorum et aliorum, columba te perfundet, et simplicem turrim ante conspectum Dei te faciet. Pugnam vero quam intus et exterius in utroque scilicet homine pateris, Deus in temporibus tuis circa te hoc modo alleviabit, [Col. 0180A] ut eam sustinere possis, unde fiduciam tuam in ipsum pone, nec de misericordia ejus despera. Et hoc faciens in gratia Dei, ad vitam vives.

HENRICUS, Dei gratia de Bevez solo nomine vocatus episcopus, HILDEGARDI dilectae magistrae sororum in Monte S. Roberti de Pingis, si quid in spiritu contrito et humilitate valet peccatorum oratio.

Benedictus Deus, qui benedixit te in omni benedictione spirituali (Ephes. I) , ita, quod in odore unguenti, [Col. 0180B] quo unxit te Deus unctione misericordiae suae, trahatur etiam per te in longinquis partibus mundi multorum devotio. Nam manifesta Dei circa te dignatio mihi peccatori ac turbinibus saeculi gravato, magna est consolatio, quamvis a te corpore sed non mente plurimum remoto. Confidimus enim sine dubio meritis et precibus tuis Christi misericordiam patere cunctis, auxilium orationum tuarum fideliter quaerentibus. Nos igitur propriae conscientiae diffidentia nullam in actibus nostris adipiscendae salutis habentes confidentiam per charitatem Spiritus sancti te obsecramus in remotis regionibus, ut orationibus tuis indulgentiam peccatis nostris implores a Domino. Praeterea quantulamcunque consolationem seu admonitionem saluti [Col. 0180C] nostrae necessariam, nobis rescribere non pigeat tuam dilectionem. Ipse autem qui omnia potest, et quem nulla latet cogitatio, secundum beneplacitum suum precibus satisfacere dignetur cordis nostri desiderio.

Vivens Lux ostendit mihi haec, et dixit: Dic ad hominem illum: Vidi quasi pulchram formam virtutis quae fuit pura scientia. Facies ejus valde clara erat, oculi ejus velut hyacinthus, et indumenta ipsius quasi pallium sericum. Habebat quoque super [Col. 0180D] humeros suos episcopale pallium simile sardio. Et haec advocavit pulcherrimam amicam regis, videlicet charitatem, dicens: Veni mecum. Et venientes pulsabant ambae ad januam cordis tui, dicentes: Tecum habitare volumus. Cave ergo, ne resistas nobis; sed esto fortis ad resistendum vitiis et saecularibus causis et vicissitudinibus illorum ventorum, qui in turbinibus sicut malus fumus ascendunt, et ut aquae quae in tempestate volant. Haec sunt inquietudines mentium hominum in iracundia et in aliis similibus. Silentium non habe in taedio, sed vox tua sit sicut tuba resonans in caeremoniis Ecclesiae, et oculi tui sint puri in scientia, ita quod non sis piger tergere te ab indigno pulvere oneris tui. Nam plenus es guttis noctium (Cant. V) . Et [Col. 0181A] persuasio superbiae sic locuta est tibi: Ne abluas te. Sed nos hoc nolumus; volumus autem ut quaeque tenebrosa de te abstergas, et non sis timidus de multis terroribus inimicorum tuorum, qui nec recte nec bene loquuntur de te. O miles, da nobis habitaculum in corde tuo, et perducemus te ad palatium regis nobiscum.

[Col. 0181B] ARNOLDUS, Dei gratia Trevirorum Ecclesiae humilis electus, dilectae in Christo cognatae suae HILDEGARDI de S. Robert., salutem et dilectionem ab eo qui est salus et dilectio.

Amicitia cognatione coelestis est, quia senium ei non obest, sed confert; et vera est, stare nescit, sed in aliquo crescit et proficit quotidie. Cum autem ab ineunte aetate ulnis veri amoris nos amplexi sumus, miramur cur vos adulatorem plus vero amico diligatis, cum dicat propheta: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum (Psal. CIII) . Fratrem nostrum praepositum S. Andreae, hic adulatorem vestrum reputamus; nos autem verum amicum intelligi volumus Quia vero proventum nostrum, gladii vestri materiam esse scimus, ideo per Dei gratiam [Col. 0181C] prospere nos rediisse, vestrae dilectioni significandum duximus. Sed quia nihil est beatum alicui quod ipse pro poena reputat, coram Deo et vobis dicimus, quod dignitas, ad quam vocati sumus, contra nostram, teste Deo, voluntatem nunquam (ut fieri solet) nos dilexit, nunquam permulsit: et ideo hoc, quia nostra inscitia, nostra fragilitas suam deflet insufficientiam, suam deplangit indignitatem. Sed quia nescimus cujus vocatione [promoti] simus ad tale ministerium, hoc maxime anxietatem nobis infligit. Si ex Deo esse sciremus, crederemus quod qui coepisset in nobis opus bonum, et perficeret (Philip. I) , cum necessitate magis quam virtute, ad sacerdotium promoveri proponamus. Et scimus [Col. 0181D] quod Deus in loco sancto suo (Psal. LXVII) apud vos salutem operatus (Psal. LXXIII) , obsessam misericorditer liberando, visitaverit plebem suam (Luc. VII) . Unde ut modum liberationis obsessae nobis rescribatis, et saepius in verum lumen aspiciendo, saepius nobis aliquid salutaris gratiae per litteras tuas impartiamini, et ut manus vestras ad petram refugii pro nobis interpellando, exemplo Moysis levetis (Exod. XVII) , dum nos contra Amalech in valle mundanae miseriae pugnamus, attentissime rogamus. Cum autem haec coram abbate S. Eucharii fideli et dilecto nostro conscriberentur, ipse opitulando dulcedine sua verba nostra condivit. Volumus ergo ut per ipsum rescriptum vestrum nobis transmittatis.

Tu arbor es a Deo constitutus, quemadmodum Paulus dicit: Omnis potestas a Deo est (Rom. XIII) , quia secundum summum Magistrum per invocationem nominis sui, omnis potestas nominata est, unde in illa, arbor viriditatem honoris nominis sui habet. Quod absque Deo est, et quod sinistra operatur, tibi non adsit, ne in cadente morbo superbiae, cum primo angelo (Isa. XIV) , scilicet Satana, qui contra Deum honorem furtim rapere voluit, cadas, quem multi secundum voluntatem suam rapiunt, [Col. 0182B] non curantes, quoquo modo eis ille conferatur. Istud coram Deo nihil est, quoniam sine ipso factum est nihil (Joan. I) , et sic Deus occidit quidquid ipsum non tangit. Ob hoc ergo sollicitus esto, ut per praecepta Dei, quae sicut folia arboris multiplicata sunt, populo testimonium, quantum per gratiam ipsius potueris, perhibeas. Multae enim tribulationes oneris tui, velut paupertas, te constringunt, quia divitiae et multae pecuniae coelestia non amant: ideo propriam voluntatem homini Dei abstrahit, quatenus ad coelestem patriam suspiret. Unde decet, ut pauper pauperem diligat, et dives divitem agnoscat, quia sapientia pauperi annulum dat, et diviti inaurem negat. Propter sacerdotale enim [Col. 0182C] officium tuum tibi istud adest. Justitiam tuam non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tuum dilexi (Psal. XI) . Quid dicitur? Justitia Dei se non abscondit, sed itinera sua dilatat, nec ea currere erubescit. Vulnera quoque non abscondit, malum bono praeponendo, velut in justitia vitam et gehennam esse, et in utraque parte currendum esse dicit. In hac fallacia justitia se non macerat, nec multiplicibus verbis injustitiam osculatur, sed ipsam totam conculcat. Veritas quoque opera, quae sine Deo operantur, non laudat; sed in pugnam, contradicere illa, ut probus miles se praeparat. Justitia Dei scutum tibi sit, et veritate ipsius quasi lorica induere, ita ut coram Deo bene armatus et non fugitivus per societatem vanitatis appareas, et [Col. 0182D] disce ut ubera justitiae sugas. Disce quoque vulnera peccatorum cum poenitentia in misericordia curare, quemadmodum summus medicus salutare exemplum vobis ad salvandum populum reliquit. Tu namque qui in viriditate beati viri per instructionem nominis sui positus es, qui impium diabolum non attendit, qui ideo impius nominatus est, quia nullum bonum amavit, vide ne in thesauris pecuniae glorieris (Eccli. XXXI) , quae in fine malitiosa est, quia post tricesimum annum, velut post annum unum deficit. Sed exsulta in monte Sion, ubi adjutorium Altissimi aeternale in aeternitate est, et omnis spiritus laudat Dominum (Psal. CL) . Tu autem eburneus mons esto, de quo fenestralia jacula in recto judicio justitiae Dei, contra adversarios tuos volitant. [Col. 0183A] Curre quoque in altitudinem legis et justitiae Dei, sicut capricornus, ne per instabilitatem inermis cadas, et filii tui de latere Ecclesiae surgant, et postulent a te cibum justitiae: et ideo bonam doctrinam disce, quatenus per te saturentur. Ego autem, ut jussisti, ad verum lumen aspexi, et vix incoeptionem bonorum operum aspicere potui. Tu quidem bona opera studiosius operare, ut postea per gratiam Dei plura scribam; et fidelis amicus animae tuae esto, ita ut in aeternitate vivas. In illa autem quae obsessa fuit, de qua quaeritis, multa mirabilia vidimus, quae modo per scripta proferre non possumus, sed cognovimus quod diabolicus sufflatus de die in diem usque ad recessum suum defecit, et eadem mulier a fatigatione diaboli liberata est, et [Col. 0183B] etiam infirmitate, quam ante in se non cognovit, tunc occupata est. Sed nunc vires tam corporis duam animae plena sanitate recepit.

PHILIPPUS, Dei gratia Coloniensium archiepiscopus, HILDEGARDI sorori dilectae, divino spiramine mirabiliter infusae, illum in coelestibus gloriose videre, cujus amplexibus exoptat jugiter inhaerere.

Quamvis locorum diversitas mutui aspectus et desiderabilem collocutionis subtrahat gratiam, quos [Col. 0183C] Christi charitas conjunxit, semper tamen tenebit animorum vicinitas. Unde est mihi desideratissimum, quod in hoc anno, dum transitus viae et gratia te videndi, diu desiderata, occurrit. Sed aegritudo et tenuitas tui corporis, cor meum, multorum in terra nostra a te in Christo amplectentium turbavit et perculit, semper exoptantium vitae tuae sospitatem, veraeque salutis aeternitatem. Complacuit ergo et dignum duximus, perquiri certosque reddi de statu tuo, et maxime indicare et notificare tibi quod turbinibus et procellis saecularium quotidie ita perturbamur, quod etiam aliquando mentis oculos ad coelestia levare conamur. Sed quia plurimorum novit industria, te perfusam divini charismatis munere, de quo gaudet concio fidelis Ecclesiae, et [Col. 0183D] nos pro modulo nostrae discretionis congratulamur; scientes hominem carnis tegmine degentem, et juxta Apostoli vocem in coelo conversantem (Philip. III) . Tali igitur dote ditata, quasi bonae margaritae inventrix (Matth. XIII) , ex occulto Dei quod petimus, inquiras, nobisque commonitoria verba, prout Deus tibi donaverit, transmittas; quoniam in sapientia et thesauro abscondito, juxta veridicum, non est utilitas (Eccli. XX) . Valete.

In mystico spiramine verae visionis, haec verba vidi et audivi: Ignea charitas, quae Deus est (I Joan. IV) tibi dicit: Stella quae sub sole lucet, quod nomen [Col. 0184A] in parte sua habere potest, lucida scilicet nominatur, quoniam per solem aliis stellis amplius irradiatur. Sed quomodo deceret quod eadem stella lumen suum ita absconderet, quod aliis minoribus stellis minus luceret? Si enim hoc faceret, gloriosum nomen suum non haberet, sed caeco nomine nominaretur, quia, quamvis lucida diceretur, lumen tamen ejus non videretur. Miles etiam qui ad praelium sine armatura venerit, ab inimicis certissime conculcabitur, quia corpus suum lorica non circumdederat; nec capiti suo galeam imposuerat, nec clypeo se texerat, unde et in magna confusione caperetur. Tu autem qui lucida stella per episcopale officium appellaris, et qui de nomine summi sacerdotis radias, lumen tuum, quod verba justitiae [Col. 0184B] sunt, subditis tuis non abscondas, quoniam in corde tuo saepe dicis: Si ego mihi subjectos verbis terrerem, molestum me haberent, quia eos superare non valeo, utinam amicitiam eorum, tacens retinere possem. Itaque sic dicere et facere tibi non expedit. Sed quid? Terribilibus verbis propter episcopale nomen et corporis tui nobilitatem, eos ut rapiens accipiter non terreas, nec periculosis verbis, velut clava eos percutias; sed verba justitiae cum misericordia ejus misce, et ipsos cum timore Dei inunge, proponens eis quam periculosa animabus et felicitati eorum injustitia sit. Certissime, certissime, certissime, hoc modo audient te. Per squalidos autem et instabiles mores te illis non admisceas, nec quid cuique placeat seu displiceat, inspicias; quoniam [Col. 0184C] si hoc feceris, minor caeteris coram Deo et hominibus apparebis. Nam talia personam tuam non decent. Vide etiam quod munda animalia quae ruminant, macerarentur, si pabulo eorum, cibus porcorum per quem ipsi pinguescunt, admiscerentur. Sed et tu, si squalidis moribus et societati peccatorum te adjungeres, polluereris, per quod nefarii gauderent, perfecti viri turbarentur, dicentes: Ah, ah; vae, vae, qualis episcopus noster est? per recta itinera justitiae nobis lucet. Populum autem tuum ab inimica infidelitate corripe, et averte ita, ne lorica fidei nudus sis, et de Scripturis sanctis viam justitiae illi ostende, et galeam spei capiti tuo, et scutum verae defensionis collo tuo impone [Col. 0184D] (Ephes. VI) , quatenus in omnibus aerumnis et periculis Ecclesiae defensor, quantum praevales, existas. Lumen quoque veritatis sic tene, ut probus miles in militia mea, quae vera charitas sum, appareas, et in naufrago mundo, et in duris bellis iniquitatis, strenuus et fortis sis., quatenus lucida stella in aeterna felicitate fulgeas. Nunc, o tu Pater, qui in pastorali nomine es, paupertatem hominis haec scribentis non dedigneris, quoniam ista non secundum me, nec secundum altum hominem dictavi nec protuli; sed ea hoc modo scripsi, quemadmodum ipsa in vera visione, vigilans mente et corpore, vidi et audivi; quia, ut aliqua ad te scriberem, jussisti.

CONRADUS, divina favente gratia, rex Romanorum, HILDEGARDI Deo dicatae virgini, et magistrae sororum de sancto Roberto in Pingis, salutem et gratiam suam.

Quia regali culmine impediti, ac diversis turbinibus et procellis quassati, te invisere pro velle nostro non possumus, litteris tamen nostris te adire non omittimus. Nam, ut audivimus, revera superabundat in te confessio summae laudis per sanctimoniam vitae innocentis, et per magnificentiam Spiritus desuper mirifice in te venientis. Unde quamvis saecularem [Col. 0185B] vitam agamus, ad te properamus, ad te confugimus, ac orationum et exhortationum tuarum suffragia humiliter quaerimus, quoniam longe aliter vivimus quam debeamus. Pro certo autem scias quod tibi et sororibus tuis, in omni causa et in omni necessitate vestra prodesse et adesse, ubi possumus, properabimus. Unde et filium meum, quem superstitem desidero esse, orationibus tuis, sicut et meipsum, attentius commendo.

[Col. 0185C] Qui vitam dat omnibus, dicit: Beati sunt, qui candelabro summi Regis digne subjacent, et quos Deus in magna providentia procuravit, ita ut eos de sinu suo non abscindat. In illo, o tu Rex, permane, et squalorem de mente tua abjice; quoniam Deus omnem, qui eum devote, et pure quaerit, conservat. Sed et regnum tuum ita tene, et tuis unamquamque justitiam provide, ut a superno regno alienus non fias. Audi, in quadam parte a Deo te avertis; et tempora, in quibus es, velut in muliebri persona, levia sunt, et etiam in contrariam injustitiam, quae justitiam in vinea Domini destruere tentat, se inclinant. Postea vero pejora tempora venient, in quibus verae Israelitae flagellabuntur, et in quibus catholicus thronus in errore movebitur: et ideo [Col. 0185D] novissima eorum, velut cadaver in morte, blasphemiae erunt. Unde et hic dolor in vinea Domini fumigat. Et post haec fortiora prioribus tempora surgent, in quibus justitia Dei aliquantulum erigetur, et in quibus injustitia spiritalis populi ad ejiciendum notabitur. Sed tamen provocari et exacerbari ad contritionem acriter nondum audebitur. Sed deinde alia tempora instabunt, in quibus divitiae Ecclesiae dispergentur, ita quod etiam spiritalis populus velut a lupis lacerabitur, et a locis suis et de patria sua expelletur. Unde primi eorum ad solitudinem transibunt, pauperem vitam in multa contritione cordis deinceps habentes, et sic Deo humiliter [Col. 0186A] servientes. Prima etenim haec tempora ad justitiam Dei sunt squalida, sequentia vero taediosa. Quae autem deinde supervenient, ad justitiam se ad modicum erigent; sed quae postea insurgent, quasi ursus cuncta divident, et divitias sibi per malum congerent; sed quae illa sequentur, signum virilis fortitudinis ostendent, ita ut omnes pigmentarii ad primam auroram justitiae cum timore, verecundia et sapientia currant; et principes concordiam unanimiter habeant, eam quasi vir praeliator sicut vexillum contra errantia tempora maximorum errorum elevantes, quos Deus destruet et exterminabit secundum quod ipse novit, et ut sibi placet. Et iterum ille, qui omnia novit, tibi, o rex, dicit: Haec tu homo audiens, teipsum a voluntate tua compesce, [Col. 0186B] et te corrige, quatenus ad tempora illa purificatus venias, in quibus de factis tuis amplius non erubescas.

FREDERICUS, Dei gratia Romanorum imperator et semper Augustus, dominae HILDEGARDI de * Pingis, gratiam suam et omne bonum.

Notum facimus sanctitati tuae, quoniam ea quae praedixisti nobis, cum Ingelheim manentes, te ad [Col. 0186C] praesentiam nostram venire rogavimus, jam in manibus tenemus. Sed nos tamen in omni conatu pro honore regni laborare non cessabimus. Quapropter dilectionem tuam quam intime admonemus, ut cum sororibus tibi commissis, ad omnipotentem Deum preces pro nobis fundas, quatenus in terrenis negotiis laborantes, ita se convertat, ut gratiam ipsius obtinere valeamus. Certum autem debes habere, quod super omni negotio tuo, ad nos per te directo, neque amicitiam, neque odium alicujus personae attendemus, sed solius justitiae respectu, aequitatem judicare proponimus.

A summo judice haec verba diriguntur ad te. Valde admirabile est, quod hanc personam homo habet necessariam, scilicet quae tu rex es. Audi: Quidam rex stabat in excelso monte, et in omnes valles respiciebat, quid quisque faceret in eis, videns. Et virgam manu tenens, quaeque recte dividebat, videlicet quod erat aridum, ut viride esset, et quod dormiebat, ut vigilaret. Sed et virga haec istis poenam stuporis abstulit, qui in magno studio erant. Cumque idem vir oculum suum non aperiret, venit nigra nebula, quae valles istas tetigit. Sed et corvi et aliae volucres, quaeque circumposita dissipabant. [Col. 0187A] Nunc, o rex, sollicite provide, quia omnes regiones sunt obumbratae cum fallaci turba illorum qui in nigredine peccatorum justitiam delent. Raptores et errantes viam Domini destruunt. O tu rex, cum sceptro misericordiae pigros et peregrinos et saevissimos mores rege. Tu enim habes nomen gloriosum, quod rex es in Israel. Valde gloriosum est nomen tuum! Vide ergo, quando summus Rex te considerat, ne accuseris, quod officium tuum recte non dijudicaveris, et ne tunc erubescas. Quod absit! Manifestum est, quod justum est, ut praeceptor praedecessores suos in bono imitetur, quia nigerrimi sunt mores illorum praelatorum, qui in lascivia et in putredine currunt. Hoc fuge, o rex. Sed esto armatus miles, diabolo fortiter repugnans, [Col. 0187B] ne te Deus dissipet, et ne terrenum regnum pro hoc erubescat. Deus liberet te de aeterna perditione, et tempora tua non sint arida, et Deus te protegat, ut vivas in aeternum! Avaritiam abjice, abstinentiam elige, quod summus Rex valde amat. Nam valde necesse est ut in causis tuis providus sis. Video enim te in mystica visione, in plurimis turbinibus et contrarietatibus viventem ante oculos vivos: sed tamen ad tempus regnandi habes in terrenis materiis. Cave ergo ne summus Rex prosternat te propter caecitatem oculorum tuorum, qui non recte vident, quomodo virgam recte regendi in manu tua habeas. Vide etiam, ut talis sis, ne gratia Dei in te deficiat.

PHILIPPUS Flandriae et Viromensis [Veromandensis] comes, domicillae HILDEGARDI, ancillae Christi, salutem et plurimam dilectionem.

Vestra noverit sanctitas me paratum esse ad faciendum quidquid scirem vobis placere, quia sancta conversatio vestra et vita honestissima saepissime meis insonuit auribus, omni fama suavior. Quamvis enim peccator sim et indignus, tamen Christi servos et amicos toto corde diligo, et omnimoda veneratione libenter honoro, illius Scripturae [Col. 0187D] memor: Multum valet assidua justi deprecatio (Jac. 5) . Unde est quod ad pietatis vestrae gratiam mitto praesentium latorem, fidelissimum servientem meum, qui pro me misero peccatore vobiscum loquatur, cum ego tamen multo libentius ad vos venissem, et vobis locutus fuissem, quod desideravi. Sed tot et tanta sunt negotia mea, quae singulis diebus emergunt, quod ad haec vacare non poteram. Instat etiam jam tempus, quo aggredi debeam iter Hierosolymitanum, ad quod opus est mihi magno operatu, super quo consilium vestrum mihi intimare dignemini per litteras vestras. Credo enim quod ad vos saepius pervenit fama nominis mei et actuum meorum, et multis de Dei miseratione indigeo. Unde et vos maxima precum instantia suppliciter [Col. 0188A] exoro, ut pro me miserrimo et indignissimo peccatore, ad Dominum intercedere velitis. Rogo etiam humiliter, ut inquantum vobis concesserit divina misericordia, inquiraris a Deo quid mihi expediat, et litteris vestris per latorem praesentium mihi renuntietis consilium vestrum, quid et quomodo faciam, ut nomen Christianitatis temporibus meis exaltetur, et dira Saracenorum feritas deprimatur; et si utile mihi erit in terra illa morari vel reverti, juxta id videlicet, quod de statu meo forsitan audistis, et divina revelatione cognovistis, aut cognitura estis. Valete in Christo, soror dilecta, et scitote, quod multum desidero audire consilium vestrum, et quod maximam in vestris orationibus habeo fiduciam.

O fili Dei, quia ipse in primo homine te plasmavit, audi verba, quae vigili mente et corpore in anima mea vidi et audivi, cum propter sollicitam inquisitionem tuam, ad verum lumen aspexi. Deus praeceptum Adae in paradiso dedit, et post praevaricationem ejusdem praecepti eum (qui consilio serpentis consenserat) justo judicio de paradiso expulit (Gen. III) . Cum justo quoque judicio, homines qui eum omnino oblivioni tradiderant, ita quod eum nec desiderabant, nec quaerebant, per diluvium demersit (Gen. VI) , ubi illos qui eum amabant et quaerebant, a diluvio per arcam salvavit (Gen. VII) . Sed [Col. 0188C] mitissimus Agnus, scilicet Filius Dei, in sanguine suo, quem in cruce pendens effudit, omnia crimina et peccata, quae homo per veram poenitentiam cognoscit, salvat. Nunc autem attende, o Fili Dei, ut puro oculo justitiae in Deum, velut aquila in solem, aspicias, ita ut absque proprietate voluntatis tuae judicia tua justa sint, ne a summo judice, qui praeceptum homini dedit, quem etiam in misericordia per poenitentiam ad se vocat, tibi dicatur: Quare proximum tuum sine justitia mea interemisti? Homines quoque qui judicio rei sunt, illos secundum Scripturas sanctorum (qui columnae Ecclesiae erant), cum lege et cum timore mortis constringe, in omnibus tamen attendens maledictionem hominis illius, [Col. 0188D] qui homicidium in ira sua perpetravit. Tu etiam pro omnibus negligentiis et peccatis ac pro omnibus injustis judiciis tuis cum signaculo crucis, ad Deum vivum confuge, qui via et veritas est (Joan. XIV) , et qui etiam dicit: Nolo mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat (Ezech. XVIII) . Et si tempus venerit, quod infideles fontem fidei destruere laborant, tunc eis (quantum per adjutorium gratiae Dei potueris) resiste. Ego enim in anima mea video, quod sollicitudo, quam de angustiis animae tuae habes, aurorae quae mane oritur, similis est. Unde Spiritus sanctus te in pura et vera poenitentia ardentem solem efficiat, ut eum quaeras, et ipsi soli servias, ita ut in summa beatitudine in aeternum vivas.

Dilectae in Christo filiae HILDEGARDI, frater BERNARDUS Claraevallensis vocatus abbas, si quid potest oratio peccatoris.

Quod de nostra exiguitate longe aliter, quam nostra sese conscientia habeat, quidam sentire videntur, non nostris meritis, sed stultitiae hominum imputandum est. Ad dulcedinem autem piae charitatis tuae scribere properavi, quamvis id brevius omnino quam vellem, negotiorum multitudo compellat. Congratulamur gratiae Dei, quae in te est, et ut eam tanquam gratiam habeas, et toto ei humilitatis et devotionis affectu studeas respondere, admonemus; [Col. 0189B] sciens quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam (Jac. IV) . Quod in nobis est, hortamur et obsecramus (I Petr. V) . Caeterum ubi interior eruditio est, et unctio docens de omnibus, quid nos aut docere possumus aut monere? Diceris enim coelestia secreta rimari, et ea quae supra homines sunt, Spiritu sancto illustrante dignoscere. Unde rogamus magis et suppliciter postulamus, ut nostri memoriam habeas apud Deum, et eorum pariter qui nobis in spiritali societate juncti sunt. Nam cum Spiritus Deo conjungitur, confidimus quod nobis multum prodesse valeas et subvenire. Multum enim valet deprecatio justi assidua (Iac. V) . Nos etiam pro te assidue oramus, ut conforteris ad bona, instruaris ad interiora, dirigaris [Col. 0189C] ad permansura, ita ut ne hi qui spem suam in Deum posuerunt, desperando pro te claudicent; sed ut in profectu benedictionis, quam a Deo accepisse cognosceris, bene confortati, in melius et melius proficiant.

In spiritu mysteriorum tibi dico, o venerabilis Pater, qui mirabiliter in magnis honoribus virtutis Dei, valde metuendus es, illicitae stultitiae hujus mundi, vexillo sanctae crucis cum excelso studio in ardenti amore Filii Dei, capiens homines, ad bella pugnanda in Christiana militia, contra tyrannorum saevitiam, quod sum valde constricta in visione, [Col. 0189D] quae apparet mihi in Spiritu mysterii, quam non video exterioribus oculis carnis. Ego misera et plus quam misera in nomine femineo, ab infantia mea vidi mirabilia magna, quae lingua mea non potest proferre, nisi quod me docet Spiritus Dei, qualiter ea dicam. Certissime et mitissime Pater, audi me, in tua bonitate indignam famulam tuam, quae nunquam ab infantia mea secure vixi, et de tua pietate et sapientia intellige in anima tua, secundum quod doctus fueris in Spiritu sancto, quoniam ea quae tibi de me dicta sunt, secundum hunc modum sunt. Scio enim in textu interiorem intelligentiam expositionis Psalterii, Evangelii et aliorum voluminum, quae monstrantur mihi in hac visione, quae pectus meum tangit, et animam meam sicut [Col. 0190A] flammam comburens, docens me haec profunda expositionis, sed tamen non docet me litteras in Teutonica lingua, quas nescio. Sed tantum scio in simplicitate legere, non in abscissione textus, quia homo sum indoctus, de ulla magistratione cum exteriori materia; sed intus in anima mea sum docta, unde loquor tibi, de te non dubitans, sed de sapientia et pietate tua consolabor pro eo, quia multa schismata sunt in hominibus sicut audio homines dicere. Nam cuidam monacho, quem scrutata sum in conversatione probatioris vitae, haec primum dixi, et illi omnia secreta mea monstravi, et consolatus est me, ita quod haec magna et timenda sunt. Volo, pater, ut propter amorem Dei in orationibus tuis mei recorderis. Ego ante duos annos te in hac visione [Col. 0190B] vidi, sicut hominem in sole aspicere, et non timere, sed valde audacem; et ploravi quod ego tantum erubesco, et inaudax sum. Bone Pater et mitissime, pono me in animam tuam, ora pro me, quia magnos labores in hac visione habeo, quatenus, quod video et audio, dicam. Et interdum in magnis infirmitatibus de hac visione, in lectum prosternor, quia taceo, ita quod non possum me erigere. Ergo cum moerore coram te plango, quia mobilis sum, cum motu in torculari arbore in natura mea, orta de radice surgente in Adam, qui factus est exsul in peregrinum mundum de suggestione diaboli. Nunc autem surgens, curro ad te. Ego dico tibi: Tu es mobilis, sed semper erigens arborem, et victor in anima tua es, non tantum [Col. 0190C] teipsum solum, sed etiam alios homines in salvationem erigens. Tu autem aquila es aspiciens in solem. Oro te per serenitatem Patris, et per ejus Verbum admirabile, et per suavem humorem compunctionis, scilicet Spiritum veritatis, et per sanctum sonitum, per quem sonat omnis creatura, et per ipsum Verbum, de quo ortus est mundus, et per altitudinem Patris, qui Verbum suavi viriditate in uterum Virginis misit, unde illud carmen, sicut circum aedificatur mel favo, suxit, ut non otiose in verbis meis torpeas. Sed ea in cor tuum pone, ita ut non cesses, tum transeas per formam animae tuae, ad Deum pro me aspiciens, quia ipse te vult. Vale, vale in anima tua, et esto robustus in certamine [Col. 0190D] in Deo. Amen.

Dominae et matri suae dilectissimae HILDEGARDI, magistrae sororum de Sancto Roberto in Pingis, frater ADAM abbas, licet indignus, de Ebra, modicum id quod est.

Cum primum notitiam nominis vestri suscepi, gavisus sum gaudio magno (Matth. II) . Adauxit Deus gaudium meum, cum nutu benigno et mirabili direxit, ut videretur facies, et audiretur vox vestra in [Col. 0191A] terra nostra, mihique quod vix sperare poteram, mutuam concessit collocutionem. De quibus autem me vobis dixi anxium, confido vos non immemorem esse, et quia diversi diversa sentiunt, alii istud, alii illud, si bonum est et salus apud Dominum, benedictus Deus: si periculum, orate Deum, bonum mihi et salutem animae tribuat, et omne periculum excludat. Nunc vero litteras mitto, et nuntium nostrum domino imperatori pro causa vestra, et spero per gratiam Dei nos exaudiri, et ubicunque servitii nostri indigueritis, parati erimus servire vobis. Exoramus quoque, ut pro nobis orare dignemini, quia vere in turbine sumus pro sollicitudine fratrum nostrorum, ut Spiritus sancti gratia, quae multa mirabilia Spiritu prophetico in vobis operatur, [Col. 0191B] inspiciat etiam et nos, et muniat. Rogamus etiam ut et nos scriptis vestris consolari et praemunire dignemini.

In vera visione Spiritus vigilans corpore, haec verba audivi: Qui est (Exod. III) , dicit: Sol micat, et radios emittit. Quidam autem vir amicus solis, hortum habuit, in quo multa aromata et multos flores in magno studio plantare desiderabat, et sol in igne radiorum suorum calorem super aromata et flores misit, et ros et pluvia illis humorem viriditatis dederunt. Tunc ab aquilone tortuosa imago [Col. 0191C] nigris crinibus et horribili facie exivit, et ab oriente pulcherrimus juvenis, candidis crinibus, plena et amicabili facie, processit; et ad ipsum hortum venerunt. Et tortuosa imago ad juvenem illum dixit: Unde venis? Qui respondit: Ab oriente ad hortum hujus sapientis viri venio, quia magnum desiderium veniendi ad illum habui. Tortuosa imago dixit: Audi me: Periculosus ventus, grando, ignis et pestilentia super hortum illum venient, et eum arefacient. Sed juvenis ille respondit: Non sic, non sic erit, quia hoc nolo, sed purissimum fontem educam, et hortum illum irrigabo. Et tortuosa imago respondit: Vah, vah, hoc ita possibile est, velut si locusta durum lapidem transfodiat. Et sic imago [Col. 0191D] illa in dolo suo hiemem super hortum illum induxit, et aromata et flores illius arefacere voluit. Sed praefatus juvenis officium suum in citharis suis colens, illud non videbat. Et cum deinde hoc vidisset, in magno sono solem advocavit, ut in signo tauri veniret, et denuo viriditatem aestatis super hortum illum adduceret. Ac ita cornu eburneum et cornu de cervo sumptum tollens, tortuosam imaginem illam ad terram per ea prostravit. Et tunc ad virum illum, cujus praedictus hortus erat, dixit: Amodo in te ita negligenter non confidas, quin hortum tuum tanta munitione circumdes, ut nigerrimae aves in tempestatibus eum non arefaciant. Nunc, O tu Pater, qui per summam vocationem in vice Christi es, haec verba ad te dicta intellige. Audi [Col. 0192A] ergo: Gratia Dei velut sol micat, et dona sua sic interdum emittit, uno videlicet modo in sapientia, altero in viriditate, tertio in humiditate. Sapientia autem in pinguem naturam cadit, viriditas vero magnos labores subintrat, et humiditas in duram amaritudinem vadit. Sed tu vir amicus gratiae Dei hortum populi habes in quo per vicem Christi multa bona desideria et bona opera studiose plantare debes. Et gratia Dei in virtute donorum suorum efficaciam bonae voluntatis super desideria et super opera illa emittit, et rore ac pluvia fontis aquae vivae virescere facit. Sed a diabolo vitia in inquietudine vanae gloriae, et in strepitu propter me justo magisterio resistentis, exeunt: a Deo autem virtutes in contemptu saecularium, cum plena benevolentia [Col. 0192B] subjectionis in charitate procedunt, ad populum istum venientes: at vitia a virtutibus quaerunt, ad quid venerint. Sed illud respondent, quod a Deo ad populum amici Dei venerint, quia magnum desiderium aedificandi in eo hostiam laudis habeant. Et vitia dicunt, ut verba haec audiant: Ruina magna, et ira, et sciscitatio cum multa inquietudine, super populum istum irruent, ita quod in ministerio Dei fatigabitur. Et virtutes respondent: Non sic eveniet, quoniam in bonis non cessabimus; sed vivus fons emanabit, et populum hunc misericordia sua defendet. At vitia dicunt cachinnantia, quod hoc possibile sit, velut si fragilitas in carnem fixa, durare valeat sine ruga. Tunc vitia in dolis suis frigidam nebulam ignorantiae populo [Col. 0192C] huic inducunt, ita quod bona desideria et bona opera illius jam in defectu sunt, cum in seipsum confidit. Sed virtutes famulatum in laudibus suis Deo exhibentes, hoc justo Dei judicio fieri permittunt, ita ut homines intelligant quid sint. Qui cum ad seipsos in humilitate virtutum redeunt, eaedem virtutes magno studio circumspectionis gratiam Dei tenent, ut mentibus illorum passionem Christi imponant, quatenus hoc modo ad primam laudem Dei eumdem populum adducant. Et sic divinitatem et humanitatem Filii Dei attendentes, vitia illa ad contritionem prosternunt. Sed et ad illum, sub quo populus iste est, dicunt: Per hoc admonitus, propriis viribus non confidas; sed praevide ut ad gratiam [Col. 0192D] Dei fugias, ut tuos in omnibus modis ita munias et moneas, ne diabolicae insidiae diversis vitiis eos per negligentiam evertant. Vidi etiam quasi pulcherrimam puellam in tanto fulgore splendidae faciei fulgentem, ut eam perfecte intueri non possem. Et pallium candidius nive et clarius stellis habebat. Calceamentis quoque velut de purissimo auro induebatur. Solem autem et lunam in manu dextera tenebat, et eos suaviter amplexabatur. In pectore etiam ejus tabula eburnea erat, in qua species hominis sapphirini coloris apparebat, et omnis creatura puellam hanc dominam nominabat. Sed et ipsa ad speciem, quae in pectore suo apparuit, dicebat: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum, ex utero ante Luciferum genui [Col. 0193A] te (Psal. CIX) . Et audivi vocem mihi dicentem: Puella haec quam vides, charitas est, quae in aeternitate tabernaculum habet. Cum Deus mundum creare voluit, declinavit se in suavissimo amore, et omnia necessaria praevidit, quemadmodum Pater Filio suo haereditatem praeparat, et sic in magno ardore omnia opera sua disposuit. Tunc creatura in his speciebus, et in formis suis Creatorem suum agnovit, quoniam charitas in principio materia ejusdem creaturae sic fuit, ubi Deus dixit: Fiat, et facta est (Gen. I) , quia omnis creatura quasi in ictu oculi per illam formata est. Quae in tanto fulgore splendidae faciei fulget, ut eam perfecte intueri non possis, quia ipsa timorem Domini in tam pura scientia ostendit, quod mortalis homo eam ad finem [Col. 0193B] perducere non poterit. Et pallium candidius nive, et clarius stellis habet, quoniam sine simulatione in candida innocentia cuncta comprehendit, cum splendidissimis operibus sanctis. Calceamentis quoque velut de purissimo auro induitur, quia haec itinera habet, quae in optima parte electionis Dei sunt. Solem autem et lunam in manu dextera tenet, et eos suaviter amplectitur, quoniam dextera Dei omnes creaturas complectitur, et quia etiam dilatata est in gentibus, in regnis, et in omnibus bonis. Unde etiam scriptum est: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis (Psal. CIX) . In pectore quoque ejus tabula eburnea est, quoniam in scientia Dei integritas scilicet in virgine Maria semper floruit, ita quod in ea species hominis sapphirini coloris [Col. 0193C] apparet, quia Filius Dei in charitate ex Antiquo dierum effulsit. Et omnis creatura puellam hanc dominam nominat, quoniam ab ipsa processit, et illa primitiva fuit omnia creans, quemadmodum species in pectore ejus ostendit, quia Deus humanitatem propter hominem induit. Nam omnis creatura in jussione Dei impleta fuit, sicut ipse dixit: Crescite et multiplicamini, et replete terram (Gen. I) . Calor veri solis sicut ros in uterum virginis descendit, et de ejus carne hominem fecit, ut etiam ipsum Adam de limo terrae carnem et sanguinem formavit. Et virgo illum in integritate genuit. Sed non decuit ut charitas pennis careret. Nam quando creatura in primo circuivit, ita quod in pressura [Col. 0193D] volare voluit, et cecidit, pennae charitatis illam elevabant. Hoc sancta humilitas fuit. Cum enim horribilis sensus Adam prostravit, divinitas acute inspexit, ne ille in casu omnino periret, sed ut eum in sancta humanitate redimeret. Nec alae magnae potentiae fuerunt, quod hominem, qui perditus fuit, humilitas in humanitate Salvatoris elevavit, quoniam charitas hominem creavit, humilitas autem eum redemit. Spes vero est quasi oculus charitatis, amor autem coelestis velut cor illius, et abstinentia compago ipsius. Fides est velut oculus humilitatis, obedientia vero quasi cor ejus, et contemptus mali quasi compago illius. Charitas in aeternitate [Col. 0194A] fuit, et in initio omnis sanctitas omnes creaturas sine commistione mali produxit, et Adam et Evam de munda creatura terrae procreavit. Et sicut hi duo omnes filios hominum generaverunt, ita et hae duae virtutes, omnes reliquas virtutes producunt. Istae virtutes ad januam tuam, o homo, cui haec loquor, pulsant, et dicunt: O tabernaculum viri hujus, qui in mane nobiscum manet, jam in fatigatione est. Et charitas ad te dicit: O fide amice, nolumus ut te abstrahas de officiali ligatura tua. Nam cum Deus in gyro coeli omnes creaturas disseminare voluit, omnia opera ejus in amplexione habuimus, et cum eo laboravimus. Sed homo cecidit, et cum illo flevimus, nec eum reliquimus, quamvis in maxillam nostram nos caederet. Et humilitas ad [Col. 0194B] te specialiter dicit: Hei, hei, quam magnis doloribus hominem sustinui! Tu autem dicis: Fugere volo. Sed sarcinam ad portandum in vineam habes, et stas; nec ambulare vis, sed in taedio involveris, et in aliam viam aspicis. Certe comes noster sic non faciet. Cum autem populus te amat, cum illo labora. Sed cum rugitum venti cum inquietudine belli vicissitudinis morum effluat, vide ad me, et in tota potentia alarum mearum te adjuvabo. Samson fortissimus, per stultitiam mulieris vim suam perdidit (Judic. XVI) . Cave ergo, ne tibi sic contingat, si taedio per consensum dederis responsum. Gloria quoque Salomonis, per stultitiam mulierum evacuata est (II Reg. XI) . Vide etiam cum sollicitudine ne per vicissitudinem harum cognitionum tuarum, [Col. 0194C] viriditas, quam a Deo habes, accrescat; sed ornamenta auri et pretiosi lapidis; quae charitas et humilitas in te habent, observa. Tu etiam propter armillas, quas sapientia tibi dedit, et propter quas populus tibi accurrit, da gloriam Deo, et cum populo labora; et ita cum sole permanebis. Et tu, Pater, audi: Sicut stella matutina auroram in lumine suo praecurrit, sic omnibus praebe auxilium ab osculo dilectionis, quam tibi Deus dedit; et vitam tibi dabit, quam in prima die inspexit.

[Col. 0194D] Dilectae Deo et hominibus venerandae dominae et magistrae HILDEGARDI in Binga, frater E. ⁜ (17) abbas, licet indignus, de Eberbach., modicum id quod est.

Magnificamus et glorificamus pro vobis Christum Salvatorem nostrum, qui respicit se trementes, potens exaltat humiles, qui et magna vobis fecit, quia potens est (Luc. I) . Elegit, sicut ipsi audivimus et vidimus, sacrarium pectoris vestri in habitaculum sibi, scientiamque divinam, incerta et occulta sapientiae suae vobis manifestavit (Psal. L) , introducens in cubiculum suum ad flores rosarum et lilia convallium, ad florida rura montium aeternorum. Laeva ejus sub capite vestro, et dextra ejus amplexatur [Col. 0195A] vos (Cant. II) , ita ut veraciter dicere valeatis: Dilectus meus mihi, et ego illi. In omnibus his oleum effusum nomen vestrum, et ideo adolescentulae dilexerunt vos, et nos currimus in odorem unguentorum vestrorum (Cant. I) . Rogamus et Dominum, ut et dona naturae et munera gratiae suae vobis conservare dignetur, sibi ad gloriam, vobis ad coronam, nobis ad gaudium, multis ad exemplum. Oramus quoque et humili prece deposcimus, ut nostri etiam memor esse dignemini, atque in adventu Sponsi vestri nostram sibi parvitatem commendare, ut sicut de opinione sanctitatis vestrae laetamur et gaudemus, sic intercessione vestra mereamur gaudium et exsultationem percipere. Si quid de servitio nostro percipere dignamini, laetanter amplectimur, [Col. 0195B] faciemus quoque, sicut et modo facimus, et ad omnem sanctam voluntatem vestram subservire parati sumus.

Qui est (Exod. III) , dicit: Serena lux videt stabulum et statutum prandium cujusque congregationis, quae officium in ministerio suo habet, cibum refectionis in recta moderatione distribuens, ne fidelibus sibi adhaerentibus laetitia animae desit, pastoralis villicus debet fortissimis moribus sagittas in pharetra ostendere, et capaci benevolentiae, aromata [Col. 0195C] medicinarum tribuere. Nigri autem tyranni flagella occisionis portant; probus miles sine taedio derisionis pugnat, et suavis sensus sufficientiam in communi bono labore captat, et epulantes mores in rectitudine, praecincti sunt in omnibus virtutibus, ita ut famem habeant justitiam perficere. Sed saevissimi et a nobili matre misericordiae peregrini, simplices oves quae in atriis domus regis sunt, jugulant. Heu, heu, qui sic in occisione insaniunt, a domo regis, nisi poeniteant, peregrini sunt, quia oves Domini dispergunt. Tu autem, o pastor, laetam faciem in miseria pauperum, qui pusillanimes sunt, habe, non valentes aratrum disciplinae apprehendere. Boni vero et benevolentiam habentes, sint tibi in symphoniam Spiritus sancti. Cave [Col. 0195D] etiam ne torpescas in lumine. Sed intellectus tuus vigilet, et non sit duplex in sono, ita ne aliud dictes interius quam sonas exterius. Qui hoc faciunt, in tenebris faciem suam obnubilant. Sed si postea in tremore timent quoniam in corde suo hoc non capiunt, quod in facie sua ostendunt, eripiuntur ab infidelitate, conclusi in poenitudine. Tibi autem, o homo, refectio fiet in cinctura femorum tuorum, ubi verum desiderium in manibus tuis habes, cum thesaurum verae pecuniae non negligis. Terra tibi dormit, quoniam naufragium mundi te non laedit. In fine temporis tui Deus suscitabit te. Ipse in magno honore et constituet. O serve bone, illum laudabis, et ipse in aeternum salvabit te.

Dilectae in Domino, et devotissimae sorori HILDEGARDI, Dei gratia magistrae in coenobio S. Roberti, frater E, Sancti Anastasii vocatus abbas, salutem et orationem.

Gloria Deo, qui bonus odor Christi es (II Cor. II) , et apud tuos et apud nostros. Bonum nomen Christi, et benedicitur, et laudatur per te, et qui sanctificatur in te. Glorificas enim et portas in corpore tuo Christum (I Cor. VI) , digne digna vocatione qua vocata es (I Cor. VII) , teipsam faciens et cooperando gratiae, quae data est tibi, in domo Domini omnibus te exhibens vas in honorem. Et quoniam familiare [Col. 0196B] Christi organum et receptaculum Spiritus ejus es, humili prece te poscimus, ut in spiritu et veritate ores pro me et his, qui curae nostrae commissi sunt, ut quod coepit in nobis, perficiat et velle et perficere pro bona voluntate sua (Philip. I) , ut et nos cursum boni certaminis in Christo consummemus (II Tim. IV) , et gloriemur simul in laude ejus (Psal. CV) . De caetero rogo, ut Spiritus qui revelat arcana et occulta sapientiae suae, indicet tibi, quid mihi expediat in portando obedientiae Christi onere, scilicet perseverare, an quiescere, ut vacem ipsius contemplationi. Quidquid super hoc revelatum fuerit tibi, ne abscondas mihi; quia paratum cor meum, Deus, paratum cor meum (Psal. CVII) , ut faciam voluntatem [Col. 0196C] tuam (Hebr. X) . Librum quem scripsistis, ut scribatur nobis, et consilio et adjutorio vestro opus habemus, et bona vestra voluntate. Desideramus enim quam maxime habere illum, et inspicere mirabilia Dei in illo. Praeterea obnixe rogo, ut rescripto litterarum vestrarum visitemur, et consolemur in labore et patientia pro Christo ab uberibus consolationum per vos. Valete, salutate sorores vestras, et orate pro nobis.

Qui est (Exod. III) , dicit tibi, o homo: Mens tua desideranter surgit per opinionem bonorum operum, et te erigis in altum, plura desiderans quam opereris. [Col. 0196D] Sed aliquando ipsa mens tua decipit te, cribrando causas tuas, sic dicendo: Haec optima sunt, quae tamen non operaris ad praesens. Unde et ipsam causam, quam in propositione tua habes, si a te excutis. Perfice ergo sustentationem ovilis tui, et da ei praecepta, scilicet virgam magistri praebendo, et postea unguentum medici exhibendo, quia utilius tibi est ut in hoc labore vigiles, aliis per doctrinam tuam in subjectione ministrantibus, quam teipsum in voluntate tua exerceas. Nam si te supponeres, taedium te vallaret, ita ut mens tua aresceret. Ideo vigila super gregem tuum, praebendo ei bona exempla, quae desiderat anima tua, ne mens tua in irrisionem reducatur. Nam ille qui in alto stat, et in vallem clamat, interdum in utroque nescit, quo [Col. 0197A] vadet. Propterea sta in humilitate, ita ut, Deo adjuvante, bona opera exerceas, quae coepisti, et permane in vestigiis Christi, nec teipsum decipias, et in oeternum vives.

CONRADUS de Keisheym abbas, licet indignus, sanctissimae dominae HILDEGARDI, in claustro S. Roberti in Binga praelatae, devotas orationes cum humili obsequio.

Ex quo primum insignia virtutum tuarum, mater sanctissima et speciale munus a Deo tibi collatum, audire potui, quamvis corporali praesentia tibi incognitus, [Col. 0197B] tamen te tota mentis affectione dilexi. Congaudeo ergo gloriae tuae, quia dilectum quem quaesivit anima mea, invenire meruisti, et non necesse habes vagari post gregem sodalium, quoniam qui in liliis pascitur, requievit in tabernaculo tuo, implens hortum tuum copia diversarum deliciarum (Cant. I) . Miror tamen, domina charissima, quia cum sis quidam rivulus, ab ipso fonte bonitatis emanans, diffundens benevolentiam tuam in omnes, qui desiderant scire et audire magnalia Dei per te, cur mihi tantillo in magna cordis anxietate laboranti, viscera pietatis claudis, et munusculum quod ex charitate magis quam ex praesumptione desidero, tam morose transmittis. Obsecro igitur cum omni devotione, ut ad ipsum Sponsum, qui requiescit in [Col. 0197C] cubiculo cordis tui, qui tuis petitionibus aurem clementiae suae libenter inclinat, pro me intercedas, et ab ipso petas, quatenus tibi manifestetur, utrum mihi utilius sit onus pastoralis curae deponere, an diutius ferre, quia in eo valde premor, et memetipsum oblivioni trado. Sed in hoc sciam te exauditam, si responsum tuum inde habuero. Vale, Deo chara.

Lux acuta videt, et dicit: O homo, pallidus es per dubietatem mentis tuae, quasi non possis stare. Et [Col. 0197D] quare hoc? Video opera tua. Ipsa enim tangunt me. Sed tu nosti agnitionem rebellium. Quare ergo erubescis ante altare meum despicere ad sanctuarium meum, ut ornes illud velut templum quod viventes oculos habet? O onus, ubi pastor bonus agnos suos levavit super humeros suos. Ubi enim oves per vias rectas non ambulant, debet eas mitis pastor levare per sollicitudinem animi sui, et corrigere et ungere, ac docere in bonis operibus. Et sicut manus operatur in brachio, sicut etiam brachium movetur in scapula; sic pastor ovibus suis exempla in manu bonorum operum porrigat, et medicinam in brachio adjutorii, et solutionem diversorum vitiorum per ligaturam crucis velut in humero potestatis. Nam vere poenitentibus vitia [Col. 0198A] sua remittenda sunt. Diabolus enim vim cordis sui, et gustum gutturis sui, et flagrantem flammam viperei oris sui evomit. O homo, audi planctum doloris in effusione criminis, quod est in contagione carnis in pulchra forma hominis. Plange, o virginitas, integritatem primi ortus tui. Nam manus summi artificis formavit te, et posuit te in hortum voluptatis. Sed flagrans mens hominis decepit cum in vana optione voluntatis suae, per superbiam consilii criminosi deceptoris. Unde ipse expulsus est per gustum inobedientiae. Et sic venter ejus praevaricatus est, cum prius latus ejus per sanctissimum donum perforatum esset. At nunc femur ejus pollutum est veneno sudante. Sic tetigit homo gustum gutturis serpentis, quando aestuavit in venenosis [Col. 0198B] venis suis. Unde et postea fornicatus est in vipereo desiderio, quod est flagrans flamma ab ore diaboli. Nunc in obedientia cibum operata est. Et quia Deus feminam de costa fecit (Gen. II) , ideo diabolus deinde homicidium suggessit, ita ut omnia opera sua per aliam viam duceret in revelationem peccatorum ebullientium per vim cordis sui. O homo, quam magna crimina facis in similitudine antiqui proditoris! Quomodo? Pessimus enim accusator retro dejectus est, et abscissus ab omni beatitudine. Et quia retro projectus est, ideo cogitavit in malignitate cordis sui, ut hominem duceret retrorsum in contrarium peccatum. Sic homo reliquit formam costae, unde et formatio hominis ibi perit in hujusmodi effuso semine. Lugeat ergo terra, et tremiscant [Col. 0198C] coelestia propter haec crimina. Nam cum homo peccat per gustum operis sui, non relicta formatione costae, sentit aliquantulum quod factura Dei est. Sed crimina ista retro incidentia, non sunt in ulla creatione; quia homo, qui ea facit, se hominem esse non videt. O homo, cur abjicis quod factura es? Ah, ah, o homo, in magno studio Deus te formavit, sed tu in multa crimina te involvis; sed Deus iterum per Filium suum te ad se reducet. Unde per poenitentiam surge, et cito curre ad me. Nunc tu, o miles, esto robustus et armatus per vias planas, et ibi viriditatem fac, ubi viriditas est; et cura cincturam renum, illorum qui tecum sunt, et coerce teipsum in bonis operibus, ut cor tuum illuminetur [Col. 0198D] in sole, et non fatigeris in recto itinere, contra teipsum bellans. Ergo pastoralem curam non relinque, quia pigmentarius qui irriguum et bene olentem hortum habet, videat, ut hortus ipsius utilitatem fructuum afferat, ut non deficiat. Nam cum oculus tuus videat, et cum scientia tua vigilet, quare dormis sicut lassus in cinctione rectae providentiae oculi tui? Circui ergo sollicite in bona providentia, ne talentum tuum infeliciter abscondas (Matth. XXV) , quoniam tibi non prodest, ut abjicias alligationem illam qua ligatus es, dum duos oculos vel unum, aut aliquam partem vivendi sub tua custodia habes. Si autem nullum oculum vivendi in tuis vives, sed semper claudicationem, tunc fuge, et abstine a villicatione tua.

Sanctissimae dominae ac matri suae HILDEGARDI, M. abbas indignus de Hirsaugia, orationem cum obsequio.

Audivi quidem et apud Cyrenem, quamdam aquarum venam vino effluere, et te, bona mater, apud Alemannos ingredientium et egredientium aquarum venam atque specierum suavium fumum sicut myrrhae et thuris visum esse. Hauris enim, mea domina, et effundis, et in formas specificas et practicis in theoriam vis et motus existis. Eapropter mihi impetus fuit diu et est, diligere te, honorare te, mirari te, servire tibi tuisque, et in [Col. 0199B] omnibus verbo vel opere, tuis et tuarum esse orationibus, inquantum mihi fas est et obsequiis. Rogo te, mea mater et domina, memento mei in tuis sanctissimis orationibus, dilige humillime te diligentem; recognosce in Christo te reverentem, et litteras mihi rescribe in Deo rogata.

O dulcissime Pater, et in amore Christi frater: Ollam video circumdatam tam magna charitate, ut vix videre possim si olla sit. Sed et ibi video aliquantulum amari gustus, contrariam tamen magna contentione, et postea turbinem, qui tamen ad praemium Dei praedestinatur. Vigila ergo strenue, quia causa populi in moribus in hoc tempore talia postulat. [Col. 0199C] O mitissime Pater, ego paupercula forma in vera luce non video, ut omnino de officio tuo movearis. Memorare autem quia homo es in terra, et ne valde timeas, quoniam Deus in te diversa non requirit. Tu enim in praesentia Dei es, sicut fumus myrrhae et thuris, unde mons Sion quaerit, ut sis esca in domo Jacob. Sed si quis columnam quae totam domum sustentat, absciderit, domum dejicit. Quapropter per septem fenestras prospice, considerans ubi accipiter veniat, et cave ne ille te decipiat. Pasce ergo oves tuas in mansuetudine correptionis, quia dies salutis non fugit, et nondum cinis eris. Esto quoque speculum vitae in oculis vitae.

Religiosissimae Christi ancillae HILDEGARDI, A. indignus provisor coenobii S. Emmeramni Ratisponae, perseverantiam in omnibus bonis, a Patre luminum collatis.

Gratias agimus Deo nostro, qui Ecclesiam suam mirifice ornavit, te ei donando. Per te enim omnes justi magnifice gloriantur, et hactenus desperati beatifice laetificantur, quia sperant se per te posse reconciliari Christo. Unde et praesentium litterarum lator, ut asserit, de salute sua desperans, nuper mihi miserias suas conquestus est, obsecrans, ut eum, ad praesentiam tuae beatitudinis cum litteris commendatitiis dirigerem. Idcirco, o famula Christi, [Col. 0200A] pietati et compassioni tuae eum commonendo, suppliciter rogans, ut pro amore Dei omnipotentis, pro salvatione ejus totis viribus cum omnibus tibi obedientibus labores. Insuper, o Deo dilecta, almitati tuae supplico, ut me et omnes mihi commissos assiduis orationibus tuis digneris commendare Christo, qui est retributor et retributio laborum sanctorum suorum. Amen. Vale.

Qui est (Exod. III) , dicit: O homo, ubique circumspicere debes, ut abigas insidiatores ovium tuarum. Vide etiam ut inspicias cicatrices vulnerum illorum, quia multae nebulae circumeunt in spiritali populo. [Col. 0200B] Et hae nebulae vitiis plenae sunt. Quas cum diabolus viderit, ad illum festinanter persuasionem suam in irrisione mittit, et cum diversis modis eum volantibus jaculis ubique movet. Nebulae istae sunt molestiae et incredulitates in variis quae poenas habent, et non epulas; quia ubi haec sunt, ibi tristitia est, et rara victoria, et aridae venae in eisdem hominibus cum requirunt peccata sua in inquietutudine mentis suae, semper aspicientes ad infelicitatem, velut salvari non possint, contradicentes etiam gloriae Dei, non tamen sic, quasi Deus non sit. Sed quaedam nebula scientiam ipsorum comprehendit, haec illis suggerens cum fallacibus verbis. Sed ipsi tamen repugnantes, sciunt ea sic non esse; sed tantum illa in scientia sua ita percipiunt, [Col. 0200C] sicut auditus hominis turpissima verba capit, quae tamen mala esse cognoscit. Poenae istae saepe martyres faciunt, ubi homo vitia eorum non perficit in operibus. Nunc, o tu homo, qui in ovibus tuis ad speculationem positus es, inspice in oculo scientiae tuae ubi istae nebulae in ovili tuo sunt, et cum misericordia et consolatione unge homines, in his poenis laborantes. Sed epulantia crimina corrige in virga disciplinae, ne in lacum vadant. Nam in conscientia tua fulget lumen gladii, sed tamen in moribus tuis turbines sunt. Tu autem ad verum lumen aspice, et vives.

HILDEGARDI beatissimae sanctimoniali feminae, E. solo nomine Nuenburgensium fratrum abbas, quidquid utriusque hominis valet optare affectus.

Quia fama sanctitatis vestrae cunctorum aures dulci rumore respersit, ad videndam faciem vestram, animum ardentissime provocavit. Unde in aestate praeterita, sumptus ad viaticum iter arrepturus, ad vos properavi. Sed bellorum tempestatibus territus sum. Nuntium tamen cum litteris ad vos direxi, per quem nihil aliud responsionis accepi. Et ne hoc ex nuntii incuria evenerit, in eis continentia iterum replicabo. Primum de consortio fraternitatis a nobis susceptae ex intimo gratias ago, deinde vestris precibus [Col. 0201A] et in instantibus et periculis apud Deum juvari deposco. Quia enim in regimine positus, saecularium turbinibus impellor, ad portum sanctitatis et orationis vestrae confugio, ut in his per omnia et super omnia non . . . . . . peccato. Et licet haec studiose deposcam, praecipue tamen, expleto vitae cursu, ut a Domino salvari merear et corpore et spiritu, vestris precibus exoro. Inter quas pressuras una praestantior caeteris imminet, pro qua et vos instantius Dominum exorare peto. Aliquod pignus salutis per quod prosperare valeam, et vestri memoriam habeam, per praesentium latorem transmitte. Veniendi ad vos mihi non deerit affectus, donec (si vita comes fuerit) opere compleam. Valete.

Mens tua in similitudine est, quae fixuram luminarium habet, et illa hac et illac distribuit: sed de turbine et nigredine ignium et aquarum nubes saepe turbatur, usquedum sol per igneam sphaeram suam omnia perforet. Tu taedium dubitando habes, et propter varia bella morum hominum laborare non vis. Nam novus miles gaudet cum arma portat, quia in fortissima vi miles nominatur, cum inimici ejus contra eum praeliantur. Sed si dixerit, inimicos meos superare non possum, et arma abjecerit, stultus nominatur, propter irrisionem hominum, quoniam arma illius in probitate belli non [Col. 0201C] fulminant. Tu enim magister nudum te nominans, sicut coluber in foraminibus jaces, cum per armaturam non contendis superare varietatem tempestatum hominum. Sed non sic erit. Nam in prima aetate Dominus villicos et procuratores in omni possessione constituit, qui rationem sibi darent. Cum enim villicus dona accepit, arma et sagittas ad se colligat, in armis scilicet rabidos scripturis, et in sagittis impios et dolosos et furtivos imbuendo cum parabolis caeterarum scripturarum. Sed cum interim tempestas magna cum nigredine ignis et aquae, et ira, et oblivione, et transgressione praeceptorum Dei, occurrerint, cedat usquedum tempestas illa attenuatur; adhibeat medicinam cum sole Scripturarum, ut scriptum est, quia misericordiam [Col. 0201D] volo, et non sacrificium (Ose. VI; Matth. IX) . Misericordia orationem postulat quam Deus diligat, et quam Spiritus sanctus inter nos et vos igneam faciat, quatenus nos in coelestem Jerusalem perducat. Amen.

Dominae suae HILDEGARDI, sanctae religionis honore praefulgenti, H., S. Mariae inutiliter dictus abbas, qualecunque orationum et precum officium, et S. debitae servitutis affectum.

Mallemus praesentiae vestrae loqui, quam absentiae [Col. 0202A] scribere, si aut tempus nobis vacaret, aut viae longinquitas, nostrae non obsisteret voluntati. Siquidem vestrae sanctitatis alloquium, licet brevissimum aliquando nacti sumus, et idcirco crebro vos audire vellemus; quia tunc placet quidquid audivimus. Hac vero occasione nunc scribendi vobis fiduciam concepimus, quod utrisque nobis in Christo dilectus lator praesentium, sicut in plerisque coenobiis fecit, sic etiam pauperculis nostris orationibus, cum apud nos moraretur, vestram beatitudinem commendavit, et se internuntio id nos flagitare asseruit. Memoriam igitur vestri, quamvis nihil simus et facimus, et faciemus, nosque cum nostris omnibus vestras intercessiones mereri, humiliato corde et corpore supplicamus. Per ipsum [Col. 0202B] autem cui devote vivitis, a quo et arrham Spiritus accepistis, hoc singulare ac secretum munus a vobis expetimus, quatenus familiaritatem impetrandi obtinere studeatis a Domino, ut inter caetera revelationum charismata, nostrae conditionem humilitatis vobis insinuare dignetur, videlicet utrum in hoc officio honoris et oneris, praelationis et periculi, animae salutem mereri me providerit, vel ab hoc absolvi, utile mihi fore prospexerit; et si quid revelationis super hac re acceperitis, per eumdem praesentium latorem scripto id continente, moestitiam nostram consolari, vestram non pigeat charitatem. Nam et nos vestram salutem sitimus, ut diximus, atque ut in revelationum magnitudine necessariae humilitatis augmentum vobis Dominus [Col. 0202C] subministret, exoptamus: quatenus lampadem quam accensam accepistis coelitus, tali ad homines custodiatis lumine, ut indeficienti oleo, Christo quem exspectatis, cum venerit (Matth. XXV) , in gloria possitis occurrere.

In speculo verae visionis vidi te valde turbidum, sicut mistam nubem, cum periculosus aer in implexo vento infusionis magnae pluviae movetur, sic sunt cogitationes tuae per inquietam mentem tuam in hac re, quam amplexus es in medio cordis tui. Et audivi vocem de te dicentem: Vir qui in aratro [Col. 0202D] et bobus in arida terra laborat, dicens ad seipsum: Hunc magnum laborem sustinere non possum, quia durus mihi est. Et ita vadit ad inaquosa loca, ubi tamen sunt molles flores, sine labore hominum crescentes, qui etiam per inutiles herbas suffocantur, et dicit: Aratrum dimittam, et has inutiles herbas auferam, quae utilitas in hoc est? Nunc tu, homo, vide utrum ille probior sit, laborans cum utilitate aratri in terra, an cum eradicatione inutilium herbarum in floribus. Sed ego hanc causam, quam requiris, inutilem tibi esse vidi. Unde teipsum cum officio tuo coerce, apprehenso aratro. Deus autem succurrat tibi in omnibus necessitatibus tuis, et non sinat te inutiliter laborare.

CUNO abbas de monte S. Disibodi, licet indignus, HILDEGARDI dominae et matri suae dilectissimae de Monte S. Roberti, gratia Dei tantillum quod est.

Quia variis hinc inde praepeditus occupationibus, per aliquod tempus supersedi invisere, salutare vos et alloqui, accepta tunc opportunitate temporis, eo me attentius orationibus vestris committo, quo me, proh dolor! inveterari potius in augmento delicti, quam in aliquo profectu justitiae recognosco. Sed quia sanctitas vestra in eo qui nec fallit nec [Col. 0203B] fallitur, plurima secreta spiritu videt, peto, ut si qua de patrono nostro beato Disibodo Deus vobis revelaverit, mihi aperiatis, quatenus cum fratribus meis illi ex hoc devotissimas laudes referre non differam. Sed quia negligentiam, quae in me est, nulla meae possibilitatis manu de me excutere possum, suffragium tam vestrum quam caeterarum filiarum Dei vobiscum conversantium, devoto corde requiro: et non solum parvitatis meae personam, verum etiam commissos mihi fratres et locum nostrum orationibus omnium vestrum commendo, sicut etiam cum apud vos sum, viva voce saepius facere soleo.

O quam magna stultitia in homine illo est, qui seipsum non corrigit, sed quaerit quid in alieno sinu sit, et crimina illa quae in eo invenit, non celat secundum modum in impetu decurrentium aquarum. Qui hoc facit, audiat responsum istud a Deo: O homo, quare dormis, in sonitu gustus, quae coram Deo quasi symphonia sonant? Et cur petulantiam lasciviae non abnegas, per scrutinium domus cordis tui? Sed in maxillis meis me percutis, quando membra mea repudias in vulneribus suis, ubi ad me non aspicis, errantem ad gregem reportantem (Luc. XV) . Et ideo de domo cordis tui mihi respondebis, [Col. 0203D] et de civitate, quam feci, et quam in sanguine agni ablui. Et quare non times frangere hominem, quem non creasti? Tu enim non ungis eum ita, ut nec eum regas, nec colas. Sed in nimietate illum corrigis. Nunc tempus deficiendi tibi adest. Sed Deus qui te creavit, te perdere non vult. Haec ergo intellige. Quod autem, o Pater, petiisti, ut tibi scriberem, si aliqua de beato Disibodo, sub cujus patrocinio es, viderem et intelligerem. Haec de ipso in visione Spiritus audivi, vidi et intellexi secundum modum hunc: O mirum admirandum quod absconsa forma praecellit ardua in honesta statura, ubi vivens altitudo profert mystica. Unde, o Disibode, surges in fine, succurrente flore omnium ramorum mundi ut primum surrexisti. Et, o viriditas digiti Dei, in [Col. 0204A] qua Deus constituit plantationem, quae in excelso resplendetur, ut statuta columna, tu gloriosa es in praeparatione Dei. Et, o altitudo montis, quae nunquam dissipaberis in discretione Dei. Tu tamen stas a longe ut exsul; sed non est in potestate armati qui te rapiat. Sed et, o praesul verae civitatis, qui in templo angularis lapidis ascendens in coelum, in terra prostratus fuisti propter Deum, tu peregrinus a semine mundi, desiderasti exsul fieri propter amorem Christi. O mons clausae mentis, tu assidue pulchram faciem aperuisti in speculo columbae. Tu in absconso latuisti inebriatus odore florum, per cancellos sanctorum emicans Deo. Oculum in clavibus coeli, quod propter perspicuam vitam mundum vendidisti, hoc certamen, alme confessor, [Col. 0204B] semper habens in Domino. In tua enim mente, fons vivus clarissima luce purissimos rivos eduxit per viam salutis. Tu magna turris ante altare summi Dei, et hujus turris cultum obumbrasti per fumum aromatum. O Disibode, in tuo lumine per exempla puri soni membra mirificae laudis aedificasti in duabus partibus per filium hominis. In alto stas, non erubescens ante Deum vivum, et protegis viridi rore laudantes Deum ista voce: O dulcis vita, o beata perseverantia, quae in hoc beato Disibodo gloriosum lumen semper aedificasti in coelesti Jerusalem. Nunc sit laus Deo in forma pulchrae tonsurae viriliter operante, et superni cives gaudeant de his, qui eos hoc modo imitantur. Tu autem, o Pater, qui haec a me paupercula forma petisti, [Col. 0204C] talem te in conspectu Dei fac, ut cum tempus in hoc saeculo tibi defecerit, tempus tuum in aeternitate feliciter prolongetur, ita ut in salvatione justorum appareas.

HILDEGARDI dilectae matri suae, supra omnem pretiositatem amplectendae, H. filius ejus et provisor ovilis B. Disibodi, heu! non opere, sed nomine tenus, quidquid bono temporali est melius.

Cum totus mundus veraci praeconio clamet vos sancti Spiritus ditatam esse jubilo, ego qui primus debueram esse, et alios ad beatitudinem vestram [Col. 0204D] invitare hucusque inerti taedio delitui: sed nunc tandem timore et pudore correptus, in verbis vos salutare necessarium duxi. Nam quibus prodesse deberem, praeesse magis studeo, quaerens quae mea sunt, non quae aliorum. Sed tamen pondus diei et aestus in vinea Domini hucusque, quamvis tepide, portavi, et Deo adjuvante, donec quandoque denarium percipiam (Matth. XX) , perseverare decrevi. Verum nunc, mater mea, in Dominicis nuptiis spiritale vinum omnino defecit, quia fervor monasticae religionis pene deperiit, quoniam mater Jesu ibi non est, nec ipse Jesus, nec discipuli ejus advocantur; et ideo omnia adversa contra nos grassantur. Itaque non est opus longa vos protrahi verbositate, [Col. 0205A] praesertim cum imperitus sim sermone et scientia. Scio, mater mi, scio quod a planta pedis usque ad verticem, non est in me bonitas. Consolationis ergo vestrae scripta humilitati meae dirigite, ut nomen vestrum habeat in Sion liber aeternae vitae. Valete.

In spiritali visione, quae a Deo est, haec verba audivi: Valde necessarium est homini, qui animam suam in desideriis ipsius invenire vult, ut mala opera perdat, et beatam scientiam habeat, quo modo vivat, ita etiam, ut anima ejus domina, et caro ancilla sit, secundum quod Psalmista dicit: Beatus [Col. 0205B] homo, quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII) . Et quis est homo iste? Scilicet ille, qui corpus suum sicut ancillam, et animam suam sicut dilectissimam dominam habet. Nam qui etiam ferox est in impietate tanquam ursus et ferocitatem illam recusans, ad Solem justitiae, qui pius et clemens est, anhelat. Hic Deo placet, ita ut illum super praecepta sua constituat, dans virgam ferream in manu ipsius ad erudiendum oves suas ad montem myrrhae (Psal. II) . Nunc audi et disce, ut in gustu animae tuae super his erubescas, quia aliquando mores ursi (qui in seipso occulte murmurat) habes, interdum etiam mores asini, quia non es providus in causis tuis, sed taediosus, et etiam in aliis quibusdam rebus inutilis: ideo malitiam [Col. 0205C] ursi aliquando in impietate non perficis. Interdum etiam mores aliquorum volatilium, quae nec de superioribus, nec de infimis sunt, ita ut ea superiora vincant, et infima illa laedere non possunt. Ad hujusmodi mores nobilis Pater respondet: Hei, hei! hanc vicissitudinem morum tuorum nolui, ut mens tua de justitia mea murmuret. Sic quod rectum responsum de ea non quaeris. Sed quamdam murmurationem in te abscondis secundum murmurationem ursi. Cum autem bonum intellectum in te habes, modicum curas, et iterum taedium incurris, et orationem tuam non perficis. Sed viam quam corpus tuum sapit, libenter facis, et eam a te totam non abscindis. Sed et desideria tua ad me, aliquando ascendunt in aliqua parte, quae non est ex [Col. 0205D] toto sancta in opere, sed tantum jacens velut in opinione fidei. Tales tamen aliquando elegi de vicissitudine morum suorum, ut sonum intellectus ipsorum audirem, quid in semetipsis reputarent, ubi tamen inutiles inventi sunt, et ceciderunt. Nunc autem mens tua non derideat opus, quod Deus fecit, quia nescis quando gladio suo te percutiat. Ego autem paupercula video in te nigerrimum ignem contra nos accensum; sed ejus in bona scientia obliviscere, ne gratia Dei et benedictio ipsius a te recedat tempore officii tui. Dilige ergo justitiam Dei, ut a Deo diligaris; et fideliter crede mirabilibus ipsius, ut aeterna praemia percipias.

HILDEGARDI sponsae Christi, sed ancillae Deo et hominibus acceptae, H. solo nomine abbas Campidonensis Ecclesiae, devotum cum assidua oratione servitium.

Benedictus Deus, cujus Spiritus ubi vult spirat (Joan. III) , et cordis vestri penetralia dulcedine coelestis harmoniae sic implere et pinguescere consuevit, ut admodum mirabilem ac venerabilem viris aeque et feminis vos effecerit. Jam enim, jam, inquam, vestrae opinio sanctitatis, longe lateque diffusa, quia magna vobis fecerit, qui potens est (Luc. I) facile advertitur: quodque vos ancillam humilem respexerit, [Col. 0206B] dum inaudita cunctis nobis instillare curat, non ambigitur. Jam vos sibi sponsam, imo et filiam Rex ille coelestis manu tenens assumpsit, et in voluntate deducens, in cubiculum introduxit, ubi innixa dilecto vestro (Cant. III) , secreta ipsius audire meruistis, eaque mortalibus diligenter enuntiare. Haec vestrae conveniunt sanctitati, quae ut relatu cognovimus, ab ipsis infantiae cunabulis audistis: Audi filia, et vide (Psal. XLIV) , etc. Et nos; Quanta audivimus et cognovimus ea (Psal. LXXVII) . Et haec: Sicut audivimus et vidimus (Psal. XLVII) . Ut ergo in his suae virtutis efficaciam ipse qui coepit, in vobis perficiat, votis omnibus expetimus: utique et vos pro nostris supplicare curetis peccatis, et aliqua de statu nostro et Ecclesiae nostrae, vobis divinitus revelata, [Col. 0206C] intimare humillime deposcimus.

O homo, declina a malo, et fac bonum (Psal. XVI) ; quia homo in se habet, quod semper in mente errat, et millenarium numerum ibi proponit, quem nequaquam perficit, sicut etiam Adam non aspexit quod faceret, desiderans se similem Deo esse. Sed tamen illud malum non habuit, ut Deum honorem et potestatem habere invideret. O Fili Dei, unamquamque potestatem per fidem abscinde. Adam enim cum Deo in potestate et honore se simul gaudere aestimabat, quod magna vanitas fuit: et eum tamen Deum esse scivit. Sic etiam omni homini adest, [Col. 0206D] ut se Deum habere sciat, quem Creatorem et liberatorem suum credit: et ob hoc etiam tu ad Deum confuge, quoniam eum in fide Deum esse scis, quemadmodum scriptum est: Omnes gentes quascunque fecisti venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum (Psal. LXXXV) .

Hoc est: Homo qui cum creaturis factus est se Deum habere scit: et ob hoc in bona fide sit, et studiose eum quaerat et adoret, atque nomen ejus glorificet. Unicuique enim homini adsit, ut ab illo malo declinet, quod Deum esse dubitet, qui ipsum creavit; sed ipsum, qui eum creavit et liberavit, amet; et in illo proximum suum diligat, qui ei benefacit; et non imitetur diabolum, qui Creatorem suum, qui multa bona illi concesserat, odio habuit. [Col. 0207A] Diabolus Deum amando non cognovit, et ideo liberationem ab ipso non quaerit, sed illum super se scit. In hac autem odiali parte Adam Deum non recusavit, sed in multa vanitate similitudinem ejus quaesivit, Et diabolus odium, quo Deum odit, in Adam non invenit; sed per consilium suum eum decepit: unde et millenis artibus suis circuit, quaerendo illum, qui in fide dubitet. Cum millenis enim artibus homini bonum prohibet; quia cum homo bona facere anhelat, tela sua ad ipsum mittit; et cum toto corde Deum in charitate amplecti desiderat, noxiali molestia eum pervolat, ne hoc coram Deo rectum sit; et cum viriditates virtutum quaerit, ille in suggestione sua dicit ad ipsum, quod nesciat quid faciat; eumque docet, ut secundum [Col. 0207B] proprietatem suam hanc legem sibi constituat, quam ipse bene cognoscat. Contra haec praelium est, ut scriptum est: Mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium (Cant. IV) , hoc est: Primus enim clypeus confessio peccatorum est, quam vetus lex non habuit, unde etiam caeca fuit; et poenitentia post confessionem peccatorum, ut bonus pastor jubet, pallium nuditatis veteris legis est: et ideo turris David, collum ejus exaltatum est (ibid.) in humanitate Salvatoris, de qua pendet omnis armatura fortium, quod sunt bene viventes in conjunctione secundum praeceptum legis, et continentes et virgines, qui ex turre ista pendent: quae omnia vetus lex praesignavit, et Christus in Incarnatione sua per seipsum ostendit, et post ascensionem [Col. 0207C] suam per discipulos suos, et per caeteros, qui eos sequuntur usque in novissimum diem, complebit quod sunt mille clypei qui pendent ex ea, cum quibus bellum contra antiquum serpentem (qui in primo homine caeteros seduxit [Gen. III] ) fit, ut cum homo in medio inimicorum suorum stat, his defendat, et ubique pugnet, ne ab inimicis suis occidatur, quemadmodum sponsus ad sponsam in Canticis loquitur: Caput meum plenum est rore, et cincinni mei guttis noctium (Cant. V) . Quid dicitur? Christo Jesu, qui caput omnium est, homines velut crines adjuncti sunt, qui delictis per dulcedinem carnis, et criminosis peccatis pleni sunt, quos illi Ecclesia denuo regenerat, et ab immundo fetore pulveris peccatorum, per poenitentiam et confessionem [Col. 0207D] purificat, velut etiam crines de rore et de guttis concutiuntur et solvuntur: quemadmodum etiam lana de pulvere excutitur et mundatur; sic tu, chare fili Dei, fac, quia in aeternum vives, et quoniam lapis in coelesti Jerusalem eris; ideo etiam acriter lucrari debes.

Deo amabili dominae HILDEGARDI, A. qualiscunque minister S. Martini in Colonia, post cursum vitae praesentis, paradisum possidere aeternae amoenitatis.

Domina, domina, ut vere creditur, a Deo dilecta [Col. 0208A] et benedicta, omnia quae per vos virtus operatur divina, vera profecto esse novi et sancta. Nec etiam fallor, quin quaecunque a Deo petieris, impetrare possitis (Joan. XIV) ; uti fideles homines astruunt, qui hoc in veritate probaverunt. Unde et ego certus, quantum audeo, sanctitatem vestram rogo, Deo pro me peccatore clementiam implorare, quatenus mihi nimium fluctuanti, et in miseriis laboranti, quodlibet solatium, consolationis impendere dignetur. Siquidem anxiatus est in me inopinabiliter spiritus meus, et in me turbatum est cor meum (Psal. CXLII) , pro his quae, heu! peccatis meis exigentibus, multis annis et nunc maxime patior, et nemo praeter Deum nosse poterit, cujus oculis omnia nuda sunt et aperta (Hebr. IV) . Et quia tantum in solius [Col. 0208B] Dei cognitione sunt, quae erga me sentio, nec certe cuilibet mortalium (si referrentur, essent credenda) quippe qui inexperta audiret, ac extra fidem constituta; idcirco per gratiam cooperatoris et protectoris nostri Spiritus sancti obsecro, ut quidquid, eo revelante, vobis innotuerit, vel spei de me ostendere dignatus fuerit, per omnia, sicut se res habet, scriptis tradita, per hunc reverendissimum D. abbatem renuntientur, uti ipse idem repromisit. Domina in Christo venerabilis, utinam ad praesentiam sanctitatis vestrae, quod optatissimum haberem, venire potuissem, et agere vobiscum facie ad faciem: procul dubio quae hactenus a scientia omnium abscondi, per singula vobis explananda crederem. Quid ergo? Novi, docente Scriptura et [Col. 0208C] fide Christiana tenente, nemini in carne constituto de Dei misericordia desperandum esse. Qua spe ductus, et praesertim Deum manifeste vobiscum esse sciens, his scriptis causas miseriarum mearum vobis suggerere praesumpsi, non incertum habens per vos quodammodo consolari, quod et summopere precor, si possibile est. Sponsus vester Christus, in suis vos perseveranter teneat amplexibus.

De vivente Lumine haec verba audivi: Tu fabro similis es, qui multa vasa fundit, et ea fulgentia per ignem non facit. Hinc disce quod opera tua fulgore [Col. 0208D] charitatis non careant. Sed discretione ea circumfode, quatenus unumquodque opus tuum rationabile sit. Et haec quoque in abstinentia et oratione, ac in bona consuetudine sanctorum fiant, qui de vivo fonte velut rivuli emanabant, et qui cibum hominibus dederunt, quem in gaudio deglutire potuerunt. Si enim tribuli pro pane dantur, comedi non possunt; ita etiam si stridentia verba per magistros discipulis dicuntur, ipsos non aedificant, sed in errorem eos ducunt. Magister namque verba doctrinae suae in materna dulcedine cribrare debet, ita ut discipuli gaudentes os suum aperiant, et illa deglutiant. Molendinum quippe granum molit, et hoc in multas varietates dividit. Sic etiam [Col. 0209A] plantatores Ecclesiae ex veteri et nova lege legalia praecepta sumpserunt. Vetus enim lex Christum Dominum nasciturum prophetando ostendit. Sed ipse Christus verbum suum in omnem terram praedicando emisit. Molendinum namque vetus lex est quae in Christo omne granum veritatis protulit; et pura farina, quae de omni strage cribratur, virginitas est? quae materies omnis spiritalis vitae in Ecclesia existit, et haec prolem obedientiae gignit. Unde etiam obedientes filii, osculum oris Christi sunt. Magister quoque obedientes discipulos in amplexione charitatis, et non in offensione irae habeat; quia osculum Dei sunt, et pane purae farinae pascendi sunt. Inobedientibus autem filiis dura farina, id est aspera correctio danda est. Sed his qui [Col. 0209B] obedientiam omnino relinquunt, furfures proponendi sunt, quos animalia illa comedunt, quae intellectu carent. Tu autem providus esto, et memoriam sanctitatis illorum, qui manna manducaverunt (Joan. VI) , tene, et de rivulis aquae vivae bibe, et pacificus, et timoratus esto in Deo, quatenus in horto ipsius de viriditate aliorum bonorum pigmentorum floreas; et stultitiam illorum fuge, qui solem quem vident, relinquunt, et alium quem nec vident, nec invenire possunt, quaerunt. Sed novos pigmentarios fuge, qui in proprietate sua legem ponere volunt, et non praevalent. Nunc ergo incipe in eo qui est, ut in illo finiaris qui erat, et qui venturus est. In duabus viis a Deo constitutus es, ita quod ipse [Col. 0209C] in bona scientia te vocat, et a mala scientia te protegit. In his enim viis fulgentia opera et multae passiones tribulationum et aerumnarum sunt, quando temetipsum per duas alas scientiae boni et mali elevas. Unde etiam tres vires addendae, quas Deus homini posuit, scilicet intellectum, et sensualitatem, et corporis motionem: quae omnia ipsi secundum possibilitatem suam nota sunt. In istis tribus viribus, et in istis praedictis duabus viis, Deus te habet. Nam per spiritum, Deum cum intellectu vides; et per corpus, mala cum sensualitate sentis. Bonum enim et malum scis, et spiritualis, et corporalis es. Gratia Dei in admonitione te vocat, et Spiritus sanctus igne suo te accendit, ut Deum diligas, et cum bonis operibus ad Deum ascendas. [Col. 0209D] Sed suggestio diaboli interdum ab admonitione Dei abstrahit, et prohibet ne Deum diligas, et per incendium suum te hominem esse ostendit, et propter hoc etiam declarat, impossibile tibi esse, quod invisibilia interdum facias. Quamdam enim nigram et malam vicissitudinem suggestio diaboli ad hominem flat, cum Deum negat; cum enim diabolus Deum esse negat, se fallacem scit, quia cum se esse scit, Deum esse novit. Ipse autem in peccato nascentium hominum aliquam partem habet, per quam multos in carne lacerat. Qui enim in corde suo Deum non esse dicit (Psal. LII) , coelum et terram, et omnia viventia, quae in Deo et cum Deo sunt, et seipsum esse negat. Magna autem insipientia est, quod homo, qui se videt, et [Col. 0210A] se scit, in dubietate dicit, non sum; quia etiam parvus pulvis absque Deo non est. Sed cum homo in hac dubietate corpus suum superat, in spiritualibus etiam nequitiis diabolum occidit: unde praemium et coronam coram Deo et angelis ejus, et coram omni coelesti exercitu accipiet. Sufflatus quoque diaboli multa illicita homini infert, quae bona scientia dicere erubescit. Consilium autem ejus est, quod vana gloria hominem adeat, sicut ibi fecit, ubi magnam ruinam aedificavit, qua rotam nativitatis hominis torrenter circuire fecit (Jac. III) . Incendium quoque suum est, quod hominem, quem ad imaginem Dei factum esse scit, ad plurima illicita provocat: unde etiam in creaturis multa impossibilia ei ostendit. Sed ipse nullam possibilitatem [Col. 0210B] in eis habet. Unde persuasiones suas homini immittit, ut ipse malitiam suam in opinione perficiat, et sic iter legis Dei in irrisionem ducit, quatenus unusquisque homo legem, quasi Deus, per proprietatem voluntatis suae sibi ponat. Et hoc illi valde placet; quoniam nec se, nec alium Deo subditum esse vult. Tu autem, o fili Dei, Deus qui te creavit, per victoriam militiae suae te vult, ut in oculo scientiae suae appareas; quoniam te non derelinquet. Solem ergo per fidem aspice, ut fidelis servus sis, et in nocte lunam attende, quando vitia te opprimere volunt; ita ut timor Domini omnia in te pertranseat, et non laederis; sed in aeternum vives.

Charissimae sibi in Christo sorori dominae HILDEGARDI, A. abbatissa, quamvis indigna, S. Glodesindis in Meti, salutem in vero Salutari.

Quia de gratia vestra et benevolentia multum praesumimus, nolumus vos latere, quod in periculo magno positae sumus, dum multorum regere animas cogimur quae nobis non sufficimus. Inde est quod sanctitatem vestram rogamus attentius, et obsecramus in Domino Jesu, quatenus inscitiam nostram litteris vestris confirmare et exhortari curetis, quid facere debeamus, vel stare in obedientia nobis injuncta, vel cedere, ut alia succedat, [Col. 0210D] et melius agat, si quid Dominus Jesus inde vobis revelare dignabitur. Valete, et pro Deo Deum pro me orare, et beneplacitum vestrum mihi cito rescribite.

Mons Sion altus est, et umbra ipsius in valles extenditur, altitudinem ipsius sic ostendens. Alii etiam montes in hac peregrina terra sunt, per quos ipsa firmatur, et qui etiam populis ad intuendum pulchri sunt. In altitudine Sion et aliorum montium praelati et magistri qui firmamentum Ecclesiae sunt designantur, et discipulae filiae Sion nominantur. Sed si mons iste caderet, vel si eum alii destruerent, magna injuria esset. Hinc enim quisque qui [Col. 0211A] in magisterio est, recte provideat quomodo seipsum deponat, et quomodo per alios dejiciatur. Nam, sicut montes plurimis ad defensionem minorum suorum sunt, sic etiam qui in magisterio stant, per doctrinam et obedientiam, quae eis in Deo exhibetur, defensio multorum ab insidiis inimicorum suorum est. Unde unusquisque magister, quandiu verba doctrinae proferre potest, virgam correctionis, quam de manu Dei accepit, non abjiciat; quia saepe lutum luto abjicitur, sicut magister per discipulos, et discipuli per magistrum abluuntur. Propter metum enim discipulorum se affliget, et a tortoribus inquietorum discipulorum punitur, ut summum magistrum, qui eum sic praecessit, imitetur. Et dicet: Praecepta tua eis ostendi [Col. 0211B] (Exod. XVIII) , etc. Et etiam dicet: Qui habet aures audiendi, audiat (Matth. XIII) . In his enim disce, ne propter nebulam vicissitudinis discipulorum tuorum; nec etiam propter taedium laboris fugias. Nam multi plus propter taedium laboris, quam propter necessitatem illam, quod discipulos suos vincere non possunt, fugiunt. Clara autem dies, quam tempestas non obnubilat, gaudium pleniter habet. Illam Adam ante casum habuit. Sed primus fallax deceptor ipsam diem, et per suggestionem suam obnubilavit, in qua septem plagae sunt, quae animam vulnerant.

Prima plaga, vana gloria est, quae hoc ad se colligit, quod nec messuit, nec seminavit; et quod ei donatum a Deo non est, sibi constituit. Hoc [Col. 0211C] primus deceptor docuit; quia ipse idem fecerat, et ideo vana gloria Deum non quaerit. Secunda, quod homo sentit, quia peccare potest; et inde delectationem carnis sibi thesaurizat, et de gustu ipsam delectationem amplectendo osculatur. Tertia ruinam cum magnis doloribus in squalidis moribus aedificat, ita quod homo vivit quasi Deo mortuus sit, et quod vix etiam sperat quod Deus eum sciat. Sed quarta fallacia est, per quam homo de praedictis peccatis se excusat et defendit; ita scilicet quod periculosa non sunt ut ei ostendantur, atque ideo ita odiosus ad homines fit, quod nemini confidit. Quinta, superbia est, quae dicit; quia homo propter carnem humanitatis suae, de peccatis se [Col. 0211D] abstinere non possit, et ideo inconveniens esset, quod a carnalibus desideriis secederet. Hanc legem superbia in temeritate sibi ponit, unde et nullum respectum ad Deum habet. Et sexta plaga est, quod homo salutem suam a creatura quaerit, et ab ea postulat, ut ipsi unamquamque rem ostendat, et ita Creatorem suum in irrisione habet, et nihil ab eo quaerit velut ipsum adjuvare non possit. Septima vero plaga, est idololatriae servitus quae diabolum adorat et Deum contemnit. Et ista septem vitia, quasi militiam sibi subditam in negotiis suis super numerum ramorum arborum habent; quia omnia haec in transgressione comestionis, quod Adam comedit, latuerunt; ideoque Deus ad ipsum dixit: In qua hora comederis, morte morieris (Gen. III) . Idcirco [Col. 0212A] Deus hoc praeceptum ei constituit, ne diabolo quid simile faceret, scilicet quod sine praecepto non esset, sicut ille esse voluit; unde nullus homo propter primam suggestionem diaboli, quam Adam suscepit, in hac vita securus esse potest. Unde, o tu, filia Dei, fortissima armatura septem donorum Spiritus sancti te circumcinge, cum quibus haec septem vitia tibi subjicias, ne de ipsis plangens vulnereris, et ut probus miles per fortissima bella ea superando surge, quatenus in aeternum vivas. Deus in speculo salvationis te, o filia, videat.

HILDEGARDI castae columbae in foraminibus petrae [Col. 0212B] latitanti (Cant. II) , C. ex famulis Christi minimus sacerdos, intimae orationis devotionem, et quidquid spectat ad aeternam salutem.

Quia Dei gratia lux vestra coram hominibus salubriter lucet (Matth. V) , Patrem vestrum qui vos ardentem lucernam ad illuminationem Ecclesiae supposuit, glorifico: et quamvis fragilis et peccator, sanctitati tamen vestrae qua coelestis sponsi amplexibus singulari privilegio inhaeretis, cordialiter congaudeo. Charitatem etiam vestram ignorare nolo, quod die noctuque facie tenus videre desidero, et assidue vestri memoriam in oratione mea faciens, vos absentem corpore quasi praesentem interdum amplector mente. Ergo perfectionem vestram humillime deprecor, ut sponso [Col. 0212C] vestro, sub cujus umbra requiescitis, me juxta viam mendicantis (Marc. X) commendetis, ne praeteriens turba clamorem meum compescat; sed orationibus vestris ad Dominum adductus, merear illuminari, et a caecitate cordis sanari. De corpore et sanguine Christi, in quibus tota spes fidelium est, etiam docete me, et qualiter in spiritu tam incorrectum quam correctum, ad idem sacramentum sacerdotem accedentem videatis, mihi in Domino manifestare curetis. Dominus qui in omnibus, et super omnia est, vobis infundat ea, quae Ecclesiae sanctae suae ad gloriam conveniunt. Valete.

[AUGUST.] In vera visione vigilantibus oculis, de sacramento Dominici corporis haec verba audivi et vidi: Deus id quod fuit, permansit; et quod non erat, assumpsit. Quod est: Divinitas ut ante aevum fuit, ita in aeternum permansit, velut tota divisa non est. Sed incarnatio Filii nondum caro et sanguis apparuit, quae ante aevum in corde Patris praedestinata latuit. Tempore autem illo, quo praedestinatum fuit, Filius carnem induit, et vi fortitudinis suae se praecinxit, quemadmodum scriptum est: Indutus est Dominus fortitudinem, et praecinxit se (Psal. XCII) . Et ipsa indumenta sanctae Incarnationis angelus simplicitati Virginis nuntiavit (Luc. I) , in qua fundamentum humilitatis [Col. 0213A] invenit, sicut Deus illud posuit, quia ancillam Domini se nominavit, ubi idem angelus ad eam dixit: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi (ibid.) . Nam Spiritus sanctus omni humanae scientiae superexcellentius eam visitavit, alio scilicet modo se illi infundens, quam nunquam ulli feminae in pariendo infunderetur, et virtus Altissimi illam obumbravit, quoniam in calore suo ipsam ita delinivit, ut ei omnem fervorem peccati in dulcissima obumbratione sua ex toto abstergeret, velut homo propter aestum solis umbram quaerit. Itaque eadem virtus Altissimi, quae in utero Virginis carnem operata est, super altare ad verba sacerdotis oblationem panis et vini in sacramentum carnis et sanguinis convertit, [Col. 0213B] virtute sua illud fovens. Unde et nativitas, passio, sepultura, resurrectio, ascensioque Filii superni Patris, in eodem sacramento apparent, velut circulus nummi dominum suum ostendit: et hoc ideo fit, quia vulnera hominum, qui in praevaricatione Adae involuti in peccatis semper peccantes sunt, in vulneribus et sanguine Christi sanentur, abstergantur et ungantur; et sic membra ipsius efficiantur, et hoc usque ad novissimum diem erit. Et iterum vidi: Quod si etiam sacerdos propter multas putredines cicatricum peccatorum suorum dignitate sanctitatis caret; si tamen per ligaturam superioris magistri ligatus non est, virtus Altissimi miracula sua in eadem oblatione operatur: et omnes qui idem sacramentum de manu ejus fideliter [Col. 0213C] accipiunt, quasi radio solis illuminantur. Si autem ille fide et opere justus est, anima ipsius super radiantem fulgorem solis illustratur. Sed omnes qui per consilium antiqui serpentis, illusiones et schismata in hac sacratissima oblatione faciunt, similes perditis angelis sunt, qui Deum in honore suo unum esse negaverunt, cum similes illi esse voluerunt; et ita homines isti proprietatem voluntatis suae, per sacramenta haec perficere volunt: quapropter etiam una cum illis pereunt, nisi per confessionem peccatorum, et per poenitentiam eorum, ac per lacrymabilem vocem ad Deum currant, dicentes: Ah! ah! quia peccavimus (Thren. III) . Tunc Deus Pater suscipit eos, qui Filium suum ignorantes [Col. 0213D] vulneraverunt. Hoc sacramentum resurrectionemque vitae Sadducaei, qui per omnia errant, hoc modo proterve errando negant: velut homo ille erraret, qui carnem sine spiritu, et spiritum sine carne hominem esse diceret: quod nullo modo esse potest. Ideo isti omnibus errantibus pejores, quoniam cum minima creatura, quae a Deo facta est, solummodo uno vocabulo non perficiatur, quomodo homo, qui omnem creaturam comprehendit, uno vocabulo diffiniri posset? Hiems enim arescit, aestas vero floret; sed tamen hiems aestati viriditatem suam retinet, donec ipsa grossos suos in plenitudine proferat. Sic sunt corpus et anima, Corpus deficit, anima autem indeficienti vita permanet, in quacunque parte sit.

HILDEGARDI dominae suae, O. famularum Christi in Elostat gubernatrix indigna, per hoc quod intime gustavit coeleste donum consequi, perfectumque illud bonum.

Benedictus Jesus Christus, cujus odor bonus estis Deo in omni loco (II Cor. II) , quoniam non jam odor balsami, sed ipsa substantia sacri in vos defluxit unguenti, cujus odor suavissimus, nomen vestrum cunctorum ita indulcavit cordibus et auribus, ut insimul omnes vestrae humilitatis et affabilitati insignia commendent, et Patrem vestrum qui in coelis est, in vobis glorificent (Matth. V) . [Col. 0214B] Igitur mater benedicta da veniam, et sustine non modicum quid insipientiae meae; sed magnam insipientiam meam sine ut paululum coram te cordis mei dolorem aperiam, et cum audieris, consolare, obsecro, ancillam tuam. Porro enim pondus importabile, quoniam jubeor tortitudines sororum mearum corrigere, cum nec aliqua pericula, quae me ubique impugnant (II Cor. XI) , quamvis modice valeam devitare. Cum ergo egressa fueris ad videndum regem Salomonem in decore suo, memor esto horum quae a te petivi toto ex animo. Valete.

O filia Dei, quandiu possibilitatem habueris inter filias ipsius, labora, et in pusillanimitate ad Deum suspirando, legem tuam observa; quia labor tuus ad Deum clamat et orat. Homo enim qui in caverna justitiae Dei et in arcta via laborat (Matth. VII) ; sed tamen casui Adae annuit, et de hoc flagella poenitentiae quaerit: et nullus in hoc dubitet quin post flagella poenitentiae coelestis janua eum suscipiat. Nam quicunque agrum corporis sui per discretionem lacerat, subitanea praeventio finis illi non nocebit, quia symphonia Spiritus sancti et laeta vita eum suscipiet. Sed cavendum est ne homo per nimietatem laborum, corpus suum occidat, sed in rationalitate [Col. 0214D] peccata prohibeat. Filia, memor esto quod possibilitatem, hominem creare, non habes, unde Deum leniter ora, ut meliorem vitam tibi det, et hoc Deo acceptius est, quam quod in nimietate tristitiae ipsum depreceris. Deus te templum vitae faciat.

Dominae HILDEGARDI venerabili magistrae sponsarum Christi, quae sunt in Pingia, E. humilis monacha et magistra sororum quae in Schonaugia sunt, devotas cum omni dilectione orationes.

Gratia et consolatio Altissimi repleat nos gaudio; sicut quia meae perturbationi benigne compassa estis, ex [Col. 0215A] verbis consolatoris mei intellexi; quem de mei consolatione diligenter commonuistis. Sicut enim vobis de me revelatum fuisse dixistis, fateor vere quamdam perturbationis nubem me nuper in animo concepisse, propter ineptos sermones populi multa loquentis de me, quae vera non sunt. Sed vulgi sermones facile sustinerem, si non et hi qui in habitu religionis ambulant, spiritum meum acerbius contristarent. Nam et hi nescio quibus stimulis agitati, gratiam Dei in me derident, et de his quae ignorant, temere judicare non formidant. Audio et quosdam, litteras de suo spiritu scriptas sub nomine meo circumferre: de die judicii me prophetasse diffamaverunt (Matth. XXIV) , quod certe nunquam facere praesumpsi, cum omnium mortalium [Col. 0215B] cognitionem fugiat ejus adventus. Sed ejus famae occasionem vobis aperiam, ut indicetis utrum praesumptuose quidquam in hac re fecerim, aut dixerim. Sicut per alios audistis, Magnificavit Dominus misericordiam suam (Luc. I) mecum supra quam meruerim, aut mereri ullatenus possim, in tantum ut coelestia quaedam mihi sacramenta frequenter revelare dignatus sit. Significavit etiam mihi per angelum suum frequenter, qualia ventura erant super populum in his diebus nisi agerent poenitentiam de iniquitatibus, atque ut palam haec annuntiarem, praecepit. Ego autem ut arrogantiam evitarem, et ne auctrix novitatum viderer, in quantum potui, omnia haec studui occultare.

[Col. 0215C] Cum ergo solito more quadam Dominica die essem in mentis excessu, astitit mihi angelus Domini, dicens: Quare abscondis aurum in luto? hoc est, verbum Dei, quod per os tuum missum est in terram, non ut abscondatur, sed ut manifestetur ad laudem et gloriam Domini nostri, et salvationem animarum populi sui? Et hoc dicto elevavit super me flagellum, quod quasi in ira magna quinquies mihi amarissime inflixit; ita ut per triduum in toto corpore meo ex illa percussione languerem. Post haec apposuit digitum ori meo, dicens: Eris tacens usque ad horam nonam, quando manifestabis ea quae operatus est Dominus tecum. Ego vero usque ad horam nonam muta permansi. [Col. 0215D] Tunc significavi magistrae, ut afferret ad me libellum quemdam quem in strato meo absconderam, continentem ex parte ea quae fecerat Dominus mecum. Quem cum offerrem in manus domini abbatis, qui ad visitandum me venerat, soluta est lingua mea in haec verba: Non nobis, Domine, non nobis: sed nomini tuo da gloriam (Psal. CXIII) . Post haec cum et alia quaedam ipsi revelassem, quae scripta committi nolueram, videlicet de vindicta Domini magna, quam universo mundo in brevi superventuram ab angelo didiceram, rogavi illum diligentissime ut verbum illud apud se haberet absconditum. Praecipitur autem mihi ut operam darem orationi, atque a Domino postularem, ut daret mihi intelligere, utrum ea quae dixeram, silentio tegi [Col. 0216A] vellet, an non. Cumque per aliquod tempus pro hac re orationi insistendo me afflixissem, in adventu Domini in festivitate S. Barbarae, in prima vigilia noctis corrui in exstasim, et astitit mihi angelus Domini, dicens: Clama fortiter, et dic: Heu! ad omnes gentes quia totus mundus in tenebras est conversus. Et dices: Exite; ille vos vocavit qui de terra vos formavit, et dicit: Poenitentiam agite, quia prope est regnum Dei (Matth. III) . Hoc ergo sermone inductus dominus abbas, coepit divulgare verbum coram magistratibus Ecclesiae et viris religiosis. Quorum quidam cum reverentia verbum exceperunt, quidam vero non sic, sed sinistre locuti sunt. Factum est ergo ut multi apud quos sermo iste diffamatus est, per totum tempus quadragesimale [Col. 0216B] in timore magno per poenitentiam sese affligerent, et eleemosynis et orationibus insisterent. In tempore illo quidam nescio quo zelo ductus, ad urbem Coloniam in persona domini abbatis, ipso (novit Deus) ignorante, litteras direxit, in quibus terribiles quaedam comminationes, audiente omni populo, lectae sunt. Unde quanquam ab insipientibus illusum nobis sit, prudentes tamen, ut audivimus, reverenter sermonem animadverterunt, et poenitentiae fructibus Deum honorare non contempserunt. Factum est autem in quarta feria ante diem Paschae, cum post magnos labores corporis in exstasim venissem, apparuit mihi angelus Domini, et dixi ad eum: Domine, quid fiet de verbo quod locutus es ad me? Qui respondit: Noli contristari, neque [Col. 0216C] perturberis, si non in die quam determinavi tibi, evenerint quae praedixi; quoniam multorum satisfactione placatus est Dominus. Post haec in sexta feria circa horam tertiam cum gravi passione veni in mentis excessum, et rursum astitit mihi, dicens: Vidit Dominus afflictionem populi sui (Exod. III) , et avertit indignationis suae iram ab eis (Psal. LXXXIV) . Cui dixi: Quid ergo, Domine mi? nonne ero in irrisionem omnibus, apud quos verbum hoc divulgatum est? Qui ait: Omnia quae occasione hac evenerunt tibi, patienter et benevole sustineto. Illum diligenter animadverte, qui, cum esset totius orbis Creator, hominum irrisiones sustinuit. Nunc primum Dominus patientiam tuam probat. Ecce, [Col. 0216D] domina mea, totum ordinem rei vobis explicavi, quatenus et vos innocentiam meam et abbatis mei cognoscatis, et aliis manifestare possitis. Obsecro autem ut et orationum vestrarum participem me faciatis, et prout Spiritus Domini vobis suggesserit, aliqua mihi consolatoria verba rescribatis. Gratia Christi vobiscum.

Ego paupercula et fictile vas, haec non a me, sed de serena luce dico: Homo vas est, quod Deus sibimetipsi aedificavit, et quod sua inspiratione imbuit, ut opera sua in illo perficeret; quia Deus [Col. 0217A] non operatur ut homo, sed in jussione praecepti ejus omnia perfecta sunt. Herbae, ligna et arbores apparuerunt; sol quoque, luna et stellae in sua ministratione processerunt, et aquae pisces, et volatilia produxerunt; precor etiam, et bestiae surrexerunt quae omnia ministrant homini, sicut Deus ea posuit (Gen. I) . Solus autem homo illum non cognovit. Nam cum Deus magnam scientiam homini paret, homo in animo suo se erexit, et se a Deo avertit. Deus omnium, illum sic inspexerat, quod cuncta opera sua in illo perficeret. Sed antiquus deceptor illum fefellit, et crimine inobedientiae illum infecit cum delectatione incongrui venti, dum plus quaereret quam deberet. Ah! o vae! Tunc omnia elementa implicuerunt se in vicissitudinem luminis [Col. 0217B] et tenebrarum, sicut et homo fecit in transgressione praeceptorum Dei. Deus autem quosdam homines irrigavit, ne homo ex toto derideretur. Abel bonus erat, Cain autem homicida (Gen. IV) . Et multi mystica Dei in luce viderunt, sed alii plurima peccata fecerunt, usque dum venit tempus illud, in quo verbum Dei claruit, ut dictum est: Speciosus forma prae filiis hominum (Psal. XLIV) . Tunc Sol justitiae processit et homines cum bonis operibus illuminavit in fide et in opere, sicut aurora primum procedit, et caeterae horae diei subsequuntur, usque dum nox accedat; sic, o filia Elisabeth, mundus mutatur. Jam enim mundus lassus est in omni viredine virtutum, scilicet in aurora, in prima, in tertia, et fortissime in sexta hora diei. Et [Col. 0217C] ideo in hoc tempore necesse est, quod Deus aliquos homines irriget, ne instrumenta ipsius otiosa sint. Audi, o sollicita filia, quia homines istos quos inspiratio Dei ita imbuit, aliquantulum fatigat ambitiosa suggestio antiqui serpentis. Cum enim idem serpens elegantem gemmam viderit, mox rugit, dicens: Quid est hoc? Et fatigat illam multis miseriis flagrantis mentis, supra nubes volare cupientis, quasi dii sint, sicut et ipse facit. Nunc iterum audi: Qui opera Dei perficere desiderant, semper attendant, quod fictilia vasa sunt (II Cor. IV.) , quoniam homines existunt, et semper aspiciant quid sint, et quid futuri sint et coelestia relinquant illi qui coelestis est, quoniam ipsi exsules sunt, [Col. 0217D] coelestia nescientes, sed tantum mystica Dei canentes; sicut tuba, quae solummodo sonos dat, nec operatur; sed in quam alius spirat, ut sonum reddat. Sed et loricam fidei induant mites, mansueti, pauperes et miseri existentes, sicut etiam agnus ille fuit, cujus sonus tubae ipsi sunt, mores etiam simplices infantis habentes, quia Deus illos semper flagellat, qui in tuba ipsius canunt, praevidens ne fictile vas illorum pereat, sed ut sibi placeat. O filia, Deus faciat te speculum vitae. Sed et ego quae jaceo in pusillanimitate timoris, interdum sonans aliquantulum velut parvus sonus tubae a vivente [Col. 0218A] lumine; unde Deus juvet me, ut permaneam in suo ministerio.

HILDEGARDI in Christo dilectae dominae suae, G. solo nomine praepositus in Franckenfort, post Marthae laborem, Mariae consolationem.

Desiderio desideravi vestram conspicere personam. Sed diversis negotiis nos impedientibus, nunc saltem facultatem nobis dedit Deus per litteras vos amplecti atque salutare. Nolumus etiam vos ignorare nomen nostrum, personam nostram, simulque cum salute super omni diligentia nos amplecti atque honorare, Deumque pro vobis pro posse nostro die noctuque [Col. 0218B] interpellare. Rogamus ergo clementiam vestram, ut mei peccatoris coram divinae majestatis clementia mentionem facere velitis. Valete quandiu in supernis dicitur hodie.

In vera visione haec verba vidi et audivi: Prima lux diei rutilat, postea aurora denudatur, et etiam interdum cum magna vicissitudine nubium implicatur, et sic aquilo surgit, et magna suspiria facit; quia priora tempora diei absque vicissitudine turbinis pulchra erant. Unde, o vir, qui scientiam boni et mali habes, provide qui mores tui, et quae opera coram Deo sint a pueritia tua, ne zelus Domini percutiat te, et ne anima tua, cum de corpore tuo exierit, [Col. 0218C] dicat: O vae mihi! quo ambulo? et quo ibo? vel quales dies mihi sunt? et qualia opera me tangunt? Illa scilicet, quae mihi molendinum corporis mei exhibuit. Cave etiam ne tremiscas, cum superni cives tibi dixerint: Vide qualis sit Deus. Nunc in aeternum vives.

PHILIPPUS decanus, licet indignissimus, majoris ecclesiae, totusque clerus Colonien., HILDEGARDI de S. Roberto in * Pinguia venerandae sectatrici Patris illius, quam elegit Maria (Luc. X) , et nunc per munditiam cordis, et in futuro facie ad faciem Deum intueri.

Quia maternam pietatem vestram diligimus, vobis notum facimus, quia postquam a nobis recessistis, cum per divinam jussionem ad nos venissetis, ubi verba vitae, prout Deus vobis [Col. 0243D] inspiravit, nobis aperuistis, in maximam admirationem ducti sumus pro eo quod Deus in tam fragili vase, in tam fragili sexu hominis, tanta mira secretorum suorum operatur. Sed Spiritus ubi vult spirat (Joan. III) . Nam ex multis rerum indiciis manifestum fit, quod in praecordiis vestris placitam sibi sedem elegerit: merito et nos in admirationibus nostris ad vos quasi ad vivum Dei templum, preces oblaturi, accedimus, et de corde vestro, sicuti revera de Dei oraculo, veritatis responsa flagitamus. Beatitudinem enim vestram quam intime exoramus, ut desideria nostra, quoniam ad curam animarum respiciunt, intentius Deo commendetis: et si quid adhaerens Deo, animus vester in vera visione, ut assolet, de nobis perviderit, litteris nobis intimare [Col. 0244A] curetis. Rogamus etiam, ut ea quae viva voce nobis prius dixistis, litteris quoque commendetis, et nobis transmittatis; quia, dum carnalibus concupiscentiis dediti sumus, spiritalia quae nec videmus, nec audimus, facile per negligentiam oblivioni tradimus. Valeat dilectio vestra, et ille vobiscum sit quem toto corde diligitis.

Qui erat, et qui est, et qui venturus est (Apoc. I) , pastoribus Ecclesiae dicit: Qui erat, creaturam facturus erat, ita quod testimonium testimoniorum [Col. 0244B] in semetipso habuit, omnia opera sua faciendo sicut voluit. Qui enim omnem creaturam fecit, et testimonium testimoniorum in omnibus operibus suis ostendebat, ita quod quodque formarum apparuit. Qui venturus est, omnia purgabit, et ea denuo in alia vicissitudine, iterabit, et omnes rugas temporum et temporum absterget, et omnia simul nova esse faciet, et post purgationem ignota ostendet. De ipso ventus flavit, sic dicens: Firmamentum cum omnibus ornamentis suis posui, nulla vi carens. Oculos enim quasi ad videndum, aures ad audiendum, nares ad odorandum, os ad gustandum habet. Nam sol, quasi lumen oculorum ejus est; ventus autem auditus aurium ejus; aer, odoramentum ejus; ros, gustus ejus, viriditatem sudando, ut [Col. 0244C] oris spiramen. Luna quoque tempora temporum dat, et sic scientiam hominibus ostendit. Stellae autem, velut rationales sint, sic sunt, quia circulum habent; sic etiam rationalitas multa comprehendit. Quatuor etiam angulos orbis, igne, nube et aqua firmavi, et sic omnes terminos terrae, quasi venas conjunxi. Lapides de igne et aqua sicut ossa fudi, et terram de humiditate et viriditate quasi medullam constitui. Abyssos velut qui corpus sustinent, in fixura extendi circa quas sudantes aquae sunt ad firmamentum eorum. Sic omnia sunt constituta, ne deficiant. Si nubes ignem et aquam non haberent, velut cinis essent. Sed si caetera luminaria lumen de igne solis non haberent, per aquas non fulminarent, [Col. 0244D] sed caeca essent. Haec sunt etiam instrumenta aedificationis hominis, quae tangendo, osculando et amplectendo comprehendit, cum ei ministrant, tangendo scilicet quia nobilem potestatem cum eis exercet. Sed et homo nullam licentiam possibilitatis haberet, si ista cum eo non essent. Sic ista cum homine, et homo cum illis. O filioli, qui greges meos pascitis, de instanti instructione Dominicae vocis, quare non erubescitis, cum caeterae creaturae praecepta, quae de magistro suo habent, non deserunt, sed perficiunt? Vos constitui sicut solem et caetera luminaria, ut luceretis hominibus per ignem doctrinae in bono rumore fulgurantes, et ardentia corda parantes. Hoc in prima aetate mundi feci Abel enim elegi, Noe dilexi, Abrahae me ostendi [Col. 0245A] (Gen. IV, VI, XII) , Mosen ad institutionem legis imbui, prophetas etiam amantissimos amicos meos constitui (Exod. III, IV, V) . Unde etiam Abel sacerdotium praefigurabat, Noe principale magisterium, Abraham renovationem sobolis, Moyses regale nuntium, et prophetae plurima magisteria. Sed et Abel, ut luna, splendorem suum effudit, quia tempus obedientiae in munere suo ostendit, et Noe velut sol, quoniam aedificium obedientiae perfecit; ac Abraham, ut fortes planetae, cum circumcisionem attulit: et Moyses, ut caeterae stellae, cum per obedientiam legem collegit; et prophetae, ut quatuor anguli, qui terminos terrae sustinent, in fortitudine perstiterunt, cum orbem terrae propter instantem iniquitatem corripuerunt, per quod etiam Deum [Col. 0245B] ostenderunt. Linguae autem vestrae mutae sunt in clamante voce canentis tubae Domini, sanctam rationalitatem non amantes, quae sicut stellae circulum circuitionis habent. Tuba Domini, justitia Dei est, quam magno studio ruminare deberetis, eam quoque in officiali lege et obedientia cum sancta discretione per convenientia tempora iterando populis, et non in nimietate eam illis incutiendo. Sed hoc propter pertinaciam propriae voluntatis vestrae non facitis. Unde firmamento justitiae Dei, luminaria in linguis vestris desunt, velut cum stellae non lucent. Vos enim nox spirans tenebras estis, et quasi populus non laborans, nec propter taedium in luce ambulans; sed velut nudus coluber in caverna se abscondit, sic vos foeditatem in vilitate pecorum intratis. [Col. 0245C] He, he, vos esse deberetis, ut dictum est: Mons Sion in quo habitasti in eo (Psal. LXXIII) . Nam benedicti et signati in coelestibus personis habitaculum esse debuistis, myrrham et thus redolens, in quo etiam Deus habitaret. Sed hoc non estis, sed veloces estis ad laciviam puerilis aetatis, illorum scilicet, qui de salute sua loqui nesciunt. Sed et quidquid caro vestra postulat facitis: quapropter de vobis dicitur: Leva manus tuas in superbias eorum in finem, quanta malignatus est inimicus in sancto? (ibid.) Nam potestas Dei, colla vestra iniquitate erecta deprimet, et ad nihilum deducet quae velut in sufflatu venti inflata sunt, cum Deum non cognoscitis, nec hominem timetis, nec iniquitatem contemnitis, ut [Col. 0245D] eam in vobis finiri desideretis. Deum non videtis, nec videre desideratis. Sed opera vestra inspicitis, et ea in vobismetipsis judicatis, scilicet faciendo et relinquendo secundum placitum vestrum quae vultis.

O quanta malignitas et inimicitia haec est, quod homo nec propter Deum, nec propter hominem, in bona conversatione esse vult; sed quod honorem appetit sine labore et praemia aeterna sine abstinentia, et quod tantum velut in sanctitate inaniter cupit personare, secundum quod diabolus dicit: Bonus et sanctus sum. Sed non hoc. Quid nunc dicitis? Oculos non habetis, cum opera vestra in igne Spiritus sancti hominibus non lucent, et cum bona exempla eis non ruminatis. Unde firmamentum justitiae Dei in vobis luce solis caret, et aer aedificio virtutum [Col. 0246A] in odore suavitatis. Unde dictum est: Oculos habent, et non videbunt; nares habent et non odorabunt (Psal. CXIII) . Nam sicut venti flant, et omnem orbem perfundunt; sic vos, veloces venti cum doctrina vestra omni populo esse deberetis, sicut dictum est: In omnem terram exivit sonus eorum (Psal. XVIII) . Vos autem in unaquaque volante saeculari fama jam lassati estis, ita quod interdum milites, interdum servi, interdum ludificantes cantores existitis, sed per fabulosa officia vestra muscas in aestate aliquando abigitis. Per doctrinam quoque Scripturarum, quae de igne Spiritus sancti compositae sunt, anguli fortitudinis Ecclesiae esse deberetis eam sustentantes, sicut anguli qui terminos terrae sustinent; sed prostrati estis, nec Ecclesiam tenetis; [Col. 0246B] sed in cavernam voluptatis vestrae fugitis, et propter taedium divitiarum et avaritiae et caeterarum vanitatum subditos vestros non imbuitis, nec eos doctrinam a vobis quaerere permittitis, dicentes: Omnia elaborare non possumus. Nam eos per praecepta legis perfundere et constringere debetis, ne ullus eorum per fragilitatem, quasi per medullam faceret quod sibi eligit, velut terra humiditate et viriditate perfusa et constricta est ne cinis sit. Propter vos autem sparguntur, et in unaquaque causa, quae volunt faciunt. Vos enim ignea columna esse deberetis, illos perducendo, et eis clamando, ac bona opera coram illis exercendo, ac dicendo: Apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa (Psal. II) . Nam lex Domini per amorem [Col. 0246C] et timorem plena disciplinae est, et ideo quaeque natura, et spiritualis et carnalis, in recto itinere exercenda est, ne Creator minetur eis quos creavit, quod vias suas non ambulant. Sed vosmetipsos seducitis, dicentes: Nec hos, nec illos superare possumus. Quod si per rationalitatem, quam Deus vobis dedit, subditos vestros veraciter corriperetis, veritati resistere non auderent; sed quantum possint, verba vestra vera esse dicerent. Sed quia hoc non facitis, de vobis dicitur: Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius, et omnis sapientia eorum devorata est (Psal. CVI) . Hoc tale est. Nam turbati estis, cum nullum respectum boni in vobis habetis, ita ut bene ambuletis. Moti quoque in magna dubitatione estis, [Col. 0246D] cum opera vestra rectum responsum vobis non dant, velut nesciatis quid faciatis, sicut ebrius, quando illa quae optio mentis ac propriae voluntatis vestrae desiderat, facitis. Unde omnis sapientia, quam de Scripturis et de doctrina ubique quaesivistis, in puteo propriae voluntatis vestrae devorata est, cum hoc quod tangendo et sapiendo sciebatis, in plenis desideriis vestris et in pinguedine carnis vestrae faciebatis, velut infans qui in infantia sua nescit quid faciat.

Quapropter ad vos dicitur: Mores moralitatis ad populum in recta stabilitate non habetis, sicut pedes reliquum corpus sustinent, quatenus Scripturis eos circumdetis, velut abyssus aquis sudantibus undique circumdata est. Sed dicitis: Tempus loquendi modo [Col. 0247A] non habemus, nec etiam nunc tempus est ut audiamur, sicut in prioribus temporibus erat. Sed dico: Abel autem propter odium fratris sui, munus suum non deseruit, sed illud Domino suo obtulit, quamvis ob hoc occisus sit (Gen. IV) . Noe in tremendo judicio suffocationis creaturarum angustiatus, multum sudorem emisit, cum mortem valde timuit, ubi jussa Dei complevit (Gen. VI) . Quod quidam alii homines dixerunt: Quid facit stultus iste? Venti enim destruent eum, sed tamen ipse implevit quod Dominus ei praeceperat. Abraham vero nec propter dolorem cordis sui, nec propter amorem filii sui cessavit quin eumdem filium suum in holocaustum ligaret (Gen. XXII) . Moyses quoque legislator dura et aspera a fratribus et vicinis suis in multo dolore passus [Col. 0247B] est; sed tamen legem non dereliquit, sed praecepta Dei adimplevit. Prophetae etiam de infidelibus hominibus, velut de rapidis lupis occisi sunt, cum Deo obediant. Vos autem in modico et congruente tempore injurias a populis sufferre non vultis; et ideo innumerabilia et infinita tormenta in sinum vestrum colligitis. Dies esse deberetis, sed nox estis. Nam aut nox aut dies eritis. Eligite vobis in qua parte stare velitis. Vos autem in firmamento justitiae et legis Dei, sol et luna, et stellae non estis, sed tenebrae, in quibus velut mortui jacetis. Unde iterum dico: Deus opera quae per semetipsum fecit, illis qui ab eo declinant, proponit, quoniam manipulos bonorum fructuum recte non ferunt. Quemadmodum pater opera probitatis suae filiis suis, cum ab eo recedunt, [Col. 0247C] ostendit, ubi in honestate non bene ambulant. Adam in benevolentia praeceptum Dei suscepit, sed consilio diaboli defecit: unde claritatem quam velut lucidum vestimentum habuit, et patrimonium paradisi perdidit, ac lamentabile vestimentum induit, et in tenebrosa terra ivit. Tunc diabolus gaudebat, quia hominem deriserat, et hoc fecit usque ad Abel, qui bona voluntate Deum dilexit, et voluntatem illam bono opere ostendit. Ibi autem diabolus Cain invasit, ita quod fratrem suum occidit (Gen. IV) . Haec Deus in mente sua velut in libro scripta inspexit, quae mysteria diabolus nescivit, quoniam in sancta divinitate tantum apparuerunt. Quia virginitas in Abel sacerdotali officio et sanguine [Col. 0247D] martyrii ornata est, quod postea totum in Filio Dei completum est. Deinde Deus per Noe in aedificatione arcae coeleste fundamentum praefiguravit, ubi novum mundum produxit. Tunc namque terra novum succum, scilicet vinum dedit, in quo mors et vita est, ubi etiam diabolus filio Noe persuasit, quod propter nuditatem patrem suum inhonoraret (Gen. IX) ; unde etiam idem filius ejus, de benedictione libertatis denudatus, etiam servus factus est (Gen. XVII) . Postea Divinitas per circumcisionem et veram ostensionem muros ejusdem fundamenti in Abraham demonstrabat, et etiam in sterili muliere. Circumcisio enim confusio serpentis et vulnus mortis erat. Prima quoque mulier sterilis vitae fuit; Ecclesia autem feta vitis per fidem erat. [Col. 0248A] Diabolus autem in quibusdam in genere Abrahae, cum maledictione irrisionem per homicidium et per alia prava opera fecit, unde de benedictione Dei ceciderunt. Sed digitus Dei legem Moysi scripsit, ubi turres praedicti fundamenti in altum produxit. Quapropter idem diabolus ibi pessimum et summum malum, quod prius consiliatus, hic manifeste ostendit, cum in Baal se esse Deum dixit. Unde Deus filios Israel multis plagis percussit (III Reg. XVIII) . Tunc unicornis venit, et in sinu Virginis dormivit, quando Verbum Dei caro factum est (Joan. I) , et coeleste fundamentum totum complevit. Ipse enim in virginea natura, sacrificium Abel per sanguinem martyrii pleniter factus est. Antiquus quippe serpens ei insidiabatur, quia nescivit quis esset, et quoniam [Col. 0248B] mysteria illa quae in mente Dei erant, non cognovit, et Judaicum populum hortabatur, ne illum in mirabilibus suis audirent, sed quod eum a discipulo suo venditum caperent. Quapropter ipsi in diversas regiones venditi sunt, et regionem suam perdiderunt. Filius autem Dei Ecclesiam quasi arcam Noe super alios altos montes posuit, quando per discipulos suos, principes, duces et reges fidem docuit, ubi eam quoque omnibus generibus, silicet justorum, publicanorum, peccatorum implevit. Ipse quoque in Abraham obedientiam incoepit, cum incarnatus, Patri suo usque ad mortem obedivit (Philipp. II) , et in circumcisione baptismum in nomine sanctae Trinitatis dedit, cum discipulos suos baptizare credentes praecepit (Matth. XXVIII) . In eodem autem baptismo [Col. 0248C] serpens in confusione suffocatus est et mors devicta ac vulnerata est, unde Ecclesia novam generationem per alienam viam genuit, quia Eva sterilis vitae fuit, Maria autem majorem gratiam contulit, quam Eva nocuisset.

Sed antiquus serpens Judaeis ac infidelibus hominibus persuasit ut sanctos Dei persequerentur et occiderent. Filius autem Dei vexillum victoriae in omnibus operibus suis obtinuit, et discipulis suis sicut Moysi legem dedit, ut omnes populos docerent, et magistros constituerent, et Ecclesiam in omnibus ordinibus sui ornarent, et hoc perfecerunt per inspirationem spiritus Dei, qui in cordibus eorum veram doctrinam scripsit. Et quia Verbum Dei incarnatum erat, Deo placuit, quod omnes ordines angelorum, [Col. 0248D] qui per nomina sua hominibus nota sunt, in spiritali populo spiritaliter designarentur, velut in presbyteris et episcopis, ac in caeteris hujusmodi spiritualibus ordinibus. Tunc Ecclesia in spiritualibus hominibus sicut aurora apparuit, et ita in virtutibus fulgebat, quoniam in tribulationibus eorum defensionem quasi scutum et protectionem quasi loricam habebat. Et ita spiritalis populus in magno honore coram Deo et hominibus stabat, usque ad tyrannum quemdam qui Baaliticus cum servitute idolorum esse coepit. Quod spiritalis populus videns, primo suspiravit et contremuit. Sed tamen idem spiritalis populus deinde singularitatem ac singularem proprietatem in actibus suis iniit, et a pacto [Col. 0249A] quod Deo per Spiritum sanctum promiserat, declinavit, ac velut Judaei fecerant, illud post illud, et aliud post aliud praeceptum reliquerunt, et unusquisque ordo legem secundum voluntatem proprietatis suae sibi posuit, et de bona conversatione et de bona doctrina se averterunt. Tunc etiam veste obedientiae sicut Adam denudabantur, et ita secundum voluntatem carnis vivere coeperunt. Et illud in tenebrosa terra fecerunt, sicut etiam Adam post inobedientiam a Deo tenebrosus nominatus est, et Ecclesiae sicut prius fulserant, non lucebant, sed velut obnubilatio turbinis facti sunt, quemadmodum etiam Adam propter inobedientiam obnubilatus, nec sibi nec aliis lucebat, sed in tenebris incedebant. Et de vivente luce iterum audivi vocem dicentem: O filia [Col. 0249B] Sion, corona honoris capitis filiorum tuorum inclinabitur, et pallium dilatationis divitiarum eorum imminuetur, quia tempus illud non cognoverunt, quod eis ad videndum et subditos suos ad docendum dedi. Nam et ubera, ad nutriendum parvulos meos, eis data sunt, quae ipsis recto et congruenti tempore non praebent, unde sicut peregrini filii fame multi defecerunt, quoniam recta doctrina non reficiuntur. Vocem quoque habent, et non clamant, opera etiam eis data sunt, et non operantur. Gloriam absque merito habere volunt, et meritum absque opere. Qui gloriam cum Deo habere vult, proprietatem suam abscindat, et qui meritum apud Deum habere desiderat, opus ad hoc exhibeat. Sed [Col. 0249C] quia hoc non facitis, ad servos servorum computabimini, et ipsi judices vestri erunt, ac libertas vestra a vobis declinabit, sicut beneditio a Chanaan. Ista flagella praecurrent, alia autem et postea alia et pejora venient. Nam et diabolus in semetipso de vobis dicit: Escas epulantium et convivia omnis voluntatis meae in istis invenio. Sed et oculi et aures et venter meus ac venae meae de spumis istorum plenae sunt, et ubera mea plena sunt de vitiis eorum. Nam ipsi in Deo suo laborare nolunt, sed eum quasi nihilum computant. Quapropter incipiam cum eis militare, et jocando cum eis ludere, quoniam eos in agro Domini sui laborantes non invenio, quemadmodum Dominus eorum ipsis jubet.

Sed, o vos discipuli et subditi mei, multo plus eis [Col. 0249D] coram populo disciplinati estis. Et quia sic estis, erigite vos super illos, et omnes divitias et omnem honorem eorum abstrahite ab eis, et omnino despoliantes suffocate eos. Haec diabolus in semetipso dicit, quae etiam in multis judicio Dei complebit. Sed ego qui sum, audientibus me dico: In tempore illo cum istud fiet, per quemdam errantem populum pejorem erranti populo, qui nunc est, super vos praevaricantes praevaricatores ruina cadet, qui ubique vos persequetur, et qui opera vestra non celabit. Sed ea denudabit, et de vobis dicet: Isti scorpiones sunt in moribus, et in operibus serpentinis. Sed et quasi in zelo Domini de vobis imprecabitur: Iter impiorum peribit (Psal. I) . Nam vias vestras in iniquitate vestra ad internecionem deridebunt et subsannabunt. [Col. 0250A] Sed populus iste qui hoc faciet, a diabolo seductus et missus, pallida facie veniet, et velut in omni sanctitate se componet, et majoribus saecularibus principibus se conjunget. Quibus et de vobis sic dicent: Quare hos vobiscum tenetis, et quare eos vobiscum esse patimini, qui totam terram in maculosis iniquitatibus suis polluunt? Isti enim ebrii et luxuriosi sunt, et nisi eos a vobis abjiciatis, tota Ecclesia destruetur. Populus autem qui hoc de vobis dicet, vilibus cappis quae alieni coloris sunt, induitur: et recto modo tonsus incedet, atque omnibus moribus suis placidum et quietum se hominibus ostendet. Avaritiam quoque non amat, pecuniam non habet, et in occultis suis tantam abstinentiam imitatur, ut vix ullus ex eis reprehendi possit. Diabolus enim cum [Col. 0250B] hominibus istis est, latitante fulgore eis se ostendens, velut in constitutione mundi ante ruinam fuit, et prophetis aliquantum se similem facit, et dicit: Populus jocando loquitur, scilicet quod velut rabida et immunda animalia et velut muscas ei me ostendam. Sed nunc in pennas ventorum fulgurante tonitru volare volo, et eos omnibus modis ita infundere, ut omnem voluntatem meam perficiant. Et sic in hominibus istis signa mea omnipotenti Deo assimilabo. Nam diabolus per aerios spiritus haec operatur, qui propter prava opera hominum in sufflatu venti et aeris, ita innumerabiles circa quosdam discurrunt, sicut muscae et culices, qui in ardore caloris homines multitudine sua infestant. Ipse enim homines istos hoc modo infundit, quod castitatem [Col. 0250C] eis non aufert, et quod eos castos esse permittit, cum castitatem habere voluerint. Et iterum intra se dicit: Castitatem et continentiam Deus diligit, quod et ego in istis imitabor. Et sic idem antiquus hostis per aerios spiritus eosdem homines inflat, ita quod ab incestis peccatis se abstinent. Unde et mulieres non amant, sed eas fugiunt. Et ita quasi in omni sanctitate hominibus se ostendent, et illudentibus verbis dicent: Caeteri homines qui ante nos castitatem habere volebant, ut assum piscem se torrebant. Nulla autem pollutio carnis et concupiscentiae nos tangere audet, quia sancti sumus, et Spiritu sancto infundimur. Vah! errantes homines qui nunc sunt, nesciunt quid faciunt, sicut et illi qui nos in [Col. 0250D] prioribus temporibus praecesserunt. Nam alii homines qui eo tempore in fide catholica errant, istos homines timebunt, et servili officio eis ministrabunt, et quantum poterunt, eos imitabuntur. Tunc de conversatione istorum populus gaudebit, quoniam ei justi videbuntur.

Cumque isti cursum erroris sui hoc modo confirmaverint, doctores et sapientes, qui tunc in fide catholica fideliter persistunt, undique persequentes expellent. Sed tamen non omnes, quoniam aliqui eorum fortissimi milites in justitia Dei sunt Sed et quasdam congregationes sanctorum, quorum conversatio sancta est, movere non poterut. Quapropter principibus et divitibus consilium dant, ut eosdem Ecclesiae magistros et reliquos spiritales [Col. 0251A] homines, scilicet, subditos eorum, fustibus et lignis coerceant, quatenus justi fiant. Et in aliquibus hoc complebitur, unde alii territi contremiscent. Sed tamen secundum quod Eliae dictum est, multi justorum servabuntur, qui in erroribus istis non confundentur, nec a fundamentis suis destruentur (III Reg. XIX) . Seductores autem isti, in incoeptione seductionis erroris sui mulieribus dicent: Non licet vos nobiscum esse. Sed quoniam rectos doctores non habetis, nobis obedite; et quaecunque vobis dicimus et praecipimus, facite, et salvae eritis. Et hoc modo feminas sibi contrahunt, et eas in errorem suum ducunt. Unde etiam ipsi in superbia tumentis animi dicent: Omnes superavimus. Qui tamen postea eisdem feminis secreta luxuria commiscebuntur, [Col. 0251B] et ita iniquitas et secta eorum denudabitur. Sed qui sum, dico: Sic iniquitas, quae iniquitatem purgabit, super vos ducetur, sicut scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum, in circuitu ejus tabernaculum ejus, tenebrosa aqua in nubibus aeris (Psal. XVII) . Nam Deus prava opera vestra quae absque luce sunt, constituet ad vindictam, in qua se a vobis sine adjutorio abscondet, quoniam aequitatem super vos non clamabit, sed vos iniquos esse dicet. De coelo enim lex et doctrina est, in quibus apud vos habitare debuit, si ornamentum virtutum et redolens hortus deliciarum essetis. Sed malum exemplum in mentibus hominum estis, cum rivulus bonae famae de vobis non fluit, ita quod [Col. 0251C] nec cibum ad vescendum, nec vestimentum ad operiendum in recta respectione animae habetis, sed injusta opera absque bono scientiae. Unde honor vester peribit, et corona de capite vestro cadet. Sic justitia justitiam provocat, et quaerit ac perscrutatur omnia scandala (Matth. XIII) , ut scriptum est: Verumtamen vae homini per quem scandalum venit (Matth. XVIII) . Nam oportet ut per tribulationes et contritiones prava hominum opera purgentur. Sed tamen multae aerumnae et illis accumulantur, qui aliis in impietate sua miserias inferunt. Infideles autem homines isti, et a diabolo seducti, scopa vestra erunt ad castigandum vos, quia Deum pure non colitis, et tandiu vos cruciabunt, quousque justitiae et iniquitates vestrae purgentur. Isti autem [Col. 0251D] deceptores illi non sunt, qui ante novissimum diem venturi sunt, cum diabolus in altum volaverit, ut ipse in initio contra Dominum pugnare coepit (Isa. XIV) , sed praecurrens germen illorum sunt, sed tamen postquam ipsi in perversitatibus Baal et in aliis pravis operibus sic inventi fuerint, principes et alii majores in eos irruent, et velut rabidos lupos eos occident, ubicunque eos invenerint. Tunc aurora justitiae et novissima vestra, meliora prioribus erunt, ac de omnibus praeteritis timorati eritis, et quasi purissimum aurum fulgebitis, et sic per longa tempora permanebitis. Nam prima aurora justitiae, in spiritali populo tunc surget, ut primitus cum parvo numero incoepit, nec ipsi multas facultates, nec multas divitias habere volunt, quae animas occidunt, [Col. 0252A] sed dicent: Vae nobis, quia peccavimus! (Thren. V.) Ipsi namque de praeterito timore et de praeterito dolore ad justitiam confortabuntur, quemadmodum angeli in casu diaboli in amore Dei confortati sunt. Et sic postea in humilitate vivent, nec pravis operibus Deo rebellare cupient. Sed a multis erroribus purgati, deinceps in fortissima vi rectitudinis persistent, sed et multi homines mirabuntur, quod tam valida tempestas hanc lenitatem praecucurrit. Homines autem qui ante tempora ista fuerunt, multas et validas pugnas contra voluntates suas in periculis corporis sui sustinuerunt, de quibus eripere se non potuerunt. Sed in temporibus vestris multa inquieta bella propter proprias voluntates et incompositos mores vestros habetis, in [Col. 0252B] quibus multas tribulationes patiemini.

Quicunque ergo pericula ista effugere voluerit, caveat ne in oculis suis ita contenebretur, quod in retibus aerumnarum istarum occupetur. Sed unusquisque, quantum praevalebit, per bona opera et respectum bonae voluntatis illa fugiat, et Deus auxilium suum illi providebit. Diabolus namque in opere Dei errorem fecit, etiam in primo homine incoepit, unde spumas vitiorum suorum super spiritalem populum exspuit. Sed Deus populum quem sibi elegit, in rectitudine servabit, sicut etiam quosdam homines contra novissimum errorem servat, ut illum dissipent. Sic diabolus in cauda erroris hujus confundetur, et sicut coluber in cavernam [Col. 0252C] abscondetur, velut etiam in novissimo errore in confusionem ducetur. Deus enim opera sua in Adam praevidit, quem de limo carnem et ossa fecit, cum ei spiraculum vitae inspiravit (Gen. I, II) . Sed cum Spiritus hominis ab eo recesserit, caro et ossa in cinerem vertuntur, sed tamen in novissimo die renovabuntur. Quod autem Deus hominem de limo fecit, veterem legem homini dandam praefiguravit. Sed quod idem homo de limo in carnem et ossa surrexit, spiritalem legem ostendit quam Filius Dei per semetipsum attulit. Qui etiam post cinerem renovabitur, et aeternus erit, in quo demonstrabitur, quod cum praemio sanctitatis et cum praemio verae legis faciem Creatoris videbit, quia ibi vere renovatus est, quemadmodum scriptum [Col. 0252D] est: Emitte Spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae (Psal. CIII) . Quod dicitur: Tu, Deus, qui omnia creasti, emittes in novissima tuba Spiritum tuum, et homines in immortalitate surgent; ita quodammodo non crescent, nec arescent, nec in ullam putredinem convertentur. Et sic renovabis faciem terrae, scilicet quod corpus et anima in una scientia et in una perfectione erunt. Hoc Deus faciet, in quo nec initium nec finis est. Nam Deus in nullum respicit, quia ipse totus est. Et ipse hominem creavit, in quem opus et miracula sua posuit, et cui quodque aedificium virtutum commisit, per quod, in idipsum tendat, quod idem Deus valde amat, quia charitas est (I Joan. IV) . Nam Deus facit velut aliquis paterfamilias, qui familiari [Col. 0253A] amico suo bona sua committit, quatenus pro bono opere eorumdem bonorum mercedem ab ipso recipiat. Nunc, o filii Dei, audite et intelligite, quid Spiritus Dei ad vos dicat, ne de meliore parte pereatis. Et Spiritus Dei vobis dicit: In civitatem et regionem vestram aspicite, et nefarios homines a vobis abjicite, qui pejores Judaeis sunt, et similes Sadducaeis. Nam quandiu vobiscum manserint, tuti esse non poteritis. Ecclesia enim super iniquitate istorum plorat et plangit, quoniam filii ejus in iniquitate istorum contaminantur. Quapropter ipsos a vobis projicite, ne congregatio et civitas vestra pereat, quoniam in Colonia pridem convivium regalium nuptiarum praeparatum est, unde plateae ejus adhuc fulminant. Ego autem timida et paupercula [Col. 0253B] per duos annos valde fatigata sum, ut coram magistris et doctoribus ac caeteris sapientibus in quibusdam majoribus locis ubi mansio illorum est, vivente voce ista proferrem. Sed quia Ecclesia divisa erat, vocem hanc interim subtraxi.

R. peccator et praepositus majoris ecclesiae S. Petri, ac totus Trevirorum clerus, HILDEGARDI famulae [Col. 0253C] Dei, ac mysteriorum ipsius quamplurimorum consciae, in coenobio B. Roberti devote viventi, cum oratiarum actione manus extensas pro ipsa.

Cum per divinam permissionem revelentur ex multis cordibus cogitationes (Luc. II) nostrae ad vos, per divinam voluntatem, cum toto adnisu corporis, tota devotione mentis vos diligimus. Scimus enim Spiritum sanctum vos inhabitare (Rom. VIII) , et plurima caeteris hominibus incognita, per ipsum vobis manifestari. Nam ex quo a nobis recessistis, cum in diebus Pentecostes nuper ad nos superna dispositione venissetis, ubi comminationem Dei nobis imminere praedixistis, multa dispendia Ecclesiarum, et multa pericula hominum circa nos et apud nos vidimus et experti sumus, quia secundum bonum [Col. 0253D] consilium, quod nobis dedistis, iram Dei placare negleximus, et nisi per misericordiam Dei vindicta ipsius retracta fuisset, forsitan eisdem periculis imminentibus in desperatione succubuissemus. Et quia Deus in vobis est, et verba ipsius ab ore vestro sonant, quam intime maternalem dilectionem vestram exoramus, ut ea quae viva voce nobis tunc propalastis, per praesentem bajulum, scripta nobis transmittatis, quatenus succedens posteritas et vindictam Dei, et misericordiam ejus super nos directam videat, et vos consciam secretorum ipsius veracem et dilectam esse cognoscat. Protectio Domini super vos semper maneat, et quod in vobis coepit, bono fine in vobis perficiat.

Ego paupercula forma, quae in me nec sanitatem, nec vim, nec fortitudinem, nec doctrinam habeo, sed quae magistris subdita sum, de mystico lumine verae visionis, ad praelatos et clerum Trevirensium haec verba audivi: Doctores et magistri tuba justitiae canere nolunt, ideo oriens bonorum operum in eis exstinctus est, qui totum mundum illuminat, et qui quasi speculum luminis est. Oriens enim iste cum doctrina in eis lucere deberet, quae diversa praecepta regeret, sicut et sphaera solis diversa est. Auster etiam virtutum cum calore suo in [Col. 0254B] ipsis frigidus ut hiems est, quia bona opera et de igneo Spiritu sancto ignita, in se non habent, et quoniam absque viriditate aridi sunt. Occidens quoque misericordiae, in nigredinem sacci cilicini versus est (Apoc. VI) , quia bene vivendo passionem Christi non colunt, qui per humilitatem in humanitatem descendit, et divinitatem suam obtexit, sicut sol interdum absconditur. Sed septentrio cum aquilone in eis operantur, ubi unusquisque eorum latitudinem proprietatis suae in poenas animarum convertetur, sicut etiam cilicium corpus hominis constringit. Ipsi namque per bona opera cum oriente non surgunt, et ardore solis non ardent, nec cum occidente a malis declinant, sed cum [Col. 0254C] septentrionali aquilone in proprietatem cordis sui se abscondunt. Ob hoc vere diabolus tres nigros ventos ex aquilone cum ludibili sibilo emittit, primum scilicet cum superbia et odio contra orientem, qui exstinctus est; secundum, cum oblivione Dei contra austrum; tertium, cum infidelitate contra occidentem. Nam cum doctores et magistri recte ambulando Deum imitati sunt, oriens aquilonem ita constrinxit, quod suspirare non potuit, et auster in bonis operibus eum in illis cremabat, et occidens vires ejus in tenebras dejecit, quando isti mundum et seipsos, Agnum sequentes, relinquebant. Nunc autem vis virilis fortitudinis in muliebrem debilitatem inclinata est, quae cum virili fortitudine pugnare non debet, quia vir caput est (Ephes. V) . [Col. 0254D] Muliebre vero tempus istud, cum quodam tyranno incoepit, cum omne malum exortum est. Ego autem in vera visione didici, quod multoties quilibet paterfamilias, qui potens Dominus est, filiis et famulis suis, qui propter praevaricationem praeceptorum suorum ipsi displicent, probitatem ac potentiam et possibilitatem suam proponit: et quod postea manum suam extendendo cum virga correptionis eos inclinat, et dissipat secundum qualitatem ipsorum, dicens: Unde venitis, et quid absque me estis? Et de zelo Domini audivi, quod Deus absque ultione praevaricationem praeceptorum suorum non dimittit. Adam enim praecepta Dei praevaricatus, visionem coelestium et claram vestem amisit, et in locum miseriae missus est. Per zelum [Col. 0255A] etiam Domini Cain propter effusionem sanguinis fratris sui, quem occidit, expulsus est (Gen. IV) . Plurimi etiam populi ex filiis Adam surrexerunt, qui oblivionem Dei habebant, ita quo se homines esse scire nolebant, unde turpiter peccando secundum mores pecorum vivebant, exceptis filiis Dei, qui ab eisdem hominibus et amoribus eorum se separabant, de quibus Noe natus est. Tunc zelus Domini elevatus est, et Spiritus Domini super aquas ferebatur (Gen. I) , et nubes scidit, et aquas in dilavio eduxit, et sic terra de criminalibus peccatis mundata est, et de sanguine Abel quem biberat. Deus enim ista fecit. Et sic collum cupiditatis antiqui serpentis extritum est. Tunc terra quae in sanguine Abel prius violata fuerat, novum succum [Col. 0255B] vini protulit, et sapientia iterum operari coepit. Sed diabolus cum irrisione scelus in filio Noe perpetravit: unde et zelus Domini peccantem in servitutem dedit, ac benedictionem ei subtraxit, et in maledictionem servitutis peccantes tradidit. Et ita sapientia nova in coelo et in terra operata est. Deinde S. Trinitas in Abraham magnum opus ostendit, praesignando et ostendendo obedientiam, ubi ille patriam reliquit, et ubi se circumcidit, et in obedientia illos praesignavit, de quibus dictum est: Qui sunt hi, qui ut nubes volant? (Isa. LX) et in circumcisione vulnus confusionis antiqui serpentis accepit. Sed mulier per cachinnum stultitiam primae mulieris secuta est, in fecunditate autem ejus, filius Dei praefiguratus est. Nam in obedientia [Col. 0255C] Abrahae Deus praevaricationem Adae mutavit, et in circumcisione ipsius morti intulit, et in fecunditate sterilis feminae praevidit, quod alia femina, alium filium paritura esset, quoniam Filius Dei omnem praesignificationem istam in nativitate sua complevit. Moyses autem legifer in adjutorium circumcisionis venit, et legem dedit, quod etiam a Deo perpetratum est. Sed populus illius propter multas praevaricationes praeceptorum Dei, in idolis et in aliis peccatis interiit. Zelus autem Domini hujusmodi purgationes usque in finem mundi operabitur. Sed tamen Deus vindictam suam emittit, multoties eam per hominem aut per aliam aliquam creaturam praenuntiat, ne homines excusationem [Col. 0255D] malorum suorum habeant: quapropter saepe et multi inter eos surgunt, et poenitentiam agunt, sicut et in Jona factum est. Et sic Deus per amicos suos laudatur, et per inimicos suos praedicatur. Nam Deus formam digiti sui cum praefata ostensione in viris et in feminis saepe tetigit, ut scriptum est: Et prophetabunt filii vestri et filiae vestrae (Joel. II) . Postquam autem Deus praefiguravit quod facere voluit, recordatus est, quod dixerat, quod contereret caput serpentis. Et quamdam mulierem, scilicet Virginem, obedientia et castitate ac omni hono perfudit, et omni bono implevit, ita quod superbia, quae in Eva fuit, in hac aruit. Sed virgo haec Filium Dei de Spiritu sancto concepit, sui mirabiliter processit, et in mundum miraculis [Col. 0256A] venit. Tunc Deus ab opere illo cessavit, quod sic carnaliter patrarat. Et huic Filio suo omnia carnalia ad spiritalia revocare dedit, quia ille caro sanctitatis est, quae per alienam naturam processit, et quam consilium serpentis nunquam violavit. Unde idem Filius Dei veterem legem rigavit, cum in baptismo per fidem et obedientiam, et per abstinentiam carnalium desideriorum, viam sanctitatis demonstravit: et cum poenitentiam hominibus dedit, et cum omnia haec in mortali corpore cum morte sua confirmavit, et cum miracula et signa discipulis suis dedit, sicut Pater ipsi dederat, quando Deus homo apparuit, cum tonitru divinitatis in discipulos suos novum ignem misit qui antea nunquam apparuerat, et discipuli novis igneis linguis [Col. 0256B] et nova scientia infusi sunt (Act. II) , quae secundum coelestem harmoniam homines vivere docuit. Tunc oriens virtute sua resplenduit, et auster in calore suo arsit, nec occidens noxialis erat, nec septentrio cum aquilone bacchabatur, quia per passionem Christi temperati fuerunt, usque ad tyrannum quemdam, a cujus tempore omne malum et injustitia ac praevaricatio exorta est.

Sed et haec cum fame et pestilentia exanimata sunt, et cum bellis et praeliis incurvata sunt, et cum poenis poenitentiae purgata sunt. Nunc autem lex in spiritali populo neglecta est, qui bona facere et docere contemnit. Magistri quoque et praelati, relicta justitia dormiunt. Unde vocem hanc de coelo dicentem audivi: O filia Sion, corona de capite tuo [Col. 0256C] inclinabitur, et pallium dilatationis divitiarum tuarum tibi imminuetur, et in parvum numerum constringetur, et de regione in regionem expelleris. Per potentes enim homines plurimae civitates et claustra dissipanda sunt. Et principes dicent: Abstrahamus ab eis iniquitatem, quae totum mundum in ipsis subvertit. Et vidi et audivi, quod haec pericula et contritiones regionibus et claustris propter praevaricationem obedien iae aliorum praeceptorum legalium constitutionum occurrent, et vidi quod tum in hujusmodi praevaricationibus, aliqui Deo adhaerebunt, et ad ipsum anhelabunt, quemadmodum in tempore Eliae factum est (III Reg. XVIII) . Hi vero cum magno honore persistent, et velut holocaustum [Col. 0256D] Dei habebuntur, quia a malis recesserunt, ut Noe et Lot. Et haec eadem purgatio in hoc muliebri tempore in modico incipiet, et postea major fiet, et deinde virile tempus veniet, in quo bella et praelia ex justo Dei judicio erunt. Sed hoc muliebre tempus tandiu non durabit, quandiu hucusque perstitit. Tunc justitiae et judicia Dei surgent, et disciplina ac timor Dei in populo erunt, et justi et boni homines in spiritali populo fient, qui tamen in parvo numero propter humilitatem manebunt, et in primam auroram sicut eremitae revertentur: et hoc etiam in timore praeteritorum temporum faciunt, quae sibi adversa fuisse perspexerunt. Et homines stultitiam lascivorum morum non habebunt more puerorum, sed tristitiam de ignotis temporibus [Col. 0257A] sustinebunt quae ventura sunt. Et tunc fortes viri surgent et prophetabunt, et omnia vetera et nova Scripturarum, et omnes sermones per Spiritum sanctum effusos colligent, et intellectum eorum, sicut monile cum pretiosis lapidibus ornabunt. Per hos et per alios sapientes plurimi saeculares, boni fient, et sancte vivent. Hoc autem studium sanctitatis cito non arescet, sed diu durabit, quia haec omnia propter errans tempus fient, ubi multi martyres in fide erunt. Nam vir praeliator haec faciet, qui initium et finem operum suorum in his aspicit, quatenus erranti populo in hoc resistat. Ipse namque prophetas primum constituit velut caput, sapientes velut oculos, doctores velut os, sicut etiam per verbum Dei omnia facta sunt. Et quia deinde [Col. 0257B] reliqua membra, scilicet fideles, bona opera operabuntur, Deus in sinum eorum caput ponit, id est intellectui ipsorum prophetiam aperiet. Tunc et principes citharas et tympana in aerumnas et in tristitiam vertent, quemadmodum filii Israel fecerunt cum capti fuerunt (Psal. CXXXVI) . Post haec omnia spiritalia sine taedio et defectu confortabuntur, et homines pupillam viventis Libri inspicient. Et tunc vires et fortitudo ac sanitas in populo fient, quia vir praeliator aerem sanitate replebit, et etiam viriditatem virtutum producet, ne fideles corpore et anima in errante tempore deficiant. Istud autem usque in errans tempus ita perdurabit, in quo fidelis populus, ad mortem quasi ad epulas festinabit. [Col. 0257C] Sed et tempus hoc errorem hoc modo tenebit, usque dum illud Deus in gratia et misericordia ac in zelo suo discutiat. In omnibus his hortulanus inutilia de horto suo projiciet, et utilia ad se colliget, quemadmodum scriptum est: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit (Psal. XCIII) . Quod tale est: Deus in zelo suo caput iniquitatis conterit, et illud Dominus in casu prosternit, quia omnis iniquitas ex diabolo est, qui in inferno sepultus est. Ipse namque Deus ultionum est, quia in nullum aspexit vel respexit, a quo quidquam sibi addendum assumeret. Sed in semetipso unumquodque distribuit, constituit et facit, et istud libere hoc modo egit, quia ipse solus, et justus, et bonus, et timendus in omnibus judiciis suis est. Deus enim in ultione perditorum [Col. 0257D] est, quia bona noluerunt, et ideo cum diabolo eos damnat, multos quoque per dolorem libere inclinat, quos iterum postea elevat, ut propter bona opera velut columnae coeli sint, sicut plurimos ex publicanis et peccatoribus sanctos fecit. Tunc diabolus se erigens, in perdito filio suo super pennas ventorum volare vult. Deus autem in semetipso disponit ea quae vult, quoniam nemo eum superare potest, et omnem vim diaboli dissipat, velut faber qui omnia inutilia in fabrica sua redigit et manum suam in zelo suo extendit, sicut ibi fecit, ubi eumdem Satanam in prima dilectione in abyssum projecit. Unde ille sicut coluber foramen suum intrat, ita in abyssum se abscondit; nec amodo se eriget, quia nunc totus deceptus est. Postea divinitas [Col. 0258A] ignota omni creaturae operabitur, quia omni homini ignotum est, quando purgatio mundi per ignem fiat. Et Treverim novo igne, qui discipulis in igneis linguis apparuit (Act. II) , inter fideles primo valde ornatam vidi, ita quod omnes plateae ipsius in aurea fide cum miraculis tunc diffusae fuerant. Sed nunc per vagationem squalidorum morum, cum taedio, quasi Deum nesciat, circumdata, et aliis plurimis malis coinquinata est, et etiam in his taedio et defectione jucunditatis et pulchritudinis principalium et honestarum institutionum inveterata est, atque in oblivionem multorum peccatorum inclinata. Quapropter igneae ultiones ab inimicis super eos venient, nisi per poenitentiam, sicut in Jona factum est, deleantur (Jon. II, III) .

T. Dei gratia, ecclesiae SS. Apostolorum, quae est in Colonia, dictus decanus, primus magister scholarum, cum universis ejusdem ecclesiae fratribus, dominae HILDEGARDI, omnibusque in monte S. Roberti Christo militantibus, devotam in Domino orationem, et in vero salutari salutem.

Ex die qua nobis innotuit, quod sororem, imo filiam nostram specialem dominam Sigewizen, in vestrae beatitudinis consortium collegistis, non solum nos, imo universa Coloniensium civitas, nutu Dei ad pietatis amorem succensa est. Inde est quod [Col. 0258C] jam manifeste per omnes terminos terrae nostrae a cunctis proclamatur: Ecce odor dominarum de S. Roberto, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus (Gen. XXVII) . Benedictae itaque sitis a Domino, quae in modico et humili vestro monticulo ea opera pietatis celebrastis, quae cunctae sublimitates montium, universaeque vallium nostrarum latitudines celebrare non dicimus, non potuerunt, sed neglexerunt. Audivimus siquidem nuperrime, fama prodente, quod ille hostis antiquus per orationes vestras ejectus sit: quod si ita est, obsecramus ut modum et ordinem ejectionis nobis rescribendo significetis, quatenus vobis congaudeamus, et perpetua vobiscum devotione Deum collaudemus. Ipsam quoque dominam [Col. 0258D] Sigewizen sicut familiarius cognoscimus, ita specialius salutamus, devotas in Christo orationes promissas renovantes, et easdem ab ipsa exspectantes. Vale.

Deus opus suum fecit, sed illud uno modo non constituit. Adam enim periit; nam cursum circuli sui non complevit. Sed post meridiem requisitus est. Deus autem spiramen suum in prophetas misit, ut veritatem nuntiarent, et sic sapientia in ore illorum, quos ipsa constituit, loquebatur, quatenus miracula proferrent, apostoli etiam per Spiritum [Col. 0259A] sanctum opus Dei in fide perferrent, martyrium eorum et aliorum, Deum ostendit; spiritales quoque populus Spiritus sanctus inflavit, qua saeculum in semetipsis finiunt, et angelicum ordinem colunt, si opus Dei simile diei est. Omnes enim unum dixerunt, sed tamen singulatim clamaverunt. In ortu namque diei aurora solem praecedit, et in mane radius solis resplendet, qui in tertia in calore suo pleniter ardet, et circa nonam calorem suum inclinat, circa vesperam autem calorem suum quem in die habuit, finit et ante noctem se abscondit, et sic dies completur, et ab operibus suis requiescit. Quae si uno modo complerentur, homini displicerent. Unde etiam Deo est nomen Sabaoth, quia unusquisque hujus mundi cursus plenum officium habet. Tali [Col. 0259B] modo Deus in omnibus operibus suis operatur. Sic etiam in hac muliere, de qua quaeritis, gestum est: pro qua alti et altiores, parvi et minores, cum laboribus et orationibus unum dixerunt, et singulatim clamaverunt, secundum quod Spiritus sanctus eos hoc officium docuit. Nam quidam per suspiria misericordiae, et quidam per orationes et vigilias pro ipsa laboraverunt, quidam etiam jejunia et castigationem in corpore suo sustinebant, multi quoque pro ipsa eleemosynas dederunt, et maxima turba cum adjutorio cujusque boni quod facere potuit, se ad ipsam declinavit, et aliqui in magno studio sine taedio hoc perfecerunt, et ita omnes ad Deum pro ipsa simul aspiciebant, quemadmodum etiam dies circulum suum complet. Nunc autem cum laude [Col. 0259C] simul dicamus: Gloria tibi, Domine. Benedictio Dei in gratia ipsius super vos sit, et super omnes qui super illam misericordia moti sunt, quoniam ipse Dominus dicit: Misericordiam volo, et non sacrificium (Ose. VI; Matth. IX; XII) .

Dei dilectae, Dei electae HILDEGARDI dominae venerab., M. prior, totaque congregatio fratrum in Eberbach, in thalamo summi Regis perfrui deliciis sempiternis.

[Col. 0259D] Deo dignissima sanctitatis vestrae odorifera et suavissima opinione saepe audita, nos inertes et indigni ineffabili spiritus laetitia sumus gavisi pro eo quod Deus omnipotens gratia et misericordia vobis tanta suae largitatis contulit dona mirifica. Patet enim luce clarius, quod vos diligat Dominus in hominibus ipsum diligentibus, quoniam tam digna, tam grata, tam amabilis, tam venerabilis estis eis omnibus, in quibus habitat, ut eum in vobis esse, vobiscum manere nullus ambigat. Cui vero virtutum tanta collata sunt beneficia, sanctae quoque pietatis vobis inesse non dubitamus munera, et piae charitatis, [Col. 0260A] piaeque compassionis non deesse viscera. Unde pietatis vestrae largitatem suppliciter exoramus, ut quia pro peccatoribus redimendis ac salvandis natus est Dominus ex carne B. Mariae semper virginis, amore ipsius Domini nostri omnipotentis, nostri Conditoris ac piissimi Redemptoris, nostri misereamini, participesque orationum vestrarum facere nos dignemini. Insuper etiam obnixe rogamus, ut litteras quas de saecularibus et idiotis ad spiritalem conversationem conversis, quos nos conversos dicimus, Spiritu sancto vos scripsisse audivimus, nobis benigne transmittere non dubitetis, quatenus mirifica opera Dei et voluntatem ejus in ipsis videamus, et quantum poterimus, toto affectu bonorum operum illa sequamur et compleamus. Vale.

Ego paupercula in lecto aegritudinis plusquam per biennium jacens, haec vidi, et vocem de coelo ad me sic dicentem audivi: Ad spiritalem populum, quem Deus in praescientia sua cum miraculis prophetiae, secundum quod ipsi placuit, praescivit, quae vides et audis scribe, hoc modo incipiens: Deus quaedam virtuosa opera, quae in sanctis et electis suis operatus est, per quatuor secretorum Dei animalia praesignavit. Ipse enim homini per eadem [Col. 0260C] animalia et per caetera miracula occulta mysteria sua manifestat, quemadmodum Ezechieli prophetae et Joanni dilecto suo per ipsa animalia ostendebat (Ezech. I) , quod ex communi populo spiritalem populum segregari et congregari vellet. Joannes quippe dicit: In medio sedis, et circuitu sedis quatuor animalia, plena oculis ante et retro (Apoc. IV) . Quid dicitur? In fortitudine potestatis Dei, qui Deus et homo est, et in omni parte qua potestas ipius extenditur, quatuor evangelistis imbuti fideles, praecepta Dei ruminantes, et plenitudinem circumspectionis virtutum habentes esse debent, ita ut videant unde facti processerint, et etiam quid futuri sint. Deus enim ignis est (Deut. IV) , et angeli miracula [Col. 0260D] ejus hominibus saepe nuntiant et mirabilia throni sui, urentes spiritus sunt (Hebr. I) , qui ante faciem ejus lucent, et qui in amore suo ita ardent, ut non aliud velint quam quod ipse vult. De quibus dictum est: Qui facis angelos tuos spiritus, et ministros tuos ignem urentem (Psal. CIII) . Quid dicitur? Omnipotens, tu ille es qui facis nuntios tuos, scilicet eos qui ad salutem hominum a te diriguntur, esse spiritus cum emissione, cessantes in indeficienti vita in conspectu tuo sunt, et iterum spiritus esse nuntios tuos, cum ad praecepta tua adimplenda nuntii fiunt. Angeli namque nuntii sunt, quoniam unamquamque inspirationem spiraculi illius, quod [Col. 0261A] Deus in hominem misit (Gen. II) , Deo renuntiant. Hoc enim modo propter homines officiales sunt, quia propter opera eorum colligunt et discernunt, et propter opera hominum, quae per Spiritum operantur, ipsi etiam spiritus vocantur et angeli, quoniam a superno rectore ad judicia sua explenda multoties diriguntur. Sed ministros tuos, qui ubique voluntati tuae deserviunt, facis ignem urentem, cum in amore tuo ardent, in quo etiam ardore cum indefessa laude tibi iterum ministrant. Ministri enim Dei, qui faciem ejus semper inspiciunt, velut flamma coruscant, et in eadem coruscatione miracula ejus vident, et illa mirando et laudando agnoscunt, ideoque et ignis urens sunt (Deut. IV) , et per Deum qui ignis est, ardent, nec per alium accendi nec exstingui [Col. 0261B] poterunt; sed in amore ipsius inextinguibiliter ardentes, quia ipse pallio humanitatis circumdatus, ad admiranda miracula eos semper inducit. Nam pallio fortitudinis suae Deus se praecinxit (Psal. XCI) , per quod hominem speculum honoris sui et miraculorum suorum constituit, quatenus homo contra diabolum pugnaret et eum superaret, et sic in divina laude semper persisteret. Eodem quoque modo Deus facit illos, qui nuntii sui sunt, filiis Ecclesiae verba salutis pronuntiantes spiritus, cum eos carni suae resistere et spiritui servire jubet, quos sic toto corde spiritales effectos, iterum deinde tanto fiducialius praecepta sua populo propalare instituit: facit etiam et illos, qui sibi ministrando die ac nocte laboribus sunt, in amore suo ardere, et ita [Col. 0261C] ignem urentem esse, et sic etiam ignem effectos, iterum servitio suo sine taedio insudare. Deus namque in praescientia sua praeordinaverat, quod miracula et occulta sua, quae in angelis sunt, etiam in hominibus signanter operaretur, unde et angelos hominibus loqui fecit, ut in Abraham et Jacob factum est, quemadmodum etiam Balaam asina locuta est (Num. XXII) . Angelicos etenim spiritus, qui ei ministrant, faciem ipsius laudantes et honorantes, occultis suis quasi vestimento operit, et ideo etiam urens ignis dicuntur. Et per hos igneos ministros, qui secretis Dei velut vestimento tecti sunt, eremitae designantur, qui seipsos abnegantes, quasi homines non sint, vivunt, et consortium hominum [Col. 0261D] fugiunt. Nam Deus per opus suum quod homo est, magna mirabilia operatur, quae in angelicis spiritibus praedestinavit, et quae coram ipso cum laude et mirilico honore fulminant. Sed et, ut praefatum est, in circuitu sedis, quatuor animalia plena oculis ante et retro (Apoc. IV) ostenduntur: quod sunt omnia opera sancta, quae Deus in hominibus istis operatur, qui ad ipsum et ad thronum suum respiciunt, per fidem oriens, per spem auster, per recordationem lapsus, qui in primo parente factus est, occidens, quasi retro existentibus, atque per providentiam oculos in ante, ad aquilonem dirigentibus, ne bellator aquilonis cum cadente morbo superbiae, et cum ardente flamma incestus eos corruere faciat. Cum oculis itaque istis, quos undique habent, ad Deum [Col. 0262A] anhelare debent, ne a fide exstinguantur, et ne a luce separentur, et ne sic aquiloni appropinquent, ut morte aeterna suffocentur. Istud quippe est, quasi in circuitu sedis; quoniam oriens, auster et occidens Deum ostendunt; sed aquilo totus ab ipso superatus, velut scabellum pedum ei subjectus est. Et deinde scriptum est: Et animal primum simile leoni, et secundum animal simile vitulo, et tertium animal habens quasi faciem hominis, et quartum animal simile aquilae volanti (Apoc. IV) . Quid dicitur?

Animal hoc primum cucullatos homines significat, qui primi in fortitudine leonis, se omnino a saeculo abstrahunt: unde etiam et illis igneis, qui occultis Dei velut vestimento cooperti sunt, et qui faciem Dei semper inspiciunt, assimilantur. Vestitus [Col. 0262B] enim istorum non a saeculo est, sed mirabiliter a Deo, quemadmodum Deus in illis ordinavit, qui hunc primitus ostendendo et docendo protulerunt. Nam cuculla ejus ab angelicis spiritibus praesignata est, qui in faciem Dei et non in alium aspiciunt; et latitudo ejus ad similitudinem nubis tendit, quoniam et angeli in nubibus multoties visi sunt: et quia etiam vestis innocentiae Adae, quasi lucida nubes erat. Homines itaque isti cuculla caput suum tegunt, ne ad sinistram vel ad dextram declinantes, recte coram se in impetu spiritus gradiantur, Deum semper inspicientes, ne de bonis operibus revertantur. Haec omnia in obedientia, quam Filius hominis per semetipsum ostendit, fieri debent, quatenus praecepta magistrorum cum timore Dei observentur, [Col. 0262C] ita etiam, ut sicut homo a voce tonitrui perire formidat, sic etiam peccata timeat. Nam, sicut leo caeteras bestias in fortitudine praecellit, sic isti in fortissima vi divinitatis caeteros homines praecellunt, quoniam, quamvis homines sint, non sicut homines vivunt. Cum enim homo saeculo abrenuntiando seipsum Deo obtulerit, mundum accusat, ita ut ille in omnibus sibi inutilis sit, et sic mentem suam elevat, quemadmodum Daniel dicit: Aspiciebam in visione noctis, et ecce cum nubibus coeli, Filius hominis veniebat, et usque ad Antiquum dierum pervenit (Dan. VII) . Quid dicitur? Cum mentem meam ad coelestia sursum elevarem, aspiciebam in consideratione plurimarum adversitatum, quod omnia [Col. 0262D] superna et divina miracula, quae Deus in angelicis spiritibus operatus est, per Filium suum in hominibus praesignaret: et ita idem Filius usque ad Antiquum dierum pervenit, quia Filius Dei, Deus et homo est, et ita Deus et homo, unus Deus est. Deus enim homo est, et homo iste Deus est. Sed et bona opera hominum, et laudes angelorum se conjungunt, et unum in Deo sunt. His quoque cucullatis hominibus turba virginum associatur, quae virum cum amore et divitiis et totum mundum relinquunt. Sicut enim virgo deliciis mundi ablata esse debet, ne ubera voluptatis sugat; sic etiam turba cucullata, a mundo relicta esse debet, ne ulla officia saecularia cum illo exerceat. Et virgo a viro relicta est, ita ut sub cura et potestate ipsius non sit, sicut [Col. 0263A] libera ab eo est; sic etiam monachus a mundo relictus, illi subjugatus non sit, sed liber ab illo maneat. Virginitas quoque solem significat, qui totum mundum illuminat, quia Deus virginitatem sibi adjunxit, quae viro relicto illum genuit, quem radius divinitatis perfudit, qui et omnia regit. Rex namque qui cuncta regit, Deus est; et illa virginitas conjuncta est, quando Deus et homo de Virgine natus est. Sic astitit regina a dextris ejus in vestitu deaurato, circumdata varietate (Psal. XLIV) , quoniam diabolo repugnans astitit virginitas virtuti divinitatis in opere fulgente, ubique comprehensa multitudine diversarum virtutum. Divinitas quippe virginitatem sibi desponsavit, cum primus angelus ad sinistram partem cecidit, et tunc etiam populum [Col. 0263B] salvationis in Adam sibi elegit, quem dexteram suam nominavit, de quo populo virginitatem sibi adjunxit, quae maximum opus protulit; quia, ut Deus per Verbum suum omnia creavit, ita et virginitas per calorem sanctae divinitatis Filium Dei genuit. Sic virginitas absque fecunditate non est, quoniam Virgo Deum et hominem, per quem omnia facta sunt, genuit. Sed et hoc modo omnes virtutes veteris et novi testamenti, quas Deus in sanctis suis operatus est, velut vestimentum auro decoratum, deauratae sunt, et has virgo ad se libere colliget, quoniam ligatura viri eam non constringet. Rota quoque quam Ezechiel vidit (Ezech. I) , virginitatem praesignavit, quia eadem virginitas ante Incarnationem Filii Dei in lege praefigurata [Col. 0263C] est. Post Incarnationem autem ejus illa mirabiliter plurima miracula operatur, quoniam Deus per ipsam omnia piacula purgavit, et unamquamque institutionem recte ordinavit. Virginitas quippe vetera suffert, et nova sustinet, et ipsa radix et fundamentum est omnium bonorum, quia semper et semper cum illo fuit, qui sine initio et sine fine est. Nam natura hominis quae propter peccata perdita fuit, per illam in salvatione revixit, cum per alienam naturam peccata hominibus abstraxit.

Secundum autem animal simile vitulo, in clericali habitu divino sacrificio insistentes ostendit, hos videlicet, qui vineam Domini Sabaoth circumfodiunt, [Col. 0263D] et agrum praeceptorum Dei arando ubique evertunt, et hos etiam qui angeli Domini exercituum nominantur, qui ab hoc quoque cingulo castitatis se cingere debent, ne in vanitate carnalium voluptatum vadant, sed ut agrum cum aratro strenue evertant. Circumcisionem quoque sobrietatis habebunt, quoniam per ipsos peccata hominum abluuntur, et hoc in misericordia fiet, quia in semetipsis peccata sentiunt. Haec itaque praeclara genera, videlicet hominum illorum, qui per leonem et vitulum designati sunt, aliud quoddam genus hominum ad se trahunt, quos ipsi conversos vocant, quorum plurimi se ad Deum in moribus suis non convertunt, quia contrarietatem potius quam rectitudinem diligunt, et opera sua cum sono [Col. 0264A] temeritatis agunt, de praelatis suis sic dicentes: Qui sunt, et quid sunt isti? Et quid fuimus, aut quid sumus nos? Et quoniam sic agunt, pseudo-prophetis similes sunt, et quia non recte dijudicant, quomodo Deus populum suum constituit. Vos ergo qui Deum timetis, audite Spiritum Domini ad vos dicentem: Haec supradicta mala a vobis auferte, et vosmetipsos ante dies tribulationum illarum purgate, cum inimici Dei et nostri vos fugabunt, et in rectum locum humilitatis et paupertatis vos convertent, ne amodo in tanta latitudine permaneatis, quanta hactenus fuistis, quemadmodum etiam veterem legem Deus a consuetudine sua in spiritalem vitam mutavit, et ut unamquamque priorem institutionem ad utiliora purgavit. In primo enim ortu Deus Adae concessit [Col. 0264B] terram colere, Abel sacrificare, Noe aedificare, et hoc usque ad summum sacerdotum, quod in Christi Incarnatione exortum est, quod prius Abraham per circumcisionem, Moyses per legislationem praefigurabat. Sed haec omnia idem Filius Dei postea in humanitate sua perfecit, unde et ad homines intelligenda sunt. Post ruinam autem Adae, Deus tam in hominibus quam in angelis ordinationem suam recte praesignavit. Nequaquam autem deceret ut sacerdos officia agricolae, discipulus officia magistri coleret, cum agricola sacerdotem, discipulus magistrum in timore et humili patientia imitari debeat. Omnipotens enim Deus in operibus suis cognoscitur, quemadmodum in Adam operari incoepit, cui terram colere et homines procurare dedit, quia et ipse [Col. 0264C] Deus omnia creavit, et ut per sacrificium Abel Filium suum pro redemptione populi sacrificandum praesignavit, et sicut per Noe, qui arcam aedificavit (Gen. VI) , quod in spiritali populo magistri constituendi essent, praefiguravit. Nunc vos magistri supradictos homines, scilicet conversos, in ordine vestro corripite et corrigite, quia plurima pars eorum nec in die, nec in nocte operatur, quoniam nec Deo, nec saeculo ad perfectum serviunt, et eos ab ignorantia ista excitate, velut bonus pigmentarius hortum suum ab inutilibus herbis purgat; in vobismetipsis autem secundum ordinem vestrum praevidentes, et juste intelligentes ne injuste judicetis. Inconveniens itaque esset, ut leo, vitulus, [Col. 0264D] homo et aquila, in significationibus suis sibi invicem adversarentur; sed unumquodque istorum alteri justitiam in figura hominis, ad curationem hominum signati sunt, sanare, ungere, et baptismum sanctificare cum humili obedientia possunt. Nam omnis sacerdos qui a Deo unctus et sacerdos nominatus est, vulnera peccatorum et curare cum judicante justitia poterit, quoniam officium hoc a Deo habet; et ideo illud implere non negligat. Et ego paupercula et indocta feminea forma, quamdam bestiam vidi, cujus facies et anteriores pedes ejus similes urso erant, et cujus reliquum corpus similitudinem bovis ostendebat, excepto quod posteriores pedes ejus similitudinem pedum asini habebant, et quod cauda carebat. Tria autem cornua in [Col. 0265A] capite habuit, quorum duo similitudinem bovis habentia, juxta aures erant; tertium vero, in medio frontis existens, cornu capricorni assimilabatur; facies vero ejusdem bestiae ad orientem, posterior autem pars ejus ad occidentem versa fuit. Quod sic intelligendum est: Bestia haec, cujus facies et anteriores pedes similes urso sunt, bestiales mores latenter habentes quosdam homines ostendit, qui quidem mansuetudinem verborum proferunt, sed in exemplis vestigiorum suorum, ubi vi ante ad rectitudinem incedere deberent, temeritatem et duritiam perversitatis demonstrant. Cujus reliquum corpus similitudinem bovis ostendit, excepto quod posteriores pedes ejus similitudinem pedum asini habent, et quod cauda caret; quoniam iidem homines [Col. 0265B] jugum Dei ut bos se ferre simulant, cum tamen in subsequentibus exemplis mores asini, qui sub pondere cadit, in se manifestant, nec se caudam habere demonstrant, quia in ipsis deficit quod Dominus jubet, hostiam cum cauda offerri (Levit. IV) , scilicet quomodo bonum quod in humilitate et paupertate inceperunt, ad finem beatitudinis non perducunt. Quod autem tria cornua in capite habet, quorum duo similitudinem cornuum bovis habentia, juxta aures sunt, in hoc tres vitas hominum in principali commercio stantes, designant, ita quod duae effigiem in agro Dominico laborantium, et verbo Domini auditam praebentium simulant; tertium vero in medio frontis existens, cornui capricorni assimilatur, quoniam hoc in fortitudine [Col. 0265C] fiduciae suae spiritales homines istos manifestat, qui in squalore capricorni altitudinem illam, in qua nullatenus permanere possunt, ascendere satagunt. In hac etenim altitudine caeteros populos, ut Pharisaei publicanos spernunt et velut inutiles despiciunt (Luc. XVIII) , et se etiam officialibus quibusdam causis regionum adjungunt, quatenus per illas aliis duobus cornibus meliores et excellentiores habeantur; et ut etiam ita altitudinem sanctitatis, ascendere videantur. Nam et saeculari sollicitudini se adjungunt, et multiplicem locupletationem comprehendunt, velut totam terram laboribus suis evertunt, et per hoc latitudinem divitiarum plus quam deberent capiunt, in similitudine quoque [Col. 0265D] juvenis hujus illud facientes, cui Filius Dei dixit, quod quaecunque haberet venderet et daret pauperibus, et ille abiit moerens, quia et divitias saeculi et vitam aeternam habere volebat (Matth. XIX) , quod difficile erat ut fieret. Homines enim isti coelum et terram simul habere volunt, quod impossibile est; quoniam in comprehensione et possessione divitiarum, absque superbia elationis et absque proprietate voluptatis nequaquam stare possunt, sicut etiam impossibile esset, quod homo in cacumine verticis alicujus montis staret, et tempestate validi venti quassatus non caderet. Amorem quoque hunc et timorem non habent, quos egenus habet, qui manum suam ad auxilium et eleemosynam porrigit, sed in stultitiam asini se [Col. 0266A] involvunt, qui magnis oneribus se onerari patitur, quousque sub eodem onere succumbit, quoniam jugum spiritalis vitae et sollicitudinem saeculi habere volunt; sed in ipsis stare non possunt, et idcirco ut asinus cadunt. Unde et facies ejusdem bestiae ad orientem, posterior autem pars ejus ad occidentem versa est; quia, cum spiritalem vitam attendere videntur, saeculari quoque inhaerent, in hoc perditos angelos imitantes, qui in semetipsos confidentes, de coelesti gloria corruerunt (Isa. XIV) .

Et tertium animal habens faciem quasi hominis, saeculares homines istos significat, qui opera sua cum sollicitudine corporis et animae faciunt, et tamen bona intentione ad Deum ascendunt, quasi cum pennis volent, quia quaeque bona desideria, sicut [Col. 0266B] radius solis, ex corde justi emittuntur, unde et velut penna videntur. Sed et ad observanda praecepta legis et sacerdotis currunt, et ad dividendas eleemosynas in misericordia moventur, atque in terram aspiciunt, quomodo in illa crescant, et in genitura prolis se pulveri terrae pares aestimant, et peccatores se nominant, et ita in saeculari vita, magis poenam quam voluptatem carnalis gaudii habent, et sic ad magistros suos scilicet sacerdotes perveniunt, faciem suam, qua peccata gustabant, mutantes, atque per gratiam Spiritus sancti in poenitentia peccata sua confitentes, et sic renovabantur, ut scriptum est: Renovabis faciem terrae (Psal. CIII) . Quod dicitur: O Deus, in novo Spiritu renovabis voluntatem hominis, qui peccare studebat; ita eum [Col. 0266C] de malo studio ad bonum desiderium convertes. Nam per poenitentes faciem terrae renovabis, cum homo sentit, et scit se peccatis ita involutum, ut se continere non possit quin peccet; et tamen ad renovationem poenitendo se convertit: si enim homo non peccaret, non renovaretur. Quidam etiam alio modo renovantur, videlicet cum peccata propter poenam poenitentiae fugiunt, ita quod peccare nos quaerunt; et quidam alio modo, cum peccata, quae in se sentiunt, et quae facere possent, propter amorem virtutum devitant: unde et sic renovationem per Spiritum sanctum accipiunt. Sicut enim terra in tempore viriditatis non omittit quin fructum afferat, et sicut in tempore sicco pallescit et arescit, [Col. 0266D] et deinde iterum ad viriditatem suam redit; sic etiam Deus hominem posuit, ut in operibus suis in semetipso renovetur. Scriptura namque in omnibus operibus hominis recte dividenda est, velut etiam ex una aqua multae aquae dividuntur, quemadmodum et Deus aqua in totum orbem terrarum divisit. Isti quoque saeculares homines semetipsos semper inspiciunt et considerant, quid sint et qualiter vivant, et quomodo sibi peccata abstrahant: et sic viventes in timore Dei, in terrenis sunt, et coelestia non dimittunt. Nam Deo in semetipsis immolant, cum eum adorant; ita quod ipsi velut luna fulminant, cum ad ipsum ex intimo corde suspirant. Sed cum in peccatis ut luna defecerint, illico per poenitentiam resurgunt, quemadmodum etiam luna [Col. 0267A] post defectum suum per solem resurgit. Ipsi etiam dormiunt inter medios cleros pennae columbae deargentatae (Psal. LXVII) ; quoniam ubi dorminut, ne peccent, in medio magistrorum volantium in simplicitate purae scientiae sunt; et hoc faciunt, cum de incoeptis peccatis declinant, et cum ab eis quiescunt, quemadmodum ales caput inter medias alas suas ad quiescendum declinat, videlicet coelestia amantes, et in terrenis causis peccata sua per poenitentiam confitentes. Unde et beati mortui qui in Domino moriuntur (Apoc XIV) , sunt qui saeculariter secundum legem vivunt. O quantum miraculum in ipsis est, quod sic vivendo, et quod per amaritudinem poenitentiae peccata relinquendo, homines existunt! Sed et animali, quod faciem hominis [Col. 0267B] habet, similes erunt, quoniam cum terrenis peccatis per poenitentiam se opponunt, et eis alieni fiunt, quemadmodum etiam natura animalium, naturae hominis aliena est. Itaque in scientia bonorum operum deargentati apparent, quia simplices mores infantis, qui peccatum nescit, habent, cum ipsi peccatum nec amplecti, nec pascere volunt. Cumque in simplicitate hac fulgere student, tunc posteriora dorsi eorum in pallore auri apparebunt, quia posteriora eorum, in quibus in peccatis prius fortes erant, cum peccare consueverant, nunc retro projecta, in timore Domini sapientiam demonstrant, quoniam in bonis actibus deaurata resplendent.

Quartum vero animal simile aquilae volanti, [Col. 0267C] quosdam homines de peccatis se continentes ostendit, qui ex praefatis saecularibus ad continentiam surgent, velut in Maria Magdalena factum est, quae omnia peccata sua abjiciens, ea pro luto computavit, et ita optimam partem elegit (Luc. X) , et in aurora sanctitatis consedit, sed in veteri testamento multi propter taedium saeculi hujus peccata relinquebant, et multi etiam propter amorem justitiae, de peccatis se continebant; nunc autem in novo sole, scilicet in Christo Jesu, continentes nominantur, quia in simplicitatem infantis qui peccata nescit, vertuntur, cum ipsi peccata repudiant, et cum ea in voluntate nesciunt. In duabus enim partibus ad coelestia ascendunt, quoniam cum bona [Col. 0267D] intentione et cum sancto desiderio, ea quae sursum sunt, prae caeteris qui saeculum prius non cognoscebant, diligunt; et quia, sicut aquila, quae prae aliis volatilibus altiora petit, sic sursum volant, quod ita in candorem aeternae vitae convertuntur, ut de illa saturari non possint; et quod hoc per ardorem veri Solis conculcant, quod prius, peccatis involuti, fecerunt. In fortissima quoque vi sanctitatis considerant, quanti dolores et quam gravia pondera in peccatis sunt, quae ipsi palpando prius tetigerant, et illa nunc ut mortiferum cadaver in semetipsis occidunt, et corpus suum ut occisam ovem constringunt et persequuntur; atque sic in ardentem solem aspiciunt, omnia saecularia quae ante cognoverant, retro abjiciendo, et pro pulvere [Col. 0268A] computando, et in ardenti amore Dei timorem gehennae spernendo, et ut in fide et in spe perseverare debeant, confidendo.

Hoc itaque modo faciunt, ut Isaias dicit, quoniam Seraphin alis duabus velabant faciem ejus (Isat. VI) , quae alae fidem et spem significant; quia in fide fideles homines Deum vident, et per spem praemia aeterna desiderant, et duabus velabant pedes ejus, qui sensualitatem et intellectum offendunt, quandoquidem iidem homines nuditatem peccatorum suorum tegunt, ne carnalia desideria propriae voluntatis suae perficiant. Sed et alis duabus volabant, quae charitatem Dei et proximi demonstrant; quoniam, cum Deum super omnia diligunt proximo suo in necessitatibus suis assistunt, et ita in fortitudine [Col. 0268B] Dei super omnia volant, cum cuncta terrena transcendunt, atque unamquamque rem in peccatis diligenter aspiciunt, quatenus per abstinentiam peccatorum se affligant, et sic etiam in pleno desiderio cum pretiosis lapidibus bonorum operum coelestem Jerusalem ornant. In laeta quoque via praeceptorum Dei non dormitant, sed semper in novitate desiderii animae velut canens tuba sonant, quod sunt ardentia suspiria, quae in nocturna obscuritate in peccatis nati ad Deum habent, quando eum in timore et amore cognoscunt, dicentes, quod ipse sanctus sit qui omnia creaverit, et quod sanctus sit qui nunquam mortalis fuerit, et quod sanctus sit qui infernum fregerit, et ab illo electos suos eduxerit. Beati namque homines bene operando et Deum laudando [Col. 0268C] nunquam cessabunt, et cum operari cessaverint, post finem tamen vitae suae a laude Creatoris sui non desistent. Ego autem paupercula, ab infantia mea debilis et infirma, in mystica et vera visione ad hanc scripturam coacta sum, eamque in gravi aegritudine in lecto jacens, Deo jubente et adjuvante, conscripsi, quatenus illam praelatis et magistris, qui ad servitium Dei signati sunt, repraesentarem, ut in ipsa quasi in speculo considerarent, qui et quales essent, et ut eam illis demonstrarent et aperirent, qui per obedientiam illis subjecti sunt. Et audivi vocem de coelo dicentem: Nemo verba haec contemnat, ne si ea contempserit, vindicta Dei super eum cadat.

HILDEGARDI mente et corpore virgini immaculatae, et a cunabulis Deo dicatae, WERNERUS de Kircheim cum caeteris societatis suae fratribus, in parochiis suis Deo quamvis indignum famulatum exhibentibus, exemplo Debborae hostiles turmas, Deo duce, proterere (Judic. V) .

Quia virtutum vestrarum fragrantia non modica terrarum spatia dispersit, eo quod non solum operari bona, verum etiam prophetare futura, contemplari coelestia Spiritus sancti gratia cor vestrum [Col. 0269A] mundum illustraverit, dignum duximus, licet indigni, vestrae sanctitati obtentu fraternitatis nos committere. Et certe quia nos ultima Christi membra vobiscum fore credimus, fidenter dicimus, quod quidquid in ejus nomine vos poscimus, cum praestare potestis, non negetis postulantibus. Rogamus ergo benignitatem vestram, mater et sponsa Agni, quatenus in vestris orationibus nostri memineritis propensius, certa de nostris, si quid possunt apud Deum, quod inter orandum semper vestri memoriam faciemus (Philip. I) . Adhuc unam petitionem vos petere praesumimus, scilicet ut verba quae, Spiritu sancto vos docente, nobis et aliis quamplurimis in Kyrcheim praesentibus, de negligentia sacerdotum, quam in divino sacrificio habent, aperuistis, materna [Col. 0269B] pietate nobis scribere et transmittere non negligatis, ne a memoria nostra elabantur, sed ut ea attentius prae oculis nostris habeamus; quoniam cum terrenis et saecularibus causis plus quam opus, inhiamus, verba transitoria in ventum multoties negligenter emittimus. Valeat materna dilectio in vobis.

In lecto aegritudinis diu jacens, anno Dominicae Incarnationis millesimo centesimo septuagesimo, vidi vigilans corpore et animo, pulcherrimam imaginem, muliebrem formam habentem, quae electissima [Col. 0269C] in suavitate, et charissima in deliciis tantae pulchritudinis erat, ut eam humana mens nequaquam comprehendere valeret, et cujus statura a terra usque ad coelum pertingebat. Facies quoque ipsius maxima claritate effulsit, et oculus ejus in coelum aspexit. Candidissima etiam veste ex albo serico induebatur, et pallio pretiosissimis lapidibus, scilicet smaragdo, sapphiro, baccis quoque et margaritis ornato circumdabatur, calceamenta ex onychino circa pedes habens. Sed facies ejus pulvere aspersa erat, et vestis in dextero latere scissa fuerat, atque pallium ejus elegantem pulchritudinem suam amiserat, et calceamenta ipsius denigrata erant. Et ipsa voce magna et lugubri in altitudinem [Col. 0269D] coeli clamabat, dicens: Audi, coelum, quod facies mea sordidata est; et, terra, luge, quod vestis mea scissa est; et, abysse, contremisce, quod calceamenta mea denigrata sunt. Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos (Matth. VIII) , ego autem adjutorem et consolatorem non habeo, nec baculum super quem incumbam, et a quo sustenter. Et iterum dicebat: Ego in corde patris latui, quousque Filius hominis, qui in virginitate conceptus et natus est, sanguinem suum fudit, qui etiam cum eodem sanguine me sibi desponsavit et dotavit, quatenus in pura et simplici regeneratione spiritus et aquae, contractos et contaminatos a spuma serpentis, regenerarem. Nutritii autem mei, videlicet sacerdotes, qui faciem meam facere deberent velut auroram [Col. 0270A] rubere, et vestem meam ut fulgur eoruscare, ac pallium meum ut pretiosos lapides radiare, et calceamenta mea ut candorem fulgere, faciem meam pulvere consperserunt, et vestem meam sciderunt, palliumque meum umbrosum fecerunt, et calceamenta denigraverunt, et qui me ubique ornare debuerant, me in omnibus his destituerunt. Nam faciem meam per hoc sordidant, quod corpus et sanguinem sponsi mei cum magna immunditia lasciviae morum suorum, et magna spurcitia fornicationum et adulteriorum, et pessima rapina avaritiae, vendendo et emendo quaeque inconvenientia tractant et accipiunt, atque tanta sorde circumvolvunt, velut si infans in lutum ante porcos poneretur. Sicut enim homo, cum Deus ipsum de limo terrae fecit, et [Col. 0270B] in faciem ejus spiraculum vitae inspiravit (Gen. II) , mox caro et sanguis factus est, ita etiam eadem virtus Dei, oblationem panis et vini et aquae super altare, ad verba sacerdotis divinitatem invocantis, in veram carnem et verum sanguinem Christi, videlicet sponsi mei transfert, quod tamen propter caecitatem hanc, qua homo in casu Adae caecatus est, homo carnalibus oculis videre non potest. Fixura namque vulnerum sponsi mei recens et aperta est, quandiu vulnera peccatorum hominum patebunt. Haec eadem vulnera Christi sacerdotes, qui me candidam facere, et mihi in candore servire deberent, in nimia avaritia sua de Ecclesiis ad Ecclesias discurrentes contaminant. Vestem quoque meam per hoc scindunt quoniam praevaricatores legis et Evangelii [Col. 0270C] ac sacerdotii sui sunt, et pallium meum in hoc obfuscant, quia praecepta quae in eis instituta sunt, per omnia negligunt, nec ea in abstinentia velut in smaragdo, nec in largitione eleemosynarum velut in sapphiro, nec in aliis bonis et justis operibus (quibus Deus velut aliis generibus gemmarum honoratur) bona voluntate et perfecto opere complent. Sed et calceamenta mea superius denigrantur, quoniam ipsi nec recta scilicet, nec dura et aspera justitiae itinera habent, nec bona exempla subditis suis praebent, cum tamen subtus in calceamentis meis quasi in secreto meo candorem veritatis in aliquibus habeam. Falsi quippe sacerdotes in semetipsis decepti sunt, quoniam honorem sacerdotalis [Col. 0270D] officii sine opere habere volunt, quod esse non potest, quia nulli merces, nisi praemisso labore operis, dabitur. Ubi autem gratia Dei hominem tangit, ibi ipsum operari, ut mercedem accipiat, facit. Cum itaque varios dolores, qui hominibus contrarii sunt, in ultione Dei pluat, et totam terram nebula obtegat, ita ut viriditas ejus arescat, et ornamenta ipsius fusca fiant, abyssus quoque contremiscat, quoniam in ultione et dolore cum coelo et terra in furorem movebitur. Principes enim et temerarius populus super vos, o sacerdotes (qui me hactenus neglexistis), irruent, et vos abjicient et fugabunt, et divitias vestras vobis auferent, pro eo quod tempus sacerdotalis officii vestri non attendistis. Et de vobis dicent: Adulteros istos et raptores et plenos [Col. 0271A] omni malo, ab Ecclesia ejiciamus. Et in hoc facto obsequium Deo se exhibuisse volunt, quia Ecclesiam per vos pollutam esse dicunt. Unde Scriptura dicit: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum (Psal. II) . Nam permissione Dei, super vos in judiciis suis fremere incipient plurimae gentes, et multi populi de vobis meditabuntur inania, cum sacerdotale officium vestrum et consecrationem vestram pro nihilo computabunt. His assistent in eversione vestra reges terrae, et terrenis rebus inhiabunt, et principes qui vobis dominabuntur, convenient in hoc uno consilio, quatenus vos de terminis suis expellant, quoniam innocentem Agnum a vobis per pessima opera fugastis. Et audivi [Col. 0271B] vocem de coelo dicentem: Imago haec Ecclesiam demonstrat. Quapropter tu, o homo, qui ista vides et audis plangentia verba, haec sacerdotibus qui ad regendum et docendum populum Dei constituti et ordinati sunt profer, quibus cum apostolis dictum est: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium omni creaturae (Marc. XVI) . Cum enim Deus hominem creavit, omnem creaturam in ipso signavit, quemadmodum in parvo loco membranae, tempus et numerus totius anni describitur; et ideo Deus hominem nominavit omnem creaturam. Et iterum ego paupercula feminea forma gladium evaginatum in aere pendentem vidi, cujus acies una ad coelum, altera ad terram versa erat. Et gladius iste super spiritalem populum extendebatur, quem [Col. 0271C] propheta olim praeviderat, cum admirando dicebat: Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? (Isai. XVI.) Isti etenim, qui de terra elevati, et de communi populo separati, sancte vivere et in columbina simplicitate morum et operum esse debuerunt, nunc pravi in moribus et operibus suis sunt. Et vidi quod gladius iste quaedam loca spiritalium hominum abscindebat, quemadmodum Jerusalem post passionem Domini abscissa est. Sed tamen vidi quod plurimos timoratos, puros et simplices sacerdotes in adversitate ista sibi Deus observabit, velut Eliae respondit, ubi dicebat, quod dereliquisset sibi in Israel septem millia virorum, quorum genua non sunt incurvata [Col. 0271D] ante Baal (III Reg. XIX) . Nunc autem inexstinguibilis ignis Spiritus sancti, ut in meliorem partem convertamini, vobis infundat.

HILDEGARDI, castae columbae in foraminibus petrae latitanti (Cant. II) , fratres, heu! conturbati in Hagenhe, orationum suarum devotionem, et quod spectat ad aeternam salutem.

Quoniam Dei gratia, lux vestra coram hominibus salubriter lucet (Matth. V) , Patrem vestrum qui vos ardentem lucernam ad illuminationem Ecclesiae superposuit, glorificamus, et quamvis peccatores, [Col. 0272A] sanctitati tamen vestrae, qua coelestis sponsi amplexibus singulari privilegio inhaeretis, cordialiter congaudemus. Charitatem etiam vestram ignorare nolumus, quod die noctuque vos facietenus videre desideramus, et assidue vestri memoriam in orationibus nostris facientes (Rom. I) , vos absentem corpore, quasi praesentem interdum amplectimur mente. Ergo perfectionem vestram humiliter deprecamur, ut sponso vestro, sub cujus umbra secure requiescitis (Cant. II) , nos juxta viam mendicantes commendetis (Luc. XVIII) , ne praeteriens turba clamores nostros compescat; sed orationibus vestris ad Dominum adjuti, mereamur a caecitate cordium nostrorum illuminari. Hoc autem idcirco dicimus, ut dissensionem, quam in loco nostro ortam [Col. 0272B] esse scitis, quemadmodum incepistis (Spiritu sancto vos docente), sedare et exstirpare non omittatis; et ut per hoc quoque litteras commonitorias nobis transmittatis, quia nisi citius exstinguatur, periculum magnum tam animarum quam corporum facile incurremus. Gratia Spiritus sancti quae vos interius docet et multa secreta vobis demonstrat, haec etiam nobis, secundum quod sibi placuerit, manifestare dignetur.

Ego paupercula forma, multa aegritudine diu gravata, per veram sapientiam cogebar, ut haec [Col. 0272C] verba ipsius, populo loci hujus proferrem. Et audivi quod eadem sapientia populo huic opus suum proponebat, scilicet, quomodo coelum et terram in recta mensura constituisset, quatenus fratres ejusdem populi cognoscerent, qualiter institutio eorum primitus constituta esset, et qualiter nunc destituta esset. Et dixit: Gyrum caeli circuivi (Eccli. XXIV) , altitudinem et profunditatem ejus ita constituens, ne rectum modum suum superexcellerent; et latitudinem totius orbis sic ordinavi, ne ipsa mensuram suam inordinate excederet. Solem quoque feci, ut in die luceret et tenebras obtegeret; et lunam, ut in nocte cum stellis claresceret. In verbo quippe illo, cum Deus dixit: Fiat, omnia haec facta sunt, ut etiam nunc persistunt: unde in his velut in speculo [Col. 0272D] vos populi considerate, quatenus in hoc quod incepistis, permaneatis. Deus enim homini spiraculum vitae inspiravit (Gen. I) ; et ita vivificatus, caro et sanguis factus est. Deinde autem consortium angelorum cum laude et ministerio illi dedit, et reliquam creaturam illi subjecit. Nam Deus lumen aeternitatis illi concesserat. Sed ipse in omni honore isto vermem audivit, et ita praecepta Dei praevaricando obcaecatus et exstinctus est. Unde diabolus in se gavisus, ait: Deum quem in coelo superare nequivi, in opere suo, videlicet in homine, qui alius Deus est, superavi. Diabolus namque hominem Deum nominavit, quemadmodum etiam seipsum esse Deum voluit. Sed Deus in antiquo consilio, [Col. 0273A] quod ante aevum in se habuit, computabat quomodo ordinationem suam ita observaret, ut ei in illa nullus resistere posset, et idem antiquum consilium a scientia omnium creaturarum in seipso abscondit, unde et diabolus illud nec scivit, nec scit, atque ejusdem consilii usque in novissimum diem inscius erit, ubi tunc in maxima confusione sua ejusdem consilii, quaedam sentiet et cognoscet, per quae per omnia confundetur. Nam diabolus hominem inseparabiliter perditum, ut ipse voluit, putabat. Homines enim in magna saevitia et oblivione Dei, se homines fore obliti, inhumane vixerunt, quousque idem antiquum consilium quemdam sanctificatum populum sibi elegit. Et Deus sobrietatem et virginitatem in Abel praesignavit, qui propter justitiam martyr effectus [Col. 0273B] (Gen. IV) , hoc fecit quod pater suus facere neglexit. Sanctificati autem populi se homines esse cognoscebant, et humane vivebant, de quibus etiam Noe surrexit, quem Deus in arca observavit (Gen. VI) . Sed Deus volens iniquitatem submergere, os abyssi aperuit, et plurimam creaturam in aqua submersit: et tunc per semetipsum juravit, quod nequaquam ultra omnem carnem aqua perderet (Gen. IX) , recordans quia homo per aquam regenerandus et salvandus esset. Post diluvium vero antiquum consilium multa miracula ad confusionem diaboli ostendebat, qui de occisione Abel intra se gaudebat, dicens: Ecce opus Dei quod de paradiso ejeci, in terra divisum jacet. Sed Noe sanctificatus, in Spiritu [Col. 0273C] sancto operatus est, et altare Deo aedificavit, in quo antiquum consilium altare illud praesignavit, quod Joannes in Apocalypsi vidit (Apoc. VIII) , super quod orationes sanctorum ascendebant. Cum enim homo in poenitentia peccatorum orat, et cum salutem a Deo quaerit, sanctus nominatur. Antiquum quoque consilium plurima signa in Abraham operabatur, qui patriam et cognationem suam cum propria voluntate sua reliquit, et duram legem, per quam mors confusa, et serpentis nequitia insanabili vulnere vulnerata est, in sanctitate iniit, quando praecepta Dei adimplevit, quod Adam non fecit, cum praeceptum Dei praevaricatus, voluntatem suam secutus est. Idem etiam consilium purificationem legis in Moyse constituit, et per sanguinem [Col. 0273D] hircorum et vitulorum praesignavit, quod innocens agnus pro homine immolandus esset. Nam Filius Dei de corde Patris exiens, de virgine natus est, et omnia haec per semetipsum implevit. Virginitas in Filio Dei surrexit, quae erecto vexillo coelos penetravit, quoniam idem Filius Virginis totus integer, totus sanctus fuit, et per eum magnus ordo virginum surrexit, quem vetus lex non cognoverat. Sed et ipse sacerdos fuit, cum seipsum in ara crucis pro hominibus immolavit; cui etiam sacerdotes in sacerdotio suo adjuncti sunt, quia angelos imitari debent, qui nuntii Dei existunt. Angeli quippe opera hominum ex debito officii sui velut scripturam Deo ostendunt, quod et sacerdotes faciunt, cum peccata hominum per poenitentiam suscipiunt, [Col. 0274A] et ea per indultam misericordiam Deo ostendunt. Sic et villicus fecit (Luc. XVI) , qui diffamatus est apud dominum suum, quasi dissipasset bona ipsius, cum unumquemque debitorem domini sui minus scribere jussit quam deberet. Villicus etiam iste Synagoga est, quae nullam liberationem per sanguinem hircorum et vitulorum habere potuit; sed immolationem innocentis agni praefiguravit, per quem officio suo privari timuit, et intra se dicebat quod sufferre non posset duritiam legis quae jussit: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur; et etiam erubescat quod foras projiceretur, ita ut in nulla petitione misericordiae reficeretur. Ex qua dum multi in Filio Dei ad indulgentiam converterentur, ipsa pro indulgentia meritae poenae laudabatur, quia dum [Col. 0274B] servus per poenitentiam et confessionem domino suo retributionem dederit, ab illo multum laudatur, quoniam eum multum dilexit, quemadmodum Maria Magdalena Christum dilexit. Scriptura haec sacerdotibus adest, unde etiam decet illos, ut Christum imitentur, et castitatem ament, et incestum fugiant. Filius namque Dei, ut injustos justos faceret, in cruce passus est; et etiam ipsos ad se trahit, ut de villico dictum est. Sed Abel pro justitia martyr exstitit.

Post passionem autem Filii Dei multitudo martyrum exorta est, qui pro fide et confessione ipsius passi sunt, quos etiam alii martyres comitantur, scilicet illi qui contra peccata et vitia pugnando se vincunt, et isti praedictorum martyrum pennae [Col. 0274C] sunt. Qui autem hos injuste persequuntur, vindicta Dei super illos cadet. Sed et illi qui virginitatem tribulando persequuntur, ita quod illam doloribus perfundunt, vindictam Dei non effugient; et ideo multoties accidit quod nobiles ex judicio Dei ignobiles, et divites egeni efficiuntur, et quod multis aliis periculis et calamitatibus subjiciuntur. Qui vero sacerdotale officium injuste premunt et blasphemant, hi in reatu suo similes sunt Cain, qui fratrem suum occidit: unde poena illius constringendi et puniendi sunt. Sacerdotale namque officium in magisterio suo a Domino Deo est. Itaque Sapientia in turba loci hujus turrim aedificavit (Prov. IX) , quam baccis, topazio et sapphiro exornavit, [Col. 0274D] et in ipsam speculatores posuit, et juxta eam torcular construxit: quod quibusdam hominibus commisit, qui vinum in ipsa exprimerent: atque secus illud domum etiam fecit, in qua alios esse jussit, qui omnia quae ad agros pertinebant, procurarent. Sed tempestas valida et pestifera insaniae exorta est, ita quod homines praedictum torcular custodientes, ad eamdem turrim jacula emittebant, et quod alii in praefata domo manentes, saxa contra ipsam turrim projiciebant; unde et illi qui in ipsa turri erant, lapides adversus istos jaciebant. Turris haec altitudinem magisterii designat, quae baccis, videlicet illis qui a pueritia in innocentia et sanctitate vixerunt, decoratur, et quae topazio, id est his qui, optimam partem eligentes, [Col. 0275A] saeculo renuntiant, elucidatur: et quae sapphiro, videlicet ipsis qui propter amorem Dei pompam saeculi et semetipsos abnegant, exornat. In ista speculatores sunt, videlicet hi qui subjectis suis in magisterio praesunt. Torcular autem officium illorum ostendit, qui per consecrationem jugati, ministerio passionis Christi ad altare insistunt, et vineam Domini Sabaoth colunt et conservant. Sed domus custodiam et constrictionem istorum demonstrat, qui idiotae existentes, et in saeculo viventes, saeculum et semetipsos propter Deum relinquunt, et in necessariis rebus corporalibus laborant; et tamen spiritalem vitam conservant: tempestas vero temeritatem notat, in qua in torculari manentes ad praelatos suos acumina superbiae [Col. 0275B] mittunt, et per quam etiam in domo stantes, duritiam inobedientiae contra ipsos dirigunt: quapropter iidem praelati ad injuriam provocati, se immites per verba iracundiae subjectis suis exhibent. At omnibus istis sapientia inducias emendationis constituit, quemadmodum in Evangelio cultor vineae ad dominum suum de ficu dicebat: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam, et stercora mittam (Luc. XIII) . Nam fodere circa illam, est ut homo voluntatem proprietatis suae [Col. 0276A] premat; alioquin nunquam obedire poterit: sed mittere stercora, est in humilitate et subjectione praelato subdi. Cum enim homo ad obedientiam se inclinat, omnia carnalia desideria et semetipsum quasi pro luto computat.

Nunc itaque ego paupercula et debilis forma, vobis loci hujus praefatis fratribus dico: Inexstinguibilis vitae ignis in vobis ardeat, et vos lumine suo ita perfundat, ut in ipso permanere valeatis, ut prius incepistis. Nam cum fructuosum tempus correctionis, et emendationis in vobis surrexerit, lapides turris vestrae fulgorem suum, ut prius erat, recipient.

(Exstat infra, cum sanctae Hildegardis responsione, inter opuscula sanctae virginis.)

(Vide infra Expositionem sanctae Hildegardis in Regulam S. Benedicti.)

PHILIPPUS, Dei gratia ecclesiae Beatae Mariae, quae est in Parco Lovaniensi, dictus abbas, II. de Binga ancillarum Dei venerabili, magistrae bonum salutis aeternae.

Crede, mater venerabilis, crede, dilecta Deo, ex [Col. 0276D] quo virtutum tuarum, quibus ancillam suam divina benignitas mirificavit, fama praedicante, notitiam habui, te dilexi, de te mihi sermo cum laudibus frequenter sine fastigio [ forte, fastidio], tu cordis mei meditatio fuisti saepissime. Hujus rei testis est labor itineris, quem assumpsi, ut venerabilem vultum tuum, speculum videlicet illuminatae mentis tuae, videre, et tecum loqui ore ad os possem: Deo gratias: quam quaesivi, quam diu multum optaveram praesentiae tuae dulcedinem promerui, et collocutionis tuae consortium indigno mihi non [Col. 0277A] denegasti. Sed doleo, quod acquievi fratribus meis, qui mecum venerant, et nullam moram facere sinebant tecum, ut volebam. Sed spero, quod adhuc te fruar in Domino, sive in praesenti vita, sive post eam, tuis orationibus amoena paradisi introductus. Ora igitur, Mater venerabilis, ora pro me amante, et venerante gratiam Dei in te, et pro congregatione fratrum et sororum, quam habeo regere, ut pacem et concordiam nobis Dominus tribuat, peccata dimittat, perseverantes in suo servitio faciat. De poenitente autem muliere, Ida videlicet, voluntati tuae, quam Dei credo, obedivi, poenitentiam jungens [ forte, injungens] pro peccato, quod, Domino revelante, ad purum ei detexisti. Sed quia senio confecta, et legibus poenitentiae [Col. 0277B] multo jam tempore confracta est, peto ut, quomodo scis, et animae suae utile prospexeris, unde relevetur, ei impendas.

HILDEGARDI dominae et matri venerandae, totisque visceribus amplectendae Christi sponsae, et Regis altissimi filiae, G. qualiscunque Brunwillarensis coenobii provisor, cum suis fratribus in valle lacrymarum sedentibus, ut possunt, in orationibus omnimodae dilectionis devotum famulatum.

Quamvis, amantissima domina, facie nobis sitis incognita, virtutum tamen vestrarum fama nobis estis celeberrima, et licet absentes simus corpore, spiritu tamen vobis praesentes sumus assidue, et [Col. 0279A] qualis sit erga vos nostrae dilectionis affectus, novit scientiarum Dominus. Auditum est itaque in terra nostra, et celebri sermone vulgatum verbum hoc, quod factum est de vobis a Domino, qui [ forte quia] fecit vobis magna, qui potens est, et sanctum nomen ejus. Sed quibus quantisque miraculis in vobis clarescat fons vividae lucis, tam nomen, tam clerus, quam populus, et rerum protestatur eventus. Nam in vobis fulget opus non humanum, sed divinum, gratia praecedens, donum praepollens, quod non dictat humana ratio, sed quod procedit ex fonte lucidissimo. Sed quid moramur? Flere magis libet, quam loqui. Ergo sanctitatis vestrae, o domina piissima, dulcedo non reputet temeritati, quod in simplicitate cordium, sed nimia necessitate [Col. 0279B] compellente, aperire vobis causam necessitatis nostrae praesumimus, quoniam a vobis bonum consilium recipere non dubitamus. Nam quaedam nobilis femina a maligno spiritu per aliquot annos obsessa, per amicorum manus ad nos deducta pervenit, quatenus adjutorio beati Nicolai (sub cujus patrocinio sumus) ab hoste imminenti liberaretur. Sed versutia et nequitia callidissimi et nequissimi hostis tot hominum fere millia duxit in errorem et dubium, quod Ecclesiae sanctae maximum timemus detrimentum. Nam omnes nos cum multitudine populi pro liberatione feminae istius jam per tres menses multis modis laboravimus, et quod sine moerore dicere non possumus, peccatis nostris exigentibus, nihil profecimus. Omnis itaque spes [Col. 0279C] nostra post Deum in vobis est. Daemon enim iste nunc quadam die conjuratus, tandem manifestavit nobis mulierem hanc obsessam liberandam esse per virtutem vestrae contemplationis, magnitudinem divinae revelationis. Nunquid et magna in ejus liberatione intendit Deus? Utique. Itaque largissima benignitas nostri Redemptoris laborem nostri negotii et moeroris, sed et laetitiae et exsultationis, per vos plenissime consummare dignabitur, ut omnis error et infidelitas hominum adnihiletur, et obsessa famula Dei liberetur, ut cum Propheta dicamus: A Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris (Psal. CXVII, 23) , et: Laqueus contritus est, et nos liberati sumus (Psal. CXXIII, 7) . Quid ergo Deus de his vobis insinuaverit, seu visione revelaverit, nobis sanctitas vestra litteris designare studeat, obnixe et humiliter deprecamur. Vale.

G. ecclesiae Brunwillarensis abbati, H. Cum flagellis Dei sim longa et gravi aegritudine constricta, vix aliquantulum petitioni vestrae respondere valeo. Haec a me non dico, sed ab illo, qui est. Diversa genera malignorum spirituum sunt. Hoc vero daemonium, de quo quaeritis, has artes habet, quae moribus hominum in vitiis assimilantur: unde et cum hominibus libenter manet, ac ideo etiam crucem Domini et reliquias sanctorum, ac caetera, [Col. 0280A] quae ad servitium Dei pertinent, aliquantum negligit, et deridet, nec multum pertimescit. Ea quidem non diligit, sed fugere dissimulat, velut aliquis stultus et negligens homo verba et minas, quae sibi a sapientibus inferuntur, parvipendit: quapropter et difficilius, quam aluid daemonium, expellitur. Nam nisi jejuniis, flagellis, orationibus, eleemosynis, ac ipso jussu Dei [ deesse videtur non] ejicietur. Audite ergo, et non responsum hominis, sed ipsius qui vivit. Eligite septem boni testimonii, et quos vitae meritum probat, sacerdotes in nomine et ordine Abel, Noe, Abraham, Melchisedech, Jacob, et Aaron, qui viventi Deo sacrificium obtulerunt, septimum in nomine Christi, qui seipsum Deo Patri in cruce obtulit: et jejuniis, flagellis, orationibus, [Col. 0280B] eleemosynis, et missarum celebrationibus praemissis, humili intentione et habitu sacerdotali, cum stolis ad patientem accedant, et eam circumstantes, unusquisque eorum virgam in manu teneat, in figura virgae, qua Moyses Aegyptum, mare Rubrum, petramque praecepto Dei percussit, ut sicut Deus ibi per virgam miracula ostendit, ita et hic pessimo hoste virgis ejecto, seipsum glorificet. In figura septem donorum Spiritus sancti septem sacerdotes erunt, ut Spiritus Dei, qui in initio ferebatur super aquas, et qui inspiravit in faciem hominis spiraculum vitae, spiritum immundum ab homine fatigato exsufflet. Et primus, qui in nomine Abel erit, virgam in manu tenens, dicat: Audi, maligne et stulte spiritus, quicunque in homine [Col. 0280C] isto habitas, audi verba haec non per hominem praemeditata, sed per illum, qui est, et qui vivit, manifestata, etc.

H. venerabili dominae, omni gratiarum actione dignae, G. Brunwillarensium abbas indignus, cum suis fratribus vivere, proficere, mundum pede subter habere, et quidquid famulae Christi excellentius optari potest.

Quod Dominus vos respexit, gratiamque suam infudit, jam totus mundus novit. Sed nos qui [Col. 0280D] hactenus per nuntios nostros et litteras pro necessitate mulieris, maligno spiritu obsessae, sanctitati vestrae locuti sumus, nunc saltem per personam ipsius cum magna spe ad vos directam, urbem necessitatis repetimus, et preces precibus devote superaddimus, ut, quo magis est vobis vicina corporaliter, eo amplius sitis ei propitia spiritualiter. Nam daemon litteris vestris, quas, Spiritu sancto dictante, misistis, conjuratus, vas possessum per brevem horam reliquerat: sed heu! nescimus quo judicio Dei, rediit, vasque derelictum denuo invadens, illud nunc acrius quam prius fatigat. Nobis autem eum iterum conjurantibus, et fortiter ei insistentibus, tandem respondit, quod vas possessum non nisi in praesentia vestra relinquet. Eapropter [Col. 0281A] ipsam ad sanctitatem vestram mittimus, ut quod nos, peccatis exigentibus, non meruimus, per vos compleat Dominus, et antiquo hoste ejecto, ille, [Col. 0282A] qui potens super omnes est, in vobis glorificetur. Valeat materna dilectio vestra.

HILDEGARDI, dilectae sponsae Christi, A. solo nomine Elevacensis dictus abbas, post vallem lacrymarum gaudia supernorum civium.

Libenter beatitudini vestrae salutationis officium tanto terrarum spatio interjecto porrigimus, amplectentes in vobis magnalia Dei, qui vos et purioris vitae sanctitate pollere fecit, ac spiritu prophetiae supra humanam opinionem vobis indidit praesentia tangere, revolvere praeterita, futura praevidere, ut divini muneris novitate dupliciter honorata, [Col. 0281C] vere hominibus hujus temporis stupenda sitis et veneranda. Visitavit enim nos Oriens, et jam ruente saeculo superposuit manum suam, qui talem ac tantam inter nebulas saeculi nequam nostra feliciter aetate dedit clarescere, cujus interventu et veniam peccatorum, et remedium laborum, et consolationem dolorum obtinere, atque divinae secretum dispositionis cognoscere gaudemus. Accusat [Col. 0282B] nos conscientia nostra, terret culpa, peccata redarguunt. Turbamur intus, foris periclitamur, nusquam nobis securitas, undique circumsonat hostis. A dextris fraudulentus amicus insidiatur, a sinistris truculentus inimicus oppugnat. De his et aliis super quibus maturitatem vestram nuntii nostri consuluerint, divinum oraculum consulite, et quidquid nobis de misericordia Dei, exspectandum sit, mater sanctissima, rescribite.

Qui videt, nec vicissitudine mutatur, dicit: Tu homo, nondum habes alas volandi, quae tempestates tolerant, et quae ad rectam moderationem aeris [Col. 0282C] pertinent, sed tantum quasi columna es in platea sine instrumento aedificii, et sine ascensu scalae stans, ita quod luto scalae aspergeris. Nam lenis es, et non acutus in oculo correptionis ad arguendum pravos et nigros mores hominum; sed tamen gratia Dei inspicit te, non habentem clausuram duritiae cordis, sed tantum dormientem in torpore lasciviae, ita quod Deum non attendis. Ergo Dominum [Col. 0283A] tuum non habe sicut villicum; sed aspice in illum, improbitates, ut fortissimus miles, fortissime pugnans, armatus lorica et galea. Nunc enim sunt tempora quasi in oblivione Dei, et lassa in certamine Christi. Sed fama volat in mendaciis per vicissitudinem vanitatum, quasi Deum videant, sed tamen nesciunt eum. Ubi est ergo homo qui ambulet in recto itinere? Pauci sunt. Sed qui est dicit: Nullus hominum valet per vomitum garrulitatis suae, gladium ultionis meae de vagina sua praecipitanter educere, antequam veniat tempus voluntatis meae in ultione. Tu ergo, o homo, surge, et clarifica animum tuum in me, ita quod vigilanter quaeras ubi me invenias, et vives.

HILDEGARDI matri et sorori venerandae, H. abbas nomine Mulebrunensis (utinam merito!), perpetuam salutem a Domino.

Audivimus de te bona, o Christi famula. Audivimus, et bonorum omnium largitori grates exsolvimus. Ego ergo qualiscunque non sine spe exauditionis ad te scripta dirigo, et orationum tuarum aliquod singulare suffragium deposco. Commissum enim habens arduum et anxium, regimen scilicet animarum, peto, quaero, pulso per te a Domino adjuvari possibilitate et effectu felici. Non autem tibi [Col. 0283C] sit onerosum et indignum epistolae tuae scripta mihi remittere, quibus instruatur, confortetur, consoletur corpus meum et anima. Vale.

Prudens vir veracis lucis. O homo, haec verba audienda sunt: Homo qui ad vitam transire vult, debet habere speculativam spectionem animi viventium oculorum, quia Deus in talibus factis vigilat. Nam cum venerit inguinaria submersio cinereae causae diversa crimina evomens; tunc homo frenet gustum mentis suae, et tabescat in importabili facto duritiae, surgens ad auroram lucis, id est ad misericordiam quae mortem stravit, et squalida [Col. 0283D] viscera gehennae contrivit. Ubi eadem misericordia abstersit crimina hominum. Sic habeat homo fenestras ad restaurandum semetipsum in bono. Sed, o tu qui generosus es in voluntate tua, attende quod multa flumina undarunt in te, rixando in magno strepitu. O fortis ligatura, totque mammas voluptatum pullulantium vitiorum. Sta quoque in exemplo turturis, flectens genua tua quando te ipsum vincit. O vivens figura, aperi clausuram mentis tuae in pulchra facie, quod decet te in conspectu summi Regis. Cave etiam ne sis vehemens plumbum propter duritiam oris tui, si non unxeris vulnera dolentium cicatricum. Osculare autem Deum in mente tua, et desideria tua non erubescant in bona voluntate sua perficere recta et justa opera. Nunc sit tibi [Col. 0284A] refectio in labore tuo, et frena in te saeculares causas, et faciem animi tui fac decoram columbae, ita ut fenestrae coelestis Jerusalem suscipiant te. Dominus non derelinquet te, sed dabit tibi refectionem salutis.

Dominae H. summo Regi desponsatae et sororum de S. Ruperto magistrae, B. de S. Michaele in Bavenbergh abbas immeritus, quidquid valet oratione [Col. 0284B] et devotione.

In amore ipsius qui sanguine proprio nos redemit vos fervere audimus, quem etiam juxta modulum nostrum, ut munera vobis collocata perpetuo custodiat obnixe flagitamus. Magno autem cordis desiderio praesentiam vestram desideramus. Verum peccatorum obstaculis praepedientibus huc usque id adipisci nequivimus. Per ipsum ergo quem amatis, dulcedinem vestram quam intime exoramus, ut Domini misericordiam pro me imploretis, quatenus flagellum misericordiae quo me tetigit, et quotidie me tangit, taliter temperare dignetur, ut hic salutem et in futuro misericordiam et gratiam invenire merear. Quod si praedestinatio divina in proximo, ut spero, de his tenebris me vocare [Col. 0284C] dignata fuerit, volo animam meam vestris manibus et orationibus commendari. Scripta autem consolationis vestrae per praesentem nuntium nobis dirigite.

In ignea admonitione praedestinatum est; quod viva voce populus iste auditurus sit, quod de torrente lapide haurietur in obscuritate mysteriorum Dei. Sed te video in intentione tua aliquando ut aurora rutilantem, sed tamen laborem et angustiam interdum in temetipso et in aliis habentem, ita quod inde tam fortiter fatigaris, quasi ignores quid [Col. 0284D] facere possis. Nunc autem nobilissimum Patremfamilias te admonentem audi: Vigila strenue et surge in lumine, ut virgam ipsius honeste in die feras, nam si exterior homo in flagello Dei aliquando fatigatur, interior tanto fortior exsurgit, de fortissima vi, quae te sustentare vult in circumeunte rota gratiae suae.

HILDEGARDI, ancillae Dei de Monte S. Ruperti in Pinguis, BERTHOLDUS Zwnieldensis, solo nomine abbas, pulvis et cinis, si quid potest oratio peccatoris.

[Col. 0285A] Colloquium vestrum jam multo tempore desiderans volui ore ad os clamorem vobis facere de injuriis et tribulationibus quas crudeles persecutores mihi inferunt, dum me ad nihilum redigere contendunt. Licet enim consolationibus verborum vestrorum factus sum saepe laetior, obscuritatibus tamen eorum, eo quod non pene intellectui meo paterent, factus sum tristior. Unde nuntium hunc ad vos mittens lacrymosis et miserabilibus petitionibus aures vestras pulso, ut pro capacitate ingenioli mei super angustiis quae nobis incumbunt voluntatem Dei inquirentes, aliquod solatium per litteras mihi remittatis. Valde enim pertimesco, ne mens mea tempestate insolitae tribulationis dispergatur, et ne profundo desperationis immergatur.

Lux vivens dicit: Quemdam hominem vidi, quem quasi debilem ac claudum in praecellentia magisterii dimisi. Quomodo? Qui in imbecillitate carnis suae velut nudi naufragi rebelles erant, hos ipse fugit propter timorem belli. Sed nunc illum video sicut humilem et flebilem peregrinum. Unde illum inspicio velut filium haereditatis, virga verberatum propter inquietudinem morum mentis suae. Volo autem eum in primitivam Ecclesiam restituere, quasi felicem hominem, cum mons in Tauro demergitur. Nunc in aeternum vive.

Dilectissimae in Christo dominae et matri suae H., G. minister fratrum in Salem, si quid potest peccatoris oratio.

Omnis qui amat Christum, hic etiam Spiritum Christi habet, et nemo potest dicere: Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto (I Cor. XII) . Tu vero, mater dulcissima, speciali a caeteris Christi membris dono sancti Spiritus finem hujus mundi visitare missa es. Sanctus enim veraciter Spiritus per te atque in te sicut in organo suo loquens, apertissime agnitus [Col. 0285D] revelatur. Denique vidi et legi maxima sacramenta mysteriorum Dei, quae per te in libro a te scripto Dominus scientiarum indignis hominibus aperiens reseravit. Credo itaque et certissime teneo Spiritum veritatis qui a Patre Deo Filioque procedit, contra mendacii Spiritum, qui a patre diabolo in proximo venturus est, per te et loquendo coruscare, et coruscando fulgurare. Tecum igitur sicut cum sponsa et famula Christi et conscia secretorum Dei pro anxietate cordis mei, humiliter ac simpliciter voluntatem opinionis requiro, si tamen hic affectus et hoc desiderium non est contra ipsius voluntatem. Communi fratrum de Salem consilio, abbate ipsius domus defuncto, in patrem electus sum, cum et ante per multa tempora eamdem curam pastoralem, licet [Col. 0286A] inutiliter, in Rettinhasili administrassem. Deus, qui occultorum cognitor est, ipse novit quoniam et istam et illam administrationem semper omnino invitus habui et habeo. Quapropter, quaeso, sancti Spiritus voluntatem simpliciter quaerenti mihi simpliciter de hac re insinues, scilicet ut si cautius et salubrius est hoc onus abjicere, digneris mihi dicere; sin autem, et hoc per te scire merear. Quidquid tamen volueris, sigillatae litterae mihi a te per latorem praesentium transmissae referant. Vale, mea domina, in Domino.

Quicunque agrum vel ovile propter fidem procurationis susceperit, ipsa dimittere non debet, sed sicut paterfamilias ea reget. Qui enim ovile suum relinquit et aliud recipit, praeceptorum Dei praevaricator nominatur. Tu autem pastor secundum pietatem Patris, et secundum curam pastoris virgam correctionis habe. Pastor etiam furem non faciat se. Quomodo? Fur enim quae vult aufert, et quae non vult dimittit. Sic quoque multi pastores secundum propriam voluntatem quod volunt eligunt, et quod nolunt reprobant. Saepe etiam perfectos discipulos contemnunt, et vagos atque vanos requirunt. Pius namque pater in omni dilectione filium suum corripit, et quod bonum est ipsi non abstrahit. In congregatione [Col. 0286C] autem tua quosdam per bona opera et per patientiam rutilantes sicut auroram video, sed majorem partem per vicissitudinem morum et per vanitates nebulosas, et proprietatem suam in verbis excusationis cerno. Hos admone et corripe quantum poteris. Deus enim vetus et novum testamentum elegit, et ea filiis suis reliquit, ut per Spiritum sanctum recta lege vivere docerentur. Deus autem te vult. Vide ergo ne ab illo discedas.

HILDEGARDI, margaritae praelucidae, B. pauper Christi [Col. 0286D] servus et abbas de S. Euchario immeritus, in virginitatis proposito placere virginum sponso.

Audivimus et novimus famam vestrae virtutis, imo virtutem quae operatur in fictili vase vestro divinae pietatis. Audivimus et novimus, statimque propheticum illud expletum in vobis consideravimus: Bonum est viro, cum portaverit jugum, etc. (Thren. III) , vere multum et super vos extulistis: quia quod nos aggredi formidamus, in virili animo supergressa sic in consuetudinem duxistis, ut cum Apostolo dicatis: Nostra autem conversatio in coelis est (Philipp. III) . Sed nos, licet, tumultuantis saeculi fluctuationibus impediti, salutare sanctitatem vestram per nuntios nostros diu supersedissemus, in nullo tamen refriguisse credendus est ignis ille charitatis, [Col. 0287A] qui semel erga vos ardere coepit in cordibus nostris; unde et in nullo minus beatitudo vestra memoriam pusillanimitatis nostrae apud eum, cum quo unus spiritus estis, habeat, et idem pro nobis et pro loco nostro agere commissas vobis sorores incessanter admoneat, admonitoria quoque verba vestra desideramus, et vos semper bene valere ex omnibus visceribus nostris exoptamus. Valete.

Qui est dicit: O homo, tu indutus es lorica fidei, et circumamictus cingulo sanctitatis. Velut homo faciem suam in speculo videt, non habens in hoc plenum gaudium, quia interdum dubitat utrum facies [Col. 0287B] ipsius pulchra sit, an non. Nam mens tua similis est aedificio quod a longe aspicitur, et quod nebula aliquando tegit. Sed et praeceps es sicut sarcina, quam portator in venditione portat. Unde vide utrum utilior sit bos, an asinus; an viridis terra, an arida; an nomen, an pronomen; an mons, an vallis inter inimicos hominis. Sed probus magister multo utilior est caetera turba. Quemadmodum et aer utilis est, diversos fructus in alis suis producens. Opera enim hominis parum valent sine providentia magistri. Nunc cave ne tabescas in magistratione quamdiu velut oculum unum habes vitae; sed praebe lumen tuis in materna dulcedine, et vulnera eorum terge sine fama tyrannidis, quoniam bonus medicus vulnera hominum cum misericordia ungit, nec in [Col. 0287C] hoc tardat. Nam propriae ovi suae osculum dedit, et in sanguine suo eam lavit. Tu autem, o homo, misericordiam, scilicet pulchram amicam regis, in thalamo mentis tuae pone, et suavissima charitate indue sanctitatem sicut purpuram, ac sicut diadema decoris atque dulcissima aromata in sinum tuum collige, et in aeternum vives, sicut mons myrrhae et thuris. Vigila ergo, portans onera tua cum clave remunerationis, ita ut cum sol super omnia sine turbine diversarum tempestatum radiat, ibi utiliter tibi appareas.

Sanctae et Deo dicatae virgini H., matri suae dilectae, L. solo nomine abbas de S. Euchario salutem, et tantae devotionis affectionem, quod si quis praeter me sciret, vel nihil, vel ea quae non sunt scibilia sciret.

Satis ridiculosum videretur si aquilas papiliones, si cervos pulices, si leones lumbrici missis litteris salutarent. Sic, imo plusquam sic mirandum, vel ut verius dicam ridendo, quod peccator in divinis vel humanis artibus parum, vel nihil valens, illi scribere praesumit quam Deus cum mirabili castitatis praerogativa, tam alta et tam insigni mirificavit ingenii excellentia, ut non solum philosophorum et dialecticorum, verum etiam antiquorum prophetarum [Col. 0288A] exsuperes acumina. Temerariae tamen praesumptioni, mater piissima, solita benignitate non denegabis veniam, cum rescribendi causa fuerit familiaritatis audacia. At tibi scribendum et ad te saepe veniendum non me viae absterrebit difficultas, dum sermonum tuorum me invitet utilitas, tanto gratior, quanto majori fuerit studio comparata. Gratius enim possidemus quae cum labore acquirimus. Unde, domina, nostra te non moveat improbitas, quoniam vires quas tibi corporis denegat infirmitas, compatiens administrabit charitas. Litteras a te promissas cum magno desiderio exspecto, quas per praesentium latorem mittere non differas. Sed et etiam quod tibi visum fuerit de negotio tibi commisso rescribas.

In vera visione vidi et audivi haec: Quidam vir hortum studiose colebat, sed nebula superveniens illum arefaciebat, et vir ille eumdem hortum incultum dimisit, postea eumdem hortum fodiendo evertit, et rosas et lilia ac alia bona aromata in illo posuit; sed iterum flores herbarum istarum de superveniente turbine commovebantur. Tunc idem vir intra se dicebat: Agrum de horto isto faciam, in quo triticum et hordeum seminabo. Nunc tu, qui Pater nominaris, audi. Hortus iste initium tuum erat, quod primum per variam vicissitudinem aliquantum nebulosum fuit, sed postea per admonitionem [Col. 0288C] Spiritus sancti, illud ad meliorem partem convertisti, et in Spiritu sancto velut in bonis herbulis delectabaris. Taedium tamen te interdum fatigavit, quemadmodum turbo flores inclinat. Nunc Deo placuit quod agricolam te constituit, ut cum magna sollicitudine undique circumspicias, et aratrum recte in terra ponas; quoniam tibi non proderit quod per taedium torpeas. Haec secundum exempla sanctorum facies, et in eorum moribus mores pii Patris disces. Bonos et rectos ama, vanos autem et delinquentes corripe, ac eos qui ut lapides duri sunt patienter tolera, ne cum duritia, ne cum impetu irae sicut aquila super eos cadas, sed ut omnia cum moderatione facias. Sic fac ne [Col. 0288D] gregem Christi dispergas. Te ipsum quoque coerce, et secundum Regulam doctissimi magistri vive, et de fortissimo viro instruere, qui aquas produxit et eas in rivulos divisit, et qui terram facit germinare et pomiferam florere; et qui montes exaltavit, et eos super valles posuit; et qui firmamentum cum omnibus ornamentis suis constituit, et qui ventos eduxit flare, ac aerem cum igne volare. Idem etiam vir beatus est, quia omnis beatitudo ab ipso procedit, et vir nominatur, quoniam omnia creavit, et omnia quae virtuosa et fortia sunt viriliter pertulit. Ergo sensum tuum rivulis aquarum Scripturarum et conversatione sanctorum et quomodo vivebant imbue, et corpus tuum prohibe, ne divitias diaboli, sed virtutes per bonam doctrinam faciat germinare, [Col. 0289A] atque montem virtutum attende: et hoc per humilitatem facito, et in fratribus tuis flores velut de arboribus producito. Sol quoque esto per doctrinam, luna per differentiam, ventus per strenuum magisterium, aer per mansuetudinem, ignis per pulchrum doctrinae sermonem. Haec in pulchra aurora incipe, et in rutilante lumine ea perfice, in quibus etiam strenue persiste, ut in aeternum vivas.

W. Dei gratia, licet indignus, Bosonis-villae abbas, H. dilectissimae suae ac Deo dicatae virgini, illud quod felicissimum in vita aeterna est.

[Col. 0289B] Quoniam in tribulationum procellis portum salutarem omnibus ad te confugientibus gratia Dei te donavit, idcirco et nos periclitantes, manus ad te supplices extendere non dubitamus. Praesenti igitur litterarum cautione tibi insinuamus, quod ecclesiam nostram, quae per Dei misericordiam annis multis in magno honore habita est, jam peccatis nostris exigentibus, detestandus infamiae rumor asperserat. Nam quidam ex nostris incentores malorum, suggerente eis, qui bonis semper infestus est, diabolo, domum nostram, nos et totum conventum qua possunt perturbatione gravare non desinunt; et ut totum concludamus, egerat hoc effrenata eorum superbia, ut universi peccata nostra latentia jam [Col. 0289C] patuisse dicant. Hujusmodi ergo oppressionis sarcinam sublevationis causa deferentes ad te, petimus humiliter ut super hoc aliquod consolationis verbum nobis rescribas; ante omnia et ut orationibus tuis Deo et hominibus nos reconcilies, instanter rogamus. Vale.

In visione qua anima mea frequenter videt, vigilans aspicio in loco tuo turbinem, quasi in aliqua vicissitudine nubis rutilantis et nigrae ac turbidae, et ipsum locum valde commotum. Sed in anima tua tres colores video. Primum in nigredine malitiae et iracundiae, secundum in fumo gustus inutilitatis, [Col. 0289D] tertium in similitudine rutilantis aurorae benevolentiae et suspirii ad Deum anhelantis. Gloriosum autem lumen in aliquibus turbae tuae video ad Deum ascendere, unde Deus ipsum locum in auxilio suo sustentat. Tu autem, probe pastor, agrum illum aspice, qui in plenitudine fructuum a Deo benedictus est, et super quem nigra nebula venit, quae eum valde laedit, ac fructum suum pejorem priore facit. Hoc est taedium et malignitas quae in corde illius sunt qui bonum scit et perficere potest, sed in utraque parte, scilicet taedii et malignitatis, mentem suam occupat, et sic a bono opere impeditur. Fili Dei, ista fuge, et in fructuoso agro igne Spiritus sancti operare antequam dies illa veniat, quod plus operari non valueris.

Sanctae ac venerandae matri H., R., servus servorum Dei de Zwetel, Regem regum in decore suo videre in terra viventium.

Gratiam Dei in labiis vestris esse diffusam probat manifestatio Spiritus data vobis ad multorum utilitatem. Nam illum qui ex Deo est spiritum sapientiae et intellectus accepisse vos credimus, qui ubi vult spirat (Joan. III) , et cui vult miseretur, et quem vult indurat (Rom. IX) . Haec mihi scienti placuit his litteris prudentiam vestram consulere, imo prudentiae vestrae actorem Spiritum sanctum ad discutiendam caliginem mentis meae per vos invocare. [Col. 0290B] Nam porto onus grave, pastoralis scilicet curae officium, quod usque in finem portare mihi tantae rei nec vitae merito, nec sapientiae doctrina congruenti difficile est ac laboriosum, deponere vero aeque periculosum. Obsecro igitur vestram sanctitatem ut in hac fluctuatione pusillanimitatem meam consolemini, et quidquid placuerit Spiritui sancto mihi rescribere dignemini.

In mente tua cogitando exaggeras quod de unoquoque labore quiescere vel desistere velis, ac sic manum ad operandum opus magistri tui non levas, sed frementibus dentibus intra te dicis: Omnia quae [Col. 0290C] mihi contradicendo adversantur sustinere non possum. Tempus enim istud tempori filiorum Israel simile est, quo illorum praepositi praecepta Dei eos instruendo valde laborabant; sed ipsi in lacum proprietatis eorum Deum contemnendo aspexerunt. Hoc etiam nunc in filiis Israel, scilicet in spiritali populo, qui in contemplatione Dei est, contingit. Sed filii Israel quomodocunque peccaverunt, Deus nunquam eos sine magistro esse dereliquit. Novissime quoque immaculatus Magister venit, qui in humanitate sua omnem iniquitatem vulneravit, et qui super omnes potentissimus fuit, quia nullus ei simul apparuit. Sed quod ille ab injustis passus sit, et quale exemplum magistris reliquerit, attende. [Col. 0290D] Sed tu intra te dicis: Nullum bonum in ipsis perficere possum. Nunc autem in teipsum respice, et quomodo eos portes et sustineas vide, ita quod nec ipsi tecum culpentur, nec tu cum illis culpabilis sis. Qui vero justitiam diligit et injustitiam affligit, nec ei in ullo communicat, etiamsi a discipulis non, audiatur, justus est. Christus enim dilectos et electos suos collegit, quamvis a cunctis hominibus receptus non sit. In teipsum etiam respice cum circumcinctione justitiae Dei, ut scriptum est: At intus in fimbriis aureis circumamicta varietate (Psal. XLIV) , hoc est in animo ac in corde tuo mansuetus et mitis esto. Et hoc quoque in fimbriis aureis, ita ut haec dilatando sapienter facias, ac eum circumcinctione justitiae subditos tuos corripias, charitatem [Col. 0291A] cum varietate illa habens, quod eam ubique spargas, quemadmodum venti in viribus suis divisi sunt. Aquilo namque percutit, et nullo modo parcit; sed alius ventus isti in aliquo similis est qui eum sustinet. Alios vero ventus his in blandimento obvius est; sed alius omnes eos temperat. Aquilo enim firma correptio est, in qua quaedam ira latet. Sed quidam alius ventus eum cum severitate et discretione sustentat, ut homo juste corripiat. Ventus autem qui ipsis declivior est hominem misericordiae et pium esse docet, ita quod in seipso etiam unumquemque alium hominem esse recordetur; et ita ventus iste oculus eorumdem ventorum est. Sed ardens ventus omnes ventos istos cum charitate temperat et dividit, ac discernit, scilicet [Col. 0291B] ne aquilo cum cadente morbo cadat, sicut Satan cecidit; sed ut in rectitudine perseveret, et ut ille ventus, qui severus est, in constantia justae vindictae consistat, quomodo scriptum est: Irascimini et nolite peccare (Ephes. IV) . Hoc est, ira talis esse debet, ne ipsa iniquitati societur consentiendo, et ne hominem odibili crimine totum conciliet. Unde et lenior ventus ille praedicto ardente vento temperatus, cum discreta correptione persistat, ut ille facit qui filium suum cum virga percutit, quem tamen diligit. Tali modo teipsum tempera, divide, ac discerne, et in fide ac in timore Dei te corripe, et tunc joculatrix vitiorum et obnubilatio inquietorum morum a te fugabuntur, ac ignis Spiritus sancti in te ardebit.

Venerabili in Christo multum dilectae matri dominae H. de S. Ruperto, frater NICOLAUS dictus abbas in Halesbrunnun, quidquid optari potest felicius vel sperari sublimius.

Certus de vobis, quod universis utiliora providere jucundum semper habueritis, precor attentius ut et mihi solito affectu consulatis. Cur autem tandiu sanctitatem vestram non visitaverim, credo vos non latere, cum medullitus id desideraverim. Verum quod nequeo opere, mente perago. Utrumne hoc ita sit, non opus est praeter vos alio teste. Nunc [Col. 0291D] vero supplex peto, quaero, pulso, ut mihi per vos divina detur consolatio, scilicet ut litteris vestris praemonear, et sanctis orationibus a malo eripiar. Nam Deo nihil est impossibile, nec vobis hoc denegari scimus. Valete.

Lux vera in lumine dicit per os Sapientiae: Vetus lex officialia signa reliquit, et in auditione verbi taedium habuit, nec laborare voluit, ac sic finita est. Tunc Ecclesia in vexillo Regis surrexit, et eamdem legem in purissimo oculo observavit, nec taedium habuit, sed libenter laboravit. Sic tu, o probe miles, fac. Et iterum: Cum vir praeliator [Col. 0292A] exercitum suum educit, si vexillum suum aliquis vilis homo cadere permittit, alius vir fortissimus illud elevat ac strenue portat, propter quod dominus suus ipsum valde amat, et magnum praemium ei dat. Sic et tibi fiet, si in vice Christi strenue cum eo laboras. Mens autem tua in quadam bona intentione ad Deum rutilat, sed quidam ventus turbinis cujusdam inutilitatis te fatigat, quem tamen Spiritus sanctus a te abjiciet. Et plateae quarumdam civitatum lutulentae sunt, et calceamenta quorumdam hominum putredine plena sunt, ac justitia cum iniquitate obnubilata est, et praecepta legis cum praevaricatione praeceptorum Dei violata sunt. Quapropter pastores ululent, et cinere se aspergant, quia constituti gradus Ecclesiae jam [Col. 0292B] scire nolunt quid sint. Nam caput oculis caret, ac pedes itinera non habent, quoniam flagitia superfluae iniquitatis hominum de manu Dei nondum ad plenum purgata sunt; sed tamen eadem mala non post longum tempus finientur, et melior lux priore lucebit. Nunc autem quidam homines in duas partes cordis sui divisi sunt, scilicet in alteram partem, quod cum elatione propriae mentis omnia scire volunt, in alteram vero quod odio habent profectum illorum qui in via recta ambulant. Hos pessima diabolica turba, quae cor mali nominatur, acerrime et noxie fatigat. Et hoc genus malignorum spirituum contradicere non audet illud quod Deus construxit, sed unamquamque causam aliene [Col. 0292C] distrahit, ita ut quod ipsi in perditione volunt et eligunt, hoc in aestimatione sua bonum et sanctum in Deo esse dicunt, et sic in magna irrisione populum ducunt. Sed quomodo hoc genus effugiendum est, in humilitate et stabilitate fidelium hominum destruitur.

Bellaevallis, G. Cari-loci, A. Clarifontis, R. Caritatis, G. Bethaniae, dicti abbates, H. praeelectae [Col. 0292D] Christi, sponsae florere in gratiam et collaudare canticum.

Cunctorum spiritualium Deo largitori chrismatum toto cordis jubilo gratiarum exsolvimus actiones, qui dignationis suae antiqua miracula nostro non dedignatur renovare in tempore. Ex quo facile advertimus ejus nos minime fraudari promissis, quibus suos olim consolatus est dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII) . His licet nos indigni inveniamur promissis, eis tamen sic vestri cordis, cooperante Spiritu sancto, recognoscimus inflata praecordia, ut quamvis idiota condiendi libros, aliaque mira perplura faciendi, hisque qui inpraesentiarum sunt stupendi, coelestis mirabiliter aspiret harmonia, et ante incognita [Col. 0293A] mortalibus per vos fiant manifesta. Et quid mirum? jam enim, jam, inquam, ut vera Christi sponsa et immaculata innixa super dilecto suo, cujus laeva sub capite vestro, et ejus dextra amplexatur vos (Cantic. I) , qui vos in suum cubiculum duxit, suaque vobis secreta excellenter reseravit. Ut in his vos confortet Dominus sedulo vobis optantes, quatenus aliqua nobis de nostro statu divinitus vobis revelari, nobisque insinuare curetis, humillime deposcimus. Sed haec mulier, praesentium latrix, femina nobilis est et cujusdam amantissimi viri uxor est. Haec devotione multa venit ad te humilis et pedestris, cum in equis et multo comitatu possit venire. Causa autem haec est adventus ejus. Jam multo tempore sterilis permansit, cum [Col. 0293B] tamen primum pueros generavit: sed illis mortuis, et alios non gignens, dolore vehementi afficiuntur ipsa et maritus ejus. Hinc est quod ad te ancillam et familiarem Christi confugit, habens fiduciam quod meritis et orationibus tuis obtineas apud Deum, ut possit adhuc fecundari, et benedictum fructum ventris in prolis procreatione exhibere Christo. Inde est, quod nos ab ipsa et a marito ejus rogati, rogamus te, ut in hac petitione pro ipsis stes apud Deum, et quod desiderant mereantur obtinere.

O personae quae per gratiam Dei in Dominica vocatione pastoralis curae estis, discite primam vocationem Adae, cum Deus illi dixit: Ubi es? (Gen. III.) quando per inobedientiam praevaricator exstitit. Tunc etiam illi nomen quasi tenebrosa terra erat, et Deus ipsi vestitum dedit, sciens quod propter eum tunicam humanitatis sumpturus esset. In qua etiam clara voce misericordiae illum revocabat, quando peregrinus filius in semetipso ad memoriam sui rediit, cum dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pereo (Luc. XV) , et pater ejus ipsum in gaudio suscepit, Nunc decet vos magistros, ut in primo oculo [Col. 0293D] claritatis videatis, quod Deus per alienam viam Adam revocavit, scilicet per osculum humanitatis in saginato vitulo, sic dicens: Homo per inobedientiam perierat, sed eum per poenitentiam reducam. Sed et in excelsum montem ascendite, ac in valle tabernacula facite, et in eis diu manete. Cum enim sursum aspicitis, Deum sequendo montem ascenditis. Tunc etiam in profundam humilitatem respicite; quoniam Filius Dei in humanitate sua totum hominem portavit, ac in omnibus operibus vestris, scilicet in vobismetispis ac in aliis humilitatem attendite, et in ea diu perseverate. Cavete ergo ne mens vestra similis sit nigro monti, ubi in ignitis carbonibus aera fiunt per artes fabrorum. Hoc squalidi mores in mala consuetudine sunt, interdum cogitando, [Col. 0294A] interdum desiderando, interdum operando quae inutilia sunt, quae sanctitatem non parant, sed quae laesionem lasciviae faciunt. Ista, milites Dei, fugite et lucem illam inspicite quam aliquantulum gustastis, et ad sanctitatem citius surgite, quia nescitis quando finem accipiatis. Deus enim rationalitatem homini dedit. Nam per verbum Dei homo rationalis est. Irrationalis autem creatura velut sonus est. Sic Deus omnem creaturam in homine constituit; sed rationalitati duas alas dedit, quarum dextra ala bonam scientiam, sinistra autem malam scientiam significat. In his homo est quasi volatilis sit. Homo etiam velut dies, et velut nox est. Cum autem dies noctem in homine opprimit, homo bonus miles nominatur, quoniam in militari virtute [Col. 0294B] malum superat. Unde vos, o filii Dei, Christo per diem militemini, et in quiete mentis nebulam fugite, quae diem obnubilat, ac etiam nocturnas insidias quae per propriam voluntatem in dilatatione cordis nimietatem loquuntur declinate, et estote dies quae a cadente rore in mane tangitur, et quae postea in placida temperie temperatur, ita quod omnia in discretione probetis, et quod vobis et aliis bona recte provideatis. In cavernis ergo columbae cum pura simplicitate habitate, ut vocem exsultationis et salutis in tabernaculis justorum habeatis. Nam Deus vitalem vocem spiraculi vitae in rationalitatem posuit vocem scilicet exsultationis, quae cum bona scientia Deum in fide vide et cognoscit, et eadem vox in bene sonante tuba cum operibus benevolentiae sonat. Vox [Col. 0294C] enim amplexionem charitatis habet, ita quod etiam humilitate mansuetos colligit, et misericordia vulnera ungit. Charitas etiam cum torrente aqua Spiritus sancti fluit, videlicet cum pace bonitatis Dei. Humilitas quoque hortum cum omnibus pomiferis gratiae Dei parat, quae circulum omnis viriditatis donorum Dei habet. Misericordia autem balsamum sudat ad omnes necessitates quae homini adsunt. Haec etiam vox charitatis in symphonia omnium laudum salutis sonat. Ipsa quoque per humilitatem in excelsum sonat, ubi Deum videt, et ubi cum victoria contra superbiam pugnat. Ista enim vox per misericordiam lacrymabili et jucunda voce clamat, quia pauperes et claudos ad se colligit, et quia sic auxilium [Col. 0294D] de Spiritu petit, ut haec omnia bonis operibus impleat. Ipsa enim in tabernaculis sonat, ubi sancti per aedificia illa fulminant quae sibi in hoc saeculo praeparaverunt. Vos autem, o filii Dei, voci bonorum vos adjungite ubi jussi sunt, et Deus suscipiet vos, quoniam vos vult, et in aeternum vivetis. Quod vero matronam Dei adjutorio fecundari petitis, hoc in Dei voluntate et potestate est, quia ipse novit ubi prolem concedat, ubi prolem auferat, quoniam non secundum visum hominum, sed secundum interius judicium judicat. Ego enim, quoniam rogastis, pro ipsa Deum orabo, sed ipse faciat quod inde pie et misericorditer fieri disposuit.

Floribus virtutum sanctorum redimitae H. gloriosissimae ancillae Christi de Binga, N. humilis et indignus provisor fratrum in Eberburde, pro studio boni propositi, denario diurno evangelico remunerari.

Gratias immensas referre non cessabo Deo, qui vestrae personae celsitudinem tanquam lucernam ardentem non modio subtectam, sed super candelabrum posuit, qui angelica visitatione et Spiritus sui gratia vestram reverendam sanctitatem tueri ac consolari non desistit; qui etiam bonam famam [Col. 0295B] opinionis vestrae non solum in regione Germaniae, sed etiam in nostris atque aliis mundi partibus longe lateque velut bonum suum odorem respersit, ut merito cum Apostolo dicere possitis: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco (II Cor. II) . Et nos congratulantes tanto pietatis vestrae culmini, dicere compellimur: Quam pulchra facta es in deliciis, filia principis, exsultabimus et laetabimur in te, memores uberum tuorum super vinum (Cant. III) , in quibus nos infirmi invenimus quod fugamus, et fortes quique ac robusti secundum a Deo datam vobis sapientiam solidum cibum sumentes dicere irreprehensibiliter possint: Labia tua, o sponsa, Deo dilecta. Civitas enim in monte virtutum collocata abscondi [Col. 0295C] non potestis, quia columnam immobilem et inconcussam in medio Ecclesiae suae Dominus vos constituit, ut inter aerumnosa hujus mundi discrimina plebs sua suo sanguine redempta per vos discat quid appetere, quid cavere debeat, et exemplis bonarum virtutum vestrarum inducta de die in diem proficiat, et de virtute in virtutem non segniter ascendens videre possit Deum deorum in Sion. Obtentu igitur precum vestrarum confisus, ac si dignus non sim coronam laborum percipere, saltem sit mihi primum fugisse supplicium. Vestris igitur orationibus studiose me commendo, quia magnis peccatis saepius pietatem Dei offendi. Vale, domina dilectissima, et pro me indigno Deum exora, verbisque tibi a Deo datis saluta.

Jacula quae in incredulitate et in contumelia malitiosorum verborum veniunt, similia periculoso vento sunt, qui repente ad cor hominis venit. Et haec est tempestas primi angeli, in quo ipse Deum despexit. Saepe autem video in felicitate hominis, quem Deus valde amat, quod hae poenae se illi objiciunt, quia inimicus felicitatem illius cognoscit, ac eum in hac tempestate opprimere vult, ut cum eo cadat. Sed ipsum de sinu Dei rapere non valet. Attamen angustia et tribulatio illi ab elementis occurrunt, in illa tamen temperantia quod Deus eum observat. Sicut autem Ecclesia novam genituram novae [Col. 0296A] prolis in sanguine Christi suscepit, ita oportebat et decuit dotem Spiritus sancti, scilicet aquam sanguini Christi conjungi, quia etiam tabes in sanguine cujusque hominis est. Sed admoneo te, o paterfamilias in monte Sion, ut facias quod sis tuba canens strenue in spiritali populo tui gregis, ut non deficiat in charitate et in obedientia, et in aeternum vivens. Et iterum in temetipso undique habe oculos ad aspiciendum justitiam et veritatem, ita ut anima tua semper vigilet, ne in strepitu hujus saeculi impediaris.

[Col. 0296B] RICHARDUS servorum Dei in Sprinchersbat minister indignus, H. congregationis S. Ruperti sanctissimae et Deo dignae dispensatrici post hujus mundi terminum supernae civitatis recipere consortium.

Quod litteris vel ipsi sane praesentium latori pro me nunc vestrae sanctitudini interim praecepi assistere et loqui, haec causa est, quia ego ipse per me atque pro me venire quidem volens, sed non valens, dies fateor et annos non paucos hactenus in vanum haec cogitando consumpsit. Nam quantum certe et ex quanto magnificae sanctitatis vestrae praesentiam et collocutionem ab initio semper desideraverim, ipsum nunc cui nuda et aperta sunt omnia, non fallaciter, sed vere et veraciter Deum testificor. Infelix igitur ego in dispensanda vel administranda [Col. 0296C] cura pastorali constitutus, viribusque nimirum tam mentis quam corporis prorsus pene destitutus, quia haec dispensanda vel administranda me satis inutilem, debilem et imparem conspicio, dolere tantum et flere, et de corpore mortis hujus liberari magis ac magis desidero (Rom. VIII, 24) . Nunc itaque, sanctissima et inter feminas benedicta, per vos Dominum quaerere de causa mea, ex more Dominum cupio consulere, et an mihi jam ab hac ipsa occupatione et dispensatione potius cessandum et desistendum sit. Si id liceret, per vos maxime vellem cognoscere et investigare. Litteris ergo sigillatis more et clausis, hujus rei tenorem me, quaeso, causa Dei quantocius rescire facite, et moerens cor meum [Col. 0296D] consilio et auxilio vestro in Domino laetificare.

Audi mystica Dei. Dominus qui possidet familiam sibi subjectam, cum aliquem de eadem familia elegit, dans illi locum sanctificationis, ut onus suum secum portet, ita tamen quod ille se excusat quod non sit dignus onus illud sufferre; tunc si dominus suus eum in hoc non audit, quia sibi placet ut onus illud ferat, dominum suum non commoveat, sed quantum praevalet, illi humiliter obediat. Quod si postea in eadem causa ullus defectus alicujus utilitatis propter imbecillitatem sensus et scientiae illius subripuerit, ipsi non oberit, quia Dominus [Col. 0297A] suus illud providebit. Nunc, Pater et amice, in vice Christi respice ad sermonem istum et audi: os enim tuum coeleste est, et mens tua cum nube floret: unde radix tua ascendat, ac Dominum Deum tuum adora, et indue loricam, atque militare contra bacchantia vitia, lasciviam fugiendo et avaritiam non amplectendo. Deus autem quem occulte invocas, in amore tuo suscipiet te.

Pauperis praelati habens officium, dominae et matri suae, H. de S. Ruperto in Pinguis, intimae dilectionis [Col. 0297B] et orationis affectum.

Sicut multitudo fidelium proclamat, non est mirum quod Deus requisitus a vobis invenitur et appareat vobis, quia fidem non fictam habetis in illum, et quod majus est, ejus favore et gratia integritatem pueritiae ipsi consecrastis, et extunc in sanctitate et justitia, utpote vas electionis hactenus coram eo vixistis. Et procul dubio qui vos tales conversari constituit, et quod praecipuum est, qui arcana mysteriorum suorum per vos innotescit, dignam quoque exauditione judicat pro quibuscunque in nomine ejus petieritis. Et certe quae erga vos sunt, quae et audivi et ex parte vidi, absque ulla ambiguitate divina et sancta esse credo, et nulla ratione de his possum dubitare, cum sciam nihil [Col. 0297C] Deo esse impossibile. Deus namque sicut per viros prophetantes, sic et per sanctas feminas secreta divinitatis suae pandere aliquando voluit et potuit, testante Joele: Effundam, inquit, Spiritum meum super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri et filiae vestrae, et super servos et ancillas meas effundam de Spiritu meo. Porro legitur Deboram, Oldam, Annam matrem Samuel, Elisabeth matrem S. Joannis Baptistae, aliasque mulieres Deo devotas spiritum prophetiae habuisse, et tamen conjugatas fuisse; quanto magis vos omnino carnis fragilitate expertem, a puerilibus annis pudicitiam Deo servantem? Immensas gratias, domina, omnipotenti misericordiae refero, quod tantumdem ad beatitudinis [Col. 0297D] vestrae notitiam pertingere promerui: unde et materna viscera humiliter pulso, quatenus verba consolationis per scripta vestra ad me dirigatis, et multum in procellis fluctuantem, sicut et saepius viva voce fecistis ita etiam nunc ex scripto ad confirmationem memoriae erigatis.

Mens tua niveae nubi similis est, quae aeriam nubem in qua sol fulminans transcendit, et etiam interdum similis est turbidae nubi, quae tempestatem portat. Nivea enim nubes taedium vagantis mentis est: aeria autem nubes puram scientiam per patientiam quae fidem habet intendit; sed turbida turbulentiam [Col. 0298A] multae tristitiae in inquietis mentibus portat. Nunc disce quod nivea nubes aerem aquilonis habet, qui omnem viriditatem arescere facit, et de quo flores cadunt. Nunc tu ista fuge, et in puro aere sta et permane, ac in vita quam nescis Creatoris tui memento, nec illum fugias, cum eum videndo non cognoscis. De vita etiam illa spiritus tuus redolebat, qui anima nominatus est, quando anima de ipsa processit. Anima namque opera ponit et probat, et sive bona sive mala sint, et eisdem operibus Spiritus fortissima vi molendinum est. Tu autem aedificium bonorum operum aedifica, ut cum circulus animae tuae fuerit otiosus, aedificium istud inveniat; quod si non invenerit, in ruinam vadit. Unde quoque strenue vigila, antequam umbra obitus tui appropinquet. [Col. 0298B] Igneus Spiritus sanctus in hoc te adjuvabit.

Sanctae et venerandae in Christo matri dominae H. de Pinguia, H. de Flanheim, praepositus licet indignus, multam orationis et obsequii devotionem.

Cordium inspector Deus novit quam libenter sanctitatem vestram obsequiis honorarem, si ordinatione divina locum et facultatem acciperem. Interim igitur, accepta sit vobis, quaeso, devotio mea; et sicut dudum verbo rogavi, orate pro me ad Dominum, [Col. 0298C] ut vobis revelet quae circa me sunt, quatenus de bonis reddere gratias; de malis vero dignis poenitentiae fructibus Deo satisfacere merear antequam moriar. Quidquid vero Dominus ostenderit de me, scripto mihi significare dignemini, et orationibus vestris me habere commendatum. Familiarius et amplius vobis scripsissem, si corporis infirmitas non obstitisset.

Lux vivens tibi dicit, ut strenue vigiles, et ne taedium in cophino mentis tuae colligas quasi alienus sit, ita scilicet velut possibilitatem loquendi non [Col. 0298D] habeas. Deus autem in te requirit hoc, quod possibilitatem habes, corripe ovile tuum. Unde te ipsum accusa quod Deum in purissimo fonte in hoc non inspicis, sed tantum dicis: Deus, Deus meus, adjuva me; et tamen sic operando eum non tangis. O bone miles, nunc surge, quia gratia Dei ad te currit, et in aeternum vives, ita quod vivens lapis sis in coelesti Jerusalem.

H. Deo dilectae et sororum de S. Ruperto in [Col. 0299A] Pinguis magistrae venerandae, W. fratrum in Hegennehe praelatus quamvis indignus, donum scientiae et sapientiae et perpetuae integritatis praemium.

Ut primum vestrae sanctitatis famam audivi, ad salutandam eam missis vobis litteris meis maturavi; sed quia utrum praesentiae vestrae allatae sint an non, incertum habeo, et ideo novas prioribus adjiciens, multoties mittere non cesso, quousque eas praesentiae vestrae exhibitas esse cognoverim. Et nunc in his vobis transmissis litteris meis, ad opem orationum vestrarum pauper valde et egenus confugio, quia praeter figuram hominis nescio quid de donis Altissimi acceperim. Caligat visus, surdescit auditus, inopia loquelae lingua constringitur, defectu [Col. 0299B] vocis et devotione mentis in divinis laudibus mutesco, tarditate intellectus praepeditur, memoria labilitate exinanitur, superbia animus inflatur, ira accenditur, tristitia constringitur, accidia dejicitur, pusillanimitate et verecundia continue confunditur.

Sed his malis omnibus accessit mihi gravis et molesta infirmitas, quam nisi misericordia Dei per te evadam, necesse est mihi per eam, post modicum, periculum vitae imminere. Sed quia pius et misericors est Deus, et voluntatem timentium se faciet, peto ut per orationes vestras haec omnia mala tam in corpore quam in anima evadam, sublimatoque a me jugo dominationis inimicorum meorum, valde [Col. 0299C] enim aggravatum est super me jugum eorum, mihi aliquam partem de multitudine misericordiarum suarum impendat. Num et mihi servavit benedictionem? Mihi obsecro etiam benedicat. Peto etiam vestram sanctitatem, si tamen petere audeo, ut de futuro statu vitae meae me doceatis. Haec autem omnia a vobis quaerere ea praesumptio fecit, quia haec omnia vobis possibilia esse per eum qui in vobis habitat Christum celebris fama divulgavit. Vale, domina, et dignum me Deus faciat tam responsione quam adjutorio orationum vestrarum. Nam vivum et defunctum sanctis orationibus vestris me committo.

Lux vivens dicit: Prima causa quam corde tuo sustinuisti flumen dedit, secunda claritatem ostendit, tertia vero quae est in pastorali cura optima est: ita si oves tuae vocem tuam audiunt; quod si te non audiunt, praelationem fuge, sic tamen quod rationem reddas de talento tuo. Nam si non potes operari per magistrationem tuam in fratribus tuis, esto similis eis in subjectione. Sed dico tibi: Tu fatigatus es taedio diversitatis vicissitudinum conversationis tuae mentis; unde magis tibi expedit ut angustiam habeas pro aliis fratribus tuis, quam te solum in subjectione coerceas. Vive ergo in igneo datore, et ne tardes in vigili sensu.

Venerabili et dilectissimae in Christo sorori, dominae H. F. fratrum de Vescera, videre Dominum Deum in Sion.

Quantum desiderium habeam, quamvis peccator, videndi beatitudinem vestram, hinc aestimari potest quod, longe positus, praesentiam vestram spiritu intueor. Quis enim eam videre, ei colloqui non appetat, quae, ut caetera sileam, Spiritu Dei infusa, crebro coelestia arcana eructat? Hujus gratia ad vos [Col. 0300B] praesentia scripta direxi, recepturus, ut spero, solatium simul et consilium super curis quibus vehementer coarctor. Ecce enim ego, qui pro me rationem reddere non sufficio, aliorum multorum curam tremens ago. Dei timore et amore fratrum id extorquente. Cum autem perpenderem me locum praelati tenere, quem factis implere non possem, subito apprehenderunt me dolores ut parturientis, quippe cum longe fatigatio pene omnem scientiae intellectum mihi subduxit. Ne igitur Domini gregem propter meam negligentiam contingat periclitari, cogitavi curam susceptam derelinquere et ad alterum locum me transferre. Quapropter suppliciter precor ut dubiam mentem consilio vestro confirmetis, et quae sit voluntas Domini super hac re mihi scriptis [Col. 0300C] vestris remandate. Novi humilitatem vestram, quod colloquium nostrum non abhorretis, Domino loquente cum publicanis. Ecce vestrum super hac causa exspectamus judicium, quoniam quidquid, Domino inspirante, mihi suggesseritis, id me subire proposui. Vos autem augustiis meis compassa tanto affectuosius Dominum exorate. Abyssus reversa sollicitudinum continuarum circumdat me, et pelagus curarum vigentium pene absorbet me. Miserere ergo, mater, miserere filii ad te de longe clamantis, atque jam prolabentem consilio, oratione, quantocius sublevare curato. Semper valeatis in Domino.

Secreta Lux dicit: Tu exterritus es quasi de vento, et dormitas in ligno viriditatis mentis tuae. Sed homo qui viriditatem interioris cordis sui habet, in excelso parietis aedificat. Pastor autem qui ovile pascit, non habens intrinsecus adjutorium in necessitatibus ovilis sui, sed fatigatus fugit, illi pastoralis cura non proderit: unde idem faciat se similem ovi et non pastori: Tu, homo, es sicut undans in aquis, qui vix liberatur ne dimergatur: ita quod ubique prudentiam inspicis, sed tamen deficis in viribus, non autem in voluntate; unde et gratia Dei ad te resplendet.

Dominae suae et magistrae H., frater N. in Elvestat, inops et pauper, una cum grege sibi commisso perenni virginum admitti collegio.

Multis vos saepe pulsavi litteris, multa vos praesentialiter petitione conveni, nunquam a vobis, uti promisistis, litteras extorquere potui. Nunquid, quod credi nefas, hoc generis mei non admittit vilis natio aut personae abjectio, aut forsitan, quod magis credi potest, nulla meritorum intercessio? Sapientibus, ait Apostolus, et insipientibus debitor sum (Rom. I) , [Col. 0301B] et ipsa Veritas: Sinite parvulos venire ad me (Marc. X) . Nunquid apud te, mater, est personarum acceptio? Absit! Nunc autem saepius ad te clamantem vel semel me pauperem exaudi, et Dominum nostrum pro misero exora, quatenus servulum in te confidentem multis et variis tribulationibus et angustiis circumdatum relevare dignetur.

Serena Lux dicit: Qui dat verba ruminandi dicit: O homo, tu habes fiduciam cogitando in Filium Dei; sed tamen dubitas cibum illum frangere, quem ipse comedere vis indictante mente tua. Quomodo et quare circuis diversa cribrando et undique aspiciendo, [Col. 0301C] ubi inveniatur res illa quae in cerimonia sit. Quare facis hoc? Deus aedificat in quacunque bene et juste operante causa. Surge ergo ad Lumen et in aeternum vives. Nam Deus habet sibi holocaustum in instrumento suo. Beatus est ille qui Deum semper tenet in omnibus causis suis, quia diabolus illum nunquam decipiet. Vive ergo tu, o homo, et esto victoriosus in umbroso mundo.

HILDEGARDI venerabili omnipotentis Dei famulae, H. humilis et modicus provisor in Selbolth omni gratia divinae largitatis affluere, et post haec omnium [Col. 0301D] regum Domino Jesu Christo in coelesti thalamo copulari.

Benedicta omnipotentis Dei misericordia, quae in his temporibus iniquitatis tanquam lampadem fulgentem in tenebris te suis donavit fidelibus consolandis. Famam igitur tuae beatitudinis per multum temporis audiens, et jamdudum vera esse quae dicebantur cognoscens, in tantum tuae beatitudini congaudeo et condelector, ut licet nulla sit in conspectu Dei petitio mea, tamen, quod stultitia et fatuitas videri potest, memoriam tui semper habens in orationibus meis, id petens, id optans, ut collata tibi misericordiae suae beneficia Dominus in te semper custodiat, et custodienda in te semper magis et magis adaugeat, sanctorumque suorum in aeterna gloria [Col. 0302A] te sociam faciat. Sed quoniam praesentiam tuam, cujus magno teneor desiderio, corporaliter adire nequeo, per praesentes litteras, in quantum valeo, supplex et humilis adeo, et almitatis tuae pedibus saepius saepiusque miserandus advolvor, quatenus pro calamitatibus meis et miseriis Deum omnipotentem attentius exorare non dedigneris. Neque enim dubito quin omnia quae volueris, apud habitatorem tui sancti pectoris Spiritum sanctum obtinere possis. Sed nec de hoc ambigo quin omnem statum meum, et omnia quae circa me aguntur, praeterita, praesentia et futura, per praesentes litteras ipso revelante cognoscas. Unde si ullo modo vilitas, parvitatis meae id petere praesumit, pedibus sanctitatis tuae toto animo et corpore submissus deprecor, ut [Col. 0302B] pro eodem statu meo sive admonendo de praeteritis atque praesentibus, sive praemonendo et cautum faciendo de futuris et vitae meae fine. Si id contrarium tibi non sit, per scripta tua animam meam laetificare ne dedigneris.

Gratia Dei induxit te ad aquas potationis, et mens tua non aedificata est in hac aedificatione in qua es. Unde provide castellum mentis tuae, discernens quae et qualia sunt opera tua, quoniam interdiu in bona intentione ad Deum aspicis, quasi sanus sis in anima tua; sed in mista nube es, quando scissuram mentis tuae habes in tribulatione suspiriorum et molestiarum propter constitutionem laboris tui. Aliquando [Col. 0302C] etiam mens tua in altum vadit, velut utilis sis. Proba ergo te ipsum et habe viventes oculos in opere, et prosterne te in terram quasi te nescias, et vives: quia Deus non habitat in illo habitaculo quod in se ipso stare vult, sed amat domum illam quae se nescit, et dat illi unguentum optimum, unde sit tibi bona et salutaris vita.

H. dominae suae beatissimae, et, si audet dicere, matri charissimae, H. in Herde praepositus licet indignus, et sanctitatis ejus devotissimus famulus, [Col. 0302D] cum suis omnibus subjectionem orationem et devotissimam servitutem.

Quas gratiarum actiones, domina et mater sanctissima, vestrae condigne referre poterimus pietati, quae ad visitationem nostri monasterii nec imbecillitatem nimiam corporis vestri attendere voluistis, nec difficultatem itineris prae nimia cordis vestri dulcedine abhorruistis, et rursum iterata visitatione nos laetificare studuistis. Nescit enim tarda molimina Spiritus sancti gratia. Proinde vos, summi Regis sponsa dilecta et praeelecta, quae ab ipsius Sponsi clementia digna estis audire specialis laudis praeconia: Ecce, inquit, tu pulchra, amica mea, ecce tu pulchra, oculi tui columbarum (Cant. I) ; vos, inquam, quae multigenis virtutum coronata sertis, inter filias [Col. 0303A] Jerusalem, sicut lilium inter spinas, bonus et suavis odor Christi redoletis, sicut luminare coeli inter tenebras hujus saeculi vitae et sanctitatis compositionis refulgetis, nobis peccatoribus spei consolationem ingeritis, dum vestrae maternae visitationis gratiam toties nobis praetenditis. Licet enim nos consortes Publicani illius evangelici oculos nostros ad coelum levare non simus digni, tamen dum per organum oris vestri vocem illius qui in vobis habitat audire meremur, Domini Christi, facti sumus sicut consolati. Proinde Christo Domino, qui nos indignos per vos consolari dignatur, humiliter gratias referentes genua flectimus, vos quoque dominam et matrem nostram humili prece deposcimus: quatenus ei qui vos in cubiculum mysteriorum suorum introduxit, [Col. 0303B] preces pro nobis peccatoribus dignemini fundere, quo vestrorum meritorum intercessione, nos et a peccatis et ab hostibus clementer dignetur eripere, et de aerumnoso hujus saeculi naufragio ad aeternae beatitudinis et securitatis portum una vobiscum perducere. Praeveniat vos Dominus in benedictionibus dulcedinis, et orantem pro nobis exaudiat Pater totius consolationis. Sanctarum quae vobiscum et sub vestro magisterio fideliter serviunt Domino nostro Jesu Christo conventum humiliter per vos salutamus et earum orationibus suppliciter nos commendamus, et rescripta vestra omni devotione desideramus.

Haec dicit ille qui bonum et suavem intellectum infundit hominibus: Suavissimus odor donorum Spiritus sancti adest fidelibus hominibus; ideo in quocunque loco sanctimonia est, ibi potest homo restaurari ad vitam in naufrago mundo: unde, o probe miles Christi, salvationem animae tuae require, dum fons vivus animum tuum infundit suavi infusione, quia dubietates quas statuisti in animo tuo non operantur in te securitatem. Ergo in loco tuo sta, ibi amans primum datum, quod tibi desuper datum est, cum anima tua in rectitudine iterata est, quoniam utilitati animae tuae non convenit ut aliam vicissitudinem quaeras, sed fuge vagationem hanc, ne mens tua in tremore confundatur. Nunc [Col. 0303D] talis esto ut amicus Dei fias, et non fuge cerimonias Dei, et Deus salvabit te.

HILDEGARDI Pinguensium gemmae, Christi verae sponsae, regulari quoque disciplinae informatae, H. in Augustini Regula Hamelen indignus provisor, devotae precis non abstinentiam.

Longaevi temporis intervallo spiritalis charitatis, demum corporis mei aegritudine crebra, praesentiam tuam saepius adoptavi. Novisti enim, filia Christi, dum tibi praesentiam meam quondam exhibueram, [Col. 0304A] eximium corpori meo inhaerere languorem, quo nondum cessante, die noctuque non modice torqueor, velutique humana fragilitas divinae ultionis est caeca, si ob benefactorum increscentiam in morbum seu tentationem inciderim non novi, et gratia Dei sum id quod sum, quia pondus parvi laboris tam in vigiliis quam in orationibus pro diversis rebus omnipotenti Deo exhibere non cesso. Finem laborum, si licet, sanctissima, ut remandes imploro. Et te matrem filiarum tuarum pietatis auxilio fisus, in Domini opis postulationem internuntiam esse deprecor, pietatis tuae auxilium peto, precibus tuis meum erui languorem rogo. Multum enim valet deprecatio justi assidua (Jac. V) . Ego vero peccator non modicus in infirmitate corporis [Col. 0304B] animaeque periculose obrutus, explicare multa nequeo. Scripta mihi visenda quaeso mitti, si qua sunt in divinis agenda mysteriis delegari. Vale, mi domina, et pro me Sponsum tuum exora.

Qui est, dicit: Rex videt scalam quae obtenebrata est in vicissitudine pestilentiae. Et sol effulsit, et obtenebrationem illam scidit. Et hoc regi placuit, et dixit: Haec figitiva scala in fatigatione est, quia interdum ad ardua scandit, et interdum obtenebratur. Talis est mens tua, o homo, in die sciscitationis animi tui, ascendis in lato gaudio ad me, et iterum in nociva pestilentia colis cadentem morbum, quasi non exquirenda sit causa salutis. Impossibile [Col. 0304C] est quod cinis immobilis sit. Aspice ad me, et semper require unguentum medicinae in die et in turbine, et in aeternum vives. Puram legem cole, et dubietatem fuge, et Deus salvabit te.

Dominae H. sponsarum Christi quae sunt in Pinguia venerabili magistrae, H. in Wadego, praelatus quamvis indignus, orationem cum affectuosae dilectionis obsequio.

Charitas sine affectu frigido igni simillima videtur. Nam sicut ignis sine fervore ferrum ferro conglutinare [Col. 0304D] non valet, ita et charitas sine affectu nunquam efficere potest ut credentium sit cor unum et anima una in Domino. Charitas vera ipsa est affectuosa. Haec animam adhaerere Deo facit, ut unus cum eo Spiritus efficiatur. Haec velut unificum gluten mentes fidelium connectit, ut sit unius voluntatis in Deo, facitque gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus. Haec certe, Domino largiente, recordationem sanctitatis vestrae in suavitate sancti amoris jucundam mihi facit. Ipsa in celebratione divini officii memoriam vestri cordi meo semper insusurrat. Ipsa etiam crebris suspiriis, affectum meum mihi exoptat. Et multo utique tempore desideravi facie ad faciem vos videre, et ore ad os loqui, et ad familiaritatem vestram pertingere, [Col. 0305A] ut aedificationem aliquam et consolationem a vobis aliquando habere possem. Nimis enim infirmus sum intus in anima mea et curatione multa opus habeo. Igitur quia et in vobis et in dilectione qua vos diligo fiduciam magnam habeo, rogo ut quandoque me visitare non negligatis. Quod si fieri nequit praesentia corporali, cum placuerit vobis, fiat hoc scripto, semper autem orationum vestrarum subsidio.

Qui non silet, sed acute omnia aspicit, dicit: Cum sapiens vir per desideria sua in excelso monte civitatem aedificat, decet ut in magno studio praecaveat ne inimici ipsius aedificium ejus in multis [Col. 0305B] terroribus destruant. Audi ergo, o fili, serva sollicite templum tuum, ne inimici tui possint destruere civitatem Dei in te. Qui rutilat in pectore suo propter timorem Dei, quatenus peccata sua plangat in vultu mentis suae, hic probus miles est, et a Deo accipit responsum hoc: O fili chare, bonum gustum in te habeo et in te delector. Qui vero pallidam faciem in sua mente habuerit, sic dicens: Nescio quid sim, vel quid sint alii sodales mei, hic probus miles est, sed in taedio deducit animum suum, et huic tale responsum do: O homo, tu nescis quid dicis, sed primum peccata tua plange, et postea fratres tuos quantum possis terge, atque patientiam habe, quoniam Deus peccatores vos [Col. 0305C] omnes videt, sed tamen poenitentiam facientes non spernit. Idcirco in Deo vive ac materna felicitate ambula.

N. Dei favente gratia dilectus praepositus in Underestlorf, sorori HILDEGARDI et magistrae in Monte S. Ruperti, in spiritu fortitudinis abundare.

Vestrae piae opinionis devotio multorum maxime religiosorum mentes affecit, et quadam sanctae dilectionis suavitate indulcoravit. Unde pro gratia vobis divinitus collata grates summo referimus [Col. 0305D] bonorum omnium largitori, qui femineo pectori robur immisit virile, non solum ad devitanda flagitia vel facinora, sed etiam impendenda indigentibus necessaria consilia, simul et auxilia. Sed quia occupatis auribus vestris loquimur, in longum protrahere sermonem non audemus. Rogamus ergo clementiam vestram ut auxilium consolationis vestrae nobis benigne impendatis.

Qui est ostendit mihi haec, dicens: Dic homini isti: O homo video te quasi ligneum tabernaculum de manibus artificum factum, ad cujus januam duae imagines pulsant, altera plena oculis nigros capillos habet, et nomen ejus Timor Domini, et tibi dicit: [Col. 0306A] Volo in te sanctificationem cum hostiis facere. Cede ergo mihi et cubiculum tuum intrabo, atque bonum gustum musco et aromatibus tibi faciam. O miles, cave ne sis tardus cum ovili tuo currere, et vivente oculo id ad rectitudinem ducere. Sed altera imago quasi tuba canens in candida nube velut circulum nubis habet, et nomen ejus Fortitudo, et ad te sic dicit: He, he, he, quare dormis in scientia tua, quasi rusticus in moribus suis, qui libenter tacet, nec militare vult in lorica, galea, gladio et hasta? Resona ergo quasi tuba per multas aquas, et non sile, et adjuvabo te cum sodalibus meis, atque sta in pariete templi, nec sis formidolosus propter inquietudinem ventorum; sed disce ut sis columna in palatio regis. Fuge [Col. 0306B] quoque duas linguas, quae sunt vulnera animae; sed loquere ubique in veritate secundum similitudinem solis, et habitacula nostra libenter in te parabimus.

FREDERICUS gratia Dei in Valle-Dei praepositus, licet indignus, H. Christo devotae famulae, benedictionem accipere a Domino et misericordiam a Deo salutari suo.

Gratias Deo quam intimas persolvimus, quod in ipso valetis, quod virtutum decore floretis, quod dilecto ex dilecto una cum commissis vobis sororibus toto cordis affectu innixtae estis, quia confidimus [Col. 0306C] in Domino quod apud ipsum nostri memoriam habeatis. Multis autem negotiis praepeditus sum, quod juxta placitum, nuntium non misi: unde rogo ne gravetur dilectio vestra, nunc per praesentem latorem solvere quod promisistis, ut ex hoc mercedem a Deo acquiratis. Vos una cum sororibus imploro universis ut apud Christum mei memores sitis.

Nunc tibi dico: Homo qui vineam aut saxosum habet agrum, et intra se dicit: Laboriosum est hic laborare, ac sic eos reliquit, taediosus laborator [Col. 0306D] est. Sed cum tempus fructuum advenerit, dominus ejus ad ipsum dicet: Vade ad campos, et quaere fructum in floribus, qui interdum florent, ac interdum arescunt; sed ibi nihil invenit. Audi: Vinea sacerdotale officium est. Qui autem virgam correptionis in populo gravi habet, hic saxosum agrum possidet. Quem ista fatigant, intra se dicit: Illa vita est aliena vita, ac ista vita mihi melior est. Et sic quod hoc tempore excogitat, hoc tempore derelinquit, sicut flos qui arescit. Sed si tu ista faceres, tibi dicendum esset sicut villico qui de villicatione sua coram Domino suo diffamatus est, et qui de abjectione sua intra se cogitabat, at unicuique minus scribebat quam deberet, unde dominus suus ipsi dixit: Filii hujus mundi sapientiores [Col. 0307A] filiis lucis in generatione sua sunt (Luc. XVI) . Primus angelus cadens in poenitentia suspirare noluit, nec ut alii suspirent permittit. Sacerdos autem erigat se, et alios festinet adjuvare: nunc haec provide, et in sapientiore parte cum filiis hujus mundi mane, quia si secundum cogitationes tuas quae in te volant faceres, in utraque parte deficeres, et in poenitentia recordareris quid deliquisses. Tu autem cum populo isto mane, et eum non relinque, ut in aeternum vivas.

Dominae suae reverendae virgini et sponsae Christi H. N. praelatus servorum Dei in Rappenberh, [Col. 0307B] sanctae virginitatis et piae conversationis praemium et coronam perpetuam.

Fama religionis et Deo acceptae conversationis vestrae ubique in Ecclesia respersa, multos super odorem balsami caeterorumque odoramentorum delectat, quem et nos in cellulis quasi in subterraneis caveis extremi tandem odorari coepimus. Unde et ego minimus omnium odorem tantum sequi cupiens, ad vos venire disposui; sed in tanto turbine tempestatum et procellarum, quo tota Ecclesia nunc quatitur et turbatur, impeditus, rebus et corpori timens, retardatus venire non potui. Rogo autem per eum qui in vobis habitat Christum ut praesentem litterarum portitorem, fratrem nostrum dilectum, tanquam meipsum praesentem audiatis. [Col. 0307C] Ad consulendum enim Spiritum Dei qui in vobis habitat, de praesenti statu ⁜ (22) Ecclesiae nostrae eum ad vos direxi. Vos quidem quod Dei est, quod charitatis est, quod pietatis est nobis communicare non dedignemini, ut nos per eum qui in vobis multos consolatur consolati respiremus. Ultra dulcedinem vestram inculto sermone amaricare non praesumimus. Obnixius autem supplicantes vobis, ut non pigeat vos aliqua fratri praesenti indicare et tandem perpauca in extrema ungula schedulae rescribere. Cum omnibus vobis a Christo commissis in Christo valete, et mei propter ipsum ad ipsum mementote.

In aliqua parte in te tenebras video. Quomodo? Quia cor tuum illa tristitia implicatum est quae dubio circumfertur sicut molendinum, ita dicendo: Quae vel qualis est causa mea? Nunc adest tibi ut aspicias diem qui primo mane in purissima aurora surgit, sed postea vicissitudine tempestatum circumdatur. Sic est vita tua Nam si semper prosperitatem haberes, cancro similis esses, qui recte non ambulat; unde permittit te Deus fatigari, quia filium quem pater amat cum virga percutit hoc [Col. 0308A] modo: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit (Psal. LXXXIV) , hoc est, omnem veritatem Deus per hominem probat, quem de limo terrae formavit. Terra quae dura et lapidea est vix aratro scinditur, sed bona et mollis terra in gaudio colitur, et in utraque parte Deus verax est; durum et asperum hominem cum labore frangit, sed suavem et benevolum amplectitur osculo charitatis, qui omnia bona opera libenter adimplet, et gratia Dei quae omnia dura et benevola pro sole justitiae perfundit, omnes qui ad ipsum per suspiria cordis clamant eum sciendo audit: quia sicut Deus solem constituit ut omnem terram illuminet, nec tenebras sustineat, ita possibilitas Dei per gratiam suam hanc recusat duritiam, ne illi respondeat [Col. 0308B] qui ipsum vocat. Ideo tormenta tua ne timeas, quia locum tuum in dispersione non video, sed ligaturam oneris tui Deus sic vult, et oves qui ad te currere volunt, collige. Quae autem te nolunt, in miseratione tolera, donec te vocent, et in aeternum vive.

H. divinae contemplationis speculo, G. abjectio plebis et praepositus de S. Victore in Moguntia, si quid valent contriti et humiliati cordis suspiria.

Super bono vestrae opinionis odore illectus, et [Col. 0308C] in spem salutis ex profunda iniquitate animatus, miserias meas in conspectu almitatis vestrae exponere et deplorare, hinc auxilium et consilium quaerere piae praesumptionis spiritu aggrediar. Quantum enim miseriarum inciderim, quantum ruboris et confusionis exceperim, quantum lacrymarum effuderim, vix sermone effari potero. Sed non mirum. Cum enim tot flagitiis et immunditiis animus corpusque polluerentur, justissimo et benignissimo Dei judicio, si tamen fas est fateri, dignum correctione divina, licet non condignae passiones sequebantur. Nam saepius abominabili iniquitate tam factis quam cogitationibus lapsus sum, quae vos, domina, Spiritu sancto revelante, melius scitis. [Col. 0308D] Quapropter non omnia recte aguntur circa animum meum, quae non est necesse scribere. Spiritus enim docet vos omnia. Ego vestrae sanctitatis pedibus advolutus, cum sim pulvis et cinis, humillima devotione posco ut super me consolatorem et liberatorem animarum nostrarum invocetis, meque scire faciatis an mihi sit spes salutis, an praedestinatus ad vitam an praescitus ad mortem. Sed quaeso ne reputetur mihi in stultitiam haec praesumptio. Caeterum Spiritus sanctus, qui habet in vobis mansionem, tribuat vobis secundum fidem et humilitatem meam respondere ad omnia votis meis. Valete.

Lux in serenitate dicit: Quidam ascendit et in turbine vadit; unde memor esto, fili, ut recta itinera facias in gustu boni intellectus, sicut Psalmista dicit: Declina a malo et fac bonum (Psal. XXXVI) , inquire pacem et persequere eam (Psal. XXXIII) . Sed etiam collige ad te bona, quatenus anima tua non deficiat, quia Deus non derelinquit justos, sed in sua pietate suscipit peccatores. Unde elige tibi rectas vias et in aeternum vives, purosque oculos habe in mente, ut illusio non decipiat te. Nam inter spinas sedes, et undique circumspicis, et ad te diversas res colligis, ac benevolentia in te manet; sed tamen in [Col. 0309B] operibus tuis quidam defectus est: unde nunc surge, et ne taedium habeas, ut de spinis surgas ne te suffocent, quia Deus non delectatur in opere illo quod inter spinas aedificatur. Ergo, o fili Dei, cito surge, antequam tibi sol occidat.

H. in Christo dilectae, S. fratrum in Confluentia praepositus, quamvis immeritus, salutem in Domino.

Quia in omnibus tribulationibus meis semper tuis consolationibus me mercasti [ f. levasti], et [Col. 0309C] cuncta jam sunt impleta quae mihi praedixisti, quaeso ut et nunc misericordiae Dominum in cunctis quae me foris et intus premunt consolari deposcas; et si quid de me vides, et maxime si a benigno Jesu aliquam spem in futura vita audeam sperare, o dilectissima et amantissima, transcribas. De reliquo autem scias Dominum quam intimis precibus me orare, ut ante mortem meam a peccatis meis digna poenitentia me convertam. Vale.

O tu, qui factura digiti Dei es, corrige vicissitudinem [Col. 0309D] morum tuorum, et non extende te in ventilationem mentis tuae, de qua te non potes excusare, quia Deus omnia praevidit. Sed Deus non jubet ut judicia sua super te edisseram, sed ut pro te orem, quoniam quaedam ante peracta opera parentum tuorum nunc habent oculos ad vindictam, quia Deus etiam flagella sua aliquando extendit ad tertiam et quartam generationem. Confide tamen in Domino, quod te liberet de manu gladii inimicorum tuorum. De salute autem animarum magis loquor quam de casibus hominum, et ideo multoties de his sileo, quia Spiritus sanctus non effudit manifestationem in confusione criminum populorum, sed justum judicium. Nunc Deus ponat te in praedium vitae, ut in aeternum vivas. Et dico nullum [Col. 0310A] pondus in ponderibus adaequandum est diebus, mensibus, annis vel aliis temporibus quae a Deo ordinata sunt. Sed tantum vivus Deus, qui Rex regum est, et cujus judicia justa sunt intime exorandus est, ut peccata peccatorum absolvat per orationes illas quae in Spiritu sancto exquisitae sunt, quia multae occasiones seipsas in stultitia decerpserunt, sicut idola per strepitum incredulitatis voluerunt, quod in irrisionem populos eduxerunt.

[Col. 0310B] H. Dominae et matri charissimae, A. Sancti Andreae in Colonia praepositus immeritus, semper in Domino valere.

Quantis tentationum tribulationibus intus et exterius angustietur anima mea, tam ex verbis meae praesentiae quam ex revelatione divina, charissima domina, nosti. Nunc igitur quia deficio, et nullum profectum, quantum ad Deum, in me video, scripsi ad te dominam meam, paratus facere quidquid mihi sive revelatione divina, sive consilii tui sapientia praeceperis. Ne paveas, nec celes, nec iniquitatem meam abscondas, obsecro, pauperis animae meae, quantulumque timeo, et me totum in profundum dimergi pavesco. Quapropter intercede et ora pro paupere anima mea, valens in Christo, mater charissima, [Col. 0310C] Dominus tecum et cum omnibus tuis.

Lux quae tota vivit dicit: O tu homo, audi: Quaedam vallis erat quae interdum aruit et interdum floruit, nec stabilis fuit in herbis quae utilitatem proferunt; sed pulchra erat hominibus ad videndum, et non multum utilis ad refectionem. Sic est mens tua. Nam cum temetipsum inspicis, ita quod cogitas quod non sis fortis in bona conscientia tua, mox arescis, quasi spem non habeas; et cum postea surgit mens tua quasi mons myrrhae et thuris ad timorem ascendens, vetut mortuus sis in temetipso rixando cum tremore vires, et tunc ita oras dicens: Nimia sunt crimina mea in vulneribus peccatorum [Col. 0310D] meorum. Sed deinde tabescis in plateis, id est in propria voluntate tua, et properas ad saecularia, et non perficis bona opera, temetipsum in eis exercendo. Sed in tali opinione est aestimatio tua dicens: Volo bona opera facere; sed bona opera sic non accipiunt formam claritatis in te, ita quod in peccatis tabescas. Clama ergo per bona opera, et Deus suscipiet te. Audi. Vide ut arescas in malis, et ut virescas in bonis. Clama incipiendo Deum videre in bona voluntate, et opera bona fac in perfectione. Qui bonum operatur Deum videt, sed qui opinionem boni habet, est quasi speculum, in quo forma aliqua fulget, sed forma illa in eo non est. Ideo surge, et incipe bona opera, et fac ea [Col. 0311A] in perfectione, et Deus suscipiet te. Sed tu respondes: Curam saecularem habeo. Quae est haec conversio? Sed ego ostendo tibi ut habeas misericordiam, et benignitatem, ac virtutem quae conculcat superbiam, et ut manus porrigas deficientibus, et in plenis doloribus jacentibus, et ut parcas delinquentibus in te. Ita ne pascas culturam idolorum, quae est avaritia, et ne verberes faciem Dei, scilicet felicitatem quam Deus alii dedit, ne per invidiam occidas, et vives.

Dominae H. sponsae Christi dilectae, A. Erphordiae praepositus, licet indignus, devotae orationis et obsequii [Col. 0311B] affectum.

Gratiarum actiones sanctitati vestrae longe lateque respersae assurgere non cessamus, quae tam dulci litterarum salutatione quamplurimos salutat. Desiderio namque desideramus videre vos, et benignissimis consolationis vestrae verbis quandoque jucundari, et vultus vestri praesentia flagrantes per vos laetificari, intimo corde oramus. Divina ergo clementia, quae tam sanctum tamque magnificum opus in vobis incepit, divinitus perficiat, et ejusdem bonitatis vestrae per assiduam orationem vestram nos participes efficiat. Nunc igitur litterarum latorem, scilicet familiarem nostrum, amore Dei et pietatis vestrae iter ad vos facientem dilectioni vestrae fidelissime commendamus, quatenus a vobis clementer [Col. 0311C] susceptus, Spiritus sancti per os vestrum loquentis verba per vos audire mereatur.

Deus praevidet te quaerens sacrificium de corde tuo in simplicitate, quoniam ipse verax est, nolens duplicitatem in via una quae fides est inter proximos, sicut et oculus Dei in simplicitate inspicit felicitatem hominum. Hoc tibi Deus concedat, et liberet te ab omni tempestate flagrantium vitiorum. Fac ergo oculum cordis tui purum. Nam quasi lassus et quasi derelictus es de domo illius qui te creavit; sed revocaberis inter alienos, et ideo cessa [Col. 0311D] a peccatis tuis, quoniam Deus non vendidit te in perditione; sed requirit te in perdita ove, quae revocata est ad vitam. Cur dubitas quasi non sis in salvatione? Quaere ergo Deum in angustia et in dolore animi tui et vives.

H. omni honore dignissimae dominae H. de Domo in Moguntia praepositus, et peccator sordidus, [Col. 0312A] quidquid servus et filius dilectissimae dominae et matri suae.

Animus meus aestuat et veretur; aestuat ut loquatur, sed sapientiae et eloquentiae tuae magnitudinem veretur. Tibi enim cumulata felicitate concessum est et sentire sapienter et proferre utiliter. Stillantium auctoritas Scripturarum sedem invenit in te, manet apud te, de te facit armarium. Accedit ad haec quod disciplinae dotibus approbata, decus Ecclesiae, populorum exemplum effecta. Utinam mihi desuper datum esset assidue tibi adhaerere, semper audire te, tuo consortio sine intermissione refoveri! Tum denique non essem fraudatus a desiderio meo, quia semper desideravi audire te. Unde quidquid tibi displicet in me, et quomodo depellere [Col. 0312B] valeam a me, ipso Deo ac Domino nostro donante, tuis litteris insigillatis denuntiare mihi digneris obsecro. Valeat in aeternum sanctitas tua, valeant ac fideles permaneant omnes filiae tuae praecordialissimae sorores meae.

Mystica Dei haec verba proferunt: O homo Dei per ligaturam legis Deus scit te in nigra vicissitudine aliquorum operum. Sed tamen a longe aspicis, velut in opinione, quasi egredientem lucem rutilantis lucis. Nunc curre ut bona opera facias sine contumelia duplicitatis duarum viarum, scilicet ubi sonus unus est oris, alius mentis. Provide autem ut [Col. 0312C] Deus te amet in bonis operibus, quia ipse porrigit ad te manus protectionis suae; sed tu infirmus es et fugis. Cave ergo ne abscondas te a protectione illa, ne Deus virga sua te percutiat, quoniam ipse te requirit. Nam itinera illa quae quaerere voluisti non recte praevidisti, quando in coelum ascendisti. Nunc autem in duabus partibus concuteris, scilicet promissione Dei et diabolicis artibus. Deus enim funem tibi solutum dimittit, ut cognoscas quid sis. Sed tamen omnino non cades in foveam tristitiae. Nunc autem ora et confide quod Deus non derelinquat te, et aurora cito ad te procedet in liberatione.

HELDERICUS frater de S. Simeone in Trevirorum ecclesia solo nomine praepositus, et ex numero super flumina Babylonis sedentium et flentium, H. filiae Sion in ipsa Deum deorum quandoque videre.

Multorum relatu propriique corporis mei auditu suavissimum tuae beatitudinis odorem hauriens, laetatus et admiratus sum in his quae dicta sunt mihi. Laetatus, inquam, quia hoc tempore nequissimi [Col. 0313A] saeculi vere in maligno positi, talem sibi sponsam Sponsus ille speciosus prae filiis hominum elegisse cognoscitur. Admiratus vero, quia insolite et inaudito charismate ipsam et in hoc exsilio dotare videtur. Quis enim unquam legit vel audivit mulierem indoctam vel penitus illitteratam de profundissima abysso divinorum arcanorum tantas eructuationes exhalare, de fluminibus aquae vivae tantam abundantiam sitientibus propinare? Vere mirabilis Deus, vere benedictus Dominus Deus, qui facit mirabilia magna solus. Sed quid mirum, si rationalem et rationabilem hominem organum suum quomodo vult facit, qui etiam brutum animal magistrum magistri fecit. Facit enim quomodo vult Deus, de quo scribitur: Omnia quaecunque voluit [Col. 0313B] fecit (Psal. CXIII) . Precor autem tuam dilectionem, quatenus ipsa dilecto tuo propensius et frequentius humilitatem meam commendare studeat, eamdem vicissitudinem a me fideliter et indesinenter sciens sibi rependi.

Tu, serve Dei, attende, ut brevi tempore tuo ab injustitia iniquae mammonae te divertas; et in magno studio provide, ut rubiginem peccatorum a te excutias, antequam umbra mortis superveniat, cum plus operari non potes, ne tunc plangendo dicas: O vae mihi quia in negligentia inventus sum! Tu [Col. 0313C] etiam patremfamilias attende, qui a prima usque ad vesperam operarios in vineam vocavit, et alios cur otiosi starent interrogavit, cui respondebant, quod nemo eos conduceret. A prima enim usque ad vesperam Dominus operarios vocat, et alios cur otiosi starent interrogat, qui se excusant, quia nemo eos conducat. Saepe homini contingit, quod a prima aetate sua usque ad vesperam, scilicet ad senectutem in oblivione Dei vivat, et hoc intra se emendare tandiu cogitat, quousque per gratiam Dei rixando intra se dicit: Quare bona opera non operabar? quia Deus a malo me abstrahere non prohibuit, et ita in senectute sua propter taedium peccatorum poenitere incipit. Iste in itineribus Domini velut non ignitum fictile vas apparet, quoniam [Col. 0313D] operari non potest, et sic primus ex merito suo per gratiam Dei mercedem accipiet, quam per aetates postea mutare non potest. In pueritia enim et in juventute, ac in matura aetate, homo saepe malum et postea bonum operatur. Hoc in decrepita aetate esse non potest. Nunc oculos tuos ad vigilandum aperi, et omnes negligentias aetatum istarum considera, et emenda operando, ut in aeternum vivas.

H. qualiscunque Dei gratia praepositus in Knethstehtde, [Col. 0314A] venerabili ancillae Christi, H. Spiritus sancti gratia confortari, bonoque fine consummari.

Si fieri posset ut praesens essem, et alternatim sermonem vobiscum agere possem, modis omnibus optarem. Ea enim quae circa me sunt, quae Dominus solus novit, profusiori vobis relatione expositurus essem, quae singula breviandi causa praesenti loco committere nolui. Gratiam, dilectissima, quam Pater luminum, a quo est omne datum optimum et omne donum perfectum desursum (Jac. I) , vobis praerogavit audivimus: qua scilicet multum confidens, charitatis vestrae dulcedinem opus duxi praesentibus convenire, supplicans attentius quod pro meis miseriis divinam clementiam devotis precibus [Col. 0314B] implorare non desistatis. In multis namque eam me offendisse scio, quod me impune non fecisse sentio.

Quia igitur in gratia quam in vobis cognovi, spem potiorem habui, utile existimavi auxilium exaudibilium orationum vestrarum implorare, sperans me recepturum a vobis quodlibet remedium consolationis, quod pro Christo precor facere non omittatis scriptis vestris, innectentes eisdem quo ordine magis placem offensam divinae majestatis. Valete in Christo semper.

In mystica visione ad petitionem verborum tuorum aspiciebam, et audivi vocem ad te sic dicentem: Arbori te assimilo, quae in aestate grossos suos producit, et cujus fructus a turbinibus et nebulis aliquantulum laeditur, et iterum ex rore coeli et puro aethere renovatur. Isto enim modo mens tua est, quia cum fiduciam in aliqua prosperitate habes, velut grossos producens, ex vicissitudine morum tuorum quasi ex turbine fatigaris, et etiam ab illis, qui sub onere tuo sunt, sicut ex nebulis laederis. Sed tu ad Deum tunc suspira, et dic: Ad te, Domine, levavi animam meam; Deus meus, in te confido, non erubescam (Psal. XXIV) . In te enim spiraculum [Col. 0314D] est, quod Deus infinite vivificavit, et cui pennas rationalitatis dedit. Ideo cum illis per fidem et per bonum desiderium ad Deum vola, ad eum levando animam tuam, et ipsum Deum tuum cognosce, in cujus scientia fuisti, et a quo principium sumpsisti; unde eum roga, quod spiramine Spiritus sui bona sua te doceat, et de adversis te liberet. Tu etiam in ipsum confide, ita quod omnia opera tua ante eum ponere non erubescas, et dic sicut filius patri suo dicit, cum delinquens corripitur, quod prolis suae in ipso non obliviscatur. Ego autem Deum libenter rogabo, quod ab omni nimietate inquietorum morum et aliorum criminum ac periculorum vobis occurrentium per gratiam suam clementer vos defendat et liberet.

HILDEGARDI sponsae Christi et magistrae probatissimae sororum de S. Ruperto in Pinguia, H. praepositus in Bunna indignus, servitium cum omni devotione.

Si Dominus solus potens, solus bonus, solus pius, solus misericors, voci cujuspiam peccatoris, quod fide teneo, aurem suae majestatis acclinare dignatur, indefesso corde et oris mei clamore pro vobis pulsatur. Testor nempe secretorum omnium cognitorem Deum, ex quo primum de bonitate vestra, fama prodente, audivi, quoniam postmodum in vobismet [Col. 0315B] ipsa probavi, totus in vestram dilectionem pronus fui. Vos quoque omnium eorum quae ab inde hactenus vel bene dixi, vel bene gessi, si dignamini, participem constitui. Idipsum igitur a vobis et spero et quasi quodam debito, magis autem pro Dei amore et vestra bonitate exigo. Postremo nec ignis, nec ferrum, nec aqua, nec alterius cujuslibet timoris, aut periculi instantia, sed nec ipsa mors vestrae integritatem dilectionis animae meae aut imminere in quoquam, aut submovere ullo modo poterit. Valete.

O homo, qui saeculum diligis, et qui illud in voluntate tua habes, in comprehensione morum tuorum tempestati similis es, quae raro pura est, et quae etiam non multum periculosa est. Hoc tale est: Tu saepe in rebus tuis a consolatione alienus es, et interdum per taedium et per tristitiam, et interdum per dubium, in omnibus causis tuis opprimeris. Unde surge, et Deum Israel invoca, dicendo: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes, et cor meum (Psal. XXV) . Hoc est proba me, Domine, per fidem et spem, ut fides mihi sit oculus ad videndum, et spes speculum vitae; et tenta me in bona obedientia ut Abraham, quatenus contra voluntatem meam operer: ita ut voluntatem meam derelinquam [Col. 0315D] propter te, ut intrem in praecepta tua, quatenus diligens amicus tuus fiam; et per haec ure renes meos, qui ex peccatis quibus conceptus sum inundant, faciens ne me seducant; quia contra me operor, sed ut semper in igne Spiritus sancti ardeam, et de die in diem desiderem justitiam tuam; et ut ascendam de virtute in virtutem. Sed et, o homo, mens tua similis nubi est, quae grandinem et pluviam non portat, sed quae per solem dividitur. Tu enim propter securitatem levium verborum et morum, nubem cum grandine sicut iram, et litem sicut pluviam non habes; sed per bona opera in desiderio supernorum claudicas, et ob hoc desiderium tuum cum timore Dei in bono opere purifica, et hoc modo Deum osculare dicens: Inclina, Domine, aurem tuam, et [Col. 0316A] exaudi me, quoniam inops et pauper sum ego (Psal. LXXXV) . Cum enim per osculum amoris Dei bona opera Deum tangendo facis, statim ipse aurem suam in desiderium et orationem tuam inclinat, et complet. Sicut etiam per auditum verbum sonat, quoniam in magna inopia es; quia adjutorio indiges, et etiam in magna paupertate, quoniam bonum perficere tibi deest; sed Deus hoc in te perficiat.

Dominae H. verae Dei famulae de coenobio S. Ruperti, H. praelati officium habens, quidquid pauperis [Col. 0316B] quamvis peccatoris valet oratio.

Quoniam omnis qui pestifero sauciatur veneno, cervi more ad verum fontem, id est Christum, properans, veneni a se rejicit nociva, ego hujusmodi incommodis oneratus ad fontem quem Deus per Spiritum suum nobis dignatus est revelare recurre, remedium quaerens. Scire enim vos non ambigo, quoniam cursim jam interierit pene omnis ante habita religio, quoniam impudenter locum ejus occupaverit odiosa praesumptio. Igitur quoniam Ecclesia in apostolica dignitate et nomine claudicat, et ad quod caput suum respiciat veraciter ignorat, quia quisque vagus inde exemplum sumens religionem bonae conversationis abhorret, hi qui Spiritu [Col. 0316C] Dei aguntur, non minime sollicitantur quis finis eorum in voluntate Dei esse debeat. Quapropter inito bono consilio ad vos confugio, simulque efflagito ut quidquid Spiritu sancto edocta de hoc vel de meipso sentiatis, mihi rescribere velitis. Vestris enim consiliis in omnibus obedire paratus sum.

In visione qua ab infantia mea vigilanti oculo in spiritu meo vidi; per aliam viam quam in hoc saeculo nata sim in altum aspexi, et haec verba ad te dicere vidi et audivi: Mens tua aratro similis est, quod dura, aspera ac mollia evertit et dividit. Tu [Col. 0316D] enim cognoscere, evertere ac dividere illa attendis, quae in tanta duritia sunt, quod ea perfringere non potes, et quae in tanta asperitate sunt, quod te vulnerarent si ea tangeres, et quae in tanta mollitie sunt, quod ea contereres, si illa dire et aspere tangere velles. Duritia namque quae a sole justitiae claudicavit, Ecclesiam nunc circumdedit, quam tu perforare non praevales: unde in corde tuo ad Deum dic: Domine qui omnia nosti, in magistris meis tibi obedire volo, quandiu catholicae fidei me resistere non cogunt. Apostolica etenim potestas, quae nunc in duas partes divisa est, proprietatem suam ligare recusat, et principes saeculi in tanta asperitate sunt, quod te non audirent, si eis diceres quod in scientia tua justum habes, ac discipuli magistrationum [Col. 0317A] tantam mollitiem nunc sectantur, quod dubitares, velut ignorares quid cum ipsis facere debes. Magister namque sancta et justa docere et bona exempla ostendere debet, quemadmodum etiam Christus fecit, ad quem multi currebant, et a quo multi fugiebant. Ipse tamen dilectos et electos suos ad se colligit. Unde qui te per obedientiam osculantur, et per charitatem amplexantur, in summo studio tene, nec eos relinque, alios autem Deo dimitte, quatenus cum Propheta dicas: Veritatem tuam et salutare tuum dixi (Psal. XXXIX) . Tu ergo spe tua ad unum Deum tende, quia ipse Ecclesiam suam non derelinquet. Haec namque spes Ecclesiae est, quod ipsa oculata fiat, et spes ista secura est, quatenus dolor diu maneat, in quo [Col. 0317B] plurimae congregationes spiritualium commovebuntur, plurimae quoque destruentur. Ego vero auroram sicut splendorem in te video, quod studium in bona voluntate bonorum operum in te est. Turbinem quoque propter has et alias vicissitudines in te discurrentem, qui aliquando splendorem in te obnubilat. Hoc minue, et fiduciam habe, quod in Deo finiaris et in aeternum vives.

[Col. 0317C] HADELHEIDIS Ganderheimnensis ecclesiae abbatissa, quamvis indigna, H. dilectae matri de S. Ruperto liberae sponsae Jerusalem, oscula Sponsi.

Arbor bona, bono ex fructu cognita, nequaquam duci debet in oblivionem, quia fructificando dulcedinem, dulcem bonorum commeruit amorem. Bruto ergo animali jure inferior habebitur, qui bene dulcia minus bene amplectitur. Tu itaque Christi columba, non seducta, sed corde magna et munda, sicut bonum malum, lux tenebras, dulce amarum non facit, ita mihi a corde non excidis; unde debes et tu frequenter mei recordari, quoniam constat et amoris et intimae devotionis propinquitate tibi conjungi. Nolo ergo ut antiqui nutrimenti flos in corde tuo aruerit, qui quondam inter me et te floruit, [Col. 0317D] cum me dulciter educasti: cujus amore et dilecti Sponsi tui charitate te obtestor, precorque ut pro me et meo grege, locoque mihi tua permissione commisso orationes et obsecrationes tuae fiant ad Deum, atque nos committas orationibus omnium sororum tuarum; oro etiam ut societatem fraternitatis tuae sororibus meis apud easdem sorores tuas, imo meas obtineas, et dum aliquis per vos ad nos transierit, litteris transmissis, id et si quid aliud volueris in Christo innotescas. Ego autem expedito tempore, si Deo placuerit, ad vos non differam venire, ut ore ad os loquamur, manu ad manum quod bonum est operemur, sicque antiqua stabilietur societas, quam in nobis confirmet Deus charitas. Quae habitas in hortis ausculta, omnesque [Col. 0318A] cohabitatrices tuas, scilicet sorores meas, ex me quam intime saluta, et litteris commendatitiis me laetifica.

O filia Dei, in magna sollicitudine per duas vias mens tua occupata est. Nam per quamdam sollicitudinem tabescis, quasi de vita tua desperes; unde et interdum cum super montem conscenderis fidei, ad Deum ascendis; eum interrogas, quasi nescias quid in ista dubitatione facias. Sed tu cum pura fide bona opera operando in die prosperitatis tuae ambula, et Deo quod suum est da. Nam solem vides, quod est honor ille quem nondum Deus abstrahet [Col. 0318B] a te, et saeculum in suspirio et in timore legis Dei habes, sicut luna in nocte. In utraque ergo parte serviens esto Deo, quia sacrificium tuum vult, et quia bona opera a te in vita tua postulat antequam moriaris. Lux gratiae Dei operiat te, et unctione misericordiae suae te ungat, qua David ungebat, cum peccata sua confitendo Deum vidit. Ipse unctione viriditatis Spiritus sancti te ungat, et bona et sancta opera in te faciat, per devotionem illam qua veri adoratores Deum adorant. Nunc praecepta Dei conserva, et in aeternum vives.

Amantissimae dominae et in Christo matri dilectissimae, N. abbatissa, licet indigna, sororum ecclesiae . . . ., Regem gloriae in suo decore videre et cum eo gaudere perenniter.

Benedictus Deus, qui mysteria secretorum suorum, mundo antea nunquam audita, temporibus nostris mirifice per te declarare dignatur, fidemque nostram per te, o mater sanctissima, confirmat, et sanctam Ecclesiam suam solito fulgentioribus signorum suorum virtutibus, velut quibusdam novi solis radiis ineffabiliter illuminat. O quis ista unquam audivit? quis vidit talia? Ergo dicamus singuli, dicamus omnes: Benedictus Deus. Vultum sanctitatis vestrae videre, et verba ex ore vestro [Col. 0318D] divino audire cupio ardentissime; sed quia hoc pro tempore et locorum instantia per praesentiam corporis implere non valeo, corde et animo te semper videbo, te semper amabo. Precor etiam sanctitatem tuam, o mater piissima, ut pro me peccatrice et pro congregatione nostra tibi mecum supplicante, ad Deum, qui te procul dubio exaudit, intercedere digneris. Scias quoque quia memoria tua apud nos semper in benedictione erit, et nomen Domini per te magnificabitur. Ora pro nobis, piissima mater et domina. Super haec omnia rogamus tum pro Deo, tum pro materno affectu, ut nobis consolationis tuae litteras mittere in proximo non differas. Christus Dominus noster in regno suo nos tecum congregare dignetur.

Provide ne tibi sit circuiens mens instabilitatis, in qua nubes sapphirinei coloris apparere non potest, et quae etiam frequenter lucem solis obtegit. Magnum autem studium habe, ut in stabilitate stes, nec unamquamque vanam ac stultam inquisitionem scruteris, quoniam qui hoc faciunt, saepe a charitate Christi decepti cadunt. Sicut etiam sapphirinea nubes per circumeuntem mentem instabilitatis obtegitur, amplexionem Christi attende, et omnia bona ab eo quaere, et illi opera tua manifesta, et ipse tibi beatitudinem dabit, quia absque eo vana est salus hominis; quia gratia et salus non per hominem, sed per Deum habetur, ubi et sanctae [Col. 0319B] Scripturae, quae de divino fonte fluunt, mammas ad sugendas hominibus praebent. Disce ergo ut hanc vanitatem fugias, quae lucem solis obtegit, scilicet quae hominem a Christo separat, et in aeternum vives, et a Christo coronaberis.

HILDEGARDI dominae et matri reverendissimae, omni laude dignissimae, M. Dei gratia dicta abbatissa in Wethderswinkele, cum omnibus sororibus suis, filialem dilectionem et omnem subjectionem.

Quoniam odorem sanctitatis vestrae longe lateque [Col. 0319C] per orbem terrae diffusum Dei gratia in tantum crevisse cognovimus, ut jam in toto mundo virtutum vestrarum insignia ab universis Ecclesiae filiis digna veneratione commendarentur, nos quoque, licet indignae specialis dilectionis privilegio, maternitati vestrae ascribi optantes, quantum licet pro nostri parvitate, tantae dignitati vestrae congaudemus. Quapropter, dulcissima mater, sanctitatem vestram toto cordis affectu imploramus, ut nos filiarum loco recipere, et sanctarum precum vestrarum tutamine confovere dignemini, quatenus, vestris sanctissimis opitulantibus meritis, arreptae viae stadium andem contingere mereamur. Ego autem quae caeteris non meritis, sed sola nominis dignitate praestare videor, [Col. 0319D] obnixis precibus sanctitati vestrae singulari devotione me committo, orans ut pio orationum interventu, ita omnium mihi commissarum curam agere possim, quod pariter cum illis in aeterna vita vestri consors efficiar. Semper optasse me scitote aliquid de vobis accipere, per quod vestri memoriam habere possim, videlicet litteras commonitorias, quas pro Dei amore libenti animo semper observabo. Quaedam etiam ex sororibus nostris speciali dilectione vos complectentes, vestris purissimis se per omnia commendant orationibus.

Vivens Lux dicit: Aridum sabulum inutile est, et terra quae per aratrum nimis frangitur rectum [Col. 0320A] fructum non dabit, quia justum modum involutionis suae non habet. Et sicca terra quae saxosa est germinat spinas atque alias inutiles herbas; sic incongrua abstinentia, quae non habet justum modum et rectum statum, prosternit carnem hominis, quia non datur ei viriditas justae refectionis. Unde etiam homo arescit. Ubi hoc est, certe ibi peribunt volatiles virtutes, scilicet humilitas et charitas pulcherrimorum florum, quoniam nimia abstinentia caret viriditate virtutum, sed ibi crescit ventosa fama inutilitatis, ibique insurgunt multi terrores quasi sancti sint, et sancti non sunt. Qui in hac vanitate sunt, iracundiam habent et non pacem, atque in multis moribus suis inutiles sunt. Homo qui vult regalem vitam in spiritali habitu habere, [Col. 0320B] tabescat in deliciosis epulis incongruorum ciborum, de quibus lascivia surgit, tabescatque in fortissimo vino, in quo luxuria palpitat, et alia moventia mala nullam sanitatem habentia. Haec casti homines animam suam diligentes fugiant; sed tamen recto frumento utantur, et vi potus qui non flagrat in igne coloris sui. Quod homini ad vescendum dedi, non aufero ei; sed horribiles cibos nescio, quia vanitas in eis est. Sed tamen per incongruam abstinentiam nulla anima fugiat ad me, sed in recta mensura mihi adhaereat homo, et illum recipiam, nec ullus homo certet in fremitu dentium suorum pro non emerito praemio in operibus, quia do unicuique juxta mercedem, secundum merita sua, ut me amat.

Dominae et matri H. dilectae et venerabili in Christo suaeque dilectionis intimae, H. abbatissa, licet immerita, de Althena, et peccatrix poenitens ad pedes Jesu cum Maria sedens, Dilectum suum videre sicuti est.

Congratulator vestrae beatitudini, omnium feminarum dilectissima, quae, sicut in delictis evidentissimis probari potest, quem diligit anima vestra, quantum mortalibus possibile est, invenistis, et jam jam cum ipso in secreto cordis periculo feliciter vacans gustatis et videtis, quoniam suavis est Dominus, [Col. 0320D] quodque ita esse perpendo, oportet me aequanimiter ferre, quod multo jam tempore per litteras vestras visitare me vobis tam devotam neglexistis. Credo enim quod si vel ad momentum aciem mentis ab intuitu Dilecti vestri reflectere, atque pedem extra habitaculum quietis movere possetis, minime omitteretis, quin saepius me per nuntium vestrum consolari faceretis, qui et me de status vestri qualitate laetificaret, et de meo vobis referret. Nam et si non dabitur mihi dilectam faciem vestram ultra in hac vita videre, quod sine lacrymis non possum dicere, laeta tamen semper de vobis ero, quippe quam ut propriam animam statui diligere. Quapropter oculo orationis videbo vos, quousque perveniamus illuc quo et nos invicem aeternaliter [Col. 0321A] videre, et Dilectum nostrum facie ad faciem in decore suo mereamur contemplari.

O tu quae magistra es in fulgore salientis fontis, quod est in vice Christi, audi: Ecce vicit Leo de tribu Juda, radix David (Apoc. V) . Hoc tale est. Filius enim splendor sanctae divinitatis velut radix est. Ipse namque rugit velut leo, cum primum angelum in casu ipsius imitantes in infernum projicit, ita quod et ibi omnem injustitiam frendentibus dentibus a se depellit, et ita radix fortitudinis est. Omnes autem qui eum fide confitentur, et bono opere tangunt, ad se trahit, et ob hoc omnia quasi leo vincit. Nunc audi me admonentem te. Omnibus [Col. 0321B] viam unam Deus instituit, ut omnes in ea ambularent. Sed duo viri in latere ejusdem viae stabant, et alter ad alterum dixit: «In plateis tam libenter quam in via ambulo;» et alter dixit: «Ita et ego» Et postea respexerunt ad spinas et ad tribulos, et illa desiderabant. Et Dominus dixit eis: «Isti me nolunt, neque in vexillo meo pugnare volunt, ideo de me abscissi sunt.» Tunc de oriente milites in armis valde ornati venerunt dicentes: Ista via ambulare volumus, et Dominus illis pennas cujusdam architecti dedit, et cherubim oculis suis ad illos vidit. Ac isti de Lumine tam fortes facti sunt, quod certamine boni praelii satiari non potuerunt. Alii autem viri in brevi tempore fatigati sunt, et ita [Col. 0321C] perierunt, quia cibo vitae pasti non sunt. Nunc, o chara filia Dei, ad illos militantes milites respice, quatenus in aliqua parte cum eis sis, et in aeternum vives.

Beatae memoriae H. de S. Ruperto, S. solo nomine abbatissa in Altuvich Trajectensis Ecclesiae, introire chorum Lumine luminum illuminatum.

Quia nullus hominum valet mundanis concupiscentiis renuntiare, et ad supernam patriam omni [Col. 0321D] intentione anhelare, nisi ei desursum datum fuerit Christi juvamine, ideo religioni vestrae intimare cupio quid, Deo instigante, et Spiritus sui gratia cooperante, conceperim in animo meo. Dominus noster, qui non vult aliquam de ovibus suis esse erroneam, sed sicut bonus pastor cupit omnes revocare ad salutis aeternae viam, inspiravit cordi meo, ut puto, quatenus onus regiminis, quod graviter porto, derelinquam, et me solitudini alicujus cellulae includam. Hujus itaque propositi velle adjacet mihi, sed posse et consummare in Domini nostri est potestate. Ergo quoniam scio vos apud Deum esse tanti [Col. 0322A] meriti, quod ex Spiritus sancti revelatione cognoscere valeatis quid expediat homini facere, propterea humilibus precibus exoro pietatem vestram, quatenus pro me Dominum velitis consulere, si sibi placita sit conversatio mea, ne me post hac sententia illa Gregoriana denotet, quae dicit: «Melius fuerat eis viam veritatis non cognovisse, quam post cognitionem ab ea in deterius decidisse.» De caetero valeatis in Domino, et ea quae postulavi pietas vestra non renuat mihi per praesentem portitorem seriptis designare, et quidquid gratiae Dei per Spiritum suum sanctum vobis de his placuerit revelare.

In vera visione mysteriorum Dei haec verba audi: [Col. 0322B] O filia de latere viri orta, et figura in aedificatione Dei formata, quare tabescis, ita quod mens tua in vicissitudine nubium volat, quas tempestas circumducit, sic quod interdum ut lux lucet, et interdum obscuratur. Sic est mens tua per strepitum morum illorum, qui non fulgent ante Deum. Sed tu dicis: Volo requiescere, et locum requirere ubi cor meum nidum habeat, ita ut et anima mea ibi requiescat. O filia, non est utile apud Deum ut onus tuum abjicias et ovile Dei relinquas, cum illud lumen habes per quod illi luceas, ita ut ad pascua illud educas. Nunc autem te ipsa coerce, ne mens tua flagret per hanc dulcedinem quae valde tibi nocet in vicissitudine singularis vitae. Tu vero vive, quia gratia Dei te vult. Cave igitur ne te ab ipsa abstrahas in [Col. 0322C] vagatione mentis tuae. Deus adjuvet te, ut in pura scientia vigiles.

HILDEGARDI singularis meriti magistrae, spiritualium virtutum sapphiris distinctae, SOPHIA, in Kizingun dicta abbatissa, sed parum proficiens, orationis obsequium indeficiens.

Audita praerogativa tuae sanctitatis, pennis praepetibus ad sinum convolo tuae charitatis, pro luce cupiens apud te commendari, quae per veram lucem ad illuminationem gentium meruisti revelari. Quis enim non delectetur in laribus matris Sophiae? Quis [Col. 0322D] non sponte apponat aurem coelesti harmoniae? Aut quis non optet audire sancti Spiritus organum tot virtutum tremulis praefinitum, tot miraculorum anaglyphis mystice insignitum? Bene quidem sonus iste in omnem terram exivit, cujus euphoniam Spiritus, qui a Patre procedit, condivit. Ergo clama in fortitudine qui annuntias pacem in latitudine; venient ad te omnes gentes ultra flumina Aethiopiae, munera laudis offerentes. Nam et ego, licet non secundum bravium, secundum spem tamen, ut caeteri, curro ad stadium, quia juxta illud Apostoli: Neque volentis, neque currentis, sed Dei est miserentis [Col. 0323A] (Rom. IX) , quisquis comprehendit partem sanctissimae tuae orationis, quam gratis praestas omnibus debito proximitatis et Dei dilectionis. Adduco mecum nobile par, monialem scilicet laudabilem, perfectissimamque sororem acceptabilem, quam spiritu mihi generavit coelestis Pater non minus illi quam mihi, cupiens tui notitiam, veneranda et omni laude dignissima mater. Sonet vox tua in auribus meis, et quid salubrius sit, utrum onus quod porto deseram, an diutius feram, mihi petenti divinitus enarra.

O Sophia, in mystica visione tibi dico: Anima [Col. 0323B] tua confortetur a Deo; in recta suspiratione tangens Deum. Bonum est tibi onus laboris tui quod in Deo suscepisti portare: ita si oves volunt audire admonitionem Dei per magistrationem tuam. Et si nulla scintilla in eis coruscat, non relinque illas, ne raptor eas rapiat. Anima tua clarescat in Deo, et dies tui ardeant in igneo datore, et confide in Domino, et esto sollicita pro te et pro filiabus tuis secundum praeceptum Dei atque devotionem, quam Deus tibi dedit et dat in amplexione charitatis suae; ne deseras, quia tu mundum istum quasi peregrinum in corde tuo habere debes. Deus adjuvet te, ut vivus lapis fias in coelesti Jerusalem.

Per Dei gratiam humilis dispensatrix ministrantium S. Mariae inferioris monasterii Ratisponae, speciali amicae suae HILDEGARDI, quidquid continua oratio et condignae servitutis operatur devotio.

Si modus et locus vobis serviendi mihi adimitur, eo tandem remedio affectus meus utitur, ut utriusque hominis vestri incolumitatem per transmissas quantocius litteras experiar. Sciatis, charissima, quamvis praerupta montium, voragines fontium, me de vestri avellant praesentia, perfectae tamen fidei [Col. 0323D] et dilectionis cor meum vobis adjungitur benevolentia. Optandam vestri notitiam, et in salutem optantis feliciter exoptatam, non meis meritis ascribo, sed gratuitae pietati Dei, qui pius pie cum suis operatur fidelibus. Attamen credatis me vestra non abuti amicitia, quia ea plenissime fruor, cum per gratiam Dei ad internae dulcedinis suavitatem vocata, cum eo aliqua familiarius audeo et valeo conferre. Sub ejusdem charitatis solatio quaeso ut certis litterarum signis me faciatis experiri, si juxta petitionem meam et condictum memoria mei quidquam apud vos postea valuerit. In gratia et licentia vestri quam fideliter, quam amabiliter saluto sorores nostras debiti famulatus obsequio, quae in spiritu fortitudinis Dei robur virtutis resumentes, viriliter [Col. 0324A] pro me steterunt, et ut ita dicam, bonis actibus vestris praecedentibus, in articulum mortis ruentem me salvam reddiderunt. Valete.

O filia Dei, in formatione primi hominis ad Patrem tuum accede, et in ipsum ita aspice, ut voluntatem ejus facias, quia ipse te creavit. In proximo enim tempore ipse castigando te admonuit, et ob aliquam causam, quam in te video, adhuc monebit de mala consuetudine, quam tibi bonum est vitare. Tu quoque in ipsum aspice, et illi omnes vias tuas manifesta, et columbam pietatis imitare. Ipsa enim unumquodque bonum opus testificatur et exsulem [Col. 0324B] tristitiam laborum habet. Tu enim in hoc disce, ut puram mentem habeas, et cum mens tua in inquietudine circuit multa comprehendendo quae perficere non potes, tunc in stabilitate sta et moderationem disce, quia columba etiam moderata et stabilis est. Quando namque vehemens ira te fatigat in purum fontem patientiae aspice, et ira mox finitur, et tempestas cessabit, et unda fluctuosae aquae, quia columba patiens est. Sed cum in taedio es, ita quod naturalis motio te concutit, exsilium hujus vitae attende, et quod etiam ad aliam vitam exspectando anhelas, ac istud secundum tristitiam columbae facito, et unaquaeque utilia aliorum bonorum hominum collige, et secundum exemplum columbae vive et in [Col. 0324C] aeternum vives.

Dominae et sorori HILDEGARDI, peccatrix N. et solo nomine abbatissa in Koufungim, lumen scientiae sub modio silentii non occultare.

Nuntii hujus inopina festinatione praeventa, ut dominae et matri nihil polite vobis scribere potui, quin potius vulgata enuntio verba, ut dilectae sorori; igitur sic accipite. Celebre factum est in ore omnium volumen illud volans, quod prophetae datum est in escam, in tuo quoque ore, utpote sapiens, requiescere. O quam pretiosus thesaurus iste! Cave ergo ne cum stulto glutias eum. Discurre autem, [Col. 0324D] festina, excita Ecclesiam, imo principes Ecclesiae, quibus in Petro dicitur: Simon, non potuisti una hora vigilare mecum (Matth. XXVI) . Virgam enim ab Aquilone super iniquitatem vigilantem te vidisse et gaudemus et contremiscimus, unde et litteras tuas consolatorias recipere desideramus. Vale in Christo, ad ipsius invocationem semper mei memor, ut gratiae quae in te est particeps fieri merear.

In spiritu veraciter tibi dico: Animam tuam custodi, ne cum iniquitate coinquinetur. Tu etiam corpus tuum cum justitia Dei circumcinge. Hoc ante diem mortis facito, quia postea nullum remedium [Col. 0325A] invenire poteritis, nisi quantum per gratiam Dei et per ornamentum operum tuorum inveneris. Accipiter enim inimicus tuus circuit, tentans quomodo animam tuam vulnerare possit. Ab illo te custodi per studium bonorum operum et per abstinentiam peccatorum, quia dies tui longa tempora non habent. Unde Spiritus sanctus in te ignem suum accendat, ut verborum istorum recorderis. Unde et iterum hanc parabolam tibi dico: Arbores in hieme arescunt, et in aestate florent, et grossos suos producunt. Nunc animo tuo hoc intende, quam diu per praevaricationem spiritalis vitae in hieme sis, et per mutationem morum tuorum in viriditate Spiritus sancti, quae aestas est, festinanter curre, et hoc modo flores virtutum producito, ac collige manipulos [Col. 0325B] tuos quanto citius possis; et tamen interim a peccatis te custodi, quia in veritate tibi dico: si gratiam Dei quaesieris, ipsa a te non fugiet.

Venerabili dominae H., lucernae ardenti et lucenti, N. gratia Dei in Gerbestethde abbatissa, licet indigna, sic certare in studio ut aeternum comprehendatis bravium.

Quoniam, testante Apostolo (Rom. XII) , unusquisque membrum est alterius, singulis Ecclesiae filiis plurimum est gaudendum, quod scilicet fama sanctitatis vestrae ubique pervolans, odorem virtutum [Col. 0325C] vestrarum per totam innotuit Ecclesiam; qui etiam in partibus nostris respirans, ad gratiarum actiones referendas auctori totius boni nostra non modice excitavit corda. Unde ego, ultima fidelium, participari cupiens meritis vestris, precor quam intime ut assiduitati precum vestrarum interesse merear: quam petitionem si exaudieritis, orationem meam, licet vilissimam, promptissimam vobis tamen promitto. Praeterea rogo almitatem vestram, domina amanda, ut aliquid mihi de libris vestris transmittatis, omni devotione semper deserviendum. Insuper quatenus memoria vestra tanto apud nos abundantius vigeat, quanto his bonitas vestra nos laetificat. Valete.

Tu, filia Dei, in noctibus per quatuor elementa ascende, quae in die omnia opera complent. Nox enim per tenebras tristitiam, et dies per lucem gaudium profert. Scriptum est enim: Dies diei eructat verbum et nox nocti indicat scientiam (Psal. XVIII) . Hoc tale est; Deus dies illa est quae non obscuratur, et quae per tempora temporum nunquam mutatur, et sibimetipsi diem scilicet claram, lucem de luce elegit: quia ipse facturam suam, scilicet hominem, cum omnibus quae sibi adsunt integram fecit. Sed serpens veniens mulierem per eloquium afflavit, et ipsa illud suscepit, ac se ad serpentem reclinavit. [Col. 0326A] Et sicut a serpente hoc gustaverat, sic viro suo idem dedit, et illud in viro permansit, quia vir omnia opera pleniter perpetrat. Hoc autem Deus fieri non jussit; sed serpens per blanda et lusoria verba mulierem decepit. Tali enim modo gustus carnis a serpente susceptus est, et ipse ideo lubricus, et levis ac fallax, ut consilium serpentis est. Serpens namque in fallacia sua homini maledictionem abscondit, quoniam si ei perditionem ostendisset, consilio ejus non consensisset. Et ut homo scientiam boni et mali habet, sic et serpens dolum et maledictionem habet. Sed deinde velox cervus et fortis leo in cubiculo suo habuit quomodo hoc divideret. Deus enim virginalem maceriam sibi elegit, in qua Verbo suo humanitatem praeparavit, quia Virgo [Col. 0326B] commistionem gustus carnis non cognoscit, et ita Verbum Dei aliene homo factum est. Sic quoque homo Christus de die in diem processit, et ita serpentem decepit, qui hominem blasphemaverat. Dies enim Christus omnia noxialia noctis superavit, quia gustum carnis, quem serpens blande in hominem misit, per emendatam poenitentiam abluit, ac hominem alienum in hoc modo facit, cum illum membrum suum ad se colligit. Serpens etiam cum fallacia sua, in qua malitiam abscondit, multos saepe laedit, ac eos dubios esse facit, sic ut Deum nesciant, ita quod et ipsos sine fide et sine spe discerpit. Multi tamen contra hoc pugnant dicentes: Creator meus me non perdet, nisi pro peccatis meis peream. Pugna haec tortoribus martyrum et dolori vulnerum [Col. 0326C] Christi assimilatur. Prima autem mulier nox supradicta fuit, et ipsa nocti, scilicet viro suo, scientiam indicavit. Tu vero, filia Dei, per martyrium boni operis te decoram fac, ita quod anima tua in Deo clarescat.

HILDEGARDI sanctitatis speculo N. indigna abbatissa ancillarum Christi in Monte S. Cyriaci Erphordiae commorantium, aeternae claritatis perfrui gaudiis.

Gloriosa dicuntur de te, famula Dei; proinde te rogo ut mihi, onere peccatorum praegravatae, precis [Col. 0326D] tuae porrigas manum, Dilectum tuum imitando, qui manus extendit leproso. Cognovi enim te unctam esse oleo laetitiae prae consortibus tuis. Unde te flexis genibus precando adjuro ut cum illa coelestia et aeterna comprehenderis, sanctaque sanctorum interius, meis condoleas miseriis, Sponsum tuum et meum pro me exorando, et in gratiam ejus meos excessus reconciliando. Quomodo tu, dilecta Christi, charitatem haberes, si compati infirmitatibus aliorum detrectares? Sim ergo tuae sanctitati commendata, et sorores quae mihi commissae sunt, et ora ut pes noster stet in via recta, ut gradientes perfecte, diem attingamus laetitiae. Interpella eum qui nos abscondit in abscondito faciei suae a conturbatione hominum, ut nos protegere dignetur in [Col. 0327A] tabernaculo suo a contradictione linguarum, detque velle et posse quae praecipit, qui veritatem in saeculum custodit. Fraternitatis igitur nostrae plenitudinem sanctitati vestrae designa modo, et ut vestrae precis certitudinem habeamus intime exoramus. Sanctitatis vestrae gloria vigeat, floreat, valeat.

O filia Dei, cum charitate Christi circumdata es, sed tamen cum amaritudine tui corporis constricta es bellis, et rebellas contradicendo diabolum. Quod constructionem populi, cum quo es, Deo placidam video, et etiam in meliorem partem strenue ascendentem, [Col. 0327B] et in bona conversatione plus aedificari quam institutus sit. Anima autem tua in Deo exsultet, et in illo devote permaneat. Sed tamen nescis nec cogitare potes vincula ligatorum disrumpere, eorum scilicet qui in semitis irrisionis ambulant. Quomodo? Quidam homo ad magnam turrim aspexit ne se moveret, sed tamen hoc prohibere non potuit, et in inquietis clamoribus clamavit: «Vae, vae,» et sic in irrisionem populi ductus est dicentis: «Quid proderit tibi semper contra eos bellare, qui te nolunt.» Sed in montem excelsum aspice; et ad illum qui diligenti charitate tibi respondeat. Filia mi, filia mi, quid vis? Omnia quae pro anima tua poscis implebo. Nunc cessa de inquieta mente, et quietem tibi assume. Nam video in vero Lumine quod [Col. 0327C] hoc utile animae tuae sit. Sed provide ut terram tuam in solitudine habeas, et eam non confringas, ita ut viridas herbarum et aromatum virtutum per aratrum laboris attrita germinare non possit. Saepe video quando homo per nimietatem abstinentiae corpus suum affligit, quod taedium in illo surgit, et taedio vitia se implicant, plus quam si illud juste pasceret. Sed quia benevolens anima charitatis in te constituta est, custodi ut non frequenter videas hoc quod carnem imperat vulnerare. Sed adhibe tuis recte constituta tempora unguentorum salutis, ut in aeternum vivas. Video animam tuam valde rutilantem in puro homine.

HILDEGARDI sponsae Christi in Monte S. Ruperti, N. humilis gubernatrix sororum in Lubboldesberge, piam in Christo orationem.

Quanto desiderio faciem tuam videre, tuoque colloquio gaudere diu desideravi et desidero, novit scrutator cordis et renum Deus, nunquam tamen, peccatis meis impedientibus, ad desiderii mei effectum potui pervenire. Verumtamen, quoniam saepe cognovi multos per tuas litteras consolationem accepisse, quibus tamen faciem tuam videre non contingit, propterea et ego peccatrix idem sperans, consilium tuum per praesentem chartulam quaerere ausa sum, si forte divina clementia per bonitatem [Col. 0328A] tuam consolari afflictionem meam disposuerit. Multiplex siquidem est cordis mei contritio, quam per te alleviari totis visceribus meis exopto.

Dies lucem clarificat, et nox tenebras obnubilat. Si autem nox contra diem pugnare vult, eum exstinguere non potest. Si vero dies noctem superare vult, possibilitatem eam vincere habet. Verum autem lumen tibi adsit, quod in primo die Deus homini providit. Nam Pater Filium diligit, quamvis eum foras exire videat; cum tamen ille tempus tempestivum peccandi non quaerat, quasi Deus non sit. Deus animam tuam in vagatione mentis tuae videt, sed tamen mens tua illicita peccandi deridet quae animam [Col. 0328B] decerpunt. Unde video te sicut rutilantem fulgorem solis per inspirationem Spiritus sancti; nec omnino exsilium perditionis, sed aspicientem ad solem sicut aquilam per poenitentiam, quae dulcissima mater est, et ideo Deus valde amat te. Nunc in aeternum vive.

HILDEGARDI venerabili et in Christo dilectae, N. peccatrix et solo nomine abbatissa sororum, orationem et omnium operum in laude Dei transactorum seu futurorum communionem.

Scimus, dilectissima, in omnibus vos providam [Col. 0328C] semper exstitisse, et in hoc nondum defecisse: unde rogamus ut litteras nostras benigne recipiatis, et quid in eis contineatur audiatis. Conquerimur enim vestrae sanctitati quod tentationibus malorum spirituum multoties impugnamur, et in partes varias inclinamur, et nisi, Deo adjuvante, confortemur, a procellis eorumdem opprimimur. Eapropter vestram sanctitatem iterum et iterum et etiam tertio imploramus ut pro aeterna remuneratione consilio vestrae bonitatis nobis subveniatis. Et quidquid super hac re deliberaveritis, non viva voce, sed litteris per praesentium latorem renuntiate.

O filia Adae, in vera visione sic docta sum: Quicunque hoc facit quod voluntates corporis sui relinquit, hic Abrahae, qui patriam suam reliquit, et viro sapienti qui domum suam supra petram aedificat assimilatur. Homo enim qui in hac terrena vita aliam vitam colit, hujus vita angelica esse probatur, quia tempestas hujus saeculi eum non movet, nec terroribus diabolicae deceptionis prosternitur. Sed sicut Abraham patriam suam reliquit, et praeceptis Dei obedivit, sic iste carnalia desideria sua derelinquit, et praeceptis Dei per eleemosynas et orationes ac per alia bona opera obedit. Sed providendum est ut in his bonis homo stabilis sit, ne per diabolum seducatur, qui primum hominem decepit, [Col. 0329A] et qui eum gloria sua despoliavit. In omnibus quoque bonis suis doctrinae supernorum judicum obedire debet, quorum linguae claves coeli sunt. Deus victoriam hujus praelii in te perficiat, ita quod ab angelis lauderis, et quod sancti in te gaudeant, et quod etiam in aeterna gaudia recipiaris.

Dominae suae HILDEGARDI, piae matri ancillarum Christi apud B. Rupertum Domino Deo militantium, N. humilis ministra et dicta gubernatrix sororum apud Widergoldesdorf Deo et sanctae Mariae [Col. 0329B] servientium, intimam dilectionem et devotum obsequium.

Scio, domina, quia omnes viae vestrae misericordia et veritas, et hoc merito, quia misericordia quae de coelo ad terram Filium Dei attraxit, super vos prospexit, et superna Sapientia sedem suam in vobis paravit. Quapropter, dulcissima, obnixe supplico ut dignemini a Deo perquirere vobis utrum sit ipsius voluntas ut istam sarcinam portem aut abjiciam, quia plus adhuc constrictione obedientiae quam Dei amore perseveravi. Idcirco, si auderem, de loco magisterii libenter discederem, quia mihi valde durum esse videtur ut omnibus moribus aliorum serviam, et ut in voluntate illorum permaneam, et ideo [Col. 0329C] mercedem aliquam me recepturam non spero. Valete. Sapienti animo pauca sufficiant.

Multum iste valet, et magnum donum Dei est in homine illo, qui talis est in scientia, quod coelum sustinere potest. Hic est sensus. Nullus hominum fugere debet, qui ad hoc valet, ut per virgam Dei congregationem sanctorum sustineat. Sed donum Dei tibi hoc inspiret, o filia, ut lumen ipsius diligenter feras. Quaedam autem natura hominis est, quae in primo ortu ejus sicut fumus ascendit, et haec dolorem et amaritudinem portat, ac huic multae cogitationes, et timor atque dubietas se implicant. Hoc [Col. 0329D] martyrium tu, filia, habes; ac in eo angustiam, et timorem, et dolorem in aequitate vitae sustines. Sed tamen in hac parte plurimi sancti sicut martyres ad Deum veniunt. Ac ideo et tu confide in Deum, quia non derelinquet te, et Spiritus sanctus dolorem tuum minuet.

HILDEGARDI, summi Patrisfamilias domus providae dispensatrici, H. de Crouchdal abbatissa humilis et indigna, maternam venerationem cum ea qua in Christo conjunctae sumus charitate.

Postquam diu desiderata praesentia et affabilitate vestra, Deo opitulante, merui relevari, a pusillanimitate [Col. 0330A] spiritus et tempestate priori aliquantisper quievi; et quia verba vestra non ab humano ingenio, sed a luce vera, quae plus caeteris hominibus vos illuminavit, non dubito procedere, consilio vestro quod proposui facere distuli adhuc perficere. Scire vos volo, domina et soror charissima, quia sicut prius vos videre multum desideravi, non minus adhuc desidero, et cum corpore non possim, corde vobis semper adhaereo: et quia certum est charitatem in vobis et vos in charitate manere, per eam vos deprecor, ut quid correptioni vel correctioni dignum lux viva per spiritum suum de me vobis manifestaverit, scribere mihi non differatis.

Qui omnia videt, dicit: Oculos habes ad videndum et undique ad circumspiciendum. Ubi vides lutum, illud ablue, et quod aridum est fac viride. Sed et aromata quae habes fac saporem habere. Quod si oculos non haberes, te excusare posses. Nunc autem oculos habes, et quare per eos non circumspicis? Sed magniloquium habes in rationalitate. Multoties enim alios in his dijudicas, in quibus te dijudicari non cupis; sed tamen aliquando sapienter ea dicis quae profers. Attende ergo attente quod onus tuum portes, et collige bonum opus in sacculum cordis tui, ne deficias, quoniam in solitaria vita, quam requirit sonus verborum tuorum, non valeres quiescere [Col. 0330C] propter vicissitudinem diversorum morum, quia tunc novissima tua multo pejora fierent quam prima, et etiam tam gravia ut jactura lapidis est. Imitare autem turturem in castimonia, sed electam vineam diligenter procura, ut Deum recta et pura facie inspicias.

H. Dominae et matri amabili, religione ac dignitate venerabili, L. licet indigna abbatissa in Babemberch dicta, una cum omnibus sibi commissis a Deo, quidquid valet humilium devota et frequens oratio.

[Col. 0330D] Beatitudini vestrae in Christo congaudeamus, quantum pro modulo nostro valemus, quod Dominus, qui vos praescivit et sibi praeelegit, nostris temporibus spiritu prophetiae illustravit ac replevit. Nos ergo praecipue in hoc Christus laetificavit, quod non solum ad hoc vos ex femineo sexu praevidit et praedestinavit, verum multos gratia sua per doctrinam illuminavit. Quapropter grates permaximas ipsi pro vobis referimus, et humili supplicatione deposcimus, ut quae in vobis coepit clementer perficiat, donec ad aeterna perducat. Petimus igitur obnixe ut nos in consortium fraternitatis vestrae dignemini recipere, et nos sancto conventui vestro studeatis commendare, et commonitoriis litteris vestris nos confirmare. Valeat dilectio vestra.

O mater, homo qui agrum illum qui plenitudinem fructuositatis habet, non fodit, nec fructiferum facit, delinquit, quia pro praemio patrisfamilias non laborat. Quis enim bovem et asinum constituit? Scilicet Deus ad servitutem hominis eos creavit. Cur autem homo propria utilitate sua non laboret, cum ipse totum opus Dei sit, et cum Deus ipsum vacuum non constituit? Deus namque hominem firmamento similem facit, quod solem, et lunam, ac stellas portat, quatenus omni creaturae luceant, et quatenus tempora temporum ostenderet. Sed si haec omnia nigra nubes obtegeret, creatura se finiri timeret. [Col. 0331B] Tu, filia Dei, agrum hunc te esse cognosce, quia propter benevolentiam tuam amplexionem cum populo habes, ita quod ipse verba et opera tua capere potest. Ideo cum ipso laborare non fugias, nec propter vacans otium delinquas, quia saepe inutiles herbae in otiositate crescunt. Tu quoque ostensionem firmamenti tibi propone, ne lumen rationalitatis tuae ob nigras nequitias, fallente diabolo, abscondas, quasi vix vivas, ac in his omnibus in disciplina filias tuas constringe; quia quemadmodum puer timet quod virga percutiatur, ita magister ab omnibus timeri debet. Afflictionem autem in his ne timeas, sed cum hac praemia tua in aeterna vita auge, ita ut spiramina Spiritus sancti in te fluant.

Dominae suae H. Deo dicatae virgini, N. solo nomine abbatissa sororum in Veteri-monasterio Moguntinae Ecclesiae, post diutinam aegritudinem coelestis vitae beatitudinem.

Si aliquantulum, domina mea de infirmitate vestra convaluistis, gaudeo; sin autem, ex animo condoleo. En scribo vobis ausu familiaritatis, petens ut meam circa vos devotionem attendatis, et pro peccatis meis faciem Domini placare studeatis. Precor enim vos in vinculo charitatis ut per praesentium litterarum portitorem me commoneatis, quod rescripto [Col. 0331D] vestro, prout Spiritus sanctus vobis donaverit, me laetificetis.

Voluntas Dei quasi in signo mortis me straverat, velut anima mea de hoc saeculo suspiraret; sed gratia Dei aliquantulum me in novo dono nunc erexit. Sed mystica Dei dicunt, ut in vera visione video: Qui in nomine meo ulli dolenti succurrit, illi in parte mea, quod praemium laudis est, succurretur. Mens autem tua flagrat quasi ignito oleo aspersa sit, unde interdum dolendo fatigaris, velut nescias quid facere possis. Nunc vive in Deo, et pondus tuum devotissime [Col. 0332A] suffer, quantum prae viribus tuis potes et Deus faciat ut in servitute ipsius perseveres.

Reverendae in Christo multum diligendae matri H. E. Dei gratia, si quid est, scilicet abbatissa, quamvis indigna in superiori monasterio Ratisbonae, orationes quas potest cum sincerae fidei et dilectionis affectu.

Videre faciem vestram, domina dilectissima, multum desiderat anima mea, et ad audienda verba [Col. 0332B] oris vestri multo tempore arrectae sunt aures meae. Pro magno etiam desiderio meo aliquando litteris sanctitatem vestram salutavi, sed rescripta nulla recepi. Rogo igitur, atque pedibus vestris eminus provoluta humiliter deprecor, ut per praesentem nuntium saltem de duabus inquisitionibus mihi respondere dignemini, si videlicet de re pro qua jam maxime affligitur cor meum, aliquod periculum timendum, vel de Dei misericordia praesumendum sit. Scire cupio consilium vestrum de cura mihi credita, quomodo vel quando expediri possim de illa. Iterum atque iterum charitatem vestram suppliciter implorans efflagito, si qua sint in vobis viscera misericordiae, ut maximam angustiam cordi meo imminentem scriptis vestris relevare vos non pigeat.

O filiae Adae, Deus rationalitas illa est quae nec initium nec finem habet, et per quam homo rationalis est; et eadem rationalitas in ipso animata vita est, quae nunquam deficiet. Nunc autem vide et attende Scripturas quae de radice Spiritus sancti radicatae sunt, et quae etiam de rationalitate quae Deus est scriptae sunt. Scriptura enim speculum est in quo per fidem Deum aspicimus, quia adversarius noster vigilat et non dormit. Ideo cum illa adversus eum pugnare debemus, et Deum tentare non debemus, sed devote adorare. Diabolus enim [hominem] [Col. 0332D] mutabilem et diversorum morum esse scit et videt, et ob hoc in quietis moribus pacis eum quiescere non permittit. Saepe etenim homo quasi in impetu a Deo scire vult quod scire non licet, et per hoc servitutem Dei dimittit: unde diabolus multum gaudet, et in utraque parte eum deficere videt. Talis vero sciscitatio stulta est, sicut illa quae a falso propheta quaeritur. In omnibus his Deus non tentari, sed adorari debet. Diabolus namque ex saevissima nequitia sua jacula in cor hominis saepe mittit, quibus homo Deum confundat. Beatus autem homo ea nec facere vult, nec eis consentit, sed sicut cum passione mortis in eis vivit. Homo autem cum originali peccato naturaliter peccat: cum deinde poenitet, et cum illud propter honorem Dei dimittit, [Col. 0333A] diabolo per fidem resistit. Deus vero hominem nunquam perdet, qui majorem partem peccatorum suorum ipsi offert, sed aliam partem minorem peccatorum illi remittit. Nunc autem, dulcissima filia, curam tibi creditam in tali veritate provide, ne propter taedium aut laborem eam dimittas. Et vide quod recte attendas utrum bona an mala Ecclesiae loci illius cogitatio tua sit, quia tibi magnum peccatum aderit, si istud recte non attenderis. Nam arbor quae floribus plena est, pulchra ad videndum est; sed cum fructus ejus ad vescendum maturescit, multo utilior est. Desiderium bene operandi mentem hominis velut flores laetificat; sed studium operis, scilicet cum fructus crescere incipit, multo melius est. Cum autem homo bona opera perpetraverit, fructus [Col. 0333B] maturi apparent, et bona opera ipsius in aeternis pascuis cibum vitae sibi praestant, cum de hac vita migravit. Unde, bona filia Dei, bona desideria tua in bonis operibus perfice, ut cum anima tua de corpore tuo exierit, pulcherrimum praemium a Deo tibi emicet. Haec gratia Dei te doceat.

H. dominae et matri suae amantissimae, N. abbatissa, licet immerita, sororum in Nussim, tantillum orationis et servitium cum intima devotione.

Quia de statu nostro, qualiter in id quod ante [Col. 0333C] fuit, ab eo quod, heu! frustra esse voluit immutatus sit, beatitudinem vestram accepisse fama currente non ambigimus; suffragium orationis vestrae eo nobis propensius et instantius propter Deum impertiri deposcimus, quo nunc fluctuanti animo labore oneris quod circa nos factum est, variis hinc inde motibus impellimur et angustiamur. Scimus enim quia terribilis est Deus in consiliis suis super filios hominum; ideoque districtionis ejus occulta quidem, sed nunquam injusta judicia formidantes, causam animae nostrae et vobis, cui prae cunctis mortalibus amplius confidimus, et reverendis sororibus vestris totaliter committimus, atque rescripta vestra toto corde desideramus. Valete.

O famula Dei, in circulo solis cum intentione cordis tui curre, et pro peccatis tuis ad Deum suspirando anhela, et bona opera operare priusquam dies tui inclinentur, ubi postea operari non potes. Villicum etiam illum attende, qui apud dominum suum diffamatus est, et qui debita debitorum domini sui scribendo minuit. Sic tu quoque facito. Nam ubi officium tuum non bene servasti, filias tuas per adjutorium consilii tui adjuva, et in motu misericordiae super illas esto, sicut congrua pluvia super gramen ascendit, et multum fructum provocat; et prudentior per poenitentiam et per misericordiam filiis lucis, scilicet perditis angelis, eris, [Col. 0334A] quoniam ipsi hoc facere noluerunt. Cum opera namque ista feceris, in aeterna tabernacula post mortem tuam ipsa te suscipient. Nam si aratrum recte in terram verteres, et congruam pluviam haberes, germinans terra esses. Ros enim unde germinare debuisti in te defecit, et cum rota quam salutem tuam esse dicis, et quae tamen cinerosa est, circuis. Nam aratrum tuum cum scientia sanctae Scripturae in cor tuum verte, et per suspiria bonae intentionis pluviam habe, et felici consuetudine per bona opera rorem benedictionis retine. Haec autem ante diem mortis tuae facito, ut in aeternum vivas.

Dominae ac matri suae H. commoranti in terra Jerusalem, N. solo nomine abbatissa in loco sanctarum virginum Coloniensis Ecclesiae, devotissimam orationem et debitam servitutem.

Quantum congratuler beatitudini vestrae, verbis non possum exprimere. Licet enim a vobis corporali disjungar aspectu, tamen vobis intimo charitatis astringor affectu. Desidero enim vos videre, et dolorem quem in corde meo absque omni humano solatio fero vobis explicare. Vos autem quae estis omni charitate plena in loco matris meae cupio vos habere; post Deum etiam spem meam in vos posui, [Col. 0334C] et amodo a vobis cupio consolari et laetificari. Quapropter moveant vos lacrymae, moveant gemitus dilectae filiae, et mementote mei, et rogate Deum, qui pro nobis pauper factus est, ut dignetur me liberare a perpetua paupertate, vel in ultimo loco aeternae beatitudinis collocare. Valete et omnem congregationem vestram mei parte salutate.

Onus tuum in recto itinere firmiter porta, et oves tuas quantum potes coerce, et hoc melius tibi est quam diversa vagatio mentis, quia Deus in omnibus locis aequalem potestatem secundum opera hominum habet. Prohibe a te, cum adjutorio Dei, ne mens tua in vagatione sit, similis diei quae praecedit [Col. 0334D] aliquantulum in puro sole et aliquantulum in turbine. Mens enim tua aliquando est velut in tanta amaritudine, quod eam sustinere non potes, aliquando etiam in lassitudine et in caeteris. Nunc autem in purissimo sole et in recto calore surge, quia Deus te vult, quamvis quocunque modo vacilles, quoniam constituit te quasi oculum aliis, et ideo ab illo non recede.

H. de S. Ruperto magistrae, divinique luminis gratia illuminatae, N. de Didenkirkim juxta Bunnam abbatissa, licet indigna, tantilla tantae, et indigna [Col. 0335A] dignae, orationis instantiam, et debitae servitutis perseverantiam.

De vestra pietate et humilitate tanta confidens, ad vos misi per praesentium latorem has litteras, eo tenore conscriptas, quatenus si liceat, atque oculos vestrae pietatis non offendat, aliqua mihi commonitoria verba, quae animam meam aedificent, et quae mihi fiduciam ad Deum praebeant, mater amantissima, brevi scripto remittatis. Me etenim ex his corroborari, dum praesens aderatis, opportuno tempore proposuistis. Praeterea si amplius non audeo rogare, utar tamen precibus Chananeae, quae respondebat Domino in Evangelio, dicens: Quod etiam catelli edant de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum (Matth. XV) . Eadem fidei devotione vos secundario [Col. 0335B] rogo, ut de mensa vestra, id est de visione illa qua multa mirabilia frequenter videtis, mihi valde desideranti de supradictis summatim apponatis. Mementote quod pergamenum ea de causa nuper transmisi. Verumtamen, quantum in nobis est, supplicando Deum rogamus ut bonum quod coepit in vobis gratuita pietate et bonitate perseverante fine compleat.

Inquietam mentem propter lutulenta loca, et propter sollicitudinem multarum aquarum, quae fluendo deficiunt, habes. Lutulenta enim loca illis sunt qui vicissitudinem pessimorum morum habent, [Col. 0335C] et aquae quae deficiunt, illis scilicet qui duri et lapidei sunt, nec rivulis doctrinae sanctae Scripturae molliuntur. Sed tu intra te dicis: Quae vel quid ego sum? et quomodo talia perferre possem? Nunc autem sapientis viri fabulam audi. Quidam cavernatum locum fodere voluit; sed cum ligno et ferro foderet, ignis de quodam lapide in quem foderat evolavit, ita quod idem locus perfodi non potuit; sed tamen ille ejusdem loci latitudinem notavit, et cum magno labore aliquas cavernas in eo perforavit; et homo iste intra se dixit: Ego valde laboravi; sed qui post me veniet, levius me laborabit, quia sibi haec omnia praeparata inveniet. Hic nempe homo coram domino suo laudabitur, quia opus suum longitudine et latitudine [Col. 0335D] multo utilior est quam opus in molli terra quae aratro subvertitur. Ideo quoque dominus suus eum pro fortissimo milite computat, qui exercitum suum bene sustentare potest, et aliis agricolis, qui fructum in temporibus suis dant, eum proponit. Quicunque enim prius laboravit, laborem illius qui eum subsequitur supereminet. Faber enim mundi primo creare coepit, et postea ministris suis secundum ipsum operari dedit. O filia Dei, terram tuam in temetipsa coerce, ne ipsa sine fructuosa utilitate filiarum arescat. Cor etiam tuum in unum collige, nec illud in immoderationem inquietorum morum figas, ne filias tuas a te fuges. Tu quoque similis esto bonae terrae quae frequenter congrua pluvia irrigatur, quatenus bonas et delectabiles herbas proferat. [Col. 0336A] Quomodo? Cum enim homo carnem suam moderate pascit, laetos et mansuetos mores habet; sed cum in nimietate ciborum et conviviorum vivit, unumquodque nocivum vitium in se pullulare facit. Qui autem per immoderatam abstinentiam corpus macerat, semper iratus vadit. In omnibus his bona terra esto, quatenus filias tuas, cum fleverint, consoleris, et cum in iram surrexerint, eas recte corripias; et cum rabidae fuerint, per te regulari disciplinae subjaceant. Quae autem se in oblivione a te verterint, has cum historialibus verbis et cum verbis Evangelii inter te et alios duos revoca; et si tunc tibi non obedierint, tu summo Magistro obediens esto, et memor esto Jacob, qui duos filios Joseph cum benedictionibus suis commutavit. Nunc [Col. 0336B] ergo initium boni studii tui considera, ut cum fiduciali fine fruaris, et ut aeterna praemia a summo Magistro recipias.

HILDEGARDI magistrae sponsarum Christi, T. dicta magistra sororum Anturnacensium, summis spiritibus quandoque conjungi in coelestibus.

De sanctitatis vestrae opinione celebris fama late pervolans quaedam mira et stupenda auribus nostris insonuit, summaeque religionis ac singularis propositi vestri excellentiam exiguitati nostrae maxime [Col. 0336C] commendavit. Multorum namque testimonio didicimus de secretis coelestibus plurima mortalibus intellectu difficilia et rara, vobis divinitus ascribendum revelari, et quaeque vobis agenda, non deliberatione humana, sed Deo edocente ordinari. Aliud etiam quoddam de consuetudine vestra ad nos pervenit, virgines videlicet vestras festis diebus pro ornamento candidis quibusdam uti velaminibus, coronas etiam decenter contextas capitibus earum desuper impositas, et his utraque parte et retro angelicas imagines insertas; in fronte autem Agni figuram decenter impressam: insuper et digitos earumdem quibusdam decorari annulis: quae omnia, ut credimus, ad amorem superni Sponsi ducitis, cum justum [Col. 0336D] sit ut sint mulieres cum verecundia se componentes, non in tertis crinibus, neque auro, neque margaritis, aut veste pretiosa.

Praeterea, et quod his omnibus non minus mirandum nobis videtur, in consortium vestrum genere tantum spectabiles et ingenuas introducere, quod nos plurimum etiam admiramur. Scimus tamen vos hoc rationabili causa facere, cum non ignoratis ipsum Dominum in primitiva Ecclesia piscatores, modicos et pauperes elegisse, ac B. Petrum conversis postea ad fidem gentibus dixisse: In veritate comperi quod non est personarum acceptor Deus (Act. X) Verborum insuper Apostoli non immemores ad Corinthios dicentis: Non multi potentes, non multi nobiles, sed ignobilia et contemptibilia hujus mundi [Col. 0337A] elegit Deus (I Cor. I) . Omnia quippe praecedentium Patrum instituta, quibus cunctos, maxime spirituales, informari condecet, pro posse nostro persectantes, vestra etiam justa et sancta omnino esse scimus. Tanta namque, o sponsa Christi venerabilis, consuetudinis vestrae novitas exiguitatis nostrae modulum longe incomparabiliter excellit, atque non modicam admirationem nobis incutit. Igitur nos tantillulae profectibus vestris intime congaudentes, de hac re tamen aliquid a vobis certius experiri cupientes, litteras nostras sanctitati vestrae placuit dirigere, humiliter ac devotissime obsecrantes, quatenus ejus auctoritate talis religio adaugeatur, dignitas vestra in proximo non dedignetur nobis rescribere. Valete et in orationibus vestris memores [Col. 0337B] nostri estote.

Fons vivus dicit: Mulier intra cubiculum lateat, ita quod magnam verecundiam habeat, quia magna pericula horribilis lasciviae species in primam mulierem sufflavit. Quomodo? Forma mulieris fulminavit et radiavit in prima radice, in qua formatum est hoc in quo omnis creatura latet. Quomodo? In duabus partibus scilicet, in altera parte ex parte facturae digiti Dei, et in altera supernae pulchritudinis. O quam mira res es, quae in sole fundamentum [Col. 0337C] posuisti, et terram superasti! Sed Paulus apostolus, qui in summa volavit, et in terra tacuit, ita quod non revelavit quod absconsum fuit, haec attendit: Mulier quae subjacet virili potestati mariti sui, illi conjuncta in prima costa, magnam verecundiam habere debet, sic quod non debet dare aut revelare praeconium proprii vasculi viri sui ad alienum locum qui ad illam non pertinet. Et hoc faciat in verbo illo quod Dominator terrae dicit: Quod Deus conjunxit, homo non separet (Matth. XIX) , in irrisione diaboli. Audi: terra sudat viriditatem graminis, usquedum eam hiems superat; et hiems aufert pulchritudinem floris illius, et illa tegit viriditatem sui floris, deinde non valens se revelare, quasi nunquam aruerit, quia hiems illam abstulit. [Col. 0337D] Ideo non debet mulier se in crinibus suis sublevare, nec ornare, nec exigere in ulla sublimitate coronae, et auri ullius rei, nisi in voluntate viri sui, secundum quod illi in recta mensura placuerit.

Haec non pertinent ad virginem; sed ipsa stat in simplicitate et integritate pulchra paradisi, qui nunquam aridus apparebit, sed semper permanet in plena viriditate floris virgae. Virgo non habet tegmen crinium viriditatis suae in praecepto, sed in propria voluntate sua per summam humilitatem se tegit, quoniam homo pulchritudinem animae abscondet, ne accipiter eam per superbiam rapiat. Virgines conjunctae sunt in Spiritu sancto sanctimoniae et aurorae virginitatis: unde decet illas pervenire ad summum sacerdotem, sicut holocaustum [Col. 0338A] Deo dedicatum. Quapropter decet per licentiam et per revelationem in mystico spiramine digiti Dei, quod virgo candidam vestem induat, in clara significatione desponsationis Christi, videns quod intextae integritati mens ejus solidetur. Considerans etiam quis ille sit cui conjuncta est, sicut scriptum est: Habent nomen ejus, et nomen Patris ejus scriptum in frontibus ejus (Apoc. XIV) . Et iterum, sequuntur Agnum quocunque ierit (ibid.) . Deus etiam habet scrutinium, scrutationes in omni persona, ita quod minor ordo super superiorem non ascendat, sicut Satanas et primus homo fecerunt, qui altius volare voluerunt quam positi essent. Et quis homo congreget omnem gregem suum in unum stabulum, scilicet boves, asinos, oves, hoedos, ita quod non [Col. 0338B] dissipet se? Ideo et discretio sit in hoc, ne diversus populus in unum gregem congregatus, in superbia elationis et in ignominia diversitatis dissipetur, et praecipue ne honestas morum ibi dirumpatur, cum se invicem odio dilaniant, quando altior ordo super inferiorem cadit, et quando inferior super altiorem ascendit, quia Deus discernit populum in terra sicut et in coelo, videlicet angelos, archangelos, thronos, dominationes, cherubim et seraphim discernens. Et hi omnes a Deo amantur, sed tamen aequalia nomina non habent. Superbia amat principes et nobiles in persona elationis; et iterum illos odit, cum ipsam interimunt. Et scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens (Job XXXVI) . [Col. 0338C] Ipse autem personas non amat, sed opera quae gustum habent in illo, sicut Filius Dei dicit: Meus cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei (Joan. IV) . Ubi humilitas est, ibi semper Christus epulatur, et ideo necesse est ut illi homines discernantur qui plus vanum honorem quam humilitatem appetunt, cum haec videret quae illis superiora sunt. Morbida etiam ovis abjiciatur, ne totus grex contaminetur. Deus bonum intellectum hominibus infundit, ne nomen ipsorum deleatur. Bonum enim est ne homo montem apprehendat, quem movere non poterit, sed in valle subsistat, paulatim discens quod capere potest. Haec dicta sunt a vivente lumine, et non ab homine. Qui audit, videat et credat unde sint.

Amantissimae dominae H. divinarum ac verissimarum visionum sacratissimo munere divinitus illustratae, A. de Crouchdal, solo nomine abbatissa, super effluentissimum perfectae charitatis donum.

Eloquia vestra, mi domina, ab illa sanctissima anima vestra, ab illa celsitudine contemplationis vestrae, tanquam de vertice aeternorum collium defluentia in profundissimam caeterarum convallem animarum, quasi imber super herbam, et quasi stillae super gramina rigant eas, infundunt eas, et germinare eas faciunt germen sine spina, germinare [Col. 0339A] eas faciunt supernorum desideriorum viva germina, usque ad thronum gloriae summi Dei miro odore prosilientia. Opto igitur ego, ancilla vestra, litteras vestrae sanctitatis intueri, et alloquio dulcissimae consolationis vestrae tanquam levis aurae flatu refoveri. Nam, mi mater et domina, omnis spes, et securitas, et refugium, ac tutela mea, in vestra post Deum maternitate dependet; ideoque ad vos sola recurro, et me consilio et auxilio vestro post Christum committo. Posco igitur iterum suppliciter, deprecor misericorditer, quatenus pro me Deum exoretis, et quid mihi agendum sit pro pluribus excessibus meis, quibus et in onere nominis [ f. muneris] mihi impositi, seu in aliis transgressionibus delinquo, ut supra deprecata sum, benigne [Col. 0339B] insinuetis. Timeo enim et valde pertimesco me offensam Dei incurrere. Valete.

In vera visione haec verba, quae propter admonitionem magnae necessitatis ardenti desiderio a me quaerebas audivi: Valde gloriosa laus ubi fidele magisterium has acies habet, videlicet illam quae cum clypeis et loricis atque aliis armis custos turris posita est, ut contra illos pugnet qui turrim ipsius destruere volunt, et etiam illam quae civitatem suam probis militibus ita munit, ne muri ejus ab inimicis comprehendantur, et ne hostium ejus perfidis speculatoribus aperiatur, ipsique non interficiantur. [Col. 0339C] Isti homines in beatitudine sunt. Qui autem sic non faciunt, squalidiores rusticis sunt, qui per seipsos et per pecora sua villas suas sapienter procurant, ne in pascuis suis deficiant. De his dicendum non est: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? (Cant. III) nec illud: Quam pulchri sunt gressus tui in calceamentis, filia principis (Cant. VII) . Hoc est, qui in exsilio hujus saeculi, quod per desertum intelligitur, voluntati suae contradicit, et in omnibus operibus suis suspirando ad Deum ascendit, sicut scriptum est: Ascendit fumus aromatum in conspectu Domini, mortificationem carnis sibi elegit, unde [Col. 0339D] et de fumo aromatum, et de mortificatione carnis omnes virtutes in eo crescunt, quibus nunquam saturatur. Illi qui hoc facit de supernis angelorum et sanctorum dicitur: Quam pulchri sunt gressus tui, id est studium, in quo in ista mortificatione ambulas, filia principis. Sed ab ore prophetae iste abjiciendus est, qui nec frigidus, nec calidus est, quia nec in terrenis, nec in coelestibus qui quam laborat. Sed eum locustis assimilo, quae nec cum volatilibus recte volant, nec cum animalibus in terra recte ambulant, sed quae similes turbini, qui cito deficit sine utilitate vadunt.

O filia sacri nominis, aures tuas aperi, atque diligenti corde proposita signa hujus parabolici sermonis audi, videlicet, quam magna gloria in [Col. 0340A] summa laude de turribus hujus civitatis ita constitutae sit; turris civitatis istius charitas cum concordia est. Et quare turris nominatur? Quia de altissimo Deo ipa fons saliens omnem terram circuiens fluxit, quoniam ipse Deus omnes creaturas in plena charitate ita disposuit, quod nulla necessitas in eis sit. Unde disce quod sancti homines, in quibus charitas habitat, in nulla necessitate deficiunt, quia corda eorum mansuetudine et pace velut fluenti odore balsami circumdantur, quapropter et antiquus serpens eos discerpere non potest, quoniam ut fetens odor ab odore balsami segregatus est, ita diabolus charitatem fugit, et in cavernam ab ea se abscondit. Ubicunque autem sancti homines, in quibus charitas non habitat, in nomine [Col. 0340B] Domini congregati sunt, civitati quae sine turri est, et pulchris domibus quae sine celsitudine sunt, assimilantur. Unde in hac confusione pecunia justitiae atque regulae, quia firma habitacula non habent, dispoliantur, ideoque etiam saepe destruuntur. Quoniam ut turris civitatem ornat ac sustinet, ita charitas omnes virtutes. Milites charitatis qui in turri positi sunt, obedientia, fides et spes sunt. Obedientia clypeo circumdatur, quia semper subdita est; fides lorica induitur, quia omnia bona quae in Deo sunt, quae oculus nunquam vidit probat; spes autem coelum cum omnibus ornamentis suis per fidem complectitur. Fides vero per obedientiam Deum semper aspicit, ita faciens ut ei praecepit. Deus enim charitas est, quia omne [Col. 0340C] opus suum pium est; sed per humilitatem de coelo descendit, ut captivos suos liberaret, qui charitatem reliquerunt, quando ipsum non cognoverunt. Hoc per humanitatem suam fecit, et idem exemplum nobis reliquit. Quomodo? Quando propriam voluntatem nostram in officiis hujus saeculi relinquimus, post vestigia ejus ambulamus. Quando autem in nomine ejus in unum gregem congregamur, quemadmodum ad aquilam alia volatilia congregantur, Abraham imitamur, qui populum suum et regionem patriae suae reliquit, atque in aliena re circumcisionem secundum praeceptum Dei perfecit. Sed quando per hominem qui nobis similis est, praeceptis Dei obedimus, in benedictionibus sicut stellae [Col. 0340D] coeli multiplicamur, velut etiam Deus Abrahae per angelum suum repromisit, et alienam rem secundum incarnationem suam requirimus, pro nihilo nos reputantes, ac in spiritali vita laborantes. Cum hoc facimus, turrim nostram probis militibus per humilitatem undique munimus: probique milites sumus, cum voluptatem hujus saeculi superamus, et cum furorem irae vincimus, utique paupertatem nostram propter amorem Christi toleramus, et cum inimicabilia homicidia odii ac invidiae a nobis abjicimus; atque cum alios peccatores similes nobis non spernimus, nec injusta judicia super eos judicamus, et cum super justos atque innocentes falsum testimonium non quaerimus. Hi probi milites sunt qui civitatem nostram undique custodiunt, ita [Col. 0341A] ut murus sanctae regulae et conversationis nostrae ab inimicis, videlicet odiosis ac invidiosis moribus, non perfodiatur, et ne ostium pacis per contradictionem repudietur; quoniam si hoc fit, clausula ostii nostri reseratur, inimicique nostri in civitatem nostram secure ambulant. Et ne simus cum illis, qui semper erranti corde sunt dicentes: Hoc quod hominis rationalitas nobis ponit et eligit, nolumus, quia quae nos ponimus et eligimus, utiliora et justiora illo sunt. Isti insidiatores sunt, qui civitatem nostram per insidias suas destruunt, quia quae de antiquis et sanctis magisterialibus medicis nostris in jejunando, in vigilando et in orando, sive in aliis virtutibus constituta sunt, repudiant, et voluntatem suam pro Deo, qui ipsos creavit, [Col. 0341B] eligunt. O filia sanctimoniae, nunc audi: Turris tua sine probis militibus vacua est, et custodes civitatis tuae obdormierunt, atque ita in inaquositatem, et maxime propter proprietatem voluntatis suae ducti sunt. Ideoque turris et civitas tua tam aridae sunt, quod vix consistunt. De somno itaque tuo surge, quia funes navis tuae, qui consuetudo sanctae conversationis sunt, nondum rupti sunt; sed in magna stultitia morum te occupantes, rumores qui tibi conveniant quaeris. Hoc tibi non expedit; sed sicut in desertis habitaculis magni et parvi atque caeci mures sunt, qui vestimenta hominum corrodunt, ita per haec omnis consuetudo sancta discinditur. Majores mures inquietae mentes impietatis sunt; parvi vero stultitiam, quae a via veritatis [Col. 0341C] nocturnalis est, significant: caeci autem vanitatem hujus saeculi, quae a luce justitiae caeca est, ostendunt. Unde in Evangelio scriptum est: Omne regnum in seipso divisum desolabitur (Luc. XI) . Nunc aspice in quam magno ardore Spiritus sancti plantata sis. Quapropter et ministerio suo in te carere non vult, et primam regulam B. Benedicti aliorumque magistrorum diligenti corde attende, ut non pereas, sed ut in aeternum vivas. Vos autem, o cuncti magistri, providete ne stultis agricolis illis similes sitis, qui cum aratrum per seipsum recte ambulans vident, gaudium habent; cum autem curve incidit, taedium habent id recte vertere; et etiam cavete ne Paterfamilias vobis dicat: Inutiles mihi [Col. 0341D] estis, quia villicationem vestram non recte perficitis; sed sollicite considerate, quae necessitas et quae adversitas subditorum vestrorum sit, et cum omni sollicitudine eos protegite.

HILDEGARDI matri suae sibi in Christo allectissimae, G. illa sua et vere tota sua, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit (II Cor. II) .

Quid scribam vel quid dicam tam unicae, tanquam in Christo dilectissimae matri, penitus ignoro, quia ipsa vis amoris omnem mihi sustulit scientiam [Col. 0342A] locutionis; imo etiam vinum moeroris, quo divina absentia tua me inebriari fecit, tantum me afflixit, ut non solum dictandi, verum etiam vivendi mihi fastidium generarit. Melius enim mihi fore crederem nunquam te vidisse, nunquam te erga me tam benignam tamque materna viscera gerentem sensisse, quam per tanta locorum spatia late separata sine mora lugeo te quasi perditam. Spero autem Deo meo, et ideo meo, quia nihil habeo charius, eo quod nunquam caenulentam corporis hujus deponere me sinat formulam, priusquam dulci tua visione ac melliflua collocutione me fecerit laetificatam. Quod si, peccatis meis exigentibus, non evenerit, tamen in hoc, ut pietati ejus confido, spem meam non frustrabit quin me ibi te concedat videre, [Col. 0342B] ubi nunquam ab ipsius separemur visione. Quid plura? Rogo autem te, mater allectissima, ut cum in cujus amplexibus jugiter commoraris, et sub cujus umbra, ut hinnulus a fervore tentationum et vitiorum requiescis, pro me deprecari digneris, quatenus mihi adhuc erranti et eum perquirenti, sed heu! minime invenienti, se inveniendum manifestet, et sub umbra illius quem desidero, me quandoque sedere faciat. Vale.

O filia Dei, in pura scientia fidei haec verba ad te dicta audi: Vox turturis audita est in terra nostra (Cant. II) . Hoc est de Filio Dei, qui contra [Col. 0342C] carnis jura ex integra terra Mariae Virginis natus est. Flores omnium virtutum et ornamenta omnium pigmentorum processerunt, quae in se odorem suavitatis virtutum habuerunt. Hortus enim harum virtutum in peregrino filio surrexit, qui ad patrem suum, scilicet omnipotentem Patrem, in se reversus, peccata sua confitendo cucurrit, quem ipse osculo humanitatis Filii sui suscepit. Et tunc vox turturis auditur, cum propter amorem Dei mundum cum voluntate nostra relinquimus, ut etiam turtur prae reliquis volatilibus solus manet cum socium suum amittit. Sic tu etiam, charissima filia, fecisti quando pompam hujus mundi reliquisti. O quam pulchra calceamenta tua, filia regis, fuerunt, cum [Col. 0342D] propter amorem Dei arctam et angustam viam spiritalis vitae intrasti! Unde, o filia Sion, gaude, quia in medio cordis tui Spiritus sanctus habitat. Considera enim quod consolator tuus sicut lilium inter spinas te constituit, cum pompam et divitias saeculi hujus, quas Filius Dei spinas nominavit, habens, spiritalem vitam elegisti. Tu etiam, sicut rosa in Jericho, in passionibus conversionis tuae rutilabas. Nunc autem de te gaudeo, quia in te completa sunt quae de te audivi et desideravi; et tu mecum gaude. Ego vero in vera optione opto ut murus pretiosis lapidibus et margaritis ornatus fias in conspectu Dei, et in laudibus omnis coelestis exercitus fias. Gaude igitur et laetare in Deo tuo, quoniam in aeternum vives.

HILDEGARDI magistrae sponsarum Christi dignissimae, B. Dei gratia, licet indignus Dei sacerdos et peccator, intimae dilectionis et omnis obsequii devotam certitudinem.

Taedet me vitae meae, quia repletus sum amaritudine, et quia propositum cujus conscia es, virgo sanctissima, exspectando quosdam fideles amicos meos, adhuc differo. Via mea, ut propheticis utar verbis, undique septa est spinis et maceria. Verumtamen flagella quae per omnia erudiunt Israel penitus [Col. 0343B] non renuo; sed quia cum tentatione proventum non faciunt, ne succumbam, et ad finem propositi non perveniam valde pertimesco: non quod ex consolatione tua, quam frequenter aspicio, plurimum confidens, cor meum et inter peccata et aerumnas laetificatur. Quapropter, virgo Deo devota, nos omnes post Deum ad te suspirantes summopere petimus, quaerimus, pulsamus, quatenus a solitis precibus nullatenus desistas, donec locum certum habitationis nobis, aut si id tibi tentatio in Deum videatur, saltem nunc discretum religionis ordinem misericors Deus tibi pro nobis insinuare dignetur. Ista Deum per te ordinasse non dubium esse nos credimus; tu re experta es. Nihil [Col. 0343C] enim in terris fit sine causa. Et idcirco sicut animam meam occultorum Dei judicio ab angustiis ex parte liberabas, ita nos omnes per dispositum in te a Deo modum liberare a dubietatis errore debita peccatrix non diffugias. De caetero litteras tuas et de his et aliis desidero. Praeterea librum tuum transcribere multum cupio.

Haec dicit Spiritus: Laude dignissimum est et mirabile quod peregrinus ad patriam festinat. O quam magnus luctus et moeror tunc oritur inter cives et notos illius qui cum ipso epulabantur et ludebant! et o quam valde erubescunt lascivi, [Col. 0343D] quod sodalis ipsorum relinquit vasculum quod cum ipsis portabat! Respice quod in oculo viventis in magno studio praevisus es, sicut mitissimus pater ovem suam requirit. Socii qui in latitudine otiosi sedent, mutuam pacem habent; fortissimus autem miles in magnis turbinibus est. Sta in via rectitudinis, et praepara animam tuam ad pugnandum cum illis qui semper militant in legatione regis. Vide quia si aliquod volatile crabronum a sociis suis recederet, et in altum respiciens ad solem volare inciperet, omnis turba muscarum irrueret in illud, volens ipsum opprimere; sed sol tegeret illud lumine suo, ne ipsum ultra viderent, et sic aufugeret. Tunc omnis turba illa scandalizaretur, et sic illud probus miles efficeretur. Deus manum [Col. 0344A] suam tibi porrigat, ut vivas in aeternum, ubi sol non obscuratur.

Dominae H. religione, sapientia, disciplina, moribus, postremo omni utriusque hominis virtute plenissimae, ille suus per omnia V. in sexta cum Martha laborare, in septima reintegrari, in octava cum Maria jocundari.

Quomodo me, domina dilectissima, ab aspectu et colloquio vestrae dulcedinis, mihi omni mellis sapore gratioris, tandiu subtraxisse potuerim, vel interim litterulis saltem visitasse vos distulerim, [Col. 0344B] memetipsum satis admirari nequeo, totumque id parvitatis meae desidiae deputo. Vestram etiam pietatem hujusmodi mea inconcinnitate, quod absit! offendisse valde timeo, et merito, quippe quem antea nec voce, nec habitu, nec facie, necdum etiam fama agnitum, ut primum veni, quod factu perdifficile est, gratia vestri benignissime recepistis, et statim vestri colloquii participatione, quod magnum duco, recreare dignata estis. Verum quia poenitet, ignoscetis. Animus enim meus nunquam non promptus fuit, facultas vero defuit. Promitto igitur, si quid promittere possum, me, si Deus facultatem dederit, quantocius emendaturum. Interim aut orationibus vestris pro Deo mei miserrimi peccatoris memor esse dignemini.

Qui vita est, haec verba mihi ostendit dicens: Tu similis es aquae quae movetur in tempestate, et quae iterum manet in tranquillitate. Victoria tibi dicit: Libenter ingredere ad te; sed tu caedis me, quando faciem mentis tuae abscondis: ita quod dubius es, non habens volantes pennas in securitate, ubi non es in amplexione contemptus mundi. O homo cito veniet tibi resurrectio, si pulverem cineris a te excutis dicens: Si non possum stare in sole, volo tamen me abstrahere de luto pulveris, et vestem meam abluere de vicissitudine morum hujus saeculi. Tunc columba dabit tibi unguentum, [Col. 0344D] et vulnus tuum terget. Nunc surge et vive in aeternitate.

Dominae serenissimae ac vere beatae H. Spiritu divinae visionis decoratae, monachorum S. Benedicti infimus, quamvis indignus sacerdos, T., devotae servitium obedientiae cum omni humilitatis subjectione.

Qui confidunt in Domino intelligent veritatem, et fideles in dilectione, etc. (Sap. III.) Haec sacrosancta dicta per os supernae sapientiae edita multorum relatione veridica in te fore cognovi et credo completa. [Col. 0345A] Quod enim sacris Scripturis testantibus invenio, fidelissime teneo, quod omne verbum impossibile non sit apud Deum. Igitur famam quam rumore vulgante agnovi, quamvis sanctas tuas revelationes non vide rim, veram esse non dubitavi. Scio itaque in veritate quod quia fiduciam tuam in Domino posuisti, ideo veritatem ipsius intellexisti, et quia fidelis in dilectione illi acquievisti, donum divinae revelationis et Spiritum coelestis consolationis suscepisti, et pacem electorum Dei acquisisti. Nunc vero quia omnipotentis Dei misericordia amplior in te est inventa quam in caeteris mortalibus, ideo non tentando, neque superbiendo, sed solius Dei gratiam simpliciter per te deprecando, supplex rogo, ut memor sis illius vocis Dominicae, [Col. 0345B] Unum ex meis pusillis nolite contemnere. Considera ergo ne litteras meae pusillanimitatis contemnas, sed per amorem Jesu Christi preces meas te oro clementer exaudias, et ut pro delictis meis apud Deum intervenias, et sanctis tuis precibus vitam meam subleves, et negligentias meas admonere digneris per litteras tuae correptionis. Valde enim mihi est optabilis correptio tuae dulcissimae charitatis. Ergo indignum me judico munere tuae chartae amantissimo, sed credulitatis meae mercedem a te recipere cupio. Credo enim per Spiritum, per quem cuncta praeterita, praesentia et futura perspicis, etiam tibi patere secreta mei cordis. Vere nunquam vidi diem mihi dulciorem, quam ut ad tuam praesentiam pervenirem. Mallem namque [Col. 0345C] nudis pedibus incedere pro sola verborum tuorum auditione, et nimis jucundum mihi esset atque optabile, si vel tuas excellentissimas visiones, vel aliquas tuae beatitudinis litteras mererer percipere. Omnipotens Pater per virtutem sui Filii Domini nostri Jesu Christi et per cooperationem Spiritus sancti incolumem te longo tempore dignetur conservare ad correctionem sanctae suae Ecclesiae.

Lux vivens dicit: O homo, rivuli fluunt de me ad viriditatem mentis tuae; sed tamen mens tua est ligata, et etiam acuta per vicissitudinem morum in tenebrositate dispersi venti: et occultae cogitationes [Col. 0345D] tuae in mente tua interdum decipiunt te, et gustus operis tui interdum tangit te. Vultus autem desideriorum tuorum videt ad me per gaudium ascensionis, quod nondum potes in opere tuo capere. Valde bona sunt desideria quae turrim aedificant in altitudine suavitatis boni odoris. Unde gaudent angeli propter opera facturae digiti Dei, quae opera Deum gustant, rumpendo cibum nequitiae peccatorum. Nunc tu, o miles, esto fortis in praelio quandiu vivis in corpore tuo, quia inimicus tuus non fatigatur, et pugna non deficit. Talia sunt opera tua, ut mitissimus Pater super te gaudeat, et ut verbum ejus animam tuam clarificet, et ut igneus amator unguentum tibi salutis infundat et viriditatem floris sapientiae.

Amantissimae ac desiderantissimae dominae suae ac matri H. B. peccator, post hanc vitam fragilem et caducam perenniter gaudere cum Christo Domino.

Beatum me fore existimo, si litteris sanctitatis vestrae consolari promeruero; sed quia prudentis medici est saepius vulneratum hominem visitare, et carnem superfluam et putridam resecare, ne postmodum deterior fiat corruptio, si caute et diligenter recisa non fuerit, rogo ut pro amore pii Redemptoris plagas vulnerum meorum crebrius inspiciatis, ut nullum in eis per Dei misericordiam [Col. 0346B] et vestrum consilium vestigium corruptionis remaneat. O dulcissima mater ac desiderantissima, jam diu desideravi de baculo meo venire ad vos. O dulcissima domina, oculis cordis vos semper intueor, vobiscum loquor mente et conversor. Scio quod Deo meo peccavi in opere suo. Cognosco me peccasse, orate pro me. Non quaero terrenum lucrum, non rem transitoriam, sed gratiam Dei mei et salutem animae meae. Succurrite mihi. O quanti mihi sunt orationum vestrarum continuata praesidia. Ut igitur a desiderio meo omnino non fraudarer, domina mea, satisfacere mihi volens, clientem hunc cum litteris istis ad vos mittere curavi, qui vos ut dominam et matrem pio complectitur amore. Consolationem vitae praesentis et perpetuam beatitudinem [Col. 0346C] cum sanctis tribuat vobis Deus. Amen.

Haec in vera visione audivi: Quinque operationes opus Dei in homine habuit Prima est quod homo formatus est, secunda quod spiraculum vitae accepit, tertia quod intellexit quod operari potuit, quarta quod bonum opus suscepit, quinta quod malum cognovit. Haec similitudo ad quemlibet hominem respicere potest. Prima vice intelligitur quod homo criminum suorum cum suspiriis meminit, ita quod inutilia sunt; secunda, quod a criminibus aliquantulum declinat; tertia, quod ea confitendo [Col. 0346D] aperit; quarta, quod poenitentiam agit; quinta, quod se malo alienum facit. Ideo tu, homo, in his operibus quae Deus in homine operatus est, fac timendo et tremendo poenitentiam, quoniam in aliqua parte opus ipsius contrivisti. In audientia enim sacerdotis quandiu vixeris, et possibilitatem habueris, aliquid laudis in gemitu et suspirio Deo exhibebis.

H., salve, Christi nobilis sponsa, susceptura incorruptae vitae sponsalia. Quis, qualis, quantus, [Col. 0347A] quomodo, unde sim, scilicet H. magister de Trajecto indignus, ex praesenti latore habes cognoscere.

Christi bonus odor, quasi unguentum effusum, de te longe lateque fragrans nostris indignis auribus spirando inflavit, te superna visitante gratia, frequenti illustratione splendoris divini coelitus ita desuper irradiari, ut nonnunquam quarumlibet causarum eventus, et rerum exitus occulta dispensatione Dei praefinitos, per inhabitantem in te ejus gratiam tibi concedatur contemplari, maxime cum hoc tibi instanter flagitaveris revelari. Qua de re ego humilis et dejectus, variis doloribus ac multimodis adversitatibus exagitatus, nimirum ineffabilibus propriis reatibus id provocantibus, tuis me [Col. 0347B] piis precibus ex intimis commendo visceribus, per illum te testans, qui te sibi proprio reconsignavit pretio, ut tuis justis laboribus, me ejus clementi bonitati studeas complacare indefesso labore. Sum enim humiliatus usquequaque, et usque in finem curvatus, tanquam vas perditum et a facie oculorum ejus projectum, quia circumdederunt me mala quorum non est numerus, et comprehenderunt me iniquitates meae, quae supergressae sunt caput meum, sicut onus grave, et super haec omnia sustinui: qui simul contristaretur, et non fuit; et qui consolaretur, nec inveni. Unde non inani quidem temeritate, nec superflua curiositate sed tanquam in camino tribulationis excoctus aestuanti desiderio ex tuis cupitis rescriptis supplex et anhelus exspecto [Col. 0347C] refrigerari, desiderans ex ipsis tam superni dispensatoris de statu vel exitu mearum angustiarum praefinitam sententiam animadvertendo experiri, quam a te consilium sanitatis ex ipsius inspiratione suscipere. Sed ante omnia et per omnia ardenter sitio ex te certificari, si tandem in coetu salvandorum me divinitas praeordinavit computari. Vale, gaude, vive, et sit nomen tuum in libro vitae.

Mysticum spiramen et vox Sapientiae sonat: Deus aeternus est, et in semetipso hoc consilium habuit, quod magnum opus facere voluit, ita quod [Col. 0347D] omnia miracula sua in illo per rationalitatem sonarent. Et in hoc antiquo consilio valde delectabatur, et opus suum plurima aedificia boni aedificari debuit, et sic Deus hominem fecit. Homo autem imago Dei est, in qua Deus aureum spiraculum misit, quod in se duas vias in scientia boni et mali habet, altera coelum sustinet, altera malum ostendit. Illa coelum sustinet, ista quod Deus virtutem potentiae suae perfecit in aureo spiraculo hominis fulgentibus operibus; ista autem tangit statum nigredinis primi incipientis mali, quod contra pugnare voluit. Et in his duabus viis quinque sensus hominis cum sapientia, scientia, intellectu et voluntate, ad magnum honorem computati sunt, sicut etiam ordines angelorum ad laudem Dei positi sunt, qui [Col. 0348A] in conspectu ejus assistunt. Nunc autem, o serve Dei, in meliore via parvae fenestellae in splendido lumine in te apparent, ita quod exoptando bonum desideras; in altera vero via in nigro turbine occupatus es. Sed tu, o miles, cum clara militia surge, et turbinem hunc vince, quoniam gratia Dei te tangit et monet, sicut etiam in scientia secreti tui intelligere potes. Sic declina a malo et fac bonum, et Deus te requiret et in te quiescet.

HILDEGARDI Deo familiari et super homines hujus temporis admirandae virgini, C. et B. sacerdotes [Col. 0348B] indigni in Ruthdelingun, sicut coepit in Dei timore et amore persistere, et tenebras mundi per viventem, quam aspicit, lucem incessanter illuminare.

Exsultavimus et delectati sumus in his quae dicta sunt nobis, scilicet legationem consolatoriam nobis adfuturam. Et exspectantes exspectavimus et nondum intendisti. Unde contristati sumus, gratiam Dei praestolantes, qui non deseruit in se sperantes. Nunc vero quia mittere legatum nos tibi jussisti, facti sumus consolati. Verum quia meminisse te cupimus, Deo dilecta, quemadmodum ad vicissitudinem hujus instrumenti, in quo velut rudes ac delicati milites versari cupimus, recta spe properamus. Idcirco te, mater sancta, adjutorem in opportunitatibus [Col. 0348C] in tribulatione instanter pro nobis interpellare, ut vias nostras in te post Deum confidentium dirigat suppliciter exoramus. Nec ista dicimus quasi nos supramodum gravatos hujus facti poeniteat, sed ut sanctitas tua apud misericordem Deum consolationem aliquam, quam nostra peccata praepediunt, nobis infirmis, ne deficiamus, obtineat: de qua tibi diligentius aliquid non praesumimus insinuare, imo interno Judici modum petitionis nostrae, qui scit quid cuique expediat volumus committere. Ipse namque ait: Scit enim Pater vester coelestis quid vobis necesse sit antequam petatis, qui singulis congrua medicamina suis temporibus novit, nec desinit exhibere. Hoc tamen solum libet [Col. 0348D] exclamare: Vae, vae, terrenae causae, quando coram vivente oculo putas abscondet se? De caetero praepositum vestrum et sorores vestras, et omnes tecum commanentes in Domino salutamus, et ut nostri pauperum suorum memores sint devote rogamus.

Lux vivens dicit: O fortissimi milites, qui in vobismetipsis contradictionem bilinguium contradicitis, audite: O quales illi sunt qui in peregrinatione vitam requirunt, et qui in exsilio alieni sunt partis illius, quam propter Deum reliquerunt. Manus enim operantium divitias semper praeparant. O quanta [Col. 0349A] est sanctitas quae in mortifera peste venenum conculcat! Unde in eversione peccati pulcher flos crescit, qui socius est angelorum. Vos autem, o filii peregrinationis, currite et transite ad me et multas divitias vobis praeparate, quia vos videt vivens oculus, qui semper in speculum columbae aspicit. Nunc laborate, et non fatigemini propter taedium fallacis et parvi operis, quoniam Sol lucis vitam aeternam vobis praeparavit; et sollicite ad Deum currite, quia dies ejus venit, et hominem illum qui constrictus est propter dubietatem suam in multis varietatibus, sicut undans aqua multis procellis, sinite sic, quasi arborem quae non valet curvari sicut virga, quia voluntas ipsius ad curam suam sollicite videt. Sed ipse hoc modo seipsum consideret. Si [Col. 0349B] culpabile crimen in ipso non aestuat, curam sui habeat. Vos autem, amatores mei, currite ad me, quia gemitum vestrum video ut aurum lucidum et robustum, et mentem vestram laetam et desideria benevolentiae habentem. Intrate ergo pugnam ut fortes vernaculi. Qui enim in exsilio sunt, non possunt habere certam victoriam in corpore manentes; sed fugere debent pestilentiam naufragi mundi, et solidare columnam mentis suae cum angulari lapide. Ideo, o fortissimi milites, non fatigemini per vicissitudinem instrumenti, quia Deus requiret agnos suos inter lupos.

Sacrae Dei virgini venerabili sponsae Jesu Christi, B. Dei gratia in Trevirensi Ecclesia qualiscunque sacerdos, quamvis sacerdotii dignitate indignus, seipsum.

Etsi oculis corporalibus vos raro conspiciam, illa tamen nostrae animae admiranda potentia, quae imaginatio dicitur, quotidie vultus vestri serenitatem mihi repraesentat, et jucunda vestri recordatione laetificat, et ad Dei laudem me excitat, qui in diebus nostris dignatus est manifesta ostensione atque evidenti exemplo per vos declarare, quod sacra Scriptura quotidie recolit, hoc scilicet quomodo [Col. 0349D] Spiritus sanctus castarum lumen animarum in antiquis Patribus atque in sanctis Dei apostolicis hominibus indoctis mirabiliter locutus sit. Videtur enim mihi quod vos cum Petro voce David dicere possitis: Quoniam non cognovi litteraturam, introibo in potentiam Domini (Psal. LXX) . Per illam itaque piae divinitatis clementiam, quae sacri vestri pectoris intima clarissimis suis radiis inusitato modo perlustravit, vos obnixe deprecor ut vestra oratione me miserum peccatorem adjuvare velitis. Rogo etiam ut per consolationem divinam, quoniam supernae visioni frequenter innixa estis, mihi consolatoria verba rescribatis, et quomodo his praeesse possim quos sub regimine sacerdotii regere debeo, benigne insinuetis. Valete.

Spiritus veritatis in mystico dono suo dicit: Hominem in se vulnera habentem et ea cum oleo aspergentem, sed tamen infusum vinum in vulneribus suis sustinere non valentem, medicus frequenter cum misericordia ungat, nec fetentem livorem in illo esse sinat, quia lepra per summum medicum abstergitur, ubi se homo sacerdoti ostendit. Multi autem veniunt ad me, cum verbositate mentis suae, volentes sciscitari cum videntibus oculis quae sit salus vulnerum suorum, et nolunt me tangere per linguam suam in diversis verbis sudantem. Et interior mens eorum non intelligit me, ita quod educant consuetudinem eos absorbentem in praevaricatione [Col. 0350B] antiquorum vitiorum ebrietatis suae. Sed dicunt: Amaritudinem correptionis bibimus, et iniquitatem nostram extersimus. Et ita nolunt relinquere malas vias suas. Certe hi debent ligari, ne possint se movere per saeculares vias, quoniam iniquitates suas deserere nolunt. Homo autem qui semper cum dolore iniquitates suas deserit, ita quod non vult in sordida peccata saepius demergi, non est praedicto modo ligandus, sed in doloribus suis unguendus in quocunque loco sit. Magnus enim medicus vigilantes suscitat, et dormientes corripit, et in malis suis perseverantes occidit. Ideo, o tu modice, in his duabus partibus provide quae sit necessaria necessitas.

Dominae H. matri spirituali Fr. S . . . . . ecclesiae fratrum extimus, sed super omnes peccatorum sordibus obfuscatus, cum Martha dapes spirituales ministrare, et cum Maria gaudia vitae coelestis anhelare.

Gaudio gaudeo, o mater spiritualis, vos in conspectu Domini Dei nostri gratiam invenisse, lampademque felicis animae vestrae propter ipsius adventum absque temporis illius fatigatione igne sancti Spiritus hactenus accensam habuisse. Vos igitur, o symmysta Dei, quia cum prudentibus virginibus castitatis integritate polletis, oculumque [Col. 0350D] contemplationis circa divinam claritatem fixum jugiter habetis, pusillanimitatis meae precatur devotio, ut faciem Domini, quam perversitatis cauteriatae nimis exacerbavi, vestris justissimis orationibus pro me placare curetis. Certus enim sum quia Deus noster refugium et virtus, vestram pro me libenter dignabitur exaudire deprecationem, ut pro sua pietate blasphemiae spiritu per quem nimis infelix anima mea circumvallatur longius fugato, mihique propter vos justificato non in aeternum det fluctuationem. Sed et haec a largiflua vestra bonitate deposco, ut per praesentium litterarum portitorem vestrae sanctitatis litteras parvitati meae rescribatis. Vestris sanctimonialibus monasticae religionis servatricibus tot de me dicite salutationes et orationes [Col. 0351A] quot sunt in domo Domini aeternae mansiones. Valete.

Mens tua ut ales circuit, et unamquamque causam in qua vadit disponit et dividit. Initium enim tuum consecratum fuit, quia gratia Dei te ita imbuit, quod virtutes et alia multa bona capere potes. Quidam vero ventosi sunt, et de viriditate et humiditate terrae, ac de aere et aquis comprehensionem per sensualitatem habent. Deus namque, ut sibi placuit, Fiat dixit, in quo omnis creatura in genere suo processit, quomodo scriptum est: Semel locutus Deus, duo haec audivi, quia potestas Dei est, et tibi, Domine, misericordia, quia tu reddes unicuique [Col. 0351B] juxta opera sua (Psal. LXI) . Nam per jussionem suam Deus omnia creavit, et hoc semel fecit, quando Fiat dixit; et in hoc etiam duo intellexit, scilicet quia magna potestas fuit, quod Deus homini legem dedit: unde et illi qui omnibus dominatur misericordia, quia per incarnationem suam reddit quae reddenda sunt, quoniam unicuique peccata dimittit qui ea per poenitentiam videt et cognoscit; sed qui ea nec videre, nec cognoscere vult, ejicit ac eum in rectam retributionem operum suorum mittit. Primum enim angelum qui se injuste exaltavit, in lacum miseriae Deus stravit, et etiam primum hominem propter stultitiam vanae gloriae in carcerem hujus mundi misit. Nam nullum [Col. 0351C] opus suum vacuum constituit. Primus enim angelus magnam scientiam et sapientiam habuit, sed propter magnam malitiam suam honorem Domino suo impendere noluit, et corruit, ac sit remansit. Homo autem per gustum cibi lapsus est. Quapropter Filius Dei sacrificium pro peccato illius se praebuit. Unde et homo qui per scientiam boni et mali se multum peccasse recordatur, cum ad Deum suspirat, denuo per poenitentiam in Deo renascitur. Tu autem, o fili, die ac nocte disce, ut in aeternum vivas.

[Col. 0351D] Dominae H. eximiae virgini Christi, V. Parisiensis humilis et indignus magister nomine et loco quo fungitur, orationem, et quidquid tantae sanctitatis et nobilitatis personae condignum censetur.

Quia tu, domina, ancillam te fecisti Christi, ipse te super te elevavit, et secreta tibi virginalis thalami adhuc in carne positae revelasse ex parte creditur, ut una ex his credatis, de quibus canitur: Introduxit me rex in cubiculum suum (Cant. II) . Sed quia prophetica et fidelis anima dicit et ingeminat: Secretum meum mihi, secretum meum mihi (Isa. XXIV) , et Ezechias rex, qui cellas aromatum et thesauros [Col. 0352A] templi nuntiis Babyloniorum aperuit, Deum in hoc graviter offendit. Beati illi qui nos peccatores in tantum praecellunt, ut coelestia rimentur, in viis suis spiritum discretionis ex his per tentationem magis quam per revelationem, Deo dante, proventum profecerunt, praestolentur, et inferius etiam apud homines de visionibus suis discant quae proferant vel quae reticeant. Sic namque, Deo donum ipsorum per humilitatem disponente, quaedam subsigillant, nec ea proferunt quae apostolicam et ecclesiasticam institutionem permoveant. Haec, prudens femina, attende, quia mulier timens Deum ipsa laudabitur. Dicitur quod elevata in coelestibus multa videas, et multa per scripturam proferas, atque modos novi carminis edas, cum nihil horum [Col. 0352B] didiceris. Super his nequaquam miramur, quia non excedunt munditiam et sanctimoniam tuam, sine quibus talia ab homine non capiuntur. Scire autem possumus quidquid ibi de sanctis revelatur, innuat gloriam; quidquid hic abest agitur ⁜ (25) , exigat humiliationis formam. Nos autem quamvis a te longe positi simus, fiduciam in te habentes, quaedam a te petimus, scilicet, quoniam plurimi ⁜ (26) contendunt quod paternitas et divinitas Deus non sit, quid inde in coelestibus sentias, nobis exponere et transmittere non differas. Valeat dilectio tua.

[Col. 0352C] Ego paupercula forma in fumo aromatum montis excelsi dico: Sol lumine suo descendit, et multas indignationes vicissitudinum locorum illustrat. Et sic, o tu magister, in magistratione multos rivulos in scripturis habes, quos inter alios interdum spargis, scilicet inter magnos et parvos. Sed valde tremisco propter humilem formam quae in me est. Nunc audi: Rex in solio suo sedit, et magnas columnas et valde elegantes in magnis ornamentis coram se statuit, quae sunt ornamenta eboris erecta sunt, et quae omnia indumenta regis in magnis honoribus gestabant. Tunc Regi placuit, et parvam pennam de terra levavit, et illi praecepit ut volaret, sicut idem rex voluit. Penna autem a seipsa non volat, sed aer eam portat. Sic ego non sum imbuta [Col. 0352D] humana doctrina, nec potentibus viribus, nec etiam aestuo in sanitate corporis, sed in adjutorio Dei consisto. Et dico tibi quomodo in vera visione edocta sum, quid paternitas et divinitas sit, quoniam ego a te percepi hoc plurimis necessarium esse: quatenus veraciter in vera fide roborentur. Nam ad verum lumen vidi et didici vigilanter et aperte videndo, quod non per me in me requirendo, quod paternitas et divinitas Deus est, quia homo hanc potestatem non habet, ut de Deo dicat, sicut de humanitate hominis, et sicut de colore facti operis de manu hominis. Vivens ergo lux in secreto [Col. 0353A] verbo sapientiae dicit: Deus plenus est et integer, et absque principio temporum, et ideo non potest dividi sermone, sicut homo dividi potest: quoniam Deus totum est et non alius, ac idcirco illi nihil abstrahendum aut addendum est. Nam etiam et paternitas et divinitas est ille, qui est, ut dictum est, Ego sum qui sum (Exod. III) , etc. Qui est plenitudinem habet. Quomodo? Faciendi, creandi, proficiendi. Quicunque enim dicit quod paternitas et divinitas non sit Deus, hic nominat punctum absque circulo, illum qui aeternus est negans. Et quicunque negat quod paternitas et divinitas Deus sit, Deum negat, quia vult quod aliqua vacuitas in Deo sit, quod non est, sed Deus plenus est, et quod in Deo et Deus est. Deus enim nec excuti, nec excribrari [Col. 0353B] potest secundum hominem, quia in Deo nihil est quod Deus non sit. Et quoniam creatura initium habet, ex hoc invenit rationalitas hominis Deum per nomina, sicut et ipsa in proprietate sua plena est nominum. Nunc iterum audi, o homo, pauperculam formam in spiritu tibi dicentem; Deus vult ut recta itinera facias, et ut illi subjectus sis, et ut etiam vivus lapis sis in lapide angulari et de libro vitae non deleberis.

HILDEGARDI dilectae matri, fr. O., filialis dilectionis obsequium.

O mater dilecta, quid facient infantes, nullum qui eis lac praebeat habentes? Parvuli petunt panem et est non qui frangat eis (Thren. IV) . Sol quoque opposuit sibi nubem, ne pertranseat oratio. Quid ergo faciet homo languidus, quaerens salutis remedium, et non inveniens consolationis auxilium? Ecclesia schismate vulnerata est per verbum divisionis. Ecce hic, ecce illic, quod futurum est in capite jam percurrit in corpore, et non est sanitas ubi gladius iste pertransivit. Quid ergo dicis, mater honorata? Putas inveniri potest quem quaeri omnino necesse est! Tandiu medicum deesse puto, [Col. 0353D] dum vulneris putredinem sentio. Accede ergo ad inaccessibilem; intra ubi non patet omnibus accessus; dic Dilecto tuo: Quare obdormis, Domine? Foris stant quaerentes te. Anima tua vulnerata charitate non est, si dissensionis gladio percussa est. Veniat eis sanitas orationis tuae, ut sint unum. Et cum effuderis orationem tuam coram oculis Domini, ad nos regredere, et quid intus agnoveris, nuntia nobis, quantum ille concesserit, cujus sermocinatio cum simplicibus est. Habeo etiam ego animam foedam, multis itineribus divisam atque vulneratam, pro qua Deum orare velis charitatem tuam devotissime exoro. Nam a malignis spiritibus multoties tam occulte quam aperte impugnor, qui me plurimum fatigant et seducere volunt, et quid [Col. 0354A] de his sentias rogo ut per scripta tua mihi renunties.

Animam tuam in duabus partibus video, scilicet in altera ut ascendat, in altera ut maneat; sed Deus mentem tuam colligit secundum voluntatem suam et non secundum tuam, et ideo valde afflictus es. Nam quod a malignis spiritibus te fatigari dicis, hoc in hujusmodi adversitatibus video. Aerii enim spiritus in quatuor partes divisi sunt. Prima pars in omni genere vitiorum incendium parat, et per luxuriam hominem incertum facit; secunda autem pars in omni inconstantia volitat; sicut ventus [Col. 0354B] hac illac spargitur, et hominem in insanam iracundiam immittit; tertia vero velut in ostensione angelorum et prophetiae errorem facit, et in nullis modis uno statu permanet, ac in vana gloria per jactantiam et per contumaciam homines laedit. Sed quarta pars cum aliis praedictis partibus versatur, et in multiplici diversitate est, et non multum maledicta, sed multum flagellosa in horrore est, sed cum hominibus libenter moratur, et passionem ac crucem Domini fugit, et quaedam bona in hominibus suffert, ac ipsis in eisdem bonis moderationem abstrahit: ita quod suggestione sua eos in majorem altitudinem in mentibus suis ascendere permittit, quam perficere possint, et sic ipsos requiescere non sinit. Nam sanctitatem et praecipue vanitatem [Col. 0354C] non formidat, sed fortitudinem et stabilitatem in magno odio habet; et ut porci siliquas propter pinguedinem manducant, sic in delectatione cum hominibus saepe commoratur, et quasi poenas sustineat clamando ululat, cum ab homine fugatur. Cum enim homo fortitudinem, et stabilitatem, ac moderationem arripuit, ab eo fugit, et clamat, et ululat, et dicit: Ubi pascar? et ubi cibos habebo? Unde quisque homo paveat et timeat, quoniam haec pars malorum spirituum et cum malo et cum bono morari non formidat. Nam cum homo in sanctitate odium habuerit, magnam veritatem ingreditur, ac Deo et hominibus velut illusio erit. Sed pars illorum spirituum quomodo fugari et ligari poterit?

[Col. 0354D] Cum homo in prima aetate quasi in prima hora, cum puer est, sanctitatem incoeperit, de seipso non loquatur, sed magistros et doctores audiat, et sic diabolum reclamantem et ululantem ligat; sed in secunda aetate, quasi in tertia hora, cum homo juvenis est, sanctitatem in taciturnitate diu contineat et taceat, et in omni sollicitudine et perfectione quod bonum est requirat, ne in superbiam cadat, et sic diabolum occidit. In tertia autem aetate velut in sexta hora homo diu non taceat; sed a magistro in humilitate quod requirendum est requirat, quoniam aetas illa in lasciviam non spargitur, et sic hoc genus mortuorum mortuum apparet. In quarta vero aetate, quasi in hora nona, eum [Col. 0355A] homo a Deo inspiratur, consilium a magistris et a sapientibus requirat, quoniam tunc imbecillis in calore viriditatis carnis est, et Deo gratias agat. Sed prima aetas patientiam fugit, sed ipsa in sanctitate cum patientia tota sancta est. Et secunda aetas timorem Domini sibi non esse necessarium existimat; sed necesse est ut timorem Domini in sanctitate habeat. Sed tertia aetas timorem Domini libenter habet, imo in sanctitate laeta sit: quia dubietas ibi facile subintrat. Quarta vero aetas suspiria ad Deum extendit, et illi gaudia in omnibus adhibenda sunt, ne deficiat. Primus enim angelus in prima aetate, velut in pueritia, per lasciviam cecidit et periit. In secunda aetate, quasi in juventute, multi fideles et infideles in coelum se erigere volebant, et a semetipsis [Col. 0355B] plurima in sermonibus proferebant; unde ceciderunt. Et in tertia aetate, velut in virili fortitudine, prophetae venerunt, et cum magno timore Domini dixerunt: Non nos in his sumus, sed tu Deus; et sic perseveraverunt, ac omnem terram gaudio repleverunt. In quarta aetate, quasi in plena stabilitate, plures et plures virtutes per inspirationem Spiritus sancti per homines in studio bonorum operum surgent; et sic mundus deficiet. Tempus autem hoc nondum hoc tempus habet, ut judicium universitatis pariat; sed tamen omnia genera daemoniorum magno studio errores in hominibus faciunt, quia timent ne superentur. Tu autem, o homo, qui in juvenili aetate es, in stabilitate sta, et verba philosophorum et sapientium ac [Col. 0355C] in Spiritu sancto loquentium audi, ut in aeternum vivas: Sed et haec dic: Illa vis quae me hominem creavit, liberet me de aeriis spiritibus; et igneus amor qui me indeficientem vitam constituit, non sinat opera mea cum illis misceri.

HILDEGARDI reverendissimae dominae ac dilectissimae matri, N. de S. Martino Moguntinae Ecclesiae decanus indignus, modicum id quod est.

Necessarium mihi non est scribere quanta veneratione meus mea sanctitati vestrae substrata sit, [Col. 0355D] quam sincera charitate vos diligam, quam paratus subservire vobis, si dignata fueritis uti nostro qualicunque servitio. Quanto desiderio scriptis vestris saepius consolari cupiam, quia splendor divinae sapientiae, qui vos intus illuminat, haec vobis revelat. Ipse quidem proposueram modo videre vos et vestris sermonibus consolari; sed infirmitate corporis praepeditus sum, et venire ad praesens non possum. Cum autem data fuerit opportunitas, Deo volente, videbo vos; et quod scriptis a vobis quaerere non possum, viva voce requiram. Interim rogo, dilectissima mater, ut oretis pro me Creatorem ac Redemptorem nostrum, ut sic ad omnem voluntatem suam vitam nostram componat, quatenus sibi ipsi in nobis complaceat. Etiam rogo, si quid de nostro [Col. 0356A] servitio indigueritis, praecipiatis quidquid vobis videtur. Sed et scriptis vestris per praesentem nuntium iterum consolari cupio. Deus vos conservare et Spiritu suo sancto semper illustrare dignetur, omni mihi venerationis officio colenda beatissima mater.

De nimio cibo et de immoderato potu vini immoderata vitia crescunt, et caro etiam hominis saepe languescit, ita quod vix vivere potest. Postea taedio peccatorum, quo caro illius fatigata est, quasi gravi somno gravatur. Sed diabolus eum iterum ad peccatum excitat, ac tempora poenitendi ei proponit; et ita de torpore illo idem homo ad peccatum [Col. 0356B] evigilat, et hoc modo diabolus eum studiose peccare hortatur. Multi etiam homines per deceptionem diaboli poenitentiam peccatorum suorum differunt, et sic in perditione inveniuntur. Quando autem homo pro peccatis suis suspirat, cum laude angelorum concinit, et cum bona operatur, sicut sol fulminat; sed cum ipse ornamenta haec incipit, diabolus cum magna tempestate desperationis super eum cadit, qui eum etiam malis consiliis ad peccandum prius excitaverat. Homo autem ille publicanos et peccatores attendat, et quantum peccaverint, et qualiter per poenitentiam surrexerint, et quomodo postea columna coeli facti sunt, videat, et ita loricam fidei et galeam spei se induat, ac inimicos suos ita superet. Tu autem, serve Dei, [Col. 0356C] vide quod in infantia tua deliciose, et in juventute tua cum peccatis gustus carnis vixisti: unde nunc fatigatio peccatorum tibi sit, et bona opera operare incipe priusquam umbra hujus vitae a te inclinetur, ut cum gaudio respondeas voci tibi sic dicenti: Tu hortus in quo oculos meos pascerem, esse debuisti; sed non es, quia inutiles herbae, et spinae, et tribuli ibi creverunt, quae omnia utiles herbas suffocaverunt. Has cum acuta falce per poenitentiam abscide, et filium illum qui in Evangelio legitur imitare, qui in se reversus ad patrem suum cucurrit, qui eum in gaudio suscepit, et qui per humanitatem suam eum osculabatur. Semen etiam fructuosae virtutis in hortum tuum semina, et mulieri perditam dragmam [Col. 0356D] quaerenti assimilare, ut super te gaudium in coelo fiat, quatenus etiam gemma in coelesti vita fias, ita ut in aeternum vivas.

Venerabili et dilectissimae magistrae, H., vasculo divinae electionis aptissimo, N. gratia Dei in quod est, quidquid valet servitus unica cum oratione assidua.

Spiritu et mente vos valere exopto, et pro statu omnium rerum vestrarum devotis precibus die noctuque pedibus Dei procumbo. Charissima, si ordinatio Dei in hac vita nos separavit, insolubile [Col. 0357A] tamen vinculum benedictionis insolubiliter nos conglutinavit. Ipsius namque dilectionis vicissitudinem a vobis exposco, ut mei memoriam habeatis in orationibus vestris et sancto conventui vestro commendetis. Quid plura? In fidem vestram animam meam et corpus meum, cunctamque congregationem nostram commendo. Valeat in aeternum beatitudo vestra.

Mens tua est quasi vallis, quando mons in te surgit, et iterum civitatem te putas aedificare, cum aliquam causam cum contumacia damnas. Nam qui edax vulnus quod in putredine foedatur, in verberibus vulnerat, venenum mistum sanguine educit. [Col. 0357B] Et hoc non prodest. Sic est mens illius hominis qui in nulla re parcere vult. Bonus autem medicus vulnera ungit. Sed negligentia hominis est velut ventus turbinis, et furor ejus ut magna tempestas. Nunc ergo intellige quae sint utilia et quae nociva, quoniam quaedam terrenae creaturae habent similitudinem operum hominum. Nam volatilia sunt ad hominis benevolentiam, pecora ad ejus intelligentiam, bestiae ad ejus sapientiam. Vermes autem quos sudor terrae ejicit, respiciunt ad multas cogitationes hominum; incongrui vero vermes ad malignitatem eorum, venenosi autem ad iracundiam, ferae autem ad negligentiam operum illorum. Aspice ergo ad Aquilonem, et vide quomodo tempestas ut fumus in nubes ascendit. Sic sunt opera hominis [Col. 0357C] aliquando inutilia. Sed homo qui undique circumspiciendo bene vigilat, tonitrua abstrahit in benevolentia et in miti scientia sua. Et iste non sit bellator in jactu lapidis, nec negligens in vento turbinis. Sol lucet, unde homo unamquamque rem cum misericordia ungat, quia fabricator qui fundamenta sua non recte ponit, instrumenta sua dejicit. Praevideat ergo homo quis sit casus. Qui suspirium habet, ille tolerandus est. Qui vero Deum contemnit, corripiendus est, si prodest; si non prodest, ad hoc opportunum tempus quaeratur, ne ille moriatur. Homo autem per semetipsum operetur, et animam suam illuminet. Mens vero quae homicidium non aedificat, homicida non est; sed si causa [Col. 0357D] illa evenerit cum opere, semper lugeat, et ad Deum anhelet, quoniam hoc destructum est quod Deus aedificavit.

HILDEGARDI olivae speciosae et margaritae pretiosae, H. solo nomine monachus in Mulenbrunnun, cum ardente lampade coelesti Sponso obviam ire.

O quam pulchra est casta generatio cum claritate; immortalis enim est memoria illius, quia et apud Deum nota est et apud homines (Sap. IV) . Ex hac tam pulchra atque beata generatione te, summi Regis filiam, clarescentibus virtutum indiciis patet exortam, quippe quae in facie praeclari operis formam [Col. 0358A] praefers hominis interioris. Tali virtutis decore imaginatur similitudo genitricis tuae: cum exemplo illius lanam et linum quaesisti, et stragulatam vestem operimentum animae tuae texuisti. Stragulata quippe vestis induitur, cum virtute charitatis multiplicibus intexta figuris fidelis quaeque anima investitur. Resplendet in hac veste regia humilitas et obedientia, pietas et continentia, carnis castimonia et mentis sanctimonia, denique mille millia memoratis similia. Hac virtutum varietate circumamicta a dextris summi Regis assistis, velut illa prophetica regina, ubi inaestimabilem sapientiae thesaurum invenisti. Unde lucis aeternae candorem quasi de abysso mortalibus ostendisti. Audi igitur filia, et vide, et inclina aurem tuam, ut quia charitas in proximi [Col. 0358B] dilectione consistit, per tuae orationis auxilium veniale sentiam quidquid in me minus invenio perfectum. Indubitanter enim cognosco te ab eo specialius audiri, in cujus contemplatione saepius te contingit immorari. Rogo etiam, salva gratia tua, soror et domina, ut aliquid de coelesti admonitione mihi transmittas, ut per hoc tuae sanctitatis memoriam cordis mei oculis anteponas. Quid plura? Corpore absens, spiritu praesens te saluto, obnixe orans ut mei peccatoris memineris quae gressum mentis cum Apostolo semper in anteriora extendis. Vale.

Umbra mysteriorum Dei dicit: Ventus flat et aer in vicissitudinem vadit, atque nubes complicantur, ita [Col. 0358C] quod aliquando turbidae, nigrae, candidae et purae sunt. Sic tu facis, o miles Dei: nam in saeculari tristitia aliquando es, ut inflante vento, et in voluptate multarum insidiarum diaboli, quasi in vicissitudine aeris atque in inquietis moribus tuis, velut in nubibus se complicantibus, ita quod mores tui interdum sunt squalidi in turbidine, exterriti in nigredine, suaves in candore, atque utiles in puritate. Unde audi. Quidam dominus de monte magno stabat, et servos suos vocavit dicens: «Debitum vestrum reddite.» Alter autem eorumdem servorum coram eo stabat, alter vero sedebat. Et qui stabat respondit: «Domine de longinqua regione exsilii veni, ubi diversam vicissitudinem morum in multis criminibus et peccatis didici. O vae quod praecepta tua sic praeterivi! Unde per [Col. 0358D] timorem amoris tui juro quod in omni corde meo poenitere volo. Sed tamen solem tuum, lunam et stellas in magnis honoribus semper amavi.» Et Dominus ejus ipsi respondit: «Serve bone, responsum tuum, me circumeunte rota, sic accipio dicens: Ego qui sine initio et sine fine vivo, te in magnis honoribus supra omnia quae amasti ponere volo, nec mea possibilitas te condemnabit, quia per poenitentiam vocasti me.» Servus autem qui sedebat, sic dedignando respondit: «Sol tuus me combussit, luna tua me tetigit, stellae tuae me compresserunt, capilli etiam capitis mei de rore tuo infecti sunt; et pluviae tuae super me inundaverunt; et ideo ab his omnibus impeditus te inspicere non potui: [Col. 0359A] unde etiam nescio quid dicere possim.» Et dominus ejus ipsi respondit: «Nequissime serve, quando solem, lunam et stellas constitui, num adjutorii tui indigui? Et quare non erubescis quod me tam temere in responsis tuis tangis? Nam pro hoc meruisti ut manibus et pedibus tuis ligeris, et in tenebras mittaris usque dum omnia reddas.»

At tu, miles Christi, parabolam ad te attende. Dominus iste Deus est, qui in altitudine illa vigilat, quod Deus ab omnibus invocandus est. Hic homines in admonitione sua sic alloquitur: De operibus vestris judicari debetis. Sed quidam in divino honore laborant. Quidam autem in molestia taedii torpescunt. Et qui Deum honorant dicunt: De suggestione diaboli in casu Adae in peregrinatione cecidimus, [Col. 0359B] et in operibus nostris multa vitia contraximus, quam transgressionem flebiliter plangemus. Propter gloriam autem nominis tui promittimus quod a peccatis nostris nos abstinere desideramus. Attamen honorem tuum, justitiam et Scripturas per te datas venerati sumus in dilectione. Et Dominus qui incomprehensibilis est, illos laudat, ac supra multa bona constituit, nec eos damnat, quia ipsum poenitendo invocabant. Qui autem in taedio divinorum torpescunt, dicunt: Honor tuus nos afflixit, justitia tua nos vulneravit, multitudo Scripturarum tuarum nos suffocavit, voluptatem mentis nostrae viriditas spiritus tui evertit, atque effusio zelus tui nos fatigavit, ita quod in laetitia te inspicere non possumus, nec nos excusare valemus. Et Dominus illos dicit [Col. 0359C] nequissimos servos esse, et quod in justitiis suis adjutorii eorum non indiguerit, dicens, et cur non erubescant quod ipsum in temeritate verborum suorum invadunt, unde et ligandi sint et in poenas mittendi, dum omnia vitia sua in semetipsis aestimant. Tu autem, o miles Christi, haec etiam ad te ipsum intellige. Nam servus qui stabat, te significat. Cum enim in saeculo fuisti, pauca bona fecisti: sed admonitio Spiritus sancti te concussit, et ad bonum te convertit. Cave autem ne sedentem servum imiteris, scilicet ne dicas quod in regula sicut in sole ardeas, et ne magisterium quasi in luna contemnas, ac ne de communione fratrum tuorum sicut in stellis fatigeris, atque ne admonitionem Spiritus sancti in irrisionem mentis tuae quasi in rore inducas [Col. 0359D] et ne correptionem sicut in pluvia dedigneris; sed Deum in bona voluntate et opinione semper amplectere et amplectendo retine et vives.

Dominae ac matri suae HILDEGARDI, beatissimae Christi olivae, N. peccator de Ebra, Cisterciensis ordinis inutilis monachus, Domino vivere in Dominoque mori.

Noscat dilectio vestra quod ideo pauculas litteras vobis misi quia sanctitati vestrae satis digna excogitare [Col. 0360A] nequivi, et etiam tremula mente tali tantaeque personae quidquam scribere vix praesumpsi; sed neque me dignum ad hoc existimavi. Proinde si, salva gratia vestra, audeo, genu flexo tremens orationibus vestris in visceribus Jesu Christi me quamvis sordidum committo, quantumque cooperante gratia pro modulo desidiae meae potuero, vestri vestraeque familiae in Christo libentissime memor ero: et si corpore absens sum, corde et dilectione, Deo teste, vobiscum sum. Nunc ergo in memoria vestra me reservate, ac Christo et S. Mariae, prout vobis confido, assidue me commendate, atque verbis consolationum vestrarum secundum divinam ostensionem me consolari studete. Gratia Spiritus sancti vobiscum sit.

Video quod Deus faciem suam a te non abscondit, sed cum flagellis suis te constringit, sicut ipsi placet. Item in animam tuam et in gaudium corporis tui magnum lumen consolationis Dei venturum video, cum ipse voluerit. Deus autem in tabernaculo tuo vivit, nec gratia ejus in eo obnubilata est; unde et ante Deum in anima tua laudabilis eris, quamvis de hoc dubites, quoniam victoriosus vir Domino suo amabilis est. Sed et mysticum lumen dicit: Terra quae pinguedinem germinandi habet, multos fructus profert. Sed lolium ac caeterae inutiles herbae se multoties his ingerunt. Sed aliquando quaedam [Col. 0360C] temperantia cujusdam venti super hanc terram ascendit, cujus vis talis est, quod inutiles herbas debilitari inducit, et tamen utiles fructus non laedit. Nunc audi: Quidam homines qui in pinguedine naturae suae ad quaeque idonei sunt, huic plenitudini scientiae quaedam inutilia opera per voluptatem carnis intermiscent; sed admonitio gratiae Dei aliquando hos monet, aut per contritionem mentis aut per tristitiam imbecillitatis, corporalis infirmitatis et per similia, ut mala devitent, et bona opera faciant. Haec ad te intellige. Deus ergo rorem de coelo tibi infundat, et in aeternum vives.

HILDEGARDI sanctae ac Dei amicae, sponsae Christi V. Wessionensis calamus confractus, forma mali, esca diaboli.

Scriptum est: Non habentes tegumenta, amplexantur lapides (Job XXIV) . Sed hoc, proh dolor! tempore ablati sunt de via lapides, qui viae iniquitatis obsistant. Cesserunt montes, qui super peccantes cadant; colles, qui profugos Christi operiant. Denudata sunt apud Deum turpia hominum facta in suo cursu medium iter habentia, nulloque mediante certatim in lapidem offensionis et petram scandali impingunt. Ex quibus et in quibus, mi domina, ego desperatus quotidie huic impingens petrae contritus [Col. 0361A] et confractus, adhuc de Dei misericordia sperare praesumo. Per ipsam itaque Dei misericordiam vos adjuro ne me vobis innitentem abjiciatis, nec spernatis per eum qui propter nos sperni dignatus est. Obtestor vos per pretium sanguinis Jesu Christi, dilecti Sponsi vestri, de cruce fluentis, per quem vos subarrhavit et sponsam assumpsit, verbis praesentium de me narrantis pias aures inclinetis; et apud ipsum Sponsum vestrum sollicitantes, quid sit quod me toties ad se clamantem de profundis nequitiarum et de luto faecis eripere dedignatur, si sperare ulterius veniam, si spiritum contribulatum et contritum mihi largiri velit, domina, intenta prece exquire, litteris mandans quae videntur demandanda. Vale iterum atque iterum. Haec eadem iterans per Christum [Col. 0361B] ne dimittatis adjuro.

In vera visione mysteriorum Dei scribo videndo et audiendo et sciendo in uno modo. Tu autem, o homo, similis es nubi, quae progreditur et regreditur, et quae in hac utraque parte aliquantulum lucida est, et per quam tamen sol saepius obnubilatur, ita quod diutius exspectatur quando luceat. Et scriptum est, quia ecce qui elongant se a te peribunt (Psal. LXXII) . Hoc est, qui diem scientiae bonae habent, sed in alienam suscitationem inutilitatis respiciunt, ac in varietates tenebrarum quae auxilium in rationalitate non quaerunt, sed vanae sunt, arescunt, nec viriditatem in Deo habent. Adam enim cum plenus [Col. 0361C] innocentiae sanctitatis fulgeret, in praevaricatione deprehensus est, ita quod in praevaricatione praeceptorum Dei periit, cum diadema innocentiae, scilicet pulcherrimae filiae regis, ab eo abscissum est. Nunc mentem tuam ad bona restaura, et aspice in fontem aquae salientis, et non require diversas causas in aliena domo, quia unaquaeque causa quae utilis non est, arescet, quoniam a Deo plantata non est. Mens tua pura sit in Deo, et in esurie justitiae Dei, et in recto itinere et Deus suscipiet te. Unde labores quos propter Deum incoepisti et quos facis, tibi sufficiant. Sed mentem tuam et cogitationes tuas, quantum potes, ad Deum dirige. Orationes quoque meas ad Deum semper pro te fundam.

Pauperis Christi paupertatem in fragili sexu imitanti H., divitis Christi divitias exoptans H. Trajectensis canonicus, salutem in Domino qui mandat salutem Jacob.

Spiritus Dei miro et inaestimabili quodam modo in te loquentis et per te scribentis experimentum in me ipso habere desidero. Absit a me ut ulla dubietas in me sit de te, quia Spiritus Dei loquitur in te; sed magis cum admirantibus admiratio, et cum devotis devotio, me ad familiaris experimenti desiderium monet et provocat. In humilitate itaque [Col. 0362A] supplico humilitati tuae, quatenus arcana divinae revelationis de statu meo, praecipue secundum interiorem hominem, mihi in ministerio tuae manifestationis ad doctrinam et cautelam spiritus mei exhibeas. Quod debes quidem ex promisso, quia cum in transitu meo versus Romam irem, haec a tua charitate impetraverim. Spiritus Domini perseveret tecum. Amen.

Deus in arbore offensus est propter malitiosa verba serpentis. Tunc etiam in pulchra formatione qua Deus hominem creaverat, bona scientia in homine erubuit, propter malam concupiscentiam quam [Col. 0362B] ille concupierat. Et ideo quasi in aliena via Deus illi clamavit: Adam, ubi es? (Gen. III) ac vestitum dedit ei, sic in se ipso dicens: Per tunicam humanitatis meae te requirere volo; et postea in sancta humanitate sua hominem denuo recreavit, ita ut cum ceciderit, per poenitentiam in humanitate Dei resurgat. Unde tu, homo, velocius surge, ac in tunicam Dei velocius te involve, et a diabolo fuge, et ego in effusione orationis meae, quando anima mea ad Deum aspicit, libenter pro te orabo, et vives.

[Col. 0362C] HILDEGARDI amantissimae et in Christo honorabili singulariter matri et dominae, M. monachus et sacerdos indignus, modicum id quod est.

Si gloriari oportet, imo quia gloriari licet in Domino, convenit et me gratulari non in memetipso, sed in Domino, qui meae indignitati talem apud vestram sanctitatem familiaritatis gratiam concessit, qualem mea humilitas nec mereri potuit, nec sperare praesumpsit. Unde primum divinae miserationi, deinde vestrae dignationi grates ex intimo corde referens, eo quod tam praesentem me benigne habueritis, quam et absentem vestra salutatione dignum duxeritis. Denuntio benevolentiae vestrae, quatenus omnes consorores vestras et dominas meas vice [Col. 0362D] mea salutare dignemini, atque easdem commoneatis ut fraternitatis et orationum solatium quod mihi promiserunt, nequaquam memoriae ipsarum depereat, quoniam et ego quantum Dominus dignatur modis omnibus feci, et facio quod eis, teste Deo, spopondi. Confido etiam in Domino quod, vita comite, non cessabo pro vobis omnibus deprecans, ut gratia Dei quae vos tam longe praevenit, jugiter vos prosequatur, et conterat Satan sub pedibus vestris ut et mea parvitas salutem quam non mereor vobis exorantibus obtinere valeat. De caeteris quae vobiscum secretius contuli, cum opportunum fuerit, scriptis me certificare curabitis. Valete in Domino semper.

Chare fili, parabolam hanc aud, quam in vera visione vidi.

Quaedam nobilis et pulchra domina cubiculum ex auro ornatum habuit, quae frequenter duas puellas elegantes vultus habentes secum habitare elegit. Multae autem turbae dominam hanc videntes, faciem ejus laudaverunt, ac cum illa habitare voluerunt. Quibus ipsa dixit: Munera quae vobis placent, vobis dabo, quia nec mihi, nec vobis prodesset ut simul essemus. Nobilitatem enim et pulchritudinem meam vulpibus et canibus et in irrisiones dare nolo. Sed [Col. 0363B] quaedam rugosa mulier rubra et nigra facie huic nobili dominae assimilare voluit, ac nobilitatem et pulchritudinem ipsius indigne tulit. Haec eadem rugosa mulier super montibus ambulat, et in regionibus ac in omnibus locis currit, laudem et honorem quaerens, et nemo illi dat; sed omnes dicunt: Ista inquieta et indisciplinata a diabolo est, et ab omnibus abigenda est. Quaedam etiam mulier mercatrix de omni arte ad se collegit quae oculis pulchra ad videndum sunt, et studebat ut ea ignota et mirabilia hominibus in visu et in auditu faceret. Postea vero crystallum pulchram et nimis puram ad ignem solis posuit, quae de sole sic accendebatur, quod lumen omnibus dedit. Unde etiam ipsa omnes artes [Col. 0363C] suas in moderatione habuit. Nunc, fili mi, primam mulierem et puellas ejus attende; sed mulierem rugosam omni studio fuge, mulierem autem mercatricem ad te collige. Prima enim mulier charitas est cum puellis, videlicet benevolentia et largitate. Sed mulier rugosa, rubeam et nigram faciem habens, amor saecularis est, quo turpi studio lascivi homines ad invicem se complicant. Mulier vero mercatrix philosophia existit, quae omnem artem instituit, et quae crystallum, id est fidem invenit, cum qua ad Deum pervenitur. Ego autem in Deum confido quod cum iis partem habeas, quoniam in ignea crystallo munera passionis et resurrectionis Domini Deo obtulisti.

Dominae H. divini luminis splendore radianti, N. sacerdos indignus et magister pauperum in Lutherum, scilicet in domo hospitali, cum apparuerit gloria Domini cum electis sociari.

Gratiam et benevolentiam quam multi in vobis experti sunt saepius recolentes, gratias omnipotenti Deo referimus quod in tam fragili sexu, muliere ab infantia viribus corporis destituta, virilem animum et virtutibus non paucis adornatum conferre dignatus [Col. 0364A] est. Adaugeat Dominus gratiam suam in vobis et in omnibus qui vobiscum sunt, et faciat ut in spiritu benevolentiae memores sitis apud Dominum, et nostri, et multorum, qui spem suam in vobis posuerunt. Salutaria itaque sanctitatis vestrae documenta exoptamus a vobis audire, et statum vitae nostrae diligenter a vobis intelligere, et quidquid vobis Deus super hoc revelaverit, nobis dignamini rescribere; hoc scientes quod consiliis et monitis vestris pro posse nostro obtemperare decrevimus. Nam nobis injunctum est ut pauperibus serviamus, quod sine gravedine tumultuantis animi implere non possumus. Quapropter, a vobis scire desideramus utrum nobis utilius sit ad claustrum nos recludere, an in tumultu isto perseverare. Deus vobis aperiat quod sibi in hoc [Col. 0364B] melius placeat.

In vera visione vigilantibus oculis in spiritu meo haec verba audivi: O fili, qui forma Dei es, hanc propositionem audi, quoniam Filius Dei ad illos dixit qui apud se hoc dixerunt quod sibimetipsis elegerant: Homo quidam descendebat ad Jerusalem in Jericho (Luc. X) . Hoc idem Filius Dei de primo homine dixit. Qui cum per rumorem serpentis, quem per mulierem audivit, sensit quod peccare potuit, in optione sibi hoc elegit quod per rumorem audierat. [Col. 0364C] Mens enim quasi vir est, et optio quasi femina. Sed quando homo aliquam causam sibi elegerit, eamque per optionem sibi attraxerit, ipsam valde amat, sicut et Adam optionem amavit quam per mulierem audivit, quia mulier ei sic adjuncta fuit velut menti electio. Quando Adam hoc fecerat, de visione pacis descendit, et similis lunae quae deficit factus est. Sed quamvis peregrinus esset, tamen Creatorem suum scivit, ac in illa cognitione lunae quae interdum crescit, similis fuit. Et incidit in latrones (ibid.) , quod proprietas voluntatis ipsius fuit, quae ipsum decepit, quemadmodum latro per sibilos dolositatis homines decipit, donec eos capit. Qui etiam despoliaverunt eum (ibid.) , scilicet eadem proprietas [Col. 0364D] ab omni gloria quam in paradiso habuit, velut latrones homines despoliantes substantiam eorum distribuunt; ideo unusquisque homo qui felix erit, fugiat quod propria voluntas sua sibi elegerit, quae ipsi tam nociva est, quemadmodum Adae, quod mulierem suam audivit, maximaque vulnera ei facit: ita ut si sanari vult, ipsum cum magno suspirio medicum quaerere oportet quia etiam transgressio Adam in peregrinationem hujus exsilii misit, ita quod in scientia boni et mali vix vivebat. Quem nec sacrificium Abel, quod Noe per aedificationem altaris perfecit, nec ministerium obedientiae Abrahae, quod Moyses per legem complebat, levare potuerunt; sed Samaritanus eum levavit. Samaritanus iste Filius Dei est, qui totus in sacrario Spiritus sancti, id est [Col. 0365A] integritate Virginis incarnatus est, sine omni caecitate Adae, quam humana natura in peccatis habet, et iste Adam cum membris suis de puteo inferni levavit. In vulnera quoque illius oleum et vinum infudit: oleum videlicet quando in Incarnatione sua motus super illum misericordia illi se ostendebat; vinum autem, quando poenitentiam peccatorum illi injunxit, ut scriptum est: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum (Matth. III) .

Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum (Luc. X) . Corpus ipsius quasi jumentum est, quia hominem in humeris suis in lignum crucis portavit: quod etiam ostendit, quia quando hominem fecit, jumenta cum illo creavit, sicut etiam Incarnationem suam vidit, cum hominem formavit, et [Col. 0365B] cum eamdem Incarnationem sibi adjunxit sicut voluit, homo cum omni creatura ipsum Deum et hominem aspiciendo cognovit; totumque mundum homini pro tabernaculo velut stabulum dedit, et in illud stabulum ipsum duxit, quando eum per passionem suam liberavit, atque in misericordia et poenitentia curavit. Et altera die protulit duos denarios et dedit stabulario (ibid.) . In altera luce post resurrectionem suam vicariis suis, scilicet apostolis, et caeteris qui exempla eorum secuti erant, hominem reliquit, illis injungens ut et ipsi facerent quemadmodum ipse fecerat, et quod ipse etiam operatus erat, quia sicut cum Deus hominem fecit, jumenta cum illo creavit, ita homines in veteri lege primum in [Col. 0365C] creaturis, videlicet in volucribus atque pecoribus Deo sacrificaverunt; sed postea per victimam Incarnationis Christi in Spiritu sancto invisibiliter ipsi immolaverunt, quoniam Incarnationem ejus per nos cognoscimus, divinitatem vero intueri non possumus, sed eam per fidem amplectimur, velut etiam hunc mundum scimus, aeternam autem vitam in fide aspicimus. Corpora enim nostra videmus, sed animas nullo modo intuemur, nisi quod solummodo scimus quod sine anima non vivimus. Sic etiam omnia opera sunt, quaedam scilicet obscura, quaedam manifesta, et ita quoque Creatorem omnium in humanitate et divinitate ipsius habebimus. Tali modo in duobus testamentis Deus vicariis suis hominem reliquit, ut ita cum eo agerent quemadmodum [Col. 0365D] ipsis ostenderat, videlicet vulnera ejus in misericordia ungendo, atque in poenitentia mundando, et hoc ad novissimum diem. Tunc quoque cum redierit, mansionem aeternae haereditatis omnibus dabit, qui in bona voluntate hoc fecerunt quod eis demonstraverat.

Nunc o tu, villice Dei, sic fac, et cave ne mens tua tenebrosa sit, sine sole et luna et stellis: ita scilicet ne secundum proprietatem voluntatis tuae, hoc et illud, ut tibi placuerit eligas, hoc et illud bonum esse dicens, quia mens tua nunc tenebrosa nubes est; sed in illum verum Samaritanum aspice, et sicut ipse fecit, ita et tu fac in ministerio ad quod a magistro tuo constitutus es, quoniam Deo placet ut misericordia egentibus impendatur, et ut peccantes [Col. 0366A] ad poenitentiam ducantur. Hoc et tu fac quantum poteris, ipsum adjuvans, qui eamdem eleemosynam pro peccatis suis dat, ut in aeternum vivas.

HILDEGARDI dominae et matri dilectissimae, fratres unanimes de S. Michaele in Sigeberch, quidquid dominae suae famuli, vel matri debent filii.

Quam speciali charitatis affectu vos in matrem spiritualem elegerimus, et in consortium orationum nostrarum susceperimus, omnium secretorum cognitor [Col. 0366B] novit, et ex frequentibus nuntiis quos vobis transmittimus, vestra quoque dilectio animadvertere potuit. Sed vos econtra affectum matris in nobis nunquam ostendistis, litteras commonitorias, quas etiam nolentibus, utpote mater filiis, dirigere debueratis, nequidem desiderantibus unquam obtulistis. Verumtamen, ut coepimus, ad cordis vestri januam pulsare non desinamus, ut si non surgitis eo quod mater nostra sitis, propter importunitatem tamen nostram surgatis, et quae necessaria nobis sunt tribuatis. Petimus enim ut aliqua de statu loci nostri in vera visione edocta nobis aperiatis, et ut verba commonitoria et correptionem habentia nobis transmittatis. Haec sunt, mater dilectissima, quorum indaginem a vobis praecipue desideramus, humiliter deposcentes [Col. 0366C] ut et haec et caetera quae nobis magis necessaria nostis, transcribatis; et sicut nos vos, sic quoque vos nos in consortium vestrae orationis suscipiatis. Valete.

In visione Spiritus, qua frequenter video, haec vidi et intellexi. Congregationem enim istam video, ut nubem quae apparet, ut lux illa quando dies abscedit et nox appropinquat. Inter vos etiam video quosdam in bona intentione ut stellas lucere, quosdam [Col. 0366D] autem in obscuritate fatigationis lassescere. Unde surgite, et apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus et pereatis de via justa. Vidi quoque quasi coronam duos circulos habentem, alterum scilicet inferius, et alterum superius, angelis undique plenos, et in medio coronae hujus Michael archangelus sicut turris stabat, ita quod ii duo circuli velut duo parietes ipsi adhaerebant. In pectore autem ejus forma Filii hominis fulgebat, circa quam scriptum fuit: Virgam virtutis emittet Dominus ex Sion dominare in medio inimicorum tuorum (Psal. CIX) . Ipse quoque dextrum brachium extendens, scutum dextra manu tenebat, et juxta eum quasi nubes velut aureus fumus de thuribulo ascendens apparuit, in qua merita orationum et sancta opera populi [Col. 0367A] istius resplenduerunt. Et audivi illum ad populum istum dicentem: Quandiu splendorem sanctitatis in vobis video, pro vobis pugnare volo contra nigra jacula, quae de impiis tyrannis ad habitacula loci vestri flagrantia aspexero. Tunc cognovi quod haec virga virtutis virga Aaron fuit, quae in ramis virtutum floruit: quod Deus in prima die angelum posuerat, qui per superbiam seipsum a felicitate deposuit. Sed Deus virgam haereditatis in monte Sion aspexit, quae ut virtus magnitudinis in homine floruit, ubi omnipotens Deus in virginitate surrexit. Et hic flos de Sion exivit, unde etiam multae aquae effluunt suavissimum ventum dantes, quae sunt virentia opera sanctitatis in mentes hominum, ita quod Deum in omnibus cognoscunt. Quapropter in his [Col. 0367B] vultus Dei fulget, quando suggestionem diaboli a se abscidunt contra illum militantes, quasi in medio potestatis suae, cum duas alas habent, ita quod Deum plus quam seipsos amant, et quod sanctissima opera faciunt, et tunc stant quasi columna nubis in medio inimicorum suorum, cum eos ex utraque parte percutiunt, Deum scilicet amantes et sanctissima opera facientes: quod quasi sol micat in splendoribus sanctorum. Sed primus angelus magis voluit Deum superare et in honoribus ejus stare, quam illum amare aut bona opera facere: unde homo divinitatem honorat, cum seipsum vincit, ubi in possibilitate sua mala facere posset. Quando virginitas in vexillo Regis in eo permanet, et quando alii in gustu peccati [Col. 0367C] revertuntur a mola iniquitatis mundum relinquentes, quod totum in splendoribus sanctorum est: quos verbum Dei in voluntate Patris sic protulit. Et ideo ad turbam istam in Spiritu sancto manifeste sic dicitur: Benedictio Domini super vos in splendoribus sanctorum, et omnes qui vobis benedicunt benedictionibus repleantur, et qui vobis maledicunt, benedictio ab illis fugiat.

[Col. 0367D] Dominae HILDEGARDI ad aedificationem Ecclesiae divinitus electae, monachorum grex pauper et pusillus in Hirsaugia, sic divina pietate adornari, ut noverit humiles Christi in tribulatione consolari.

Benedicta gloria Domini, quae de excelso solio suo mirabili et inusitato ordine prospexit, dum tantum lumen gratiae suae mundo per vos illucescere voluit. Inde omnes Ecclesiae filii jocundantur; sed praecipue nos qui spiritualis nova exsultationis luce perfundimur, dum in moerore quem pro defectu nostri ordinis toleramus, divina consolatione per vos laetificari speramus. Quae igitur sint quae summa nobis sollicitudine pariant, quae maxime mentem nostram remordeant, paucis animadvertite. Deo [Col. 0368A] teste, Domino abbati in nullo detrahimus, quem tamen paternae lenitatis per multa in nobis immemorem, et quibusdam familiaribus suis laxius indulgentem, libera quoque potestate in omnibus immoderatius utentem ingemiscimus. Si quidem maximis calumniis et infamiis opinionem nostram super haec lacerari perpendimus, et praecipue pro lacrymabili discordia pridem inter nos orta, et nihilominus inter ipsum abbatem nostrum et priorem nuper commota, religionem nostram quammaximo contemptui a saecularibus haberi deflemus. Quapropter incerti quid agamus, ut vestris orationibus divina voluntas nobis aliquatenus super his elucescat, humillime imploramus. Quod si litteris consolatoriis, quid potissimum, quidve Deo sit in [Col. 0368B] his beneplacitum per vos certificari meruerimus, id quod solum possumus vestraeque charitati gratissimum scimus, precum nostrarum remuneratione huic beneficio rependere semper studebimus.

Serena lux dicit: O plangens ovile, et ornatum in signo ligaturae obedientiae, esto stabile in cogitationibus tuis et desideria tua anhelent ad amorem Dei. Tu ergo considera ubi sit prosperitas vel adversitas. Audi mensuram vallium. Valles interdum virent et florent de rore coeli et de calore solis, [Col. 0368C] ac interdum arescunt et deficiunt in vicissitudine tempestatum. Sed tamen valles istas, quae propter diversitatem tempestatum aliquando pulchritudinem suam perdunt, non habeo omnino in tali oblivione, quasi amodo in pulchritudine sua non resurgant. Sic etiam non obliviscar loci hujus in quo tu stas, quia sapientia non carebit in eo materia sanctitatis, ut ipse primum in rectitudine processit. Tu autem esto lucidum ovile in victoria, conculcans vitia, quae in inquieto tempore concutiunt te; et non erubesce, quod te propter mala opera tua accuses, quoniam Deus omnia vulnera ungit et tergit in poenitentia. Sed tamen vivens oculus notavit praeteritam causam in dolore illo quo tu commotum [Col. 0368D] es in contumacia superiorum praelatorum tuorum, quia dulcedo ungentis, matris scilicet misericordiae, subtracta fuit a quibusdam ovibus tuis in culpa jacentibus, quae non recte dijudicatae sunt in poena quam habuerunt in poenitentia sua. Incongrua enim pluvia facit terram aridam. Sic homo qui peccaverit, si non habuit illum qui eum ungat, protinus in desperationem fugit et arescit, quoniam nulla medicina exhibetur ei secundum quod ipse sustinere potest. Nunc, chari filii, audite vocem viventis lucis. Apprehendite misericordiam quae non est vobis orta, sed quae ex Deo venit, et ideo non abstrahite eam ab illis quibus impendenda est. Retrahite ergo illos ad sanitatem animarum suarum.

HILDEGARDI dominae quam sibi elegit in famulam, et plurimorum secretorum suorum consciam, pauper grex fratrum in Eberbach in numero prudentium virginum cum vera lucerna et ardenti lampade, cum fidelium animarum et supernorum civium Sponso feliciter introire ad nuptias.

Spiritus Domini quos elegit sibi et praedestinavit nunquam deseruit, sed cogitatum ipsorum in paterna mansuetudine enutrivit, ita vos felicem animam et beatam elegit sibi in organum et vas electionis suae. Dilecta domina, obedire debemus [Col. 0369B] maternae admonitioni vestrae, quia veritas Domini per vos loquitur. Admonitiones enim vestras libenter percipimus, precamurque humili petitione ne quod in nobis corrigendum est nos celetis, sed ut Domino qui vobis multa secreta reserat placuerit, nobis id insinuare studeatis. Angelus consilii et fortitudinis, qui semper circa vos est conservet et custodiat vos sanam et incolumem. Amen.

Mystica Dei me dicere jubent haec in umbra visionis: Vos ascendistis in montem valde excelsum, [Col. 0369C] et in valle aspicere voluistis. Interea valde tempestas supervenit, he, he, languorem qui est in lumbis vestris, sicut dicit probatus servus, scilicet David: Tota die contristatus ingrediebar, quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus, et non est sanitas in carne mea (Psal. XXXVII) , et ideo oculi vestri languent prae inopia. Cavete ergo ne felicitatem illam quae in praedestinatione Dei in vobis esse videtur, retrorsum abjiciatis per nimietatem bellorum temeritatis, quia cum Deus faciem primi angeli velut valde elegantem et fulminantem lampadem fecisset, ille temeritatem iniit, unde gloria ipsius in ipso periit; quoniam nulla bona desideravit, claritatem illius in alia vinea plantavit. Et quia Deus societatem cum malo non habet, providete ne specialis gratia [Col. 0369D] Dei a vobis moveatur in opere antiqui serpentis, quoniam ille gaudet in semetipso, et dicit: Voluntatem meam invenio cum discordia in spirituali populo, et in erecto collo cum eis ambulo. Quapropter diabolo resistite, ne lumen claritatis deficiat vobis, sicut illi propter superbiam suam ablatum est. Qui enim interdum labuntur, et iterum surgunt, non carebunt haereditate gratiae Dei, sed in turbine vindictae Dei incurvantur; et tamen deinde reaedificat Deus in eis radicem primae incoeptionis sacrificii virtutis Dei. Et dico vobis qui plantatio Dei estis, super locum vestrum mystica Dei dicunt haec: Nunquam delebo te, cum mihi non resistis in impia temeritate, quae non desiderat ablui, velut etiam ostendit temeritas diabolicae [Col. 0370A] artis, ut praedictum est; in benedictione Abrahae, lux vivens te benedicit.

Dominae suae de S. Ruperto dilectissimae HILDEGARDI, sancti Spiritus cohabitatione reverendissimae, N. prior de Zwifelda cum caeteris fratribus suis, quorum Deus nomina novit, debitae orationis exhibitionem.

Si bene valetis et prosperis successibus ad vota polletis, hoc omnimodis exspectamus. Caeterum quia abyssus desperationis in reparanda coenobii [Col. 0370B] nostri religione vallavit nos, et pelagus irrationabilitatis ejus cooperuit capita nostra, humiliter et suppliciter ante faciem vestram prostrati, consilii vestri solatium cum omni devotione exposcimus. Speramus enim quod vestris orationibus apud Dominum obtinere possitis, quatenus per Spiritus sancti revelationem aliqua nobis profutura denuntiare debeatis, quoniam quorumdam fratrum nostrorum importunitate multoties gravamur. Haec omnia rogamus vestram sanctitatem, ut styli non dedignata vicissitudine nobis rescribatis. Valete et pro nobis peccatoribus obnixius Dominum rogate.

Serena claritas dicit: Fortissima lux divinitatis integre scit et novit omnia. Quis tangit intellectum istum, aut quis comprehendit eum, nisi ille qui videt in sapphirino oculo, quod Deus Pater super omnia tam immobilis est in justitia sua, quod nullam iniquitatem dimittit indejectam, quia ipsa illum tangit? Et Deus Pater in semetipso ita delectatus est, quod omnem creaturam per verbum suum creavit: unde et creatura sua ei placuit, et creaturam illam amplexatus est, quae ipsum tangit amando eum, O magna delectatio hujus operis! Deus Pater immobilis est in rectitudine sua, sed iniquo parcit per Filium suum ad parendum admonitus. [Col. 0370D] Nam Verbum suum carnem factum inspicit, et recordatur quod per Verbum suum omnes creaturae factae sunt. Secundum hunc modum etiam sancti Dei illum in admonitione tangunt in sua clara voce, simili candida nube volante quasi volatilis aer aquae. Audite ergo qui erumpitis in criminibus vestris. Mons Domini idcirco vocamini, quod Filium Dei imitari debetis per conversationem vestram. Quare ergo materna viscera charitatis et rectitudinis negligitis, similes existentes illis qui in Oreb corpus suum in lege castigabant, et iterum in alia via errabant; sicut etiam illi speculatores faciunt qui in alta voce in custodia sonant, sed tamen civitatem in insidiis perforant. Mens vestra est quasi nubes quae tempestates portat, modo iracundiam [Col. 0371A] in negligentia, modo sordes pecorum in petulantia habens, ubi pacificam hostiam negligitis dicentes: Nolumus resistere nobis, quia corpus nostrum non possumus accingere in constrictione, quoniam nati sumus de Adam. Nam vos in palatio regis non vultis restringere jecur vestrum ut debetis. Cur ergo non erubescitis, quod quasi a stabulo asinorum erepti, et in magnum honorem caeremoniarum sanctificationis per supernum Dominum positi, verum ad stabulum asinorum recurritis? O vae! in hoc similes facti estis Balaam, qui insaniebat in vulneribus ferventium cicatricum, furens in regione umbrae mortis. Nolite ergo relinquere montem sanctificationis in vanitate voluptatis. O vae turpitudini quae projecta est retrorsum in [Col. 0371B] alienum locum! Nam illi pereunt qui praevaricantur in sancta institutione. Apprehendite autem disciplinam, et ne erretis in via justitiae, quasi legem non habeatis, et quasi sol non radiet super thuribulum benedictionis, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa, cum in praevaricatione jacetis. O metuenda et veneranda sacrificia, quae incredulitatem idolorum non habent, nec sarcinam percutientium vulnerum! O vae dolori miseriae, quia Deus destruet in vobis murmurationem Ninivitarum, nisi citius curratis ad olivam sanctificationis! Quare estis curvi in mendaciis istis, quasi caeci non sitis? Sed caeci estis, cum non praevidetis causam illam in qua nati estis per casum Adae, et cum eam [Col. 0371C] habetis in brachio amplexionis ridentes et cachinnantes quasi eum non habeatis. Fugite ergo et nolite peccare, ut cito veniat salus vestra. Videte et ambulate in recto itinere.

HILDEGARDI speciali gratia divinitatis illustratae, humilis Zwifildensium sororum coetus, in acceptis coelitus donis amplificari.

Omnipotentiam suam divina clementia mirabiliter in vobis glorificavit, quam de fragili massa assumptam thesauris gratiae suae novo ordine adimplere [Col. 0371D] curavit. Vestrae itaque claritati congaudemus, nosque nostraque omnia vestris orationibus suppliciter commendamus. Rogamus etiam pietatem vestram ut, cum divinae visioni insistitis, commonitoria verba ad nos dirigatis, et quomodo a via negligentiae ad viam correctionis redire debeamus, nobis ostendere non negligatis. Valeat in Christo vestra dilectio.

Qui omnia videt et quem nihil latet dicit: Quidam vir nobilis copulavit sibimetipsi cum summa [Col. 0372A] diligentia sponsam valde pulchram in facie, cum sapphirinis oculis, cujus statura aequalis erat et non tortuosa in ulla diversitate, sed speciosa in omnibus ornamentis. Ipsa quoque valde amabilis fuit in omnibus suis, ita quod eam decebat omnis symphonia in citharis et in omni genere musicorum: talis etiam existens, quod noluit esse concubina nec saltatrix in habitu meretricio, et quod nolebat vagari per diversas plateas, nec loqui ad irrisionem juvenum. O vanitas et spurcitia diabolicorum jaculorum! et o ignominia lasciviae puellarum! contremisce sermonem istum. Cum feminea forma subtrahat se a junctura mariti, propter Deum nolens viro copulari, o quam magna nobilitas in illa tunc est, quia ipsam decet desponsatio [Col. 0372B] superni Regis, quoniam carnalem virum recusavit, et sic debet amplecti Deum, et adhaerere Domino suo, quia terrenum virum non habet. Nam ipsa debet sic permanere ut Eva fuit antequam eam Deus Adae repraesentaret, cum illa tunc non ad Adam, sed ad Deum aspexit. Sic mulier faciat, quae propter amorem Dei carnalem virum recusat. Ad Deum aspiciat, et non ad alium virum, quem prius habere nolebat. Sed valde durum et amarum est propter dolositatem antiqui serpentis, quod viriditas carnis in seipsa semper arida sit. Attamen cum mulier fortissime armata fuerit, ita quod in thalamum superni Regis se collocat, et quod ipsum Regem dulcissima charitate amplectitur, nolens colere officium carnalis ardoris in concupiscentia, [Col. 0372C] sed volens vultum animi sui ponere in Deum, recusans voluptatem carnis suae, tunc aspiciat ut aquila in solem, et ut columba per fenestras suas, cogitans et studens quomodo animum abstrahat de divitiis et deliciis saecularibus, et de consortio carnalis viri. Et ideo femina quae non vult ire in thalamum carnalis viri propter dilectionem Dei, debet in spirituali vita mecum esse, qui sum sine initio et sine fine; nec sit in furtivis amplexibus rusticum occulte amans. Sed si haec fecerit, non est mecum, quia vipereos mores habet. Quapropter mulier quae ita fervet, quod non potest saeculum derelinquere, non in periculum, nec in altum montem ascendat, ne postea in lacum mergatur, quia [Col. 0372D] mihi prius desponsata fuit, et deinde ad carnales amplexus ivit. Nam Virgo Maria in calore Spiritus sancti jucunda fuit, et virginitas ejus floruit. Sed nulla feminea forma hoc incipiat, quod Spiritus sanctus in illam non misit, ne postea vacua remaneat. Mulier quae ad me vult respicere, non sit in diversitate dispersi cordis super ambitionem hujus saeculi, nec sit tortuosa per flagrantia magniloquia superbiae, sed sit stabilis in omnibus ornamentis virtutum, et nobilitate charitatis et justitiae, quae dominantur in omnibus speciosis superni Regis.

Nunc, o tu turba puellarum, audi quod superna vox ad te sonat. Noli esse concubina, nec in altam vanitatem superbiae mentem tuam pone, ita quod [Col. 0373A] velis honorem Regis discernere unicuique secundum statum suum, cum putas quod mihi non sit possibile, ut discernam solem et lunam et caetera ornamenta coeli. Meretrix omnia quasi similia et aequalia habet, videlicet principem ut rusticum. Qui sic facit, inhonorat me, sapientiam similem faciens ignorantiae, et pietatem vanitati, ac caeteras virtutes similes cupro. Nunc, o vos puellae, nolite esse saltatrices, in similitudine pessimorum morum, secundum quod vobis placet, ne in alterutrum decipiamini in omnibus rebus si sic feceritis. Nam saltatrix unicuique secundum voluntatem illius saltat. Sed et apertis ostiis ne ambuletis propter sordiditatem mentis vestrae, nec nutum faciatis in lascivis nutibus per petulantiam latitudinis vestri cordis, [Col. 0373B] quasi in plateis illud amantes quod contempsistis in amplexibus Regis, cum rusticum pro regio amore in amplexus vestros ponitis. Unde mulier quae non vult habere consortium carnalis viri, non sit ullo modo in aperto, quia hoc non decet eam; sed in occulto corpore et mente velut columba in caverna maneat, ne eam accipiter, scilicet virilis animus arripiat. Nunc tu, o turba, citius surge ad primam et ad regalem desponsationem primi et principalis viri tui. Ipse enim vocat te. Emenda ergo et corrige quod illum offendisti, et suscipiet te in aeterna salvatione et vives.

HILDEGARDI gratia Spiritus sancti verissime repletae, A. monachus indignus et prior de Monte S. Desibodi cum fratribus ejusdem loci, de virtute in virtutem ascendere, et Deum deorum in Sion videre.

Cum in exteras regiones verba admonitionum vestrarum mittatis, et quamplurimos viam rectitudinis desiderare faciatis, nos qui vos fere a cunabulis novimus, et apud quos per plurimos annos fuistis, miramur cur verba coelestium visionum nobis sitientibus subtrahatis. Scimus enim quomodo [Col. 0373D] apud nos educata, quomodo docta, quomodo conversata estis; quia non alio quam muliebri operi institistis, non aliis codicibus quam simplici Psalterio imbuta estis, et sine querela bonam et sanctam conversationem dilexistis; sed divina pietas coelesti rore, ut voluit, vos imbuit, et magnitudinem secretorum suorum vobis aperuit; et cum in his vobis congaudere deberemus, Deus vos nobis nolentibus eripuit, et ad alios homines transtulit: quod cur fecerit perscrutari nec scire possumus; sed tantum hoc nolentes et volentes in multa perturbatione sufferimus. Nos enim sperabamus salutem loci nostri in vobis sitam esse, sed Deus aliud quam vellemus disposuit. Nunc autem quia voluntati Dei resistere non possumus, ipsi cedimus et [Col. 0374A] vobis congaudemus, quoniam plurima hucusque invisa, hucusque inaudita per divinam revelationem manifestastis, hucusque clausa reserastis. Nam Spiritu Dei plena, multa scribitis quae ab homine non didicistis, quae sancti et docti viri mirantur. Eapropter quamvis longe a sanctis simus, quia peccatores existimus, supplices rogamus ut tum pro gloria Domini, tum pro antiqua et justa familiaritate memor nostri sitis, et verba consolationum nobis porrigatis, et nobis apud Deum subveniatis, ita ut quod in nobis minus est, Deus per merita orationum vestrarum in nobis supplere dignetur. Valete.

In vera visione vocem audivi haec adversum injurias quas et spirituales et saeculares contra justitiam proferunt dicentem: O justitia, tu peregrina et advena es in civitate illorum qui sibi componunt et eligunt parabolas de officio propriae voluntatis suae, nec ad tua mysteria, nec ad amicitiam tuam anhelant, quae es purpurata amica regis. Unde clamas propter sortem illam in qua non quiescit ulla justitia et in aerumnis dicis: Valde erubesco, ita quod faciem meam sub pallio meo abscondo, ne mihi insidiantes me videant; sed ipsi dicunt: Quodcunque ex nobis est, omnibus prodest. Quapropter, o justitia, magnum zelum habes, ita quod [Col. 0374C] reus judicii est qui tibi resistit. Et iterum in aerumnis dicis: Unde venis? De sinu Patris, et omnes regiones mecum collectae sunt; sed et ubi positae sunt omnes staturae populorum, ac omnia instituta generationum, ibi aderam, et sic columnae nubis in me erectae sunt. Nunc autem sum taedium illorum, qui in prima radice in me orti sunt. Quapropter antequam in his doleam propter ignorantiam populorum suspiro, et tanquam inundantes aquae sic rugitus meus in alta voce sonitus aquarum multarum, propter nimietatem stultorum hominum in garrulitate morum ipsorum, et in strepitu inhonestatis. He, he, o aquilae, quae in me transistis per aquam recuperationis quasi auroram rutilantem et quasi gemmam coruscantem, [Col. 0374D] nunc dormitis, et ut stulta animalia estis, quae interdum procedunt et interdum retro incedunt, et interdum se invicem ambulando intermiscent.

Sed et de hoc monte filiorum Dei haec in mystico spiramine vidi. Montem multae magnitudinis vidi, in cujus vertice vir magnus sedebat, qui in utraque manu sua legem Dei quasi in charta scriptam habebat, sicut de Moyse scriptum legitur. Et sub pedibus ejusdem viri quaedam turba hominum spiritali circumcisione circumdata erat, qui omnes instrumenta ipsius legis cum gaudio et cum suspirio susceperunt dicentes: o Domine Deus noster, quando ad te veniemus, libenter tibi obediemus; sed tamen interdum in quamdam turbinem se miscuerunt, et aliquando multa crimina inter illos [Col. 0375A] fuerunt, quae tamen multis lacrymis abluerunt in aspersione sanguinis Christi Jesu. Nam cum homo in tam magnis peccatis jaceret, quod se de illis in nulla viriditate per seipsum erigere valeret, dixit Deus: Volo hominem per memetipsum erigere, ac denuo in visceribus misericordiae plantare, ita ut in speculo confessionis resideat, qui se de visceribus diaboli per seipsum eripere non potuit. Sed ego paupercula, quamvis multa crimina in his viderem, superbiam tamen in eis non vidi, quae per contumaciam in jactu lapidum peccatores contemnit. Sed sub pedibus istorum aliam turbam hominum conspexi, candida nube circumdatos, et pulchras facies habentes ac in coelum aspicientes: qui tamen petulantiam cum suscitatione multarum inutilitatum, [Col. 0375B] sicut pingues tauri interdum adierunt, ita ut cum coelum aspicerent, arcus suos intendentes sagittas contra coelum emiserunt, atque plumbeis fustibus contra coelum percusserunt, et sic posuerunt in coelum os suum et lingua eorum transivit in terra. Unde tonitrua super eos venerunt, et grandines super eos ceciderunt, atque multae nebulae eos obtexerunt. Et murmurabant quare hujusmodi squalores eos ita circumvallarent. Et gratia Dei illis sic respondit: Ad magnam beatitudinem vos collegi; sed in temeritate vestra me abjicitis cum dicitis, quis ad vos pertingere possit, aut quis sermo vos vincat, aut qui colles, aut quae lingua vos percutere valeant? Sicut etiam filii Israel Deum neglexerunt, cum per benedictionem Abrahae cornu [Col. 0375C] benedictionum super eos erexit, ac in sinum suum per laetitiam honoris levavit. Sed illi in fraude murmurabant, ac in temeritate Deo resistebant, ac sanctitatem per effusionem sanguinis Christi reliquerunt. Tunc benedictio in illis retrorsum abiit et evanuit, quia ad casum mortis se declinaverunt. Et Deus de sacrificiis et de holocaustis illorum aliam civitatem Ecclesiae aedificavit, usque dum omnes aquae puteorum educantur in vallem nigrarum nebularum. Et tunc omnes aquilae in circumeunte rota in unum gregem congregabuntur, quia ipsae prius in benedictione erant.

Sed et aliam turbam hominum sub pedibus istorum vidi ante quorum oculos aries in spinis aurei [Col. 0375D] coloris pendebat: quem cum odore myrrhae et thuris et cum fulminante vultu inspiciebant, et de manibus magni viri illius, qui in vertice ejusdem montis sedebat, quidam rivuli ad pectora illorum effluxerunt. Et illi clara voce ad sinum sapientiae sic clamaverunt: Deus olim nos in multis sacrificiis congregavit; sed nos omnes in multis obligationibus delinquimus: unde super torcular positi sumus cum propheta dicentes: Torcular calcavi solus et de gentibus non est vir mecum (Isa. LXIII) . Et verum ubi sagena missa est in mare, et ex omni genere piscium congregabat, sicut illi piscantes elegerunt pisces bonos in vasa, sic gratia Dei elegit illos ad gloriam, qui humiles corde sunt et devoti in timore Domini, rapinas non intendentes. Nunc autem [Col. 0376A] prima vox quae vos ad laudem Dei congregavit, faciat vos in radice boni sicut primos, qui in parietibus templi consecrati sunt. Sed tu, o mons, audi in admonitione Dei, Deus te constituit sicut montem Sinai ad sacrificandum ei hostiam laudis. Nunc autem ad Deum convertere, et esto candelabrum Regis, ita quod non erubescas in prima radice tua, sicut dextera Dei te plantavit.

HILDEGARDI Sponsi coelestis amplexibus jugiter inhaerenti, necnon omnibus secum in Christo conversantibus, [Col. 0376B] coenobii S. Eucharii Trevirensis omnis conventus, id quo nihil est melius.

Quicunque voluntatem Patris qui in coelis est facere conantur, ipsi fratres, sorores et matres Domini vocantur (Matth. XIII) . Quisquis vero alios commonendo quasi lactando in melius pertrahere studuerit, hic dignitatem matris specialiter obtinebit. Unde non immerito te prae caeteris velut matrem in Domino veneramur, cujus consolationis et eruditionis uberibus in intimis affluenter reficimur. Ipsum quoque qui facit mirabilia magna solus tecum magnificamus. Qui haec a sapientibus et prudentibus hactenus abscondit, quae mirabiliter diebus nostris humilitati tuae revelavit. Proinde quia viam mandatorum Dei corde dilatato currere non [Col. 0376C] possumus, admonitionis tuae stimulis excitari, prout tibi Deus dederit, vehementer desideramus. De caetero indubitanter cognoscas quia in litteris tuis, scilicet in libro Scivias, delectati sumus, sicut in omnibus divitiis. Denique sanctis orationibus vestris nos apud Deum adjuvari et consiliis praemuniri humiliter deposcimus.

Vos qui tunicam Christi induistis ac eum imitari vultis, audite quod Psalmista dicit: Qui ponis nubem ascensum tuum, qui ascendis pennas ventorum (Psal. CIII) . Quid est hoc? In constitutione mundi [Col. 0376D] posuisti nubem ascensum viventium volatilium, quae in altitudine aeris sunt. Quod etiam sic est: Deus praescivit quod spiritualem populum in semetipso constituturus erat, ut propheta dicit: Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? (Isa. LX.) Mentes spirituales velut nubes sunt, quae est quasi materia luminarium, scilicet solis, lunae et stellarum. Sic etiam obedientia velut materia est humilitatis, charitatis et aliarum virtutum, in quibus fideles quasi columbae volant, cum per ligaturam propriae voluntatis desideria sua a se abscondunt, ita quod per cavernam innocentiae in solem aspiciunt, quasi homines non sint in voluntate carnis suae. Et sic Creator omnium ambulat super pennas ventorum, cum supernus Filius in [Col. 0377A] humilitate castitatis pulcher flos processit, ac ita in mansuetudine permansit. Unde scriptum est: Super quem requiescam, nisi super humilem, et mansuetum, et trementem sermones meos? (Isa. LXVI) . Hae sunt alae spiritalis populi; sed qui istis carent, velut volatilia cadent, quae pennas volandi non habent. In his etiam convertitur multitudo maris et fortitudo gentium venit. Nam innumerabilis turba hominum ad istas alas currit. Sed quidam inter illos respiciunt ad aquilonem per turbinem vanae gloriae ac superbiae et per superfluitates saecularium morum in semetipsos confidentes, nec Psalmistam sequentes qui dicit: Bonum est sperare in principibus (Psal. CXVII) . Quid est hoc? Multo melius et utilius est aspicere et volare in nubem per tunicam [Col. 0377B] Christi, quam confidere in se, velut in causa perditi angeli factum est, qui in superbia illum superare voluit ante quem sic stare non potuit, sed in abyssum quasi plumbum cecidit. In hac superbia etiam Adam vitam fugit, et alienam peregrinationem invenit, in qua in Patrem suum quasi in alienum in peregrinatione sua aspexit; quem ante bene cognoverat, cum innocens in humilitate fuit. Sic etiam filii hominum in semetipsos confidunt, decepti velut spem habentes in principibus. Sed cum Deus clamavit: Adam, ubi es? praescivit quod factura digiti sui omnino perdenda non esset, sed quandoque redimenda, ut scriptum est: Redemisti virgam haereditatis tuae, mons Sion in quo habitasti [Col. 0377C] in eo (Psal. LXXIII) . Quid est hoc? Deus hominis recordatus est, quando per mulierem caput serpentis contrivit, ubi Verbum caro factum est et mons Sicu fuit, in quo Deus habitat in humilitate, et Filius in corde Patris.

Nunc autem, tu congregatio congregata, audi, ut sis mons Sion. Nam Deus ab initio praeviderat quod omnem creaturam facere voluit. Verbum etiam Patris in Virgine. Virga homo surrexit, et ipsa virga materia omnium virtutum sanctitatis fuit, de qua et vos, o spirituales populi, venistis. Eva enim omne genus humanum protulit: ista vero virga illud in sua viriditate denuo reparavit, quando de ventre ejus Filius Dei exivit. Quod sic o spiritualis mons Sion estis, quia Pater in Verbo suo vos [Col. 0377D] plantavit. Nam et Filius excelsi Patris in tabernaculo Mariae Virginis habitavit, et sicut fortis leo de illa exivit, ita quod totus mundus ipsum vidit, qui et vos spiritales populos in semetipso congregavit, cum ad eum velut nubes volatis, peccata vestra non in voluntate operis portantes. Ipse enim sine peccato fuit. Et tunc eum imitamini, ubi post illum ambulatis, cum vosmetipsos ne peccetis repudiatis, non existentes tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae, nec ut venenum aspidum, nec quasi plumbum in aquis vehementibus; sed cum in vana gloria curritis, tanquam pulvis estis, qui hac et illac spargitur, et qui fructum justitiae non seminat, nec vineam electam plantat; sed qui magnam famam producit et animas vestras laedit: cum vero [Col. 0378A] in malignitate superbiae estis, venenum aspidum insanabile concipitis, quod vos mortificat. Cum autem inquietudo mentium inter vos exsurrexerit, estis quasi plumbum, quod in puteum vehementer cadit. Nam vana gloria et malignitas viscera superbiae sunt, et quae sic cum inquietudine mentium invicem implicantur, odium ac invidia illis ministrat. Unde pax et securitas ibi fugiunt, et charitas Christi recedit, et qui in illis malis sunt cadent quasi plumbum in aquis vehementibus, quia alas sublevationis non habent. Nam zelus Domini in ultione sua super illos clamat, ut olim intonuit cum superbum inimicum in abyssum dejecit, ut Psalmista dicit: Leva manus tuas in superbias eorum in finem, quanta malignatus est inimicus in sancto! (Psal. LXXIII.) Nam Deus elevavit sanctissima opera cum lucem a tenebris divisit, quia ibi superbia cum omnibus visceribus diaboli in finem cecidit, cum ad aquilonem respiciens, scutum suum in nihilum posuit, ubi etiam omnino periit. Sed tamen deinde iterum superbia in hominibus multas civitates absque longitudine dierum aedificavit, et poenas poenis addidit, ac ruinas in multitudine aerumnarum fecit, ubi homines dixerunt: Deum nescimus, nec eum colere volumus. Et sic malignatus est inimicus in sancto.

Nunc autem vivens lux ad filios turbae istius dicit: Vos parietes templi estis, quia primitiva Ecclesia vos plantavit, unde vanam gloriam et superbiam, ac turbinem multarum inquietudinum fugite. [Col. 0378C] Nunc viventibus oculis haec videte, et audientibus interioribus auribus haec audite. Locum autem vestrum in dispersione non video, quamvis multa flagella passurus sit. Vivite ergo et vigilate in Deo. Nam etiam in vera visione quosdam in ista congregatione vidi ut auroram rutilantes, quosdam ut sapphirum fulgentes, quosdam ut lucem stellarum lucentes. Qui enim ut aurora rutilant, hi timorem Dei habent, et praecepta regularis legis propter Deum libenter custodiunt, quamvis per carnem, velut victima quae ad occisionem ducitur, interdum deviare videantur. Qui autem ut sapphirus fulgent, charitatem Dei habent, et ideo gravia peccata non operantur, quamvis peccent, et [Col. 0378D] etiam propter delicta sua libenter se castigant, et haec in consuetudine habent. Sed qui ut lux stellarum lucent, benevolentiam habent, et ideo cum hominibus non rixantur, sed lasciviam puerilium morum tenent, et a gravibus peccatis libenter se abstinent, ac ea odiosa habent. Et alios in nigritudine amari fumi propter consuetudinem squalidorum morum vidi, in qua quidam propter proprietatem mentis suae amari sunt, et facultates diligunt, et ideo spiritualem consuetudinem non amant; sed illos qui in supradictis tribus modis sunt, saepe affligunt.

Et audivi vocem de coelo clamantem: Quandiu congregatio haec in his tribus modis detinetur, a Deo non relinquitur. Sed et ad illos qui in praedicta [Col. 0379A] nigredine erant, eamdem vocem audivi dicentem: Surge, Aquilo, et veni Auster, perfla hortum meum, et fluent ante illum. Quod dicitur: Recede, malum iniquitatis, et veni bonum justitiae, et irriga virtutibus plantationem sanctitatis, ut fulgeant in ea opera quae non marcescant. Aquilo enim sunt rixatores, qui verbis rixae et excusatione avaritiae et provocatione injuriarum dulces et utiles herbas virtutum prosternere volunt, quemadmodum Aquilo universa praecipitat. Sed illi quos hoc modo affligunt, patientiam sic discunt, et lacrymabili gemitu pro suis et istorum peccatis ad Deum clamant; unde etiam aliquando taediosi ad peccandum sunt; et ob hoc fumus aromatum ex cordibus eorum ascendit, quem angeli suscipiunt, et sic per [Col. 0379B] aquilonem viriditas bonis tribuitur. Illi etiam qui facultates libenter habent, his qui in tribus praefatis modis fulgent aliqua objiciunt, ut confundantur, et etiam necessariis causis obedientiarum suarum, quaerunt quomodo eos affligant, ac multoties in immunditiam carnis se involvunt, velut porcus qui stercori involvitur, et nutibus serpentini oculi cum gravissima consuetudine interdum alios fatigant. Sed vos qui injustitiam diligitis, hanc admonitionem memoriter tenete, ita ut facultates propriae voluntatis vestrae idololatriam esse cognoscatis, et ab angelicis ordinibus, scilicet spiritalis populi separatas, quemadmodum idolum fallaciae a vero Deo separatum est, ac etiam alia peccata relinquite; [Col. 0379C] et ad salientem fontem ut lavemini fugite. Lavacrum quoque pacti illius quo mundum reliquistis inspicite, quatenus a peccatis recedatis, ac studete ut sacrificium vestrum pingue fiat, ita ut perseveretis in bono quod incoepistis. Quandocunque enim homo voluntatem suam in rota carnis suae mactat, sacrificium Deo est. Hoc enim ut sacrificium Abrahae Deo acceptabile est, cum ille filium suum ad sacrificandum Deo obediendo ligavit. Manus enim domat qui prava opera dimittit, et pedes ligat qui itinera propriae voluntatis suae constringit, ac inclinatus obedit, ut caput ad gladium Isaac inclinavit, et corpus domat qui carnalem concupiscentiam abjicit. In his victoria est quae vexillum portat, quod in bono rumore, et in suavibus odoribus virtutum [Col. 0379D] redolet. Qui hanc habet, coram cunctis inimicis suis securus incedit. Hoc autem modo sacrificium pingue fiet, velut vitulus saginatus, qui absque omni macula erat, per quos anima macie deficit, quia bonum plenum pingue est. Christus enim injuriis fatigatus non peccavit, et in hoc patientiam sanctorum sanctificavit: unde et vos fideles, corda vestra ad illius praelia qui vobis exemplum dedit praeparate, et sollicitudinem illorum quorum non indigetis abjicite, et ut in alpha et omega appareatis studete. In sensualitate enim peccatorum obtenebrati estis; sed cum a peccatis surrexeritis pulchrae formae virtutum in vobis apparebunt; quapropter et dextra Dei vos protegat.

HILDEGARDI honorandae et sincerae charitatis ulnis amplectendae dominae et magistrae sororum de S. Ruperto in Pinguia, N. prior indignus totaque pauper et humilis congregatio Cistellensium fratrum, inter choros virginum sequi Agnum quocunque ierit.

Locorum interstitio sejuncti, quia desiderabili praesentia vestra frui corporaliter non possumus, litterarum officio salutare vos et alloqui gaudemus, [Col. 0380B] quippe quam in Christo veneramur, ut superiorem, et apud Deum mediatricem habere speramus, ut charissimam matrem. Audita namque fama vestrae bonae conversationis et in Dei . . . fidelis administrationis, pro vestra stabilitate et orationis obsequium, et ad Deum pro vestra salute exhibemus ministerium. Hanc igitur, o domina, salutatoriam vobis scribimus epistolam, ut et nostri memoriam faciatis, et subditis vobis eadem facere studeatis. Nam multa audivimus de vobis, unde valde gaudemus, ut possitis arcana Dei scrutari, et de occultis suis non modica manifestare. Proinde clementiam vestram petimus, ut quod in nobis et in ordine nostro, scilicet monastico, vobis imo divinis [Col. 0380C] oculis displicet, secundum quod Deus vobis ostenderit nobis rescribere non ambigatis. Vale.

Ego fons vivus, qui propter nomen meum tunica mea induti peregrini sunt in vexatione mundi. O plangendum et lugendum est! quod coelum ruptum est, et quod dies obscuratus est! Nunc ergo denarius revocandus est in atrium vocis laudis. O filii Israel, quare corrumpitis dulcissimam charitatem, quae in me alto in profundum aspiciente fluit plenissimo opere. Et quia ipsa fluit in me, ideo fluunt etiam de ipsa aquae vivae. Ipsa autem stat in forma virgae, quia sicut in virgine dulcissimi amplexus sunt propter integritatem ejus, sic etiam charitas [Col. 0380D] habet dulcissimos amplexus virtutum. Sed modo luget, quoniam temerarii scindunt illam per garrulitatem murmurationis suae. Unde etiam fugit ab eis in altitudinem illam unde venit et plangit, quia filii ipsius, quos plenis uberibus enutrivit, deficiunt, nolentes tergi a putredine volantium mentium. O ipsi miseri! quare adjungunt se miseriae alienationis et peregrinationis, auferentes se de visceribus regalium nuptiarum novae sponsae, quae semper praeparata est Sponso suo, sicut virgo viro suo, cum illi nondum in cognitione conjuncta est, sed cum adhuc in integritate sua incorrupta manet; et isti a sponsa illa se separant, et ideo obtenebrati et obnubilati sunt, quasi coelum fregerint. Quid est [Col. 0381A] hoc? Sicut firmamentum coeli in omnibus ornamentis suis, scilicet in sole, in luna et stellis illustrat orbem; et sicut faber de lignis facit ligna, de lapidibus lapides, et de aliis instrumentis alia instrumenta, sic et isti deberent reliquo populo lucere et bonum iter ostendere; sed charitas in eis scissa est, ita quod virginitas quae deberet in eis lucere sicut sol, et viduitas sicut luna, et reliquus populus sicut stellae in lumine suo, deficiunt, quia dulcia materna viscera illos non calefaciunt, sed tortuosa mulier plena rugis et nigredine, plena vipereis moribus ac stridentibus dentibus horibilis existens in his omnibus quae facit, pessime istos secundum mores porcorum emittit; qui debuerunt sancti et electi et relinquentes saeculum esse. Ipsi [Col. 0381B] enim vestem innocentiae scindunt in semetipsis in spinatis moribus, in iracundia, et corrumpunt vitalia sua in ira. Viventes oculos suos in desperatione excaecantes et omnia indumenta sua per stultitiam morum coinquinantes, et se sapientes super magistros suos existimantes. Heu! heu! filii Israel, in primo ortu vestro non constituit vos sic mysticum et aureum. Reliqua desiderantur, abscissis a ms. codice tribus sequentibus foliis.

HENRICUS, Dei gratia servus in monte S. Disibodi et provisor ovilis Dominici cum tota congregatione fratrum suorum, venerabili matri dominae HILDEGARDI de S. Ruperto radio divini splendoris, ultra humani sensus capacitatem, quod verissime scimus illustratae plenissime, donis septiformis sancti Spiritus abundare, ac sitientibus pocula de eodem fonte causa divinae remunerationis ministrare.

Quia, mater dilecta, omnipotentis Dei sancti paracliti Spiritus instinctu, necnon et jussione ejus qui [Col. 0382A] vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire (I Tim. II) , nuper vestram sanctitatem ad nos venisse cognovimus, eidem Paraclito prout possumus, licet non condigne valeamus, gratias incessanter referimus, quia, ut veraciter fateamur, illustrationis ejus ardorem et tactum plenissime inter nos et in nobis persensimus, dum omnis odii et inimicitiarum fomenta per plures jam annos inveterata omnes unanimi consensu abjecimus, et in verae charitatis unitatem pleniter quasi in uno corpore et anima convenimus. Eapropter sanctitatis vestrae dilectionem obnixis precibus pulsamus, ut praedicti splendoris divina gratia vobis collati inspectu, per quem vestrae charitati clausa et caeteris mortalibus absconsa, oculis cordis vestri reserantur: [Col. 0382B] quoniam ex debito debetis, quia cum sororibus vestris a nobis quamvis corpore, sed non spiritu, ut veraciter speramus et scimus, egressa estis. Si veraciter in vera charitate, quae est initium omnium bonorum, convenerimus, vel si qua radix alicujus dissensionis inter nos adhuc lateat manifestetis; sed et de aliis quibusque majoribus, ut de minoribus admissis taceamus, quae divinae majestatis oculis contraria cognoveritis, nobis scriptis manifestare velitis. Super haec unanimi consensu januam vestrae charitatis opportune et importune pro descriptione gestorum ac virtutum, necnon et vitae patroni nostri, necnon et vestri beatissimi Disibodi, in cujus domo ab ipsis cunabulis nutrita [Col. 0382C] estis, pulsamus, vestraeque pietatis aures intime commonemus, atque obnixis precibus indefesse profusis expetimus, quatenus etiam memoria vestrae beatitudinis per hoc in laudibus ejusdem Patris nostri habeatur, ut quidquid Deus de ipso vobis revelaverit, nobis aperiatis. Omnipotens Pater aeternae misericordiae mentem vestrae charitatis lumine sui fulgoris inflammet, et obnixe desiderantibus pocula ad refocillandum subministret.

( Responsum ad hanc epistolam exstat inter editas S. Hildegardis epistolas ⁜ (27) , sed et Vita D. Disibodi ab ipsa composita occurrit apud. Surium 8 Julii. )