084

De eunuchis qui seipsos abscidunt. Conc. Nic., tit. 1, cap. 1.

Item de his qui seipsos abscidunt, aut ab aliis fiunt. In excerptis Martini, tit. 21, c. 64.

Item de his qui seipsos abscidunt. Conc. Arelat. II, tit. 7, c. 22.

Item de iis qui seipsos abscidunt. Decretum Gelasii generale 82, tit. 5.

Si quis volens partem sibi corporis amputaverit, clericus esse non potest. Epist. Innocentii ad Felicem, 9, tit. 5.

De nescientibus litteras, et parte corporis imminutis. Decret. Gelas. gener. 82, tit. 18.

Uxoris adulterae vir laicus clericus non erit. Si autem adulterae uxoris vir sit clericus aut repudiet, aut a clero cesset. Conc. Neocaes. tit. 8, c. 3.

De his quorum uxores moechantur, ne clerici sint. [Col. 0025B] In excerptis Martini, tit. 28, c. 64.

Episcopus viduae vel repudiatae maritum in clerum promovens deponatur. Conc. Carthag. IV, tit. 69, cap. 15.

Laici, qui post uxorem quamcunque mulierem cognoverint, in clero non admittantur. Conc. Gerund. tit. 8, c. 60.

De his qui viduas aut dimissas ducunt, vel in malis consiliis misti sunt. In excerptis Martini. tit. 26, cap. 64.

Ut virginitatem profitentes si moechaverint, inter digamos habeantur. Conc. Ancyrit. tit. 18, c. 2.

Ut si laicus viduam duxerit clericus non sit. Epist. Innoc. ad Victor. 7, tit. 5.

Qui secundam duxerit uxorem clericus non sit. Epist. ejusdem ad eumdem, tit. 6.

Quod digami ad clerum admitti non possint. Epist. Innoc. ad Felic. 9, tit. 2.

Ut bigamus, aut viduae vel corruptae maritus, clericus [Col. 0025C] non sit. Decret. Hilarii synod., 74, tit. 2.

De bigamis ac pene omnibus personis, de quibus clerici non sint. Decret. Gelas. gener., 82, tit. 5.

De digamis ne consecrentur in clerum. Conc. Valent., tit. 3, c. 45.

Ut si sacerdos, vel quilibet ex clero viduam uxorem duxerit vel abjectam, nec ad clerum admittantur, et a clero removeantur. Epist. Innoc. ad Rufum, 26, tit. 1.

De clericis qui viduam aut secundam conjugem duxerint, ut omni dignitate priventur. Epist. Syric. ad Eumer. 3, tit. 11.

Ut quicunque ad sacerdotium, viduarum mariti, vel habentes numerosa conjugia, promoti fuerint, ab ecclesiasticis officiis arceantur. Epist. Leon. ad universos episcopos per Campaniam et diversas provincias, 64, tit. 2.

De his qui priusquam ordinarentur incontinentes inventi sunt. Conc. Arausic. tit. 24, c. 27.

[Col. 0025D] Ut monachus si clericus factus fuerit propositum servet, et quod nullus monachus vel clericus corruptus [Col. 0026A] baptizatus uxorem et honorem habere potest. Epist. Innoc. ad Victor. 7, tit. 10.

Is qui ante baptismum uxorem habuit et post baptismum aliam duxit, clericus non fiat. Epist. Innoc. ad universos in Tolosa, 27, tit. 6.

Inexploratae vitae homines aut corruptam uxorem accipientes clerici non sint. Epist. Syric. ad Eumer. 3, tit. 8.

Catechumenus post lavacrum alteram uxorem ducens non erit clericus, et quod in baptismo sola peccata dimittantur, non uxorum numerus deleatur. Epist. Innoc. ad Victor. 7, tit. 6.

De discretione poenitentium: qui possint ad honores ecclesiasticos provehi, vel qui non possint. Conc. Tolet. IV, tit. 54, c. 49.

De discretione libertorum: qui ad ecclesiasticos honores pervenire possunt, vel qui provehi prohibentur. Conc. Tolet. IV, tit. 73, c. 49.

De libertis familiarum Ecclesiae qui vel qualiter ad sacerdotium promoveantur, et de rebus eorum [Col. 0026B] quid fiat. Conc. Tolet. IV, tit. 74, c. 49.

Ex poenitentibus ordinatus clericus deponatur. Conc. Carthag. IV, tit. 68, c. 15.

Ut digami vel poenitentes vel repudiatarum mariti ad clerum non promoveantur. Conc. Arelat. III, tit. 3, c. 23.

De poenitentibus clericus non sit. Diaconus quoque non ministret, nec presbyter altare consecret. Conc. Agath. tit. 43, c. 30.

De poenitentibus ⁜ a seu digamis aut viduae maritis: non ⁜ b admittantur ad clerum. Epist. Syricii ad Eumer. 3, tit. 15.

Ut poenitentes inscii litterarum vel defectu membrorum aut decissione aut quid minus habentes clerici non sint. Decret. Hilar. synod. 74, tit. 3.

Quod post poenitentiam nullus ad clerum possit admitti. Epist. Innoc. ad Agap. et reliquos ex integro, 11.

Ut implicati negotiis alienis ante redditam rationem [Col. 0026C] clerici non fiant. Conc. Carthag. I, tit. 8, c. 12.

Ut nullus obligatum cuiquam absque consensu domini vel patroni clericum faciat. Conc. Tolet. I, tit. 10, c. 46.

De conditionalibus absque consensu domini vel patroni non ordinandis. In excerptis Martini, tit. 46, cap. 64.

Qui ⁜ c patroni in saeculo fuerint ad clerum non provehantur. Epist. Innoc. ad Victor. 7, tit. 11.

Originarius absque domini consensu ordinetur. Decret. Gelas. gener. 82, tit. 16.

Ex curialibus vel qui functiones injunctas habent clerici non sint propter diaboli voluptates. Epist. Innoc. ad Victor. 7, tit. 11.

De laicis fidelibus qui causas portaverint, sive administraverint. Epist. Innoc. ad Exuperium, 8, tit. 3.

Causidici et curiales vel saeculari militiae dediti ad clerum non admittantur. Epist. Innoc. ad universos [Col. 0026D] in Tolosa, 27, tit. 2.

Post baptisma statim baptizati ad clerum non adplicentur: [Col. 0027A] et qui praecedenti tempore mortale peccatum admiserunt clerici non sint. Conc. Nic. tit. 2, c. 1.

Rebaptizati ad nullum clericatus gradum promovendi. Conc. Carthag. V, tit. 11, c. 16.

De his qui ab haereticis baptizati aut rebaptizati sunt, ut ad ecclesiasticam militiam non pertingant. Epist. Felicis ad episcopos per Siciliam, 79, tit. 5.

Neophyti, id est nuper baptizati, mox clerici non sint. In excerptis Martini tit. 22, c. 64.

Qui post baptismum cingulum militiae saecularis acceperunt clerici non erunt. Epist. Innoc. ad Victoric. 7, tit. 2.

De magistratibus et duumviris ne ad clerum promoveantur. Conc. Eliber. tit. 56, c. 38.

Seditionarii et usurarii clerici non sint, nec ⁜ a omni modo fiant. Conc. Carthag. IV, tit. 67, c. 15.

De haereticis, ne ad clerum promoveantur. Conc. Eliber. tit. 51, c. 38.

[Col. 0027B] De criminosis, ne ad clerum promoveantur. Decret. Gelasii gener. c. 82, tit. 20.

Energumeni, id est, qui palam arrepti sunt, sed et inventi, abjiciantur. Conc. Araus. tit. 16, c. 27.

In peregre baptizati clerici non sint. Conc. Eliber. tit. 24, c. 38.

Quod daemoniacis, aliisque passionibus irretitis ministeria sacra tractare non liceat. Decret. Gelasii gener. 82, tit. 21.

De personis pene omnibus de quibus clerici non sint. Epist. Innoc. ad universos in Tolosa, 27, tit. 4.

De Hispanorum reprehensione qui inordinate constituunt clericos. Epist. Innoc. ad universos in Tolosa, 27, tit. 1.

Ut clerici, cum ad pubertatem venerint, aut conjugium aut castitatem profiteantur. Conc. Carthag. III, tit. 19, c. 14.

[Col. 0027C] Ut non liceat clerico uxorem sectae alterius accipere, nisi forte spoponderit se ad veram fidem venire. Conc. Chalced. tit. 14, c. 11.

De his quos parentes ab infantia in clericatus officio manciparint, si postea voluntatem habeant nubendi. Conc. Tolet. II, tit. 1, c. 47.

De personis mulierum quas convenit clericis copulari, et si nesciente episcopo clericus ducat uxorem. Conc. Tolet. IV. tit. 44, c. 49.

De conjugibus clericorum. Epist. Siricii ad Eumerium, 3, tit. 9.

Ut clerici virginibus socientur, nec viduam accipiant, nec rejectam. Epist. Innoc. ad Victoricum, 7, tit. 4.

De adulteris uxoribus clericorum. Conc. Eliberit. tit. 65, c. 38.

[Col. 0027D] Ut clericus, cujus uxor peccaverit, praeter necem potestatem habeat distringendi eam, et cum ea cibum non sumat. Conc. Tolet. I, tit. 7, c. 46.

Filii clericorum ad spectacula non accedant. Conc. Carthag. III, tit. 12, c. 14.

Filii cujuscunque ordinis clericorum gentilibus, haereticis, vel schismaticis matrimonio nullatenus conjungendi. Conc. Carthag. III, tit. 12, c. 14.

Cujuscunque ordinis clerici suos filios a potestate sua exire non sinant nisi aetate et moribus comprobatis. Conc. Carthag. III, tit. 14, c. 14.

Filii clericorum inter haereticos non baptizabuntur nec commorabuntur. Conc. Chalced. tit. 14, c. 11.

Si sacerdotis vel diaconi filia religiosa peccaverit, [Col. 0028A] in fine tantum communicet. Conc. Tolet. I, tit. 19, c. 45

De filia episcopi, presbyteri, vel diaconi quae fuerit devota et peccaverit. Conc. Bracar. II, tit. 30. c. 64.

De damnatione filiorum qui ex sacerdotibus et ministris geniti comprobantur. Conc. Tolet. IX, tit. 10, c. 54.

Clerici totius ordinis de rebus suis nihil infidelibus, vel etsi propinqui sint, scripto conferant. Conc. Carthag. III, tit. 13, c. 14.

De episcopis extraneis a consanguinitate haeredibus sive haereticis vel paganis consanguineis facultatem suam dimittentibus, ut si ecclesiae nihil contulerint nomina eorum ad altare non recitentur, et post mortem anathema eis dicatur. Inexcusabiles enim erunt a percipienda damnatione etiam si discesserint [Col. 0028B] intestati: quia tempore consecrationis suae rei propriae ordinationem suae professioni congruam non fecerunt. Conc. Carthag. V, tit. 14, c. 16.

Si relicta presbyteri vel diaconi se cuicunque conjunxerit, aut castigati separentur, aut excommunicatione plectantur. Conc. Aurel. I, tit, 9, c. 31.

Si vidua episcopi, presbyteri, vel diaconi nupserit, cum nullo christiano convivens, tantum in fine communicet. In excerpt. Martini. tit. 29, c. 64.

Si sacerdotis vidua vel levitae maritum acceperit, in fine tantum communicet. Conc. Tolet. I, tit. 18, c. 46.

Ut servi ecclesiae vel clericorum non debeant a judicibus vel actoribus ⁜ b in aliqua angaria fatigari. [Col. 0028C] Conc. Tolet. III, tit. 21, c. 48.

De absolutione a laboribus vel indistinctionibus clericorum ingenuorum. Conc. Tolet. IV, tit. 47, c. 49.

Quod de clero ex familiis fisci nullus unquam a rege postulet: et qui acceperit, irrita talis donatio maneat. Conc. Tolet. III, tit. 8, c. 48.

Quod servilibus clericis dare debeant episcopi libertatem. Conc. Tolet. IX, tit. 11, c. 54.

Clerici quamlibet eruditi artificio victum quaerant. Conc. Carthag. IV, tit. 51, c. 15.

Qualiter clerici sibi victum ac vestitum quaerant. [Col. 0028D] Conc. Carthag. IV, tit. 52, c. 15.

Ut stipendia clericorum juxta meritum distribuantur. Conc. Agath. tit. 36, c. 30.

Non oportere absolute quoslibet clericos ordinare nisi in proprio. Conc. Chalced. tit. 6, c. 11.

Ut ubi quis ordinatur ibi permaneat. Conc. Arelat. I, tit. 2, c. 21.

Non ordinandos clericos nisi episcopi et populi testimonio probabiles. Conc. Carthag. III, tit. 22, c. 14.

Non ordinandos clericos sine testimonio et conniventia [Col. 0029A] clericorum et civium. Conc. Carthag. IV, tit. 22, c. 15.

De his quos parentes ab infantia in clericatus officio manciparunt, quo tempore incipiant honoribus sublimari, vel si professam continentiam violent ut sacrilegi habeantur. Conc. Tolet. II, tit. 1, c. 47.

De his qui publice poenitentiam non accipiunt, sed tantum viaticum, ut in clero promoveantur. Conc. Gerund. tit, 9, c. 40.

De discretione libertorum, qui ad ecclesiasticos honores pervenire possunt, vel qui provehi prohibentur. Conc. Tolet. IV, tit. 73, c. 49.

Ut si de laicis eligantur ad clerum quantum temporis observetur. Decret. Gelas. gen. 82, tit. 4.

Quales debeant clerici fieri; ac de conjugiis et gradibus eorum. Epist. Siricii ad Eumer. 3 tit. 8.

[Col. 0029B] De his qui aetate grandaevi ad sacram militiam festinant, et de temporibus eorum. In quo supra, tit. 10.

De monachis promovendis ad clerum et qualiter per gradus et tempora promoveantur. Epist. Siricii ad Eumer. 3, tit. 13.

De laicis qui possunt clerici fieri, si post baptismum clericis vel monachis juncti sint, vel concubinam ac pellicem nusquam noverint. Epist. Innoc. ad Felic. 8, tit. 4.

De temporibus in cleri ordinibus immorandis. In quo supra. tit. 5.

Quales eligendi sunt in ordine clericorum. Epist. Innoc. ad universos in Tolosa, 27, tit. 5.

Ut nullus nisi per gradus ecclesiasticos debeat ad sacerdotium pervenire. Epist. Decret. Zosimi ad Hesychium Salonitanum, 28, tit. 1.

Quae in singulis clericorum gradibus tempora sint praefixa, et si ab infantia ecclesiasticis ministeriis nomen dederunt. Epist. eadem, 28, tit. 3.

[Col. 0029C] Ut cum defuerint clerici, de monachis eligantur; aut quales sint, vel in qualia officia per quanta, et qualia tempora transeant. Decret. Gel. gener. 82, tit. 3.

Ut monachus, si clericus factus fuerit, monachi propositum servet. Epist. Innoc. ad Victoric. 7, tit. 10.

De conversatione clericorum ut in uno conclavi sint. Tolet. IV, tit. 24, c. 49.

De qualitate tonsurae a cunctis clericis vel lectoribus communiter habenda. Conc. Tolet. IV, tit. 41, c. 49.

De attondenda coma clericorum et habitu ordinato. In excerptis Martini, tit. 66, c. 64.

Clerici nec comam nutriant nec barbam radant. Conc. Carthag. IV, tit. 44, c. 15.

[Col. 0029D] De clericis qui comam nutriunt. Conc. Agath. tit. 20, c. 30.

Clerici nec vestimentis nec calceamentis decorem quaerant. Conc. Carthag. IV, tit. 45, c. 15.

De clericis qui operari non possunt: artificiola et litteras discant. Conc. Carthag. IV, tit. 53, c. 15.

Ut dioecesani clerici septimanas teneant, et die sabbato omnes in unum conveniant. Conc. Tarracon. tit. 7, c. 39.

De eo quod non liceat clericos die dominico ab ecclesia absentari, sed missarum solemnibus interesse jejunos. In excerptis Martini, tit. 64, c. 64.

De clericis qui ab ecclesiae officio diebus solemnibus desunt. Conc. Agath. tit. 64, c. 30.

Clerici ab officio declinantes vel negligentius agentes ab officio removendi. Conc. Carthag. IV, tit. 50, c. 15.

Clerici qui vigiliis desunt stipendiis privandi. Conc. eodem, tit. 24, c. 15.

[Col. 0030A] Ut cujuslibet ordinis clericus si tardius ad ecclesiam venerit deponatur. Conc. Tolet. I, tit. 5, c. 46.

Contumaces clerici et ad officium tardius venientes excommunicentur. Conc. Agath. tit. 2, c. 30.

Clerici ad officium venire contemnentes arbitrio episcopi coerceantur. Conc. Aurelian. I, tit. 24, c. 31.

De clericis qui ad vespertinum vel matutinum quocumque loco non conveniunt. In excerptis Martini tit. 63, c. 64.

Clerici sani jejunia polluentes minores habendi. Conc. Carthag. IV, tit. 62, c. 15.

Clericus junior seniori non praeponatur. Conc. Agath. tit. 23, c. 30.

Clerici, qui propter licentiam monachi esse volunt, excommunicentur. Conc. Caesaraugust. I, tit. 6, c. 11.

Clerici, qui monachorum propositum appetunt, idipsum licitum habeant. Conc. Tolet. IV, tit. 50, c. 49.

[Col. 0030B] Clerici maledici degradentur. Conc. Carthag. IV, tit. 57, c. 15.

Discordantes clericos aut ratio vel suasio episcopi concordet, aut synodus damnet. Conc. Carthag. IV, tit. 59, c. 15.

Clerici haereticorum convivia vel consortia fugiant. Conc. Carthag. IV, tit. 70, c. 15.

Non licere laico vel clerico ante horam tertiam prandere nec ad mensam accedere vel edere sine hymno. Conc. Bracar. II, tit. 65, c. 64.

Non debere clericos et ministros sive laicos ad agapem vocatos partem tollere. Conc. Laod. tit. 27, c. 7.

Clerici inter epulas cantantes severissime coercendi. Conc. Carthag. IV, tit. 63, c. 15.

Ut clerici nuptialia vitent. Conc. Agath. tit. 39, c. 30.

Non licere ministros altaris vel caeteros quoslibet spectaculis quae aut in nuptiis aut coenis exhibentur interesse. Conc. Laod. tit. 54, c. 7.

[Col. 0030C] Non licere sacerdotibus vel clericis spectaculis interesse. Conc. Bracar. II, tit. 60, c. 64.

Clerici scurriles et verbis turpibus joculares ab officio detrahendi. Conc. Carthag. IV, tit. 60, c. 15.

De scurrilibus et jocularibus. Conc. Agath. tit. 10, c. 30.

Clerici per creaturas jurantes acerrime objurgandi. Conc. Carthag. IV, tit. 61, c. 15.

Clerici invidi non promoveantur. Conc. eodem, tit. 54, c. 15.

Clerici adulatores et proditores degradentur. Conc. Carthag. IV, tit. 56, c. 15.

Ut proditores fratrum vel vasorum sacrorum seu scripturarum cum verberibus deponantur. Conc. Arelat. I, tit. 13, c. 21.

Si clericus furtum fecerit ecclesiae. Conc. Agath. tit. 5, c. 30.

Ut si voluntarie clericus ecclesiae damnum fecerit et satisfaciat, excommunicetur. Cono. eodem, tit. [Col. 0030D] 26, c. 30.

De clericis qui crimen capitale commiserint. Conc. eodem, tit. 50, c. 30.

Non licere clericos magos vel incantatores esse aut phylacteria facere. Conc. Laod. tit. 36, c. 7.

De sortilegis aut auguria observantibus ut ab Ecclesia separentur. Conc. Agath. tit. 42, c. 30.

De eo quod non liceat sacerdotibus vel clericis incantaturas vel contrarias ligaturas facere. Conc. Bracar. II, tit. 59, c. 64.

De levitis vel clericis ne magi aut incantatores sint. Conc. Agath. tit. 64, c. 30.

De sacerdotibus, levitis vel clericis magos aut aruspices consulentibus. Conc. Tolet. IV, tit. 29, c. 49.

Clerici per plateas et andronas non ambulent. Conc. Carthag. IV, tit. 47, c. 15.

Clerici, qui absque necessitate in nundinis aut in [Col. 0031A] foro ambulant, degradentur. Conc. eodem, tit. 48, c. 15.

Ut clericis vetetur ebrietas. Conc. Agath. tit. 41, c. 30.

Clerici tabernas non ingrediantur absque peregrinationis necessitate. Conc. Carthag. III, tit. 27, c. 14.

Non oportere ex omni gradu usque ad minimum clericum tabernas intrare. Conc. Laod. tit. 24, c. 7.

Non licere clericis usuram vel sexcupla accipere. Conc. Laod. tit. 5, c. 7.

Clerici in omni gradu non erunt conductores, procuratores, aut negotiatores, vel turpia lucra sectantes. Conc. Carthag. III, tit. 15, c. 14.

De usuris et negotiorum lucris ne a clericis agantur. Conc. Bracar. II, tit. 62, c. 64.

Clerici non erunt usurarii dando minus et accipiendo plus, nec alia nisi quae dederint accipiant. Conc. Carthag. III, tit. 16, c. 14.

Clerici si solidum praestiterint sine usura recipiant. Conc. Tarrac. tit. 3, c. 39.

[Col. 0031B] Non liceat clericis foenerari. Conc. Carthag. I, tit. 13, c. 12.

Clerici foeneratores excommunicentur. Conc. Arelat. I, tit. 12, c. 21.

Clerici usuram non accipiant. Conc. Arelat. II, tit. 14, c. 22.

Clerici emendi vilius, vel vendendi ⁜ a charius non permittantur. Conc. Tarrac. tit. 2, c. 39.

De clericis negotia et nundinas sectantibus. Conc. Eliber. tit. 19, c. 38.

De clericis usuram aut ampliationem accipientibus vel turpia lucra sectantibus. Conc. Nicaen. tit. 18, c. 1.

De clericis et laicis usurariis. Conc. Eliber. tit. 20, c. 38.

Ut nullus clericorum negotiationes inhonestas vel turpia lucra sectetur. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 17.

Ut clericus nec alieno nec suo nomine foenus [Col. 0031C] exerceat. Epistola Leonis ad episcopos per Campaniam. 64, tit. 4.

Quod non oporteat episcopos, clericos aut monachos praedia saecularia suscipere. Conc. Chalced. tit. 3, c. 11.

Clerici actus saecularium vel procurationes non suscipiant. Conc. Carthag., I, tit. 6, c. 12.

Laici clericos actores vel ratiocinatores sibi non constituant. Conc. eod. tit. 9, c. 12.

De clericis qui ad saeculares confugiunt propter districtionem episcopi. Conc. Agath. tit. 8, c. 30.

De clericis qui in mutuam caedem prorumpunt. Conc. Ilerdens. tit. 11, c. 44.

De clericis qui arma sumpserint vel sumpserunt. Conc. Tolet. IV, tit. 45, c. 49.

De clericis sepulcra demolientibus. Conc. eodem, tit. 46, c. 49.

De his qui altari serviunt ut a sanguine abstineant. Conc. Ilerd. tit. 1, c. 44.

[Col. 0031D] De clericis et monachis non manentibus in suo proposito. Conc. Chalced. tit. 7, c. 11.

De ministris ne in secretarium ingrediantur. Conc. Agath. tit. 66, c. 30.

De clerico inter tentationes fideli gradibus sublevando. Conc. Carthag. IV, tit. 42, c. 15.

De his qui pro fide persecutiones ab infidelibus patiuntur. Conc. eodem, tit. 43, c. 15.

De senibus et pauperibus ecclesiae honorandis. Conc. eodem, tit. 83, c. 15.

Quod in ordinationibus crimina vel vitia non bene [Col. 0032A] credantur auferri. Epistola Innocentii ad Rufum. 26, tit. 4.

De clericis ut poenitentiam per impositionem manus sacerdotis non accipiant, nec laicus post poenitentiam clericus fiat. Epistola Siricii ad Eumerium. 3, tit. 14.

Quod presbyter aut diaconus, si in aliquo crimine lapsi fuerint, non possunt per manus impositionem poenitentiae remedium consequi. Epistola Leonis ad Rusticum. 66, tit. 2.

Ut lapsis sacerdotibus manus sicut laicis non imponantur. Conc. Carthag. V, tit. 11, c. 16.

[Col. 0032B] De his qui in parva aetate coram parentibus religionis habitum tenuerint. Conc. Tolet. X, tit. 6, c. 55.

De religiosis vagis qui nec inter clericos nec inter monachos habentur. Conc. Tolet. IV, tit 53, c. 49.

De reclusis honestis sive vagis. Conc. Tolet. VII, tit. 5, c. 52.

Qualiter psalmista ordinetur. Conc. Carthag. IV, tit. 10, c. 15.

De psalmista: non debere orario uti. Conc. Laod. tit. 22, c. 7.

Qualiter ostiarii ordinentur. Conc. Carthag. IV, tit. 9, c. 15.

[Col. 0032C] Non oportere ministros id est ostiarios secretarium ingredi aut vasa dominica tangere. Conc. Laod. tit. 21, c. 7.

Ostiarii tabernas non intrent. Conc. eodem. tit. 24, c. 7.

Ministros id est ostiarios ab ostiis et ab oratione non debere deesse. Conc. eodem. tit. 43, c. 7.

Poenitens, si necessitas cogat, ostiarius aut lector fiat, vel de quibus poenitentibus dicit. Conc. Tolet. I, tit. 2, c. 46.

Poenitens, si usus exegerit, inter ostiarios deputetur, vel de quibus poenitentibus dicit. In excerptis Martini tit. 23, c. 64.

Qualiter lectores ordinentur. Conc. Carthag. IV, tit. 8, c. 15.

Quod clericorum nomen etiam lectores, psalmistae [Col. 0032D] et ostiarii retineant. Conc. Carthag. IV, tit. 8, 9, et 10, c. 15.

Lectores orario non utantur. Conc. Laod. tit. 22, c. 7.

Quod lectores neque in habitu secularium psallere neque granos dimittere permittantur. Conc. Brac. I, tit. 11, c. 63.

Quod lectores contingere altaris vasa prohibeantur. Conc. Brac. I, tit. 10, c. 63.

Lectores tabernas non ingrediantur. Conc. Laod. tit. 24, c. 7.

Lectores populos non salutent. Conc. Carthag. III, tit. 4, c. 14.

Poenitens si necessitas cogat lector fiat. Conc. Tolet. I, tit. 2, c. 46.

Poenitens, si usus exegerit, inter lectores deputetur, In excerptis Martini tit. 23, c. 64.

[Col. 0033A] Non ascendat in pulpitum nisi lector. In eisdem, tit. 45, c. 64.

Si lector bigamus sit aut viduam ducat, non amplius quam subdiaconus fiat. In iisdem, tit. 43, c. 64.

Qualiter exorcistae ordinentur. Conc. Carthag. IV, tit. 7, c. 15.

Ut exorcistae tabernas non ingrediantur. Conc. Laod. tit. 24, c. 7.

Non oportere exorcisare, id est panes dare, qui non sunt ab episcopis ordinati. Conc. eodem, tit. 25, c. 7.

Qualiter acolyti ordinentur. Conc. Carthag. IV, tit. 6, c. 15.

Acolythus tabernas non ingrediatur. Conc. Laod. tit. 24, c. 7.

Qualiter subdiacones fiant. Conc. Carthag. IV, tit. 5, c. 15.

Si probati viri conjugia duplicaverint non plus quam subdiacones fiant. Conc. Arausic. tit. 25, c. 22.

Qui post lavacrum moechati sunt subdiacones non erunt. Conc. Eliber. tit. 30, c. 38.

Subdiaconus, si defuncta uxore aliam duxerit, abjiciatur, vel si tertiam ducat, quod nec dici poterit nec audiri. Conc. Tolet. I, tit. 4, c. 46.

Subdiaconus bigamus inter lectores vel ostiarios habeatur. In excerptis Martini, tit. 44, c. 64.

Subdiaconus poenitens ad altiores gradus non veniat. Conc. Tolet. I, tit. 2, c. 46.

Id ipsum de eodem. Conc. Bracar. II, tit. 23, c. 64.

Non liceat ministeria tangere nisi subdiaconum aut acolytum. In excerptis Martini tit. 41, c. 64.

Neophytus diaconus aut presbyter non erit. Conc. Arelat. II, tit. 1, c. 22.

Neophyti sive laici diacones vel sacerdotes non erunt quod etiam cum obtestatione nominis divini decernitur. Epistola Siricii ad diversos, 5, tit. 3.

Bigami ac poenitentes et repudiatarum mariti diacones non erunt. Conc. Arelat. III, tit. 3, c. 23.

Clerici conjugati nisi continentiam profiteantur diacones non erunt. Conc. Arausic. tit. 22, c. 27.

Digami diacones vel presbyteri non ministrent. Conc. Agath. tit. 1, c. 30.

Ut bigamus aut viduae maritus nullo honore sit dignus. Decretum Hilarii, 74, tit. 2.

Qui viduas acceperint diacones non efficiantur. Conc. Tolet. I, tit. 3, c. 46.

De eo qui post baptismum milita verit ut ad diaconium [Col. 0033D] non promoveatur. Conc. Tolet. I, tit. 8, c. 46.

Non licere populis ministros altaris eligere. Conc. Laod. tit. 13, c. 7.

De his qui ad diaconium eliguntur inter conjugia. In excerptis Martini, tit. 39, c. 64.

Dum ordinantur diaconi de conjugio interrogentur. Conc. Ancyr. tit. 10, c. 2.

Ut levitae ante viginti quinque annos non consecrentur. Conc. Carthag. III, tit. 4, c. 14.

Id ipsum de eodem: de consensu etiam et professione conjugati. Conc. Agath. tit. 16, c. 30.

De numero annorum quo sacerdotes et levitae ordinentur. Conc. Tolet. IV, tit. 30, c. 49.

[Col. 0034A] Ut laicus ante annum conversionis diaconus non fiat. Conc. Arelat. III, tit. 2, c. 23.

De ordinatione diaconi vel totius ordinis, ut in die dominico celebretur, et ut ordinans et ordinandus sabbato jejunent. Epistola Leonis ad Dioscorum, 72, tit. 1.

De ordinatione totius ordinis, quibus mensibus et temporibus fiat: nec quemlibet cujuscunque utilitatis causa his praeferre qui ante ipsos ordinati sunt. Decretum Gelasii generale, 82, tit. 13.

Non licere diaconibus semotim populos colligere. Conc. Antioch. tit. 5, c. 6.

De honore diaconi erga presbyteros, et clericorum erga diaconos. Conc. Laod. tit. 20, c. 7.

De obedientia diaconorum erga presbyteros. Conc. Carthag. IV, tit. 37, c. 15.

Ut diaconus nihil sine presbytero suo agat. Conc. [Col. 0034B] Arelat. I, tit. 18, c. 21.

Diaconus tabernas non ingrediatur. Conc. Laod. tit. 24, c. 7.

Ut episcopus, presbyter vel diaconus canibus ad venandum et accipitribus non utantur. Conc. Agath. tit. 55, c. 30.

Quod diaconibus nec offerre nec presbyteris corpus Christi tradere nec ante eos communicare vel sedere sit licitum. Conc. Nic. tit. 14, c. 1.

Ut levitae non offerant. Conc. Arelat. I, tit. 15, c. 21.

Non licere ministris panem dare aut calicem benedicere. Conc. Laod. tit. 25, c. 7.

Ne diaconus coram presbytero sedeat aut eucharistiam tradat. Conc. Arelat. II, tit. 15, c. 22.

Diaconus eucharistiam praesente vel jubente presbytero pro necessitate populis det. Conc. Carth. IV, tit. 38, c. 15.

Diaconus presbytero jubente sedeat. Conc. eodem, [Col. 0034C] tit. 39, c. 15.

Diaconus coram presbytero interrogatus loquatur. Conc. eodem, tit. 40, c. 15.

De levitis ne sine jussu presbyteri sedeant. Conc. Agath. tit. 65, c. 30.

Quod non liceat diaconum non jussum sedere. Conc. Bracar. II, tit. 40, c. 64.

Diaconus tempore tantum oblationis et lectionis alba utatur. Conc. Carthag. IV, tit. 41, c. 15.

De uno orario diaconibus utendo, nec ornato, sed puro. Conc. Tolet. IV, tit. 40, c. 49.

De orario diaconibus non absconse sed superposito scapulae utendo. Conc. Bracar. I, tit. 9, c. 63.

Si diaconus vel presbyter crimen capitale commiserint. Conc. Aurelian. I, tit. 6, c. 31.

Ut diacones mensuram propriam juxta patrum decreta custodiant, nec baptizent nisi necessitate cogente. Decretum Gelasii generale, 82, tit. 9.

Diacones tantum septem erunt quamvis in magna [Col. 0034D] civitate. Conc. Neocaesar. tit. 14, c. 3.

Quod diaconi nec in presbyterio sedere possint, nec sacri corporis propagationem jus habeant exercendi. Decretum Gelasii generale, 82, tit. 10.

Qualiter diacones ordinentur. Conc. Carth. IV, tit. 4, c. 15.

Non licere coram catechumenis clericos fieri. Conc. Laod. tit. 4, c. 7.

Nec diacones sed nec sacerdotes ordinandi, nisi omnes qui cum eis sunt fideles existant. Conc. Carth. III, tit. 18, c. 14.

De neophytis presbyter non ordinetur. Conc. Arelat. II, tit. 1, c. 22.

[Col. 0035A] Neophyti sive laici presbyteri non erunt. Epistola Siricii per diversos, 5, tit. 3.

Digami poenitentes vel repudiatarum mariti presbyteri non sint. Conc. Arelat. III, tit. 3, c. 33.

De bigamis ad presbyterium vel diaconatum non promovendis. Conc. Hispal. II, tit. 4, c. 67.

Digamus aut viduae maritus presbyter non erit. Decretum Hilarii, 74, tit. 2.

Hi qui in aegritudine baptizati sunt presbyteri non erunt, nisi fide et charitate cogente. Conc. Neocaesar. tit. 12, c. 3.

Quod non debeant sacerdotes aut clerici amicti palleis vel impraecincti lumbis in ecclesia ministrare. Epistola Coelestini ad episcopos Galliae, 34, tit. 1.

Quod parochitani presbyteri cum ordinantur officiale libellum debeant dare, et iidem presbyteri in litaniis sint de officio requirendi. Conc. Tolet. IV, [Col. 0035B] tit. 26, c. 49.

De his quae prohibentur presbyteri in ecclesiasticis sacramentis agere. Conc. Hispal. II, tit. 7, c. 67.

De professione presbyterorum vel diaconorum episcopo facienda, cum in parochiis ordinantur. Conc. Tolet. IV, tit. 27, c. 49.

Non licere presbyteris contempto episcopo semote populos colligere et altare erigere. Conc. Antioch. tit. 5, c. 6.

Presbyter ministrum non ordinet nec altare consecret. Conc. Agath. tit. 43, c. 30.

Ut presbyter, qui praesumpserit chrisma conficere aut ecclesiam vel altare consecrare, ab officio deponatur. Conc. Bracar. I, tit. 19, c. 63.

Presbyter benedictionem aut poenitentiam dare non praesumat. Conc. Agath. tit. 44, c. 30.

Chrisma et benedictio puellarum et reconciliatio poenitentium a presbyteris non fiat. Conc. Carthag. II, tit. 3, c. 13.

[Col. 0035C] Presbyter poenitentem jussus ab episcopo suo reconciliet. Conc. Carthag. II, tit. 4, c. 13.

Quomodo presbyter absente episcopo ob necessitatem reconciliet poenitentem. Conc. Carthag. III, tit. 32, c. 14.

Ut presbyter et benedicat et confirmet neophytum. Conc. Regien. tit. 4, c. 26.

Ut presbyter inconsulto episcopo virginem non consecret, et chrisma nunquam conficiat. Conc. Carthag. III, tit. 36, c. 14.

Ut presbyter diaconum aut presbyterum non ordinet. Conc. Hispal. II, tit. 5, c. 67.

Si presbyter inconsulto et praesente episcopo agendam celebraverit, honore privetur. Conc. Carth. II, tit. 9, c. 13.

Ut praeter episcopum nullus chrisma conficiat. Conc. Tolet. I, tit. 20, c. 46.

Non licere presbyterum praesente episcopo chrismare. In excerptis Martini, tit. 52, c. 64.

[Col. 0035D] Non oportet presbyterum ante ingressum episcopi ingredi et sedere in tribunali. Conc. Laod. tit. 56, c. 7.

Non licet presbytero ante episcopum in baptisterium introire. Conc. Bracar. II, tit. 53, c. 64.

De baptizatis ut nihil accipiat clerus. Conc. Eliber. tit. 48, c. 38.

Ut de baptizatis nullus accipiat praemium. Conc. Bracar. II, tit. 53, c. 64.

De presbyteris ut in secundas nuptias non vadant. In excerptis Martini, tit. 38, c. 64.

Ne presbyteri forastici praesente episcopo vel presbytero civitatis audeant ministrare. In excerptis Martini, tit. 56, c. 64.

Ne presbyteris alterius regionis praesente episcopo vel presbytero civitatis liceat ministrare, et quo ordine panem sive calicem dent. Conc. Neocaesar. tit. 13, c. 3.

Ut nullus minister sine chrismate proficiscatur. Conc. Araus. tit. 2, c. 27.

[Col. 0036A] Si diaconus vel presbyter capitale crimen admiserit. Conc. Aurelianen. tit. 6, c. 31.

Si presbyter aut diaconus de ministerio ecclesiae aliquid vendiderint. Conc. Bracar. II, tit. 17, c 64.

Si presbyteri parochitani aut per se aut per sacristas suos accipiat chrisma. Conc. Carthag. IV, tit. 36, c. 15.

Ut ab alterius episcopo chrisma nullus accipiat. Conc. Vasense I, tit. 3, c. 28.

De presbyteris ut nihil super episcopos praesumant; quod si praesumpserint, et dignitate et communione privabuntur. Sed nec episcopus a culpa vacabit si talia facientem dissimulaverit judicare. Decretum Gelasii generale, 82, tit. 8.

Qualiter presbyteri ordinentur. Conc. Carthag. IV, tit. 3, c. 15.

[Col. 0036B] Presbyter non ordinetur nisi omnes fideles sint qui cum eo sunt. Conc. Carthag. III, tit. 18, c. 14.

Qualiter conjugati ad sacerdotium promoveantur. Conc. Arelat. II, tit. 2, c. 22.

Laicus ante annum conversionis presbyter non fiat. Conc. Arelat. III, tit. 2, c. 23.

Laicus presbyter non ordinetur nisi per gradus ecclesiasticos transierit. Conc. Bracar. I, tit. 20, c. 63.

Presbyter minus triginta annorum non ordinetur quamvis probatae vitae. Conc. Neocaesar. tit. 11, c. 3.

Ut diaconus ante viginti quinque annos non ordinetur. Conc. Agath. tit. 16, c. 30.

Episcopus et presbyter ante perfectam aetatem, id est ante triginta annos non ordinentur. Conc. Agath. tit. 17, c. 30.

Ante triginta annos presbyter non ordinetur. In excerptis Martini, tit. 20, c. 64.

Ut ordinatio presbyteri sabbato vespere celebretur. [Col. 0036C] Epistola Leonis ad Dioscorum, tit. 1, c. 72.

De ordinatione totius ordinis quibus mensibus et temporibus fiat. Decretum Gelasii generale, 82, tit. 4.

De episcopis atque presbyteris ut ad cujusquam ecclesiam in ordine suo recipiamur et tam ad verbum faciendum quam ad missam dicendam invitentur. Conc. Carthag. IV, tit. 33, c. 15.

De non contemnenda oblatione presbyteri conjugati. Conc. Gangren. tit. 4, c. 4.

Ut peregrino episcopo locus sacrificandi detur. Conc. Arelat. I, tit. 19, c. 21.

[Col. 0036D] De haereticis et schismaticis episcopis si ad catholicam fidem venerint quid observent. Conc. Regiense, tit. 3, c. 26.

De his qui post baptisma statim episcopi fiunt vel si praecedenti tempore mortale peccatum habent. Conc. Nic. tit. 2, c. 1.

Ex laico episcopus non ordinetur. Conc. Sardic. tit. 13, c. 5.

De neophytis sacerdos non fiat. Conc. Laod. tit. 3, c. 7.

De neophytis ministri et sacerdotes non sint. Conc. Arelat. II, tit. 1, c. 22.

Neophyti vel laici episcopi non sint. Epistola Siricii per diversos, 5, tit. 3.

De Aggaro et Tiberiano qui ex laicis fuerunt ordinati. Epistola Leonis ad Africanos, 69, tit. 3.

[Col. 0037A] Ex poenitentibus quamvis bonis episcopus non sit. Conc. Carthag. IV, tit. 1, c. 15.

Digami, poenitentes et repudiatarum mariti episcopi non sint. Conc. Arelat. III, tit. 3, c. 33.

Viduarum mariti vel habentes numerosa conjugia episcopi non sint. Quaerenda etiam dignitas natalium et morum. Epistola Leonis ad universos, 64, tit. 2.

Digami vel corruptae sive viduae mariti episcopi non sint. Decretum Hilarii, 74, tit. 2.

A metropolitanis non laici, non viduarum mariti, non digami sed irreprehensibiles ordinentur. Epistola Leonis ad Anastasium, 67, tit. 2.

Indignus nullus efficiatur episcopus: de robore etiam Nicaeni concilii. Epistola Siricii per diversos, 5, tit. 1.

Illicitae personae ad episcopatum vel ad ullum honorem promovendae non erunt. Epistola Leonis ad Africanos, 69, tit. 1.

Poenitentes et inscii litterarum sive defectu membrorum [Col. 0037B] vel decisione aliquid minus habentes, episcopi non sint. Decretum Hilarii, 74, tit. 3.

Non habeantur episcopi quos nec clericus elegit nec populus exquisivit. Epistola Leonis ad Rusticum, 66, tit. 1.

Nullus invitis ordinetur episcopus. Epistola Leonis ad Anastasium, 67, tit. 4.

Quod nolentibus clericis vel populis nemo debeat episcopus ordinari. Epistola Coelestini ad episcopos Galliae, 34, tit. 5.

Ignotis ministerium aut sacerdotium non dabitur. Epistola Siricii per diversos, 5, tit. 2.

De perniciosa consuetudine vel de omnibus pene personis de quibus episcopi non sint, ac de removendis his; et ne in una ecclesia duo episcopi habeantur. Epistola Hilarii ad Ascanium, 75, tit. 4.

De ordinatione episcopi ac de omnibus personis de quibus episcopi ordinandi non erunt, vel qualiter vel ubi ordinetur episcopus. Conc. Tolet. IV, tit. 19, c. 49.

[Col. 0037C] Quod ab illicitis sit ordinationibus abstinendum et nullus de prohibitis personis episcopus ordinetur. Epistola Coelestini ad episcopos Galliae, 34, tit. 6.

Ut unaquaeque provincia suo metropolitano contenta sit, et quod extranei et ignoti ac peregrini clerici non sint in aliorum ecclesiam ordinandi. Epistola Bonifacii ad Hilarium, 32.

Ut nullus contra ordinem efficiatur episcopus. Epistola Innocentii ad Aurelium ex integro, 17.

Quod non oporteat contemptis clericis ecclesiarum de laicis episcopos ordinari. Epistola Coelestini per Apuliam, 35, tit. 2.

Quod chorepiscopi ad exemplum septuaginta seniorum sint instituti. Conc. Neocaes. tit. 13, c. 3.

De chorepiscopis vel quid possint. Conc. Ancyr. tit. 13, c. 2.

[Col. 0037D] Epistolas formatas soli chorepiscopi faciant. Conc. Antiochen. tit. 8, c. 6.

De chorepiscopis et potestate eorum. In quo supra, tit. 10.

Non licere populis ministros altaris eligere. Conc. Laod. tit. 13, c. 7.

Id ipsum de eodem subsequenter. Epistola Hilarii ad Ascanium, 75, tit. 4.

Id ipsum de electione episcopi. In excerptis Martini, tit. 1, c. 64.

Dum eligitur episcopus, si contradictores habeat, quinque vel sex episcopi conveniant. Conc. Carthag. III, tit. 40, c. 14.

Si in electione episcopi contentio sit, obtineat sententia plurimorum: et de primatibus metropolitanorum. Conc. Nic. tit. 6, c. 1.

[Col. 0038A] Ut episcopus ante triginta annos non ordinetur. Conc. Arelat. III, tit. 1, c. 23.

Qua aetate episcopus vel presbyter ordinetur. Conc. Agath. tit. 17 c. 30.

Ut laicus ante annum conversionis episcopus non ordinetur. Conc. Arelat. III, tit. 2, c. 23.

Ex laico nisi statuta tempora et officia transierit non fiat episcopus. Conc. Bracar. I, tit. 20, c. 63.

Ex laico minister et episcopus non fiat, nisi tempora praefixa custodierit. Epistola Innocentii ad Felicem 9, tit. 5.

Monachi vel laici, nisi per gradus ecclesiasticos transierint, episcopi non sint. Epistola Zosimi ad Hesychium 28, tit. I.

De temporibus, gradibus et officiis quae nisi quisque transierit sacerdos non erit. Inibi, tit. 3.

Episcopus non ordinetur nisi omnes qui cum eo sunt fidele sexistant. Conc. Carthag. III, tit. 18, c. 14.

Quod per gradus ecclesiasticos ad episcopatus debeat officium perveniri, et quod nullus indignus ordinetur [Col. 0038B] episcopus. Epistola Coelestini ad episcopos Galliae, 34, tit. 3.

De monachis vel laicis per praemium ordinatis ut cum ordinatoribus Simonis crimen incurrant. Decretum Gelasii generale, 82, tit. 26.

Non oportere omnino per pecunias ordinare vel ullum clericum vel ullum officium in ecclesiae domo ex omni ordine et persona. Conc. Chalced. tit. 2, c. 11.

Non accipiendum praemium pro episcopatus honore et de communione peccati. Epistola Hormisdae ad episcopos per Hispaniam, 91, tit. 2.

Nullus honorem ecclesiasticum quolibet praemio accipiat. Epistola Symmachi ad Caesarium, 85, tit. 2.

De damnatione clericorum per pecuniam ecclesiasticos gradus adsequentium. Conc. Tolet. VI, tit. 4, c. 51

Nullus per ambitum ad episcopatum accedat. Epistola Symmachi ad Caesarium, 85, tit. 5.

Per ambitum nullus ordinetur episcopus. Epistola Bonifacii ad Honorium Augustum ex integro, 30.

Si denuo Romae episcopi duo ordinati fuerint, ambo repellantur. Rescriptum Honorii Augusti ad Bonifacium ex integro, pag. 39.

Ut in una ecclesia duo episcopi non habeantur, vel de his qui illicite ordinati sunt removendis. Epistola Hilarii ad Ascanium, 75, tit. 4.

Ubi gratulatur de fide imperatoris quae in Chalcedonensi concilio gesta est, et de Anatolio qui Alexandrinam et Antiochenam ecclesias contra instituta Nicaena per ambitum sibimet voluit subjugari. Epistola [Col. 0038D] Leonis ad Marcianum Augustum ex integro, 55.

Ubi Anatolium Constantinopolitanum episcopum de fide in Chalcedonensi concilio laudat, quem deinde arguit quod contra Nicaenam synodum, Alexandrinam atque Antiochenam ecclesias sibimet subdere voluisset. Epistola Leonis ad Anatolium ex integro, 55.

Sine metropolitano episcopo non ordinetur episcopus. Conc. Nic. tit. 6, c. 1.

Non licere sine concilio metropolitani episcopi vel omnium episcoporum ex omni provincia ordinare episcopum. Conc. Antioch. VI, tit. 19, c. 6.

Sine consilio metropolitani et finitimorum omnium episcoporum et probatione vitae et scientiae dignitate non ordinetur episcopus. Conc. Laod. tit. 12, c. 7.

Sine consilio metropolitani nullus ordinetur episcopus. Conc. Carthag. II, tit. 12, c. 13.

[Col. 0039A] Absque metropolitano nullus ordinetur episcopus, et de morientis exequiarum diebus. Conc. Reg. tit. 6, c. 26.

Ne extra conscientiam metropolitani nec ab uno episcopo ordinandum episcopum. Epistola Innocentii ad Victoricum, 7, tit. I.

Nemo comtempto metropolitano episcopus ordinetur, et de robore Nicaeni concilii. Epistola Bonifacii ad Hilarium Narbonensem ex integro, 32.

Non esse episcopum sine metropolitano ordinandum, Conc. Arelat. II, tit. 6, c. 22.

Sine metropolitani et trium episcoporum praesentia vel consensu omnium absentium non ordinandum episcopum. Conc. Arelat. II, tit. 5, c. 22.

Non esse episcopum sine metropolitano et confinitimis ordinandum. In excerptis Martini, tit. 3, c. 64.

Ut nullus sine consensu metropolitani episcopus ordinetur. Epistola Hilarii ad Ascanium et episcopos Tarraconenses, 75, tit. 1.

[Col. 0039B] Qui in metropolitana civitate non ordinatur episcopus post duos menses praesentatus occurrat. Conc. Tarracon. tit. 5, c. 39.

Ut non praesumant duo episcopi ordinare episcopum. Conc. Carthag. III, tit. 39, c. 14.

Ut non habeatur episcopus a duobus episcopis ordinatus. Conc. Regiens. tit. I, c. 26.

Qui violentus a duobus episcopis fuerit ordinatus, episcopus ipse stabit, ordinatores periclitabuntur: si autem voluntarius, et ipse cessabit. Conc. Araus. tit. 21, c. 27.

A duobus episcopis ordinatus aliquando episcopus esse potest. Conc. Regien. tit. 2, c. 26.

Indebite ordinati episcopi propter necessitatem vel indulgentiam aliquando stare possunt. Epistola Hilarii ad Ascanium, 75. tit. 4.

[Col. 0039C] Ut sine tribus episcopis non ordinetur episcopus. Conc. Arelat. I, tit. 20, c. 21.

De episcopis petentibus populis ordinandis et ne in vili vel parvo loco ordinentur. Conc. Sardic. tit. 6, c. 5.

Episcopos in villis et in vicis non ordinandos, nec presbyteros sine episcopo aliquid acturos. Conc. Laod. tit. 57, c. 7.

De episcopis qui suscepta manus impositione non acquiescunt suscipere ministerium. Conc. Antioch. tit. 17, c. 6.

De contemptore episcopo, si nolit agere sacerdotium. In excerptis Martini, tit. II, c. 64.

De seditioso episcopo si parochiam in qua ordinatus [Col. 0039D] est non accipiat sed aliam quaerat. In excerptis Martini, tit. 12, c. 64.

Dc episcopo per necessitatem vacante. In excerptis Martini, tit. 10, c. 64.

De episcopis qui ordinati non suscipiantur. Conc. Ancyr. tit. 18, c. 2.

De episcopis qui non pro vitio sed contradictione plebium non suscipiuntur. Conc. Antioch. tit. 18, c. 6.

Qualiter humetur episcopus, Conc. Vallet, tit. 4, c. 45.

De exsequiis morientis episcopi. Conc. Tolet. VII, tit. 3, c. 52.

[Col. 0040A] Ut episcopus qui sepelierit episcopum curam habeat ecclesiae ipsius. Conc. Regien. tit. 5, c. 26.

Ne extra constitutum ordinem morientis sacerdotis haeredes rem ejus adire praesumant. Conc. Tolet. IX, tit. 7, c. 54.

Quantum commodum sibi episcopus tollat de ecclesia, cujus tumulaverit sacerdotem. Conc. eodem, tit. 9.

Episcopum non debere sibi successorem constituere. Conc. Antioch. tit. 23, c. 6.

De non constituendis successoribus. In excerptis Martini, tit. 8, c. 64.

Ut episcopus successorem sibi non eligat. Decretum Hilarii, 74.

Post obitum episcopi non diu differri ordinationem [Col. 0040B] alterius ultra tres menses. Conc. Chalc. tit. 25, c. 11.

Ut intercessor nulla seditione retineat mortui cathedram. Conc. Carthag. V, tit. 8, c. 16.

Qualiter consecrentur episcopi. Conc. Carthag. IV, tit. 2, c. 15.

Qualiter episcopi debeant ordinari. Conc. Nic. tit. 4, c. 1.

Quales vel quam docti debeant ordinari episcopi. Conc. Carthag. IV, tit. 1, c. 15.

De ordinatione episcopi. In excerptis Martini, tit. 2, c. 64.

De ordinatione ministrorum sacerdotum quando fiat. Epistola Leonis ad Dioscorum, 72, tit. 1.

Quibus mensibus et temporibus fiat ordinatio. Decretum Gelasii, 82, tit. 13.

De omnibus secundum statuta canonum ordinandis. [Col. 0040C] Epistola Hormisdae ad episcopos per Hispaniam, 91, tit. 1.

Ut episcopus antequam ordinetur canones agnoscat. Conc. Carthag. III, tit. 3, c. 14.

Ut sacerdotes scripturarum sacrarum et canonum cognitionem habeant. Conc. Tolet. IV, tit. 25, c. 49.

Ut episcopus pro necessitate tantum libros haereticorum aut gentilium legat. Conc. Carthag. IV, tit. 16, c. 15.

Ut episcopus a sua ecclesia die dominico deesse non debeat. Conc. Aurel. I, tit. 27, c. 31.

Ut episcopus non longe ab ecclesia hospitium habeat. Conc. Carthag. IV, tit. 14, c. 15.

Ut episcopus supellectilem et mensam vilem habeat. Conc. eodem, tit. 15, c. 15.

Quod lectio in omnibus sacerdotum mensis legi [Col. 0040D] debeat. Conc. Tolet. III, tit. 7, c. 48.

Ut episcopus nullam curam rei familiaris ad se revocet; tantum actioni et doctrinae vacet. Conc. Carthag. IV, tit. 20, c. 15.

De cura populorum et pauperum quam episcopi sibi impositam noverint. Conc. Tolet. IV, tit. 32, c. 49.

Ut episcopus pauperes et infirmos tueatur. Conc. Aurel. I, tit. 12, c. 31.

Ut episcopus gubernationem viduarum, pupillorum aut pauperum non per se sed per subditos agat. Conc. Carthag. IV, tit. 17, c. 15.

Ut episcopus tuitionem testamentorum non suscipiat. Conc. Carthag. IV, tit. 18, c. 15.

Ut episcopus nec provocatus pro rebus transitoriis litiget. Conc. eodem, tit. 19, c. 15.

Episcopus alienum clericum peccantem redarguat. Conc. Vasens. I, tit. 8, c. 28.

De sacerdotibus ad gentem extraneam nuntios mittentibus. Conc. Tolet. IV, tit. 30, c. 49.

[Col. 0041A] Quod omni tempore liceat episcopo chrisma conficere. In excerptis Martini, tit. 51, c. 64.

Pro chrismate episcopus nihil accipiat. Conc. Bracar. II, tit. 4, c. 64.

Pro consecratione basilicae episcopus nihil exigat. Conc. Bracar. II, tit. 5, c. 64.

Ut episcopus quolibet loco sedens stare non patiatur presbyterum. Conc. Carthag. IV, tit. 34, c. 15.

De praeferendo ab episcopis invicem sibi sedendi loco, servato metropolitani primatu. Conc. Bracar. I, tit. 6, c. 63.

De consensu presbyteri cum episcopo in ecclesia. Conc. Carthag. IV, tit. 35, c. 15.

Ut ea quae illicite decessor episcopus amisit vel ab aliis illicite commissa sunt, ab eo qui successor est emendentur. Decretum Hilarii, 64, tit. 4.

Ut episcopus in ordinatione clericorum commodum nullum accipiat. Conc. Bracar. II, tit. 3, c. 64.

Ut metropolitanus de episcopo electo ad episcopum primatum tenentem referat, et de metropolitano electo similiter provinciales episcopi referant, et qualiter metropolitanus episcopus ordinetur. Epistola Leonis ad Anastasium, 67, tit. 5.

De potestate metropolitani sine quo reliquos episcopos et quem sine reliquis episcopis nihil convenit agere, et ad judicium ejus caeterorum episcoporum negotiis deferendis. Conc. Antioch., tit. 9, c. 6.

De primatu metropolitani sine quo reliquos episcopos et quem sine reliquis episcopis nihil convenit agere. In excerptis Martini, tit. 4, c. 64.

Ut metropolitanis sua jura serventur. Epistola Leonis ad Anastasium, 67, tit. 1.

De primatu episcoporum Alexandriae, Romae, et [Col. 0041C] Antiochiae, et sine metropolitano episcopum ordinatum omnino cessare. Conc. Nic. tit. 6, c. 1.

De honore episcopi Hierosolymitani. Conc. Nic. VII, c. 1.

De honore episcopi Antiocheni. Epistola Innocentii ad Bonifacium. 19.

De primatu episcoporum Alexandriae, Orientis, Antiochiae atque Asiae. Conc. Constantinop. I, tit. 2, c. 8.

Ut primae sedis episcopus Princeps sacerdotum non appelletur. Conc. Carthag. III, tit. 26, c. 14.

Quod prima sedes apud Antiochiam B. Petri esse memoretur, et quod absque episcoporum primatum tenente episcopus non ordinetur. Epistola Innocentii ad Alexandrum. 23, tit. 1.

Quod Thessalonicenses episcopi vicem apostolicae [Col. 0041D] sedis impleverint, et quod sit correctioni adhibenda dilectio nec pro minimis causis facile exercenda damnatio. Epistola Leonis ad Anastasium. 67, tit. 15, et seqq.

De commissa vice apostolicae sedis. Epistola Simplicii ad Zenonem Hispalensem ex integro. 77.

De directis institutis et vice commissa. Epistola Hormisdae ad Joannem Illicitanae ecclesiae episcopum ex integro. 89.

Ut contra haereticos libentius, et majori intendat auctoritate; ac personam suam jubet induere. Epistola Hormisdae ad Epiphanium ex integro. 93.

De commissa vice per Baeticam et Lusitaniam. Epistola Hormisdae ad Sallustium ex integro. 94.

Contra interdictum ordinati vel inhonore filios generantes [Col. 0042A] clerici honore et ordine privabuntur. Conc. Taurit. tit. 7, c. 25.

Contra canones ordinati clerici deponantur. Conc. Ilerd. tit. 12, c. 44.

Ut quicunque contra vetita ordinati fuerint cum ordinatoribus suis deponantur. De commemoratione Nicaeni concilii. Epistola Innocentii ad universos in Tolosa. 27, tit. 3.

Ut hi qui contra interdictum ordinaverint excommunicentur. Conc. Arelat. III, tit. 3, c. 23.

De presbyteris qui postquam promoti sunt postea examinati sua peccata confessi sunt. Conc. Nic. tit. 9, c. 1.

Si presbyter confessus aut convictus fuerit ante ordinationem peccasse. Conc. Neocaes. tit. 9, c. 3.

Id ipsum de diaconibus. In quo supra tit. 10, c. 3.

[Col. 0042B] Si presbyter aut diaconus post ordinationem peccasse convincitur quod ante peccaverit, similiter et de caeteris clericis. In excerptis Martini, tit. 25, c. 64.

De diaconibus si ante honorem peccasse probantur. Conc. Eliber. tit. 76, c. 88.

Si sacerdos vel levita de se crimen confiteantur. Conc. Valent. tit. 4, c. 24.

Si presbyter aut diaconus crimen capitale commiserit, simul et ab officio et communione pellatur. Conc. Aurel. I, tit. 6, c. 31.

Si presbyter aut diaconus pro reatu aliquo ab eucharistia se suspenderit. Conc. Aurel. I, tit. 8, c. 31.

De castimonia ministrorum et sacerdotum. Conc. [Col. 0042C] Tolet. IV, tit. 21, c. 49.

Ut episcopus in conclavi suo idoneum testimonium habeat. Conc. Tolet. IV, tit. 22, c. 49.

Ut presbyteri vel diaconi similiter vitae suae habeant testes. Conc. eodem. tit. 23, c. 49.

Ut castitas a sacerdotibus et levitis custodiatur. Conc. Carthag. II, tit. 2, c. 13.

De adulteris. Conc. Ancyr. tit. 20, c. 2.

Si presbyter uxorem duxerit, vel moechatus fuerit. Conc. Neocaes. tit. 1, c. 3.

De sacerdotibus et ministris si moechaverint. Conc. Eliber. tit. 18, c. 38.

De his qui altari serviunt si subito flenda carnis fragilitate corruerint. Conc. Herd. tit. 5, c. 44.

De sacerdotibus et ministris fornicantibus. In excerptis Martini, tit. 27, c. 64.

Ne clerici viduarum familiaritati socientur. Conc. Carthag. IV, tit. 102, c. 15.

Ut etiam ad proprias sanguinis sui clerici cum [Col. 0042D] testimonio vadant. Conc. Tarracon. tit. 1, c. 39.

De clericis et ostiariis qui adulteris mulieribus admiscentur, ut projiciantur. Conc. eodem tit. 9, c. 39.

De clericis cum quibus mulieres habitant. Conc. Hispal. I, tit. 3, c. 66.

De sacerdotibus et levitis ut ab uxoribus se contineant. Conc. Carthag. V, tit. 3, c. 16.

De his qui post acceptum diaconium incontinentes inveniuntur. Conc. Araus. tit. 23, c. 27.

De presbyteris et diaconibus qui ad conjugalem torum revertuntur. Conc. Agath. tit. 9, c. 30.

De sacerdotibus et ministris ut ab uxoribus se abstineant. Conc. Eliber. tit. 33, c. 38.

De presbyteris et diaconibus si post ordinationem filios genuerint. Conc. Tolet. I, tit. 1, c. 46.

[Col. 0043A] Ut episcopis, presbyteris et diaconibus ex haeresi venientibus uxoribus misceri non liceat, vel quod hi qui semper catholici fuerint in cellulis cum mulieribus extraneis non morentur; inventae autem mulieres ab episcopis venundentur. Conc. Tolet. III, tit. 5, c. 48.

De clericis incontinentibus et indictione castimoniae. Epistola Siricii ad Eumerium. 3, tit. 7.

Ut sacerdotes et levitae cum uxoribus coire non debeant, sed omnino sint casti. Epistola Innocentii ad Victoricum. 7, tit. 9.

De incontinentia sacerdotum et levitarum. Epistola Innocentii ad Exuperium. 8, tit. 1.

De his qui in sacerdotio filios genuerunt ut ab officio removeantur. Epistola Innocentii ad Maximum. 10.

De sacerdotibus et ministris quod cessare debeant ab opere conjugali, non tamen repudiare conjugia. Epistola Leonis ad Rusticum. 66, tit. 3.

[Col. 0043B] Quod subdiaconibus et deinceps majoris ordinis clericis carnale conjugium denegetur. Epistola Leonis ad Anastasium. 67, tit. 3.

Ut si qui ex conjugibus ordinati sunt sine testimonio. Conc. Gerund. tit. 6, c. 40.

De subintroductis mulieribus. Conc. Nic. tit. 3, c. 1.

Nullus clericus cujuscunque ordinis in solatio suo extraneam habeat mulierem, exceptis personis infra conscriptis. Conc. Arelat. II, tit. 3, c. 22.

Id ipsum de eisdem, et ne clericus ad domum extraneae mulieris accedat. Conc. Agath. tit. 10, c. 30.

De feminis quae cum clericis habitare possunt. Epistola Siricii ad Eumerium. 3. tit. 12.

De subintroductis et adoptivis mulieribus et ut [Col. 0043C] religiosae feminae nullius laici vel alieni familiaritatem habeant. In excerptis Martini, tit. 32, c. 64.

Clericus vel sanctimoniales feminae cum extraneis viris vel feminis non habitent. Conc. Carthag. I, tit. 3, c. 12.

Cum clericis extraneae feminae non cohabitent. Conc. Carthag. III, tit. 17, c. 14.

De remotione mulierum a consortio clericorum. Conc. Tolet. IV, tit. 42, c. 49.

Clericus cum extraneis mulieribus non habitet. Conc. Carthag. IV, tit. 46, c. 15.

Nullus clericus cujuscunque ordinis in cellario aut secreto intromittat puellam. Conc. Arelat. II, tit. 4, c. 22.

Nullus clericus in cellario vel in secreto quamcunque feminam intromittat. Conc. Agath. tit. 11, c. 30.

De familiaritate extranearum mulierum. Conc. [Col. 0043D] Aurel. I, tit. 25, c. 31.

Clerici extraneas feminas in domo non habeant. Conc. Eliber. tit. 27, c. 38.

Clerici qui sine uxoribus ordinantur extraneas mulieres non habeant in domo. Conc. Gerund. tit. 7, c. 40.

Nullus clericus a subdiaconatu et supra cum extranea habitet muliere. De dispositione etiam operis ancillarum. Conc. Tolet. II, tit. 3, c. 47.

Ut clerici cum extraneis mulieribus non habitent. Conc. Ilerd. tit. 15, c. 44.

De venditione mulierum, quae clericis conjunctae noscuntur. Conc. Tolet. IV, tit. 43, c. 49.

De concupiscentia non consummata. Conc. Neocaesar. tit. 4, c. 3.

Ut ubi quis primum legerit, ibi permaneat clericus. Conc. Carthag. VI, tit. 15, c. 17.

Ne quis qualibet necessitate suam relinquat ecclesiam. Conc. Arelat. II, tit. 13, c. 22.

Ut nullus clericus de episcopo suo recedat, et ad alium se transferat, neque ei communicet, excepto si de haeresi ad ecclesiam se transferat. Conc. Tolet. I, tit. 12, c. 46.

Non debere clericum ad aliam ecclesiam migrantem ibi perseverare. Conc. Antioch. tit. 3, c. 6.

Quod non liceat clerico in duabus ecclesiis ministrare, sed aut primae restitui aut secundae firmari. Conc. Chalced. tit. 10, c. 11.

Ut clericus cujuscunque ordinis alibi transiens excommunicetur. Conc. Arelat. I, tit. 21, c. 21.

[Col. 0044B] De clericis desertoribus. In excerptis Martini, tit. 34, c. 64.

Item de clericis desertoribus ut episcopis suis restituantur. Conc. Hispal. II, tit. 3, c. 67.

Si episcopus, presbyter aut diaconus ab ecclesia vel a civitate in qua ordinati sunt abscesserint. Conc. Nic. tit. 15, c. 1.

De vagis et inobedientibus clericis, ministris et sacerdotibus. Conc. Vallet. tit. 5, c. 45.

De presbyteris, diaconibus, et clericis qui ad alias civitates transeunt, ut non suscipiantur alibi, sed omnino reverti cogantur. Conc. Nic. tit. 16, c. 1.

Episcopum de provincia ad provinciam non transire nisi fuerit invitatus. Conc. Sardic. tit. 2, c. 5.

De sacerdotibus qui ecclesias suas derelinquunt et ad alias ecclesias migrant. Epistola Damasi ad Paulinum. 2, tit. 3.

De Anatolio episcopo qui Antiochenam et Alexandrinam ecclesiam usurpare tentavit. Epistola Leonis [Col. 0044C] ad Marcianum. 55.

De quo supra. Epistola ejusdem ad eumdem Anatolium. 56.

Non invitati episcopi ultra dioeceses suas non accedant. Conc. Constantinopolit. I, tit. 3, c. 8.

De eo qui per ambitionem de inferiori civitate ad majorem transiens vult agere clericatum. In excerptis Martini, tit. 5, c. 64.

Non liceat episcopo vel cuilibet ex clero ad aliam transire civitatem. Conc. Chalced. tit. 5, c. 11.

Episcopum de dioecese ad dioecesem non debere transire nec violentia impulsum nec suasione provocatum. Conc. Antioch. tit. 21, c. 6.

Episcopum non debere in alienam civitatem irruere. Conc. Antioch. tit. 22, c. 6.

Episcopus de loco ignobili ad nobilem non transeat. Conc. Carthag. IV, tit. 27, c. 15.

Episcopum non debere ad aliam civitatem transferri. Conc. Sardic. tit. 1, c. 5.

Ut nullus episcoporum relicta propria ecclesia ad [Col. 0044D] aliam transeat, ubi et natale suum Romae episcopi faciunt. Epistola Hilarii ad Ascanium. 75, tit. 2.

Ut Ireneus remotus a Barcinonensi ad propriam revertatur. Epistola Hilarii ad Ascanium. 75, tit. 3.

De damnatione Irenei si ad suam ecclesiam non revertatur. Epistola Hilarii ad Ascanium. 75, tit. 5.

De remotione Irenei; et quod indebite ordinati episcopi propter necessitatem vel indulgentiam stare possint; et ne in una ecclesia duo episcopi permittantur. Epistola Hilarii ad Ascanium. 76.

Ut episcopi suas dioeceses gubernent nec ad alias accedant. Conc. Constantinop. I, tit. 2, c. 8.

De non mutanda parochia. In excerptis Martini, tit. 6, c. 64.

Ut si quis episcopus suam deserens civitatem majorem sedem ambitus causa petierit, nec illam obtinere poterit et sua carere debebit. Epistola Leonis ad Anastasium. 57, tit. 7.

[Col. 0045A] De episcopis in aliena provincia possessiones habentibus. Conc. Sardic. tit. 15, c. 5.

De episcopis qui non in possessione sua, sed in aliena dioecesi basilicam construunt. Conc. Arausic. tit. 10, c. 27.

Non licere fieri translationes episcoporum. Conc. Carthag. III, tit. 38, c. 14.

Ut episcopus in aliena provincia non immoretur, licet sit eruditior. Conc. Sardic. tit. 14, c. 5.

Clerici vim passi si ad aliam civitatem accesserint, non vetentur ibi morari quandiu potuerint. Conc. eod. tit. 21, c. 5.

Ut clerici sine necessitate in aliena civitate non immorentur. Conc. Carthag. III, tit. 37, c. 14.

Ut extranei clerici apud Thessalonicam non tardent. Conc. Sardic. tit. 20, c. 5.

Non licere episcopis ad aliam transire provinciam et ibi clericos ordinare. Conc. Antioch. tit. 13, c. 6.

De episcopis qui in aliena provincia ordinationes [Col. 0045B] facere praesumunt. In excerptis Martini, tit. 7, c. 64.

Si quis susceperit ecclesiae propriae desertorem, et ad aliquam provexerit dignitatem, subjaceat sententiae quam canones praefixerunt. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 25.

De episcopis et clericis in alienum legitime transferendis. Conc. Carthag. IV, tit. 27, c. 15.

Ut episcopus qui plures habet clericos ei qui eget postulatus ad ordinandum tribuat. Conc. Carthag. III, tit. 45, c. 14.

Ut clericum alienum sine consensu episcopi sui [Col. 0045C] in alienam ecclesiam non liceat ordinare. Conc. Nic. tit. 17, c. 1.

Non licere episcopo alterius clericum in sua ecclesia ordinare. Conc. Sardic. tit. 18, c. 5.

Item de quo supra. Conc. eodem, tit. 19.

Non licere episcopis in aliena provincia clericos ordinare. Conc. Antioch. tit. 13, c. 6.

Item de quo supra. Conc. eod. tit. 22.

Item de quo supra. Conc. Constantinop. I, tit. 3, c. 8,

Ut clericum alienum nullus sibi usurpet. Conc. Carthag. III, tit. 44, c. 14.

Ut episcopus alienum clericum non retineat, vel ordinet. Conc. Carthag. III, tit. 21, c. 14.

Ut clericum alienum nullus ordinet, nec sit clericus qui non spoponderit locum ubi sit ordinatus. [Col. 0046A] Conc. Vallet. tit. 6, c. 45.

De clerico qui ad alienam ecclesiam transit, et qui eum susceperit. Conc. Tolet. II, tit. 2, c. 47.

Ut nullus episcopus clericum alterius ordinare praesumat. Conc. Bracar. I, tit. 8, c. 63.

De clericis desertoribus. Conc. Hispal. II, tit. 3, c. 67.

Quod minime clericos in alienam civitatem liceat transmigrare, nisi eos qui proprias amiserint civitates. Conc. Chalced. tit. 20, c. 11.

Ut nullus episcopus alterius clericum ordinare usurpet. Epistola Innocentii ad Victoricum. 7,. tit. 7.

Ut alterius clericum non promoveat alter nec abjectum suscipiat. Conc. Taurit. tit. 6, c. 25.

Nullus alienum clericum sollicitare vel retinere praesumat, nec aliquid etiam pulchrum auferre de fratribus ecclesiae. Epistola Leonis ad Anastasium 67, tit. 8.

Ut qui clericum alienum defendere nititur a communione privetur. Conc. Arelat. III, tit. 4, c. 23.

[Col. 0046B] De his qui praesumpserint clericum alienum ordinare. Conc. Araus. tit. 8, c. 27.

Non ambiant sibimet episcopi vindicare clericos potestatis alienae. Decretum Gelasii generale 82. tit. 16.

De non recipiendis clericis vagis et de informanda ordinatione ejus qui sine consensu episcopi ab alio episcopo ordinatus est. In excerptis Martini, tit. 33, c. 64.

Ut clericus sive laicus in alterius ecclesia non ordinetur. Conc. Carthag. I, tit. 5, c. 12.

De clericis vel monachis ab alio episcopo ordinatis, Conc. Carthag. V, tit. 13, c. 16.

De his qui cives alienos ordinarunt. Conc. Araus. tit. 9, c. 27.

Si episcopus servum alterius clericum fecerit, et diaconum vel presbyterum ordinaverit. Conc. Aurelian. I, tit. 5, c. 31.

Ut nullus episcopus servum alterius ad officium [Col. 0046C] clericatus promoveat. Epistola Leonis ad universos episcopos per Campaniam. 64, tit. 1.

Ut nullus servum alienum absque consensu domini sui in monasterio suscipiat. Conc. Chalced. tit. 4, c. 11.

Non debere servum occasione religionis contemnere dominum suum. Conc. Gangren. tit. 3, c. 4.

De non docendis servis alienis contemnere dominum suum. In excerptis Martini, tit. 42, c. 64.

Servi sub obtentu religionis non suscipiantur aut vindicentur in monasteriis aut in clero. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 16.

Si episcopus servum alienum diaconum aut presbyterum fecerit, dupla satisfactione restituat servum. Conc. Aurelian. I, tit. 5, c. 31.

De monasteriis non convellendis. Conc. Hispal. II, tit. 10. c. 67.

[Col. 0046D] Cellulae vel congregationes novae absque episcopi notitia non construantur. Conc. Agath. tit. 58, c. 30.

Monasterium inconsulto episcopo nullus aedificet. Monachi si evagantur reducantur, et si necesse sit [Col. 0047A] cum voluntate abbatis de monacho clericus fiat. Conc. Agath. tit. 27, c. 30.

Ut episcopo liceat unam de parochitanis ecclesiis monasterium facere, et conferre quod voluerit de rebus ecclesiae. Conc. Tolet. III, tit. 4, c. 48.

Si episcopus monasterium faciat vel parochitanam ecclesiam ditet, quantam partem de rebus ecclesiae conferat. Conc. Tolet. IX, tit. 4, c. 54.

Monachus sine permissione episcopi vel abbatis cellulam sibi non construat. Conc. Aurel. I, tit. 18, c. 31.

De potestate episcopi in monasteriis habenda: et ulterius non fieri secularia habitacula quae fuerint monasteria consecrata. Conc. Chalced. tit. 24, c. 11.

De discretione potestatis episcoporum quam in monasteriis habere possunt. Conc. Tolet. IV, tit. 51, c. 49.

Abbates in potestate episcopi sint: de monachis etiam vagis, et non suscipiendo alieno monacho. [Col. 0047B] Conc. Aurel. I, tit. 15, c. 31.

De clericis, monachis, vel laicis qui sunt in ptochiis, monasteriis, atque martyriis, ut in potestate sint uniuscujusque episcopi civitatis. Conc. Chalced. tit. 8, c. 11.

Unus abbas duobus coenobiis non praeferatur. Conc. Agath. tit. 57, c. 30.

De honore monachi competente et ut nullus eorum attentet ecclesiastica aut saecularia inquirere negotia, neque monasteria vel oratoria sibi constituere licere. Conc. Chalcedon. tit. 4, c. 11.

De monachis vagis et a monasterio egressis. Conc. Tolet. IV, tit. 52, c. 49.

Clerici et monachi sine epistola episcopi non profecturi. De abbatis quoque et monachorum cellulis, ac de monachis aegris et senibus. Conc. Agath. tit. 38, c. 30.

De clericis et monachis non manentibus in suo proposito. Conc. Chalced. tit. 7, c. 11.

[Col. 0047C] De monachis vel puellis Deo dicatis quod non liceat eis nuptiis jungi. Conc. eod. tit. 16.

Monachi orarium vel zancas in usu non habeant. Conc. Aurelian. I, tit. 16, c. 31.

Si monachus uxorem duxerit. Conc. eod. tit. 17.

De monachis ut clerici ordinentur cum voluntate abbatis, et quae monasterio offeruntur non auferantur, et de basilicis quas laici fecerint. Conc. Ilerd. tit. 3, c. 44.

De monachorum promotione ad clerum. Epistola Siricii ad Eumerium. 3, tit. 13.

Ut monachus missus alicubi ministerium clericatus agere non praesumat, nec negotiator, nec executor existat. Conc. Tarracon. tit. 11, c. 39.

De professione monachorum et professione parentum eorum. Conc. Tolet. IV, tit. 49, c. 49.

[Col. 0047D] Monasterium puellarum procul a monachis constituendum. Conc. Agath. tit. 28, c. 30.

Ut monasteria virginum a monachis tueantur. Conc. Hispal. II, tit. 11, c. 67.

Qualiter sacrae virgines episcopi vel presbyteri custodia tueantur. Conc. Carthag. III, tit. 33, c. 14.

Vir religiosis feminis praeponendus ab episcopo probetur. Conc. Carthag. IV, tit. 97, c. 15.

Quod ad reatum sacerdotis pertineat si viduae vel sanctimoniales clericorum, qui his praesunt, familiaritatibus socientur. Conc. eodem, tit. 102. c. 15.

Qualiter virgo sanctimonialis ordinetur. Conc. Carthag. IV, tit. 11, c. 15.

[Col. 0048A] Virgines ante viginti quinque annos non ordinandas. Conc. Carthag. III, tit. 4, c. 14.

Virgines sanctimoniales ante aetatis annum quadragesimum non velentur. Conc. Agath. tit. 19, c. 30.

Ante annos quadraginta aetatis sanctimoniales virgines non velentur. Conc. Caesaraug. I, tit. 8, c. 41.

De diaconissis non ordinandis. Conc. Araus. tit. 26, c. 27.

De diaconissis lapsis, et ne ante annum quadragesimum ordinentur. Conc. Chalced. tit. 15, c. 11.

De virginibus sacris quibus temporibus velentur; ob necessitatem tamen omni tempore: sicut et de baptismate dictum est, ne sine hoc munere transeant quod plorasse dicuntur. Decretum Gelasii. 82, tit. 14.

De virginibus sacris velatis si publice vel occulte lapsae fuerint. Epistola Innocentii ad Victoricum. 7, tit. 12.

De puellis, quae jam consecratae sunt si postea nupserint, et propositi et consecrationis duplex crimen admittunt. Epistola Leonis ad Rusticum. 66, tit. 14.

De virginibus sacris non velatis si lapsae fuerint. Epistola Innocentii ad Victoricum. 7, tit. 13.

Quod puellae, quae non coactae sed voluntate propria virginitatis propositum susceperint, delinquunt cum nupserint, etsi nondum fuerant consecratae. Epistola Leonis ad Rusticum Narbonensem. 66, tit. 13.

Si devota maturaverit vel moechaverit, poenitentiae deputetur. Conc. Valent. tit. 2, c. 24.

De virginibus Deo sacratis si adulteraverint. Conc. Elibert. tit. 13, c. 38.

[Col. 0048C] Devota si adulteraverit decem annis poeniteat; si maritum duxerit non permittenda ad poenitentiam nisi maritus decesserit. Conc. Tolet. I, tit. 16, c. 46.

Si devota peccaverit vel maritaverit. In excerptis Martini, tit. 31, c. 64.

De virginibus sacris quae vim barbaricam pertulerunt, quod non habeant corruptam mentem propter corruptelam corporis violentam, quodque laudabiliores sunt si se incontaminatis non comparent. Epistola Leonis ad episcopos Africanos. 69, tit. 4.

Ut raptores viduarum aut virginum, vel qui sacris virginibus vi vel sponte nupserint communione priventur. Epistola Symmachi ad Caesarium. 85, tit. 3.

Quod hi qui sacris virginibus se sociant et foedera incesta commiscent, communicare non possint, nisi publicam poenitentiam gesserint; his autem de saeculo transeuntibus viaticum non negari. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 22.

De discretione saecularium et sanctimonialium viduarum ac virginum. Conc. Tolet. IV, tit. 56, c. 49.

De professione et veste religiosarum viduarum. Conc. Tolet. X, tit. 4, c. 55.

Viduae quae in proposito religioso diuturna observatione permanserint, et virgines quae plurimis annis in monasteriis fuerint, omnino nubere prohibentur. Epistola Symmachi ad Caesarium. 85, tit. 4.

De feminis quae viduitatem professae sunt coram episcopo. Conc. Araus. tit. 27, c. 27.

De remotis excusationibus viduarum transgressionem sequentium. Conc. Tolet. X, tit. 5, c. 55.

De feminis ut sacris altaribus non ministrent, vel aliquid ex his, quae virorum sunt officiis deputata, praesumant. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 28.

Ut nulla professa vel vidua absente sacerdote in domo sua sacerdotale officium vel lucernam impleat. Conc. Tolet. I, tit. 9, c. 46.

Non debere mulieres ad altare ingredi. Conc. Laod. tit. 45, c. 7.

Ut mulieres in sacrarium non intrent. In excerptis Martini. tit. 42, c. 64.

Qualiter viduae vel sanctimoniales ad baptismi ministerium ordinentur. Conc. Carthag. IV, tit. 12, c. 15.

Ut mulieres publice docere non praesumant. Conc. Carthag. IV, tit. 99, c. 15.

Ut mulier baptizare non audeat. Conc. eod. tit. 100.

Viduae non velentur, quia id nec auctoritas divina nec canonum instituit forma. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 15.

Quod viduae ut supra dictum est non velentur, et si professam continentiam proposito mutato calcaverint ipsae pro se Deo rationem reddant. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 23.

Cum viduis vel viduabus extraneae personae non commorentur. Conc. Carthag. I, tit. 4, c. 12.

De viduis adolescentulis et infirmis victu Ecclesiae sustentandis. Conc. Carthag. IV, tit. 101, c. 15.

Ut viduae, quae stipendiis Ecclesiae sustentantur, Ecclesiam meritis et orationibus juvent. In quo supra, [Col. 0049C] tit. 103.

De viduis senioribus quae tanquam ordinatae non suscipiantur. Conc. Laod. tit. 11, c. 7.

De monachis vel puellis Deo dicatis, quod non liceat eis nuptiis jungi. Conc. Chalced. tit. 16, c. 11.

Clerici vel sanctimoniales feminae cum extraneis viris vel feminis non habitent. Conc. Carthag. I, tit. 3, c. 12.

Clerici, vel continentes, ad virgines et viduas soli nusquam accedant. Conc. Carthag. III, tit. 25, c. 14.

Ut religiosa puella virorum familiaritatem non habeat. Conc. Tolet. I, tit. 6, c. 46.

De monachis et virginibus castitatis propositum non servantibus. Epistola Siricii ad Eumerium. 3, tit. 6.

Quod si qui propositum monachi deseruerint, publica sint poenitentiae satisfactione purgandi. Epistola [Col. 0049D] Leonis ad Rusticum. 66, tit. 12.

De viris ac feminis sacris propositum transgredientibus sacrum. Conc. Tolet. VI, tit. 6, c. 51.

De viduis moechis si eumdem postea maritum habeant. Conc. Eliber. tit. 72, c. 38.

Quod non oporteat christianum de die in diem differre converti, ne angustias temporis incurrat extremi. Epistola Leonis ad Theodorum Forojuliensem. 70.

Quod omni tempore necessitatis et periculi poenitentia [Col. 0050A] et reconciliatio sine mora sit conferenda. Epistola Leonis ad Theodorum Forojuliensem. 70.

Quod Christiano non conveniat in spatio vitae spem indulgentiarum habere. In quo supra.

De his qui poenitentiam agere differunt propter metum gravius delinquendi. Epistola Leonis ad Rusticum. 66, tit. 7.

De his qui quocunque obstaculo impediti accipere poenitentiam non occurrunt, quod eis hoc remedium poenitentiae post mortem dari non poterit, quodque eorum merita Dei sunt judicio requirenda. Epistola Leonis ad Theodorum Forojuliensem. 70. Epistola Innocentii ad Exuperium. 8, tit. 2.

De his qui usque ad finem vitae in peccatis perdurant et in exitu communionem petunt. In excerptis Martini, tit. 82, c. 64.

In infirmitate conversi manus impositionem accipiant. Conc. Arelat. I, tit. 6, c. 21.

De his qui apud haereticos poenitentiam acceperunt, qualiter ab Ecclesia recipiantur. Conc. Milevitan. tit. 23, c. 19.

Juxta peccati differentiam poenitentiae tempora decernantur. Conc. Carthag. III, tit. 31, c. 14.

Ut sacerdos poenitenti absque personae acceptione poenitentiae leges injungat. Conc. Carthag. IV, tit. 74, c. 15.

De poscentibus poenitentiam si postea obmutescant vel in phrenesem vertantur. Conc. Carthag. IV, tit. 76, c. 15.

Poenitentiam desiderantibus clericis non negandam. Conc. Araus. tit. 4, c. 27.

De his qui subito obmutescunt ut et baptismum et poenitentiam accipiant. Conc. Araus. tit. 12, c. [Col. 0050C] 27.

De his qui mente desipiunt, ut eis quae pietatis sunt conferantur. Conc. eodem, tit. 13.

Quod qui poenitentiam petit, si obmutuerit, aut indiciis aut testimoniis certis comprobatus quod quaesivit accipiat. Epistola Leonis ad Theodorum Forojuliensem. 70.

Qualiter majores poenitentiam accipiant, quae minoribus non facile committenda est, et quod viaticum in morte posito nulli sit denegandum. Conc. Agath. tit. 15, c. 30.

Ut poenitentia conjugatis ex consensu detur. Conc. Arelat. II, tit. 22, c. 22.

Qualiter poenitentia detur cum detonsione capitis et mutatione vestis. Conc. Tolet. III, tit. 12, c. 48.

De his qui diversorum peccatorum lapsus incurrunt, ut si digne poenituerint communio tribuatur. Conc. Laod. tit. 2, c. 7.

Quod nulli sit ultima poenitentia deneganda. Epist. [Col. 0050D] Coelestini ad episcopos Galliae. 34, tit. 2.

De poenitentia fidelium ut cum ad eam perveniunt confessio eorum non publicetur. Epistola Leonis ad episcopos per Campaniam, Samnium et Picenum. 73, tit. 2.

Quod aegritudine aggravatis vel obmutescentibus poenitentia per testimonium audientium detur. Epistola Leonis ad Theodorum Forojuliensem. 70.

Quod in generalibus causis nihil sine metropolitano oporteat inquiri, et ut his qui in exitu sunt, poenitentia et communio non negetur. Nam non nisi per supplicationes sacerdotum valet Dei indulgentia obtineri. Epistola Leonis ad Theodorum Forojuliensem. 70.

Ut negligentes poenitentes tardius recipiantur, Conc. Carthag. IV, tit. 75, c. 15.

[Col. 0051A] Ut poenitentes infirmi viaticum accipiant. Conc. Carthag. IV, tit. 77, c. 15.

Ut poenitentes viatico accepto si supervixerint, sine manus impositione non se credant absolutos. Conc. Carthag. IV, tit. 78, c. 15.

Ut poenitentium defunctorum et oblatio et memoria commendetur. Conc. Carthag. IV, tit. 79, c. 15.

Omni tempore jejunii a sacerdote manus poenitentibus imponenda. In quo supra, tit. 80.

Mortuos ecclesiae poenitentes efferant et sepeliant. In quo supra, tit. 82.

Quod poenitentes secundum modum canonum antiquorum agere poenitentiam debeant. Conc. Tolet. 3, tit. 11, c. 48.

Quod oporteat eum qui pro illicitis veniam petit etiam a multis licitis abstinere, et quod poenitentes si causas suae perfectionis amore non relinquunt ecclesiastico eas judici agant. Epistola Leonis ad Rusticum. 66, tit. 8.

[Col. 0051B] Quod poenitenti nulla lucra negotiationis exercere conveniat. In quo supra, tit. 9.

Quod ad militiam saecularem post poenitentiam omnino redire non liceat. In quo supra, tit. 10.

De poenitentium remissionis tempore. Epistola Innocentii ad Decentium. 6, tit. 7.

De poenitentibus ut ab aliis episcopis vel presbyteris non recipiantur, nec alibi communicent nisi in sua ecclesia: quod si qui eos susceperint, culpam tangant. Epistola Felicis ad episcopos per Siciliam. 79, tit. 6.

Poenitens ubi acceperit poenitentiam ibi communicet. Conc. Arelat. I, tit. 16, c. 21.

De his qui in poenitentia positi vitam excesserint, ut et communicent et oblatio eorum recipiatur. Conc. Arelat. II, tit. 12, c. 22.

De poenitentibus subito mortuis ut oblationes eorum recipiantur. Conc. Vasens. I, tit. 2, c. 28.

[Col. 0052A] De non reconciliatis poenitentibus qui de corpore exeunt ut viaticum accipiant et si supervixerint inter poenitentes sint. Conc. Araus. tit. 3, c. 27.

De apostatis qui tardius revertuntur nisi per dignam poenitentiam non recipiantur. Conc. Arelat. I, tit. 22, c. 21.

De his qui post sanctam religionis professionem apostatarunt et ad saeculum redeunt, et qui post poenitentiam habitum saeculare praesumunt. Conc. Arelat. II, tit. 25, c. 22.

Si post acceptam poenitentiam quis nupserit, vel qualibet familiaritate cum extraneo vixerit. Conc. eodem, tit. 21.

De his qui poenitentiam violaverint. Conc. Aurelian. I, tit. 7, c. 31.

[Col. 0052B] De poenitentibus moechis si postquam poenituerint rursum fornicati fuerint. Conc. Eliber. tit. 7, c. 38.

De viduis quae professam continentiam praevarica verint. Conc. Carthag. IV, tit. 104, c. 15.

De feminis quae viduitatem professae sunt coram episcopo, ut si praevaricaverint cum raptore damnentur. Conc. Araus. tit. 27, c. 27.

De his quae professae sunt castitatem si praevaricaverint. Conc. eodem, tit. 28.

De poenitentibus viris ac feminis, sive viduis virginibusque sacris, qui divertentes laici fiunt aut vestem mutant, vel conjugiis copulantur. Conc. Tolet. IV, tit. 55, c. 49.

De his qui viduae aut poenitenti vel religiosae virgini stuprum intulerint. Conc. Ilerd. tit. 6, c. 44.

De his qui acceptam poenitentiam minime servaverunt quid damnationis vel quid subventionis habebunt. Epistola Siricii ad Eumerium. 3, tit. 5.

Quod adolescens si urgente aut metu mortis aut [Col. 0052C] captivitatis periculo poenitentiam gessit, et non se continet, uxoris potest remedio sustineri. Epistola Leonis ad Rusticum. 66, tit. 11.

De poenitentibus transgressoribus. Conc. Tolet. VI, tit. 7, c. 51.

Quod quibusdam poenitentibus pristina reddantur conjugia. Conc. Tolet. VI, tit. 8, c. 51.

De his qui poenitentiam non sentientes accipiunt. Conc. Tolet. XII, tit. 2, c. 57.

Quod non sint quacunque ex causa relinquenda [Col. 0052D] regiminis jura suscepta. Praefatio epistolae Leonis ad Rusticum Narbonensem. 66.

Quod jura regiminis sollicite sint agenda. Praefatio epistolae Leonis ad episcopos per Siciliam. 63.

Quomodo fiat formata. Epistola Attici Constantinopolitani episcopi, quae est in fine Graecorum conciliorum ex integro. c. 11.

Qualiter fiat formata, et ut sine formata nullus clericus quocunque proficiscatur. Conc. Milevit. tit. 20, c. 19.

Non oportet ministrum altaris vel etiam laicum sine formatis litteris aliquo proficisci. Conc. Laod. tit. 41, c. 7.

Non oportet altaris ministrum vel quemlibet clericum praeter jussionem episcopi sui ad peregrina proficisci. Conc. eodem, tit. 42, c. 7.

Nullum peregrinum absque epistolio id est formata suscipi. Conc. Antioch. tit. 7, c. 6.

[Col. 0053B] Quod oporteat egenis epistolia tribui; honestiores autem commendatitiis litteris approbari. Conc. Chalced. tit. 11, c. 11.

Ut qui confessorum litteras portant alias communicatorias recipiant. Conc. Arelat. I, tit. 9, c. 21.

De epistolis communicatoriis confessorum. Conc. Eliber. tit. 25, c. 38.

De his qui communicatorias litteras portant ut de fide interrogentur. Conc. eodem, tit. 58.

De clericis qui sine epistolis sui pontificis proficiscuntur. Conc. Agath. tit. 38 et 52, c. 30.

Ut clerici vel laici in aliena ecclesia non communicent sine litteris episcopi sui. Conc. Carthag. I, tit. 7, c. 12.

De praesidibus vel caeteris rempublicam agere volentibus ne sine litteris episcopi sui communicent, et cum contra disciplinam egerint excommunicentur. Conc. Arelat. I, tit. 7, c. 21.

Quod non oporteat extraneos clericos sine commendatitiis [Col. 0053C] litteris ministrare. Conc. Chalced. tit. 13, c. 11.

Ut episcopus sine formata metropolitani longius non proficiscatur. Conc. Carthag. III, tit. 28, c. 14.

Quod episcopus absque vocatione principis et absque justis causis ad comitatum vadens communione et dignitate privetur. Conc. Sardic. tit. 11, c. 5.

De commotione episcoporum ne passim ad comitatum ire praesumant. Conc. Sardic. tit. 12, c. 5.

De episcopis vel omnibus omnino qui sunt sub ecclesiastica regula constituti, ut nullus absque consilio et litteris metropolitani omniumque qui in eadem provincia sunt episcopi ad principem eant. Conc. Antioch. tit. 11, c. 6.

Ut episcopi passim ad comitatum non pergant nisi a principe evocati, et quomodo pro oppressis aut viduabus vel pupillis atque damnatis apud potestates [Col. 0053D] episcopi remedium impetrent. Conc. Sard. tit. 8, c. 5.

Quomodo episcopi aut per se aut per ministros suos causas sibi juste competentes agere possint cum velint. Conc. eodem, tit. 9, c. 5.

Quod nisi pro justis causis aut pupillorum vel viduarum sive laborantium remediis episcopus ad comitatum non eat. Conc. eodem, tit. 10, c. 5.

De convicinis episcopis in urbe regia commorandis. Conc. Tolet. VII, tit. 6, c. 52.

De conjurationibus et conspirationibus quod crimen Graeci fratrias dicunt. Conc. Chalced. 18, c. 11.

De delatoribus. Conc. Eliberit. tit. 73, c. 38.

Quaerendam in judicio conversationem accusatoris et accusati. Conc. Carthag. IV, tit. 96, c. 15.

Qui non bonae conversationis sunt clericos non accusent; et ut quis clericus si criminibus implicatus est clericos non accuset. Conc. Carthag. II, tit. 6. c. 12.

De personis quae clericos accusare non possunt. Conc. Carthag. VII, tit. 2, c. 18.

De excommunicatis ut dum in eadem sententia sunt non accusent. Conc. eodem, tit. 1, c. 18.

Ut accusatores qui primum crimen objectum non probaverint ad caetera accusanda non admittantur. Conc. Carthag. VII, tit. 3, c. 18.

De his qui sacerdotes accusaverint nec probant. [Col. 0054B] Conc. Elibert. tit. 75, c. 38.

Ut qui clericum accusaverit, et id non probaverit, excommunicetur. Conc. Bracar. II, tit. 8, c. 64.

Clerici accusatores fratrum ad communionem non recipiantur nec ad clerum. Conc. Carthag. IV, tit. 55, c. 15.

Ut falsi accusatores fratrum usque ad exitum excommunicentur. Conc. Arelat. I, tit. 14, c. 21.

De accusatoribus fratrum. Conc. Arelat. II, tit. 24, c. 22.

Ut accusatores de levibus causis non audiantur, de criminalibus vero discutiantur in quo episcopus accusatoris vice se discutiendum sciat. Conc. Vasens. tit. 7, c. 28.

Ut episcopus si cuicunque crimen impegerit deducatur ad probationem in synodo. Conc. Carthag. IV, tit. 29, c. 15.

Soli episcopo accusanti non esse credendum quod si quem solus accusaverit, negantem excommunicaverit, [Col. 0054C] nec ipse communicet. Conc. Carthag. VII, tit. 5, c. 18.

De episcoporum et clericorum accusatoribus quales debeant in accusationibus suscipi. Conc. Chalced. tit. 21, c. 11.

Non sine accusatione legitima quispiam condemnetur. Conc. Tolet. VI, tit. 11, c. 51.

Ejus qui frequenter litigat et ad accusandum facilis est, testimonium nemo absque gravi examinatione recipiat. Conc. Carthag. IV, tit. 58, c. 15.

De clericis: ut nullius ecclesiastici ad testimonium [Col. 0054D] dicendum persona pulsetur. Conc. Carthag. V, tit. 1, c. 16.

De personis quae adversus clericos testificare non possunt. Conc. Carthag. VII, tit. 4, c. 18.

De falsis testibus. Conc. Eliber. tit. 24, c. 38.

De Judaeis conversis et post praevaricantibus, ut ad testimonium non admittantur. Conc. Tolet. IV, tit. 64, c. 49.

De eo quem solo suo testimonio praesumpserit episcopus excommunicare. Conc. Carthag. VII, tit. V, c. 18.

De accusatis judicio adesse nolentibus. Epist. Bonifacii ad episcopos Galliae. Ex integro. 31.

Ut nullus episcopus pro judiciis munera accipiat. Conc. Tarrac. tit. 10, c. 39.

Ut episcopus causas clericis praesentibus audiat. Conc. Carthag. IV, tit. 23, c. 15.

Nullus episcopus vel infrapositus die dominico causas audire praesumat. Conc. Tarracon. tit. 4, c. 39.

De clericis, si a principe saeculare aut episcopale judicium postulent. Conc. Milev. tit. 19, c. 19.

Si clericus injustam districtionem episcopi circa se putat, recurrat ad synodum. Conc. Carthag. IV, tit. 66, c. 15.

Licere clericis, si injuste fuerint excommunicati, vicinos adire episcopos. Conc. Sardic. tit. 17, c. 5.

[Col. 0055B] De clericis qui de judiciis episcoporum suorum conqueruntur. Conc. Milev. tit. 22, c. 19.

Qui sententia episcopi sui non acquiescit, recurrat ad synodum Conc. Vasens. tit. 5, c. 28.

Ne catholici apud infideles causas proponant. Conc. Carthag. IV, tit. 87, c. 15.

Quod non oporteat clericos praetermisso episcopo ad saecularia judicia commeare: et si clericus adversus episcopum alienum causam habeat, apud audientiam synodi ejus provinciae conqueratur; nam si contra ipsius provinciae episcopum aut contra metropolitanum habuerit episcopus vel clericus, ad dioecesis episcopos pergat. Conc. Chalced. tit. 9. c. 11.

Ut clerici omnino publica judicia non appellent; quod si fecerint, aut causam perdant, aut dignitate [Col. 0055C] priventur. Conc. Carthag. III, tit. 9, c. 14.

Ut clericus inconsulto episcopo ad judicem saecularem non pergat. Conc. Agath. tit. 32, c. 30.

Quod non liceat duos clericos in forum causare publicum. Conc. Tolet. III, tit. 13, c. 48.

Ut si ex consensu partium judices electi fuerint a numero qui constitutus est non liceat esse judices pauciores. Conc. Carthag. III, tit. 10, c. 14.

De clericis contumacibus et numero judicum quanti possint judicare episcopum, presbyterum, vel diaconum. Conc. Carthag. I, tit. 11, c. 12.

Quanti debeant judicare episcopum, presbyterum, vel diaconum. Conc. Carthag. II, tit. 10, cap. 13.

[Col. 0055D] De episcopis accusatis, et accusatoribus eorum, ubi vel infra quod tempus examinentur, et de spatio purgationis et communionis eorum. Conc. Carthag. III, tit. 7, c. 14.

De presbyteris vel diaconis quanti episcopi eas discutiant: et ut idem ordo cum accusatoribus in eorum causis et discussionibus conservari jubetur. Aliorum clericorum causas solus loci episcopus agnoscat et finiat. Conc. Carthag. III, tit. 8, c. 14.

Ut Gallicani episcopi in Galliis non discutiantur. Conc. Vasens. tit. I, c. 28.

De presbyteris, vel diaconis ab uno episcopo non deponendis. Conc. Hispal. II, tit. 6, c. 67.

De episcopis vel clericis a synodo, vel a proprio episcopo damnatis: quod si quaesiti fuerint, ad majorem episcoporum synodum se convertant, et principis [Col. 0056A] auribus nullam molestiam ingerant. Conc. Antioch. tit. 12, c. 6.

De episcopis accusatis ut si una pars eum innocentem et altera judicaverit reum, alter metropolitanus cum aliquantis episcopis veniat, ut contentionem dissolvat. Conc. Antioch. tit. 14, c. 6.

Ut si quis ab aliis judicibus ecclesiasticis ad alios transeat non obsit prioribus si diversam sententiam proferant: quaerendum tamen si nulla sint causa injustitiae depravati. Conc. Carthag. III, tit. 10, c. 14.

Irritam esse sententiam episcopi nisi clericorum suorum sententia confirmetur. Conc. Carthag. IV, tit. 23, c. 15.

[Col. 0056B] Irritam esse injustam episcoporum damnationem, et idcirco synodo retractandam. Conc. eod. tit. 28, c. 15.

Irritam esse absente eo cujus causa agitur sententiam probatam, nam qui fecerint in synodo causam dabunt. Conc. eodem, tit. 30, c. 15.

De episcopis qui exceperint sententiam a totius provinciae episcopis ut eorum judicium revolvi non possit. Conc. Antioch. tit. 15, c. 6.

Non licere episcopo vel cuicunque clerico, si exauctoratus fuerit, ministrare, ne reparari possit. Conc. Antioch. tit. 4, c. 6.

De clericis pro crimine suo damnatis ut a quolibet non defensentur. Conc. Carthag. 5, tit. 2, c. 16.

De clericis excommunicatis quandiu eis asserere liceat. Conc. eodem, tit. 12, c. 16.

De episcopo adjudicato ut si voluerit episcopus Romanus aut renovet aut confirmet judicium. Conc. Sardic. tit. 4, c. 5.

Ut si episcopus a synodo fuerit depositus, in cathedra ejus nullus per omnia ordinetur, nisi ejus causam episcopus Romanus determinaverit. Conc. eodem, tit. 5, c. 5.

De causis clericorum tam superioris ordinis quam inferioris, quae in provincia minime finiuntur ut ab apostolica sede determinentur. Epistola Innocentii ad Victoricum. 7, tit. 3.

Quod subreptum fuerit apostolicae sedi et suam in melius sententiam commutaverit, quando damnationem Photini rescidit. Epist. Innocentii ad Rufum. 26, tit. 7.

De ordine quo depositi iterum ordinentur. Conc. [Col. 0056D] Tolet. IV, tit. 28, c. 49.

De episcopis accusatis, ita ut a Romano episcopo vel ab his quos miserit actio finiatur. Conc. Sardic. tit. 7, c. 5.

Si episcopus, presbyter, aut diaconus injuste se excommunicatum in concilio conqueratur. In excerptis Martini, tit. 37, c. 64.

De his quae in usus pauperum conferuntur, ne extra ecclesiam dentur. Conc. Gangr. tit. 8, c. 4.

Ut opprimentium pauperes oblationes non suscipiantur. Conc. Carthag. IV, tit. 94, c. 15.

Ut qui oblationes defunctorum aut negant, aut [Col. 0057A] difficulter reddunt, excommunicentur. Conc. eodem, tit. 95.

Ut qui oblationes defunctorum retinent excommunicentur. Conc. Vasens. tit. 4, c. 28.

De his qui suas vel propinquorum oblationes ecclesiis fraudant. Conc. Agath. tit. 4, c. 30.

Si quis poenitentium quemlibet exspoliaverit, et admonente episcopo non reddiderit, excommunicetur. Conc. Tolet. I, tit. 11, c. 46.

Ut bis in anno episcoporum concilium fiat. Conc. Nic. tit. 5, c. 1.

Quod oportet bis in anno concilium fieri per singulas provincias. Conc. Chalced. tit. 19, c. 11.

Ut gesta conciliorum episcoporum subscriptionibus roborentur. Conc. Carthag. III, tit. 50, c. 14.

[Col. 0057B] Ut ad metropolitani arbitrium synodus congregetur. Conc. Arelat. II, tit. 18, c. 22.

Ut epistolas ad concilium revocandum metropolitanus subscribat et dirigat. Conc. Milev. tit. 10, c. 19.

Quod in communibus causis Ecclesiae generale concilium congregare oporteat, in privatis vero causis speciale uniuscujusque provinciae. Conc. Milev. tit. 9, c. 19.

De qualitate conciliorum vel quare aut quando fiant. Conc. Tolet. IV, tit. 3, c. 49.

Ut episcopus ad diem concilii occurrat. Conc. Carthag. V, tit. 10, c. 16.

De formula secundum quam concilium fiat. Conc. Tolet. IV, tit. 6, c. 44.

Ut episcopus aegrotans pro se legatum ad synodum mittat. Conc. Carthag. IV, tit. 21, c. 15.

De tempore paschae et die concilii in quo celebrari oporteat. Conc. Carthag. V, tit. 7, c. 16.

De synodo annis singulis congreganda. Conc. Agath. tit. 71, c. 30.

[Col. 0057C] Ut per singulos annos concilium fiat. Conc. Carthag. III, tit. 2, c. 14.

Ut bis in anno concilium fiat. Conc. Regien. tit. 8, c. 26.

Ut bis in anno synodus celebretur. Conc. Antioch. tit. 20, c. 6.

De bis in anno synodo facienda et non licere alteri episcopo proprium apud se concilium facere nisi soli metropolitano. In excerptis Martini, tit. 18, c. 64.

Ut nulli episcopo a synodo liceat deesse, vel ante peractam synodum discedere. Conc. Arelat. II, tit. 19, c. 22.

Ut nullus episcopus de concilio sine consensu discedat, aut ad concilium ire excuset. Conc. Araus. tit. 29, c. 27.

Quod semel in anno ad concilium sacerdotes et judices atque actores patrimonii fiscales debeant convenire. Conc. Tolet. III, tit. 18, c. 48.

Ut episcopus dioecesanos presbyteros et quosdam [Col. 0057D] ex laicis convenire litteris ad synodum moneat. Conc. Tarracon. tit. 13, c. 39.

Ut de Sicilia ternis annis singulis episcopi die tertia Calendarum Octobrium Romam pro synodo occurrant. Epistola Leonis ad episcopos per Siciliam. 63, tit. 7.

Ut bina per annos singulos episcoporum concilia celebrentur. Epistola Leonis ad Anastasium. 67, tit. 6.

Ut bini de provinciis episcopi quos metropolitani probaverint ad Thessalonicam dirigantur. 67, tit. 9.

Ut non amplius quam dies quindecim in concilio remorentur episcopi. Epistola ejusdem ad eumdem. 67, tit. 10.

De concilio per annos singulos celebrando. Epistola Hormisdae ad episcopos per Hispaniam. 91, tit. 3.

De episcopis qui post acta in Carthaginensi synodo retenti sunt ad reliqua peragenda. Conc. Milevit. tit. 27, c. 19.

Episcopos ad synodum vocatos non debere contemnere. Conc. Laod. tit. 40, c. 7.

Ut qui plebe sua contempta ad concilium venire detrectant plebem et honorem amittant. Conc. Carthag. III, tit. 43, c. 14.

Ut nullus episcopus de concilio sine consensu discedat, aut ad concilium ire excuset. Conc. Araus. tit. 29, c. 27.

Si episcopus a metropolitano admonitus pro synodo vel ordinatione episcopali venire distulerit. Conc. Agath. tit. 53, c. 30.

Ut episcopus qui a metropolitano commonitus ad synodum non venerit excommunicetur. Conc. Tarrac. tit. 6, c. 39.

De episcopo qui noluerit venire ad synodum. In excerptis Martini, tit. 19, c. 64.

Ut gesta concilii episcoporum subscriptionibus confirmentur. Conc. Carthag. III, tit. 50, c. 14.

Ut pacta inter episcopos inita custodiantur. Conc. Carthag. I, tit. 12, c. 12.

Ut episcopus qui contra professionem suam in concilio habitam venerit, deponatur. Conc. Carthag. II, tit. 13, c. 13.

Ut de haereticis vel infidelibus quidquid in concilio constituitur a principe impetretur. Conc. Milevit. tit. 11, c. 19.

De excommunicatis clericis sive laicis. Conc. Nic. [Col. 0058C] tit. 5, c. 1.

De clericis excommunicatis ne alii episcopi eis communicent. Conc. Sardic. tit. 16, c. 5.

De excommunicatis quid observetur. Conc. Antiochen. tit. 6, c. 6.

De excommunicatis qui praeter voluntatem episcopi ad urbem regiam veniunt. Conc. Chalced. tit. 23, c. 11.

Ut qui excommunicatum alterius susceperit excommunicetur, et pari crimine obnoxius teneatur. Conc. Carthag. II, tit. 7, c. 13.

Excommunicatus presbyter si sacrificare praesumpserit anathematizetur. Conc. eodem, tit. 8.

De clericis et monachis excommunicatis qui praeter voluntatem episcopi sui ad urbem regiam veniunt. Conc. Chalcedon. tit. 23, c. 11.

Ut cum excommunicato communicans vel orans excommunicetur. Conc. Carthag. IV, tit. 73, c. 15.

De his qui excommunicatos alterius accipiunt. Conc. Arelat. II, tit. 8, c. 22.

[Col. 0058D] De clericis qui per culpam suam ab episcopo suo excommunicantur ut ab aliis episcopis indubitanter communionem accipiant. Conc. Agath. tit. 3, c. 30.

Ut excommunicatus humiliet semetipsum ut festinius reconcilietur. Conc. Vasen. tit. C, c. 28.

De eo qui ab episcopo suo aliquid repetit: pro ipsa conventione ab Ecclesia non privetur. Conc. Aurel. I, tit. 4, c. 31.

De excommunicatis presbyteris ut in necessitate communionem dent. Conc Eliber. tit. 32, c. 38.

De episcopis qui excommunicatum alienum communicant. Conc. eod. tit. 53.

Ut qui a suis episcopis privantur ab aliis non recipiantur. Conc. Caesaraug. I, tit. 5, c. 41.

De his qui excommunicantur a sacerdotibus, ut nullus ad eos accedat. Conc. Tolet. I, tit. 15, c. 46.

De non communicando excommunicatis. Conc. Bracar. I, tit. 15, c. 63.

[Col. 0059A] De clericis excommunicatis. In excerptis Martini, tit. 37, c. 64.

Non licere communicare excommunicatis. In excerptis Martini, tit. 84, c. 64.

De his qui in sua provincia non communicantes alibi communicant. Conc. Milevit. tit. 18, c. 19.

Si quis libens clericus aut laicus pro haerese fuerit excommunicatus, libellum fidei suae det, ut opinionem haeresis purget. In excerptis Martini, tit. 36, c. 64.

De damnatione Acacii quod haereticis ausus sit communicare. Epistola Felicis ad eumdem Acacium Constantinopolitanum ex integro. 80.

De episcopis qui excommunicatum alterius suscipiunt. Conc. Araus. tit. 11, c. 27.

De excommunicatis a saeculo exeuntibus. Conc. [Col. 0059B] Nic. tit. 12, c. 1.

De communione privatis et ita defunctis. Epistola Leonis ad Rusticum. 66, tit. 6.

Non accipiat alium episcopum plebs quae in dioecesim semper subjacuit. Conc. Carthag. III, tit. 42, c. 14.

Ut dioecesis quae episcopum nunquam habuit, non habeat. Conc. Carthag. II, tit. 5, c. 13.

Ut qui approbaverit suam civitatem metropolim fuisse, teneat primatum. Conc. Taurit. tit. 1, c. 25.

Ne in una provincia duo metropolitani sint, et de quibus ita factum est. Conc. Chalced. tit. 12, c. 11.

Quod non oporteat secundum statuta Imperatorum duos esse metropolitanos episcopos. Epistola Innocentii ad Alexandrum. 23, tit. 2.

Quod unaquaeque provincia suo metropolitano debet esse contenta. Epistola Coelestini ad episcopos [Col. 0059C] Galliae. 34, tit. 4.

De terminis non transferendis. Epistola Innocentii ad Florentinum ex integro. 13.

Ut nullus episcopus relicta cathedra in dioecesi resideat. Conc. Carthag. V, tit. 5, c. 16.

Episcopus in dioecesim factus solam eam teneat plebem in qua est ordinatus. Conc. Carthag. III, tit. 46, c. 14.

Si episcopi negligentes sint adversus haereticos, amittant eadem loca, in quibus inveniuntur existere negligentes. De judicibus etiam quibus et causa dirimi potest. Conc. Milevit. tit. 24, c. 19.

Ut si episcopus in majoribus cathedris conventus a vicinis episcopis infra sex menses ad Ecclesiae unitatem non converterit, excommunicetur; quod si fuerit de communione mentitus episcopus privetur. Conc. eod. tit. 25.

De episcopis vacantibus ecclesias vacantes occupantibus, et hanc esse plenam synodum ubi metropolitanus fuerit. Conc. Antioch. tit. 16, c. 6.

Ne episcopus alterius episcopi plebes aut fines usurpet. Conc. Carthag. I, tit. 10, c. 12.

Ut nullus praesumat parochiam alienam. Conc. Carthag. II, tit. 11, c. 13.

Ut plebes alienas alius episcopus non usurpet. Conc. Carthag. III, tit. 20, c. 14.

De episcopis qui quod repetere poterant praetermissa synodo invaserint. Conc. Milevit. tit. 21, cap. 19.

De ecclesiis in barbarico positis. Conc. Constantinopol. I, tit. 4, c. 8.

De ecclesiis in parochiis per triginta annos ab [Col. 0060A] episcopo habitis, vel renovatis urbibus. Conc. Chalced. tit. 17, c. 11.

De tricennii tempore et propter provincias causarum discretione. Conc. Tolet. IV, tit. 34, c. 49.

De tricennali discretione, ut post triginta annos nulli liceat pro eo appellare quod legum tempus exclusit. Epistola Gelasii ad Sicilienses episcopos. 83, tit. 2.

Ut basilicae, in cujus territorio sunt, in ejus episcopi maneant potestate. Conc. Aurel. I, tit. 13, c. 31.

De ecclesiis ab haerese translatis, ut ad eos episcopos, in quorum sunt parochiis, pertineant. Conc. Tolet. III, tit. 9, c. 48.

Quod ecclesiarum omnium dotes ad episcopi ordinationem debeant pertinere. Conc. Tolet. III, tit. 19, c. 48.

De conventu territorii et basilicis noviter constructis ad quem episcopum pertineant. Conc. Tolet. IV, [Col. 0060B] tit. 35, c. 49.

Ut annis singulis episcopi dioecesim visitent, et ut non plus quam tertiam de parochiis suis accipiant. Conc. Tarracon. tit. 8, c. 39.

De requisitione episcoporum per singulos annos in parochiis peragenda. Conc. Tolet. IV, tit. 36, c. 49.

Quod sacerdotes moderanter agere debeant per parochias. Conc. Tolet. III, tit. 20, c. 48.

Ne de facultatibus ecclesiarum, excepta tertia oblationum ac frugum, episcopus aliquid auferat. Conc. Tolet. IV, tit. 33, c. 49.

Ut episcopus ambulet per dioecesem suam. Conc. Bracar. II, tit. 1, c. 64.

Ut episcopus per dioecesem ambulans duos solidos tantum accipiat, neque tertiam partem de oblationibus quaerat; et ut clerici non cogantur more [Col. 0060C] servili. Conc. eodem. tit. 2, c. 64.

Ut episcopus ambulet per dioecesem suam discutiens clericos si bene ministrent; et ante viginti dies paschae catechumeni doceantur symbolum. Conc. Bracar. II, tit. I, c. 64.

De excusatione ecclesiarum Galliae provinciae. Conc. Tolet. VII, tit. 4, c. 52.

De Teodulphi Malacitanae ecclesiae episcopi querimoniis adversus reliquos episcopos pro quibusdam parochiis. Conc. Hispal. II, tit. 1, c. 67.

De querimoniis Fulgentii et Honorii episcoporum pro quibusdam parochiis. Conc. eodem, tit. 2.

De duobus episcopis unius provinciae inter se contentionem habentibus. Conc. Sardic. tit. 3, c. 5.

De oeconomis id est dispensatoribus singularum ecclesiarum habendis. Conc. Chalced. tit. 26, c. 11.

De institutione oeconomorum, id est, qui res ecclesiasticas tractant. Conc. Tolet. IV, tit. 48, c. 49.

De oeconomis ne ex laicis constituantur. Conc. Hispal. II, tit. 9, c. 67.

Defensores ecclesiarum a principe postulentur. Conc. Carthag. V, tit. 9, c. 16.

Ut pro causis Ecclesiae executores vel advocati a principe postulentur. Conc. Milevit. tit. 16, c. 19.

Ut fundatores ecclesiarum quousque advixerint earum habeant curam ipsique illic ministros eligant servituros. Conc. Tolet. IX, tit. 2, c. 54.

Ut oblatio fidelium quae in nummis offertur apud [Col. 0061A] unumquemlibet clericum servetur, competenti tempore inter clericos dividenda. Conc. Bracar. I, tit. 21, c. 63.

De his quae altari offeruntur sive praediis. Conc. Aurel. I, tit. 10, c. 31.

De his quae a fidelibus in parochitanis basilicis offeruntur. Conc. eod. tit. 11.

De rebus ecclesiasticis quot portiones fiant. Conc. Bracar. I, tit. 7, c. 63.

De rebus ecclesiae dispensandis; quae dispensatio ita fiat ut nulla necessitas maneat. In excerptis Martini, tit. 16, c. 64.

Ut de redditibus ecclesiae et oblatione fidelium quatuor portiones fieri debeant. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 29.

De bene gerendis ecclesiae rebus ab episcopis. Epistola Gelasii ad Sicilienses episcopos. 83, tit. 1.

De conquisitis rebus: intra Ecclesiam et sacerdotis haeredes intestati quae divisio fiat. Conc. Tolet. [Col. 0061B] IX, tit. 4, c. 54.

Ut episcopus tertiam ecclesiasticarum rerum sibi debitam cui elegerit conferat. Conc. Tolet. IX, tit. 6, c. 54.

De collatis rebus ecclesiis ut in earum jure perdurent. Conc. Tolet. VI, tit. 15, c. 51.

Non debere sacerdotes ecclesiastica vendere, verum autem vendita revocare. Conc. Ancyr. tit. 15, c. 2.

Irritam esse quamcunque distractionem episcopi actam sine conniventia clericorum. Conc. Carthag. IV, tit. 32, c. 15.

Res ecclesiae inconsulto metropolitano ab episcopo non alienandae. Conc. Carthag. V, tit. 4, c. 16.

Ut episcopis non liceat rem alienare ecclesiae, clericis autem, monachis et peregrinis liceat dare. Conc. Tolet. III, tit. 3, c. 48.

[Col. 0061C] Non licere presbytero vel clerico rem ecclesiae vendere vel donare. Conc. Agath. tit. 22, c. 30.

Non licere cunctis ministris et sacerdotibus res ecclesiae commutare, vendere, vel donare, nec libertis a parochitanis editis ecclesiam relinquere. Conc. Agath. tit. 49, c. 30.

Non licere presbyteris parochitanis de rebus ecclesiae aliquid vendere. Conc. eodem, tit. 53.

Presbyteri parochitani quodcunque emerint ad nomen ecclesiae faciant scripturam. Conc. eodem, tit. 54.

Episcopus in rebus ecclesiae potestatem habeat, nec domesticis suis vel propinquis in eis potestatem attribuat. Conc. Antioch. tit. 25, c. 6.

Episcopus rebus ecclesiae tanquam commendatis non quasi propriis utatur. Conc. Carthag. IV, tit. 31, c. 15.

Quomodo ab episcopis res ecclesiae habeantur, et de libertis manumittendis. Conc. Agath. tit. 7, c. 30.

[Col. 0061D] Licere episcopo sine conniventia clericorum aliquid exiguum vendere. Conc. eodem, tit. 45.

Licere episcopo fugitivos servos ecclesiae venundare. Conc. eodem, tit. 46.

De mancipiis ecclesiae ab episcopo manumissis. Conc. Hispal. I, tit. 1, c. 66.

De superbis ecclesiae libertis ut ad servitium revocentur. Conc. Hispal. II, tit. 8, c. 67.

De mancipiis ecclesiae ab episcopis proximis suis collatis. Conc. Hispal. I, tit. 2, c. 66.

Si episcopus de rebus ecclesiae per testamentum aliquid contulerit. Conc. Agath. tit. 51, c. 30.

De praesumptuoso episcopo si absque necessitate et inscio clero vel de loco illo ubi presbyter non est de rebus ecclesiae vendere quodcunque praesumpserit. In excerptis Martini, tit. 14, c. 64.

Non licere clericis post mortem sui episcopi res ad eum pertinentes diripere. Conc. Chalced. tit. 22, c. 11.

[Col. 0062A] Ut si episcopus intestatus obierit, inventarium de rebus ejus clerici faciant et nullus exinde aliquid auferat. Conc. Tarracon. tit. 12, c. 39.

Si sacerdos moritur quid de rebus ecclesiae observetur. Conc. Herd. tit. 16, c. 44.

Ut defuncto episcopo de rebus ipsius vel ecclesiae nullus quidquam praesumat. Conc. Vallet. tit. 2, c. 45.

De rebus ecclesiasticis et episcopalibus qualiter segregate serventur. Conc. Antioch. tit. 24, c. 6.

De rebus ecclesiae gubernandis ac rebus spiritualibus segregandis. In excerptis Martini, tit. 15, c. 64.

Ut propinqui morientis episcopi de rebus ejus nihil usurpent sine metropolitani et comprovincialium conscientia. Conc. Vallet. tit. 3, c. 45.

De rebus episcopi propriis vel acquisitis quid debeat observari. Conc. Agath. tit. 48, c. 30.

Si episcopo quidpiam a quolibet fuerit derelictum, ab ecclesia vindicetur, exceptis his quae per fideicommissum [Col. 0062B] data reperiuntur. Conc. eod. tit. 6.

Ut episcopus qui relinquens vel non relinquens filios ecclesiam, cui praefuit, haeredem non fecerit, de bonis quae reliquit damnis ecclesiae consulatur. Conc. eod. tit. 33.

De venditionibus quas abbates facere praesumunt et nullatenus faciendis libertis de monasteriis servis. Conc. eodem, tit. 56.

De promisso suffragio praestiti ex rebus ecclesiae sacerdotibus persolvendo, ut ita concilio roborentur. Conc. Tolet. IV, tit. 37, c. 49.

Si de rebus ecclesiae pro praestatione aliquid dari dicatur, causa praestiti cognoscatur. Conc. Tolet. IX, tit. 3, c. 54.

De suffragiis, fundatoribus ecclesiarum, vel filiis eorum, ex rebus ab ipsis collatis impertiendis. Conc. Tolet. IV, tit. 38, c. 49.

Res ecclesiasticae usu collatae nulla praescriptione temporum defendantur. Conc. Agath. tit. 59, c. 30.

[Col. 0062C] Si episcopus cuiquam terrulas praestiterit excolendas, sine praejudicio juris ecclesiae tenebuntur. Conc. Aurel. I, tit. 19, c. 31.

Ut quidquid de jure ecclesiae clerici tenuerint post obitum eorum ad ecclesiam revertatur. Conc. Tolet. II, tit. 4, c. 47.

Ut res ecclesiae non alienentur et clericis et monachis aut peregrinis in usum dentur. Epistola Symmachi ad Caesarium. 35, tit. 1.

De stipendiis clericorum ne a jure alienentur ecclesiae. Conc. Tolet. VI, tit. 5, c. 51.

Ut de rebus ecclesiae nihil episcopi auferant et qualiter proximi fundatores ecclesiarum sollicitudinem gerant. Conc. Tolet. IX, tit. 1, c. 54.

Ut scripturae, quas sacerdotes et ministri injuste fecerint, post mortem eorum habeant annorum numerum computatum. Conc. eodem, tit. 8.

De libertis ex familia ecclesiae factis si nihil ex proprio conferant sacerdotes qui eos faciunt. Conc. Tolet. IV, tit. 67, c. 49.

De discretione manumissorum ex familia ecclesiae qualiter manumittantur, et ne adversa testificent vel accusent. Conc. eodem, tit. 68.

Quod liberti ex familia ecclesiae pro compensatione acquisitae rei ab episcopis possunt fieri. Conc. eodem, tit. 69.

De professione libertorum ecclesiae et posteritatis eorum sacerdotibus facienda ne longinquitas temporis hos faciat obnitescere libertate. Conc. eodem, tit. 70.

De libertis ecclesiae ejusdem patrocinium derelinquentibus. Conc. eodem, tit. 74.

De professionibus et obedientia libertorum ecclesiae. Conc. Tolet. VI, tit. 9, c. 51.

De progenie libertorum ecclesiae ne iis vel pro [Col. 0063A] nutritione ab ecclesia liceat evagare. Conc. Tolet. VI, tit. 10, c. 51.

Quod post mortem sacerdotis in libertate servis collata annorum tempus debeat computari. Conc. Tolet. IX, tit. 12, c. 54.

Ut ex libertis ecclesiae et ex personis ingenuis geniti ab obsequiis, ecclesiae non recedant. Conc. eodem, tit. 13.

Quod si liberti ecclesiae ad eam reverti non velint, omnis eorum rescula juri applicetur ecclesiae. Conc. eodem, tit. 14.

De obsequio et disciplina libertorum ecclesiae. Conc. eodem, tit. 15.

Quod libertis ecclesiae nihil de rebus suis in alienum liceat transferre dominium. Conc. eodem, tit. 16.

[Col. 0063B] Quod nulli sacerdoti liceat canones ignorare. Epistola Coelestini per Apuliam. 35, tit. 1.

Quod ignorantia sacrarum Scripturarum Eutichetem haereticum fecerit. Epistola Leonis ad Flavianum. 38, tit. 1.

Ut sciant servare quod noverunt et curent nosse quod ignorant. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 18.

De statutis canonum conservandis. Epistola Leonis ad episcopos Africanos. 69, tit. 5.

Ut canones Nicaeni et apostolicae sedis decreta custodiantur. Decretum Hilarii. 74, tit. 1.

De institutis ecclesiasticis moderanter pro temporis qualitate dispositis. Decretum Gelasii. 82, tit. 1.

Ut ubi nulla perurget necessitas constituta patrum inviolata serventur. In quo supra tit. 2.

[Col. 0063C] Quod apostolica sedes paternos canones pio studio devotoque custodiat et eos custodiri simili intentione praecipiat. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 2.

Ut episcopus, presbyter et diaconus qui contra haec statuta fecerint periclitentur. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 30.

Quod praevaricatores interdictorum communionis se noverint subire jacturam. Epistola Symmachi ad Caesarium. 85, tit. 5.

Quod in praeteritis regulis et quae custodienda sunt et quae vetita sunt ordinata sint, quae in omnibus diligenter debeant observari. Epistola Hormisdae ad Sallustium Hispal. 94.

Ut nullus privilegia antiqua convellat, sed in honore suo a patribus decreta serventur. Rescriptio Hormisdae ad episcopos Baeticae ex integro. 95.

De damnatione eorum qui ea quae interdicta sunt usurpare praesumunt. Epistola Zosimi ad Hesychium Salonitanum episcopum. 38, tit. 2.

[Col. 0063D] Quod docendus sit populus. Epistola Coelestini per Apuliam. 35, tit. 3.

Ut si quis sacerdotum contra interdicta fecerit a [Col. 0064A] suo sit officio removendus. Epistola Leonis ad universos episcopos per Campaniam et diversas provincias. 64, tit. 5.

Qui instituta violaverit sententiam in se inveniet. Decretum Hilarii synodale. 74, tit. 4.

Ut episcopi qui contra statuta faciunt honore priventur. Conc. Taurit. tit. 12, c. 25.

De Aggaro et Tiberiano qui ex laicis fuerunt ordinati. Epistola Leonis ad Africanos episcopos. 69, tit. 3.

De damnatione eorum qui praetereuntes statuta nova introducunt praecepta. Sententia in fine concilii Gangren. c. 4.

De canonibus uniuscujusque concilii conservandis. Conc. Chalced. tit. 1, c. 11.

De observatione priorum canonum. Conc. Tolet. III, tit. 1, c. 48.

De stabilitate canonum et damnatione violantium. Conc. Bracar. I, tit. 22, c. 63.

[Col. 0064B] Ut laici contemptores canonum excommunicentur, clerici honore priventur. Conc. Carthag. I tit. 14, c. 12.

De Proterio Alexandrino episcopo ut priorum suorum decreta conservet. Epistola Leonis ad Martianum Augustum. 58, tit. 1.

Ubi postulat eumdem imperatorem ut epistolam quam ad Flavianum Constantinopolitanum episcopum miserat, in Graecum translatam Alexandrinae ecclesiae destinet. In quo supra, tit. 2.

Ubi per legatos suos hortatur Dei sacerdotes ut secundum sacras Scripturas cuncta disponant. Epistola Leonis ad synodum Chalcedonensem ex integro. 54.

Profundiores quaestiones non contemnendae sunt nec penitus asserendae. Epistola Coelestini ad episcopos [Col. 0064C] Galliae. 33, tit. 73.

Quod magnopere contentio sit cavenda. Epistola ad Anastasium. 84, tit. 4.

Ut servi sub obtentu religionis non suscipiantur aut vindicentur in monasteriis vel in clero. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 16.

De libertis qui ecclesiae commendati sunt ne opprimantur. Conc. Araus. tit. 7, c. 27.

De libertis ut in necessitate ab ecclesia tueantur. Conc. Agath. tit. 29, c. 30.

Quod liberti ab episcopis vel ab aliis facti et ecclesiae commendati permanere debeant liberi. Conc. [Col. 0064D] Tolet. III, tit. 6, c. 48.

De libertis patrocinio ecclesiae commendatis. Conc. Tolet. IV, tit. 72, c. 49.

Quod mali bona ministrando sibi tantummodo noceant nec ecclesiae sacramenta commaculent. Epistola Anastasii ad Anastasium Augustum. 84, tit. 8.

Quod eos quod post damnationem suam baptizavit vel ordinavit Acacius nulla portio laesionis attingat. [Col. 0065B] In quo supra, tit. 7.

Ut doctoris sibi nomen non imponat, cui concessum non est. Conc. Caesaraugustan. I, tit. 7, c. 41.

Ut laicus praesentibus clericis non doceat. Conc. Carthag. IV, tit. 98, c. 15.

Ut mulieres publice docere non praesumant. Conc. Carthag. IV, tit. 99, c. 15.

Non licere psalmos ab idiotis compositos in ecclesia dici neque libros qui sunt extra canonem legere, et qui sint libri canonici. Conc. Laod. tit. 59, c. 7.

Ut praeter sacras Scripturas nihil in ecclesia legatur sub nomine divinarum Scripturarum et qui sint libri canonici. Conc. Carthag. tit. 47, c. 14.

[Col. 0065C] Praeter canonicos Scripturas nihil in ecclesia legatur catholica, nihil in auctoritate recipiendum. Conc. Tolet. I, ex regula fidei, tit. 12, c. 46.

Quod extra auctoritatem Veteris et Novi Testamenti nihil poeticum sit in ecclesia decantandum. Conc. Bracar. I, tit. 12, c. 63.

De eo quod non liceat psalmos poeticos in ecclesia dicere nec libros apocryphos legere. In excerptis Martini, tit. 67, c. 64.

De Apocalypsis libro in omnibus recipiendo. Conc. Tolet. IV, tit. 17, c. 49.

De canonicis libris qui recipi debeant. Epistola Innocentii ad Exuperium. 8, tit. 7.

De canonicis libris qui recipi debent et de apocryphis renuendis. Decretale ab Hormisda papa editum 103.

[Col. 0065D] Symbolum Nicaeni concilii. c. I, et fides sancti Gregorii majoris in fine capitulationum.

Symbolum Constantinopolitani concilii. In fine c. 8.

Regula fidei habita in concilio Tolet. I, c. 46, in fine capitulationum.

Tractatus et confessio fidei Reccaredi regis quando gens Gothorum est ab haeresi ariana conversa. Exordium concilii Toletani III, c. 48.

De evidenti catholicae fidei veritate. Conc. Tolet. IV, tit. 1, c. 49.

De plenitudine fidei catholicae. Conc. Tolet. VI, tit. I, c. 51.

De unius sacrae fidei veritate. Conc. Tolet. VIII, tit. I, c. 53.

Custodiendam fidem patrum trecentorum decem et octo. Conc. Constantinop. I, tit. 1, c. 8.

De praedicando symbolo populis in ecclesia. Conc. Tolet. III, tit. 2, c. 48.

Ut symbolum ante octo dies paschae competentibus praedicetur. Conc. Agath. tit. 13, c. 30.

[Col. 0066B] Ne sine praeceptione episcopi novae basilicae dedicentur. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 6.

Ut nulla basilica sub quorumlibet defunctorum nomine constructa dedicetur. Decretum Gelasii generale. 82, tit. 27.

De basilicis quae sine martyrum reliquiis dedicatae sunt ut destruantur. Conc. Carthag. V, tit. 15, c. 16.

Ne picturae in ecclesia fiant. Conc. Eliber. tit. 36, c. 38.

Quod manere debeat firmum si servi fisci ecclesias fecerint easque peculio suo ditaverint. Conc. Tolet. III, tit. 15, c. 48.

Ut altare et ungatur et benedicatur. Conc. Agath. tit. 14, c. 30.

De ecclesiarum restauratione in fabricis vel aedificatione quid sit observandum. Epistola Vigilii ad Profuturum episcopum. 96, tit. 4.

Donum Dei et congregationes quae in ea fiunt non debere contemni. Conc. Gangren. tit. 5, c. 4.

Non licere extra ecclesiam congregationes fieri, et contempto episcopo cum presbytero agere. Conc. eodem, tit. 6.

Non licere communionem ecclesiae contemnere aut excommunicatis communicare. Conc. Antioch. tit. 2, c. 6.

De fructibus in ecclesia et non alibi dandis. Conc. Gangr., tit. 7, c. 4.

Non licere in dominicis ecclesiis accubitus sternere vel agapem facere. Conc. Laod. tit. 28, c. 7.

Ut nullus in ecclesia convivetur. Conc. Carthag. III, tit. 30, c. 14.

[Col. 0066D] De communicando in basilicis martyrum. Conc. Gangren. tit. 20, c. 4.

De martyrum sepulcris et honorificentia. Conc. Carthag. I, tit. 2, c. 12.

Ne cerei in coemeteriis incendantur. Conc. Eliberit. tit. 34, c. 38.

Ut in sacrificio panis tantum et calix offeratur Conc. Carthag. III, tit. 24, c. 14.

Quod in altari non potest aliquid offerri praeter panem, vinum, et aquam. In excerptis Martini, tit. 55, c. 64.

Ut in unum propositio sacramenti consecretur. Conc. Araus. tit. 17, c. 27.

Ut sacrificium a jejunis fiat. Verba Honorati et [Col. 0067A] Urbani episcoporum in Conc. Carthag. III, tit. 39, c. 14.

Ut missa a jejunis celebretur. Conc. eodem, tit. 29.

Ut presbyter post cibum non teneat missam pro mortuis. Conc. Bracar. II, tit. 10, c. 64.

Non oportet in domibus ab episcopis vel presbyteris oblationes fieri. Conc. Laod. tit. 59, c. 7.

De eo quod non liceat super monumenta vel in campo missas tenere, vel sacramenta distribuere. In excerptis Martini, tit. 68, c. 64.

Sacras oblationes pro eulogiis in festivitate paschali ad alias parochias non debere transmitti. Conc. Laod. tit. 14, c. 7.

Ut mortuis baptismus vel eucharistia non detur. Conc. Carthag. III, tit. 6, c. 14.

De renuendis oblationibus eorum qui non communicant. Conc. Eliber. tit. 28, c. 38.

De his qui in ecclesiam intrant et non communicant [Col. 0067B] ut excommunicentur. Conc. Tolet. I, tit. 13, c. 46.

Ut qui eucharistiam in ecclesia accipit et ibi eam non sumit anathematizetur. Conc. Caesaraugust. I, tit. 1, c. 41.

Ut qui acceperit eucharistiam et non sumpserit ut sacrilegus repellatur. Conc. Tolet. I, tit. 14, c. 46.

De eo quod non liceat convivia facere de confertis. In excerptis Martini, tit. 61, c. 64.

De fermento, quod civitatis tantum presbyteris die dominico dirigatur. Epistola Innocentii ad Decentium. 6, tit. 5.

De festivitatibus ut si una agenda populo non suffecerit non sit haesitatio sacrificium iterare. Epistola Leonis ad Dioscorum. 72, tit. 2.

De languoris eventu ministrantium clericorum. Conc. Tolet. VII, tit. 2, c. 52.

De discretione presbyterorum atque diaconorum ut in utroque choro consistant. Conc. Tolet. IV, tit. 39, c. 49.

De eo quod intra altare neque laici neque mulieres communicare jubentur. Conc. Bracar. I, tit. 13, c. 63.

Ut unaquaeque provincia in officio unum ordinem teneat. Conc. Gerund. tit. 1, 40.

De uno ordine in ministeriis et officiis in cunctis ecclesiis celebrando. Conc. Tolet. IV, tit. 2, c. 49.

De uno ordine in vespertinis vel matutinis officiis in cunctis ecclesiis celebrando. Conc. Bracar. I, tit. 1, c. 63.

Psalmos sparsim non licere confundi. Conc. Laod. tit. 17, c. 7.

Quod non sit aliter dicendum nisi gloria et honor Patri et Filio et Spiritui Sancto. Epistola Vigilii ad Profuturum 96, tit. 2.

Quod in fine psalmorum gloria et honor Deo sit dicendum. Conc. Tolet. IV, tit. 15, c. 49.

De discretione gloriae in fine responsoriorum. Conc. eodem, tit. 16.

Ut post antiphonas orationes dicantur et hymni matutini et vespertini cum capitellis psalmorum cantentur. Conc. Agath. tit. 30, c. 30.

De non renuendo pronuntiare hymnos. Conc. Tolet. IV, tit. 13, c. 49.

De celebrando officio in sexta feria paschae. Conc. Tolet. IV, tit. 7, c. 49.

De benedicendo cereo et lucerna in pervigiliis paschae. Conc. eodem, tit. 8.

De orationibus quotidianis. Conc. Laod. tit. 18, c. 7.

Ut preces vel orationes nisi probatae fuerint in concilio non dicantur. Conc. Milevit. tit. 12, c. 19.

Ut omnibus diebus in matutinis et vespertinis horis oratio dominica dicatur. Conc. Gerund. tit. 11, c. 40.

De dominica oratione quotidie patenter pronuntianda. Conc. Tolet. IV, tit. 10, c. 49.

Quod non aliter presbyteri sed sicut episcopi populum salutare debebunt dicentes: Dominus sit vobiscum. Conc. Bracar. I, tit. 3, c. 63.

De non legendis diversis lectionibus per solemnium dierum vigilias vel missas. Conc. Bracar. I, tit. 2, c. 63.

De hymno trium puerorum in cunctis missarum solemnitatibus decantando. Conc. Tolet. IV, tit. 14, [Col. 0068B] c. 49.

Ut sanctum Evangelium etiam sabbatis legatur. Conc. Laod. tit. 16, c. 7.

Ut Evangelium post epistolam legatur. Conc. Vallet. tit. 1, c. 45.

Quod laudes non mox post Apostolum sed post Evangelium sint dicendae. Conc. Tolet. IV, tit. 12, c. 49.

De non decantando in quadragesima Alleluia. Conc. Tolet. tit. 11, c. 49.

Quod juxta auctoritatem apostolicae sedis a Profuturo metropolitano episcopo susceptam missarum ordo debeat celebrari. Conc. Bracar. I, tit. 4, c. 63.

De ordine orationum catechumenorum atque fidelium tempore missae et de communione eorum. Conc. Laod. tit. 19, c. 7.

De precibus et orationibus missarum, et quis erit in eis ordo servandus et ut absque collatione fratrum minime proferatur. Conc. Carthag. III, tit. [Col. 0068C] 23, c. 14.

De pacis osculo dando post confecta mysteria. Epistola Innocentii ad Decentium 6, tit. 1.

De nominibus offerentium ante precem sacerdotis non recitandis. Epistola Innocentii ad Decentium 6, tit. 2.

De paschae annuntiatione et precum ordine et missarum solemnitate. Epistola Vigilii ad Profuturum 96, tit. 5.

Quod post benedictionem populo datam sic communicare debeant sacerdotes. Conc. Tolet. IV, tit. 18, c. 49.

Quod propter statuta sedis apostolicae omnes orationes ecclesiae Christi gratiam resonent, qua genus reparatur humanum. Epistola Coelestini ad episcopos Galliae 33, tit. 11.

Quod pro Christo fungatur legatione dum pro pace precatur ecclesiae. Epistola Anastasii ad Anastasium imperatorem 84, tit. 1.

Ut vallematiae et turpia cantica prohibeantur a sacrarum solemnitatibus. Conc. Tolet. III, tit. 23, c. 48.

Ut quando sacerdos verbum facit, ab auditorio exiens, excommunicetur. Conc. Carthag. IV, tit. 24, c. 15.

Ut ante missam expletam et benedictionem perceptam nec quisque fidelium nec populus egrediatur, aut abire praesumat. Conc. Agath. tit. 47, c. 30.

Ut episcopus ante completam missam et benedictionem acceptam egredi non praesumat. Conc. Aurel. I, tit. 22, c. 31.

Non debere die dominico jejunari. Conc. Gangren. tit. 18, c. 4.

Ut diebus dominicis nullus jejunet. Conc. Caesaraug. I, tit. 2, c. 41.

[Col. 0069A] De diebus dominicis et pentecoste ut in eis stantes oremus. Conc. Nic. tit. 20, c. 1.

De non jejunando in diebus dominicis neque genua flectendo: similiter et in quinquagesima. In excerptis Martini, tit. 57, c. 64.

Ut litaniae post pentecosten a quinta feria usque in sabbatum celebrentur. Conc. Gerund. tit. 2, c. 40.

Ut litaniae post ascensionem Domini celebrentur. Conc. Aurel. I, tit. 23, c. 31.

De secundis litaniis faciendis Kalendarum Novembrium. Conc. Gerund. tit. 3, c. 40.

De institutione novarum litaniarum. Conc. Tolet. V, tit. 1, c. 50.

De observantia litaniarum. Conc. Tolet. VI, tit. 2, c. 51.

Non licere jejunia communia solvere. Conc. Gangr. tit. 19, c. 4.

De his qui studiose die dominico jejunant ut non credantur catholici. Conc. Carthag. IV, tit. 64, c. 15.

De temporibus jejuniorum ut omnibus mensibus jejunium fiat, exceptis Julio et Augusto. Conc. Eliber. tit. 23, c. 38.

Ut omni sabbato jejunetur. Conc. eodem, tit. 26.

Quod rite omni sabbato jejunetur. Epistola Innocentii ad Decentium 6, tit. 4.

Non debere in quadragesima natalitia martyrum celebrari nisi tantum sabbato et dominica memoriam eorum fieri. Conc. Laod. tit. 51, c. 7.

[Col. 0069C] Ut omnibus diebus quadragesimae sabbato jejunetur etiam cum districtionis auctoritate. Conc. Agath. tit. 12, c. 30.

Non licere quintam feriam septimanae ultimae solvi. Conc. Laod. tit. 50, c. 7.

De non solvendo jejunio in quinta feria paschae. In excerptis Martini, tit. 50, c. 64.

De non solvendo jejunio in sexta feria paschae. Conc. Tolet. IV, c. 49.

Ut ante pascha non quinquagesima sed quadragesima teneatur. Conc. Aurel. I, tit. 20, c. 31.

Ut diebus quadragesimae nemo ab ecclesia se absentet. Conc. Caesaraugust. I, tit. 2. c. 41.

De non celebrandis natalitiis martyrum, neque natalitiis hominum, vel nuptiis in quadragesimae diebus. In excerptis Martini, tit. 48, c. 64.

In quadragesima sabbato tantum et dominica offerendum. Conc. Laod. tit. 49, c. 7.

Ut comprovinciales episcopi de pascha suum primatem inquirant. Conc. Carthag. III, tit. 1, c. 14.

Ut per singulos annos convenientes episcopi ad concilium de paschali solemnitate a primate suo informentur. Conc. eodem, tit. 41.

De tempore paschae seu concilii per formatas provinciis nuntiando. Conc. Carthag. V, tit. 7, c. 16.

De annuntiatione paschae ante epiphaniam inter episcopos exquirenda. Conc. Tolet. IV, tit. 5, c. 49.

Ut per singulos annos a metropolitano episcopo pascha pronuntietur. Conc. Bracar. II, tit. 6, c. 64.

De paschate uno die et tempore celebrando. Conc. Carthag. IV, tit. 65, c. 15.

Ut uno die et tempore pascha celebretur. Conc. Arelat. I, tit. 1, c. 21.

Non debere pascha diverso tempore fieri neque cum Judaeis celebrari. Conc. Antioch. tit. 1, c. 7.

[Col. 0070A] De insinuatione et indictis temporibus paschae. Epistola Innocentii ad Aurelium ex integro 15.

De celebratione pentecostes. Conc. Eliberit. tit. 43, c. 38.

De celebritate festivitatis dominicae matris Mariae. Conc. Tolet. X, t. 1, c. 55.

Ut evangelia catechumeni audiant. Conc. Araus. tit. 18, c. 27.

De catechumenis qui ecclesiam non frequentant. Conc. Eliber. tit. 45, c. 38.

De catechumenis peccantibus ut aut emendati audiant verbum aut abjiciantur omnino. Conc. Neocaesar. tit. 15, c. 3.

Ut ad baptisterium catechumeni nunquam accedant. Conc. Arausic. tit. 19, c. 27.

Ut catechumeni cum fidelibus benedictionem non accipiant. Conc. eodem, tit. 20.

[Col. 0070B] Ut sacramentum catechumenis non praebeatur. Conc. Carthag. III, tit. 5, c. 14.

De catechumenis sine baptismo defunctis ut eorum commemoratio in oblatione non fiat. Conc. Bracar. I, tit. 17, c. 63.

Ut in necessitate fideles baptizent. Conc. Eliber. tit. 38, c. 38.

Quod in nomine Trinitatis debeat baptizari. Epistola Vigilii ad Profuturum 96, tit. 6.

Quod in baptismo mors praeveniat interfectione [Col. 0070C] peccati, et sepulturam Christi imitetur trina immersio, et ab aquis elevatio sit veluti resurrectio de sepulcro. Epistola Leonis ad episcopos per Siciliam 63, tit. 3.

Quod gratiam Dei etiam baptizandorum testetur instituta purgatio, cum exorcismis et insufflationibus spiritus ab eis expelluntur immundi. Epistola Coelestini ad episcopos Galliae 33, tit. 12.

De trina et simpla in baptismo mersione. Conc. Tolet. IV, tit. 6, c. 49.

De trina mersione. Epistola Vigilii ad Profuturum 96, tit. 2.

De trina et simpla emersione. Epistola Gregorii ad Leandrum ex integro 97.

De his qui ad fidem veniunt quando baptizentur. Conc. Eliber. tit. 42, c. 38.

Ut pascha tantum et natali Domini baptismus detur, exceptis his qui in languore consistunt. Conc. Gerund. tit. 4, c. 40.

Non debere post duas septimanas quadragesimae aliquem ad baptismum suscipi. Conc. Laod. tit. 44, c. 7.

Non suscipi debere infantes ad baptismum nisi ante tres septimanas paschae et ut baptizandi symbolum dicant quod quinta feria paschae sacerdotibus reddant. In excerptis Martini, tit. 49, c. 64.

Ut praeter pascha et pentecosten baptismus non celebretur: ob necessitatem tamen in omni tempore. Epistola Syricii ad Eumerium 3, tit. 2.

Quod in die epiphaniorum baptismum celebrari prohibeatur. Epistola Leonis ad episcopos per Siciliam, 63, tit. 1.

[Col. 0071A] Quod omnia nobis rerum ordine per incarnationem Domini nostri Jesu Christi salutis sacramenta digesta sunt. In quo supra, tit. 2.

Quod pascha et pentecoste sit baptizandum. In quo supra, tit. 3.

Quod beatus Petrus in die pentecostes virorum tria millia baptizavit. In quo supra, tit. 4.

Quod pascha et pentecoste sit baptizandum. In quo supra, tit. 5.

Quod omni tempore hi, qui necessitate mortis aut aegritudinis vel obsidionis sive persecutionis aut naufragii urgentur, debent baptizari. De reddita etiam Christi baptismi ratione. In quo supra, tit. 6.

Ut non omni tempore baptismi regeneratio detur nisi pascha aut pentecoste: ob necessitatem tamen omni tempore. Epistola Leonis ad episcopos per Campaniam, Samnium et Picenum 73, tit. 1.

Ut praeter paschale tempus et pentecosten nemo baptizare praesumat. Decretum Gelasii generale, 82, tit. 12.

De his qui in aegritudine baptizantur ut sani facti symbolum doceantur. Conc. Laod. tit. 47, c. 7.

De baptizandis aegrotis qui jam loqui non possunt. Conc. Carthag. III, tit. 34, c. 14.

De catechumena si graviter aegrotaverit quando baptizetur. Conc. Elibert. tit. 11, c. 38.

Ut unius diei infans, si in discrimine est, baptizetur. Conc. Gerunden. tit. 5, c. 40.

Ut mortuis baptismus vel eucharistia non detur. Conc. Carthag. III, tit. 6, c. 14.

De baptizandis praegnantibus propter quod uniuscujusque pro se confessio tenetur. In excerptis Martini, tit. 54, c. 64.

[Col. 0071C] De praegnantibus baptizandis quod nihil communicet baptismi sacramentum cum filio generando. Conc. Neocaesar. tit. 6, c. 3.

De meretricibus paganis baptizandis, si convertantur. Conc. Eliberit. tit. 44, c. 38.

De his qui nullo testimonio se baptizatos noverint ut baptizentur. Conc. Carthag. V, tit. 6, c. 16.

De his quibus dubium est utrum baptismum perceperint, necesse est renascantur. Epistola Leonis ad Rusticum 66, tit. 15.

De parvulis qui in captivitatem devenerunt et baptismi gratiae non reminiscuntur ut baptizentur. Epistola Leonis ad Leonem Ravennensem 71, tit. 1.

Ut qui baptizandi sunt nomen dent, et a vino et a carnibus abstineant. Conc. Carthag. IV, tit. 85, c. 15.

Ut nuper baptizati caste et continenter vivant. Conc. Carthag. IV, tit. 86, c. 15.

Baptizandos debere fidei symbolum doceri, et quinta feria paschae reddere. Conc. Laod. tit. 46, c. 7.

De ordine secundum quem baptizare oportet. Conc. Bracar. I, tit. 5, c. 63.

De baptizatis qui nondum confirmati moriuntur. Conc. Eliber. tit. 77, c. 38.

De catholicis qui filios suos baptismati haereticorum dederint ut non recipiatur eorum oblatio. Conc. Ilerd. tit. 13; c. 44.

Baptismus in Trinitate susceptus non iteretur. Conc. Carthag. I, tit. 1, c. 12.

Ex haeresi conversi, si in Trinitate baptizati sunt, manus impositionem accipiant tantum. Conc. Arelat. 1, tit. 8, c. 21.

De his qui rebaptizati sunt quantum poeniteant. Conc. Ilerd. tit. 9, c. 44.

De episcopis, presbyteris et diaconibus qui in lapsu haereticorum se baptismati dederunt, ut tantumdem laicam communionem habeant. Epistola Felicis ad episcopos per Siciliam 79, tit. 2.

[Col. 0072B] De clericis et monachis ac puellis Dei vel saecularibus qui se rebaptizandos impie dederunt. In quo supra, tit. 3.

De his qui per ignorantiam aetatis rebaptizati sunt et temporibus constitutis super eos qui in hanc impietatem labuntur. In quo supra, tit. 4.

De Arianis a catholicis non rebaptizandis. Epistola Syricii ad Eumerium 3, tit. 1.

Ut non rebaptizentur qui a Novatianis vel Montensibus veniunt. Epistola Innocentii ad Victoricum 7, tit. 8.

Quod eos qui se baptizatos agnoscunt sed in qua fide nesciunt, per manus impositionem suscipi conveniat. Epistola Leonis ad Rusticum 66, tit. 16.

Ut hi qui ab haereticis baptizati sunt sola sancti Spiritus invocatione firmentur. Epistola Leonis ad Nicetam Aquileiensem 68, tit. 7.

Ut qui ab haereticis baptizantur per manus impositionem accipiant Spiritum sanctum. Epistola Leonis [Col. 0072C] ad Leonem Ravennensem 71, tit. 2.

De his qui rebaptizati doluerunt et postea poenitere voluerunt. Epistola Felicis ad episcopos per Siciliam 79, tit. 1.

De his qui ab Arianis iterum rebaptizantur; et quod alia sit impositio manus per quam Spiritus sanctus accipiatur, alia per quam poenitentiae fructus acquiritur et sancta communione restaurantur. Epistola Vigilii ad Profuturum 96, tit. 3.

Quod hi qui ad iterationem baptismi vel vi, vel timore coacti animos inclinaverunt, poenitentiae sint remedio sublevandi, et ut senilis aetatis, periculorum quoque, aegritudinum, caeterarumque necessitatum habeatur sollicita consideratione respectus. Epistola Leonis ad Nicetam Aquileiensem 68, tit. 6.

Rebaptizandi sacrilegium opus bonum non esse credendum sive agendum. Conc. Tolet. III, ex capitulis contra Arianos, tit. 15, c. 48.

Quod non debeant baptizati nisi ab episcopis consignari nec presbyteris licere frontem ex chrismate ungere quod solis debetur episcopis cum sanctum Spiritum tradunt. Epistola Innocentii ad Decentium 6, tit. 3.

De energumenis baptizatis ut permittente episcopo a presbyteris consignentur, et caeteri clerici eis manus imponant. In quo supra, tit. 6.

De infirmis chrismate perungendis: et orandum pro eis ex commemoratione epistolae sancti Jacobi. Epistola Innocentii ad Decentium 6, tit. 8.

Post baptismum chrisma dandum est. Conc. Laod. tit. 48, c. 8.

Ut haeretici qui in Trinitate baptizati sunt cum [Col. 0073A] chrismate et manus impositione recipiantur. Conc. Arelat. II, tit. 17, c. 22.

Ut nulla praedia vel illationes de baptizandis consignandisque fidelibus exigantur. Decretum Gelasii generale 82, tit. 7.

Quod religiosorum corpora cum psalmis et canticis tantumdem deferenda sint ad sepulcra. Conc. Tolet. III, tit. 22, c. 48.

De corporibus hominum intra basilicas sanctorum nullatenus sepeliendis. Conc. Bracar. I, tit. 18, c. 63.

[Col. 0073B] Quod non sit temere judicandum de his qui jam ad [Col. 0074A] Dominum migraverunt. Epistola Anastasii ad Anastasium Augustum 84, tit. 2.

Energumenis omni die ab exorcistis manus imponendae. Conc. Carthag. IV, tit. 90, c. 15.

Pavimenta domus Dei energumeni verrant. Conc. eodem, tit. 91.

Energumenis victus in domo Dei per exorcistas administretur. Conc. eodem, tit. 92.

De energumenis baptizatis ut clericorum monitis obtemperent. Conc. Arausic. tit. 14, c. 27.

Energumenis et catechumenis de baptismo consulendum. Conc. Arausic. tit. 15. c. 27.

De energumenis ut nec eorum nomen recitetur nec ipsi ministrent. Conc. Eliber. tit. 29, c. 38.

De energumenis quando baptizentur vel communicent. [Col. 0074B] Conc. eodem, tit. 37.

Qualiter sponsus et sponsa benedicantur et de castimonia eorum tempore nuptiarum. Conc. Carthag. IV, tit. 13, c. 15.

De his qui nuptias damnant. Conc. Gangren. tit. 1, c. 4.

Si quis dixerit vel crediderit conjugia hominum, quae secundum legem divinam licita habentur, exsecrabilia esse, anathema sit. Conc. Tolet. I, ex regulis fidei catholicae contra Priscillianos, tit. 16, c. 46.

Virginitati studentes non debere nuptias exsecrari. Conc. Gangr. tit. 9, c. 4.

De his qui pro virginitate superbiunt. In quo supra, tit. 10.

Non debere condemnantem nuptias a viro discedere. In quo supra, tit. 14.

[Col. 0073D] Non licere in Quadragesima nuptias fieri. Conc. Laod. tit. 52, c. 7.

Non licere Christianos ad nuptias euntes vallare vel saltare. In quo supra, tit. 53.

De eo qui sororem sponsae suae vitiaverit. Conc. Ancyr. tit. 25, c. 2.

De parentibus qui fidem sponsalium frangunt. Conc. Eliberit. tit. 54, c. 38.

Quod non liceat alterius sponsam matrimonii alterius jura sortiri. Epistola Syricii ad Eumerium 3, tit. 4.

Si cujus uxor absens fuerit et adulterium maritus acceperit, revertente prima secunda mulier debeat excludi. Epistola Innocentii ad Probum ex integro 14.

Quod debeant feminae quae captis viris aliis nupserint de captivitate reversis prioribus copulari. Epistola Leonis ad Nicetam 68, tit. 1.

Quod non probetur esse culpabilis qui uxorem [Col. 0074B] captivi in matrimonio videtur esse sortitus. In quo supra, tit. 2.

[Col. 0074C] Si viri de captivitate reversi in dilectione suarum conjugum perseverant, recipient eas. In quo supra, tit. 3.

Ut si mulieres ad priores maritos redire noluerint, velut impiae ecclesiastica communione privandae sunt. In quo supra, tit. 4.

Quod aliud sit uxor, aliud concubina, nec erret quisquis filiam suam in matrimonio concubinam habenti dederit. Epistola Leonis ad Rusticum 66, tit. 4.

Quod non sit conjugii duplicatio quando ancilla rejicitur et uxor assumitur. In quo supra, tit. 5.

De viduis et virginibus; quod quae voluerint continentiam teneant, et quae nubere elegerint quibus voluerint nubant, et de excommunicandis qui propositum castitatis impedierint. Conc. Tolet. III, [Col. 0074D] tit. 10, c. 48.

De desponsatis puellis et ab aliis corruptis, ut etiam cum damno pudoris restituantur sponsis. Conc. Ancyr. tit. 11, c. 2.

De his qui sibi rapiunt uxores vel eis auxilium praestiterint. Conc. Chalced. tit. 27, c. 11.

De raptoribus si ad ecclesiam confugiunt. Conc. Aurel. I, tit. 2, c. 31.

De raptoribus viduarum ac virginum. Epistola Symmachi ad Caesarium 85, tit. 3.

De saecularibus ut sine judicio episcopi culpabiles conjuges non relinquant. Conc. Agath. tit. 25, c. 30.

[Col. 0075A] Ut neque dimissus neque dimissa alteri conjungatur. Conc. Milevit. tit. 17, c. 19.

Ut cujus uxor adulteraverit aliam non recipiat. Conc. Arelat. I, tit. 10, c. 21.

De feminis quae relictis viris suis aliis nubunt. Conc. Eliber. tit. 8, c. 38.

De feminis quae adulteros maritos relinquunt et aliis nubunt. In quo supra, tit. 9.

Quod qui intercedente repudio divortium pertulerunt, si se aliis nuptiis vinxerint, adulteri esse monstrentur. Epist. Innocentii ad Exuperium Tolosanum 8, tit. 6.

Ut secunda conjugia saecularibus non negentur quibus tamen ad clerum minime conceditur. Decretum Gelasii generale 82, tit. 24.

Presbyterum ad secundas nuptias orare non licere. [Col. 0075B] Conc. Neocaesar. tit. 7, c. 3.

De presbyteris ut ad secundas nuptias non vadant. In excerptis Martini, tit. 38, c. 64.

De his qui multis nuptiis irruunt. In excerptis Martini, tit. 80, c. 64.

Ut secundo licet legitime nubentes nisi poenituerint non communicent. Conc. Laod. tit. 1, c. 7.

De virginibus saecularibus si moechaverint. Conc. Eliber. tit. 14, c. 38.

De virginibus puellis quae cum nonnullis viris habitare volunt. Conc. Ancyr. tit. 19, c. 2.

De eo qui uxorem habens saepius moechatur. Conc. Eliber. tit. 47, c. 38.

[Col. 0075C] De viris conjugatis postea in adulterium lapsis. Conc. eodem, tit. 69.

De eo qui uxorem habet, si concubinam habuerit, non communicet. Conc. Tolet. I, tit. 17, c. 46.

Quod cum viri cum adulteris uxoribus non conveniant, in utroque sexu adulterium religio Christiana condemnet. Epist. Innocentii ad Exuperium 8, tit. 4.

De his qui post baptismum omni tempore incontinentiae voluptatibus dediti ultimo vitae poenitentiam poscunt. Epist. Innocentii ad Exuperium 8, tit. 2.

Laicus, cujus uxor adulteraverit, aliam non accipiat. Conc. Arelat. I, tit. 20, c. 21.

De saecularibus qui suas conjuges derelinquunt. Conc. Agath. tit. 25, c. 30.

De relicta catechumeni si alterum duxerit; quod si fidelis mulier sit quae ducitur, et noverit virum [Col. 0075D] inculpatam uxorem relinquere, in fine communicet. Conc. Eliberit. tit. 10, c. 38.

De mulieribus quae lenocinium fecerint. Conc. eodem. tit. 12.

De feminis quae usque ad mortem cum alienis viris adulterantur. Conc. Eliber. tit. 64, c. 38.

Ne fidelis catechumena comatos aut cinerarios viros habeat. Conc. eodem, tit. 67.

De feminis quae consciis maritis adulterantur. Conc. eodem, tit. 70.

De fidelibus conjugatis, si cum Judaeis sive Gentilibus moechaverint. Conc. eodem, tit. 78.

Si cujus uxor adulteraverit, septem annis poeniteat. In excerptis Martini, tit. 76, c. 64.

Non debere quemquam continentiae causa filios suos negligere. Conc. Gangr. tit. 15, c. 4.

[Col. 0076A] Non debere filios occasione religionis parentes suos despicere. Conc. eodem, tit. 16.

De mulieribus quae fornicatae partus suos necant. Conc. Ancyr. tit. 21, c. 2.

De catechumena adultera quae filium necat. Conc. Eliber. tit. 68, c. 38.

Quod si qui filios suos necaverint, a sacerdotibus vel judicibus distringantur. Conc. Tolet. III, tit. 17, c. 48.

De mulieribus fornicariis et ad abortum vel contra conceptum facientibus. In excerptis Martini, tit. 77, c. 64.

De uxoribus quae filios suos ex adulterio necant. Conc. Eliber. tit. 63, c. 38.

De his qui aborsum faciunt vel natos suos exstinguunt. Conc. Ilerd. tit. 2, c. 44.

Ut qui expositum invenerit ecclesiam contestetur. Conc. Vasen. I, tit. 9, c. 28.

Ut qui praeter constitutum expositum reposcit ut homicida habeatur. Conc. eodem, tit. 10.

De expositis inventis ut id quod constitutum est observetur. Conc. Agath. tit. 24, c. 30.

De incestis conjugiis. Conc. Agath. tit. 61, c. 30.

De incestis ut excommunicentur. Conc. Aurel. I, tit. 14, c. 31.

De his qui duabus sororibus copulantur. Conc. Eliber. tit. 61, c. 38.

De incestis ut quandiu in scelere sunt inter catechumenos habeantur. Conc. Ilerd. tit. 4, c. 44.

[Col. 0076C] De his qui proximis se copulant ut a communione Christi separentur. Conc. Tolet. II, tit. 5, c. 47.

De muliere quae duos fratres in conjugio, vel viro qui duas sorores habuerit. In excerptis Martini, tit. 79, c. 64.

De his qui privignas suas ducunt. Conc. Eliber. tit. 66, c. 38.

Mulierem duobus fratribus et virum duabus sororibus nubere non licere. Conc. Neocaesar. tit. 3, c. 3.

De stupratoribus puerorum. Conc. Eliber. tit. 71, c. 38.

De his qui se animalibus commiscuerunt. In excerptis Martini, tit. 81, c. 64.

[Col. 0076D] De his qui irrationabiliter vixerunt. Conc. Ancyr. tit. 16, c. 2.

De his qui sicut muta animalia vixerunt, ut inter energumenos orent. Conc. eodem, tit. 17.

De his qui auguria, auspicia, sive somnia, caeteraque hujusmodi secundum morem Gentilium observant. Conc. Ancyr. tit. 24, c. 2.

De his qui auguriis vel incantationibus vel Judaicis superstitionibus serviunt. Conc. Carthag. IV, tit. 89, c. 15.

De sortilegis vel auguria observantibus ut ab Ecclesia separentur. Conc. Agath. tit. 42, c. 30.

De divinis et sortilegis. In excerptis Martini, tit. 71, c. 64.

Quod non liceat Christianis observationes diversas attendere. Conc. eodem, tit. 72, c. 64.

[Col. 0077A] De eo quod non liceat Kalendas observare. Conc. eodem, tit. 73.

De eo quod non liceat medicinales herbas cum aliqua observatione colligere. Conc. eodem, tit. 74.

De eo quod non liceat mulieres Christianas in lanificiis aliquid observate. Conc. eodem, tit. 75.

De religiosis et saecularibus qui divinationes attendunt. Conc. Aurel. I, tit. 26, c. 31.

De his qui nolentes homicidium fecerint. Conc. Ancyr. tit. 23, c. 2.

Si domina per zelum voluntate aut casu ancillam occiderit. Conc. Eliber. tit. 5, c. 38, et in excerptis Martini, tit. 78, c. 64.

[Col. 0077B] De his qui volentes homicidium fecerint. Conc. Ancyr. tit. 22, c. 2.

De homicidis et falsis testibus ne communicent. Conc. Agath. tit. 37, c. 30.

De his qui servos suos extra judicem necant. Conc. eodem, tit. 62.

De homicidis et adulteris et furibus si ad ecclesiam [Col. 0078A] confugerint. Conc. Aurel. I, tit, 1, c. 31.

Si quicunque per maleficium hominem interfecerit. Conc. Eliber. tit. 6, c. 38.

De his qui sibi quacunque negligentia mortem infecerunt, ut eorum commemoratio in oblatione non fiat: similiter et de his qui pro suis sceleribus puniuntur. Conc. Bracar. I, tit. 16, c. 63.

De homicidio voluntario et non voluntario. In excerptis Martini, tit. 78, c. 64.

De servis qui ad ecclesiam confugerint ut post juramentum exire nolentes liceat occupare. Conc. Aurelian. I, tit. 3, c. 31.

De his qui ad ecclesiam confugiunt ne tradantur. Conc. Araus. tit. 15, c. 27.

Ut nullus pro suis mancipiis, qui ad ecclesiam confugiunt, occupet mancipia clericorum. Conc. [Col. 0078B] eodem. tit. 6.

Si clericus servum aut discipulum de ecclesia traxerit ut poenitentiam agat. Conc. Ilerd. tit. 8, c. 44.

De his qui jubente episcopo omissa culpa ab ecclesia exire contemnunt. Conc. eodem, tit. 10.

De his qui ad ecclesiam confugium faciunt. Conc. Tolet. XII, tit. 10, c. 57.

[Col. 0077C] Docendus est populus, non sequendus. Epist. Coelestini ad episcopos per Apuliam 35, tit. 3.

Ne putetur valere petitio populorum et voluntas domini desideratur. Epist. Hilarii ad Ascanium et universos Tarraconenses 75, tit. 4.

Ut laicus praesentibus clericis non doceat. Conc. Carthag. IV, tit. 98, c. 15.

De his qui ecclesia praetermissa ad spectacula pergunt. Conc. Carthag. IV, tit. 88, c. 15.

De his qui tardius ad ecclesiam accedunt. Conc. Eliber. tit. 21, c. 38.

Quod solemnitates majores a laicis in civitatibus omnino sunt celebrandae. Conc. Agath. tit. 21, c. 30.

De laicis qui in solemnitatibus majoribus ad civitatem non veniunt. Conc. eodem, tit. 63.

Ut nullus civium festivitates majores in villa celebret. [Col. 0077D] Conc. Aurelian. I, tit. 21, c. 31.

Ut tribus hebdomadibus quae sunt ante Epiphaniam ab ecclesia nemo recedat. Conc. Caesaraug. I, tit. 4, c. 41.

De laicis quibus temporibus communicare debeant. Conc. Agath. tit. 18, c. 30.

De his qui intrantes ecclesiam per nimiam luxuriam suam a sacramento se abstinent. In excerptis Martini, tit. 83, c. 64.

De non permittendo laicis imperare religiosis. Conc. Tolet. X, tit. 3, c. 55.

Quod ob necessitatem peccatum populi in ecclesia inultum soleat praeterire. Epist. Innocentii ad Rufum. 26, tit. 6.

De his qui in ecclesia libellos famosos ponunt. Conc. Eliber. tit. 52, c. 38.

[Col. 0078B] Nulli Christiano licere cum mulieribus lavacra exercere. Conc. Laod. tit. 30, c. 7.

De viris ac mulieribus qui vestimenta sua ad ornandam [Col. 0078C] pompam saeculi dederint. Conc. Eliber. tit. 57, c. 38.

De his qui tabulas ludunt. Conc. eodem, tit. 79.

De eo quod liceat Christianis prandia ad monumenta portare. In excerptis Martini, tit. 69, c. 64.

De continentibus et usu palliorum. Conc. Gangr. tit. 12, c. 4.

Quod usuram non solum clerici exigere non debent, sed nec laici Christiani. Epist. Leonis ad universos 64, tit. 3.

Ut qui in pace arma projiciunt excommunicentur. Conc. Arelat. I, tit. 3, c. 21.

Ut aurigae dum agitant excommunicentur. Conc. eodem, tit. 4.

Ut qui in theatris conveniunt excommunicentur. Conc. eodem, tit. 5.

De aurigis et theatricis fidelibus excommunicandis. Conc. Arelat. II, tit. 20, c. 22.

De aurigis et pantomimis si convertantur. Conc. [Col. 0078D] Eliber. tit. 62, c. 38.

Discordantes episcopos, si non timor Dei, synodus reconciliet. Conc. Carthag. IV, tit. 25, c. 15.

Episcopi dissidentes clericos sive laicos concordare compellant. Conc. eodem, tit. 26.

De his qui per odium ad pacem non revertuntur. Conc. Agath. tit. 31, c. 30.

De his qui sacramento se obligant ne ad pacem redeant. Conc. Ilerd. tit. 7, c. 44.

Ut oblationes fratrum discordantium non recipiantur. Conc. Carthag. IV, tit. 93, c. 15.

Clerici non exsecratis, sed praegustatis carnibus abstineant si voluerint. In excerptis Martini, tit. 58, c. 64.

[Col. 0079A] De totius ordinis clericis se abstinentibus a carne. Conc. Ancyr. tit. 14, c. 2.

De his qui praeter idolo immolatum et suffocatum et sanguinem carnes comedentem damnant. Conc. Gangr. tit. 2, c. 4.

De clericis ab esca carnium abstinentibus. Conc. Bracar. I, tit. 14, c. 63.

De damnatione Priscillianorum, qui se a carnibus abstinent. Epist. Vigilii ad Profuturum 96, tit. 1.

Carnibus avium et pecorum non pro exsecratione sed pro castigatione corporis abstinendum. Conc. Tolet. I, ex regulis fidei catholicae, tit. 17, c. 46.

De feminarum epistolis. Conc. Eliber. tit. 81, c. 38.

Ut feminae fideles a virorum alienorum coetibus separentur. Conc. Caesaraug. I, tit. 1, c. 41.

Non debere mulierem continentiae causa virilem habitum usurpare. Conc. Gangren. tit. 13, c. 4.

Caput tondere mulieri non licere. Conc. eodem, tit. 17.

Ne feminae in coemeteriis pervigilent. Conc. Eliber. tit. 35, c. 38.

De allocutione Martiani Augusti ad sanctam synodum Chalcedonensem. Initium hujus concilii, c. 11.

Allocutio Reccaredi principis ad sanctam synodum Toletanam. Principium concilii Toletani III, c. 48.

Commemoratio de allocutione Sisenandi principis ad synodum Toletanam. Principium concilii Toletani IV, c. 49.

Commemoratio de allocutione Chintillani principis ad synodum Toletanam. Principium concilii Toletani V, c. 50.

Allocutio Receswinthi principis ad synodum Toletanam cum expositione fidei sanctae et prolato remedio pietatis contra institutionem gravedinis parentalis. Principium concilii Toletani VIII, c. 53.

[Col. 0079C] De electione principum. Conc. Tolet. IV, tit. 75, c. 49.

De laude Reccaredi principis quod per eum ad catholicam fidem gens Gothorum conversa est. Epist. Gregorii ad Reccaredum regem, c. 100, tit. 1.

De constitutione ejusdem quod non sit auro corrupta. Epist. ejusdem ad quem supra, tit. 3.

De favore principum concilii acclamatione concesso. Conc. Tolet. V, tit. 9, c. 50.

De gratiarum actione in confirmatione concilii Deo et principi datis. Conc. Tolet. VI, tit. 19, c. 51.

Ut principes humilitatem cordis habeant. Epist. Gregorii ad Reccaredum regem, c. 100, tit. 4.

[Col. 0079D] Ut principes castitati corporis studeant. Epist. ejusdem ad quem supra, tit. 5.

Ut principes moderati et mites erga subjectos existant. Ejusdem ad quem supra, tit. 6.

Ubi admonetur imperator ut constitutis apostolicae sedis obtemperet cum argutione patenti. Epistola Anastasii ad Anastasium Augustum 84, tit. 6.

Ut Alexandrinos imperator admoneat ad fidem sinceram et pacem redire catholicam. Epist. Anastasii ad Anastasium 84, tit. 5.

De indulgentia principum noxiis reservata. Conc. Tolet. V, tit. 8, c. 50.

De custodia salutis regum et defensione prolis eorum. Conc. Tolet. V, tit. 2, c. 50.

De custodia vitae principum et defensione praecedentium [Col. 0080B] regum a sequentibus adhibenda. Conc. Tolet. VI, tit. 18, c. 51.

De his qui principes maledicere praesumunt. Conc. Tolet. V, tit. 5, c. 50.

Quod in celebritate cunctorum conciliorum synodus Toletana tempore Sisenandi principis habita debeat reserari. Conc. eodem; tit. 7.

De incolumitate et adhibenda dilectione regiae prolis. Conc. Tolet. VI, tit. 16, c. 51.

De commonitione principum qualiter judicent. Conc. Tolet. IV, tit. 75, c. 49.

De ultione principum nequiter judicantium. Inibi.

De exsecratione Suintilianis et conjugis et prolis ejus et de Geilane ac rebus eorum. Ibidem

[Col. 0080C] De commonitione plebis ne in principes delinquat. Conc. Tolet. IV, tit. 75, c. 49.

De transgressione fidei quae promittitur principibus. Conc. Tolet. IV, tit. 75, c. 49.

De non violandis juramentis in salutem regiam datis. Conc. Tolet. X, tit. 2, c. 55.

De his qui sibi regnum blandiuntur spe, rege superstite. Conc. Tolet. V, tit. 4, c. 50.

De reprobatione personarum quae prohibentur adipisci regnum. Conc. eodem, tit. 3.

De his qui rege superstite aut sibi aut aliis ad futurum provident regnum, et de personis quae prohibentur accedere ad regnum. Conc. Tolet. VI, tit. 17, [Col. 0080D] c. 51.

Ut regum fideles a successoribus regni a rerum jure non fraudentur pro servitutis mercede. Conc. Tolet. V, tit. 6, c. 50.

De honore primatuum palatii. Conc. Tolet. VI, tit. 13, c. 51.

De remuneratione collata fidelibus regum. Conc. Tolet. VI, tit. 14, c. 51.

De confugientibus ad hostes. Conc. Tolet. VI, tit. 12, c. 51.

De refugis atque perfidis clericis sive laicis. Conc. Tolet. VII, tit. 1, c. 52.

Quod Deus solus et mundum et omnia instrumenta ejus fecerit. Conc. Tolet. I. De regula fidei, tit. 1, c. 46.

Quod ille solus Deus fecerit mundum, de quo scriptum est: In principio fecit Deus coelum et terram. In quo supra, tit. 9.

Quod nihil sit quod se extra divinitatem possit extendere. In quo supra, tit. 14.

Quod idem Deus sit et priscae legis et Evangeliorum. In quo supra, tit. 8.

Ut Trinitas et credatur et praedicetur. Conc. Carthag. II, tit. 1, c. 13.

Regula fidei de Trinitate contra Priscillianos. Conc. [Col. 0081B] Tolet. I, c. 46.

Quod non sit idem Pater qui Filius vel Paraclitus. In quo supra, tit. 2.

Quod non sit Filius qui Pater vel Paraclitus. In quo supra, tit. 3.

Quod non sit Paraclitus qui Pater vel Filius. In quo supra, tit. 4.

De Trinitatis unitate. Epist. Damasi ad Paulinum 1, tit. 2.

Contra Priscillianistas qui sanctam Trinitatem non personis, sed tantum nominibus distinguunt. Epist. Leonis ad Thuribium Asturicensem 61, tit. 1.

De mysterio Trinitatis, quid personae, quid designetur substantiae. Epist. Hormisdae ad Justinum imperatorem 86, tit. 2.

De duabus Christi naturis et mysterio Trinitatis. [Col. 0081C] Epist. Hormisdae ad Epiphanium 93, § 2.

De divinitate et humanitate Domini nostri Jesu Christi. Epist. Hormisdae ad Justinum imperatorem, 86, tit. 3.

Adversus id quod dicitur ideo unigenitum Christum quia solus sit de Virgine natus. Epist. Leonis ad Thuribium Asturicensem, 61, tit. 3.

Quod et carnem et animam Filius Dei susceperit. Conc. Tolet. I, ex regula fidei, tit 5, c. 46.

Quod Christus natus est. In quo supra, tit. 6.

Quod deitas Christi convertibilis et passibilis est. In quo supra, tit. 7.

Quod deitatis et carnis Christi una natura non sit. In quo supra, tit. 13.

De duabus in Christo naturis et una persona multa testimonia Patrum. Conc. Hispal. II, tit. 13, c. 67.

Confitendum Deum esse veraciter Emmanuel et Dei genitricem Mariam virginem quae peperit secundum quod scriptum est Verbum carnem factum. Directum [Col. 0081D] Nestorio a Cyrillo et convenienti synodo, tit. 1, c. 10.

Confitendum Verbum Dei Patris unigenitum propriae carni ita ut unus sit Christus, Deus scilicet simul et homo. In quo supra, tit. 2, c. 10.

Confitendum duas substantias in Christo post unitatem non sola potestate, sed conventu naturali, qui per unitatem factus est, esse conjunctas. In quo supra, tit. 3, c. 10.

Quae apostolicis et evangelicis vocibus de Christo dicuntur non ita dividenda sunt ut soli naturae Dei deputentur quae digna Deo sunt, et soli naturae hominis quae digna hominis sunt. In quo supra, tit. 4, c. 10.

[Col. 0082A] Confitendum Christum non ita esse hominem, quasi Theophoron, id est Deum ferentem, sed veraciter filium per naturam secundum quod Verbum caro factum est, similiter ut nos, communicasse carni et sanguini. In quo supra, tit. 5, c. 10.

Confitendum Christum non solum in hoc esse Deum quod Verbum est Patris, sed et in eo quod Verbum caro factum est, Deum et hominem esse unum Christum Deum. In quo supra, tit. 6, c. 10.

Non ita confitendum Christum velut hominem Dei operatione Verbo conjunctum ut quasi alteri praeter ipsum existenti Unigeniti gloria tribuatur. In quo supra, tit. 7, c. 10.

Non confitendum in Christo adorandum hominem cum Deo quasi alter cum altero adoretur, sed una supplicatione atque glorificatione Verbum caro factum idem adorandus et glorificandus est unus Christus. In quo supra, tit. 8, c. 10.

Non confitendum Jesum ita per Spiritum sanctum operatum fuisse miracula quasi aliena virtute usus [Col. 0082B] fuisset, sed vere per suum spiritum complevit signa quae voluit. In quo supra, tit. 8, c. 10.

Confitendum Jesum hunc ipsum factum esse pontificem et apostolum confessionis nostrae qui Verbum caro factum est, non alterum praeter ipsum specialiter ex muliere hominem natum. Confitendum etiam pro nobis tantum obtulisse sacrificium et non pro se. In quo supra, tit. 10, c. 10.

Confitendum Verbum Dei et passum carne et crucifixum carne et mortem carne gustasse, factumque primogenitum ex mortuis secundum quod vita est et vivificans Deus. In quo supra, tit. 12, c. 10.

Adversus id quod Deum Dominum pro patre credunt fuisse cum patre. Epist. Leonis ad Thuribium Asturicensem, 65.

[Col. 0082C] Quod integrum hominem susceperit Christus sine peccato et quod unus sit Christus ante saecula ex Patre, in tempore ex Virgine natus. Epist. Damasi ad Paulinum I, tit. 1 et 2.

Contra eos qui in duos filios dispensationis dominicae mysterium scindere moliuntur. Epistola Leonis ad Flavianum episcopum, 38, tit. 2.

Contra eos qui passibilem divinitatem unigeniti Filii Dei audent asserere. In quo supra, tit. 3.

Contra eos qui in duabus naturis Christi temperamentum vel confusionem argumentantur. In quo supra, tit. 4.

Contra eos qui coelestem aut alterius cujusquam substantiae existere formam servi, quam Dominus ex nobis assumpsit, insaniendo asserunt. In quo supra, tit. 5.

Contra eos qui duas quidem ante adunationem naturas Domini delirant, unam vero post adunationem fingunt. In quo supra, tit. 6, et epistola Petri episcopi [Col. 0082D] Ravennensis ad Eutichetem ubi contra ejus errores illi apto exemplo respondet, 39.

Quod in una Domini nostri Jesu Christi persona gemina sit deitatis et humanitatis asserenda natura. Epist. Leonis ad Leonem Augustum, 60, § 2.

De capitulis fidei ex sanctorum Patrum libris collectis de eo ipso. In quo supra, § 3.

Epistola Leonis papae ad Flavianum Constantinopolitanum episcopum ubi quaerit quod Eutiches contra fidem catholicam sentiens a communione Ecclesiae ab eo fuerit separatus. Ex integro. 37.

De subdoli hostis insidiis. Rescriptum Flaviani ad Leonem papam, tit. 1, pag. 51.

[Col. 0083A] De fraudulenta subtilitate haereticorum. In eodem, tit. 2.

De blasphemiis Eutichetis. In eodem, tit. 3.

De excommunicatione ejus justissima. In quo supra, tit. 4.

Ubi subscripsit de exsilio Eutichetis ut ad secretiora loca eum transferret quia ubi positus erat adhuc prava docebat. Epist. Leonis ad Marcianum Augustum, 59.

De blasphemiis et anathemate Nestorii et Eutichetis. Epist. Leonis ad Leonem Augustum, 69 § 1 et 2.

Libellus fidei in quo anathematizat Nestorium atque Eutichetem reliquorumque haereticorum blasphemias. Epist. sive libellus fidei sancti Joannis de Graeco in Latinum translatus et Hormisdae directus, 88.

Adversus Nestorii et Eutichetis blasphemias. Epistola Hormisdae ad Justinianum imperatorem, 86, tit. 1.

Ubi Leo episcopus provocat congregatos episcopos Eutichetis blasphemias condemnare. Epist. Leonis [Col. 0083B] ad Ephesinam synodum, 40.

De secunda synodo Ephesina in qua Eutichetis haeresis quorumdam episcoporum pravo intellectu adjuta est, unde hortatur Leo episcopus Theodosium Augustum ut priscae fidei constitutio ab eis non violetur donec sacerdotes totius orbis coadunentur. Epist. Leonis et universae synodi ad Theodosium Augustum, 41.

Contra eamdem secundam Ephesinam synodum ut ejus errores in alia synodo retractentur, Epist. Leonis ad Polcheriam Augustam, 42.

Propter id ipsum. Epist. Leonis ad Pulcheriam Augustam, 43.

De damnatione Ephesini concilii secundi. Epist. Leonis ad Martinum et Faustinum presbyteros, 44.

Ubi scribit Leo ut de eo quod de incarnatione Filii Dei ab Anatolio Constantinopolitano episcopo praedicatur agnoscat et universale concilium in Italia fiat. Epist. Leonis ad Theodosium Augustum, 45.

Ubi petit a Pulcheria Augusta ea quae superius a [Col. 0083C] Theodosio Augusto postulavit. Epist. Leonis ad Pulcheriam Augustam, 46.

De commendatione eorum qui ad principem cum Patrum auctoritate directi sunt. Epist. Leonis ad Faustum et Martinum, caeterosque presbyteros, 47.

Fidem et communionem ab Ario venientem non esse retinendam. Conc. Tolet. III, ex capitulis contra Arianos, tit. 1, c. 48.

Quod Dominus noster Jesus Christus a paterna substantia sine initio genitus aequalis et consubstantialis illisit. Conc. Tolet III, ex capitulis contra Arianos, tit. 2, c. 48.

Spiritum sanctum a Patre et Filio procedere et coaeternum et coessentialem esse credendum. Conc. Tolet. III, ex capitulis contra Arianos, tit. 3, c. 48.

In Patre et Filio et Spiritu sancto personas distinguendas [Col. 0083D] et unius divinitatis substantiam agnoscendam. In quo supra, tit. 4.

Dominum nostrum Jesum Christum et Spiritum sanctum Patre minores esse et gradibus separari, creaturamque dici penitus non debere. In quo supra, tit. 5.

Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius substantiae, omnipotentiae, aeternitatis esse credendum. In quo supra. tit. 6.

Nescire Filium Dei Deum quae Pater sciat non esse dicendum. In quo supra, tit. 7.

Initium Filio Dei et Spiritui sancto non esse deputandum. In quo supra, tit. 8.

Filium Dei secundum divinitatem suam visibilem aut passibilem non esse profitendum. In quo supra, tit. 9.

Spiritum sanctum, sicut Patrem et Filium, verum Deum et omnipotentem esse credendum. In quo supra, tit. 10.

[Col. 0084A] Fidem et communionem catholicam praeter universalem Ecclesiam, quam Nicaena, Constantinopolitana, prima Ephesina et Chalcedonensis constitutio tenet, non esse credendam. In quo supra, tit. 11.

Patrem et Filium et Spiritum sanctum honore et gloria divinitatis non esse separandum aut distinguendum. In quo supra, tit. 12.

Filium Dei at Spiritum sanctum cum Patre esse glorificandos et honorandos. In quo supra, tit. 13.

Gloria et honor Patri et Filio et Spiritui sancto esse dicendum. In quo supra, tit. 14.

Corpora humana non neganda resurgere posse post mortem. Conc. Tolet. I, ex regulis fidei, c. 46.

Animam humanam Dei portionem vel substantiam esse non credendum. In quo supra, tit. 11.

Astrologiae et mathesi non esse credendum. In quo supra, tit. 15.

[Col. 0084B] Non sequendam Priscilliani sectam nec in salutari baptismo contra sedem Petri apostoli faciendum. In quo supra, tit. 18.

De natali Domini quod in eo Priscillianistae jejunia celebrant. Epist. Leonis papae ad Thuribium Asturicensem episcopum, 61, tit. 4.

Adversus id quod aiunt animam hominis ex divina esse substantia. Epist. eadem, tit. 5.

Contra illud quod aiunt diabolum ex se vel ex chao esse et propriam habere naturam. Epist. ead. tit. 6.

Propter illud quod nuptias et procreationem filiorum astruunt esse peccatum. Epist. ead. tit. 7.

Contra id quod corpora humana diaboli dicunt esse figmenta et a daemonibus in utero formari. Epist. ead. tit. 8.

Contra illud quod filios repromissionis ex sancto Spiritu dicunt esse conceptos. Epist. ead. tit. 9.

Contra id quod animas in coelestibus peccare credunt et secundum qualitatem peccati in hoc mundo [Col. 0084C] accipere sortem vel bonam vel malam. Epist. ead. tit. 10.

Contra id quod fatalibus stellis dicant animas hominum obligatas. Epist. ead. tit. 11.

Contra id quod sub aliis potestatibus partes animae, sub aliis corporis membra describunt. Epist. ead. tit. 12.

Contra id quod patriarcharum nomina per singula corporis membra disponunt. Epist. ead. tit. 13.

Contra id quod duodecim signa quae mathematici observant per corpus omne distinguunt. Epist. ead. tit. 14.

De apocryphis scripturis eorumdem Priscillianorum. Epist. ead. tit. 15.

De his qui tractatus Priscillianorum legunt. Epist. ead., tit. 16.

[Col. 0084D] Contra Pelagianos qui dicunt etiam sine peccato mori potuisse Adam. Conc. Milevit. tit. 1, c. 19.

Quod juxta Apostoli testimonium etiam parvuli qui nihil peccati adhuc commiserunt omnes in peccatorum remissionem baptizentur. Conc. eod. tit. 2.

Quod gratia Dei non solum peccata dimittat, sed etiam adjuvet ne committantur. Conc. eod. tit. 3.

Quod per gratiam Dei sciamus quid facere debeamus et diligere ut faciamus. Conc. eod. tit. 4.

Quod gratia Dei praestet ut lex impleatur, non, sicut ait Pelagius, facile quasi sine gratia Dei difficilia possint impleri. Conc. eod. tit. 5.

Quod juxta sententiam Joannis evangelistae nemo sit qui esse possit sine peccato. Conc. eod. tit. 6.

Quod unicuique etiam justo non solum pro alienis, sed et pro semetipso dicere oporteat: Dimitte nobis debita nostra. Conc. eod. tit. 7.

Quod a sanctis veraciter dicatur: Dimitte nobis debita nostra. Conc. eod. tit. 8.

[Col. 0085A] De Prospero et Hilario qui quosdam Galliae presbyteros accusant Pelagii sectatores. Epistola Coelestini ad episcopos Galliae 33, tit. 1.

De sancto Augustino mira laudis assertio. Epist. ead. tit. 2.

Praeteritorum sedis apostolicae episcoporum auctoritates de gratia Dei. Epist. ead. tit. 3.

Quod Adam omnes homines laeserit, nec quemquam nisi Christi gratia posse salvari. Epist. ead. tit. 4.

Quod nemo sit bonus suis viribus nisi participatione ejus qui solus est bonus. Epist. ead. tit. 5.

Quod nisi gratia Dei continuo adjuvemur insidias diaboli devitare non possumus. Epist. ead. tit. 6.

Quod per Christum libero bene utamur arbitrio. Epist. ead. tit. 7.

Quod omnia sanctorum merita dona sint Dei. Epist. ead. tit. 8.

Quod omnis cogitatio sancta et motus piae voluntatis ex Deo est. Epist. ead. tit, 9.

[Col. 0085B] Quod gratia Dei non solum peccata dimittat, sed etiam adjuvet ne committantur, et praestet ut lex impleatur, non, sicut ait Pelagius, facile quasi sine Dei gratia difficilius possit impleri. Epist. ead. tit. 10.

De damnatione quorumdam haereticorum. Epistola Damasi ad Paulinum II, tit. 1.

De eo quod plurimi Manichaeorum vigilantia papae Leonis in urbe Roma detecti sunt. Epist. papae Leonis ad episcopos per Italiam 62.

Adversus Jovinianum haereticum ejusque socios ab Ecclesiae unitate removendos, ubi etiam episcopus et presbyter compresbyteri dicuntur. Epist. Syricii per diversos episcopos missa 4.

De Bubalio et Tauriano damnatis a provincialibus episcopis quorum sententiam sedes apostolica retractare [Col. 0086A] curavit. Epist. Innocentii ad Rufum et caeteros per Macedoniam 12.

De Bonosiacis qui Judaeis sunt comparandi. Epist. Innocentii ad Laurentium Siniensem 25.

De damnatione Sabellianae et Priscillianae haeresis. Ex capitulis contra nequissimas sectas. Synodo Bracar. I, tit. 1, c. 63.

Damnatio haeresum et confessionis confirmatio. Edictum Reccaredi regis in Conc. Tolet. III, c. 48.

Fidei confessio sacerdotum et totius Gothicae gentis cum capitulis haereses condemnantibus habita. Conc. Tolet III, c. 48.

Libellum detestabilem Leovigildi temporibus editum, in quo continetur a Gothis Romanorum ad haeresem Arianam transductio, pro vero penitus non habendum. Conc. Tolet III, contra Arianos tit. 16, c. 48.

Ariminense concilium ex toto corde respuendum atque damnandum. In quo supra, tit. 17.

Cui sancta fides Ecclesiae catholicae non placet anathema sit. Conc. Tolet. III, ex capitulis contra Arianos, tit. 18, c. 48.

Qui fidem spernit Nicaeni concilii anathema sit. In quo supra, tit. 19, c. 48.

Qui fidem concilii Constantinopolitani veram non esse dixerit anathema sit. In quo supra, tit. 20.

Qui fidem Ephesinae synodi primae et Chalcedonensis non tenet et delectatur anathema sit. In quo supra, tit. 21.

Qui concilia orthodoxorum omnium episcoporum consona conciliorum Nicaeni, Constantinopolitani, primae Ephesinae et Chalcedonensis non recipit anathema sit. In quo supra, tit. 22.

Attestatio in confirmatione catholicae fidei et in condemnatione totius pravitatis haereticae. In quo supra, tit. 23.

Non debere catholicos in ea, quae martyria sua haeretici dicunt, intrare. Conc. Laod. tit. 9, c. 7.

Non debere Christianos judaizare vel sabbatizare. Conc. eod. tit. 29.

Non oportere ab haereticis benedictiones accipere quia maledictiones sunt. Conc. eod. tit. 32.

Non debere cum haereticis schismaticis orari. Conc. Laod. tit. 33, c. 7.

Non eundum ad falsos martyres. Conc. eod. tit. 34.

Non licere Christianis derelicta Ecclesia ad angelos idololatriae congregationes colligere. Conc. eod. tit. 35.

Non licere ab haereticis vel Judaeis feriatica quae mittuntur accipere, vel cum eis festos dies agere. Conc. eod. tit. 37.

Non licere a Judaeis azyma accipere. Conc. eod. [Col. 0085D] tit. 38.

Non licere cum Paganis festa celebrare. Conc. eod. tit. 39.

Ut haereticorum coetus non ecclesia sed conciliabulum sit. Conc. Carthag. IV, tit. 71, c. 15.

Ut cum haereticis nec orandum sit nec psaliendum. Conc. eod. tit. 75.

Ut infideles pro audienda lectione in ecclesia usque ad missam stent. Conc. eod. tit. 84.

De frugibus fidelium ne a Judaeis benedicantur. Conc. Eliber. tit. 49, c. 38.

Ut Christiani Judaeorum vitent convivia. Conc. Agath. tit. 40, c. 30.

De Christianis qui cum Judaeis vescuntur. Conc. Eliber. tit. 50, c. 38.

Cum rebaptizatis fideles religiosi nec in cibo participent. Conc. Herd. tit. 14, c. 44.

De eo quod non liceat clericis vel laicis catholicis ab haereticis eulogias accipere aut cum ipsis vel cum schismaticis orare. In excerptis Martini, tit. 70, c. 44.

Non debere catholicos haereticorum matrimonio sociari. Conc. Laod. tit. 10, c. 7.

De non miscendis conjugiis cum haereticis nec dandis Christianorum filiis, illorum autem accipiendis. [Col. 0086D] Conc. eod. tit. 31.

De cavendis haereticorum conjugiis. Conc. eod. tit. 31.

Feminae fideles, quae Gentilibus se conjunxerint, excommunicentur, Conc. Arelat. I, tit. 11, c. 21.

De catholicis ne haereticorum connubiis copulentur. Conc. Agath. tit. 67, c. 30.

Quod puellae Christianae in matrimonium dari Gentilibus possunt propter adulterii causam. Conc. Eliber. tit. 15, c. 38.

[Col. 0087A] De puellis fidelibus ne infidelibus jungantur. Conc. eod. tit. 16.

De his qui filias suas sacerdotibus Gentilium conjungunt. Conc. eod. tit. 17.

De discretione Judaeorum qui non vel qui credere vi cogantur. Conc. Tolet. IV, tit. 57, c. 49.

De custodia fidei Judaeorum. Conc. Tolet. VI, tit. 3, c. 51.

De Judaeis dudum Christianis et postea in priorem ritum reversis ac servis vel filiis eorum circumcisis. Conc. Tolet. IV, tit. 59, c. 49.

De his qui contra fidem Christi Judaeis munus vel favorem praestant. Conc. eod. tit. 58.

[Col. 0087B] De Christianorum et Judaeorum conjugiis et filiis eorum. Conc. Tolet. IV, tit. 63, c. 49.

Ut Judaeis uxores vel concubinas Christianas habere, sive comparare mancipia Christiana, et judaizare, vel publica officia peragere non liceat. Conc. Tolet. III, tit. 4, c. 48.

De filiis Judaeorum ut a parentibus separati Christianis debeant deputari. Conc. Tolet. IV, tit. 60, c. 49.

De filiis Judaeorum, ne praevaricatis parentibus et damnatis a rebus parentum exsules fiant. Conc. eod. tit. 61.

Ne Judaei vel si qui ex Judaeis sunt officia publica agant. Conc. eod. tit. 65.

Ne Judaei quodcunque mancipium Christianum quocunque titulo habeant. Conc. eod. tit. 66.

De Judaeis baptizatis qui se sociant infidelibus Judaeis, ut Christianis illi donentur, isti caedibus deputentur. [Col. 0087C] Conc. Tolet. IV, tit. 62, c. 49.

Ut baptizati Judaei cum episcopis celebrent dies festos. Conc. Tolet. IX, tit. 17, c. 54.

De Novatianis qualiter in Ecclesia catholica recipiantur et de sacerdotibus atque ministris ex his venientibus quo honore vel loco suscipiantur. Conc. Nic. tit. 8, c. 1.

De Paulianistis et Cataphrygis rebaptizandis et qualiter suscipiantur in clero qui ex ipsis clerici fuerint. De diaconissis quoque quae apud eos inveniuntur ut inter laicas habeantur. Conc. Nic. tit. 19, c. 1.

Non debere haereticos in haerese permanentes in ecclesiam ingredi. Conc. Laod. tit. 6, c. 7.

De Novatianis et Quartodecimanis qualiter recipi debeant. Conc. eod. tit. 7.

De Cataphrygis ad Ecclesiam venientibus baptizandis. Conc. eod. tit. 8.

[Col. 0087D] De baptizatis a Donatistis qualiter suscipiantur. Conc. Carthag. III, tit. 48, c. 14.

Ut Novatiani in communionem non suscipiantur, [Col. 0088A] nisi suscepta poenitentiae credulitate erroreque damnato. Conc. Arelat. II, tit. 9, c. 22.

Ut Photiniani et Paulianistae baptizentur. Conc. eod. tit. 10.

De eo qui se ab haereticis separare voluerit ut ab Ecclesia catholica suscipiatur. Conc. Taurit. tit. 5, c. 25.

De haereticis si in mortis discrimine convertantur. Conc. Araus. tit. 1, c. 27.

De Judaeis qui converti cupiunt, qualiter suscipiantur. Conc. Agath. tit. 34, c. 30.

De Gentilibus si in discrimine baptizari expetunt. Conc. Eliber. tit. 39, c. 38.

De quodam Acephalorum episcopo. Conc. Hispal. II, tit. 12, c. 67.

Quod Arianorum clerici non sint suscipiendi in [Col. 0088B] suis officiis, quamvis eorum baptismum, quod catholicum constat, confirmet Ecclesia. Epist. Innocentii ad Alexandrum 23, tit. 3.

Ubi gratiae Pulcheriae Augustae aguntur quod Nestorianam et Eutychianam haeresem fidei defensione destruxerit. Epist. Leonis ad Pulcheriam Augustam, 48.

Ubi Martiano Augusto pro conservatione catholicae fidei gratulatur. Epist. Leonis ad Martianum Augustum 50.

Ubi inter caetera defensorem fidei catholicae imperatorem gratulatur. Epist. Leonis ad Martianum Augustum 51.

Ubi gratias imperatori agit quod per Chalcedonense concilium pax sit Ecclesiae catholicae restituta. Epist. Leonis ad Martianum Augustum 55.

Synodus Ephesina prima adversus Nestorium ex integro. Epist. Ephesini concilii ad Nestorium post titulos c. 10.

Edictum Valentiniani et Martiani imperatorum in confirmationem concilii Chalcedonensis ex integro post titulos c. 11, pag. 106.

Sacra Valentiniani et Martiani ad Palladium praefectum contra Eutichetem. In eod. pag. 107.

Item sacra Martiani ad Palladium contra eos qui sequuntur haereticos, c. 11, pag. 110.

De directa vicis suae legatione per quam postulat imperatorem ut in concilio fidem sanctam quasi dubiam retractare non patiatur. Epist. Leonis ad Martianum Augustum 53.

Confirmatio concilii Toletani III, Reccaredi regis in Conc. Toletano III. c. 48, pag. 355.

[Col. 0088D] Homilia Toletani concilii III a Leandro edita in laudem Ecclesiae ob conversionem Gothicae gentis, c. 48, pag. 355.

De idololatriis destruendis. Conc. Carthag. V, tit. 16, c. 16.

De sacerdotibus qui idololatriam non everterint, vel illicite colita non prohibuerint ut sacrilegi teneantur. Conc. Arelat. II, tit. 23, c. 22.

[Col. 0088D] De his qui destruentes idola occiduntur ne martyres vocentur. Conc. Eliber. tit. 60, c. 38.

Quod idololatriae cultura a sacerdotibus vel judicibus exquirenda est atque exterminanda. Conc. Tolet. III, tit. 16, c. 48.

Ut prohibeant domini idola colere servis. Conc. Eliber. tit. 41, c. 38.

[Col. 0089A] Ne id quod idolothytum est fideles gratum accipiant. Conc. eod. tit. 40.

De his qui ante baptismum sacrificaverunt idolis. Conc. Ancyr. tit. 12, c. 2.

De catholicis in haeresem transeuntibus si revertantur, seu parvi, seu majores sint. Conc. Eliber. tit. 22, c. 38.

De fidelibus si apostataverint quandiu poeniteant. Conc. eod. tit. 46.

Ut apostatis et scenicis, histrionibus, vel hujusmodi personis reconciliatio non negetur. Conc. Carthag. III, tit. 35, c. 14.

De apostatis ab Ecclesia separandis et his conversis recipiendis. Epist. Syricii ad Eumerium 3, [Col. 0089B] tit. 3.

De lapsis clericis ordinatis. Conc. Nic. tit. 10, c. 1.

De his qui sponte lapsi sunt qualiter debeant poenitere, et de discretione temporum poenitentiae ipsorum. Conc. eod. tit. 11.

De catechumenis lapsis. Conc. eod. tit. 13.

De presbyteris lapsis in persecutione et iterum reversis. Conc. Ancyr. tit. 1, c. 2.

De diaconibus qui immolaverunt idolis et iterum reversis. Conc. eod. tit. 2.

De clericis sive laicis quorum manus alii cum injuria super idolum sacrificia posuerunt. Conc. Ancyr. tit. 3, c. 2.

De his qui in templis idolorum coenaverunt. In [Col. 0089C] quo supra, tit. 4.

De his qui timore ritus Gentilium peregerunt. Conc. eod. tit. 5.

De his qui frequenter idolis immolaverunt. Conc. eod. tit. 7.

De his qui vi coacti idolis immolaverunt. Conc. eod. tit. 8.

De his qui voluntarie in persecutione praevaricati sunt, qua poenitentia correcti suscipiantur. Conc. Arelat. II, tit. 10, c. 27.

De his qui poenis victi sacrificare compulsi sunt. Conc. eod. tit. 11.

Circa eorum personas qui se post unum et sanctum lavacrum vel profanis sacrificiis daemonum, vel incesta lavatione polluerunt. Conc. Valent. tit. 3, c. 24.

De lapsis qui de catholica fide in haeresem transeunt. Conc. Agath. tit. 60, c. 30.

De his qui post baptismum idolis immolaverunt. [Col. 0089D] Conc. Eliber. tit. 1, c. 38.

De sacerdotibus gentilium qui post baptismum immolaverunt. Conc. eod. tit. 2.

De eisdem si idolis tantum manus dederunt aut id ipsum post poenitentiam iteraverunt. Conc. eod. tit. 3.

De eisdem si catechumeni adhuc immolant quando baptizentur. Conc. eod. tit. 4.

De sacerdotibus Gentilium qui jam non sacrificant, quando communicent. Conc. eod. tit. 55.

De fidelibus ne ad Capitolium causa sacrificandi accedant. Conc. eod. tit. 59.

De his qui post baptismum administraverint, aut tormenta exercuerunt vel capitalem sententiam protulerunt. Epist. Innocentii ad Exuperium Tolosanum 8, tit. 2.

Quod qui preces vel criminales dictant habeantur immunes. Epist. Innocentii ad Exuperium 8, tit. 5.

De baptizatis qui postea conviviis Gentilium et [Col. 0090A] escis immolatitiis usi sunt aut idola adoraverunt, vel homicidiis aut fornicationibus contaminati sunt. Epist. Leonis ad Rusticum 66, tit. 17.

Captivis aut terrore aut fame cum veneratione cibos immolatitios edere compulsis poenitentia concedenda. Epist. Leonis ad Nicetam 68, tit. 5.

Quod Arianorum clerici non sint recipiendi in suis officiis quamvis eorum baptismum, quem catholicum constat, confirmet Ecclesia. Epist. Innocentii ad Alexandrum 23, tit. 3.

De his qui metu in haeresem lapsi sunt ut si conversi fuerint recipiantur. Epist. Leonis ad Anatolium 49, tit. 2.

De his qui haereticorum erroribus metu vel voluntate implicantur ut per satisfactionem ab Ecclesia suscipiantur. Epist. Leonis ad eumdem Anatolium 52.

De suscipiendis clericis quos Bonosus antequam damnaretur ordinasse cognoscitur. Epist. Innocentii [Col. 0090B] ad Laurentium 25, § 2.

Quod non admittantur ad clerum clerici qui sunt ab haereticis ordinati. Epist. Innocentii ad Rufum 25, tit. 3.

Quod hi qui a Bonoso haeretico ordinati sunt clerici propterea sunt recepti, ne scandalum seminetur Ecclesiae. Epist. ead. tit. 5.

De Donato Novatianorum episcopo et de Maximo ex Donatistis episcopo, ut datis fidei suae libellis in episcopatus honore permaneant. Epist. Leonis ad Africanos episcopos 69, tit. 2.

Quod omnis cujuslibet ordinis clericus qui catholicam deserens haereticae se communioni miscuerit in eo gradu in quo erat sine promotione permaneat. Epist. Leonis ad Januarium Aquileiensem 64.

De his qui haereticorum erroribus metu vel voluntate implicantur ut per satisfactionem ab Ecclesia suscipiantur, et ut haereticorum nomina ad altare non recitentur. Epist. Leonis ad Anatolium Constantinopolitanum 52.

[Col. 0090C] De memoria episcopi Joannis in laudem fidei, et mentione praevaricatoris Acacii. Sacra Justini ad Hormisdam papam 88.

Quod haereticorum nomina ad altare non recitentur. Epist Leonis ad Anatolium 49, tit. 3.

Ut specialiter in ecclesia nomen taceatur Acacii. Epist. Anastasii ad Anastasium Augustum 84, tit. 3.

De scriptis gratiae et pacis. Epist. Innocentii ad Aurelium et Augustum 15.

Hortatoria epistola Innocentii ad Julianam nobilem 19.

[Col. 0090D] De pace ubi episcopus et presbyter compresbyteri dicuntur. Epist. Innocentii ad Alexandrum Antiochenum 20.

De pace et quibusdam fratribus receptis. Epist. Innocentii ad Alexandrum 22.

De sancto Joanne Constantinopolitano episcopo ex receptione fratrum. Epist. ad Acacium Beroeae episcopum 24.

De commendatione Juliani episcopi vel eorum clericorum qui Flaviano episcopo in Fide adhaeserunt. Epist. Leonis ad Anatolium 49, tit. 4.

De Antiochena ecclesia et memoria sancti Joannis et quibusdam fratribus receptis. Epist. Innocentii ad Bonifacium presbyterum 19.

De gratulatione fidei missis scriptis probata. Epist. Leonis ad Anatolium 49, tit. 1.

De pace ecclesiarum. Epist. Acacii Constantinopolitani ad Simplicium urbis Romae episcopum 78.

De amplexione charitatis et commendatione Terentiani [Col. 0091A] et matris ejus. Epist. Felicis ad Zenonem episcopum 81.

Ubi episcopus Joannis Constantinopolitani professionem dirigit propter orientales clericos qui eorum communionem poposcerint. Epist. Hormisdae ad Hispaniae episcopos 92.

Ubi de communione Constantinopolitanae Ecclesiae scribens ei gratulatur quod Justinus Augustus de fide sancti Joannis acceptum destinaverit. Epist. Hormisdae ad Joannem episcopum Illicitanae ecclesiae 89.

Ubi Hierosolymitani dato libello fidei suae in communione debeant recipi. Epist. Hormisdae ad Epiphanium 93.

De gratulationis bono quo pax Ecclesiae conservetur. Scriptum Hormisdae ad episcopos Baeticae 95.

[Col. 0092A] De Attico Constantinopolitano episcopo et reddita communione. Epist. Innocentii ad Maximianum 21.

De directis libris regulae pastoralis. Epist. Gregorii ad Leandrum 98.

De pallio a beati Petri apostoli sede transmisso. Epist. Gregorii ad Leandrum 99.

De muneribus beato Petro apostolo a Reccaredo principe missis. Epistola Gregorii ad Reccaredum 100, tit. 2.

De clave corporis beati Petri, et de cruce Domini missa, et de pallio ad Leandrum episcopum directo. Epist. Gregorii ad Reccaredum regem 100, tit. 7.

Si quis in aegritudine vel a medicis sectus est vel a barbaris castratus est, placuit ut iste talis permaneat ⁜ b in clero: si quis autem sanus seipsum abscidit, etiam si est in clero, cessare debet, et ex hoc nullum talem oportet ordinari: sicut autem de his qui vel affectaverunt vel ausi sunt seipsos abscidere, haec quae diximus statuta sunt, ita si qui ⁜ c vel a barbaris vel a dominis suis facti sunt, et probabilis vitae sunt ⁜ d , tales hos suscipit ecclesiastica regula ad clerum.

Quoniam multa sive per necessitatem ⁜ g sive ex quacunque causa contra regulam gesta sunt, ita ut homines ex vita gentili nuper adhuc catechizati ⁜ h vel instituti statim ad spiritalem baptismum venissent, et continuo cum baptizati sunt etiam ad episcopatum vel ad presbyterium provecti sunt, recte igitur visum est de caetero nihil tale fieri; nam et tempore opus est ut sit catechumenus, et post baptismum multa probatione indiget. Evidens namque est apostolicum praeceptum dicens: Non neophytum, ne forte elatus in judicium incidat et laqueum diaboli. Si vero praecedente tempore mortale aliquid admiserit ⁜ i , et convictus duobus vel tribus testibus fuerit, cessabit [Col. 0093C] a clero qui hujusmodi est; si quis vero praeter haec facit, tanquam contraria statutis sancti concilii gerens, etiam ipse periclitabitur de statu sui cleri.

Omnismodis interdicit sancta synodus neque episcopo, neque presbytero, neque diacono, neque ulli clericorum omnino licere permitti habere secum mulierem extraneam, nisi forte mater aut soror aut thia ⁜ j , id est vel amita vel matertera sit: in his [Col. 0094A] namque solis personis et horum similibus omnis quae ex mulieribus est suspicio declinatur. Qui autem praeter haec agit, periclitabitur de clero suo.

Episcopum oportet ab omnibus episcopis, si fieri potest, qui sunt in provincia ejus ordinari; 3 si vero hoc difficile fuerit vel urgente necessitate vel itineris longitudine, certe tres episcopi debeant ⁜ k in unum esse congregati; ita ut etiam caeterorum qui absentes sunt consensum litteris teneant, et ita faciant ordinationem. Potestas sane vel confirmatio pertinebit per singulas provincias ad metropolitanum episcopum.

Servetur et ista sententia, ut hi qui ab aliis excommunicantur [Col. 0094B] ab aliis ad communionem non recipiantur. Requiratur sane, ne forte qui ex aliqua indignatione animi aut contentione aut qualibet tali commotione stomachi episcopi sui excommunicatione abstenti sunt. Ut ergo digna haec possint examinatione perquiri, recte visum est, per singulos annos in singulis quibusque provinciis bis in anno episcoporum concilium fieri, ut simul in unum convenientes ex omni provincia, hujusmodi examinent quaestiones: ut ita demum hi qui ob culpas suas episcoporum suorum offensas merito contraxerunt, digne etiam a caeteris excommunicati similiter habeantur, quousque in communione vel ipso episcopo suo visum fuerit humaniorem circa eos ferre sententiam. Habeatur autem concilium semel ante dies [Col. 0094C] Quadragesimae, ut omnibus si quae sunt simultatibus amputatis, mundum solemne Deo munus possit offerri; secundum vero concilium agatur circa tempus autumni.

Mos antiquus perduret in Aegypto vel Libya et Pentapoli, ut Alexandrinus episcopus horum omnium habeat potestatem, quoniam quidem et Romano episcopo hoc idem moris est. Similiter autem et [Col. 0095A] apud Antiochiam caeterasque provincias honor suus unicuique servetur Ecclesiae. Per omnia autem manifestum quod si quis praeter voluntatem et conscientiam metropolitani episcopi fuerit ordinatus, hoc concilium magnum et sanctum censuit non debere esse episcopum: sane si communi omnium consensu rationabiliter probato secundum ecclesiasticam regulam, duo vel tres animositate ducti per contentionem contradicant, obtineat plurimorum sententia sacerdotum.

Quoniam mos antiquus obtinuit et vetusta traditio ut Aeliae, id est Hierosolymorum episcopo deferatur ⁜ a habeat consequenter 4 honorem, manente tamen civitatis metropolitanae propria dignitate.

Si qui voluerint venire ad Ecclesiam catholicam ex Novatianis, placuit sancto concilio ut ordinentur, et sic maneant in clero. Ante omnia autem hanc ab eis confessionem per scripturam exigi oportet, ut fateantur se communi consensu catholicae Ecclesiae statuta observaturos, id est communicaturos se et his qui forte secundas nuptias experti sunt, vel his qui persecutionis tempore lapsi sunt. Quibus tamen lapsis poenitentiae modus et tempus ascriptum est, ut in omnibus sequantur ea quae in Ecclesia catholica observantur, et sic ubique idem omnes ⁜ b ipsi fuerint inventi sive in vicis seu in urbibus, clerici ordinentur a catholicis qui inveniuntur, et sic etiam in clero persistant unusquisque in statu suo. Si vero episcopus [Col. 0095C] vel presbyter catholicae Ecclesiae fuerit, ad quem aliqui ex his accedunt, certum est quod episcopus quidem catholicus suam habeat dignitatem, similiter autem et presbyter et diaconus habeant. Hi vero qui ab istis veniunt, si forte episcopus fuerit, habeat presbyterii dignitatem, nisi forte et placeat episcopo catholico concedere ei etiam episcopalis nominis honorem; si vero non placuerit, inveniat ei locum, ut sit in parochia in clero episcopus aut presbyter, dum tamen ut in civitate non videantur duo episcopi esse, et ille omnimodo in clero permanere videatur.

Si qui sine examinatione promoti presbyteri sunt, et postea examinati confessi sunt peccata sua, et [Col. 0095D] cum confessi fuissent, contra regulam venientes homines manus eis temere imposuerunt, hos ecclesiasticus ordo non recipit: in omnibus enim quod irreprehensibile ⁜ c est defendit Ecclesia.

Quicunque ex his qui lapsi sunt, et per ignorantiam ordinati sunt vel contemptu eorum qui eos ordinaverunt, hoc non praejudicat regulae ecclesiasticae; cum enim compertum fuerit, deponentur ⁜ d .

Placuit sanctae synodo, licet indigni sint 5 misericordia, [Col. 0096A] tamen aliquid circa eos humanitatis ostendi. Si qui ergo ex animo poenitent, tribus annis inter audientes habeantur: si tamen fideles sunt, et septem annis aliis inter poenitentes sint; duobus item annis extra communionem in oratione sola participent populo. Si qui vero per fidei gratiam ⁜ e vocati primo quidem ostenderunt fidem suam deposito militiae cingulo, post haec autem ad proprium vomitum reversi sunt, ut et pecunias darent et ambirent redire rursum ad militiam, isti decem annis sint inter poenitentes post primum triennium quo fuerint inter audientes: ab omnibus vero illud praecipue observetur, ut animus eorum et fructus poenitentiae observetur. Quicunque enim cum omni timore et lacrymis perseverantibus et operibus bonis conversationem suam [Col. 0096B] non verbis solis, sed opere et veritate demonstrant, cum tempus statutum etiam ab his fuerit impletum et orationibus jam coeperint communicare, licebit episcopo etiam humanius circa eos aliquid cogitare. Qui vero indifferentem habuerint lapsum suum, et sufficere sibi quod ecclesiam introierint arbitrantur, isti omnimodo tempora statuta complebunt.

De his vero qui recedunt ex corpore, antiquae legis regula observabitur etiam nunc; ita ut si forte recedit ex corpore, necessario vitae suae viatico non defraudetur. Quod si desperatus aliquis recepta communione supervixerit, sit inter eos qui sola oratione communicant: de his omnibus tamen qui ex corpore recedunt, in tradenda eis communione cura et probatio [Col. 0096C] sit episcopo.

Placuit huic sancto et magno concilio de catechumenis qui lapsi sunt, ut tribus annis inter audientes verbum sint tantummodo; post haec vero orent cum catechumenis.

Pervenit ad sanctum concilium quod in locis quibusdam et civitatibus presbyteris sacramenta diaconi porrigant: hoc neque regula neque consuetudo tradidit, ut hi qui offerendi sacrificii non habent potestatem his qui offerunt corpus Christi porrigant. Sed et illud innotuit quod quidam diacones etiam ante [Col. 0096D] episcopos sacramenta sumant. Haec ergo omnia amputentur, et maneant 6 diacones intra suam propriam mensuram, scientes quia episcoporum quidem ministri sunt, a presbyteris vero inferiores sunt: accipiant ergo secundum ordinem post presbyteros ab episcopo vel presbytero; quod si non fuerint in praesenti vel episcopus seu presbyter, tunc ipse proferat et det. Sed ne sedere quidem liceat in medio presbyterorum diacones; extra regulam est enim et extra ordinem ut hoc fiat: si quis autem non vult his sufficiens esse, post hanc definitionem cesset esse diaconus.

Propter multas perturbationes et frequentes tumultus seditionum quae fieri solent, placuit omnimodo ⁜ b abscidi istam consuetudinem quae contra regulam est, si ubi tamen fit, id est ne de civitate ad civitatem transeat vel episcopus vel presbyter vel diaconus. Si quis vero post haec statuta sancti hujus concilii tale aliquid audere tentaverit, infringetur ⁜ c omni genere hujuscemodi conatus, et restituetur propriae Ecclesiae in qua ordinatus est.

Si qui vero sine respectu Dei agentes et timorem Dei ante oculos non habentes, neque ecclesiastica statuta custodientes, recesserint ab Ecclesia sua, sive [Col. 0097B] presbyteres, sive diacones, vel in quocunque ecclesiastico ordine positi fuerint, non debent suscipi in ecclesia alia, sed et cum omni necessitate cogantur ut redeant ad Ecclesias suas; aut si permanserint, excommunicari oportet.

Si quis ausus fuerit aliquem qui ad alterum pertinet ordinare in sua Ecclesia, cum non habeat consensum episcopi ipsius ⁜ e a quo recessit clericus, irrita sit hujusmodi ordinatio.

Quoniam multi clerici avaritiae causa turpia lucra ⁜ f sectantes, obliti sunt divini praecepti quo dictum est: [Col. 0097C] Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, fenerantes contesimas exigunt, statuit hoc sanctum concilium: si quis inventus fuerit post hanc definitionem 7 usuram accipere, vel ex quolibet tali negotio turpia lucra sectari, vel etiam species frumentorum ad sexcuplum dare; omnis qui tale aliquid commentus fuerit ad quaestum, dejicietur ex clero, et alienus ab ecclesiastico habeatur gradu.

Si quis confugerit ad Ecclesiam catholicam de Paulianistis et Cataphrygis ⁜ g , statutum sit rebaptizari ⁜ h eos omnimodo debere. Si qui vero clerici erant apud eos, siquidem inculpati fuerint et irreprehensibiles, rebaptizati rursus etiam ordinentur ab episcopo Ecclesiae catholicae; si vero examinati minus [Col. 0097D] apti fuerint reprehensi ⁜ i , deponi eos oportet: similiter autem circa diacones, et de omnibus qui in eodem clero inveniuntur eadem forma servabitur. Commemorabimus autem diaconissas quae in hoc ordine inventae sunt, quae nec manus impositionem [Col. 0098A] aliquam habent, ita ut omni genere inter laicas habeantur: similiter autem diaconissae quae in catholico canone non habentur, simili loco, id est, laicae et tanquam non consecratae deputentur.

Quoniam sunt in die dominica quidam ad orationem genua flectentes et in diebus Pentecostes, propterea est itaque constitutum a sancta synodo, quoniam consonans et conveniens per omnes Ecclesias custodienda consuetudo est, ut stantes ad orationem ⁜ k Domino vota reddamus.

[Col. 0098B] Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium conditorem: et in unum Dominum nostrum Jesum Christum, Filium Dei, natum de Patre unigenitum, hoc est de substantia Patris, Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, natum, non factum, consubstantivum ⁜ l Patri, id est unius substantiae cum Patre, quod Graeci homousion dicunt, 8 per quem omnia facta sunt quae in coelo ⁜ m et quae in terra; qui propter nos homines ⁜ n et propter nostram salutem descendit, incarnatus est, atque homo factus, passus, mortuus est; resurrexit tertia die; ascendit in coelos, venturus judicare vivos et mortuos: et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt: erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quod ex nullis [Col. 0098C] exstantibus factus est, aut ex aliqua substantia vel natura, eum dicentes esse mutabilem et convertibilem, Filium Dei perhibendo; hos anathematizat et condemnat catholica et apostolica Ecclesia.

Haec est fides quam exposuerunt Patres: primum quidem adversus Arium blasphemum dicentem creaturam esse Filium Dei: et adversus omnem haeresem Sabellii, Photini, Pauli Samosateni, Manichaei, Valentini, Marcionis, et adversus omnem omnino haeresem, si qua insurrexerit contra catholicam et apostolicam Ecclesiam: quas omnes condemnarunt Nicaeam congregati episcopi trecenti decem et octo quorum nomina et provinciae conscriptae sunt: sed plerique studiosi servi Dei magis curam gesserunt Orientalium episcoporum nomina describere, propter hoc quod [Col. 0098D] Occidens non similiter inquisitionem de haeresibus habuerit ⁜ o .

⁜ p Et subscripserunt trecenti decem et octo Patres qui in eodem concilio convenerant.

Osius episcopus civitatis Cordubensis provinciae [Col. 0099A] Hispaniae ⁜ a dixit: ita credo sicut superius scriptum est. Victor et Vincentius presbyteri urbis Romae subscripserunt.

Presbyteros qui immolaverunt et postea iterum certamen inierunt, si hoc ipsum ex fide et non aliquo argumento sibimet praeparantes egerunt, ut iterum [Col. 0103D] teneri viderentur ⁜ a ut ⁜ b tormentis subjici tanquam putentur inviti; si ergo ex fide luctati sunt et non ex compacto ad ostentationem ut offerrentur ipsi fecerunt, hos placuit honorem quidem sedis propriae retinere, offerre autem illis, et sermonem ad populum facere, aut aliquibus sacerdotalibus officiis fungi, non liceat.

Diacones similiter qui immolaverunt, postea autem iterum luctati ⁜ c sunt, alias siquidem honorem habere oporteat, cessare vero debere ab omni sacro ministerio, ita ut nec panem nec calicem offerant ⁜ d , nisi forte aliqui episcoporum conscii fuerint laboris eorum et humilitatis et mansuetudinis, et voluerint eis aliquid amplius tribuere vel adhibere; penes ipsos ergo de his erit potestas.

Qui fugientes tempore persecutionis comprehensi sunt vel a familiaribus seu a domesticis traditi, et vel bona propria amiserunt vel sustinuerunt tormenta vel etiam carceribus inclusi sunt, et tamen se proclamaverunt [Col. 0104D] esse Christianos, quin etiam perseverante violentia ad id usque perducti sunt, ut manus eorum apprehensas et violenter attractas super sacrificia imponerent, illis scilicet perseverantibus in fide Christianos ⁜ e se esse vociferantibus; hoc ergo quod eis invitis et aliis cogentibus contigit, si luctu et moerore animi acerbe se ferre demonstrant, ipsosque ⁜ f humili [Col. 0105A] per bonam conversationem habitu incedentes dolere se quod inviti coacti sunt doceant, hos tanquam inculpatos a communione non vetari ⁜ a . Si autem jam prohibiti sunt ab aliquibus a communione, majoris diligentiae et inquisitionis causa aut per aliquorum ignorantiam, statim recipi oportere. Hoc autem observari oportet et de clericis et de laicis omnibus: laicos sane qui in similes necessitatis causas inciderunt, tanquam qui nihil peccaverunt, maxime si eos probabilis vita commendet, ad ordinationem recipi placuit.

De his qui sacrificare coacti sunt, sed etiam de his qui in templis idolorum, coenaverunt, si qui eorum cum habitu cultiore ad templa perducti sunt, atque ibi pretiosiore adhuc veste mutata coenae ⁜ b , participes [Col. 0105B] facti sunt idolorum, indifferenter sumentes omnia quae fuerunt apposita: placuit inter audientes uno anno constitui, tribus autem aliis annis agere poenitentiam, sed ex ipso triennio per biennium tantummodo orationi communicare, tertio autem anno reconciliari sacramentis.

Quotquot autem ascenderunt templa cum veste lugubri et recumbentes inter alios manducaverunt flentes, si compleverint 19 poenitentiam triennii tempus, sine oblatione suscipiantur ad communionem, id est ut ipsi oblationem non offerant; si autem perducti ad templa non manducaverunt, biennio maneant in poenitentia, tertio vero anno communicent, sed sine oblatione ut dictum est, ut quarto jam anno perfectionem [Col. 0105C] suam recipiant. Episcopum hinc ⁜ c habere licentiam oportet, ut perspecta singulorum conversatione normam regulamque conversationis attribuat, id est aut humanius agens secundum vitae modum tempus alicui breviare, aut etiam prolixius, quod correctionis necessarium viderit, addere. Discutiatur autem omnium horum et praecedens vita et posterior, et ita circa eos sacerdotalis humanitas moderetur.

De his qui minis tantum cesserunt, aut bonorum oblatione aut transportationis poena deterriti sacrificaverunt, et nunc usque non poenituerunt neque conversi sunt, modo autem, id est tempore hujus synodi, se obtulerunt conversionis suae consilium capientes, placuit eos usque ad magnum diem inter [Col. 0105D] audientes suscipi, poenitentiam autem agere triennio, et post alios duos annos sine oblatione communicari, et ita demum sex annis completis ad perfectum pervenire. Quod si aliqui ante hoc concilium suscepti sunt ad poenitentiam, ex illo tempore imputabitur eis initium sexennii constituti: quod si alicui horum quodlibet mortis periculum aut ex aegritudine aut ex aliqua causa acciderit, his communionem propter viaticum suum non negari.

De his qui festis diebus paganorum in remotis eorum locis conviviis interfuerunt, et suas nihilominus [Col. 0106A] epulas ibidem portaverunt atque comederunt, placuit ut post biennii poenitentiam suscipiantur; ita tamen, utrum cum oblatione recipiendi sint an ad solam communionem admitti deceant, unusquisque episcoporum examinet, vitae eorum praeteritae et praesentis habita consideratione.

Hi autem qui secundo et tertio sacrificaverunt per vim coacti, quatuor annis ad poenitentiam se submittant, duobus autem aliis sine oblatione communicent, septimo autem anno perfectionem recepturi communionis.

Quotquot autem non solum a fide dominica deviarunt, [Col. 0106B] sed etiam insurrexerunt in alios et fratribus persuaserunt et rei facti sunt persuasionis, hi per triennium quidem inter catechumenos habeantur, per aliud autem sexennium poenitentiae recipiant locum, alio vero anno, id est decimo, communionem sine oblatione recipiant, ut completo decennio perfectione fruantur: in eo autem ipso tempore etiam vita eorum et conversatio consideranda est.

Diaconi quicunque cum ordinantur, si in ipsa ordinatione protestati sunt dicentes velle se habere uxores nec posse se continere, hi postea, si ad nuptias convenerint, maneant in ministerio propterea quod his episcopus licentiam dederit: quicunque sane tacuerunt et susceperunt manus impositionem [Col. 0106C] professi continentiam, et postea ad nuptias convenerunt, a ministerio cessare debebunt.

Desponsatas puellas et postea ab aliis raptas placuit erui et his reddi quibus fuerant antea desponsatae, etiam si eas a raptoribus florem pudoris amisisse constiterit.

Eos qui ante baptismum sacrificaverunt et postea baptismum consecuti sunt, placuit ad ordinem promoveri, tanquam ab omni crimine lavacri salutaris sanctificatione purgatos.

Vicarios episcoporum, quos Graeci chorepiscopos dicunt, non licere vel presbyteros vel diaconos ordinare, [Col. 0106D] sed nec presbyteris civitatis sine episcopi praecepto amplius aliquid imperare, vel sine auctoritate litterarum ejus in unaquaque parochia aliquid agere.

De his qui in clero sunt presbyteri vel diaconi et abstinent a carnibus, hoc placuit statui, ut non eas tanquam immundas contemnant, contingant tamen, a quibus quidem 21 si abstinere volunt habeant potestatem; ita tamen ut si quando cum oleribus coquuntur, eadem tanquam carnibus polluta non judicent, sed de his ad cibum assumant quamvis a carnibus [Col. 0107A] se abstineant. Quod si in tantum eas immundas et abominabiles judicaverint, ut nec olera quae cum carnibus coquuntur aestiment comedenda, tanquam non consentientes huic regulae, cessare ⁜ a hos oportet a ministerio et ordine suo. Si quis autem hanc regulam monitus non ⁜ b obedierit, sed carnes ut dictum est immundas et abominandas aestimaverit, cessare debet ab ordine suo.

Si qua de rebus ecclesiae, cum episcopus non est, presbyteri vendiderint, placuit rescisso contractu ad jus ecclesiasticum revocari: in judicio autem erit episcopi constitutum si pretium debeat recipi necne, propter quod saepe contingit distractarum rerum redditus ampliorem summam pro accepto pretio reddidisse.

In hoc titulo Graeca verba haec sunt: Περὶ τῶν ἀλογευσαμένων ἢ καὶ ἀλογευομένων, quae nos Latine possumus dicere: De his qui irrationabiliter versati sunt sive versantur. Sensus autem in hac sententia duplex esse potest, qui ex objectis conjicitur, aut de his qui cum pecoribus coitu mixti sunt, aut more pecorum incesta cum propinquis sanguine commiserunt. Quotquot igitur ante vicesimum aetatis suae annum tale crimen admiserint, quindecim annis in poenitentia exactis, orationi tantum incipiant communicare, et quinquennio altero in communione orationis solius perdurantes post vicesimum cum oblatione ad communionem suscipiantur. Discutiatur autem et vita eorum quae fuerit in tempore poenitentiae, et ita [Col. 0107C] hanc humanitatem consequantur: quod si qui perseverantius abusi sunt hoc crimine, ⁜ c prolixiore tempore id est viginti annorum poenitentiam solam suscipiant. Quotquot vero exacta viginti annorum aetate et uxores habentes in hoc crimine inciderunt, viginti quinque annis poenitentia acta ad communionem orationum admittantur; in qua communione orationum altero quinquennio perdurantes plenam communionem cum oblatione ⁜ d percipiant. Quod si aliqui et uxores habentes et excidentes quinquagesimum aetatis suae annum in hoc prolapsi 22 sunt, ad exitium vitae tantum communionem mereantur.

Hos eosdem sane non solum ⁜ e idem leprosos [Col. 0107D] crimine hujuscemodi factos, sed et alios isto suo morbo replentes, placuit inter eos orare qui tempestate jactantur, qui a nobis energumeni intelliguntur.

Si qui episcopi suscepti non sunt a sua dioecesi in qua fuerant ⁜ f denotati, ad eamdem judicis edicto redire compellantur; quod si voluerint alias ecclesias occupare et vim facere aliis episcopis, quos ibi [Col. 0108A] invenerint, seditiones excitando adversus eos, hos segregari oportet. Quod si volunt in presbyterio in ecclesia ubi prius fuerant tanquam presbyteri residere, non repellantur a propria dignitate: quod si etiam ibi seditiones concitare probantur episcopis ibidem constitutis, segregari eos necesse est et nihilominus presbyterii dignitate privari.

Quotquot virginitatem polliciti praevaricati sunt professione contempta, inter digamos, id est qui ad secundas nuptias transierunt, haberi debebunt: virgines autem puellas, quae tanquam sorores cum nonnullis viris habitare volunt, ab eorum consortio prohibemus.

[Col. 0108B] Si quis adulterium commiserit, septem annis in poenitentia completis, perfectioni reddatur secundum pristinos gradus.

De mulieribus quae fornicantur et partus suos necant, sed et de his quae agunt secum ut utero conceptos excutiant, antiqua quidem definitio usque ad exitum vitae eas ab Ecclesia removit: humanius autem nunc definimus, ut eis decem annorum tempus poenitentiae tribuatur.

Qui voluntarie homicidium fecerunt ad poenitentiam quidem jugiter sese committant: 23 circa exitum autem vitae communione digni habeantur, et ⁜ g decennium poeniteant.

Eos vero qui non voluntate sed casu homicidium fecerint, prior quidem regula post septem annorum poenitentiam communioni sociavit secundum gradus constitutos: haec vero humanior definitio quinquennii tempus ⁜ h tribuit.

Qui auguria, auspicia, sive somnia, vel divinationes quaslibet secundum morem gentilium 24 observant, aut in domos suas hujuscemodi homines introducunt in exquirendis aliquibus [ U. add. rebus] arte malefica, aut ut domos suas lustrent; confessi, quinquennio ⁜ i poenitentiam agant secundum antiquas regulas constitutas.

Si quis sponsam habens sorori ejus forsitan intulerit vitium, eique inhaeserit tanquam suae, et sibi expetendam esse conjunctionem, hac autem ⁜ j decepta, postea uxorem duxerit desponsatam; illa vero quae vitium passa est, si forte necem sibi intulerit: omnes hi qui hujus facti sunt conscii decem annis in poenitentiam redigantur secundum canones constitutos.

Presbyter si uxorem duxerit, ab ordine illum deponi debere: quod si fornicatus fuerit vel adulterium commiserit, extra Ecclesiam abjici et ad poenitentiam [Col. 0109B] inter laicos redigi oportet.

Mulier si duobus fratribus nupserit, abjici debere usque ad diem mortis; sed propter humanitatem in extremis suis sacramentis ⁜ c conciliari oportet, ita tamen ut si forte sanitatem recuperaverit, matrimonio soluto, ad poenitentiam admittatur. Quod si defuncta fuerit mulier in hujusmodi consortio constituta, difficilis erit poenitentia remanenti: quae sententia tam viros quam mulieres tenere debebit.

De his qui frequenter uxores ducunt et his qui saepius nubunt, tempus quidem quod his constitutum est manifestum est ⁜ d observare; 25 conversatio [Col. 0109C] autem et fides eorum tempus abbreviabit.

Si quis concupita muliere, etiamsi concubitus ejus desiderium habeat, non autem subsequatur effectus, manifestum est hunc fuisse per divinam gratiam liberatum.

Catechumenus, id est audiens, qui ingreditur ecclesiam et stat cum catechumenis, si peccare fuerit visus, figens genua audiat verbum, sed abstineat ab illo peccato quod fecit; quod si in eo perdurat, abjici omnino debere.

De praegnantibus: quoniam oportet baptizari quando volunt, nihil enim in hoc sacramento commune est, [Col. 0109D] ⁜ e pariturae et illi quod de ejus utero fuerit ⁜ f editum; [Col. 0110A] quia uniuscujusque in illa confessione libertas arbitrii declaratur.

Presbyterum convivio secundarum nuptiarum interesse non debere, maxime cum petatur secundis nuptiis poenitentiam tribuere. Quis ergo est presbyter qui propter convivium illis consentiat nuptiis?

⁜ h Si cujus uxorem adulterium commisisse cum esset laicus fuerit comprobatum, hic ad ministerium ecclesiasticum admitti non potest. Quod si, in clericatu jam constituto eo ⁜ i , adulteravit, dato repudio dimittere eam debet: si vero retinere ejus consortium velit, non potest suscepto ministerio perfrui.

Qui admiserit corporale peccatum, et hic postea presbyter ordinatus est, si confessus fuerit quod ante ordinationem suam peccaverit, 26 non quidem offerat; maneat autem in aliis officiis propter ejus studii utilitatem: nam et caetera peccata censuerunt plurimi etiam ordinatione privare ⁜ j . Quod si de his non fuerit confessus nec ab aliquo poterit manifeste convinci, huic ipsi de se potestas est permittenda.

Similiter et ⁜ k diaconus si in eodem culpae genere fuerit involutus, sese a ministerio cohibebit.

Presbyter ante triginta annorum aetatem non ordinetur, [Col. 0110C] quamvis sit probabilis vitae, sed observet usque ad praefinitum tempus; Dominus enim tricesimo anno baptizatus est, et tunc praedicavit.

Si quis in aegritudine constitutus fuerit baptizatus, presbyter ordinari non debet; non enim fides filius voluntaria sed ex necessitate est: nisi forte postea hujus ipsius studium et fides probabilis fuerit, aut hominum raritas cogat.

Presbyteri qui conregionales non sunt in ecclesia, praesentibus episcopis vel presbyteris civitatis, offerre non poterunt nec panem dare, in oratione autem calicem dabunt. Quod si absentes sint civitatis sacerdotes et fuerit invitatus, in oratione solus poterit [Col. 0110D] dare vicarii autem episcoporum, quos Graeci chorepiscopos [Col. 0111A] vocant, constituti sunt quidem ad exemplum septuaginta seniorum, sed tanquam consacerdotes propter sollicitudinem et studium in pauperes offerant et honorabiles habeantur.

Diaconi septem esse debent secundum regulam, quamvis magna sit civitas, ⁜ a cui regulae auctoritas erit liber Actuum apostolorum.

Si quis nuptias in accusationem deduxerit, et mulierem fidelem ac religiosam cum viro suo dormientem abominandam crediderit aut etiam accusandam, tanquam non posse conjugatos in regnum Dei ingredi, anathema sit.

Si quis carnes manducantem ex fide cum religione, praeter sanguinem et idolo immolatum et suffocatum, crediderit condemnandum, tanquam spem non habentem ⁜ a quod eas manducet, anathema sit.

Si quis servum alienum occasione religionis doceat dominum suum debere contemnere et ejus ministeriun destituere, ac non potius docuerit eum suo domino bona fide et cum omni honorificentia deservire, anathema sit.

Si quis discernit presbyterum conjugatum tanquam occasione nuptiarum, quod offerre non debet, et ab [Col. 0113B] ejus oblatione ideo se abstineat ⁜ b , anathema sit.

Si quis docet domum Dei contemptibilem esse debere et congregationes quae in ea fiunt, anathema sit.

Si quis extra ecclesiam privatim populos congregans contemnat ⁜ c ecclesiasticas sanctiones ipsamque ecclesiam, apud se autem sine consilio episcopi cum presbyteris ⁜ d agat, anathema sit.

Si quis oblationes fructuum vel primitias ecclesiae debitas [ U., deditas] voluerit extra ecclesiam 30 accipere vel dare, praeter conscientiam episcopi vel ejus cui ejusmodi officia commissa sunt, et non magis [Col. 0113C] cum consilio ejus de his agendum putaverit, anathema sit.

Si quis dederit vel acceperit fructuum oblationes extra episcopum vel eum qui constitutus est ab eo ad dispensandam misericordiam [ T. 1, mercedem] pauperibus; et qui dat et qui accipit, anathema sit.

Si quis vel virginitatem vel continentiam professus tanquam abominabiles nuptias judicat, et non propter solum hoc, quod continentia et virginitas bonum sanctumque propositum sit, anathema sit.

Si quis propter Deum virginitatem professus in [Col. 0113D] conjugio positos per arrogantiam vituperaverit, anathema sit.

Si quis contemnendos duxerit agapem facientes et propter honorem Domini fratres pauperes convocantes, et noluerit communicare vocationibus eorum, tanquam in nihilum ⁜ e quod fit deducens ⁜ f , anathema sit.

Si quis virorum putaverit sancto proposito id est continentiae convenire ut pallio [ Ae., B. R., U., palleo] utatur, tanquam ex eo justitiam habiturus, et reprehendat vel judicet alios qui cum reverentia birris utuntur et alia veste communi quae in usu est, anathema sit.

Si qua mulier hoc proposito utile ⁜ g judicans virili veste utatur, ad hoc ut viri habitum imitetur, anathema sit.

Si qua mulier derelicto viro discedere voluerit, soluto vinculo conjugali, nuptias condemnando, anathema [Col. 0114B] sit.

Si ⁜ h quis dereliquerit filios proprios et non eos alit, et secundum quod pietatis est necessaria non praebuerit, sed occasione continentiae negligendos putaverit, anathema sit.

Si qui filii parentes maxime fideles deseruerint in occasione cultus ⁜ i , hoc justum esse judicantes, et non potius debitum honorem parentibus reddiderint, ut hoc ipsum in eis venerentur quod fideles sunt, anathema sit.

[Col. 0114C] Quaecunque mulier ⁜ j religioni judicans convenire comam sibi amputaverit, quam Deus ad velamen ejus et ad memoriam subjectionis illi dedit, tanquam resolvens jura subjectionis, anathema sit.

Si quis, tanquam hoc continentiae convenire judicans, die Dominico jejunaverit in ejusdem diei contemptum, anathema sit.

Si qui eorum qui in proposito sunt continentiae praeter necessitatem corporalem superbiat et jejunia communia totius Ecclesiae putaverit contemnenda, perfectam in 32 sua scientia [ Ae., conscientia] vindicans [ U., judicans] rationem, anathema sit.

Si quis per superbiam tanquam ⁜ k perfectum se aestimans, conventus qui per loca et basilicas sanctorum martyrum fiunt vel accusaverit, vel etiam oblationes quae ibidem celebrantur spernendas esse crediderit, memoriasque sanctorum contemnendas, anathema sit.

Haec autem scripsimus non abscidentes eos qui in [Col. 0115A] Ecclesia Dei secundum Scripturas sanctum propositum continentiae eligunt, sed eos qui suspiciunt habitum ejus et in superbiam efferuntur adversus eos qui simplicius vivunt [ Ae., simplices sunt]. Sed eos ⁜ a condemnamus qui se extollunt adversus Scripturas et ecclesiasticos canones et nova introducunt praecepta. Nos autem et virginitatem cum humilitate admiramur, et continentiam cum castitate et religione Deo acceptissimam dicimus, et renuntiationem saecularium negotiorum atque actuum [ U., aptum] cum humilitate discessum approbanda laudamus, et nuptiarum vinculum quod secundum castitatem secum perdurat honoramus, et divites cum justitia et operibus bonis non abjicimus, et parcimoniam cum veste humili [Col. 0116A] non reprobamus: sicut etiam ornatum propter corporis diligentiam infucatum laudamus, dissolutos autem et fractos in vestibus incessus ⁜ b non recipimus; et domos Dei honoramus, et conventus qui in his fiunt tanquam sanctos et utiles recipimus, pietatem in privatis domibus non concludentes, et omnem locum in nomine Dei aedificatum honoramus, et congregationem in ecclesia factam ad utilitatem communem recipimus; et bona opera quae supra vires in fratres pauperes exercentur secundum ecclesiasticas traditiones beatificamus, et omnia quae conveniunt traditionibus apostolicis et sanctarum Scripturarum praeceptis, in ecclesia fieri exoptamus.

Osius episcopus dixit: Non minus mala consuetudo quam perniciosa corruptela funditus eradicanda est, ne cui liceat episcopo de civitate sua ad aliam civitatem transire. Manifesta est enim causa qua hoc facere tentant, cum nullus in hac re inventus sit [Col. 0115C] episcopus qui de majore civitate ad minorem transiret ⁜ d ; unde apparet avaritiae eos ardore inflammari et ambitioni servire, et ut dominationem exerceant. Si ergo omnibus placet ut hujusmodi pernicies austerius vindicetur, nec laicam communionem habeat qui talis est. Universi dixerunt: Placet etiam si talis aliquis exstiterit temerarius ut forsitan excusationem afferat, quod populi litteras acceperit, cum minifestum sit praemio et mercede paucos qui sinceram fidem non habent potuisse corrumpi, ut clamarent in ecclesia ut ipsum petere viderentur episcopum: omnino has fraudes damnandas esse arbitror, ita ut nec laicam communionem in fine talis accipiat; quod si vobis omnibus placet, statuite. Universi dixerunt: [Col. 0115D] Placet.

Osius episcopus dixit: Illud quoque statutum sit, ut episcopus de sua provincia ad aliam provinciam in qua sunt episcopi non transeat, nisi forte a fratribus suis invitatus ⁜ e , ne videamur januam charitatis clausisse.

Osius episcopus dixit: Providendum est etiam ut si in aliqua provincia forte aliquis episcopus contra fratrem suum episcopum litem habuerit, unus e duobus ex alia provincia non advocet episcopos ad judicium.

[Col. 0116C] Osius episcopus dixit: Quod si aliquis episcopus adjudicatus fuerit in aliqua causa, et putat se habere bonam causam, et [E. 3, U., ut] iterum judicium renovetur, si vobis placet, sancti Petri apostoli memoriam honoremus, ut scribatur, vel ab his qui examinarunt, vel etiam ab aliis [ Ae., illis] episcopis qui in provincia proxima morantur, Romano episcopo; et si ⁜ f judicaverit renovandum esse judicium, renovetur, et det judices ⁜ g : si autem probaverit talem causam ut ea non replicentur ⁜ h quae acta sunt, quae decreverit Romanus episcopus confirmata erunt: si ergo hoc omnibus placet, statuatur. Synodus respondit: Placet.

Gaudentius episcopus dixit: Addendum est, si [Col. 0116D] placet, huic sententiae quam plenam sanctitate protulistis, [Col. 0117A] ut cum aliquis episcopus depositus fuerit eorum episcoporum judicio qui in vicinis commorantur locis, et proclamaverit agendum sibi esse negotium in urbe Roma; alter episcopus in eadem cathedra 35 post appellationem ejus qui videtur esse depositus omnino non ordinetur, nisi causa fuerit in judicio Romani episcopi determinata.

Osius episcopus dixit: Si contigerit in una provincia in qua fuerint duo ⁜ a episcopi, unum forte remanere episcopum, ille vero per negligentiam noluerit ordinare episcopum, et populi convenerint, episcopi ⁜ b vicinae provinciae debent illum prius convenire episcopum qui in eadem provincia moratur, et ostendere quod populi petant sibi rectorem et hoc [Col. 0117B] justum esse ut et ipse veniat et cum ipso ordinent episcopum. Quod si conventus litteris tacuerit et dissimulaverit nihilque rescripserit, tunc satisfaciendum esse populis ut veniant ⁜ c ex vicina provincia et ordinent episcopum; sed iterum licentia danda passim non est. Si enim subito aut vicus aliquis aut modica civitas, cui satis est unus presbyter, voluerit sibi episcopum ordinari ad hoc ut vilescat nomen episcopi et auctoritas, non debent illi ex alia provincia invitati facere episcopum, nisi aut in his civitatibus quae episcopos habuerunt, aut si qua tam populosa est civitas vel locus qui mereatur habere episcopum. Synodus respondit: Placet.

Osius episcopus dixit: Et hoc placuit ut si episcopus [Col. 0117C] accusatus fuerit, et judicaverint congregati episcopi regionis illius ⁜ d et de gradu suo dejecerint eum, si appellaverit qui dejectus videtur et confugerit ad beatissimum Ecclesiae Romanae episcopum, et voluerit audiri, si justum putaverit ut renovetur examen, scribere episcopis dignetur Romanus episcopus his qui in finitima et propinqua altera provincia sunt, et ⁜ e ipsi diligenter omnia requirant et juxta fidem veritatis definiant. Quod si is, qui rogat causam suam iterum ⁜ f audiri, deprecatione sua moverit episcopum Romanum ut e latere suo presbyteros ⁜ g mittat, erit in potestate ipsius quid velit et quid aestimet: et si decreverit mittendos esse qui praesentes cum episcopis judicent ut etiam habeant auctoritatem [Col. 0117D] personae illius a quo destinati sunt, erit in ejus arbitrio; si vero crediderit sufficere episcopos provinciales ut negotio terminum imponant, faciet quod sapientissimo consilio suo judicaverit.

Osius episcopus dixit: Importunitatis nostrae nimia frequentia et injusto judicio ⁜ h petitiones fecerunt nos non tantam habere gratiam aut fiduciam, dum quidam non cessant ad comitatum ire episcopi, [Col. 0118A] et maxime Afri, qui sicuti cognovimus sanctissimi fratris et coepiscopi nostri Grati salutaria consilia spernant atque contemnant, et non solum ad comitatum multas et diversas Ecclesiae non profuturas perferant causas, ut fieri solet, aut oportet, ut aut pauperibus, aut viduis, aut pupillis subveniatur, sed et dignitates saeculares et administrationes quibusdam postulent. Haec itaque pravitas olim non solum murmurationes sed et scandala excitavit: honestum est autem ut episcopus intercessionem suam his praestet, qui aliqua iniqua vi opprimuntur aut si vidua affligitur aut pupillus exspoliatur, tamen et ista omnia, si justam habeant causam et petitionem. Si vobis ergo, fratres charissimi, placet, decernite ne episcopi ad comitatum accedant, nisi forte hi qui religiosissimi [Col. 0118B] imperatoris litteris vel invitati fuerint vel evocati. Sed quoniam saepe contingit ut ad misericordiam Ecclesiae confugiant qui injuriam patiuntur, et qui peccantes in exsilium vel in insulas damnantur, aut certe quicunque sententiam excipiunt, ideoque subveniendum est et sine dubitatione eis petenda per Ecclesiam indulgentia: si ergo hoc vobis placet, statuatur. Universi dixerunt: Placet et constituatur.

Osius episcopus dixit: Haec quoque prudentia vestra tractare debet, ut quia decrevistis ne episcopi improbitas notetur ad comitatum pergendo, quicunque ergo quales superius memoravimus preces habuerint vel acceperint, per diaconum suum mittant; quia persona ministri non erit invidiosa, quae celerius [Col. 0118C] poterit quae impetraverit referre: et hoc consequens esse videtur, ut unusquisque qui preces habuerit eas ad fratres et coepiscopos nostros, qui in maxima civitate, id est qui metropoli, consistunt, mittat et illi per suos diaconos destinet, tribuendo commendatitias epistolas pari ratione ad fratres et coepiscopos nostros, qui in illo tempore in his regionibus et urbibus morantur, in quibus felix et beatus Augustus rempublicam gubernat. Si vero habet quis episcoporum 37 amicos in palatio qui cupit aliquid quod tamen honestum est impetrare, non prohibeatur per diaconem suum rogare et significare eis, quos scit benigne ⁜ i intercessione sibi absenti praestare posse ⁜ j . Qui vero Romam venerit, sicuti dictum [Col. 0118D] est, sanctissimo fratri et coepiscopo nostro Romanae Ecclesiae preces quas habet tradat, ut et ipse prius examinet si honestae et justae sunt, et praestet [ U., procuret] diligentiam atque sollicitudinem ut ad comitatum perferatur. Universi dixerunt placere sibi et honestum esse consilium.

Alipius episcopus dixit: Si propter pupillos et viduas vel laborantes, qui causas non iniquas habent, [Col. 0119A] susceperint peregrinationis incommoda ⁜ a , habebunt aliquid justae rationis; nunc vero cum ea postulent, quae sine invidia omnium et reprehensione esse non possunt, non necesse est ire illos ad comitatum.

Gaudentius episcopus dixit: Ea quae salubriter providistis convenientia et aestimatione omnium, ac Deo placitura et hominibus, tenere hactenus fortitudinem possunt, si metus huic sententiae conjungatur. Scimus enim etiam ipsi saepissime propter paucorum impudentiam sacrum ac religiosum sacerdotale nomen fuisse reprehensum. Si igitur aliquis contra omnium sententiam nisus voluerit ambitioni magis placere quam Deo, debet scire, causis redditis, honorem atque dignitatem se amissurum. Hoc autem [Col. 0119B] sciri et comperiri poterit, si unusquisque nostrum qui in canali constitutus est, cum progredientem [ U., prodientem] episcopum viderit, inquirat transitum ejus, causas videat, quo tendit agnoscat, et si quidem eum agnoverit ire ad comitatum, requirat illud quod superius comprehensum est, ne forte invitatus est [ U., sit], ut ei facultas eundi permittatur: sin vero, ut superius meminit sanctitas vestra, propter desideria et ambitiones ire ad comitatum tentaverit, neque litteris ejus subscribatur neque ⁜ b in communionem recipiendus est. Si vobis placet, debet omnium sententia confirmari. Universi dixerunt hoc honestum esse et placere sibi constitutionem ⁜ c .

Osius episcopus dixit: Sed et moderatio necessaria [Col. 0119C] est, dilectissimi fratres, ne subito 38 adhuc quidam, nescientes quid decretum sit in synodo, venerint subito ad civitates eas quae in canali sunt, debet episcopus civitatis ipsius admonere et instruere illum, ut ex eo loco ille mittat diaconem; admonitus tamen ipse redeat ad parochiam suam.

Osius episcopus dixit: Necessarium arbitror ut diligentissime tractetur ⁜ d , si forte aut dives aut scholasticus de foro aut ex administratore episcopus fuerit postulatus, non prius ordinetur, nisi ante et lectoris munere et officio diaconii et presbyterii fuerit perfunctus; et ita per singulos gradus, si dignus fuerit, ascendat ad culmen episcopatus. Potest enim per has promotiones, quae habent utique prolixum [Col. 0119D] tempus, probari qua fide sit quave modestia et gravitate et verecundia, ut si dignus fuerit probatus, divino sacerdotio illustretur: nam nec conveniens est, nec ratio nec disciplina patitur, ut temere ac leviter ordinetur aut episcopus aut presbyter aut diaconus qui sit neophytus, maxime cum beatissimus Apostolus magister gentium ne hoc fieret denuntiasse et prohibuisse videatur, sed hi quorum per longum tempus examinata sit vita et merita comprobata. Universi dixerunt placere sibi haec.

Osius episcopus dixit: Hoc quoque statuere debetis [Col. 0120A] ut episcopus ex alia civitate, cum venerit ad aliam civitatem vel ex provincia sua ad aliam provinciam, et ambitioni magis serviat quam devotioni, ita ut si voluerit in aliena civitate multo tempore residere, et contingat ut episcopus civitatis ipsius non tam instructus sit nec tam doctus, is vero qui advenit incipiat contemnere eum et frequenter facere sermonem, ut dehonestet et infirmet illius personam, qua occasione fit ut non dubitet relinquere assignatam sibi ecclesiam et transire ad aliam ⁜ e : definite ergo tempus, quia et non recipere episcopum coepiscopum suum inhumanum est, et diutius residere perniciosum: ne fiat ergo providendum est ⁜ f . Memini autem superiori concilio fratres nostros constituisse, ut si quis laicus in ea qua commoratur civitate tres [Col. 0120B] Dominicas, id est per tres septimanas non celebrasset conventum, communione privaretur: si ergo haec circa laicos constituta sunt, quanto magis nec licet nec decet ut 39 episcopus, si nullam tam gravem habet necessitatem, nec tam difficilem rationem, tandiu absit ab Ecclesia sua et populum contristet? Universi dixerunt placere sibi.

Osius episcopus dixit: Quia nihil praetermitti oportet, sunt quidam fratres et coepiscopi nostri qui non in ea civitate possident in qua episcopi videntur esse constituti, vel certe parvam rem illic habent ubi habitant, alibi autem idonea praedia habere noscuntur, vel affectiones proximorum quibus indulgeant: hactenus [Col. 0120C] igitur eis permitti oportet ut accedant ad possessiones suas et disponant et ordinent fructum laboris sui, ut post tres Dominicas, id est post septimanas tres si morari necesse sit, in suis potius fundis morentur: et si est proxima civitas in qua presbyter est, ne sine ecclesia facere videatur Dominicum, accedant, ut nec res ejus domesticae per absentiam ejus detrimentum sustineant, et non frequenter veniendo ad aliam civitatem in qua est episcopus, suspicionem jactantiae et ambitionis incurrant. Universi dixerunt placere sibi.

Osius episcopus dixit: Si hoc quoque omnibus placet, ut sive diaconus, sive presbyter, sive quis clericorum [Col. 0120D] ab episcopo suo communione fuerit privatus, et ad alterum perexerit episcopum, et scierit ille ad quem confugerit eum ab episcopo suo fuisse abjectum; non oportet ut ei communionem indulgeat: quod si fecerit, sciat se convocatis episcopis causas esse dicturum. Universi dixerunt: Hoc statutum et pacem servabit et custodiet concordiam.

Osius episcopus dixit: Quid me adhuc moveat reticere non debeo: si episcopus quis forte iracundus, quod esse non debet, cito aut aspere commoveatur [Col. 0121A] adversus presbyterum aut diaconum suum et exterminare eum de Ecclesia voluerit, providendum est ne innocens damnetur aut perdat communionem; et ideo habeat potestatem qui dejectus est, ut finitimos episcopos interpellet, et causa ejus audiatur et diligentius tractetur, quia non oportet ei negari audientiam roganti ⁜ a ; et ille episcopus, qui aut juste aut injuste abjecit eum, patienter accipiat ut negotium 40 discutiatur ut vel probetur sententia ejus a plurimis vel emendetur ⁜ b . Tamen priusquam omnia diligenter et fideliter fuerint examinata, eum qui fuerat communione separatus, nullus alius debet praesumere ut recipiat et communioni societ. Qui autem convenerint ad audiendum, si clericorum esse fastidium viderint et superbiam, quia non decet ut episcopus [Col. 0121B] aut injuriam aut contumeliam patiatur, austerioribus eos verbis castigent ut obediant honesta praecipienti episcopo; quia sicut ille sincerum amorem debet clericis exhibere et charitatem, ita quoque vicissim ministri infucata debent episcopo suo obsequia exhibere.

Januarius episcopus dixit: Illud quoque sanctitas vestra statuat, ut nulli episcopo liceat alterius civitatis ecclesiasticum sollicitare et in sua dioecesi ordinare clericum, quia ex his contentionibus solet nasci discordia: et ideo prohibet [ B. R., U., prohibeat] omnium sententia ne quis hoc facere audeat.

Osius episcopus dixit: Et hoc universi constituimus, ut quicunque ex alia parochia voluerit alienum ministrum sine consensu episcopi ipsius et sine voluntate ordinare, non sit rata ordinatio ejus. Quicunque autem hoc usurpaverit, a fratribus et coepiscopis nostris et admoneri debet et corrigi.

Aetius episcopus dixit: Non ignoratis quanta et qualis sit Thessalonicensium civitas: saepe ad eam veniunt ex aliis regionibus presbyteri et diaconi, et non sunt contenti ut brevi tempore remorentur aut resideant ibi, aut certe vix post longa spatia ad ⁜ c suam redire cogantur. Universi dixerunt: ea tempora, [Col. 0122B] quae constituta sunt circa episcopos, et erga horum personas observari debent.

Osius episcopus dixit: Suggerente fratre et coepiscopo nostro Olympio [T. 2, Alipio], hoc etiam placuit, ut si aliquis vim perpessus est et inique pulsus pro disciplina vel catholica defensione 41 vel confessione veritatis, fugiens pericula innocens et devolutus ad aliam venerit civitatem, non prohibeatur immorari quandiu aut redire potuerit aut injuria ejus 42 remedium acceperit; durum est enim qui persecutionem patitur non recipi: etiam et larga benevolentia et humanitas est ei exbibenda.

Omnes qui audent dissolvere regulam sancti et magni concilii Nicaeni, quod celebratum est in praesentia Dei et amantissimi ⁜ a Constantini imperatoris, de sancta et salutari festivitate paschali Salvatoris nostri, excommunicatos et abjectos ab Ecclesia esse debere, maxime si perseverent studio contentionis ad subvertenda ea quae optime constituta sunt: et haec quidem dicta sunt de laicis. Si autem de praepositis Ecclesiae aliquis, id est vel episcopus vel presbyter vel diaconus post hanc definitionem ausus fuerit ⁜ b in subversionem populorum et perturbationem ecclesiarum ⁜ c retinere ⁜ d et cum Judaeis pascha voluerit celebrare; hunc sancta synodus jamjamque [Col. 0123B] alienum ab Ecclesia esse judicavit, tanquam eum qui non solum proprii peccati reus sit, sed et aliorum corruptae mentis et conversationis supplantator exstiterit: et non solum hujusmodi deponi a sacerdotio et ministerio, sed et hos qui eis ausi fuerint communicare post damnationem; depositos autem etiam honore qui extrinsecus est privari oportet, quem sanctus canon et Dei sacerdotium meruit.

Omnes qui ingrediuntur in ecclesiam Dei et sacras Scripturas audiunt, non autem cum populo in oratione communicant, adversantur 43 etiam sanctam assumptionem dominici sacramenti secundum [Col. 0123C] aliquam propriam disciplinam: hos abjici ab Ecclesia oportet, donec confitentes fructum poenitentiae demonstrent, et deprecati fuerint ut data venia suscipi mereantur. Non autem liceat communicare excommunicatis, neque per domos ingredi, nec cum eis orare qui Ecclesiae non participant in oratione, nec in alteram Ecclesiam recipi qui ab alia excommunicantur. Quod si visus fuerit quilibet episcoporum, vel presbyterorum, aut diaconorum, vel etiam qui in canone detinentur, excommunicatis communicare; et hunc oportet communione privari, tanquam Ecclesiae regulas confundentem.

Si quis presbyter, vel diaconus, vel quilibet clericus, [Col. 0123D] deserta sua Ecclesia, ad aliam transeundum esse crediderit, et ibi paulatim tentet quo migravit perpetuo permanere, ulterius ministrare non debet, praesertim si ab episcopo suo ad revertendum fuerit exhortatus [T. 1, exoratus]. Quod si et post evocationem sui episcopi non obedierit, sed perseveraverit, omnismodis ab officio suo deponi debere, nec aliquando spem restitutionis habere. Si quis vero propter hanc culpam depositum alius episcopus susceperit, et ipse a communi synodo poenam merebitur [Col. 0124A] increpationis, tanquam ecclesiastica jura dissolvens.

Si quis episcopus a synodo ⁜ e fuerit depositus, vel presbyter vel diaconus a proprio episcopo condemnatus, et praesumpserit sacerdotii seu sacri ministerii quidpiam, non ei amplius liceat neque in alia synodo spem restitutionis habere, neque assertionis alicujus locum; sed et communicantes ei omnes abjici ab Ecclesia, et maxime si postquam cognoverunt sententiam adversus eum fuisse prolatam, ei contumaciter communica verunt.

[Col. 0124B] Si quis presbyter aut diaconus, contempto suo episcopo, se ipsum ab Ecclesia segregaverit et privatim apud se collectis populis [ U., presbyteris] altare erigere ausus fuerit, et nihilominus, episcopo suo exhortante et semel et iterum 44 revocante, inobediens exstiterit; hunc modis omnibus deponendum, nec aliquando consequi curationem aut proprium honorem recipere speret. Quod si etiam perseveraverit perturbans et concitans Ecclesiam, quae foris est, tanquam seditiosum corripi oportet.

Si quis a proprio episcopo excommunicatus est, non eum prius ab aliis debere suscipi, nisi a suo fuerit receptus episcopo, aut concilio facto occurrat, et respondeat, et synodo satisfecerit, et statuerit sub [Col. 0124C] alia sententia, recipi oportet. Quod etiam circa laicos, et presbyteros, et diaconos et omnes qui in clero sunt convenit observari.

Nullum absque formata, quam Graeci epistolium ⁜ f dicunt, peregrinorum clericorum suscipi oportet.

Neque presbyteres ad regiones longinquas formatas, id est canonicas epistolas dare, nisi ad episcopos finitimos simplices epistolas mittere; vicarios vero episcoporum ⁜ g , qui a Graecis chorepiscopi appellantur, formatas facere liceat.

[Col. 0124D] Per singulas provincias episcopos singulos scire oportet episcopum metropolitanum, qui praeest, curam et sollicitudinem totius provinciae suscepisse: propter quod ad metropolitanam civitatem ab his qui causas habent sine dubio concurratur. Quapropter placuit eum et honore praeire, et nihil ultra sine ipso reliquos episcopos agere secundum antiquum patrum nostrorum qui obtinuit canonem, nisi haec tantum quae uniuscujusque [ U., unicuique] ecclesiae per suam dioecesim competunt. Unumquemque [Col. 0125A] enim oportet episcopum potestatem habere et suae dioecesis ad hanc gubernandam secundum competentem sibi reverentiam, ad providendum regioni quae sub ipsius est civitate; ita ut etiam ordinare presbyteros et diaconos ei probabili judicio liceat, et de singulis moderatione et pondere disceptare: ultra autem nihil agendum permitti [ U., permittitur] citra metropolitani episcopi conscientiam, nec metropolitanus sine caeterorum aliquid gerat consilio sacerdotum.

Qui in vicis et villis contituti sunt chorepiscopi, tametsi manus impositionem ab episcopis susceperunt, placuit sanctae synodo scire eos oportere modum proprium retinere et gubernare adjacentes [Col. 0125B] sibi Ecclesias commissas, et esse contentos propria sollicitudine et gubernatione quam susceperunt. Constituere autem [ U., etiam] his permittitur lectores et subdiaconos et exorcistas, quibus sufficiat istorum tantum graduum licentiam accepisse; non autem presbyterum, non diaconum audeant ordinare praeter conscientiam episcopi, vel civitatis, vel Ecclesiae, cui adjacens invenitur seu ipse seu regio in qua praeesse dignoscitur. Quod si quis praevaricare ausus fuerit constituta, deponi eum et dignitate qua praeditus est debere privari; chorepiscopus autem ab episcopo civitatis vel loci cui idem adjacet [ U., loci qui adjacet] ordinandus est.

[Col. 0125C] Si quis episcopus, vel presbyter, vel omnis omnino qui est sub ecclesiastica regula constitutus, praeter consilium vel litteras eorum episcoporum qui sunt intra provinciam et maxime metropolitani, ad imperatorem perrexerit, hunc abdicari et ejici non solum de communione debere, sed etiam propria dignitate privari, tanquam molestum et importunum imperialibus auribus contra ecclesiastica constituta: si autem necessitas cogit ad imperatorem excurrere propter aliquam actionem, cum deliberatione et consilio metropolitanae provinciae episcopi et caeterorum conscientia qui in eadem provincia sunt, litteris ire debebit.

[Col. 0125D] Si quis a proprio episcopo depositus vel presbyter, vel diaconus, aut etiamsi a synodo quilibet episcopus fuerit exauctoratus, molestiam imperialibus auribus inferre non praesumat, sed ad majorem episcoporum synodum sese convertat, et quae se putat habere justa in eorum concilio alleget [ U., consilio alliget], atque ab his de se exspectet, quae fuerit deprompta sententia. Quod si deficiens pusillanimitate noluerit facere, sed imperatori fuerit hujusmodi importunus, nullam veniam habeat, neque locum illius assertionis [T. 1, 2, adversionis] suae, nec spem recipiendi gradus habeat in futurum.

Nullum episcopum audere debere ex alia provincia ad aliam transitum facere, et ordinare aliquos in Ecclesiis, aut provehere ad sacrum ministerium: nec alios illuc secum attrahat [ U., attrahere] episcopos, nisi forte per litteras rogatus abierit, non solum a metropolitano, sed ab his qui cum eo sunt provinciae episcopis: quod si nullo invitante inordinate superveniat, et aliquos vel ordinare praesumpserit vel quoslibet actus illi Ecclesiae competentes, ad se qui [Ae., E. 3, U., quae] minime pertinent, usurpare tentaverit, vacua quidem et inania erunt omnia quae gesserit: ipse vero hujus indisciplinati ausus et irrationabilis coepti dignas causas expendat ⁜ a , tanquam [Col. 0126B] depositus a sancta synodo et propter hujuscemodi praesumptionem jam praedamnatus.

Si quis episcopus de aliquibus causis criminalibus in judicio episcoporum fuerit accusatus, contingat autem de ipsis episcopis provinciae qui convenerunt diversas habere sententias, et alios quidem innocentem eum pronuntiare, alios reum; propter hujusmodi itaque controversiam amputandam, placuit sanctae synodo metropolitanum episcopum alterius provinciae vicinae advocari et aliquantos cum eo episcopos alios, qui pariter residentes quaecunque fuerit dirimant quaestionem, propter hoc ut firmum sit judicium quod ab unius provinciae episcopis fuerit promulgatum.

Si quis episcopus criminaliter accusatus ab omnibus qui sunt intra provinciam episcopis exceperit unam consonamque sententiam, ab aliis ulterius judicari non poterit; sed manere circa eum oportet tanquam convenientem, quae ab omnibus prolata est, firmam ratamque sententiam.

Si quis episcopus vacans [T. 1, vagans] in Ecclesiam vacantem supervenerit, et hanc obrepenter ⁜ b praeter plenariam synodum occupandam esse crediderit, hunc abjici oportet, tametsi eum plebs quam diripuit velit sibi episcopum retinere. Illa autem dicetur synodus 47 plenaria in qua etiam episcopus metropolitanus adfuerit.

Si quis episcopus suscepta manus impositione ⁜ c et deputatus populis praeesse non suscipiat ministerium sacerdotii, nec consentiat abire in Ecclesiam in qua fuerat ordinatus; hunc incommunicabilem esse debere, donec coactus consentiat plebem suscipere sibimet deputatam, aut provinciae plenaria synodus episcoporum de eo aliquid statuat.

Si quis episcopus ordinatus non abierit in parochiam [Col. 0127A] cui ordinatus est, si non suo vitio ⁜ a sed plebis forsitan contradictione, hic honorem susceptum retinere debebit et sacerdotio fungi; ita ut nihil molestiae afferat ecclesiae illi in qua fuerat constitutus: exspectare autem eum oportet provinciae plenariam synodum, donec de eo quod competit statuatur.

Episcopum non ordinandum praeter consilium et praesentiam metropolitani episcopi, cui melius erit si ex omni provincia congregentur episcopi: quod si fieri non potest, hi qui adesse non possunt propriis litteris consensum suum de ipso designent, et tunc demum post plurimorum sive praesentiam sive per litteras sententiam consonam ordinetur: quod si [Col. 0127B] aliter quam statuta sunt [ U., statutum est] fiat, nihil valere hujusmodi ordinationem. Si vero etiam secundum definitas regulas ordinatio celebretur, contradicant autem aliqui propter proprias et domesticas simultates; his contemptis, sententia de eo obtineat plurimorum.

Propter ecclesiasticas causas et quae existunt controversias dissolvendas, sufficere visum est bis in anno per singulas provincias episcoporum concilium fieri: semel quidem post tertiam hebdomadam paschalis festivitatis, ita ut in quarta hebdomada quae consequitur, id est media Pentecoste, concilium compleatur; admoneant autem comprovinciales ⁜ b episcopos hi qui in amplioribus, id 48 est qui in metropolitanis [Col. 0127C] civitatibus degunt: secundum verum concilium Idibus Octubribus habeatur, qui dies apud Graecos Hyperberetaei mensis decimus invenitur. In ipsis autem conciliis et presbyteros et diaconos praesentes esse oportet, et omnes quotquot se laesos aestimant, et synodicam exspectare sententiam: nec liceat aliquibus apud semetipsos concilia sine metropolitanorum episcoporum conscientia facere, quibus de omnibus cautis constat permissum esse judicium.

Episcopum de dioecesi ad dioecesem alteram non debere transire, neque si se ipsum ingesserit, neque si a populis fuerit violenter attractus, neque si etiam hoc ei ab episcopis suadeatur: manere autem eum [Col. 0127D] debere in Ecclesia Dei quam ab initio sortitus est, et non ab ea alibi demigrare secundum regulam a Patribus constitutam ⁜ c .

Episcopum non debere in alienam irruere civitatem quae illi probatur non esse subjectam, neque in regionem quae ad ejus curam minime dignoscitur pertinere ⁜ d , ad aliquid ordinandum, neque presbyteros [Col. 0128A] aut diaconos constituere ad alios episcopos pertinentes, nisi forte cum consilio propriae regionis episcopi: quod si quispiam horum tale aliquid adire ⁜ e voluerit, irrita [ E., abjicienda] quidem erit hujusmodi ordinatio, et is qui male usurpaverit a synodo arguatur.

Episcopum non licere tanquam successorem sibi futurum constituere alterum, quamvis circa vicinia mortis habeatur: quod si tale aliquid factum fuerit, irrita sit hujusmodi ordinatio. Custodire ⁜ f autem debet ecclesiastica constituta, quae ita se continent: non posse aliter episcopum fieri, nisi in concilio et cum consensu episcoporum, eorum duntaxat, qui [Col. 0128B] post obitum illius qui ⁜ g praecessit habuerint potestatem eum qui dignus fuerit provehendi.

Quaecunque res Ecclesiae sunt convenit cum omni diligentia et bona fide servari, 49 illa scilicet fide quae Deo debetur omnia praevidenti atque judicanti; quaeque gubernari oportet et dispensari cum judicio et potestate episcopi, cui totius plebis animae videntur esse commissae. Manifesta autem esse oportet quae Ecclesiae competunt eorum presbyterorum et diaconorum ⁜ h , id est qui circa ipsum sunt, ut ipsi non ignorent nec eos aliquid lateat eorum quae sunt propriae Ecclesiae, ut si contigerit episcopum de hac vita migrare, cum manifestae sunt et notae res ecclesiasticae, non intercidant atque depereant. Sed nec [Col. 0128C] res propriae episcopi tanquam obnoxiae, rerum ecclesiasticarum ⁜ i occasione, illius ⁜ j pulsentur injuriae; quia justum et decibile est apud Dominum [ Ae., Deum] ei homines, quae propria sunt episcopi quibus ipse judicaverit derelinqui, et quae ecclesiae sunt ipsi servari: ita enim fit ut nec Ecclesia damno aliquo affligatur, nec episcopus occasione rerum ecclesiasticarum praescribatur, neque pertinentes ad eum in causas incurrant, quo post mortem memoria ejus maledictis aliquibus oneretur [ U., dehonestetur].

Episcopum habere ecclesiasticarum rerum potestatem ad dispensandum omnibus indigentibus cum omni timore et reverentia Dei; ipsum quoque ex eis [Col. 0128D] percipere atque uti debere quibus indiget, si tamen indiget vel ad suas necessarias vel fratrum expensas, qui 50 apud eum hospitalitatis gratia commorantur, ut nulla ex parte per inopiam defraudentur, secundum Apostolum dicentem: Habentes victum quotidianum et tegumentum corporis, his contenti sumus [U., simus ]. Quod si his minime contentus atque sufficiens transferat in necessitates domesticas ecclesiasticas res vel commoda quaelibet Ecclesiae, aut [Col. 0129A] agrorum ecclesiasticorum fructus citra conscientiam presbyterorum vel diaconorum apud se redigat [ U., degentium], et domesticis suis, vel etiam affinibus, aut fratribus, aut filiis earum rerum tribuat potestatem, ut per eorum secretam diligentiam caeteri ecclesiastici laedi videantur; reatum hunc qui hujusmodi est apud metropolitanum provinciae praestare debebit. Quod si taliter reprehendatur [T. 2, deprehendatur] episcopus vel hi qui cum ipso sunt presbyteri, quo dicatur haec quae ad Ecclesiam pertinent, sive de agris, sive de aliis quibuscunque ecclesiasticis causis eo sibimet usurpare, pauperes vero necessitate et penuria opprimi, atque ex hoc ipso non solum [Col. 0130A] ecclesiasticae rationi verum etiam dispensatoribus ejus maledictio [Ae., B. R., T. 1, 2, maledicta] et reprehensio augeatur: hos igitur correptionem oportet mereri quae condecet, sancta synodo cognoscente.

Eusebius omnibus quae constituta [B. R., E. 3, constituerunt] sunt praesens subscripsit. Theodorus, Niceta, Macedonius, Anatolius, Tharcodius [T. 1, 2, Tarchodimantus), Mantus, Aetherius, Narcissus, Alipius, Archelaus, Bassus, Syricus, Eustachius, Mauricius, Hesychius, Manicius, Paulus, et caeteri, quorum nomina in Graeco jam superius continentur ⁜ a , consensimus.

De eo quod oportet secundum ecclesiasticum canonem, eos qui libere et legitime secundis nuptiis conjuncti sunt, nec occultam permixtionem operati sunt, pauco tempore exempto, vacare orationibus et jejuniis, et secundum veniam reddi eis communionem.

His, qui diversorum peccatorum lapsus incurrunt et instant orationi, confessioni ac poenitentiae, malorum suorum perfectam conversionem demonstrantes, [Col. 0129C] pro qualitate peccati poenitentiae tempus attribuendum est propter misericordiam et bonitatem Dei: qui ergo hujusmodi sunt, revocandi et ad communionem sunt applicandi.

Non oportet neophytum promoveri ad ordinem sacerdotalem.

Non oportet manus impositionem super ordinatos praesentibus catechumenis celebrari.

Non licet fenerari ministris altaris, vel in sacerdotali ordine constitutis usuras vel lucra quae sexcupla dicuntur accipere.

[Col. 0129D] Non concedendum haereticis ingressum domus Dei in haeresi permanentibus.

Novatianos, vel etiam Quartodecimanos, quos Graeci Τεσσαραδεκατίτας [ U., Τέσσαρες καὶ δεκάτερες ] appellant, id est qui quartadecima luna primi mensis [Col. 0130B] eum Judaeis pascha celebrant, sed et catechumenos eorum vel fideles non recipi, priusquam condemnent omnem haeresim, plenissime autem ante omnia, in qua detinebantur: et tunc qui apud eos fideles dicuntur symbolum fidei doceantur, atque ita unctos sancto etiam chrismate, divino sacramento communicare conveniet.

Eos qui convertuntur ab haeresi quae dicitur Secundumphrygas, seque in clero constitutos aestimant, quamvis magni dicantur, hujusmodi cum omni diligentia catechizari oportet et baptizari ab Ecclesiae catholicae episcopis et presbyteris.

[Col. 0130C] Non concedendum in coemeteria, vel quae martyria dicuntur, haereticorum catholicos orationis gratia et petendae curationis intrare: sed et qui ierint, si sunt fideles, incommunicabiles factos ad poenitentiam usque ad aliquod temporis redigi: poenitentes autem eos et errasse confessos suscipi oportet.

Eos qui ad Ecclesiam pertinent indifferenter filios proprios haereticorum nuptiis minime sociare debere.

Mulieres, quae apud Graecos presbyterae appellantur, apud nos autem viduae seniores, univirae et matriculariae appellantur, in ecclesia tanquam ordinatas constitui non licebit.

Episcopos non oportet praeter judicium metropolitanorum et finitimorum episcoporum constitui ad Ecclesiae principatum: nec eligantur nisi hi quos multo ante probabilis vita commendat, et nihilominus [Col. 0131A] ⁜ a si in sermone fidei et recta ratione per suam conversationem fuerint comprobati.

De eo quod non sit populis concedendum electionem facere eorum qui altaris ministerio sunt applicandi

Sanctas oblationes ad vicem eulogiarum per festivitatem paschalem ad alias parochias mitti minime oportet.

Non liceat praeter canonicos psalmistas ⁜ b qui pulpitum ascendunt et de Codice legunt, alium quemlibet [Col. 0131B] in ecclesia psallere.

Sabbatis Evangelia cum aliis Scripturis legenda esse.

In processionibus non connectere, id est ex diversis versibus et sensibus libri in unum canticum minime conjungere [T. 1, conjugere], sed singulorum psalmorum ordinabiliter de medio debere fieri lectionem.

De eo quod semper supplicationes orationum ad horam nonam et vesperam oporteat celebrari.

[Col. 0131C] Quoniam catechumenorum orationem separatim et prius post tractatum episcoporum oporteat celebrare: quibus egressis orent etiam hi qui in poenitentia sunt constituti, et post manus impositionem, his quoque abscedentibus, tunc fideles orare debebunt, quorum tres orationes fiant: una quidem, id est prima, per silentium, secunda vero et tertia per vocis pronuntiationem, ac tunc demum osculo pacem [T. 2, U., G., osculum pacis] debere dari, et posteaquam presbyteri episcopo pacem dederint, tunc etiam laicos dare, et sic oblatio offeratur: solis autem ministris altaris liceat ingredi ad altare et communicare.

Quoniam non oportet diaconem sedere praesente presbytero, sed ex jussione presbyteri sedeat: similiter [Col. 0131D] autem honorificetur et diaconus a ministris inferioribus et clericis omnibus.

Quoniam non oportet ministros licentiam habere in secretarium sive sacrarium, quod Graeci diaconicon [ U., diaconion] appellant ingredi, et contingere vasa dominica.

Ministrum non oportet orario uti, nec ostia derelinquere.

Quoniam non oportet lectores aut psalmistas orario uti et sic legere aut psallere.

Quoniam non oportet altario servientes [ Ae., B. R., U., deservientes] a presbyteris usque ad diaconos et deinceps ordinis ecclesiastici omnes usque ad ministros, aut lectores, aut psalmistas, aut exorcistas, aut ostiarios, aut etiam eos qui in proposito continentiae sunt, tabernas intrare.

Non oportet ministros panes dare nec calicem benedicere.

[Col. 0132B] Non oportet exorcizare eos qui necdum ab episcopis sunt provecti, neque in ecclesiis, neque intra domos.

Non oportet ministros altaris, vel quoslibet clericos, aut etiam laicos ad agapem vocatos partes tollere, propter injuriam quae ex hac occasione ecclesiastico ordini poterit deputari.

Non ⁜ c decet in dominicis ecclesiis ⁜ d agapem facere et intus manducare, vel accubitus sternere.

Non oportet Christianos judaizare et in sabbato [Col. 0132C] vacare, sed operari eos in eodem die; Dominica vero praeponendo eamdem diem, si hoc eis placet, vacent tanquam Christiani. Quod si inventi fuerint judaizare, anathema sint.

Quoniam non oportet ministros altaris, vel etiam clericos quoslibet aut continentes, sed et omnem omnino Christianum cum mulieribus lavacris ⁜ e uti communibus: haec est enim apud gentiles prima reprehensio.

Quoniam non oportet cum omnibus haereticis miscere connubia, et vel filios vel filias dare, sed potius [Col. 0132D] accipere, si tamen profiteantur Christianos se futuros esse catholicos.

Non oportet haereticorum benedictiones accipere, quoniam istae maledictiones sunt magis quam benedictiones.

Non oportet cum haereticis vel schismaticis orare.

Non oportet omnem Christianum derelictis martyribus [Col. 0133A] Christi abire ad falsos martyres factos, hi enim alieni a Deo sunt: quicunque autem abire voluerit, anathema sit.

Quoniam non oportet Christianos, derelicta Ecclesia Dei, abire ad angelos [ U., G., angulos], idolatriae congregationes facere, quae omnia interdicta sunt: quicunque autem inventus fuerit occulte huic idolatriae vacans, sit anathema: quoniam derelinquens Dominum nostrum Jesum Christum Filium Dei, accessit ad idola.

Quoniam non oportet ministros altaris aut clericos [Col. 0133B] magos aut incantatores esse, aut facere quae dicuntur phylacteria, quae sunt magna obligamenta animarum: hos autem qui talibus rebus utuntur projici ab Ecclesia jussimus.

Non oportet a Judaeis et haereticis feriatica quae mittuntur accipere, neque cum eis dies agere feriatos ⁜ a .

Non oportet a Judaeis azymas accipere aut communicare impietatibus eorum.

Non oportet cum paganis festa celebrare, aut impietatis eorum habere societatem.

Non oportet vocatos episcopos ad synodum contemnere, sed abire et aut docere aut doceri quae sunt ad Ecclesiae caeterorumque correctionem. Quod si contempserit, se ipsum videbitur accusasse nisi forte per infirmitatem ire non possit.

Non oportet ministrum altaris vel etiam laicum sine canonicis litteris, id est formata, aliquo ⁜ b proficisci.

Non oportet ministrum altaris vel quemlibet clericum [Col. 0133D] praeter jussionem episcopi ad peregrina [T. 2, peregrinationem] proficisci.

Non oportet ministros, id est ostiarios, vel brevi tempore ab ostiis deesse et orationi vacare.

Non oportet post duas Quadragesimae hebdomadas quemquam ad baptismum suscipi.

Non oportet mulieres ingredi ad altare.

Baptizandos oportet fidei symbolum discere ⁜ d , et quinta feria ultimae septimanae vel episcopo vel presbytero reddere.

Qui in aegritudine constituti baptismum perceperunt, sani facti symbolum fidei doceantur, ut noverint [ U., noscant] qua donatione digni sint habiti.

Oportet baptizatos post baptismum chrismatis quoque coelestis et regni Christi participes fieri.

Non oportet in Quadragesima panem offerri nisi sabbato et dominica tantum.

Non oportet Quadragesimam quinta feria ultimae hebdomadae dissolvi, et totam Quadragesimam inhonorari, sed per totos dies jejunare et escis abstinentiae convenientibus, id est aridioribus uti.

Non oportet in Quadragesima martyrum natalitia celebrari, sed eorum in sabbato et dominica tantum memoriam fieri.

Non oportet in Quadragesima aut nuptias aut quaelibet natalitia celebrare.

Non oportet Christianos ad nuptias euntes vel ballare vel saltare ⁜ e , sed caste coenare vel prandere, sicut competit Christianis.

Non oportet ministros altaris, vel quoslibet clericos, spectaculis aliquibus quae aut in 58 nuptiis, aut coenis exhibentur interesse; sed antequam thymelici ⁜ f ingrediantur surgere eos de convivio et abire debere.

Non oportet ministros altaris, vel quoslibet clericos, aut etiam laicos Christianos ex symbolis, quae vulgus [Col. 0134D] commissalia appellat, convivia celebrare.

Non oportet presbyteros ante ingressum episcopi ingredi et sedere in tribunalibus, sed cum episcopo ingredi, nisi forte vel aegrotat [ U., aegrotet] episcopus, aut in peregrinis esse eum constiterit.

Non oportet in vicis et villis episcopos ordinari, sed visitatores, id est qui circumeant constitui; hos [Col. 0135A] autem qui antehac ordinati sunt nihil agere sine conscientia episcopi civitatis: similiter etiam presbyteri nihil sine praecepto et consilio episcopi agant.

Non oportet in domibus oblationes ab episcopis et presbyteris fieri.

Non oportet ab idiotis psalmos compositos et vulgares in ecclesiis dici, neque libros qui sunt extra canonem legere, nisi solos canonicos Novi et Veteris Testamenti. Quae autem oporteat legi et in auctoritatem recipi haec sunt:

[Col. 0135B] Genesis mundi. Exodus Aegypti. Leviticum. Numeri. Deuteronomium. Jesu Nave. Judicum. Ruth. [Col. 0136A] Regum ⁜ a libri IV. Paralipomenon libri II. Esdrae [ U., Ezra]. Liber Psalmorum numero CL. Proverbia Salomonis. Ecclesiastes. Cantica canticorum. Job. Esther. Sedecim prophetarum libri, id est: Oseae, Amos, Joel, Abdias, Jonas, Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias, Malachias, Esaias, Jeremias, Ezechiel, Daniel.

Item. Novi Testamenti, id est Evangeliorum libri IV: secundum Matthaeum, secundum 59 Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem. Actus apostolorum. Canonicae Epistolae VII: Jacobi I, Petri II, prima et secunda, Joannis III, prima, et secunda, et tertia, Judae I. Epistolae Pauli apostoli numero XIV: 60 Ad Romanos I, ad Corinthios II, ad Ephesios I, ad Thessalonicenses II, ad Galatas I, ad Philippenses [Col. 0136B] I, ad Colossenses I, ad Timotheum II, ad Titum I, ad Philemonem I, ad Hebraeos I.

Non spernendam esse fidem Patrum trecentorum decem et octo, qui in Nicaeam Bithyniae convenerunt, sed manere eam ratam oportet, et anathematizare omnem haeresem, specialiter autem Eunomianorum imo Anomianorum, qui Latine sine lege dicuntur, et Arianorum sive Eudoxianorum, et Semiarianorum, necnon Pneumatomachorum ⁜ d id est qui contra sanctum Spiritum pugnant, et Sabellianorum et Marcellianorum, et Photinianorum et Apollinaristarum.

Episcopi qui extra dioecesim sunt ad Ecclesias [Col. 0135D] quae extra terminos eorum sunt non accedant, neque confundant et permisceant Ecclesias; sed secundum regulas, Alexandriae quidem episcopi ea quae sunt in Aegypto tantum gubernent; Orientis autem episcopi solius Orientis curam gerant, servatis honoribus primatus Ecclesiae Antiochenae qui in regulis Nicaenae synodi continentur; sed et Asianae [ Ae., Asiae] dioecesis episcopi ea quae sunt in Asia et quae ad Asianam tantummodo dioecesim pertinent gubernent; Ponti autem episcopi Ponticae tantum dioecesis habeant [Col. 0136B] curam; Thraciae vero ipsius tantummodo Thraciae.

Non invitati episcopi ultra dioecesim ⁜ e non accedere [Col. 0136C] debent super [ U., pro] ordinandis aliquibus vel quibuscunque disponendis ecclesiasticis 61 causis, servata regula quae supra scripta est de unaquaque dioecesi; manifestum namque est quod per singulas quasque provincias provincialis synodus adminstrare et gubernare omnia debeat secundum ea quae sunt in Nicaea definita.

Ecclesias autem Dei, quae sunt in barbaricis gentibus constitutae, regi et administrari oportet secundum consuetudinem quae a Patribus obtinuisse dignoscitur.

Constantinopolitanae civitatis episcopum habere oportet primatus honorem post Romanum episcopum, [Col. 0136D] propter quod sit Roma nova.

De maximo Cynico philosopho et totius indisciplinationis ejus, quae Constantinopoli orta est, statutum est, ut neque Maximus fuisse aut esse jam putetur, neque hi qui ab eo sunt ordinati, qualemcunque gradum clericatus obtineant, omnibus scilicet quae circa eum vel ab eo gesta sunt in irritum revocatis.

Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, factorem coeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium conditorem: et in unum Dominum ⁜ a nostrum Jesum Christum Filium Dei unigenitum, ex Patre natum 62 ante omnia saecula, Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum, non factum, homousion Patri, hoc est ejusdem cum Patre substantiae, per quem omnia facta sunt, qui propter ⁜ b nos et propter nostram salutem descendit et incarnatus est de Spiritu sancto ex Maria virgine homo factus, passus est sub Pontio Pilato, sepultus tertia die resurrexit, ascendit in coelos, sedet ad dexteram Dei Patris ⁜ c , inde venturus cum gloria judicare vivos et mortuos, cujus regni non erit finis: et in Spiritum [Col. 0137B] sanctum Dominum vivificatorem ⁜ d ex Patre et Filio procedentem, cum Patre et Filio adorandum et glorificandum, qui locutus est per prophetas: in unam catholicam atque apostolicam Ecclesiam: confitemur unum baptisma in remissionem peccatorum: exspectamus resurrectionem mortuorum, vitam futuri saeculi. Amen.

Nomina episcoporum CL.
[Col. 0138A]
• Nectarius Constantinopolitanus.
• Timotheus Alexandriae.
• Dorotheus ab Oxorinco.
• Cyrillus Hierosolymitanus.
• Galasius Caesariensis.
• Macher Hiericuntius.
• Dionysius Diospolitanus.
• Priscianus Nicopolitanus.
• Saturninus Sebastianus.
• Ausentius Ascalonita.
• Helianus Tamniensis ⁜ e .
• Zenon Tyrius.
• Paulus Sidoniensis [ G., Sidonensis].
• Nestabus a Ptolemaide.
• [Col. 0138B] Philippus Damascenus.
• Beracus ⁜ f Paleadensis [T. 2, Piliadensis].
• Timotheus Berytius.
• Basilides ab Ibbo.
• Mocimus Aradensis.
• Et caeteri CXXX ⁜ g .

Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium conditorem [T. 1, 2, factorem]: et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei, qui natus est ex Patre, unigenitum, hoc est de essentia Patris, Deum de Deo, lumen de lumine, [Col. 0139B] Deum verum de Deo vero, natum, non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt quae in coelo, et quae in terra, 65 propter nos homines et propter nostram salutem descendentem, incarnatumque et humanatum, passum et resurgentem tertia die, et ascendentem in coelos, et venturum judicare vivos et mortuos: et in Spiritum sanctum. Eos vero qui dicunt quia erat aliquando quando non erat ⁜ a , et quia ex nihilo factus est vel ex altera substantia vel essentia, dicentes esse aut mutabilem aut vertibilem Filium Dei, hos anathematizat catholica et apostolica Ecclesia.

Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, [Col. 0139C] factorem coeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium conditorem: et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei unigenitum, qui ex Patre natus est ante omnia saecula, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, natum, non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, propter nos homines et propter nostram salutem descendentem de coelis, et incarnatum de Spiritu sancto et Maria virgine, et humanatum, crucifixumque pro nobis sub Pontio Pilato, et passum, et sepultum, et resurgentem tertia die secundum Scripturas, et ascendentem in coelos, et sedentem ad dexteram Patris, et iterum venturum cum gloria judicare vivos et mortuos, cujus regni non erit finis: et in Spiritum sanctum Dominum et vivificantem, qui ex Patre procedit, [Col. 0139D] qui cum Patre et Filio coadoratur et conglorificatur, qui locutus est per prophetas: et in unam sanctam catholicam et apostolicam Ecclesiam: confitemur unum baptismum in remissionem peccatorum, speramus resurrectionem mortuorum et vitam futuri saeculi. Amen ⁜ b .

Sufficiebat quidem ad perfectam orthodoxae fidei scientiam et confirmationem pium atque orthodoxum hoc divinae gratiae symbolum; sed quoniam non destitit adinventor antiquae malitiae cooperatorem sibi serpentem reperiens ⁜ c per eum venenosam humanae naturae inferens mortem, ita et nunc organa [Col. 0140A] ad suam propriam voluntatem apta inveniens, Theodorum dicimus Pharanitanum [ U., Pharanitanorum] episcopum, Sergium, Paulum, Pyrrhum, Petrum, qui fuerunt hujus regiae urbis praesules, insuper et Honorium qui fuit papa antiquae Romae, et Cyrum qui Alexandriae tenuit episcopatum, Macarium quoque qui fuit nuper Antiochiae praesul, et Stephanum ejus discipulum, non quievit per eos plenitudini Ecclesiae erroris scandala excitare unius voluntatis et unius operationis in duabus naturis unius de sancta Trinitate 66 Christi veri Dei nostri orthodoxae plebi consonanter disseminando haeresem consentaneam insanae ac malitiosae sectae impiorum Apollinarii, Severi atque Themistii, quae conata est exstinguere perfectionem humanitatis unius ejusdemque Domini [Col. 0140B] Jesu Christi Dei nostri per quamdam callidam adinventionem, ex hoc quod absque voluntate et absque operatione intellectualiter animatam ejus carnem blasphemando intromisit. Excitavit igitur Christus Deus noster fidelissimum imperatorem novum David, virum secundum cor suum inveniens, qui non dedit, juxta quod scriptum est, somnum oculis suis et palpebris suis dormitationem, donec per hunc nostrum a Deo congregatum sacrumque conventum ipsam rectae fidei reperit perfectam praedicationem; secundum enim a Deo editam vocem, ubi duo vel tres fuerint congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. Quae praesens sancta et universalis synodus fideliter suscipiens et expansis manibus amplectens tam quae a sanctissimo ac beatissimo Agathone papa antiquae Romae [Col. 0140C] facta est suggestio ad piissimum atque fidelissimum nostrum imperatorem Constantinum, quae nominatim refutat eos qui docuerunt vel praedicaverunt, sicut superius dictum est, unam voluntatem et unam operationem in incarnationis dispensatione Christi veri Dei nostri, ad haec quoque amplexa est et quae missa est a sacro concilio, quod sub eodem sanctissimo papa est centum viginti quinque Deo amabilium episcoporum, alteram synodalem suggestionem ad ejus a Deo instructam tranquillitatem, utpote consonantes sancto Chalcedonensi et tomo sacratissimi et beatissimi papae ejusdem antiquae Romae Leonis, qui directus est ad sanctum Flavianum, quem et titulum rectae fidei hujusmodi synodus appellavit; ad haec et synodicas epistolas quae scriptae sunt a beato Cyrillo [Col. 0140D] adversus impium Nestorium et ad Orientales episcopos.

Secuta vero sancta quinque universalia concilia et sanctos atque probabiles Patres, consonanterque confiteri definiens Dominum nostrum Jesum Christum verum Deum nostrum unum de sancta et consubstantiali et vitae originem praebente Trinitate, perfectum in deitate, et perfectum eumdem in humanitate, Deum vere, et hominem vere, eumdem ex anima rationali et corpore, consubstantialem Patri secundum deitatem et consubstantialem nobis eumdem secundum [Col. 0141A] humanitatem, per omnia similem nobis absque peccato, ante saecula quidem ex Patre genitum secundum deitatem, in ultimis autem diebus eumdem propter nos et propter 67 nostram salutem de Spiritu sancto et Maria virgine proprie et veraciter Dei genitrice secundum humanitatem, unum eumdemque Christum Filium Dei unigenitum in duabus naturis inconfuse, inconvertibiliter, inseparabiliter, indivise cognoscendum, nusquam exstincta harum naturarum differentia propter unionem, salvata magis duntaxat proprietate utriusque naturae et in unam personam et in unam substantiam concurrente, non in duas personas partitum vel divisum, sed unum eumdemque Filium unigenitum Deum Verbum Dominum Jesum Christum, juxta quod olim prophetae de eo et ipse [Col. 0141B] nos Dominus Jesus Christus edocuit, et sanctorum Patrum nobis tradidit symbolum. Et duas naturales voluntates in eo et duas naturales operationes indivise, inconvertibiliter, inseparabiliter, inconfuse secundum sanctorum Patrum doctrinam aequaliter praedicamus, et duas naturales voluntates non contrarias, absit, juxta quod impii asseverant haeretici; sed sequens humana ejus voluntas et non resistens vel reluctans, sed potius et subjecta divinae ejus atque omnipotenti voluntati. Oportebat enim carnis voluntatem moveri, subjici vero voluntati divinae juxta sapientissimum Athanasium; sicut enim ejus caro, caro Dei Verbi dicitur et est, ita et naturalis carnis ejus voluntas propria Dei Verbi dicitur et est, sicut ipse ait: Quia descendi de coelo non ut faciam voluntatem [Col. 0141C] meam, sed voluntatem ejus qui misit me ⁜ a , propriam dicens voluntatem quae erat carnis ejus, nam et caro propria ejus facta est. Quemadmodum enim sanctissima atque immaculata animata ejus caro deificata non est perempta, sed in suo proprio statu et ratione permansit; ita et humanitatis ejus voluntas deificata non est perempta, salvata est magis secundum deiloquum Gregorium dicentem: Nam illius velle, quod in Salvatore intelligitur, non erat contrarium Deo, deificatum totum. Duas vero naturales operationes indivise, inconvertibiliter, inconfuse, inseparabiliter in eodem Domino Jesu Christo vero Deo nostro glorificamus, hoc est divinam operationem et humanam operationem secundum divinorum praedicatorem Leonem manifestissime inquientem ⁜ b ; ait enim: [Col. 0141D] Utraque forma cum alterius communione quod proprium est, Verbo scilicet operante quod Verbi est, et carne exsequente quod carnis est. Nec enim in quoquam unam dabimus naturalem operationem Dei et creaturae, ut neque quod creatum est in divinam elevemus essentiam, neque quod eximium est divinae naturae ad competentem creaturis locum dejiciamus. Unius enim ejusdem tam miracula quamque passiones cognoscimus secundum aliud et aliud earum, ex quibus et constat, naturarum 68 et in quibus habet esse, sicut admirabilis inquit Cyrillus. Undique igitur inconfusum atque indivisum conservantes celeri voce cuncta proferimus, unum [Col. 0142A] sanctae Trinitatis et post incarnationem Dominum nostrum Jesum Christum verum Deum nostrum esse credentes: dicimus duas ejus esse naturas in una ejus radiantes subsistentia, in qua tam miracula quamque passiones per omnem suae dispensationis conversationem non secundum phantasiam sed veraciter demonstravit, dum naturalis differentia in eadem una substantia cognoscatur in hoc quod cum alterius communione utraque natura indivise, inconfuse propria vult atque operatur: juxta quam rationem et duas naturales voluntates et operationes confitemur ad salutem humani generis convenienter concurrentes. His igitur cum omni undique diligentia et cura a nobis definitis, decernimus aliam fidem nulli licere proferre aut conscribere vel componere, [Col. 0142B] aut sapere vel etiam docere aliter. Eos autem qui praesumpserint vel componere fidem aliam vel proferre vel docere vel tradere aliud symbolum volentibus ex gentilitate converti ad agnitionem veritatis vel ex judaismo sive ex qualibet haerese, seu novitatem vocis sive sermonis adinventionem ad subversionem introducendam eorum quae nunc a nobis determinata sunt; hos, siquidem episcopi existunt aut clerici, alienos esse, episcopos quidem ab episcopatu, clericos vero a clero: si autem monachi existunt vel laici, anathematizari eos.

Et subscriptiones.

• Theodorus humilis presbyter sanctae Romae Ecclesiae, locum repraesentans Agathonis beatissimi universalis papae urbis Romae subscripsi.
• [Col. 0142C] Georgius humilis presbyter sanctae Romae Ecclesiae ut supra.
• Joannes humilis diaconus sanctae Romae Ecclesiae ut supra.
• Item Georgius misericordia Dei episcopus Constantinopoleos novae Romae definiens subscripsi.
• Et caeteri similiter legimus et consensimus.

Sancta synodus exclamavit: Multos annos imperatori; Christo dilecto imperatori multos annos. Orthodoxe omnes credimus. Illuminatorem pacis, Domine, conserva. Marciano novo Constantino aeterna memoria; item novo Justiniano Constantino aeterna memoria, qui deposuit haereticos: Domine, conserva. Nestorio, Eutycheti atque Severo anathema sit; similia eis sapientibus anathema: Theodoro Pharanitano [Col. 0142D] anathema; Sergio et Honorio anathema; Pyrrho et Paulo anathema; Cyro et Paulo [ U., G., Petro] anathema; Macario et Stephano anathema; Polycronio novo Simoni anathema: omnibus haereticis 69 anathema: his qui praedicaverunt vel praedicant et sperant docere unam voluntatem et unam operationem in incarnatione dispensationis Christi veri Dei nostri, anathema.

Cum diversa sint hominum studia quibus humana dispensari creditur vita, unum est tamen pietatis officium, quod potest ad aeternae vitae perducere quaestum [Col. 0143A] et meritum, in quo omnem consortem fidei Christianae aequum est studere, cui nempe Spiritus sancti dignatio suae gratiae inspirat affectum et inoffensum demonstrat operum bonorum effectum, quia Spiritus, ut Dominus docet, ubi vult spirat et vocem ejus audis, et quia est ejus incomprehensibilis gratia connectit et perhibet, et nescis unde veniat aut quo vadat. Scientes igitur ac satisfacti quia et in vobis Christianae religionis flagrat studium ulnisque spiritualibus amplectimini semina coelestis doctrinae, et evangelicae atque apostolicae traditionis in vobis fructificat fervor et puritas, pro qua haec sancta Ecclesiarum mater apostolica sedes usque ad victimam desudavit semper et desudat, et prius, si hoc divina majestas censuerit, animam a corpore temporaliter [Col. 0143B] diligit [T. 1, 2, deligit] sequestrari quam proditione sacrilega se a confessione veridica pro temporali delectatione vel afflictione sejungi, quia citra hanc sicut aeternae beatitudinis praemium, quam sanctis suis Dominus praeparavit, adipisci non suppetit, ita, quod lugubriter ejulandum est, a Deo vivo et vero per errorem falsidici dogmatis factum extorrem aeternis cruciatibus evenit mancipari. Sed quia nunc per gratiam Dei Christianissimo ac piissimo filio nostro Constantino imperatore regnante, quem ad hoc pietatis officium elegit atque praeelegit superna clementia, rectae confessionis atque apostolicae traditionis fulgor, haereticae pravitatis expulsa caligine, per totum orbem terrarum veluti clarum jubar effulsit, et pax atque concordia veritatis inter cunctos Ecclesiarum [Col. 0143C] Christi praesules regnat de pacifica in Christum confessione descendens, qui pax vera et salutaris est, per quem reconciliamur ad Deum; sciat [ U. add. autem] vestra sinceritas et Christianis omnibus innotescant Dei omnipotentis mira magnalia, quia in Constantinopolitana urbe clementissimus noster, imo beati Petri apostoli filius imperator armatus zelo Dei ac desiderio pietatis accensus, episcopis ex totius mundi partibus aggregatis, quod ex multo tempore fideliter 70 cupiebat, dum censuit majestas superna, per nuper elapsam novam indictionem explevit ⁜ a . Universale itaque sanctum sextum concilium celebratum est, ad quod celebrandum ex praecessoris nostri apostolicae memoriae domini Agathonis papae [Col. 0143D] persona presbyteri diaconique directi sunt. De diversis autem conciliis huic sanctae apostolicae sedi cujus ministerio fungimur subjacentibus archiepiscopi a nobis sunt destinati, qui cum pio principe simul et omnibus qui ejus mandato convenerunt Ecclesiarum praesulibus praesidentes ac considentes, primum quidem sancta quinque universalia concilia et venerabiles ecclesiae Patres, quorum libri ac testimonia hinc fuerunt destinata cum tomo dogmatico apostolicae memoriae nostri decessoris domini Agathonis papae atque pontificis, et responsis totius nostrae synodi pro confirmatione duarum naturarum duarumque naturalium voluntatum et operationum [Col. 0144A] in uno Domino nostro Jesu Christo, et condemnatione eorum qui aliter docuerunt vel crediderunt, et haec singula relegerunt ac retractarunt. Et quia quae Dei sunt cum ejus timore atque amore scrutati sunt, ejus nutu verae per eos confessionis sinceritas demonstrata atque confirmata est: erga quod synodalis definitio dictis apostolicorum virorum consona protestatur, ex quibus vestram satisfieri dilectionem confidimus. Quiqui vero adversum apostolicae traditionis puritatem perduelliones exstiterunt abeuntes quidem aeterna condemnatione mulctati sunt, id est Theodorus Pharanitanus, Cyrus Alexandrinus, Sergius, Pyrrhus, Paulus, Petrus Constantinopolitani, cum Honorio qui flammam haeretici dogmatis non, ut debuit, apostolica auctoritate incipientem exstinxit, [Col. 0144B] sed negligendo confovit. Qui vero superstites noluerunt ad veritatis confessionem per medelam poenitentiae converti vel repedare de praesulari ac sacerdotali gradu deleti sunt, id est Macarius ex Antiocheno praesule cum Stephano ex abba presbytero ejus discipulo imo erroris haeretici incentore [T. 1, 2, U., G., incentatore], et quodam sene Polycronio ex abba presbytero novo Simone, qui merito de Ecclesiis Christi ut mercenarii infideles expulsi, quarum noxii subsessores [T. 1, 2, U., G., successores] et perversores exstiterunt, et huc exsules deportati sunt, ut reatus sui et blasphemiarum in Deum opprobria recognoscant, sub contemptu ac denotatione fidelium omnium constituti. Et quia quaeque in Constantinopolitana urbe universali concilio occurrente [Col. 0144C] celebrato gesta sunt, propter linguae diversitatem, in Graeco quippe aut scripta sunt, necdum in nostrum ⁜ b eloquium examinate translata, definitionem 71 interim ejusdem sancti sexti concilii et acclamationem, quae prophoneticus dicitur, totius concilii factam ad piissimum principem, pariterque edictum clementissimi imperatoris ad omnium cognitionem ubique directum, in Latinum de Graeco translatum, per latorem praesentium Petrum notarium regionarium sanctae nostrae Ecclesiae vestrae dilectioni direximus, etiam acta totius venerandi concilii directuri, dum fuerint elimate transfusa, si hoc et vestra bonis studiis fervens charitas delectatur. Hortamur proinde vestram divinis ministeriis mancipatam [Col. 0144D] in fidei veritate concordiam, ut summam sedulitatem atque operam praebeatis paribusque laboribus accingamini pro amore atque timore Dei, Christianaeque profectu religionis et apostolicae praedicationis puritate, ut per universos vestrae provinciae praesules, sacerdotes et plebes per religiosum nostrum studium innotescat ac salubriter divulgetur, et ab omnibus reverendis episcopis una vobiscum subscriptiones in eamdem definitionem venerandi concilii subnectantur, ac si profecto in libro vitae properans unusquisque Christi Ecclesiarum antistes suum nomen ascriberet et in unius evangelicae atque apostolicae fidei consonantia nobiscum et cum universali sancta [Col. 0145A] synodo per suae subscriptionis confessionem tanquam praesens spiritu conveniat, quatenus Domino nostro Jesu Christo, cum in glorioso ac terribili potentatu ad judicandum advenerit [ G., venerit], cum titulo orthodoxae confessionis occurrens consortem se traditionis apostolicae per manus suae demonstret signaculum, ut cum apostolorum Christi, quorum confessionem zelo verae pietatis amplectitur, beato consortio perfruatur, revolvens semper in cordis arcanis sententiam Domini praedicantis: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo qui in coelis est [G., qui est in coelis ]. Quia et nos qui licet impares, vice tamen apostolorum principis fungimur, dum vestrarum subscriptionum paginas cum Dei praesidio per latorem praesentium [Col. 0145B] susceperimus, has apud beati Petri apostolorum principis confessionem deponimus, ut eo mediante atque intercedente, a quo Christianae fidei descendit vera traditio, offeratur Domino Jesu Christo ad testimonium et gloriam ejus mysterium fideliter confitentium ac subscribentium, qui verae de se confessionis praeconium, quod per tot temporum lapsus haereticis opprimebatur insidiis, ex inspirato per sedulum pii principis studium clare veritatis radiis ubique concessit fulgescere. Oblata itaque salutis opportunitate ut vere divinum munus efficaci sedulitate 72 fructuosum vos hortamur ostendere, ut gloria vobis ante Deum accrescat de conscientiae puritate. Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi fratres.

[Col. 0145C] Ad agnitionem vestrae dilectionis deducimus, quod latorem praesentium Petrum notarium regionarium sanctae nostrae Ecclesiae illic properavimus destinare cum tractatoria ad omnes una vobiscum Christi Ecclesiarum antistites, simul etiam ad praecellentissimum atque Christianissimum regem filium nostrum, ad gloriosumque comitem, contradi quoque facientes eidem responsa linteo ⁜ a , definitionem venerabilis synodi, quae per novam [T. 1, U., G., nonam] nuper elapsam indictionem in Constantinopolitana urbe cum Dei praesidio pro stabilitate orthodoxae nostrae fidei celebrata est, acclamationem quoque reverentissimorum episcoporum in ea convenientium, et edictum piissimi filii nostri atque clementissimi imperatoris, [Col. 0145D] cui pro Dei ministerio [T. 2, U., mysterio], quod suscepimus, et rectitudine apostolicae fidei per quam salvare tam nos quamque commissas nobis animas praestolamur, providentiam atque concursum omnem exhibeat vestra in Christo dilectio, ut pro flagrantibus studiis evangelicae atque apostolicae fidei aeternae beatitudinis cum beatis Christi apostolorum principibus habere consortium mereamini. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater.

Benedictionis itaque gratia crucem clavem habentem de sacris vinculis auctoris nostri beati Petri apostoli tuae dilectioni direximus, ut praesulare meritum Dei et proximi charitas vinciat, et per vexillum [Col. 0146A] salutiferae crucis Christo, qui in ea suspensus est, totius corporis membra clavis divinorum mandatorum obstringat, ut tali signaculo communitum reseratis januis regni coelestis apostolorum princeps ad secum perfruendam beatitudinem aeternam suscipiat.

Cum singulare sit nostrae salutis remedium vera in Deum confessio ex apostolica traditione descendens, cum qua beati martyres temporaliter decertantes et aeternae vitae praemia meruerunt, pro qua probatissimi ⁜ b sanctae Ecclesiae Patres atque doctores diversa certamina et immensas afflictiones perpessi animam tradere quam fidem veram prodere delegerunt [ U., [Col. 0146B] maluerunt], ex quorum regulari doctrina, quam nunc usque haec sancta Christi Ecclesia ab ejus apostolorum principe conservata atque praestructa praedicare cognoscitur, 73 et per apostolicos successores salutaris institutio per Dei gratiam ad nos usque pertinxit, sed et praecessorum nostrorum pro ejus stabilitate nimium desudavit instantia; verum post tot certamina et afflictiones innumeras diversis temporibus a verae fidei infestis effectas, tandem superna clementia cor imperiale coelesti gratia peraestuans [ U., G., praestruens] et fervore suae gratiae ad indagandam verae pietatis integritatem accendens de diversis mundi partibus nuper concilium universale congregari disposuit, in quo etiam legati hujus sanctae apostolicae Ecclesiae, quam divina dignatione dispensandam [Col. 0146C] suscepimus, et conciliorum eidem subjacentium responsales, una cum serenissimo filio nostro imperatore pietatis insignibus et infulis redimito in eodem sacro concilio convenientes, ex scriptis pontificalibus sanctorum Patrum testimoniis roboratis apostolicae traditionis regulam hanc sanctam Ecclesiam divino subnixam auxilio integre praedicare atque servare totis nixibus probaverunt. Tomus enim domini Agathonis apostolicae memoriae magni pontificis nostrique decessoris, quem ad tranquillissimum imperatorem direxerat, ita erat ex sanctorum conciliorum definitionibus beatorumque Patrum testimoniis et assertionibus veritatis instructus, ut et integritatem apostolicae fidei lucidissime patefaceret, et [Col. 0146D] erroris haeretici latebras revelaret, et ex ejus inexpugnabilibus dictis, per gratiam Dei de hominum cordibus haeretici dogmatis sublata caligine, lumen verae confessionis effulsit. In quo mansuetissimi principis labor pro rectae fidei pietate praeclaruit in saeculis omnibus collaudandus, ut eo favente cum Dei praesidio veritas apostolicae fidei bravium victoriae sumeret, divinitusque concessum imperium pietatis insignibus decoraret. Ideoque et vos gloriosissimi Christi Ecclesiae filii, in quibus pietatis desiderium pollet, evangelicae atque apostolicae praedicationi manum suffragando porrigite, ut etiam vestras Christianissimas regiones sincerae fidei, quam diligitis, [Col. 0147A] fulgor irradiet, ut apostolicae praedicationi faventes atque collaborantes consortium fidelium apud Deum habere mereamini, ad quem redigitur [ U., dirigitur] de eo verae confessionis integritas. Quod enim ad nostrum officium quibus animarum dispensatio commissa est competebat, definitionem sancti concilii sexti per novam indictionem in Constantinopolitana urbe celebrati, et acclamationem universorum reverentissimorum episcoporum, quae et prosphoneticus [T. 1, 2, G., prosphoneticos] dicitur, sed et edictum fidei a piissimo Augusto nostro serenissimo filio huc destinatum vestris 74 quoque provinciis innotescere, per latorem praesentium Petrum notarium regionarium sanctae nostrae Ecclesiae illuc dirigere affectu paterno maturavimus, ut de [T. 1, 2, unde] profectu [Col. 0147B] evangelicae atque apostolicae praedicationis, ut merito fidei verae consortes, nobiscum [T. 1, 2, vobiscum] unanimiter laetemini. Hortati autem sumus reverendos Ecclesiarum omnium praesules, ut subscriptiones [ U., scriptiones] suas eidem apostolicae atque synodali definitioni subnectant, et utpote pro filiis atque cum filiis patres sua nomina in hujusmodi libro vitae describant, ad laudem fideliter concurrentium et Christi Evangelio collaborantium et commendationem ad Deum, quem tunc mereamur habere propitium dum ejus fidei veritatem immutilatam [T. 1, 2, immutatam] fine tenus ⁜ a conservamus. Incolumem gloriam vestram gratia superna custodiat.

Ad perpetuam proinde vestrae gloriosae Christianitatis protectionem venerabilem crucem clavem [Col. 0147C] habentem de salutaribus vinculis auctoris nostri Petri Christi apostolorum principis per praesentem gerulum direximus, ut cujus sinceram dilectionem geritis et luminariis fideliter providetis traditionisque rectitudinem veraciter amplectimini, ejus jugiter apostolica tuitione salvemini. Amen ⁜ b .

Juxta quod tuam strenuitatem apostolicae memoriae dominus Leo papa Hispaniam provinciam ire disposuit ad praecellentissimum et Christianissimum regem et sanctissimos archiepiscopos et Ecclesiarum omnium praesules ibidem constitutos, simul et gloriosum comitem, pro innotescenda venerabilis [Col. 0147D] sextae synodi definitione, acclamatione quoque quae et prosphoneticus dicitur reverentissimorum episcoporum qui in eodem a Deo congregato concilio convenerunt ad clementissimum principem, et edicto ejusdem piissimi principis ubique generaliter destinato, pro apostolicae nostrae fidei firmitate cum summo pietatis studio commissum ministerium perage. Subscriptiones quoque reverentissimorum episcoporum post eamdem synodicam definitionem cum summa sedulitate atque vigilantia procura subjungi, ut et iidem reverentissimi episcopi omnisque per eos religiosa provincia consortes nobiscum catholicae atque apostolicae traditionis et fidei comprobentur, [Col. 0148A] et apud Deum, ad cujus gloriam laus et stabilitas fidei Christianae redigitur, commendatio eis atque susceptio 75 ad salutem animarum proveniat. Officium proinde pietatis assumptum vigilantia atque solertia [ U., vigilanti solertia] condecorans festina perficere, quia et tibimetipsi thesaurizas boni operis fructum, et suscipientibus provides coelestis regni beatitudinem perfectamque apostolicae fidei confessionem adipisci. Benedictus gratia Dei presbyter et electus sanctae sedis apostolicae subscripsi.

Cum unus [ U. add. et aeternus] exstet rex omnium Deus, qui cuncta creavit et ex nihilo quae creavit regit et continet, qui vere Rex regum est et Dominus dominantium, idem incomprehensibilis providentiae [Col. 0148B] suae libramine tam temporaliter quamque localiter diversos in terris regnare disponit, quorum etsi divisa [ U., diversa] sunt regna, aequalem tamen de singulis rationem dispensationis expetit, unamque de eis verae suae confessionis hostiam laudis exspectat, et hoc solum munere circa hominum genus complacatur ejus majestatis immensitas, dum a cunctis vera de eo [T. 1, 2, de Deo] confessio praedicatur, ut etsi dispositionum temporalium videtur esse diversitas, circa ejus fidei rectitudinem unitatis consonantia teneatur. Hoc etiam et in sanctis suis discipulis Salvator mundi Dei Filius esse constituit, qui beatum Petrum sui vice discipulorum suorum instituit principem, cujus salutari praedicatione atque traditione ab hac sancta apostolica Christi Ecclesia, [Col. 0148C] velut a fonte praedicationis progrediente, cunctae regiones quibus etiam vestrum fastigium praesidet ad cognitionem veritatis et viam vitae perductae sunt, regnique vestri culmen illustrat, et dum per gratiam Dei pietate regnatis, de temporali regno aeternae beatitudinis regnum acquiritis: ad quod perfectius obtinendum, sicut instanter oramus, dum Dei dignatione patrum ordine fungimur, et beati Petri apostolorum principis licet impares pro commisso divina ope ministerio locum implemus, ita praedicando atque commonendo ad beatae vitae meritum conamur provehere. Initium quippe aeternae beatitudinis obtinendae recta apostolicae praedicationis est regula, quam etsi labefactare olim quidam [Col. 0148D] moliti sunt, haereticos in Ecclesiam Christi intromittere enitentes errores: sed evangelica veritas vincit. Pro ejus stabilitate immutilate servanda diversas afflictionum insidias haec apostolica Christi Ecclesia sustinuit semper et sustinet, et superna gratia suffragante illaesa persistit. Nunc autem, quod cum gratiarum actione in Deum exsultantes effamur, per novam [T. 1, U., G., nonam] nuper elapsam indictionem 76 piissimus atque Christianissimus noster imo Ecclesiae Dei filius imperator ad apostolicae memoriae nostrum decessorem Agathonem papam atque pontificem scripta imperialia dirigens affatim hortatus est, ut ab hac [T. 1, 2, add. nostra] sancta [Col. 0149A] apostolicae sedis Ecclesia de omnibus adjacentibus ei reverendis conciliis legatos, tam de Ecclesiarum praesulibus quamque de aliis ordinibus ecclesiasticis cum dogmaticis litteris venerabiliumque Patrum libris ac testimoniis instructos in regiam Constantinopolitanam urbem dirigeret, quod Dei nutu effectum atque perfectum est. Quibus illuc ob hoc adventantibus concilium ex diversis mundi partibus ejus pietas congregavit, et commissae reipublicae curis parum per se positis, in venerando episcoporum Patrum [T. 1, 2, fratrum] concilio residens veritatem apostolicae traditionis et rectitudinem fidei per sanctas synodos venerabiliumque Patrum testimonia, et assertiones praecessorum nostrorum apostolorum pontificum subtiliter atque attonite [Col. 0149B] examinare fecit, et verae fidei sinceritatem a legatis hujus sanctae apostolicae sedis monstrari, quod per Dei gratiam imperii adnitente praesidio coeptum atque peractum est; et perfectissime claruit verae fidei nostrae veracitas juxta veneranda concilia et probabilium Patrum doctrinas, et in uno Domino nostro Jesu Christo filio Dei, eodemque vero Deo atque perfecto, et eodem homine vero atque perfecto, sicut duas inseparabiliter et inconfuse confitemur naturas, id est divinam et humanam, ita et duas naturales voluntates et duas naturales operationes eum omnes habere praedicemus secundum qualitates ac proprietates in eo concurrentium naturarum; quia sic eum unum Christum unamque personam sanctae Trinitatis esse credimus, ut et divinam et [Col. 0149C] humanam naturam et harum naturarum proprietates inconfuse, indivise et indiminute eum habere praedicemus. Verum piissimus imperator gratia sancti Spiritus animatus, et laborem pro Christianae fidei puritate sponte perpessus, Ecclesiam Dei catholicam ab erroris haeretici macula summis nixibus purificare molitus est, et quidquid offensionem Christianis populis poterat generare de medio Dei Ecclesiae fecit auferri, omnesque haereticae assertionis auctores venerando censente [ U., consentiente] concilio condemnati de catholicae Ecclesiae annuntiatione projecti sunt, id est Theodorus Pharanitanus episcopus, Cyrus Alexandrinus, Sergius, Paulus, Pyrrhus et Petrus quondam Constantinopolitani praesules, [Col. 0149D] et una cum eis Honorius Romanus, qui immaculatam apostolicae traditionis rugulam, quam a praecessoribus suis accepit, maculari 77 consensit [ U., concessit]. Sed et Macarius Antiochenus cum Stephano ejus discipulo imo haereticae pravitatis magistro, et Polycronio quodam insano sene novo Simone, qui per haereticae praedicationis fiduciam pollicebatur implere neque rursus ad viam verae confessionis saltem confusus converti, aeterna condemnatione mulctatus est. Et omnes ii cum Ario, Apollinario, Nestorio, Eutychete, Severo, Theodosio, Themistio [Col. 0150A] in deitate atque humanitate Domini nostri Jesu Christi unam voluntatem unamque operationem praedicantes, doctrinam haereticam impudenter defendere conabantur; neque enim, ut sacerdotes Dei oportuerat, sanctarum Scripturarum et Patrum testimoniis hoc demonstrabant, sed mundanis sophismatibus Evangelium Christi callide machinabantur pervertere. Quos omnes cum suis erroribus divina censura de sancta sua projecit Ecclesia, et nunc superno favente praesidio in unam verae fidei consonantiam omnes Dei Ecclesiae praesules ubique concordant, et factum est unum os et labium unum, unusque grex et unus pastor Christus Filius Dei, qui unanimiter a cunctis ejus sacerdotibus atque [ U., aeque] sinceriter praedicatur. Idcirco et vestri Christiani [Col. 0150B] regni fastigium studium pietatis assumat, quatenus haec omnibus Dei Ecclesiis, praesulibus, sacerdotibus, clericis et populis ad laudem Dei pro vestri quoque regni stabilitate atque salute omnium praedicetur, ut Deus omnipotens ab omnibus populis unanimiter glorificetur ac collaudetur. Definitionem proinde sancti concilii, et acclamationem reverentissimorum episcoporum, quae prosphoneticus dicitur, ad piissimum imperatorem, et edictum clementissimi imperatoris pro verae fidei confessione conscriptum et ubique mandatum per latorem 78 praesentium Petrum notarium regionarium sanctae nostrae Ecclesiae illuc praevidimus destinare, ut in eadem sacrae synodi definitione, tanquam pro spiritualibus filiis patres, omnes vestri religiosissimi [Col. 0150C] regni Ecclesiarum antistites juxta tenorem a nobis illuc destinatum subscriptiones suas sicut in libro vitae per suae confessionis signaculum ascribendas unusquisque subjungat: ut pax et concordia in Ecclesiis Dei vestri sublimis regni temporibus, Deo concedente vestraque Christianitate favente, crebrescat [ U., crescat] et maneat; ut qui vestrum culmen regnare disposuit, suae fidei stabilitate subnixum concedat per plurima tempora prospere ac sibi placite commissum populum dispensare. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat. Amen ⁜ a .

[Col. 0150D] Placuit huic sanctae synodo secundum priorum sanctionem canonum, ut qui contemptores Ecclesiae Christi vel sacris ejus antistitibus persistunt, a coetu fidelium triennio excommunicarentur, donec forsitan resipiscendo sub satisfactione poenitudinis admitti demum ad communionem possint. Certe si eorum adhuc nefanda procacitas perseverando ausa fuerit coepta indesinenter obtrectare ⁜ c , placuit nec in finem eis saltim viaticum dare ut vel suppliciis ⁜ d sentiant quod hic sensu torpentes neglexerunt, dicente sancto Spiritu per prophetam: Tantummodo [Col. 0151A] sola vexatio intellectum dabit auditui; et egregio quodam attestante doctore, qui hujus prophetiae consona voce alloquitur dicens: Nescit omnis iniquus malum [Col. 0152A] quod agit, nisi cum pro eisdem malis puniri jam coeperit.

Cum Salvator noster aperte pronuntiet: Qui diligit patrem aut matrem super me non est me dignus, et qui diligit filium aut filiam super me non est me dignus; quid nos patiemur qui deposcimur a tua religione ut te super Christum salvatorem omnium diligamus? Quid enim nobis in die judicii proderit, aut quam satisfactionem reperire poterimus propter tam diuturnum silentium de prolatis a te contra eum blasphemiis? Et siquidem te tantummodo laederes [Col. 0151C] docens ista vel sentiens, sollicitudo nobis minor existeret: cum vero totam scandalizaveris Ecclesiam, et fermentum insolitae pravitatis et novae haeresis miscueris in populis nec tantum ibidem positis, sed ubique consistentibus, nam tuarum expositionum libri per cuncta vulgati sunt; quae pro nostro silentio ratio ultra vel excusationis sermo sufficiat aut quomodo non necesse sit meminisse Christi Domini sic dicentis: Non putetis quod venerim pacem mittere in terram, sed gladium, veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam adversus matrem suam? Nam cum laeditur fides, parentum reverentia velut inutilis et periculosa despicitur, et amor erga filios fratresque vitatur. Ad postremum etiam super ipsam vitam mors potius a [Col. 0151D] piis viris eligitur, ut meliorem resurrectionem, sicut scriptum est, consequantur. Ecce itaque te simul cum sancta synodo quae apud amplam urbem Romam congregata est, praesidente sanctissimo et venerantissimo fratre et consacerdote nostro Coelestino episcopo, his scriptis synodicis te jam tertio convenimus, consilium dantes ut a tam pravis abstineas distortisque dogmatibus, quae et sentire cognosceris et docere; recipias vero fidem rectam Ecclesiis per beatissimos apostolos et evangelistas ab initio traditam, qui et oculis inspexerunt et ministri verbi fuisse monstrantur. Quod si hoc religio tua facere distulerit juxta dilationem litteris praefinitam [Col. 0152A] sanctissimi et venerantissimi consacerdotis 81 nostri Romanae praesulis Ecclesiae Coelestini, scias te nullam sortem [T. 1, partem] habere nobiscum, [Col. 0152B] nec locum aut colloquium cum Dei sacerdotibus et episcopis obtinere. Non enim fas est contemnere nos Ecclesias ita turbatas et scandalizatos populos fidemque rectissimam violatam, dissipatum quin etiam gregem quem custodire debueras, siquidem juxta nos amator recti dogmatis exstitisses sanctorum Patrum vestigia pia consectans. Omnes itaque quos propter fidem tua religio a communione removit aut ab ordine suo deposuit, laicos aut clericos, in nostram communionem recipimus [T., 1, 2, G., recipimus]: non enim justum est eos tuis decretis opprimi qui noverunt recta sentire, qui etiam bene facientes tibi prudentissime restiterunt; hoc idem namque in epistola quam misisti ad praesulem [Col. 0152C] amplae Romae sanctum et coepiscopum nostrum Coelestinum significare curasti. Non autem sufficit tuae religioni solummodo fidei symbolum confiteri quod expositum est per idem tempus sancti Spiritus largitate a venerando et magno concilio apud Nicaeam congregato; hoc enim nec intellexisti nec recte interpretatus es, quinimo perverse, licet sono vocis eadem verba protuleris: sed consequens est et jurejurando fateri te, quod anathematizes quidem tua polluta et profana dogmata, sentias autem et doceas quae nos universi per Orientem seu per Occidentem episcopi et magistri praesulesque populorum credimus et docemus. Epistolis autem ab Alexandrina tuae religioni directis Ecclesia consensum praebuit tam ea quae apud urbem Romam convenit [Col. 0152D] sancta synodus, quam etiam nos omnes velut recte irreprehensibiliterque conscriptis. Subdidimus autem his nostris litteris, quae te sentire oporteat et docere, et a quibus abstinere conveniat; haec est enim fides catholicae Ecclesiae cui cuncti consentiunt orthodoxi per Orientem Occidentemque pontifices.

Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium conditorem: et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei natum de Patre unigenitum, hoc est ex [B. R., E. 3, U., de] substantia Patris, Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum, non factum, homousion Patri hoc est unius cum Patre substantiae, [Col. 0153A] per quem omnia facta sunt in coelo et in terra ⁜ a , qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit et incarnatus est, et homo factus passus est, et resurgens [B. R., T., 2, resurrexit] tertia die ascendit in coelos; inde venturus 82 est judicare vivos et mortuos: et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt: erat tempus quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quia ex nullis exstantibus factus est aut ex alia substantia vel essentia dicant esse, aut convertibilem aut [E. 3, T. 1, 2, et] commutabilem Dei Filium ⁜ b : anathematizat catholica et apostolica Ecclesia.

Sequentes ⁜ c itaque per omnia sanctorum Patrum confessiones, quas loquente in eis sancto Spiritu protulerunt, et intentioni quae est in eorum intellectibus [Col. 0153B] aequis vestigiis inhaerentes, atque iter ambulantes regium profitemur quod ipsum unigenitum Dei Verbum Dei natum ex ipsa Patris essentia, de Deo vero Deus verus, lumen de lumine, per quem omnia facta sunt sive in coelis sive in terra [T. 1, in terris], salutis nostrae causa descendens ad exinanitionem sese dignatus est inclinare. Incarnatus autem et homo factus, id est carnem de Virgine sancta suscipiens, eamque propriam faciens, nativitatem nostram ex vulva sustinuit, homo de muliere procedens [ Ae., prodiens], nec quod erat abjiciens. Nam licet factus sit in assumptione carnis et sanguinis, tamen etiam sic quod erat Deus natura scilicet et veritate persistens. Nec carnem itaque dicimus in naturam deitatis esse conversam, nec substantiam carnis [Col. 0153C] in ineffabilem Dei Verbi essentiam commutatam, inconvertibilis enim est et incommutabilis, idemque ipse juxta Scripturas jugiter permanens. Visus est autem et parvulus positus adhuc in cunabilis et in sinibus [ U., in sinu] genitricis Virginis constitutus, universam creaturam replebat ut Deus, genitori suo indivisus existens; quod divinum est enim sine quantitate et sine mole cognoscitur, nec ullis terminis continetur. Unitum ergo carni Verbum Dei secundum subsistentiam ⁜ d confitentes, unum adoramus Filium et Dominum Jesum Christum, non seorsum ponentes et determinantes hominem et Deum velut invicem sibi dignitatis et auctoritatis unitate conjunctos, hoc enim novitas vocis est et aliud nihil, nec item Christum specialiter nominantes Deum [Col. 0153D] Verbum quod ex Deo est, nec alterum similiter Christum specialiter qui de muliere natus est; sed unum solummodo Christum Dei Patris Verbum cum propria carne cognoscimus. Tunc ⁜ e enim juxta nos unctus est, quamvis spiritum dignis ipse contulerit et non ad mensuram, sicut beatus evangelista Joannes asseruit. Sed nec illud dicimus quod Dei Verbum velut homine communi, qui de sancta Virgine natus est, habitaret [ U., G., habitarit], 83 ne Deum homo Christus habitatorem possidere credatur. Quamvis [Col. 0154A] enim Verbum habitaverit in nobis, et dictum sit in Christo habitare omnem plenitudinem deitatis corporaliter et tamen intelligimus eum, quod caro factus, non sicut in sanctis habitare dicatur, nec talem in ipso habitationem factam definire tentavimus; sed unitus juxta naturam nec in carnem penitus commutatus talem sibi fecit habitationem qualem et anima hominis habere creditur ad proprium corpus. Unus igitur est Christus, Filius et Dominus, non velut conjunctionem quamlibet in unitate dignitatis et auctoritatis hominis habentis ad Deum, non enim potest unire naturas sola dignitatis aequalitas. Denique Petrus et Joannes aequales sunt alterutrum dignitatis, propter quod et apostoli et sancti discipuli esse monstrantur, verumtamen uterque non unus est, nec [Col. 0154B] juxta collationem vel connexionem modum conjunctionis advertimus: hoc enim ad unitatem non sufficit naturalem, nec secundum participationis effectum [ E., B. R., affectum], sicut nos etiam adhaerentes Domino unus cum eo spiritus sumus, imo potius conjunctionis nomen evitamus tanquam non existens ⁜ e idoneum quod significet unitatis arcanum. Sed neque Deum aut Dominum Christi [ U., Christum] Verbum Dei Patris asserimus, ne iterum manifestius in duo dividamus unum Christum, Filium et Dominum, et in crimen sacrilegii recidamus, Deum illi se ipsum facientes et Dominum: unitus quippe sicut superius diximus, Deus Verbum carni secundum subsistentiam [ Ae., B. R., substantiam] Deus quidem est omnium et dominatur universitati. [Col. 0154C] Verumtamen nec servus est sibi ipse nec dominus, quia ineptum est vel potius impium hoc sentire vel dicere: quamvis enim Deum suum Patrem dixerit, cum Deus sit etiam ipse natura et de illius essentia; tamen nullatenus ignoramus quod manens Deus homo quoque factus sit, qui sub Deo juxta debitam legem natura humanitatis existeret: ipse vero sibi quomodo vel Deus poterit esse, vel dominus? Ergo sicut homo, quantum decenter exinanitionis mensurae congruit, sub Deo se nobiscum esse disseruit, hoc etiam modo sub lege factus est, quamvis ipse promulgaverit legem et legislator ut Deus exstiterit. Cavemus [ U., Caveamus] autem de Christo dicere: propter assumentem veneror assumptum, et propter [Col. 0154D] invisibilem adoro visibilem. Horrendum vero super hoc etiam illud docere ⁜ f : is qui susceptus est cum eo qui suscepit non nuncupatur Deus; qui enim haec dicit, dividit iterum in duos Christos eum qui unus est, hominem 84 seorsum in parte, et Deum similiter in parte constituens; evidenter enim [ U., autem] denegat unitatem secundum quam non alter cum altero coadoratur aut conuncupatur Deus; sed unus intelligitur Christus Jesus Filius Dei unigenitus, una servitute cum propria carne venerandus. Confitemur etiam, quod idem ipse qui ex Deo Patre [Col. 0155A] natus est Filius unigenitus Deus, licet juxta naturam suam expers passionis exstiterit, pro nobis tamen secundum Scripturas carne perpessus sit, et erat in crucifixo corpore propriae carnis impassibiliter ad se referens passionem ⁜ a ; gratia vero Dei pro omnibus gustavit mortem, tradens et proprium corpus, quamvis naturaliter ipse vita sit et resurrectio mortuorum. Nam ut mortem ineffabili potentia proculcaret, ac prius in sua carne primogenitus ex mortuis fieret et primitiae dormientium, viamque faceret humanae naturae ad incorruptionis cursum ⁜ b , gratia Dei, sicut supra dictum est, pro omnibus gustavit mortem, et tertio die resurgens spoliavit infernum. Idcirco quamvis dicatur quod per hominem facta sit resurrectio mortuorum, tamen. intelligimus hominem factum [Col. 0155B] Verbum quod ex Deo est, et per ipsum mortis imperium fuisse destructum. Veniet ⁜ c autem temporibus praefinitis sicut est unus Filius et Dominus in gloria Patris, ut judicet orbem terrarum in aequitate sicut Scriptura testatur. Necessarie igitur et hoc adjicimus: annuntiantes enim secundum carnem mortem unigeniti Filii Dei, id est, Jesu Christi, et resurrectionem ejus et in coelos ascensionem pariter confitentes, incruentam celebramus in ecclesiis sacrificii servitutem. Sic etiam ad mysticas benedictiones accedimus, et sanctificamur participes sancti corporis et pretiosi sanguinis Christi omnium nostrorum redemptoris effecti, non ut communem carnem percipientes, quod absit, nec ut viri sanctificati et Verbo conjuncti secundum dignitatis unitatem aut sicut divinam possidentis [Col. 0155C] habitationem, sed ut vere vivificatricem et ipsius Verbi propriam factam: vita enim naturaliter, ut Deus, existens, quia propriae carni unitus est, vivificatricem eam esse professus est. Et ideo quamvis dicat ad nos: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem: non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare debemus; quomodo enim juxta naturam suam vivificatrix esse caro hominis poterit? sed ut vere propriam ejus factam, qui propter nos filius hominis et factus est et vocatus. Eas autem voces quas Salvator noster in Evangeliis 85 protulit non in duabus subsistentiis aut personis omnino partimur, non enim duplex est unus Christus et [Col. 0155D] solus ⁜ d , quamvis ex duabus diversisque rebus ad unitatem cognoscatur individuam convenisse: sicut homo quoque ex anima constans et corpore non duplex potius, sed unus est ex utroque. Humanas ergo et divinas insuper voces ab uno Christo dictas animadvertentes, recte sentimus. Cum enim de Deo, dignissime loquitur de se ipso: Qui me videt, videt et Patrem, et ego et Pater unum sumus, divinam ejus intelligimus ineffabilemque naturam, secundum quam unum est cum Patre suo propter unam eamdemque substantiam, imago et character splendorque gloriae ejus existens. Cum vero humanae naturae mensuram [Col. 0156A] nullatenus ignorans Judaeos alloquitur: Nunc me quaeritis occidere hominem qui veritatem vobis locutus sum, item non minus eum, qui in similitudine et aequalitate Patris est, Deum verum [ Ae., verbum] etiam et in mensuris humanitatis ejus agnoscimus. Si autem necessario creditur, quod natura Deus existens factus sit caro, imo potius homo animatus anima rationali [T. 1, 2, rationabili], quae causa est ut in ejus quilibet vocibus erubescat, si eas homine dignas effatus est? Quod si sermones homini congruentes abjicit, juxta nos hominem fieri quis coegit? Cum vero se propter nos ad exinanitionem spontaneam misericorditer inclinaret, quam ob causam dignos exinanitione sermones effugerit? Uni igitur personae cunctas ejus in Evangelio voces ascribimus, uni subsistentiae [Col. 0156B] Verbi scilicet incarnati, quia unus est Dominus Jesus Christus ut scriptum est: appellatum vero apostolum et pontificem confessionis nostrae tanquam sacrificantem Deo et Patri fidei nostrae confessionem, quae a nobis ipsis et per ipsum Deo et Patri incessanter offertur. Iterum eum dicimus qui ex Deo secundum naturam Filius unigenitus, nec homini praeter eum alteri sacerdotii nomen et officium deputamus; factus est enim mediator Dei et hominum et reconciliator ad pacem, semetipsum Deo et Patri pro nobis offerens in odorem suavitatis, ideoque dicebat: Sacrificium et oblationem noluisti, holocausta pro peccato non tibi placuerunt, corpus autem perfecisti mihi. Tunc dixi: Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, ut faciam Deus voluntatem tuam: obtulit [Col. 0156C] enim proprium corpus non pro se, sed pro nobis in odorem suavitatis. Nam qua pro se oblatione vel sacrificio indigeret ab omni peccato liber ut Deus existens? Quod si omnes peccaverunt et egent gloria Dei, secundum hoc quod sumus ad mutabilitatis excessum proniores effecti et peccatis aegrotavit humana 86 natura; ipse vero non ita, ideoque nos gloria ejus evincimur; cur erit ultra jam dubium quod agnus verus pro nobis sit immolatus? Qui dicit autem quia semetipsum tam pro se quam pro nobis obtulit [T. 1, 2, obtulerit] nullatenus impietatis crimen effugiet, cum nihil prorsus iste deliquerit nec ullum fecerit omnino peccatum: qua igitur egeret oblatione, nullo suo exstante facinore, pro quo si esset satis admodum convenienter offerret? De Spiritu quoque [Col. 0156D] cum dicit: Ille me glorificabit, hoc rectissime sentientes, unum Christum et Filium, non velut alterius egentem gloria, confitemur ab Spiritu sancto gloriam consecutum, quia Spiritus ejus nec melior nec superior ipso est; sed quia mira opera faciens ad demonstrationem suae deitatis virtute proprii Spiritus utebatur, ab ipso glorificari dicitur, quemadmodum si quis de hominibus asseveret quod virtus sua vel disciplina quaelibet unumquemque clarificet. Quamvis enim in sua sit subsistentia Spiritus, et ejus intelligatur in persona proprietas juxta id quod Spiritus [Col. 0157A] est et non Filius; tamen [Ae., B. R., E. 3, attamen] non est alienus ab illo, nam Spiritus appellatus est veritatis et veritas Christus est: unde et ab isto similiter sicut ex Deo Patre procedit. Denique hic ipse Spiritus etiam per sanctorum manus apostolorum miracula gloriosa perficiens, Dominum glorificavit Jesum Christum postquam ascendit in coelum; nam creditus est Christus, natura Deus existens per suum Spiritum virtutes efficiens, ideoque dicebat: De meo accipiet et annuntiabit vobis. Nequaquam vero participatione alterius idem Spiritus sapiens aut potens dicitur, quia per omnia perfectus est, et nullo prorsus indigens bono; nam paternae virtutis et sapientiae id est Filii Spiritus creditur, et ideo ipsa re et subsistentia virtus et sapientia comprobatur. [Col. 0157B] Igitur quia Deum carne unitum juxta subsistentiam sancta Virgo corporaliter peperit, idcirco eam Dei genitricem esse profitemur: non quod Verbi natura existendi principium de carne sortita sit, erat enim in principio Verbum et Deus erat Verbum et Verbum erat apud Deum, et ipse est conditor saeculorum, Patri coaeternus, et universitatis creator; sed quod superius diximus, juxta subsistentiam sibimet uniens humanam naturam nativitatem sustinuerit ex ipsa vulva corporea; non quod eguerit necessario aut propter suam naturam nativitate ista, quae est in extremis saeculi facta temporibus, sed ut ipsas benediceret substantiae nostrae primitias, et dum eum carni unitum mulier edidisset, illa quae adversus omne genus humanum maledictio fuerat prolata desineret, [Col. 0157C] nec jam morti nostra corpora 87 destinaret, illud quoque quod dictum est: In tristitia paries filios ipse dissolvens, verum esse monstraret quod prophetae voce praedixerat: Absorpta est mors in victoria, et iterum: Abstulit Dominus omnem lacrymam ab omni facie. Propter hanc etenim causam dicimus eum dispensatorie et ipsis benedixisse tunc nuptiis, cum in Cana Galilaeae cum sanctis vocatus apostolis adesse dignatus est. Haec sapere sumus edocti a sanctis apostolis et evangelistis et ab omni Scriptura divinitus inspirata, nec non et a beatis Patrum confessionibus veritate subnixis. His omnibus etiam tuam religionem concordare, et praeter aliquem dolum consentire jam convenit: quae vero religionem tuam anathematizare [Col. 0157D] necesse est huic epistolae nostrae subjecta [T. 1, 2, subjuncta] sunt.

I. Si quis non confitetur Deum veraciter esse Emmanuel et propterea Dei genitricem sanctam ⁜ a Virginem ⁜ b , peperit enim secundum carnem, carnem factum Dei Verbum secundum quod scriptum est: Verbum caro factum est; anathema sit.

II. Si quis non confitetur carni secundum subsistentiam unitum Dei Patris Verbum, unumque esse Christum cum propria carne, eumdem scilicet Deum simul et hominem; anathema sit.

III. ⁜ c Si quis in uno Christo dividit substantias [Col. 0158A] post unitatem, sola eas connexione conjungens ea quae secundum dignitatem est vel etiam auctoritatem aut potestatem, ac non potius conventu, qui per unitatem factus est naturalem; anathema sit.

IV. Si quis personis duabus vel subsistentiis eas voces quae in apostolicis scriptis continentur et evangelicis, dividit, vel quae de Christo a sanctis dicuntur vel ab ipso etiam de se ipso, et aliquas quidem ex his velut homini qui praeter Dei Verbum specialiter intelligatur, aptaverit, illas autem tanquam Deo dignas soli Dei Patris Verbo deputaverit; anathema sit.

V. Si quis audet dicere Christum hominem theophoron, id est Deum ferentem, ac non potius Deum esse veraciter dixerit, tanquam Filium per naturam [Col. 0158B] secundum quod Verbum caro factum est, et communicaverit 88 similiter ut nos carni et sanguini; anathema sit.

VI. Si quis dicit Deum esse vel Dominum Christi Dei Patris Verbum, et non magis eumdem ipsum confitetur Deum simul et hominem, propterea quod Verbum caro factum est secundum Scripturas; anathema sit.

VII. Si quis velut hominem Jesum operatione Dei Verbi dicit adjutum, et unigeniti gloriam tanquam alteri praeter ipsum existenti tribuit; anathema sit.

VIII. Si quis audet dicere assumptum hominem coadorandum Deo Verbo, et conglorificandum ⁜ d , et conuncupandum Deum tanquam alterum cum altero, nam cum syllaba semper adjecta hoc cogit intelligi, [Col. 0158C] et non potius una supplicatione veneratur Emmanuel, unamque ei glorificationem dependit juxta quod Verbum caro factum est; anathema sit.

IX. Si quis unum Dominum Jesum Christum glorificatum dicit ab Spiritu sancto, tanquam qui aliena virtute per eum usus fuerit, et ab eo acceperit efficaciam contra immundos spiritus, posse et hominibus divina signa perficere, ac non potius proprium fatetur ejus Spiritum per quem divina signa complevit; anathema sit.

X. Pontificem et apostolum confessionis nostrae factum esse Christum divina Scriptura commemorat; obtulit autem semetipsum pro nobis in odorem suavitatis Deo et Patri. Si quis ergo pontificem et apostolum nostrum dicit factum non ipsum Dei Verbum, [Col. 0158D] quando caro factum est, et juxta nos hominem, sed velut alterum praeter ipsum specialiter hominem ex muliere; aut quis dicit et pro se obtulisse semetipsum oblationem et non potius pro nobis solis, non enim eguit oblatione qui peccatum omnino nescivit; anathema sit.

XI. Si quis non confitetur carnem Domini vivificatricem esse et propriam ipsius Verbi Dei Patris, sed velut alterius praeter ipsum conjuncti eidem per dignitatem, aut quasi divinam habentis habitationem, et non potius ut diximus vivificatricem esse, [Col. 0159A] quia facta est propria Verbi cuncta vivificare valentis; anathema sit.

89 XII. Si quis non confitetur Dei Verbum passum carne, crucifixum carne, et mortem carne gustasse, factumque primogenitum ex mortuis, secundum quod vita est et vivificator ut Deus; anathema sit.

Ait igitur sancta et magna synodus: Ipsum qui est ex Deo Patre naturaliter natus, Filium unigenitum, Deum verum de Deo vero, lumen de lumine, per quem et cum quo omnia fecerit Pater, hunc descendisse, incarnatum esse, et hominem factum, passum esse, resurrexisse tertia die, ascendisse rursus [Col. 0159B] in coelos. Haec nos sequi verba debemus, his nos convenit obtemperare dogmatibus, considerantes quid sit incarnatum esse et hominem factum Dei Verbum. Non enim dicimus quod Dei natura conversa vel immutata facta sit caro, nec quod in totum hominem qui est ex anima et corpore transformata sit, sed illud magis quod carnem animatam anima rationabili sibi copulaverit Verbum; substantialiter, ineffabiliter et irreprehensibiliter factus sit homo, et nuncupatus sit etiam filius hominis, non nuda tantummodo voluntate, sed nec assumptione sola personae, sed quod diversae quidem naturae in unum convenerint; unus tamen ex ambabus ⁜ a Christus et Filius, non evacuata aut sublata diversitate naturarum per conjunctiones, sed quia simul nobis [Col. 0159C] effecerunt unum Deum et Christum et Filium, id est divinitas et humanitas per arcanam illam ineffabilemque copulationem ad unitatem. Itaque is qui ante saecula omnia est natus ex Patre etiam ex muliere carnaliter dicitur procreatus, non quia divina ipsius natura de sacrata Virgine sumpsit exordium, nec quod propter se ipsam opus habuit secundo nasci post illam nativitatem quam habebat ex Patre: est enim ineptum et stultum hoc dicere, quod is qui ante omnia saecula est consempiternus Patri secundae generationis eguerit ut esse inciperet; sed quia propter nostram salutem naturam sibi copulavit humanam et processit ex muliere, idcirco dicitur natus esse carnaliter. Neque enim primum natus est homo communis de sancta Virgine, et tum demum [Col. 0159D] inhabitavit in eo Verbum, sed in ipsa vulva uteroque virginali se cum carne conjunxit ⁜ b et sustinuit generationem carnalem, carnis suae nativitatem suam faciens. Sic illum dicimus et passum esse et resurrexisse, non quia Deus Verbum 90 in sua natura passus sit aut plagas aut clavorum transfixiones aut alia vulnera, Deus namque incorporalis extra passionem est, sed quia corpus illud quod [Col. 0160A] ipsius proprium est factum passum est, ideo haec omnia pro nobis ipse dicitur passus; inerat enim in eo corpore quod patiebatur Deus qui pati non poterat. Simili modo et mortem ipsius intelligimus, immortale enim et incorruptibile est naturaliter et vita et vivificans Dei Verbum; sed quia corpus ipsius proprium gratia Dei juxta Pauli vocem pro omnibus mortem gustavit, idcirco ipse dicitur mortem passus esse pro nobis, non quod ipse mortem esset expertus, quantum ad ipsius naturam pertinet, insania enim est hoc vel sentire vel dicere, sed quod, ut supra diximus, vera caro ipsius mortem gustavit: ita et resurgente carne, ipsius rursus resurrectionem dicimus, non quia in corruptionem ceciderat, absit, sed quia ejus surrexit corpus. Ita et Christum unam [Col. 0160B] et Dominum confitemur, non tanquam hominem cum Verbo coadorantes, ne divisionis quaedam species inducatur, sed unum jam et eumdem adorantes; quia non est alienum a Verbo corpus suum, cum quo ipsi etiam assidet Patri. Nec hoc ita dicimus quasi duobus filiis assidentibus, sed uno cum carne per unitatem, quia ⁜ c si talem copulationem factam per substantiam, aut quasi impassibilem aut quasi parum decoram noluerimus accipere, in id incidimus ut duos filios esse dicamus. Necesse est enim discernere et dicere, hominem separatim fuisse sola filii appellatione honoratum, et rursus Verbum quod est ex Deo et nomine et veritate Filius Dei, sed discernere in duos filios non debemus unum Dominum nostrum Jesum Christum, neque enim id adjuvat [Col. 0160C] ⁜ d rectam fidei rationem, licet nonnulli copulationem nescio quam perhibeant personarum. Non dixit enim Scriptura Verbum Dei personam sibi hominis assumpsisse, sed carnem factum esse: id autem est ostendere Verbum Dei similiter ac nos participatum habuisse carnis et sanguinis, et corpus nostrum proprie suum fecisse, et hominem ex muliere processisse, non abjecta nec deposita deitate aut generatione illa quam habebat ex Patre; sed mansisse etiam in assumptione carnis Deum quod erat. Hoc ubique recta fidei ratio protestatur; in tali sensu sanctos Patres fuisse comperimus; ideo illi non dubitarunt sanctam Virginem dicere Theotocon, non quia Verbi natura deitasque in sancta Virgine sumpsit exordium, sed quod ex ea natum sit sacrum [Col. 0160D] illud corpus animatum anima rationabili, cui substantialiter adunatum Dei Verbum carnaliter esse natum dicitur. Haec igitur pro 91 charitate ⁜ e in Christo scribo ⁜ f , quaerens tanquam fratrem, et contestans coram Deo et electis angelis, ut haec nobiscum et sentias 92 simul et doceas, ut ecclesiarum pax salva servetur, et concordiae charitatisque vinculum indissolubile maneat sacerdotibus.

Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et in unum Dominum Jesum Christum filium Dei de Patre natum, unigenitum hoc est de substantia Patris, Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, natum, non factum, homousion Patri, hoc est ejusdem [Col. 0164B] cum Patre substantiae, per quem omnia facta sunt quae in coelo et quae in terra, qui propter nos et propter nostram salutem descendit, et incarnatus est, homo factus passus est, et resurrexit tertia die, et ascendit in coelos; inde venturus est judicare vivos et mortuos: et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt: erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quia ex nullis exstantibus factus est, aut ex alia subsistentia vel substantia dicunt esse aut convertibilem vel mutabilem Filium Dei, anathematizat catholica et apostolica Ecclesia.

Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, factorem coeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium conditorem: et in unum Dominum Jesum [Col. 0164C] Christum filium Dei unigenitum, ex Patre natum ante omnia saecula, Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, natum, non factum, homousion Patri, hoc est ejusdem cum Patre substantiae, per quem omnia facta sunt quae in coelo et quae in terris, qui propter nos et propter nostram salutem descendit, 96 et incarnatus est de Spiritu sancto ex Maria virgine, homo factus passus est sub Pontio Pilato, sepultus tertia die resurrexit, ascendit in coelos, sedet ad dexteram Patris, iterum venturus in gloria judicare vivos et mortuos, cujus regni non erit finis: et in Spiritum sanctum dominum et vivificatorem [ U., vivificantem], ex Patre procedentem, cum Patre et Filio adorandum et glorificandum, qui locutus est per prophetas: in unam catholicam atque [Col. 0164D] apostolicam Ecclesiam: confitemur unum baptisma in remissionem peccatorum: exspectamus resurrectionem mortuorum vitamque [ Ae., et vitam] futuri saeculi. Amen.

Suffecerat quidem ad plenissimam pietatis agnitionem et confirmationem cautissimum hoc et salutare divinae gratiae symbolum; de Patre enim Filioque ⁜ c et Spiritu sancto doctrinam perfectam edocet, et incarnationem dominicam fideliter suscipientibus manifestat. Sed quoniam hi qui praedicationem veritatis destruere nituntur quasdam propriae haereseos novitates parturiunt; quidam enim mysterium pro [Col. 0165A] nobis actum divinae dispensationis audent corrumpere, et vocem illam divini partus faciam ad Virginem denegant, alii temperamentum confusionemque inducentes et unam esse naturam carnis et deitatis insensate componentes passibilem unigeniti divinam naturam tali confusione prodigiose divulgant; idcirco [T. 1, 2, ideoque] omnem adversus veritatem opponendam ab ipsis machinationem volens excludere sancta et magna universalis synodus, antiquam praedicationem immobilem docens, statuit praecipue trecentorum decem et octo sanctorum Patrum fidem incontaminatam manere: et propter eos qui Spiritui sancto adversantur, centum quinquaginta Patrum paulo posteriore tempore in urbe Constantinopolitana convenientium de substantia Spiritus [Col. 0165B] sancti traditam doctrinam corroborat, quam etiam illi omnibus insinuaverunt; non quod in praecedentibus aliquid deesset adjicientes, sed de Spiritu sancto eorumdem [ U., eumdem] intellectum adversus eos qui deitatis ejus dominationem nituntur adimere Scripturarum testimoniis plenius manifestantes: propter eos sane qui dispensationis mysterium tentant corrumpere, et purum hominem esse qui ex sancta virgine Maria natus est impudenter divulgant, beatissimi quondam Cyrilli Alexandrinae ecclesiae sacerdotis synodicas epistolas tam ad Nestorium quam ad caeteros per orientem congruas et sibi consentientes suscepit [ U., suscipit], ad confutationem quidem Nestorianae amentiae, interpretationem vero eorum qui religioso zelo salutaris symboli cupiunt intellectum: [Col. 0165C] quibus 97 et epistolam sancti ac beatissimi primae sedis archiepiscopi Leonis, scriptam ad Flavianum sanctae recordationis archiepiscopum ad perimendam Eutychetis malignitatem quaeque magni Petri confessioni concordat, et communem quamdam paginam existentem contra eos qui non recte glorificant ad confirmationem catholicae religionis evidenter subjunxit. Nam et eos qui in duos filios dispensationis dominicae mysterium scindere moliuntur exsecratur, et eos qui passibilem divinitatem unigeniti Filii audent asserere de concilio sacerdotum repellit, et eos qui in duas naturas Christi temperamentum vel confusionem argumentantur adversatur, et qui coelestem aut alterius cujusque substantiam existere formam servi quam ex nobis assumpsit [Col. 0165D] insaniendo asserunt procul abjicit, et eos qui duas quidem ante adunationem naturas Domini delirant, unam vero post adunationem confingunt, anathema facit.

Consentientes igitur sanctis Patribus unum eumdemque Filium confiteri Dominum nostrum Jesum Christum consona voce pariter edocemur: perfectum eumdem in divinitate, perfectum eumdem in humanitate, Deum verum et hominem verum, eumdem ex anima rationali et corpore, secundum divinitatem unius cum Patre naturae, secundum humanitatem eumdem unius naturae nobiscum, per omnia similem [Col. 0166A] nobis absque peccato, ante saecula quidem ex patre natum secundum divinitatem, in novissimis vero diebus eumdem propter nos et propter nostram salutem ex Maria virgine Dei genitrice secundum humanitatem unum eumdemque Christum Filium ⁜ a Dominum unigenitum in duas naturas inconfuse, immutabiliter, indivise, inseparabiliter cognoscendum; in nullo naturarum differentias propter unitatem perimendas, magis autem salva utriusque naturae proprietate, et in una coeunte persona unoque statu concurrente; non in duabus personis partiendum vel dividendum, sed unum eumdemque Filium unigenitum Deum Verbum Dominum nostrum Jesum Christum, sicut ab exordio prophetae de eo et ipse nos erudivit et Patrum nobis tradidit symbolum. His itaque cum omni undique [Col. 0166B] subtilitate et diligentia a nobis ordinatis, statuit sancta et universalis synodus aliam fidem nulli licere proferre, aut scribere, aut edere, aut sapere, aut docere aliter; qui autem audent aut exponere aliam fidem, aut proferre, aut docere, aut tradere aliud symbolum volentibus converti ad scientiam veritatis ex Gentilibus, ex Judaeis vel haereticis quibuscunque, si quidem episcopi aut 98 clerici fuerint, alienos esse episcopos ab episcopatu et clericos a clero: sin vero monachi vel laici fuerint, anathema fieri.