046
PATROLOGIAE CURSUS COMPLETUS
SIVE BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM QUI AB AEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA FLORUERUNT; RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUAE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICAE TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA ECCLESIAE SAECULA, JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUAE TRIBUS NOVISSIMIS SAECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS, AUCTA; INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS, SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA; OPERIBUS CUM DUBIIS TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA; DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA: ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID UNUSQUISQUE PATRUM IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCRIPTURAE SACRAE, EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURAE TEXTUS COMMENTATI SINT. EDITIO ACCURATISSIMA, CAETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR: CHARACTERUM NITIDITAS CHARTAE QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO OPERIS DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRAESERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS AD OMNES AETATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM.
SERIES PRIMA,
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIAE LATINAE A TERTULLIANO AD GREGORIUM MAGNUM. Accurante J.-P. Migne, BIBLIOTHECAE CLERI UNIVERSAE, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIAE ECCLESIASTICAE RAMOS EDITORE
PATROLOGIAE TOMUS XLVI.
TOMUS UNDECIMUS.
1845
SANCTI AURELII
HIPPONENSIS EPISCOPI
OPERA OMNIA,
POST LOVANIENSIUM THEOLOGORUM RECENSIONEM, CASTIGATA DENUO AD MANUSCRIPTOS CODICES GALLICOS, VATICANOS, BELGICOS, ETC. NECNON AD EDITIONES ANTIQUIORES ET CASTIGATIORES, OPERA ET STUDIO MONACHORUM ORDINIS SANCTI BENEDICTI E CONGREGATIONE S. MAURI. Editio noviffima, emendata et auctior, Accurante J.-P. Migne, BIBLIOTHECAE CLERI UNIVERSAE, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIAE ECCLESIASTICAE RAMOS EDITORE.
TOMUS UNDECIMUS.
16 VOL.: PRIX 86 FR.
1842.
INDICULUS LIBRORUM, TRACTATUUM ET EPISTOLARUM.
Pag. 5
OPERA APPENDICUM, QUORUM AUCTORES AUT JAM ANTEA NOTI, AUT HAC EDITIONE DETECTI SUNT, EORUMQUE AUCTORUM NOMINA AUT AETAS.
22
OPERUM ORDO NOVUS CUM ORDINE VETERI COMPARATUS.
23
OPERUM ORDO VETUS CUM ORDINE NOVO COMPARATUS.
29
OPERUM OMNIUM INDEX ALPHABETICUS.
33
INDEX IN OMNIA OPERA.
43
LECTORI PHILAUGOUSTINO.
813
SERMONES INEDITI.
817
EPISTOLA AD PIUM VII.
939
SERMONES X EX COD. CASSIN. RECENS EDITI.
945
INDEX SUPPLEMENTI. SERMONES RECENS EDITI A MICHAELE. DIONYSIO, CUI INDICI JUNGIMUS INITA SERMONUM.
1003
Indiculus librorum, tractatuum, et epistolarum S. Augustini
- In tomo 1.—De Academicis, libri tres.
- Ibid. —De Ordine, libri duo.
- In tomo 8.—De Utilitate credendi, liber unus.
- In tomo 1 [Col. 0005] In hac nostra editione liber de Vera Religione ad tomum tertium revocatus est. Vide Monitum tom. II, p. 1. M. .—De Vera Religione, liber unus.
- Ibid. —De Animae Immortalitate, liber unus.
- In tomo 6, in libro Quaestionum 83, quaest. 1.—Quaestio, Utrum anima a se ipsa sit.
- Ibid., quaest. 3.—Quaestio alia Utrum a Deo auctore sit homo deterior.
- Ibid., quaest. 9.—Item alia quaestio, Utrum corporeis sensibus percipi veritas possit.
- Ibid., quaest. 11.—Item alia quaestio, Quare Christus de femina natus sit.
- Ibid., quaest. 16.—Item alia quaestio, De Filio Dei.
- Ibid., quaest. 19.—Item alia quaestio, De Deo et creatura.
- Ibid., quaest. 23.—Item alia quaestio, De Patre et Filio.
- Ibid., quaest. 27.—Item alia quaestio, De providentia.
- Ibid., quaest. 28.—Item alia quaestio, Quare Deus mundum facere voluerit.
- Ibid., quaest. 29.—Item alia quaestio, Utrum aliquid sit sursum aut deorsum in universo.
- Ibid., quaest. 32.—Item alia quaestio, Utrum rem ullam alius alio magis intelligat; atque ita ejusdem rei per infinitum eat intelligentia.
- Ibid., quaest. 42.—Item alia quaestio, Quemadmodum Dei sapientia Dominus Jesus Christus, et in utero matris fuerit, et in coelis.
- Ibid., quaest. 44.—Item alia quaestio, Quare tanto post venit Dominus Jesus Christus.
- Ibid., quaest. 48.—Item alia quaestio, De credibilibus.
- In tomo 3, parte 2.—De Consensu Evangelistarum, libri quatuor.
- In tomo 2, Epist. 102.—Quaestiones contra Porphyrium expositae sex, id est, De resurrectione, De tempore christianae religionis, De sacrificiorum distinctione, Ex eo quod Dominus dicit, In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis, De Filio Dei secundum Salomonem, De Jona propheta.
- In tomo 6.—De Divinatione daemonum, liber unus.
- In tomo 7.—De Civitate Dei, libri viginti duo.
- In tomo 2, Epist. 17.—Maximo Madaurensi.
- Fratribus Carthaginensibus.
- Epist. 232.—Madaurensibus.
- Epist. 118.—Dioscoro.
- Epist. 132, 137.—Volusiano.
- Epist. 138, 143.—Marcellino.
- Epist. 153.—Macedonio, de intercessionibus episcoporum.
- Epist. 155.—Item ipsi, de veris virtutibus.
- Epist. 233 et 235.—Longiniano.
- In tomo 3, Serm. 348.—Exhortatio ad fidem.—De [Col. 0006] timore Dei.—De Parentalibus.—De defectu Solis.
- Serm. 199, etc., necnon forte Serm. 374.—De Epiphania, duo.
- Item de Epiphania contra quos supra, duo.
- Sermm. 197, 198.—De Kalendis Januarii, contra quos supra.
- Sermm. 240, 241, etc. vel 361, 362.—De Resurrectione, tractatus duo.
- Sermo 150.—De lectione Actuum Apostolorum, ubi Epicurei et Stoici philosophi cum apostolo Paulo contulerunt.
- De testimoniis Scripturarum contra Donatistas et idola.
- In tomo 6, in libro Quaestionum 83, quaest. 45.—Quaestio adversus quos supra.
- In tomo 2, Epist. 246.—Epistola ad Lampadium.
- Quaestio de Judaeis [Col. 0006] Hic forte lapsus est auctor Indiculi. Nam in libro Quaestionum octoginta trium exstat quaedam quaestio, de Ideis, quae in hoc indiculo sola praetermittitur: nulla vero est, de Judaeis. ,
- In tomo 6, in libro Quaestionum 83, quaest. 56.—Item alia quaestio, De annis quadraginta sex aedificati templi.
- In tomo 2, Epist. 196.—Epistola ad Asellicum episcopum, de cavendo Judaismo.
- Adversus quos supra, tractatus duo.
- In tomo 1.—De moribus Ecclesiae catholicae, et de Moribus eorum, libri duo.
- In tomo 8.—De duabus Animabus, liber unus.
- In tomo 1.—Unde malum, et de libero arbitrio, libri tres.
- In tomo 8.—Acta contra Fortunatum Manichaeum, liber unus.
- In tomo 1 [Col. 0006] Vide Monitum tom. II, p. 1. M. .—In Genesim contra Manichaeos, libri duo.
- In tomo 8.—Contra epistolam Fundamenti, liber unus.
- Ibid. —Contra Adimanti calumnias, quaestiones diversae, numero viginti octo.
- In tomo 6, in libro Quaestionum 83, quaest. 2.—Quaestio de libero arbitrio.
- Quaest. 6.—Item quaestio de malo.
- Quaest. 10.—Item alia quaestio, Utrum corpus a Deo sit.
- Quaest. 14.—Item alia quaestio, Non fuisse corpus Domini nostri Jesu Christi phantasma.
- Quaest. 21.—Item quaestio, Utrum Deus mali auctor non sit.
- Quaest. 22.—Item quaestio, Deum non pati necessitatem.
- Quaest. 24.—Item quaestio, Utrum et peccatum et recte factum in libero sit voluntatis arbitrio; quod ita esse, omnino verissimum est.
- Quaest. 25.—Item quaestio, De cruce Christi.
- [Col. 0007] Quaest. 40.—Item quaestio, Cum animarum natura una sit, unde hominum diversae voluntates?
- Quaest. 43.—Item quaestio, Quare Filius Dei apparuit in homine, et Spiritus sanctus in columba?
- Quaest. 49.—Item quaestio, Quare filii Israel sacrificabant visibiliter pecorum victimis.
- Quaest. 51.—Item alia quaestio, De homine facto ad imaginem et similitudinem Dei.
- Quaest. 52.—Item alia quaestio, De eo quod dictum est, Poenitet me hominem fecisse.
- Quaest. 53.—Item quaestio, De auro et argento quod ab Aegyptiis Israelitae acceperunt.
- Quaest. 55.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae, et adolescentulae quarum non est numerus.
- Quaest. 73.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, Et habitu inventus ut homo.
- In tomo 8.—Contra epistolam Secundini Manichaei, liber unus.
- Ibid. —Acta habita cum Felice Manichaeo, libri duo.
- Ibid. —De natura boni, liber unus.
- Ibid. —Contra Faustum Manichaeum quaestiones diversae, libri triginta tres.
- In tomo 2, Epist. 140.—Epistola ad Honoratum.
- In tomo 5, Sermo 1.—De, In principio fecit Deus coelum et terram; et, In principio erat Verbum.
- Sermo 50.—Ex eo quod in Aggaeo propheta scriptum est, Meum est aurum, et meum est argentum.
- Contra quos supra, Quaestio de sacrificiis spiritualibus.
- Contra quos supra, de die Domini secundum Sophoniam prophetam.
- Sermo 21.—Contra quos supra, ex eo quod scriptum est in Job, Venerunt Angeli in conspectu Dei, et diabolus in medio eorum; et ex Evangelio, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt.
- In tomo 8.—Ad Orosium, liber unus.
- In tomo 2, Epist. 190.—Ad Optatum episcopum, de Anima, epistolae duae.
- In tomo 9.—Psalmus Abecedarius.
- Retract. lib. 1, cap. 21.—Contra epistolam Donati haeretici, liber unus.
- Retract. lib. 2, cap. 5.—Contra supra scriptos, libri duo.
- In tomo 9.—Contra epistolam Parmeniani episcopi, libri tres.
- Ibid. —De Baptismo contra supra scriptos, libri septem.
- Ibid. —Contra partem epistolae Petiliani, liber unus.
- Ibid. —Item contra plenariam ejusdem epistolam, liber unus.
- Ibid. —Contra secundam epistolam ejusdem, liber unus.
- In tomo 2, Epist. 93.—Contra epistolam Vincentii Donatistae et Rogatistae, liber unus.
- Contra quo clam hoc sermonis sumptum est a supra scriptis, liber unus [Col. 0007] Duo Mss., Contra quosdam, a quibus (vel, a quo) responsum est supra scripto libro, liber unus. Unus e Carnutensibus Mss., Contra quosdam oxor missum est ad supra scriptos, liber unus. Fossatensis Ms., Contra quosdam horsor missum est a supra scripto libro uno. Viderit lector, num verius aliquid elicere possit ex his veterum librorum lectionibus. .
- In tomo 9.—Contra epistolam Cresconii grammatici, libri quatuor.
- Retract. lib. 2, cap. 19.—Contra quod attulit Centurius a supra scriptis, liber unus.
- In tomo 9.—De unico Baptismo contra Petilianum, ad Constantinum, liber unus.
- [Col. 0008] Retract. lib. 2, cap. 35.—De Maximianistis, contra supra scriptos, libri tres [Col. 0008] Legendum, liber unus. .
- In tomo 9.—Breviationes gestorum de Collatione facta, contra supra scriptos Donatistas, libri tres [Col. 0008] Vulgo, Breviculus collationis, tres in dies distinctus. .
- Ibid. —Post Collationem, contra supra scriptos Donatistas, liber unus.
- In tomo 2, Epist. 185.—De Correctione Donatistarum, liber unus.
- Retract. lib. 2, cap. 46.—Ad Emeritum episcopum Donatistarum, liber unus.
- In tomo 9.—Responsionum contra epistolas duas Gaudentii episcopi Donatistarum, liber unus.
- Ibid., vulgo De unitate Ecclesiae. —Epistola contra quos supra, ad catholicos fratres, liber unus.
- Januario [Col. 0008] Veteres quidam Mss., Januariano. , primati partis Donati.
- In tomo 2, Epist. 88.—Primiano commonitorium.
- Epist. 106, 108.—Macrobio epistolae duae.
- Epist. 93.—Vincentio una.
- Epist. 33.—Ad Proculeianum, quatuor.
- Epist. 87.—Ad Emeritum, duae.
- Epist. 51, 66.—Ad Crispinum, quatuor.
- Epist. 34, 35.—Ad Eusebium, duae.
- Thiavensibus [Col. 0008] Editi, Thianensibus. At Mss., Thiavensibus; vel, v mutato in b, Thiabensibus. , duae.
- Constantiniensibus, una.
- Epist. 173.—Donato Mutugennensi.
- Cresconio grammatico.
- Epist. 89.—Festo commonitorium contra supra scriptos.
- Epist. 23.—Epistola ad Maximinum eorum episcopum.
- Epist. 142.—Clericis qui ex parte Donati sunt conversi.
- Epist. 204.—Ad Dulcitium tribunum, epistola contra supra scriptos.
- Ad Gaudentium Donatistarum episcopum, epistola una.
- Tractatus tres de traditione in persecutionibus, et falso baptismate.
- Item contra supra scriptos, unus de iis qui se cogi ad unitatem conqueruntur.
- De Bono unitatis Ecclesiae.
- In tomo 5, Sermo 10.—Item de duabus mulieribus de parvulo disceptantibus, contra supra scriptos, Siniti habitus.
- Jam supra, cap. 1.—De testimoniis Scripturarum, contra supra scriptos, et contra idola.
- Contra supra scriptos per natalem sancti Salvii [Col. 0008] Tres Mss., Silvii. Alii, Salvii; aut, Salvi, ut in vetere Kalendario Carthaginensi, ad diem tertium ante idus januarias. De hoc martyre Ado in Martyrologio: «In Africa natalis sancti Salvii. In hujus natali S. Augustinus verbum fecit ad populum Carthagini.» martyris.
- Contra supra scriptos, Quia non homines baptizant, sed Christus.
- De Baptismo contra supra scriptos, brevissimus liber unus.
- In tomo 10.—De Baptismo parvulorum ad Marcellinum, libri duo, et epistola ad ipsum, de Peccatorum meritis et remissione.
- Ibid. —De Spiritu et Littera ad Marcellinum, liber unus.
- Ibid. —De Natura et Gratia, liber unus,
- In tomo 1.—Ad episcopos Eutropium et Paulum, de Perfectione justitiae hominis, liber unus.
- In tomo 10.—Contra Gesta Pelagii, liber unus.
- Ibid. —Contra Pelagium et Coelestium, de Gratia Christi, et de Peccato Originali, libri duo, ad Pinianum, Albinam et Melaniam.
- Contra quaestiones Pelagianistarum, liber unus [Col. 0008] Istud opusculum vel ipse est liber seu Epistola 157 ad Hilarium, recensita rursus infra, capite sexto, vel non aliud [Col. 0009] forte a libro de Perfectione justitiae hominis. Nam illud ipsum nonnullis in manuscriptis notatum reperitur, non hoc loco, sed paulo supra, ante opus contra Gesta Pelagii, proximo videlicet loco post praedictum librum de Perfectione justitiae hominis, cujus quidem libri titulus a Prospero in libro contra Collatorem, n. 59, profertur hunc in modum: «Ad Paulum et Eutropium sacerdotes, contra Pelagii et Coelestii quaestiones.» .
- [Col. 0009] In tomo 10.—Ad Valerium, de Nuptiis et Concupiscentia, liber unus [Col. 0009] Legendum, libri duo. .
- Ibid. —Ad papam Bonifacium, contra supra scriptos, libri quatuor.
- Ibid. —Contra Julianum, libri sex.
- In tomo 2, Epist. 191, 194.—Epistolae ad Sixtum presbyterum, contra supra scriptos, duae.
- Epist. 193.—Ad Mercatorem epistola [Col. 0009] Editi et nonnulli e manuscriptis pro, epistola, quam huc vocem ex Beccensi codice et ex duobus Carnutensibus exemplaribus revocamus; substituerant, episcopum. At Augustinus Mercatorem et in hacce ad ipsum epistola, et in libro Quaestionum Dulcitii, filium suum semper appellat, tanquam inferioris ordinis Christianum. , contra eosdem, una.
- In tomo 5, Sermo 294.—Tractatus de Baptismo parvulorum.
- In tomo 10.—Ad Valentinum monachum, de Gratia et Libero Arbitrio, liber unus.
- Ibid. —Item ad quem supra, de Gratia et Correptione, liber unus.
- Ibid. —Item contra secundam Juliani responsionem, imperfectum opus.
- In tomo 6, in libro Quaestionum 83, quaest. 18.—Quaestio, De Trinitate.
- Quaest. 37.—Quaestio, De semper nato.
- Quaest. 50.—Quaestio, De aequalitate Filii.
- Quaest. 69.—Item alia, De eo quod scriptum est, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei, qui illi subjecit omnia.
- In tomo 8.—De Trinitate, libri quindecim.
- In tomo 2, Epist. 238.—Contra supra scriptos Arianos, ad Pascentium, liber unus.
- Epist. 239, et 241.—Epistola ad eumdem contra quaestiones diversas.
- Epist. 242.—Contra supra scriptos, epistola ad Helpidium [Col. 0009] Sic tres Mss. Alii duo, ad Ellidium. Fossatensis codex et editio Lov., ad Helvidium. .
- Ad Therentianum [Col. 0009] Duo Mss., Ad Terentianum. Beccensis, ad Terentium. , una.
- Epist. 170.—Ad Maximum, una.
- In tomo 5, Sermo 126.—Ex Evangelio Joannis, Non potest Filius facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem.
- Ex eodem Joanne, Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei.
- Sermo 52.—Item de Trinitate.
- Sermo 117.—De, In principio erat Verbum.
- In tomo 8.—Collatio cum Maximino, Arianorum episcopo.
- Ibid. —Item, ad quem supra, libri duo.
- Ibid. —De haeresibus [Col. 0009] In Fossatensi Ms., De haeresibus nonaginta, ad Quodvultdeum, etc. Althelmo quoque abbati, liber de nonaginta haeresibus, dicitur, in epistola ad Geruntium regem, inter Bonifacianas a Nicolao Serario publicatas ordine quadragesima quarta. ad Quodvult deum diaconum, imperfectum opus.
- In tomo 6, in libro Quaestionum 83, quaest. 80.—ADVERSUS APOLLINARISTAS, quaestio.
- In tomo 1.—De Beata Vita, ad Theodorum, liber unus.
- [Col. 0010] In tomo 1.—Soliloquiorum libri duo.
- Retract. lib. 1, cap. 6.—De Grammatica, liber unus.
- In tomo 1.—De Musica, libri sex.
- Retract. lib. 1, cap. 6.—Caeterarum disciplinarum principia, libri quinque, id est, de Dialectica, de Rhetorica, de Geometrica, de Arithmetica, de Philosophia.
- In tomo 1.—De Animae Quantitate, liber unus.
- In tomo 6.—De Agone Christiano, liber unus.
- In tomo 1.—De Magistro, liber unus.
- In tomo 6.—De Fide vel Symbolo, liber unus.
- In tomo 3, parte 2.—De Sermone Evangelii in monte, libri duo.
- Ibid. —Quaedam expositio Epistolae omnis ad Galatas, liber unus.
- In tomo 6, in libro Quaestionum 83, quaest. 4.—Quaestio, Quae sit causa ut sit homo deterior.
- Quaest. 5.—Item quaestio, Utrum animal irrationale beatum esse possit.
- Quaest. 7.—Item quaestio, Quae proprie in animante anima dicatur.
- In tomo 3, parte 2.—Item quaedam Expositio in Epistolam ad Romanos, libri duo.
- Quaest. 8.—Item quaestio, Utrum anima per se moveatur.
- Quaest. 12.—Item quaestio, De mente mundanda ad videndum Deum.
- Quaest. 13.—Item quaestio, Quo documento constet homines bestiis excellere.
- Quaest. 15.—Item quaestio, De intellectu.
- Quaest. 17.—Item quaestio, De scientia Dei.
- Quaest. 20.—Item quaestio, De loco Dei [Col. 0010] Hic subsequitur apud Lov., Item quaestio, De ira Dei. Sed abest a manuscriptis. .
- Quaest. 26.—Item quaestio, De differentia peccatorum.
- Quaest. 30.—Item quaestio, Utrum omnia in utilitatem hominis creata sunt.
- Quaest. 31.—Item quaestio, Quemadmodum virtutes animae a Cicerone divisae ac definitae sunt.
- Quaest. 33.—Item quaestio, De metu.
- Quaest. 34.—Item quaestio, Utrum non aliud amandum sit quam metu carere.
- Quaest. 35.—Item quaestio, Quid amandum sit.
- Quaest. 36.—Item quaestio, De nutrienda charitate.
- Quaest. 38.—Item quaestio, De conformatione animae.
- Quaest. 39.—Item quaestio, De alimentis.
- Quaest. 41.—Item quaestio, Cum omnia Deus fecerit, quare non aequaliter fecerit.
- Quaest. 47.—Item quaestio, Utrum aliquando cogitationes nostras videre possimus.
- Quaest. 54.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, Mihi autem adhaerere Deo bonum est.
- Quaest. 57.—Item quaestio, De centum quinquaginta tribus piscibus.
- Quaest. 58.—Item quaestio, De Joanne Baptista.
- Quaest. 59.—Item quaestio, De decem virginibus.
- Quaest. 60.—Item quaestio, De die autem et hora nemo scit, neque Angeli coelorum, neque Filius hominis, nisi Pater solus.
- Quaest. 61.—Item quaestio, De eo quod scriptum est in Evangelio, turbam Dominum in monte pavisse de panibus quinque.
- Quaest. 62.—Item quaestio, Ad id quod scriptum est in Evangelio, quod baptizabat Jesus plures, quam Joannes, quanquam non ipse baptizabat, sed discipuli ejus.
- Quaest. 63.—Item quaestio, de Verbo,
- Quaest. 64.—Item quaestio, De muliere Samaritana.
- Quaest. 65.—Item quaestio, De resurrectione Lazari.
- Quaest. 66.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, An ignoratis, fratres, scientibus enim legem loquor, quia lex dominatur homini, in quantum tempus vivit; usque ad cum locum in quo scriptum est, Vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis.
- [Col. 0011] Quaest. 67.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, Existimo enim quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis; usque ad id quod dictum est, Spe enim salvi facti sumus.
- Quaest. 68.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo?
- Quaest. 70.—Item quaestio, De eo quod Apostolus dicit, Absorpta est mors in victoria; ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis peccatum est, virtus autem peccati lex.
- Quaest. 71.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi.
- Quaest. 72.—Item quaestio, De temporibus aeternis.
- Quaest. 74.—Item quaestio, De eo quod scriptum est in Epistola Pauli ad Colossenses, In quo habemus redemptionem, remissionem peccatorum, qui est imago Dei invisibilis.
- Quaest. 75.—Item quaestio, De haereditate Dei.
- Quaest. 76.—Item quaestio, De eo quod apostolus Jacobus dicit, Vis autem scire, o homo inanis, quia fides sine operibus otiosa est?
- Quaest. 77.—Item quaestio, De timore, utrum peccatum sit.
- Quaest. 78.—Item quaestio, De pulchritudine simulacrorum.
- Quaest. 79.—Item quaestio, Quare magi Pharaonis fecerunt quaedam miracula, sicuti Moyses famulus Dei.
- Quaest. 81.—Item quaestio, De Quadragesima et Quinquagesima.
- Quaest. 82.—Item quaestio, De eo quod scriptum est, Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit.
- Quaest. 83.—Item quaestio, De conjugio.
- In tomo 3, parte 1.—De Doctrina Christiana, libri quatuor.
- In tomo 6.—Ad Simplicianum, de Diversis Quaestionibus, libri duo.
- In tomo 2, Epist. 157.—Responsio objectis Hilarii, liber unus.
- In tomo 3, parte 2.—Adnotationes Evangeliorum, libri duo.
- In tomo 3, parte 1.—Adnotationes in Job, liber unus.
- In tomo 2, Epist. 54, 55.—Ad inquisitiones Januarii responsio, libri duo.
- In tomo 1.—Confessionum libri tredecim.
- Catechismi [Col. 0011] Fortasse, De Catechizandis rudibus. In tomo sexto. liber unus.
- In tomo 6.—De opere monachorum, ad Aurelium episcopum, liber unus.
- Retract. lib. 2, cap. 32.—Epistola Jacobi exposita non tota, liber unus.
- De Vetere Testamento aliqua exposita [Col. 0011] Fortasse, Quaestio in Heptateuchum. In tomo tertio. .
- In tomo 6.—De sancta Virginitate, liber unus.
- Ibid. —De Bono Conjugali, liber unus.
- In tomo 3, parte 1.—De Genesi ad Litteram, libri duodecim.
- Quaternio unus, quem propria manu sanctus episcopus Augustinus initiavit.
- In tomo 8, contra Faustum Manich. —Quaestiones diversae de Vetere Testamento, in libris triginta tribus.
- Retract. lib. 2, cap. 11.—Contra Hilarium [Col. 0011] Fortasse, Hilarum. , De canticis ad altare, liber unus.
- In tomo 2, Epist. 140.—De gratia novi Testamenti ad Honoratum, liber unus.
- In tomo 6.—De fide et operibus, liber unus.
- In tomo 2, Epist. 147.—De videndo Deo, ad Paulinam, liber unus.
- Jam supra, cap. 4.—De Perfectione justitiae hominis, liber unus.
- [Col. 0012] In tomo 2, Epist. 166.—De Origine animae, ad sanctum Hieronymum, liber unus.
- Ibid. Epist. 167.—De Sententia Jacobi apostoli, ad eumdem, liber unus.
- Epist. 187.—De Praesentia Dei, ad Dardanum, liber unus.
- Epist. 36.—Ad Casulanum, De jejunio sabbati.
- In tomo. 10.—Ad Victorem, de Natura animae et ejus Origine, libri quatuor.
- In tomo 6.—Ad Pollentium, de incompetentibu Nuptiis, libri duo.
- In tomo 8.—Contra Adversarium Legis et Prophetarum, libri duo.
- In tomo 6.—Adversus mendacium, liber unus.
- Ibid. —Ad Laurentium, de Spe, Fide et Charitate, liber unus.
- In tomo 4.—Psalmi expositi, a primo usque ad trigesimum secundum. Ex his in populo tractati sunt, decimus quartus, decimus quintus vigesimus primus, vigesimus sextus, trigesimus, trigesimus primus, trigesimus secundus, trigesimus tertius [Col. 0012] Fossatensis codex, trigesimus octavus. .
- Ibid. —Item alii dictati, id est, sexagesimus octavus [Col. 0012] Codices Mss., id est, sexagesimus septimus. , septuagesimus primus, septuagesimus septimus, septuagesimus octavus [Col. 0012] Unus Carnutensis codex hic addit, septuagesimus nonus. Hunc etiam Fossatensis habet; sed praeterit, septuagesimus octavus. , octuagesimus secundus, octuagesimus sextus, octuagesimus octavus [Col. 0012] In Mss., octuagesimus septimus, octuagesimus nonus: omisso, octuagesimus sextus; et, octuagesimus octavus. , centesimus quartus, centesimus quintus, centesimus septimus, centesimus octavus, centesimus decimus, centesimus undecimus, centesimus duodecimus, centesimus decimus tertius, centesimus decimus quartus, centesimus decimus quintus, conjunctis sibi centesimo decimo sexto, centesimo decimo septimo, centesimo trigesimo quinto, centesimo quinquagesimo.
- Ibid. —Reliqui omnes, excepto centesimo decimo octavo [Col. 0012] Fossatensis Ms., excepto centesimo vigesimo octavo. , in populo disputati sunt, numero nonaginta septem.
- Ibid. —Fiunt ergo omnes tractatus Psalmorum in populo habiti, numero centum viginti tres, quia centesimus vicesimus primus bis [Col. 0012] Sic in uno ex Carnutensibus manuscriptis. At in editis, ibi. est expositus.
- In tomo 3, parte 2.—Tractatus de Evangelio Joannis, a capite usque ad finem, in codicibus sex.
- In tomo 2, Epist. 3, 4, etc. —Ad Nebridium, decem.
- Epist. 1.—Ad Hermogenianum.
- Epist. 2.—Ad Zenobium.
- Ad Firminum [Col. 0012] Unus Carnutensis Ms., Ad Firmianum. .
- Epist. 18.—Coelestinum.
- Epist. 20.—Ad Antonino [Col. 0012] Duo Mss., Antonio. .
- Epist. 142.—Saturnino.
- Thalasio et Valentino.
- Eumatio [Col. 0012] Sic Ulimmeriana editio et quatuor melioris notae manuscripti. At Lov., Rumachio. Duo manuscripti, Hermatio. .
- Epist. 19.—Gaio.
- Epist. 26.—Licentio.
- Desiderio [Col. 0012] Fortasse legendum, Dario. Epistolae scilicet 229 et 231. .
- Epist. 21.—Valerio episcopo.
- Epist. 100, 112.—Donato.
- Epist. 243.—Laeto.
- Cratoni et aliis Carthaginensibus.
- Maximo [Col. 0012] Fossatensis Ms., Maximino. episcopo.
- Epist. 38.—Profuturo.
- Epist. 74.—Praesidio.
- Epist. 145.—Anastasio.
- [Col. 0013] Victori presbytero [Col. 0013] Duo manuscripti praebent, Victorino episcopo. de campo Bullensi.
- Epist. 248.—Sebastiano Monacho.
- Epist. 120, 205.—Consentio.
- Epist. 98.—Bonifacio episcopo.
- Epist. 105.—Romaniano.
- Epist. 32.—Item ipsi.
- Epist. 85.—Paulo episcopo.
- Epist. 268.—Plebi propriae.
- Epist. 78.—Item ipsi.
- Epist. 22.—Aurelio episcopo.
- Epist. 41.—Item ipsi.
- Epist. 60.—Item ipsi.
- Epist. 29.—Alypio episcopo.
- Epist. 83.—Item ipsi.
- Epist. 102.—Deogratias presbytero
- Epist. 28, 40. etc. —Ad sanctum Hieronymum, sex.
- Epist. 27, 149. etc. —Ad Paulinum, octo.
- Epist. 52.—Severino.
- Epist. 53.—Generoso.
- Epist. 127.—Armentario et Paulinae.
- Epist. 159, 162, 164 et 169.—Jovino et Joviniano [Col. 0013] Fossatensis Ms., et Joanno. Alii quidam Mss., et Joviano. et caeteris.
- Evodio, epistolae tres [Col. 0013] Aliquot Mss., Evodio episcopo, tres. .
- Epist. 130.—Probae, De orando Deo.
- Epist. 131.—Item ipsi, duae.
- Epist. 150.—Item ipsi et Julianae, De velatione Demetriadis.
- In tomo 6.—Julianae, De sancta Viduitate.
- Epist. 49. vel 140, vel 228.—Honorato, tres.
- Flactiano.
- Epist. 91, 104.—Nectario [Col. 0013] Sic tres Mss. Alii vero cum editis, Flactiano exnotario. , quatuor.
- Epist. 86.—Caeciliano.
- Epist. 47.—Publicolae, duae.
- Epist. 257.—Orontio.
- Epist. 96, 97.—Olympio.
- Epist. 259.—Cornelio.
- Epist. 173.—Donato.
- Item Olympio [Col. 0013] Ex manuscriptis addidimus, Item Olympio. .
- Jam supra. —Plebi propriae, duae.
- Supra. —Paulo episcopo.
- Supra. —Item Paulo supra scripto.
- Epist. 61.—Theodoro praesidi [Col. 0013] In tribus manuscriptis omissum, praesidi. Hoc tres optimae notae manuscripti habent: cujus loco in uno Carnutensi codice substitutum, Cresimi; apud Lov., Crescenti; apud Ulimm., episcopo. Huic autem Theodoro duo Mss. praemittunt, Crisino. .
- Epist. 59.—Victorino.
- Epist. 56, 57.—Celeri [Col. 0013] Alter ex duobus Carnutensibus manuscriptis, Celerino. .
- Epist. 151.—Caeciliano.
- Epist. 62.—Severo episcopo.
- Epist. 84.—Novato [Col. 0013] Duo Mss., Item ipsi Novato episcopo. episcopo.
- Epist. 252.—Felici.
- Adeodato.
- Catulino.
- Epist. 34, 35.—Eusebio.
- Fausto et Pelagiae.
- Aurelio episcopo.
- Placentino episcopo.
- Epist. 265.—Seleucianae.
- Severo.
- Memori [Col. 0013] Duo Mss., Memorio: ut infra. episcopo.
- Epist. 101.—Asello [Col. 0013] Fortasse, Asellico. Epist. 196. .
- Aemilio.
- Theodoro et Felicissimo.
- Aproniano et Avitae [Col. 0013] Fossatensis Ms., Avitatae. Alii duo Mss., Habitatae. .
- Epist. 266.—Florentinae.
- [Col. 0014] Marinianae.
- Epist. 175.—Innocentio episcopo.
- Imperatoribus.
- Stiliconi.
- Praefectis Italiae [Col. 0014] Tres Mss., Praefectis Italicae. Alii tres, Praefecto Italiae. .
- Crescenti episcopo [Col. 0014] Tres Mss. omittunt, episcopo. .
- Epist. 125.—Alypio [Col. 0014] Unus Carnutensis Ms., Olympio. episcopo.
- Epist. 249.—Restituto diacono [Col. 0014] Duo Mss., Restituto episcopo. Unus Carnutensis, Restituto diacono et Restituto episcopo. Fossatensis vero, Restito diacono, Restuto, Marario, Domnioni, etc. .
- Macario [Col. 0014] Forte, Macrobio. Epist. 106. .
- Domnioni.
- Viventio presbytero.
- Delfino.
- Epist. 176.—Item Innocentio episcopo [Col. 0014] Duo Mss., Item ipsi Innocentio episcopo. .
- Epist. 58.—Pammachio [Col. 0014] Fossatensis Ms., Pammatico. .
- Agrippino.
- Plebi Cataquensi.
- Epist. 174.—Item Aurelio episcopo.
- Gerontio.
- Maximiano [Col. 0014] Forte, Maximino. Epist. 23. .
- Epist. 63.—Item Severo episcopo.
- Epist. 77.—Felici et Hilarino [Col. 0014] Sic duo manuscripti. Alii tamen probae notae, cum editis, Hilariano. .
- Jam supra. —Item plebi propriae.
- Item ipsi.
- Item ipsi.
- Epist. 177.—Item Innocentio episcopo.
- Epist. 17 vel 170.—Maximo [Col. 0014] Unus e Carnutensibus Mss., Maximino, Colbertinus et Cassaniensis, Maximo et Burnio (vel Burino) presbyteris propriis. .
- Burnio [Col. 0014] Duo Mss., Burnioni. .
- Presbyteris propriis.
- Item Macario [Col. 0014] Forte, Macrobio. Epist. 108. .
- Theodolo.
- Concordio.
- Item Memorio [Col. 0014] Duo Mss., Memori: ut supra. episcopo.
- Item Cratoni.
- Epist. 110.—Item Severo episcopo.
- Jam supra. —Novato.
- Mecurio diacono.
- Romano.
- Item Aemilio presbytero.
- Theodoro et Felicissimo, duae.
- Oratori [Col. 0014] Fossatensis Ms., Oratorio. Unus ex Carnutensibus, Aratori. .
- Item Aurelio episcopo, duae.
- Firmo.
- Muneri.
- Repentino.
- Lauritio.
- Pelagasio [Col. 0014] Tres Mss., Pegasio. Tres alii, Pelgasio: unus ex istis, qui est Fossatensis, et Valgulo. et Vagulo.
- Ampelio episcopo.
- Item Repentino.
- Maximo.
- Samsucio.
- Epist. 245.—Possidio episcopo.
- Protogeni et Thalasio.
- Item Protogeni.
- Item Thalasio.
- Item Protogeni, duae.
- Item Aurelio episcopo.
- Clericis Carthaginis.
- [Col. 0015] Supra. —Sebastiano monache.
- Epist. 256.—Christino. [Col. 0015] Editi et plerique Mss., Pristino. Carnutenses duo libri, Christino. Videtur verius: nam infra rursum, Item Christino. .
- Anisio.
- Felici.
- Epist. 252.—Geminiano.
- Item Firmo supra scripto.
- Epist. 261.—Audaci [Col. 0015] Fossatensis liber, Adaci. Unus Carnutensis, Saddaci. Et hunc puncto interposito secernunt a subsequente, Grammatico. grammatico.
- Acatio [Col. 0015] Apud Lov., Agatio. .
- Epist. 113.—Cresconio.
- Epist. 227.—Item Alypio episcopo.
- Jam supra. —Item Alypio.
- Epist. 126.—Albinae.
- Epist. 134.—Apringio proconsuli.
- Jam supra. —Item Christino.
- Epist. 124.—Albinae, Piniano, et Melaniae.
- Epist. 247.—Romulo.
- Epist. 251.—Panchario.
- Epist. 114.—Florentino.
- Jam supra. —Cresconio.
- Epist. 115.—Fortunato episcopo.
- Epist. 116.—Item Generoso.
- Epist. 253, 254.—Benenato episcopo, duae.
- Epist. 255.—Rustico.
- Epist. 64.—Quintiano [Col. 0015] Quatuor Mss., Quintiliano. presbytero.
- Epist. 65.—Xantippo,
- Supra. —Item Aurelio episcopo.
- Epist. 78, 122.—Item Clero [Col. 0015] Unus e Carnutensibus Mss., Celeri. .
- Epist. 69.—Castorio.
- Supra. —Item Alypio episcopo.
- Supra. —Item Severo episcopo, duae.
- Epist. 92, 99.—Italicae.
- Epist. 246.—Lampadio.
- Epist. 267.—Fabiolae.
- Epist. 70.—Naucellioni.
- Fratribus a Carthagine.
- Redempto.
- Fratribus Carthaginis.
- Item plebi propriae.
- Epist. 264.—Maximae.
- Epist. 262.—Ad Ecdiciam, epistola una.
- Epist. 684 altera. —Ad Petrum et Abraham, una.
- De Charitate et Timore casto.
- De Spe.
- De eo quod scriptum est, Jugum meum suave est, et sarcina mea levis est.
- In tomo 3, Sermo 54.—De placendo et non placendo hominibus.
- Sermo 144.—De eo quod scriptum est, Ille arguet mundum de peccato, de justitia, et de judicio.
- Tractatus de Psalmo trigesimo quarto, non toto.
- Sermo 51.—De generationibus secundum Matthaeum et Lucam.
- Sermo 4.—De Jacob et Esau.
- Sermo 88.—De duobus caecis.
- Sermo 2.—De filio Abrahae ducto ad sacrificium.
- Forte Sermo 3.—Item de Abraham, vel ejus filiis duobus.
- De tribus virgis Jacob, et de Psalmo vigesimo primo, non toto.
- Sermo 9.—De decem chordis.
- Sermo 351.—De utilitate agendae poenitentiae.
- Sermo 32.—De Goliath, et David, et de contemptu mundi.
- Sermo 346.—De peregrinatione Christianorum, quae in hac vita est.
- Sermm. 248, 249, etc. —De centum quinquaginta tribus piscibus, ex Evangelio Joannis.
- De Judicio Salomonis inter duas mulieres meretrices.
- [Col. 0016] Sermm. 259, 260, 353, et forte 391.—Ad juvenes, de die octavarum infantium, duo.
- Sermo 33.—De versu Psalmi, Deus, canticum novum cantabo tibi.
- De cantico Isaiae.
- Sermo 363.—De cantico Exodi.
- De Psalmo decimo septimo, et Joannis apostoli Epistola.
- De Psalmo vigesimo primo [Col. 0016] Item Carnutensis Ms., vigesimo secundo non toto. , et Epistola beati Petri apostoli.
- De responsorio Psalmi, Da nobis auxilium de tribulatione, et vana salus hominis.
- Sermo in quo multae propositae sunt quaestiones, sed una soluta est.
- Sermo 149.—Alius in quo quaestiones propositae ex Actibus Apostolorum et Evangelio solvuntur.
- Sermo 278.—De vocatione apostoli Pauli, et commendatione dominicae orationis.
- Sermo 76.—De eo quod Petrus in mari titubavit.
- De Psalmo quadragesimo quarto [Col. 0016] Tres Mss., quadragesimo tertio. Unus Carnutensis, quadragesimo quinto. Beccensis, quadragesimo sexto. , non toto.
- De depositione Cyri [Col. 0016] Beccensis Ms., Quirini. Duo Carnutenses, Quiri. episcopi Carthaginis.
- Sermo 9.—De novissimo die.
- De Psalmo septuagesimo primo, non toto.
- Sermo 288.—De natali sancti Joannis, de voce et verbo.
- De Apostolo, Finis enim legis Christus: et de versu Psalmi nonagesimi [Col. 0016] Lov., nonagesimi primi. .
- De Evangelio, Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis.
- De venatoribus Dei et saeculi.
- De versu Psalmi centesimi tertii.
- Sermo 110.—De muliere curva, decem et octo annos habente in infirmitate.
- De eo quod ait in Ecclesiastico, Omne animal diligit simile sibi, et omnis caro ad similem sibi conjungitur; et si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo.
- De Apostolo, ubi ait, Credenti in eum qui justificat impium; et, Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, etc.
- De versu Psalmi quinquagesimi secundi [Col. 0016] Duo Mss., Psalmi sexti. , in natali Martyrum.
- Sermo 22.—De versu Psalmi sexagesimi septimi, Sicut deficit fumus, deficiant, etc.
- Sermo 170.—Ex eo quod Apostolus ait, Secundum justitiam quae ex lege est, qui fuerim sine querela; et de versu Psalmi centesimi quadragesimi secundi.
- De versu Psalmi vigesimi quarti, Vias tuas, Domine, ostende mihi, etc.
- De versu Psalmi quadragesimi primi, Quemadmodum cervus desiderat ad fontes aquarum, etc.
- De versu Psalmi centesimi noni, ubi ait, Tecum principium in die virtutis tuae; et de Melchisedech.
- De Apostolo, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?
- De muliere quae fluxum sanguinis patiebatur: et de Jeremia, ubi ait, Accepit lumbare lineum, et abscon dit eum in petra.
- De Apostolo, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo.
- De depositione Restituti episcopi Carthaginis.
- Sermo 64.—De Evangelio, Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum, etc.
- In tomo 6.—De Obedientia.
- De Utilitate jejunii.
- In tomo 5, forte Serm. 352.—Item de Utilitate agendae poenitentiae, et de versu Psalmi quinquagesimi, Miserere mei, Deus.
- [Col. 0017] Sermo 125.—De quinque porticibus, ubi multitudo languentium jacebat; et de piscina Siloe.
- Ex eo quod scriptum est in Genesi fecisse Deum tertio die.
- Item alius, de die quarto.
- Alius, de die quinto.
- Alius, de die sexto.
- Alius, de die septimo.
- De ebrietate Noe, et nudatione femorum ejus.
- Sermo 5.—De luctatione Jacob cum Angelo.
- De virga conversa in serpentem, et manu colorata, et aqua in sanguinem.
- Sermo 45.—Ex eo quod ait Isaias, Qui autem dediti mihi erunt, possidebunt terram [Col. 0017] Sic Mss. At Lov., Qui autem serviunt mihi, erunt possidentes terram. , et haereditabunt montem sanctum meum: Et de Apostolo, Has ergo promissiones habentes, charissimi, etc.
- Sermo 137.—Ex Evangelio, de pastore mercenario, et fure.
- Sermo 368.—De Apostolo, Nemo unquam carnem suam odio habuit: et ex Evangelio, Qui amat animam suam, perdet eam.
- Sermo 177.—Ex eo quod Apostolus ait: Nihil intulimus in hunc mundum: et de versu Psalmi quinquagesimi, Miserere mei, Deus.
- Ex Evangelio, Agite poenitentiam.
- De Regnorum [Col. 0017] Lov., De regno coelorum. Verius Fossatensis vetustissimus liber, De Regnorum; subaudi, libro: sic enim priscis citari solet. , ex eo quod David intravit ad Bethsabee, et maritum ejus occidendum curavit.
- De versu Psalmi trigesimi tertii, Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos: et de muliere in adulterio deprehensa, quae Domino oblata est.
- Sermo 141.—Ex Evangelio, Ego sum via, veritas et vita: sermo habitus cum pagani ingrederentur.
- De Apostolo, O altitudo sapientiae et scientiae Dei! et de versu Psalmi quinquagesimi noni, Deus, repulisti nos, et destruxisti nos: et de versu Psalmi centesimi decimi octavi, Bonum mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas.
- De versu Psalmi trigesimi, In te, Domine, speravi, non confundar in aeternum.
- De Operibus misericordiae.
- Ex Evangelio Joannis, ubi regulum increpavit.
- De Charitate inquieta.
- De responsorio [Col. 0017] Sic quinque manuscripti. At editi hic et infra, De responsione: tametsi habeant supra, De responsorio Psalmi, Da nobis anxilium, etc. Psalmi centesimi trigesimi primi, Paravi lucernam Christo meo, etc.
- De responsorio Psalmi centesimi tertii, Benedic, anima mea, Domino; Domine Deus meus, magnificatus es nimis.
- De responsorio Psalmi quinquagesimi primi, Speravi in misericordia Dei.
- Sermo 37.—De lectione Proverbiorum Salomonis, ab eo loco ubi dictum est, Mulierem fortem quis inveniet: usque ad finem libri, hoc est, Et laudetur in portis vir ejus.
- Sermo 36.—Ab eo quod scriptum est in Proverbiis Salomonis, Sunt qui divites se affectant [Col. 0017] Lov., efficiunt. , nihil habentes; et sunt qui se humiliant, cum sint divites: et, Redemptio animae viri divitiae ejus, pauper autem non suffert minas.
- Sermo 35.—Item de eo quod scriptum est in Proverbiis, Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris, et proximis tuis; si autem malus evaseris, solus hauries mala.
- Sermo 82.—De eo quod scriptum est in Evangelio, Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum: et in Salomone, Annuens oculis cum dolo, congregat hominibus moestitiam; qui autem arguit palam, pacem facit.
- Sermo 91.—De Evangelio; ubi Dominus interrogat [Col. 0018] Judaeos, cujus dicerent Christum esse filium: et de vidua illa, quae misit duo minuta in gazophylacium.
- Ex Evangelio Matthaei, de thesauro in agro, et pretiosa margarita, et de reti misso in mare.
- Sermo 243, etc. —Ex Evangelio, ubi Dominus tangi se noluit a Maria, eo quod nondum ascenderat ad Patrem.
- Sermo 146.—Ex Evangelio, ubi Dominus oves suas Petro commendat.
- De responsorio Psalmi quinquagesimi sexti, Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea.
- Ex Evangelio, ubi de divite, qui induebatur purpura et bysso, scriptum est.
- Sermm. 261, 262, etc. —De quadragesima Ascensionis Domini.
- De quinquagesima per vigilias, ex eo quod scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram.
- Item aliis ejusdem diei, de responsorio Psalmi centesimi quadragesimi, Pone, Domine, custodiam ori meo.
- Forte Sermo 53.—De octo sententiis beatitudinum, ex Evangelio.
- Item de die Pentecostes, ex eo quod scriptum est in Tobia, A die Pentecostes, qui est sancta septimanarum.
- Serm. 109.—De Evangelio, ubi scriptum est, Concorda cum adversario tuo, cum es cum illo in via.
- Ex Apostolo, de homine vetere exuendo, et novo induendo, et de versu Psalmi vigesimi quinti.
- Ex Evangelio, Videbo vos iterum, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis.
- Sermm. 184, 185, etc. —De natali Domini.
- Sermo 261, etc., supra. —De Die quadragesima Ascensionis Domini.
- Serm. 101.—Ex Evangelio, quod scriptum est, Messis multa; usque ad id quod ait, Pax vestra ad vos revertetur.
- Sermo 60.—Ex Evangelio, de thesauro in coelo condendo.
- Sermo 145.—Ex Evangelio, ubi Jesus dicit discipulis suis, Usque nunc nihil petistis in nomine meo.
- Sermo 285.—De die natali martyrum Casti et Aemilii.
- Sermo 266.—De die Pentecostes, de versu Psalmi centesimi quadragesimi, Emendabit me justus in misericordia
- Sermo 29.—Item de eodem die, de versu Psalmi centesimi decimi septimi, Confitemini Domino, quoniam bonus est [Col. 0018] In manuscriptis hic et infra, quoniam bonum est. .
- Sermo 7.—De flamma in rubo in Exodo, eo quod non comburebatur.
- Sermo 28.—Per jejunium quinquagesimae, de versu Psalmi centesimi quarti, Laetetur cor quaerentium Dominum.
- Item de versu per jejunium quinquagesimae Psalmi centesimi decimi quinti, Ego dixi in pavore meo, Omnis homo mendax.
- Sermo 133.—Ex Evangelio, ubi Jesus non se ascensurum ad diem festum dixerat, et tamen ascendit.
- Ex Epistola ad Galatas, ubi Paulus Petrum reprehendit.
- Sermo 89.—Ex Evangelio, ubi Jesus arborem arefecit; et de illo, ubi se finxit longius ire.
- De avaritia.
- Sermo 160.—De Apostolo, ubi ait, Qui gloriatur, in Domino glorietur: et de versu Psalmi septuagesimi, In tua justitia erue me et exime me.
- Sermm. 103, 104.—De Evangelio, ubi Domino Martha ministrabat.
- Sermm. 287, 288, etc. —De natali Joannis Baptistae.
- Sermm. 295, 296, etc. —De natali sanctorum apostolorum Petri et Pauli.
- [Col. 0019] Ex Evangelio, de dilectione Dei et proximi.
- Ex Evangelio, ubi Pharisaei Dominum interrogant, Si licet uxorem quacumque ex causa dimittere.
- De Apostolo, ubi ait, Quis nos separabit a charitate Christi?
- Ex Evangelio, Qui non odit patrem et matrem, etc.
- Per natalem Catulini.
- Per natalem sanctorum martyrum Scillitanorum, tractatus duo [Col. 0019] Sic plures manuscripti. Editi autem omissa voce, duo; nomen, Tractatus, transferunt ad sequentis sermonis titulum, hoc pacto: Tractatus ex Evangelio, etc. .
- Ex Evangelio, ubi ait Jesus, Impleta sunt tempora, et appropinquavit regnum Dei, poenitemini, et credite Evangelio.
- Sermo 72.—Ex Evangelio, Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum.
- Sermm. 302, 303, etc. —Per natalem sancti martyris Laurentii.
- Ex Evangelio, de muliere quae decem et octo annos curvata erat, et de his super quos turris ceciderat.
- Sermo 306.—Per natalem martyrum Massae candidae.
- Per natalem martyris Quadrati.
- Ex Evangelio, Ego sum panis qui de coelo descendi: et, Operamini escam, non quae perit, sed quae permanet in aeternum.
- De versu Psalmi decimi septimi, Disciplina tua me direxit in finem, et disciplina tua ipsa me docebit.
- De versu Psalmi decimi noni, Mittat tibi auxilium de sancto.
- Sermo 65.—De Evangelio, ubi ait, Nolite timere eos qui occidunt corpus, etc.
- Sermo 53.—Ex Evangelio de beatitudinibus.
- Sermo 274, etc. —De natali sancti Vincentii.
- De versu Psalmi quadragesimi tertii, Quoniam propter te morte afficimur, etc.
- Per natalem sancti Agilaei [Col. 0019] Colbertinus manuscriptus praebet, Aquillei. Cassaniensis, Achillei. Fossatensis, Agelei: et sic vetus Kalendarium Garthaginense ad octavum diem ante kalendas februarias. .
- Sermo 69.—De Evangelio, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam.
- Forte Sermo 70.—Item ex eadem lectione, per natalem Carthaeriensium [Col. 0019] Fossatensis codex, Cathariensium. At in vetere Kalendario Carthaginensi Carterienses nominantur ad diem quartum ante nonas februarias. .
- Forte Sermo 334.—De Amore Dei.
- Sermo 75.—De evangelica lectione, ubi Domino jubente Petrus super mare ambulavit.
- De ordinatione diei [Col. 0019] Duo Mss., Dei. , et depositione episcopi Florentii.
- De episcopo eligendo et ordinando in locum memorati.
- De versu Psalmi septimi, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde.
- De versu Psalmi septuagesimi tertii, Exsurge Domine, judica causam tuam, commemorare opprobriorum tuorum.
- De versu Psalmi centesimi, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.
- In tomo 3, parte 2.—De epistola Joannis ad Parthos, sermones decem.
- In tomo 5, Sermo 24.—De versu Psalmi octuagesimi secundi, Deus, quis similis erit tibi? ne taceas neque mitescas, Deus.
- Supra. —De natali sancti Joannis Baptistae.
- Sermo 8.—De decem plagis et decem praeceptis.
- De lectione evangelica.
- Sermm. 326, 327, etc. —De die natali Martyrum.
- Ex Evangelio Lucae, et de Actibus Apostolorum.
- De versu Psalmi centesimi quadragesimi tertii, Deus, canticum novum cantabo tibi, etc.
- [Col. 0020] Sermo 44.—De lectione Isaiae, Domine, quis credidit auditui nostro?
- Sermm. 330, 331, et 368.—Ex Evangelio, Qui amat animam suam, perdet eam.
- De natali sancti Joannis, tractatus duo.
- Sermm. 295, 296, etc. —De natali apostolorum Petri et Pauli.
- De Evangelio, ubi Centurio Dominum rogat pro puero suo.
- De adolescentium luxuria.
- Sermo 98.—De tribus mortuis a Domino resuscitatis.
- Sermo 126, jam supra cap. 5.—Ex Evangelio, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem.
- Sermo 127.—De eo quod scriptum est, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus iis qui diligunt eum.
- De die Pentecostes per vigilias, ex eo quod scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram.
- De Charitate tractatus, duo.
- De versu Psalmi septuagesimi, Libera me de manu peccatoris, etc.
- De versu Psalmi septuagesimi quarti, Confitebimur tibi, Deus, confitebimur tibi.
- De versu Psalmi centesimi decimi septimi, Confitemini Domino quoniam bonus est.
- De retenta unitate ad senem Maximum [Col. 0020] Fossatensis manuscriptus et unus Carnutensis, Maximinum. .
- Sermo 184, etc. supra, cap. 9.—De natali Domini, tractatus septem.
- Sermm. 199, 200, etc. —De Epiphania, tractatus septem.
- Sermm. 205, 206, etc. —De quadragesima ante Pascha, tractatus quinque.
- Sermo 218.—De Domini passione, tractatus duo.
- Sermm. 119, etc. 219, etc. —Per vigilias Paschae, tractatus viginti tres.
- Sermo 212, 213, etc. —De Symbolo, tractatus tres.
- Sermm. 56, 57, etc. —De Oratione Dominica, unus.
- Sermo 216.—Exhortatorius ad Competentes, tractatus unus.
- Sermo 259, etc. supra, cap. 8.—De octavis infantium, tractatus duo.
- Serm. 26, etc. supra, cap. 8, et cap. 9.—De Ascensione Domini, tractatus duo.
- De Eucharistia, tractatus unus.
- Serm. 267, etc. —De adventu Spiritus sancti, tractatus unus.
- De natali Apostolorum, tractatus unus.
- Sermm. 274, 275, etc. —De natali sancti Vincentii, tractatus duo.
- Sermo 339.—De natali episcopi, tractatus unus.
- Supra. —De natali sancti Joannis, tractatus unus.
- Sermm. 309, 310, etc. —De natali sancti Cypriani, tractatus quatuor.
- Sermm. 280, 281, 282.—De natali Perpetuae et Felicitatis, tractatus tres.
- De natali sancti Salvii, tractatus unus.
- Supra. —De natali sancti Vincentii, tractatus duo.
- Sermo 340.—De natali episcopi, tractatus unus.
- De versu Psalmi centesimi trigesimi octavi, Imperfectum meum viderunt oculi tui.
- De eleemosynis rerum spiritualium.
- De ministerio rerum carnalium, quod fit in sanctos.
- De eleemosynis quae fiunt in omnes.
- Sermo 364.—De Samson, et de versu Psalmi quinquagesimi septimi, Si vere ergo justitiam loquimini.
- De natali sancti Victoris, et de versu Psalmi centesimi decimi quinti, Pretiosa in conspectu Domini.
- Sermo 343.—De Susanna et Joseph.
- [Col. 0021] De versu Psalmi centesimi trigesimi primi, Sacerdotes tui induantur justitiam.
- Sermm. 336, 337, etc. —De dedicatione ecclesiae, tractatus duo.
- Sermo 71.—De blasphemia Spiritus sancti.
- In tomo 6.—De cura pro mortuis gerenda.
- Ibid. —Ad Dulcitium, liber unus.
- Ibid. —De continentia, sermo unus.
- [Col. 0022] Fient simul [Col. 0022] Locus mendosus in exemplaribus manuscriptis. , . . . . . . Ac per hoc, quod memoratus sanctus Augustinus episcopus Spiritu divino actus, in sancta Ecclesia catholica, ad instructionem animarum fecit libros, tractatus, epistolas, numero mille triginta, exceptis iis qui numerari non possunt, quia nec numerum designavit ipsorum.
Opera appendicum
Principia Dialecticae auctorem habent Augustinum quemdam, alium quidem ab Hipponensi, sed forte non alium ab auctore librorum de Mirabilibus sacrae Scripturae, qui pariter Augustinum se nuncupat.
De Vita Eremitica ad sororem liber, est Aelredi Rhievallensis in Anglia abbatis.
Epistola ad Demetriadem, est Pelagii.
Altercatio Augustini cum Pascentio, est Vigilii Tapsensis.
Libri tres de Mirabilibus sacrae Scripturae rursum cujusdam Augustini sunt, aut Britonis natione, aut Britonum vicini, qui ante Bedam quidem vivebat, sed non ante annum Christi sexcentesimum sexagesimum hos libros scripsit.
Opusculum de Benedictionibus Jacob patriarchae, est fragmentum Quaestionum in Genesim, quas Alcuinus tum ex Hieronymo, tum ex Gregorio maxima ex parte collegit.
Quaestionum Veteris et Novi Testamenti scriptor, quaestione quadragesima quarta ex Veteri Testamento, anno circiter trecentesimo ab excidio Jerosolymitano se scripsisse indicat. Dicendi quoque ratio scriptorem sapit non longe recentiorem. Multi hoc opus adjudicant Hilario diacono, qui Damaso summo Pontifice florebat.
Sermo 9, est Origenis, ex quo et plura translata in Sermones 5, 6, 20, 24, 25, 26, 30, 31, 33.
Gregorii Boetici creditur Sermo 235.
Ex Ambrosii praefatione in librum de Spiritu sancto descriptus est Sermo 36, sicut et ex vulgato ejusdem opere de Sacramentis Sermo 84.
Joannis Chrysostomi est Sermo 155, ac, secundum duos manuscriptos, Sermones 43 et 268.
Pelagii libellum continet Sermo 236, ejusque doctrinam sapit Sermo 71.
Heraclii, qui Augustino in episcopatu successit, est Sermo 72.
Pertinent ad Leonem papam, Sermones 133, 148.
Ad Maximum Taurinensem, Sermones 80, 100, 122, 145, 152, 185, 203, 248.
Petri Chrysologi sunt Sermones 61 et 199, sed nonnihil interpolati ac decurtati.
Fausti Regiensis censeri possunt Sermones 119, 153, 154, 156, 161, 162, 176, 182, 196, 203, 234.
Caesario Arelatensi partim asserti, partim ad horum assertionem confirmandam ex jam vulgatis ipsius nomine huc revocati sunt Sermones 2, 4, 8, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 28, 29, 34, 35, 37, 38, 40, 41, 42, 44, 45, 63, 66, 67, 68, 69, 76, 77, 78, 89, 90, 91, 93, 104, 107, 110, 112, 115, [Col. 0022] 116, 129, 130, 139, 140, 141, 142, 173, 174, 224, 225, 228, 229, 230, 244, 249, 253, 256, 257, 258, 259, 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 269, 270, 271, 272, 273, 274, 275, 276, 277, 278, 279, 281, 282, 283, 284, 285, 286, 288, 289, 292, 293, 294, 295, 296, 297, 298, 299, 300, 303, 305, 307, 308, 309, 313, 314. Ac praeterea videntur ab eodem ex aliis Patrum scriptis collecti Sermones 5, 6, 14, 21, 24, 25, 33, 36, 53, 57, 58, 75, 101, 105, 111, 149, 168, 197, 198, 210, 220, 252, 287.
Ex Vigilio Tapsensi descriptus est totus Sermo 113, cum parte postrema Sermonis 234.
Ambrosio Autberto tribuendus est Sermo 208, forsitan et Sermo 195, aliique qui cum his duobus stilo consentiunt.
Rabani Mauri nomine jam inter ipsius opera exstant Sermones 98, 108, 222, 280, 290, 291, 297. 302, 304, quibus forsitan adjungendus et Sermo 143.
Bedae vel Alcuini, aut certe concionatoris Rabano familiaris eoque antiquioris est Sermo 209.
Odilloni abbati Cluniacensi restituendus est Sermo 171.
Ad Ivonem Carnutensem pertinent Sermones 64, 74, 247, forte et Sermo 223.
Hoc in tomo habentur Tractatus
De Fide ad Petrum, sive de Regula verae fidei, Fulgentii Ruspensis episcopi.
De Spiritu et Anima, Alcheri Cisterciensis monachi. Nec dissimili stilo conscriptus est liber de Diligendo Deo, ac Manuale.
De Amicitia, opus est Aelredi Rhievallensis in Anglia abbatis Cisterciensis, in epitomen contractum.
De Substantia dilectionis, Hugonis Victorini.
Meditationes, aut omnes, aut prope omnes, Joannis Fiscannensis abbatis.
De Contritione cordis, ex meris Anselmi Cantuariensis archiepiscopi conflatum opus.
Speculum, prima pars est operis, quod sub titulo Confessionis fidei Alcuini, Pater Chiffletius edidit.
Scala paradisi, Guigonis Carthusiensis.
De Cognitione vitae, Honorii Augustodunensis.
De Vita Christiana, Fastidii Britonis.
De salutaribus Documentis, Paulini Forojuliensis seu Aquileiensis patriarchae.
De septem Vitiis, et septem Donis Spiritus sancti, Hugonis Victorini.
De Conflictu vitiorum et virtutum, Ambrosii Autberti, seu Autperti.
De Antichristo, opus ab Adsone Derbensi abbate, Gerberga regina Ludovici Ultramarini regis Francorum uxore rogante, conscriptum.
Psalterium, dicitur beati Joannis papae factum apud Viennas.
In canticum Magnificat, ex Hugone Victorino.
De Consolatione mortuorum, sancti Joannis Chrysostomi.
[Col. 0023] De Rectitudine catholicae conversationis, Eligii Noviomensis.
De Bono Disciplinae, Valeriani Cymelensis episcopi.
Mittimus quae tomo septimo habentur de translatione Reliquiarum sancti Stephani notorum scriptorum opuscula.
Hoc in tomo comparent
Liber de Fide contra Manichaeos, Evodio tributus.
Dialogus contra Felicianum de Unitate Trinitatis, Vigilio restitutus.
[Col. 0024] Quaestiones de Trinitate et Genesi, ex Alcuino descriptae.
De Incarnatione Verbi ad Januarium libri duo, ex Origenis opere περὶ Ἀρχῶν juxta Ruffini versionem collecti.
De ecclesiasticis Dogmatibus liber Gennadio Massiliensi presbytero tributus.
Neque hic opus fuerit recensere varia excerpta, quae tum in tomo nono ad historiam Donatistarum, tum in tomo decimo ad historiam Pelagianorum illustrandam collecta sunt.
Ordo novus comparatus cum ordine veteri
| Editio nova. | Editio Lovaniensis |
| TOMO PRIMO. | |
| Monitum de hac Benedictinae editionis nova recusione. Pag. 5 | |
| In novissimam S. Augustini operum editionem Praefatio generalis. 15 | |
| Vita Possidii Calamensis episcopi. 31 | |
| Vita sancti Aurelii Augustini Hipponensis episcopi, auctore Possidio Calamensi episcopo. 33 | |
| Vita sancti Aurelii Augustini Hipponensis episcopi, ex ejus potissimum scriptis concinnata. 65 | In editione Erasmiana seu Basileensi atque in editione Lugdunensi et in Veneta, eadem est in singulis tomis operum distributio, etsi non idem ordo ac in editione Lovaniensi. |
| Opuscula quae adhuc catechumenus, aut nondum presbyter edidit S. Augustinus, cum Retractationibus et Confessionibus continentur, hoc ordine: | |
| Retractationum libri duo. 583 | Tom. I Pag.3 |
| Confessionum libri tredecim. 659 | 28 |
| Contra Academicos libri tres. 905 | 175 |
| De Beata Vita liber unus. 959 | 212 |
| De Ordine libri duo. 977 | 195 |
| Soliloquiorum libri duo. 869 | 219 |
| De Immortalitate Animae liber unus. 1021 | 242 |
| De Quantitate Animae liber unus. 1035 | 248 |
| De Musica libri sex. 1081 | 133 |
| De Magistro liber unus. 1193 | 232 |
| De Liberto Arbitrio libri tres. 1221 | |
| De Moribus Ecclesiae catholicae et de Moribus Manichaeorum libri duo. 1309 | 319 |
| Regula ad servos Dei. 1377 | 363 |
| IN APPENDICE. | |
| De Grammatica liber. 1385 | Append. I 100 |
| Principia Dialecticae. 1409 | 101 |
| Categoriae decem. 1419 | 117 |
| Principia Rhetorices. 1439 | 128 |
| Regulae clericis traditae fragmentum. 1447 | 366 |
| Regula secunda. 1449 | 366 |
| De Vita Eremitica ad sororem. 1451 | 367 |
| TOMO SECUNDO. | |
| Exhibentur Epistolae ducentae septuaginta duo secundum temporum ordinem dispositae, et quatuor in classes digestae. | |
| IN APPENDICE. | II |
| Augustini nomine ad Bonifacium, et contra, Epistolae breviores sexdecim. 1093 | Append. II 371 |
| Ad Demetriadem Pelagii epistola. 1099 | 372 |
| Augustini nomine ad Cyrillum, et contra, de laudibus Hieronymi 1120 | II 379 |
| [Col. 0024] Altercatio Augustini cum Pascentio. 1156 | Epist. 178. |
| TOMO TERTIO. | |
| Opuscula exegetica secundum Scripturarum ordinem disposita sunt, cum praefixis in capite libris de Doctrina Christiana, scilicet: De Doctrina Christiana libri quatuor. 15 | III 3 |
| De Vera Religione liber unus. 121 | I 299 |
| De Genesi contra Manichaeos libri duo 173 | I 345 |
| De Genesi ad Litteram imperfectus liber. 219 | III 188 |
| De Genesi ad Litteram libri duodecim. 245 | 198 |
| Locutionum libri septem. 485 | 41 |
| Quaestionum in Heptateuchum libri septem. 547 | IV 37 |
| Adnotationum in Job liber unus. 825 | 393 |
| Speculum de Scriptura sacra. 887 | III 324 |
| De Consensu Evangelistarum libri quatuor. 1041 | IV 160 |
| De Sermone Domini in monte libri duo. 1229 | 329 |
| Quaestionum Evangeliorum libri duo. 1321 | 141 |
| Quaestionum septemdecim in Evangelium secundum Matthaeum liber unus. 1365 | 156 |
| In Joannis Evangelium tractatus centum viginti quatuor. 1379 | IX 3. |
| In Epistolam Joannis ad Parthos tractatus decem. 1977 | 236 |
| Expositio quarumdam propositionum ex Epistola ad Romanos. 2063 | IV 367 |
| Epistolae ad Romanos inchoata Expositio. 2087 | 360 |
| Expositio Epistolae ad Galatas. 2105 | 376 |
| IN APPENDICE. | |
| De Mirabilibus sacrae Scripturae libri tres. 2149 | Append. III 394 |
| De Benedictionibus Jacob Patriarchae. 2199 | 427 |
| Quaestiones Veteris et Novi Testamenti. 2213 | Append. IV 426 |
| Quaestiones Veteris et Novi Testamenti post vulgatas. 2385 | 478 |
| In B. Joannis Apocalypsim Expositio. 2417 | Append. IX 352 |
| TOMO QUARTO. | |
| Enarrationes in Psalmos continentur. | VIII |
| TOMO QUINTO. | |
| Sermones ad populum habentur sic distributi: | |
| Classe prima, Sermones de Scripturis. 23 | |
| [Col. 0025] Classe secunda, Sermones de Tempore. 995 | |
| Classe tertia, Sermones de Sanctis. 1247 | |
| Classe quarta, Sermones de Diversis. 1485 | |
| Classe quinta, Sermones dubii. 1639 | |
| In Appendice, Sermones supposititii. 1735 | |
| Ad superiores illas germanorum vel spuriorum classes revocantur universi Sermones qui apud priores editiones sic digesti erant: | |
| Sermones de Verbis Domini. | Append. X 3 |
| Sermones de Verbis Apostoli. | 93 |
| Homiliae quinquaginta. | 156 |
| Sermones de Tempore. | 208 |
| Sermones de Sanctis. | 404 |
| Sermones septemdecim a Parisiensibus editi. | 431 |
| Sermones de Diversis. | 446 |
| Sermonum Fragmenta. | 615 |
| Sermones ad Fratres in eremo, quorum tamen pars maxima in sequentem tomum rejecta est. | Append. X 712 |
| Sermones undecim ex majoris Carthusiae manuscriptis. | |
| Sermones a Jacobo Sirmundo additi. | |
| Sermones ab Hieronymo Vignierio additi in prima parte Supplementi. | |
| Sermones ab eodem additi in secunda parte Supplementi. | |
| Sermones quoque hic nunc primum vulgati numero septemdecim. | |
| Fragmenta hic addita sexdecim. | |
| Sermo Eraclii. | |
| Homiliae quatuordecim sancti Caesarii Arelatensis episcopi, a Stephano Baluzio editae, aliaeque ejusdem sancti Caesarii ex bibliotheca Patrum depromptae. | |
| TOMO SEXTO. | |
| Opera moralia cum aliquot quaestionum libris, scilicet: | |
| De diversis Quaestionibus octoginta tribus liber unus. 11 | IV 229 |
| De diversis Quaestionibus ad Simplicianum libri duo. 101 | 264 |
| De octo Dulcitii Quaestionibus liber unus. 147 | 280 |
| De Fide rerum quae non videntur liber unus. 171 | Append. IV 507 |
| De Fide et Symbolo liber unus. 181 | III 61 |
| De Fide et Operibus liber unus. 197 | IV 25 |
| Enchiridion, de Fide, Spe et Charitate liber unus. 231 | III 85 |
| De Agone Christiano liber unus. 289 | 286 |
| De Catechizandis rudibus liber unus. 309 | IV 295 |
| De Continentia liber unus. 349 | 308 |
| De Bono Conjugali liber unus. 373 | VI 330 |
| De Sancta Virginitate liber unus. 395 | 338 |
| De Bono Viduitatis liber unus. 429 | IV 321 |
| De Conjugiis Adulterinis libri duo. 451 | VI 350 |
| De Mendacio liber unus. 487 | IV 3 |
| Contra Mendacium liber unus. 517 | 14 |
| De Opere Monachorum liber unus. 547 | III 293 |
| De Divinatione Daemonum liber unus. 581 | 321 |
| De Cura pro Mortuis gerenda liber unus. 591 | IV 288 |
| De Patientia liber unus. 611 | 316 |
| De Symbolo ad Catechumenos tractatus quatuor. 627 | IX 291 |
| De Disciplina Christiana sermo. 667 | 310 |
| De Cantico novo sermo. 677 | 313 |
| De Quarta Feria sermo. 685 | 316 |
| De Cataclysmo sermo. 693 | 318 |
| [Col. 0026] De Tempore Barbarico sermo. 699 | 322 |
| De Utilitate Jejunii sermo. 707 | 326 |
| De Urbis excidio sermo. 715 | 330 |
| IN APPENDICE. | |
| Liber Sententiarum viginti unius. 725 | Append. IV 417 |
| Dialogus Quaestionum sexaginta quinque. 733 | 420 |
| Liber de Fide ad Petrum. 753 | Append. III 384 |
| De Spiritu et Anima. 779 | 410 |
| De Amicitia. 831 | Append. IV 528 |
| De Substantia Dilectionis. 843 | 510 |
| De Diligendo Deo. 847 | Append. IX 367 |
| Soliloquia animae ad Deum. 863 | 373 |
| Meditationes. 901 | IX 334 |
| De Contritione cordis. 939 | Append. IX 399 |
| Manuale. 951 | 385 |
| Speculum. 967 | 410 |
| Speculum Peccatoris. 983 | 437 |
| De Triplici Habitaculo. 991 | 391 |
| De Scala Paradisi. 997 | 393 |
| De Cognitione verae vitae. 1005 | 401 |
| De Vita Christiana. 1031 | 416 |
| De Salutaribus Documentis. 1047 | Append. IV 518 |
| De Duodecim Abusionum gradibus. 1079 | Append. IX 395 |
| De septem Vitiis, et septem Donis Spiritus sancti. 1089 | Ex supplemento Vignierii. |
| De Conflictu vitiorum et virtutum. 1091 | Append. IX 440 |
| De Sobrietate et Castitate. 1105 | 435 |
| De Vera et Falsa Poenitentia. 1113 | Append. IV 511 |
| De Antichristo. 1131 | Append. IX 454 |
| Psalterium quod Augustinus matri suae composuisse fertur. 1135 | IX 332 |
| Expositio cantici Magnificat. 1137 | Append. IX 455 |
| Tractatus de Assumptione B. Mariae. 1141 | 421 |
| De Visitatione infirmorum libri duo. 1147 | 428 |
| Sermones de Consolatione Mortuorum. 1159 | 432 |
| De Rectitudine catholicae conversationis. 1169 | 425 |
| De Symbolo. 1189 | Append. X 687 |
| Append. X Edit. | |
| De Esu Agni. 1201 | Par. 375 |
| Sermones ad Neophytos. 1203 | A Sirmundo editi. |
| De Creatione primi hominis. 1213 | Append. IX 444 |
| De Vanitate Saeculi. 1213 | 423 |
| De Contemptu Mundi. 1215 | 427 |
| De Bono Disciplinae. 1217 | 425 |
| De Obedientia et Humilitate. 1221 | 915 |
| Sermones alii ad populum. 1223 | Ex App. tom. X Edit. Par. aut ex Vignierio, aut ex Sirmundo. |
| Sermones ad Fratres in eremo. 1235 | Append. X 712 |
| TOMO SEPTIMO. | |
| De Civitate Dei contra Paganos libri viginti duo. | |
| Librorum et capitum summaria ad frontem operis edita sunt. | V |
| IN APPENDICE. | |
| Exhibentur scriptiones aliquot de Stephani martyris detectione, translatione et miraculis, scilicet: | |
| Aviti ad Palchonium Epistola de reliquiis S. Stephani, et de Luciani epistola a se e graeco in latinum versa. 805 | Append. X 630 |
| Luciani Epistola ad universam Ecclesiam de revelatione corporis Stephani martyris. 807 | Ibid. |
| Anastasii ad Landuleum Epistola, de subsequente scriptura. 817 | Ibid. |
| Scriptura de alia detectione ac translatione Stephani in urbem Byzantium, quam Anastasius latinitate donavit. 817 | Append. X 639 |
| Severi Epistola ad omnem Ecclesiam de virtutibus in Minoricensi insula factis per reliquias S. Stephani. 821 | Ibid. |
| De Miraculis S. Stephani libri duo ad Evodium. 833 | 632 |
| [Col. 0027] TOMO OCTAVO. | |
| Opera polemica adversus Judaeos, Manichaeos, Priscillanistas et Arianos, cum praefixo in capite libro de Haeresibus, et adjunctis in calce libris de Trinitate, exhibentur. | |
| De Haeresibus ad Quodvultdeum liber unus. 21 | VI 5 |
| Tractatus adversus Judaeos. 51 | 30 |
| De Utilitate Credendi ad Honoratum liber unus. 65 | 34 |
| De duabus Animabus contra Manichaeos liber unus. 93 | 58 |
| Acta seu Disputatio contra Fortunatum Manichaeum. 111 | Append. VI 65 |
| Contra Adimantum Manichaei discipulum liber unus. 129 | 72 |
| Contra Epistolam Manichaei, quam vocant Fundamenti. 173 | 45 |
| Contra Faustum Manichaeum libri triginta tres. 207 | 89 |
| De Actis cum Felice Manichaeo libri duo. 519 | 206 |
| De Natura Boni contra Manichaeos liber unus. 551 | 228 |
| Secundini Manichaei epistola ad Augustinum. 571 | 217 |
| Contra Secundinum Manichaeum liber unus. 577 | 219 |
| Contra Adversarium Legis et Prophetarum libri duo. 603 | 243 |
| Consultatio Orosii ad Augustinum. 665 | 264 |
| Ad Orosium contra Priscillianistas et Origenistas liber. 669 | 268 |
| Sermo Arianorum. 677 | 272 |
| Contra Sermonem Arianorum liber unus. 683 | 274 |
| Collatio cum Maximino Arianorum episcopo. 709 | 283 |
| Contra eumdem Maximinum Arianum libri duo. 743 | Ibid. |
| De Trinitate libri quindecim. 819 | III 222 |
| IN APPENDICE. | |
| Tractatus contra quinque haereses. 1111 | VI 15 |
| Sermo contra Judaeos, Paganos et Arianos. 1117 | 23 |
| Dialogus de Altercatione Ecclesiae et Synagogae. 1131 | Append. VI 367 |
| De Fide contra Manichaeos liber Evodio tributus. 1139 | VI 236 |
| Commonitorium (vulgo Augustini) de recipiendis Manichaeis qui convertuntur. 1153 | Append. Par. X Edit. 377 |
| Contra Felicianum Arianum de Unitate Trinitatis liber Vigilio Tapsitano episcopo restitutus. 1157 | VI 323 |
| Quaestiones de Trinitate et de Genesi. 1171 | Append. III 426 |
| De Incarnatione Verbi ad Januarium libri duo. 1175 | Append. IV 492 |
| Liber de Trinitate et Unitate Dei. 1193 | 497 |
| De Essentia Divinitatis. 1199 | 504 |
| Dialogus de Unitate sanctae Trinitatis. 1207 | Append. Par. X Edit. 377 |
| Liber de Ecclesiasticis Dogmatibus. 1213 | Append. III 380 |
| TOMO NONO. | |
| Opera polemica contra Donatistas. | |
| Psalmus contra partem Donati. 23 | VII 3 |
| Contra Epistolam Parmeniani libri tres. 33 | 6 |
| De Baptismo contra Donatistas libri septem. 107 | 32 |
| Contra Litteras Petiliani libri tres. 245 | 89 |
| Epistola ad Catholicos contra Donatistas, vulgo de Unitate Ecclesiae liber unus. 391 | 141 |
| Contra Cresconium grammaticum partis Donati libri quatuor. 445 | 161 |
| [Col. 0028] De Unico Baptismo contra Petilianum liber unus. 595 | 82 |
| Breviculus Collationis cum Donatistis. 613 | 215 |
| Post Collationem ad Donatistas liber unus. 651 | 232 |
| Sermo ad Caesareensis Ecclesiae plebem Emerito praesente dictus. 689 | 247 |
| De Gestis cum Emerito. 697 | 250 |
| Contra Gaudentium Donatistam episcopum libri duo. 707 | 254 |
| Sermo de Rusticiano subdiacono, a Donatistis rebaptizato et in diaconum ordinato. 753 | Ex Vign. Supplem. |
| IN APPENDICE. | |
| Contra Fulgentium Donatistam incerti auctoris liber. 763 | |
| Excerpta et scripta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia. 773 | Append. VII 271 |
| TOMO DECIMO. | |
| Opera polemica contra Pelagianos. | |
| De Peccatorum meritis et remissione et de Baptismo parvulorum ad Marcellinum libri tres. 109 | VII 277 |
| De Spiritu et Littera ad eumdem liber unus. 199 | 309 |
| De Natura et Gratia contra Pelagium, ad Timasium et Jacobum liber unus. 247 | 310 |
| De Perfectione Justitiae hominis epistola seu liber ad Eutropium et Paulum. 291 | 508 |
| De Gestis Pelagii ad Aurelium liber unus. 319 | 324 |
| De Gratia Christi et de Peccato Originali ad Albinam, Pinianum, et Melaniam libri duo. 359 | 325 |
| De Nuptiis et Concupiscentia ad Valerium, libri duo. 413 | 343 |
| De Anima et ejus Origine contra Vincentium Victorem libri quatuor. 475 | 481 |
| Contra Duas Epistolas Pelagianorum, libri quatuor ad Bonifacium. 549 | 450 |
| Contra Julianum haeresis Pelagianae defensorem libri sex. 641 | 365 |
| De Gratia et Libero Arbitrio ad Valentinum et cum illo monachos Adrumetinos liber unus. 881 | 517 |
| De Correptione et Gratia ad eosdem liber unus. 915 | 531 |
| De Praedestinatione Sanctorum ad Prosperum et Hilarium liber unus. 959 | 546 |
| De Dono Perseverantiae ad eosdem liber unus. 993 | 558 |
| Contra secundam Juliani responsionem imperfectum opus sex libros complectens. 1049 | Ex Vign. Supplem. |
| IN APPENDICE. | |
| Hypomnesticon contra Pelagianos et Coelestianos, vulgo libri Hypognosticon. 1611 | Append. VII 591 |
| Liber suspecti auctoris de Praedestinatione et Gratia. 1665 | 610 |
| Libellus incerti auctoris de Praedestinatione Dei. 1677 | 620 |
| Varia scripta et monumenta ad historiam Pelagianorum pertinentia. 1679 | |
| Prosperi Aquitani pro Augustino contra iniquos doctrinae ipsius de gratia et praedestinatione reprehensores apologetica opuscula, scilicet: | |
| Epistola ad Rufinum de Gratia et Libero Arbitrio. 1793 | |
| Liber contra Collatorem. 1801 | Append. VII 582 |
| Responsiones ad capitula calumniantium Gallorum. 1833 | 573 |
| [Col. 0029] Responsiones ad capitula objectionum Vincentianarum. 1843 | 577 |
| Responsiones ad excerpta Genuensium. 1849 | Append. V 579 |
| Ejusdem liber Sententiarum ex Augustino. 1859 | Append. III 428 |
| TOMO UNDECIMO. | |
| Opera Appendicum quorum auctores aut jam antea noti, aut hac editione detecti sunt, eorumque auctorum nomina aut aetas. 21 | |
| Indiculus librorum, tractatuum et epistolarum sancti Augustini Hipponensis episcopi, editus cura Possidii episcopi Calamensis. 5 | |
| Lectiones variantes [Col. 0030] ad Indiculum ab eodem Possidio editum pertinentes. 5-20 | |
| S. Augustini episcopi operum omnium ordo novus cum ordine veteri comparatus. 23 | |
| S. Augustini episcopi operum omnium ordo vetus cum ordine novo comparatus. 29 | |
| S. Augustini episcopi operum omnium Index alphabeticus. 33 | |
| Index generalis in omnia opera S. Augustini, cui subjungitur Index generalis in omnia Appendicum opera, cum locis Scripturae quae sive in operibus S. Augustini, sive in operibus Appendicum explicantur. 43 |
Ordo vetus comparatus cum ordine novo
| Editio Lovaniensis. Pag. | Ed. nova. Tom. Pag. |
| TOMO PRIMO. | |
| Retractationum libri duo. 3 | I 583 |
| Confessionum libri tredecim. 28 | 659 |
| Grammatica, liber unus. 100 | Append. 1385 |
| Dialectices principia. 111 | 1409 |
| Categoriae decem. 111 | 1419 |
| Principia Rhetorices. 128 | 1439 |
| Principia Geometriae (non exstant). | |
| Principia Arithmetices (non exstant). | |
| Principia Philosophiae (non exstant) | |
| De Musica libri sex. 133 | I 1081 |
| Contra Academicos libri tres. 175 | 905 |
| De Ordine libri duo. 195 | 977 |
| De Vita Beata liber unus. 212 | 959 |
| Soliloquiorum libri duo. 219 | 869 |
| De Magistro liber unus. 232 | 1193 |
| De Animae Immortalitate liber unus. 242 | 1021 |
| De Quantitate Animae liber unus 248 | 1035 |
| De Libero Arbitrio libri tres. 265 | 1221 |
| De Vera Religione liber unus. 299 | III 121 |
| De Moribus Ecclesiae liber unus. 319 | I 1309 |
| De Moribus Manichaeorum liber unus. 331 | 1345 |
| De Genesi contra Manichaeos libri duo. 345 | III 173 |
| Regula sancti Augustini. 363 | 1377 |
| IN APPENDICE. | |
| Regulae Clericis traditae fragmentum. 366 | Append. I 1477 |
| Regula secunda. 366 | 1449 |
| De Vita Eremitica ad sororem. 367 | 1451 |
| TOMO SECUNDO. | |
| Epistolarum volumen continens Epistolas numero ducentas septuaginta et unam. | II |
| IN APPENDICE. | |
| Continentur Epistolae novemdecim. | Append. II |
| TOMO TERTIO. | |
| De Doctrina Christiana libri quatuor. 3 | III 15 |
| Locutionum libri septem. 41 | 485 |
| De Fide et Symbolo liber unus. 61 | VI 181 |
| Enchiridion, ad Laurentium liber unus. 85 | 231 |
| De Trinitate libri quindecim. 85 | VIII 819 |
| De Genesi ad Litteram imperfectus liber unus. 188 | III 219 |
| De Genesi ad Litteram libri [Col. 0030] duodecim. 198 | III 245 |
| De Agone Christiano liber unus. 286 | VI 289 |
| De Opere Monachorum liber unus. 293 | 547 |
| De Spiritu et Littera liber unus. 305 | X 199 |
| De Divinatione Daemonum liber unus. 321 | VI 581 |
| Speculum ex utroque Testamento. 324 | III 887 |
| IN APPENDICE. | |
| De Definitionibus orthodoxae fidei liber unus. 380 | Append. VIII 1213 |
| De Fide ad Petrum, seu Regula verae fidei, liber unus. 384 | Append. VI 753 |
| De Mirabilibus sacrae Scripturae libri tres. 394 | Append. III 2149 |
| De Spiritu et Anima liber unus. 410 | Append. VI 779 |
| Quaestiunculae de Trinitate. 426 | Append. VIII 1171 |
| Interrogatio de Benedictionibus Jacob. 427 | Append. III 2199 |
| Prosperi Aquitani sententiae. 428 | Append. X 1859 |
| TOMO QUARTO. | |
| De Mendacio ad Consentium liber unus. 3 | Append. VI 487 |
| Contra Mendacium ad eumdem liber unus. 14 | 517 |
| De Fide et Operibus liber unus. 25 | 197 |
| Quaestionum de Divinis libri septem. 37 | III 547 |
| Quaestionum Evangelicarum libri duo. 141 | 1321 |
| Quaestionum Evangelicarum secundum Matthaeum. 156 | 1365 |
| De Consensu Evangelistarum libri quatuor. 160 | 1041 |
| Octoginta trium quaestionum liber unus. 229 | VI 11 |
| De Diversis quaestionibus quaestiones septem, libri duo. 264 | 101 |
| De Octo Dulcitii quaestionibus liber unus. 280 | 147 |
| De Cura pro Mortuis gerenda liber unus. 288 | 591 |
| De Catechizandis rudibus liber unus. 295 | 309 |
| De Continentia liber unus. 308 | 349 |
| De Patientia liber unus. 316 | 611 |
| De Bono Viduitatis liber unus. 321 | 429 |
| De Sermone Domini in monte libri duo. 329 | III 1229 |
| Expositionis Epistolae ad Romanos inchoatae liber unus. 360 | 2087 |
| Expositionis quarumdam propositionum [Col. 0031] ex Epistola ad Romanos liber unus. 367 | III 2063 |
| Expositionis Epistolae Pauli ad Galatas liber unus. 376 | 2105 |
| Adnotationum in Job liber unus. 393 | 825 |
| IN APPENDICE. | |
| Viginti unius Sententiarum liliber unus. 417 | Append. VI 725 |
| Sexaginta quinque Quaestionum dialogus. 420 | 733 |
| Quaestionum Veteris et Novi Tetamenti liber unus. 426 | Append. III 2213 |
| De Incarnatione Verbi libri duo. 492 | Append. VIII 1175 |
| De Trinitate et Unitate Dei liber unus. 497 | 1193 |
| De Essentia Divinitatis liber unus. 504 | 1199 |
| De Fide rerum invisibilium liber unus. 507 | VI 171 |
| De Substantia Dilectionis liber unus. 510 | Append. VI 843 |
| De Vera et Falsa Poenitentia liber unus. 511 | 1113 |
| De Salutaribus Documentis liber unus. 518 | Append. VI 1047 |
| De Amicitia liber unus. 528 | 831 |
| TOMO QUINTO. | |
| De Civitate Dei contra Paganos libri viginti duo. | VII |
| IN APPENDICE. | |
| Castigationes. | |
| Joannis Ludovici Vivis Commentaria. | |
| TOMO SEXTO. | |
| De Haeresibus ad Quod vult deum liber unus. 5 | VIII 21 |
| De quinque Haeresibus oratio. 15 | Append. VIII 1111 |
| Concio ad Catechumenos. 23 | 1117 |
| Oratio adversus Judaeos. 30 | VIII 51 |
| De Utilitate Credendi ad Honoratum liber unus. 34 | 65 |
| Contra Epistolam Manichaei Fundamentum dictam liber unus. 45 | 173 |
| De Duabus Animabus contra Manichaeos liber unus. 58 | 93 |
| Contra Fortunatum Manichaeum liber unus. 65 | 111 |
| Contra Adimantum Manichaei discipulum liber unus. 72 | 129 |
| Adversus Faustum Manichaeum libri triginta tres. 89 | 207 |
| De Actis cum Felice Manichaeo libri duo. 206 | 519 |
| Epistola Secundini Manichaei ad Augustinum. 217 | 571 |
| Contra Secundinum Manichaeum liber unus. 219 | 577 |
| De Natura Boni contra Manichaeos liber unus. 228 | 551 |
| De Fide seu de Unitate Trinitatis contra Manichaeos. 236 | Append. VIII 1139 |
| Contra Adversarium Legis et Prophetarum libri duo. 243 | VIII 603 |
| Contra Priscillianistas et Origenistas liber unus. 268 | 669 |
| Sermo Arianorum distinctus numeris. 272 | 677 |
| Contra Sermonem Arianorum liber unus. 274 | 683 |
| Contra Maximinum Arianorum episcopum libri tres. 283 | 709 |
| De Unitate Trinitatis contra Felicianum liber unus. 323 | Append. VIII 1157 |
| De Bono conjugali Contra Jovinianum liber unus. 330 | VI 373 |
| De Sancta Virginitate liber unus. 338 | 395 |
| De Adulterinis Conjugiis ad Pollentium libri duo. 350 | 451 |
| De Epicureis et Stoicis tractatus unus. 363 | V 808 |
| In illud, Ego sum qui sum, tractatus unus. 365 | 62 |
| IN APPENDICE. | |
| De Altercatione Ecclesiae et Synagogae liber unus. 367 | Append. VIII 1131 |
| [Col. 0032] TOMO SEPTIMO. | |
| Prioris partis dispositio. | |
| Psalmus contra partem Donati. 3 | IX 23 |
| Contra Epistolam Donati liber unus (non exstat). | |
| Contra partem Donati libri duo (non exstant). | |
| Contra Hilarium liber (non exstat). | |
| Contra Epistolam Parmeniani libri tres. 6 | 33 |
| De Baptismo contra Donatistas libri septem. 32 | 107 |
| De Unico Baptismo contra Petilianum liber unus. 82 | 595 |
| Contra quod attulit Centurius (non exstat). | |
| Contra Litteras Petiliani libri tres. 89 | 245 |
| De Unitate Ecclesiae contra Petiliani Epistolam liber unus. 141 | 391 |
| Contra Cresconium grammaticum libri quatuor. 161 | 445 |
| Probationum et testimoniorum contra Donatistas liber unus (non exstat). | |
| Contra nescio quem Donatistam liber unus (non exstat). | |
| Admonitio Donatistarum de Maximianistis, liber unus (non exstat). | |
| De Maximianistis contra Donatistas, liber unus (non exstat). | |
| Breviculus Collationum cum Donatistis: Collatio dierum trium. 215 | 613 |
| Epistola nomine Cirtensis concilii ad Donatistas post Collationem. 230 | II 577 |
| Post Collationem ad Donatistas liber unus. 232 | IX 651 |
| Ad Emeritum liber unus (non exstat). | |
| Sermo de Emerito ad plebem Caesareensis Ecclesiae. 247 | 689 |
| De Gestis cum eodem Emerito liber unus. 250 | 697 |
| De Correctione Donatistarum (tomo 2, pag. 79). | II 792 |
| Contra Epistolam Gaudentii libri duo. 54 | IX 707 |
| IN APPENDICE | |
| Contra Fulgentium Donatistam liber unus. 271 | Append. IX 763 |
| Posterioris partis elenchus | |
| De Peccatorum meritis et remissione libri tres. 277 | X 109 |
| De Spiritu et Littera liber unus. 309 | 199 |
| De Natura et Gratia contra Pelagianos. 310 | 347 |
| De Gestis Pelagii liber unus. 324 | 319 |
| De Gratia Christi, et Peccato Originali contra Pelagium libri duo. 325 | 359 |
| De Nuptiis et Concupiscentia ad Valerium libri duo. 343 | 413 |
| Contra Julianum Pelagianum libri sex. 365 | 641 |
| Contra Duas Epistolas Pelagianorum libri quatuor. 450 | 549 |
| De Anima et ejus Origine libri quatuor. 481 | 475 |
| De Perfectione Justitiae contra Coelestium liber unus. 508 | 291 |
| De Gratia et Libero Arbitrio liber unus. 517 | 881 |
| Ad Valentinum et ipsius monachos epistolae duae. 528 | II 968 |
| De Correptione et Gratia liber unus. 531 | X 915 |
| Ad Augustinum Prosperi et Hilarii epistolae. 542 | II 1002 |
| De Praedestinatione Sanctorum liber unus. 546 | X 959 |
| De Dono Perseverantiae liber unus. 558 | 993 |
| [Col. 0033] IN APPENDICE. | |
| Prosperi Regiensis episcopi Responsionum libri quatuor. 573 | Append. X 1833 |
| Coelestini pontificis Romani pro Augustino epistola. 504 | 1755 |
| Concilium Arausicanum habens canones viginti quinque. 595 | 1785 |
| Hypognosticon incerti auctoris libri sex. 597 | 1611 |
| De Praedestinatione et Gratia liber unus. 616 | 1665 |
| De Praedestinatione Dei. 620 | 1677 |
| TOMO OCTAVO. | |
| Enarrationes in Psalmos libris quinquagenis distributos complectitur. | IV |
| TOMO NONO. | |
| In Evangelium Joannis expositio. Tractatus. 3 | III 1379 |
| In Epistolam Joannis expositiones numero decem. 236 | 1977 |
| De Decem Chordis liber unus. 268 | V 75 |
| De Pastoribus liber seu sermo. 274 | 270 |
| De Ovibus tractatus seu sermo. 283 | 295 |
| De Symbolo fidei ad Catechumenos libri quatuor. 291 | VI 627 |
| Tractatus quatuordecim de diversis, scilicet: | |
| De Disciplina Christiana. 310 | 667 |
| De Cantico novo. 313 | 677 |
| De Cultura agri dominici, sive de Feria Quarta. 316 | 685 |
| De Cataclysmo. 318 | 693 |
| De Tempore Barbarico. 322 | 699 |
| De Quatuor Virtutibus charitatis. 326 | Append. V 1952 |
| De Laudibus Charitatis. 326 | V 1533 |
| De Honestate mulierum. 326 | Append. V 2301 |
| De Convenientia decem plagarum et decem praeceptorum. 326 | V 67 |
| De Utilitate Jejunii. 326 | VI 707 |
| De Urbis excidio. 330 | 715 |
| De Pugna animae. 332 | V 713 |
| De Utilitate Poenitentiae 332 | 1549 |
| Psalterium matri compositum. 332 | Append. VI 1135 |
| Meditationum liber. 334 | 901 |
| IN APPENDICE. | |
| In Apocalypsim Joannis Expositio. Homiliae. 352 | Append. III 2417 |
| De Diligendo Deo, seu Meditationum liber. 367 | Append. VI 847 |
| Soliloquiorum liber unus. 373 | 863 |
| Manuale. 385 | 939 |
| Tractatus viginti quatuor, scilicet: | |
| [Col. 0034] De Triplici Habitaculo. 391 | Append. VI 991 |
| De Scalis Paradisi. 393 | 997 |
| De Duodecim Abusionibus. 395 | 1079 |
| De Contritione cordis. 399 | 939 |
| De Cognitione verae vitae. 401 | 1005 |
| De Speculo. 410 | 967 |
| De Vita Christiana. 416 | 1031 |
| De Assumptione B. Mariae Virgiginis. 421 | 1141 |
| De Contemptu Mundi. 423 | 1215 |
| De Vanitate Saeculi. 425 | 1213 |
| De Obedientia et Humilitate. 426 | 1221 |
| De Bono Disciplinae. 427 | 1217 |
| De Visitatione Infirmorum. 428 | 1147 |
| De Visitandis Infirmis. 430 | 1147 |
| De Consolatione mortuorum. 432 | 1159 |
| De eodem argumento. 433 | 1159 |
| De Sobrietate et Castitate. 435 | 1105 |
| De Speculo Peccatoris. 437 | 983 |
| De Conflictu Vitiorum et Virtutum. 440 | 1091 |
| De Rectitudine catholicae conversationis. 444 | 1169 |
| De Creatione primi hominis. 452 | 1213 |
| De Arbore scientiae boni et mali. 452 | Append. V 1735 |
| De Antichristo. 454 | Append. VI 1131 |
| Super Magnificat. 455 | 1137 |
| TOMO DECIMO. | |
| Sermones sexaginta quatuor de Verbis Domini. 3 | Tomo quinto habentur omnes isti Sermones, quorum ordinem tam in veteri quam in nova editione servatum exhibet index post Praefationem et Disquisitionem criticam appositus. |
| Sermones triginta de Verbis Apostoli. 35 | |
| Homiliae quinquaginta 156 | |
| Homiliae ducentae quinquaginta sex de Tempore. 208 | |
| Homiliae quinquaginta et una de Sanctis. 404 | |
| Sermones septemdecim a Parisiensibus additi. 431 | |
| Sermonum de Diversis partes duae. 504 | |
| Fragmenta quaedam operum D. Augustin. 615 | |
| IN APPENDICE. | |
| De Revelationibus Stephani protomartyris. 630 | Append. VII 805 |
| Appendix Sermonum de Diversis. 641 | V |
| Sermones ad Fratres in eremo. 712 | Partim in tomo quinto partim in Appendice tomi sexti. |
Index alphabeticus
Tom. Pag.
A
De Duodecim Abusionum gradibus.
Ap. VI 1079
De Actis cum Felice Manichaeo libri duo.
VIII 519
Contra Academicos libri tres.
I 905
Contra Adimantum Manichaei discipulum liber unus.
VIII 129
De Ascensione Domini sermo extra ordinem.
V 1716
De Adversitate temporali.
Ap. V 2315
De Conjugiis Adulterinis libri duo.
VI 451
In Adulteros.
Ap. V 2288
De Esu Agni.
Ap. VI 1201
De Agone Christiano liber unus.
VI 289
De Agri Dominici cultura.
VI 685
Altercatio Augustini cum Pascentio.
Ap. II 1156
Dialogus de Altercatione Ecclesiae et Synagogae.
Ap. VIII 1131
De Amicitia.
Ap. VI 831
De Amore Dei et Amore saeculi.
V 1512
De Amore hominis in hominem.
1690
Anastasii ad Landuleum Epistola de subsequente scriptura. Scriptura de detectione ac translatione sancti Stephani in urbem Byzantium, quam Anastasius latinitate donavit.
Ap. VII 817
De Anima et ejus Origine contra Vincentium Victorem libri quatuor.
X 475
De Duabus Animabus contra Manichaeos
liber unus.
VIII 93
De Spiritu et Anima.
Ap. VI 779
De Immortalitate Animae liber unus.
I 1021
De Quantitate Animae liber unus.
1035
De Antichristo.
Ap. VI 1131
In Joannis Apocalypsim Expositio.
Ap. III 1417
Sermones de Verbis Apostoli.
V 814
Arausicani concilii canones.
Ap. X 1785
De Libero Arbitrio libri tres.
I 1221
De Libero Arbitrio et Gratia.
X 881
De Arbore scientiae boni et mali.
Ap. V 1735
Opera polemica adversus Arianos.
VIII
Sermo contra Arianos.
V 1485
De Trinitate, sive de Scripturis veteribus et novis contra Arianos.
1689
Sermo contra Judaeos, Paganos et Arianos.
Ap. VIII 1117
Sermo Arianorum.
VIII 677
Contra Sermonem Arianorum liber unus.
683
Arithmeticae principia (non exstant).
De Auguriis.
Ap. V 2268
De Assumptione B. Mariae.
Ap. VI 1141
Augustini Vita auctore Possidio.
I 33
Indiculus librorum, tractatuum et Epistolarum Augustini, cura Possidii editus.
XI 5
B
De Baptismo contra Donatistas libri septem.
IX 107
De Unico Baptismo contra Petilianum.
595
De Peccatorum meritis et remissione et de Baptismo parvulorum ad Marcellinum libri tres.
X 109
De Mysteriis Baptismatis sermones tres.
Ap. VI 1203
De Tempore Barbarico.
VI 699
De Beata Vita.
I 959
De Benedictionibus Jacob Patriarchae.
Ap. III 2199
De Natura Boni contra Manichaeos liber unus.
VIII 551
De Bono Conjugali.
VI 373
De Bono Disciplinae.
Ap. VI 1217
De Bono Viduitatis.
VI 429
Ad Bonifacium contra Duas Epistolas Pelagianorum, libri quatuor.
X 549
Augustini nomine ad Bonifacium, et contra, Epistolae breviores sexdecim.
Ap. II 1447
Breviculus Collationis cum Donatistis.
IX 613
C
Sermo ad Caesareensis Ecclesiae plebem Emerito praesente dictus.
IX 689
Homiliae plurimae sancti Caesarii Arelatensis.
V
De Cantico Exodi.
V 1634
De Cantico novo.
VI 677
De Charitate.
V 1533
De Charitate.
Ap. VI 1223
De Charitate et Caeco illuminato.
V 1529
De Pace et Charitate.
1586
Ad tenendam Charitatem exhortatio.
Ap. V 2245
De dilectione Charitatis et odio Cupiditatis.
2247
De Castitate.
2291
De Castitate et Munditia.
2296
De Castitate conjugali.
2297
De Sobrietate et Castitate.
Ap. VI 1105
De Cataclysmo.
VI 693
De Catechizandis rudibus liber unus.
309
Categoriae decem.
Ap. I 1419
De Rectitudine catholicae conversationis.
Ap. VI 1169
Epistola ad Catholicos contra Donatistas, vulgo de Unitate Ecclesiae.
IX 391
Contra id quod attulit Centurius (non exstat).
Quare natus et passus sit Christus.
Ap. V 2200
Quod Christianorum tempora praedicta sint.
2348
De Christiano nomine cum operibus non christianis.
2237
Quales sint Christiani boni et mali.
2240
De Vita Christiana.
Ap. VI 1031
De Civitate Dei contra Paganos libri viginti duo.
VII
De vita et moribus Clericorum suorum sermones duo.
V 1568
Regulae Clericis traditae fragmentum.
Ap. I 1447
De Cogitationibus turpibus fugiendis.
Ap. V 2344
De Cognitione verae vitae.
Ap. VI 1005
Breviculus Collationis cum Donatistis.
IX 613
Post Collationem ad Donatistas liber unus.
885
Collatio cum Maximino Arianorum episcopo.
VIII 709
Liber Contra Collatorem.
Ap. X 1801
Commonitorium (vulgo Augustini) de recipiendis Manichaeis qui convertuntur.
Ap. VIII 1153
Ad Competentes sermo exhortatorius.
Ap. V 2242
In eos qui Concubinas ante aut post uxores adhibent.
2288
De Nuptiis et Concupiscentia ad Valerium libri duo.
X 413
De Confessione peccatorum.
Ap. V 2212
Confessionum libri tredecim.
I 659
De Bono Conjugali liber unus.
VI 373
Ad Conjugatos sermo.
V 1709
De Consensu Evangelistarum libri quatuor.
III 1041
De Contemptu mundi.
Ap. VI 1215
Ad Continentes sermo.
V 1563
De Continentia liber unus.
VI 349
De Contritione cordis.
Ap. VI 939
De Correptione et Gratia liber unus.
X 915
De Correptione proximi.
V 1697
De Utilitate aredendi ad Honoratum liber unus.
VIII 65
Contra Cresconium grammaticum Donatistam libri quatuor.
IX 445
Sermones de Consolatione Mortuorum.
Ap. VI 1159
De Cultura agri Dominici.
VI 685
De Cura pro Mortuis gerenda.
591
Augustini nomine ad Cyrillum Jerosolymitanum episcopum, et contra, de laudibus sancti Hieronymi epistolae.
Ap. II 1120
D
De Decimis sermones duo.
Ap. V 2264
Ad Demetriadem Pelagii epistola.
Ap. II 1099
Principia Dialecticae.
Ap. I 1409
Dialogus Quaestionum.
Ap. VI 733
De Substantia Dilectionis.
843
De Diligendo Deo.
847
De Dilectione parentum et Decimis.
Ap. V 2264
De Disciplina Christiana tractatus.
VI 667
De Bono Disciplinae.
Ap. VI 1217
De Divinatione Daemonum liber unus.
VI 581
De Essentia Divinitatis.
Ap. VIII 1199
De Doctrina Christiana libri quatuor.
III 15
De Salutaribus Documentis.
Ap. VI 1047
De Ecclesiasticis Dogmatibus.
Ap. VIII 1213
De Dominica et aliis diebus festis pie celebrandis.
Ap. V 2274
Opera polemica contra Donatistas.
IX
Excerpta et scripta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia.
Ap. IX 773
De quodam Donatista qui reversus est ad Ecclesiam.
V 1598
De lite et concordia cum Donatistis.
1590
De septem Vitiis, et septem Donis Spiritus sancti.
Ap. VI 1089
De octo Dulcitii quaestionibus liber
unus.
VI 147
E
In Ebrietatis malum sermones duo.
Ap. V 2303
De Moribus Ecclesiae catholicae.
I 1309
In illud,
Ego sum qui sum.
V 62
De faciendis Eleemosynis sermones tres.
1700
Plures alii.
Ap. V 2331
De Gestis cum Emerito.
IX 697
De generalitate Eleemosynarum.
Ap. VI 1227
De Oratione et Eleemosyna.
1225
Euchiridion de Fide, Spe et Charitate, liber unus.
VI 231
De Erepto Energumeno.
Ap. V 2347
De Epicureis et Stoicis.
V 807
Epistolae ducentae septuaginta secundum temporum ordinem dispositae, et quatuor in classes digestae.
II
Epistola consolatoria ad Probum.
Ap. X 1897
Expositio quarumdam propositionum ex Epistola ad Romanos.
III 2063
Expositio epistolae ad Galatas.
2105
In Epistolam Joannis tractatus decem.
1977
Contra Duas Epistolas Pelagianorum libri ad Bonifacium quatuor.
X 549
Contra Epistolam Donati (non exstat).
Contra Epistolam Parmeniani libri tres.
IX 33
Contra Epistolam Petiliani libri tres.
245
Sermo Eraclii, praesente Augustino habitus.
V 1718
De Vita Eremitica ad sororem.
Ap. I 1451
Sermonum ad Fratres in eremo aliqui.
V
Sermones ad Fratres in eremo.
Ap. VI 1235
Quaestionum Evangeliorum libri duo.
III 1321
Quaestionum septemdecim in Evangelium secundum Matthaeum liber unus.
1365
In Evangelium Joannis tractatus centum viginti quatuor.
1379
F
Contra Faustum Manichaeum libri triginta tres.
VIII 207
De Actis cum Felice Manichaeo libri duo.
519
Contra Felicianum Arianum de Fide Trinitatis liber.
Ap. VIII 1157
De Quarta Feria tractatus.
VI 685
De Fide et Operibus liber unus.
197
De Fide rerum quae non videntur liber unus.
171
De Fide et Symbolo liber unus.
181
De Fide contra Manichaeos liber Evodio tributus.
Ap. VIII 1139
De Fide catholica sermones quatuor.
Ap. V 2176
Expositio fidei, et interpretatio nominis ejus.
2233
Liber de Fide ad Petrum.
Ap. VI 753
De Fine saeculi liber unus.
II 904
Acta seu disputatio contra Fortunatum Manichaeum, liber unus.
VIII 111
Fragmenta sermonum.
V 1719
Fragmenta sexdecim hic addita.
V
Contra Fulgentium Donatistam incerti auctoris liber.
Ap. IX 763
Contra Epistolam Manichaei quam vocant Fundamenti liber unus.
VIII 173
G
Responsiones ad capitula calumniantium Gallorum.
Ap. X 1833
Contra Gaudentium Donatistam episcopum libri duo.
IX 707
De Genesi contra Manichaeos libri duo.
III 173
De Genesi ad Litteram imperfectus liber.
III 219
De Genesi ad Litteram libri duodecim.
245
Responsiones ad excerpta, quae de Genuensi civitate sunt missa.
Ap. X 1849
De Grammatica liber.
Ap. I 1385
De Gratia novi Testamenti.
II 538
De Gratia Christi et de Peccato Originali contra Pelagium, ad Albinam, Pinianum, et Melaniam libri duo.
X 359
De Gratia et Libero Arbitrio ad Valentinum et cum illo monachos Adrumetinos liber unus.
881
De Correptione et Gratia ad eosdem liber unus.
915
Liber suspecti auctoris de Praedestinatione et Gratia.
Ap. X 1665
H
De Triplici Habitaculo.
Ap. VI 991
De Haeresibus ad Quodvultdeum liber unus.
VIII 21
Tractatus contra quinque haereses.
Ap. VIII 1111
Quaestionum in Heptateuchum libri septem.
III 547
Homiliae quinquaginta.
V
De primi Hominis creatione.
Ap. VI 1213
De Honestate mulierum.
Ap. V 2301
De Humilitate et Timore Domini.
2313
Quod Scripturae humiles benedixerint et superbos maledixerint.
2310
Hypomnesticon contra Pelagianos et Coelestianos, vulgo liber Hypognosticon.
Ap. X 1611
I
De Sententia Jacobi liber unus.
II 733
Ad Inquisitiones Januarii libri duo.
199
De Utilitate Jejunii tractatus unus.
VI 707
De Incarnatione Verbi ad Januarium libri duo ex Origene collecti.
Ap. VIII 1175
De Mysterio Trinitatis et Incarnationis sermones duo.
Ap. V 2196
In die octavarum Infantium.
V 1560
De Dilectione inimicorum.
1695
Alii duo sermones.
Ap. V 2250
Adnotationum in Job liber unus.
III 825
In Joannis Evangelium tractatus centum viginti quatuor.
1379
In Epistolam Joannis ad Parthos tractatus decem.
1977
De Susanna et Joseph.
V 1505
Tractatus adversus Judaeos.
VIII 51
De Extremo Judicio sermones tres.
Ap. V 2206
Contra Julianum haeresis Pelagianae defensorem libri sex.
X 641
Contra secundam Juliani responsionem imperfectum opus sex libros complectens.
1049
Ad Juvenes sermo.
V 1706
L
De Lectione et Meditatione legis Dei.
Ap. V 2323
Ut populi Lectiones divinas audire studeant.
2324
Contra Adversarium Legis et Prophetarum libri duo.
VIII 603
De Libero Arbitrio libri tres.
I 1221
De Gratia et Libero Arbitrio ad Valentinum et cum illo monachos Adrumetinos liber unus.
X 881
Locutionum libri septem.
III 485
Luciani Epistola ad universam Ecclesiam de revelatione corporis Stephani martyris.
Ap. VII 807
M
De Magistro liber unus.
I 1193
Expositio cantici Magnificat.
Ap. VI 1137
De Moribus Manichaeorum liber unus.
I 1345
De Mandatis Dei servandis.
Ap. V 2243
Manuale.
Ap. VI 951
De Martyribus vel Phylacteriis.
Ap. V 2271
Collatio cum Maximino Arianorum episcopo.
VIII 779
Contra eumdem Maximinum Arianum libri duo.
743
Meditationes.
Ap. VI 901
De Mendacio liber unus.
VI 487
Contra Mendacium liber unus.
517
De Mirabilibus sacrae Scripturae libri tres.
Ap. III 2149
De Miraculis sancti Stephani ad Evodium libri duo.
Ap. VII 833
De Misericordia et Indulgentia.
Ap. V 2328
De Misericordia divina et humana.
2330
Ut populus ad integrum Missas audiat, sermones tres.
2278
De Opere Monachorum liber unus.
VI 547
De Moribus Ecclesiae et de Moribus Manichaeorum libri duo.
I 1309
De Cura pro Mortuis gerenda liber unus.
VI 591
De Mortuorum Consolatione
Ap. VI 1159
De Contemptu Mundi.
V 1517
Item.
Ap. VI 1215
De incauta familiaritate extranearum Mulierum.
Ap. V 2301
De Mulierum honestate.
2301
De Musica libri sex.
I 1081
N
De Natura et Gratia contra Pelagium, ad Timasium et Jacobum liber unus.
X 247
Sermones ad Neophytos.
Ap. VI 1203
De eo quod Neophytis ex oleo sancto aures et nares a sacerdotibus illiniantur.
1201
De unctione capitis et de pedibus Neophytorum lavandis.
Ap. VI 1211
De Nuptiis et Concupiscentia ad Valerium libri duo.
X 413
O
De Obedientia et Humilitate.
Ap. VI 1221
Opus imperfectum contra secundam Juliani responsionem, sex libros complectens.
X 1049
De Opere Monachorum.
VI 547
De Fide et Operibus.
197
Oratio adversus Judaeos.
VIII 51
Orandum esse attente, et de sermonibus otiosis.
Ap. V 2280
Ut genua flectantur in Oratione, et de verbis otiosis vitandis.
2285
In die anniversaria Ordinationis episcopalis.
V 1687
De Ordinationis Augustini die sermones duo.
1480
De Ordine libri duo.
I 977
Ad Orosium contra Priscillianistas et Origenistas liber unus.
VIII 669
De Ovibus.
V 295
P
De Poenitentia sermones novem.
Ap. V 2216
De Utilitate agendae Poenitentiae sermones duo.
V 1535
De Poenitentibus.
1713
De Vera et Falsa Poenitentia.
Ap. VI 1113
Sex quaestiones contra Paganos.
II 370
De Scala Paradisi.
Ap. VI 997
Contra Parmenianum libri tres.
IX 33
Pascentii altercatio cum Augustino.
Ap. II 1156
De Pastoribus.
V 2706
De Patientia liber unus.
VI 611
Sermones duo de Pace, instante Collatione cum Donatistis.
V 1582
De Laude Pacis.
1582
Peccatoris Speculum.
Ap. VI 983
De Peccato Originali contra Pelagium.
X 385
De Peccatorum meritis.
109
De Gestis Pelagii ad Aurelium liber unus.
319
Contra Duas Epistolas Pelagianorum libri ad Bonifacium quatuor.
549
Opera polemica contra Pelagianos.
X
Varia scripta et monumenta ad Pelagianorum historiam pertinentia.
Ap. X 1679
De Peregrinatione nostra in hac vita per fidem.
V 1522
De Perfectione Justitiae hominis, epistola seu liber ad Eutropium et Paulum.
X 291
De Dono Perseverantiae liber.
993
Contra Litteras Petiliani libri tres.
IX 245
De Martyribus vel Phylacteriis.
Ap. V 2271
De Praedestinatione Sanctorum ad Prosperum et Hilarium liber.
X 939
Liber suspecti auctoris de Praedestinatione et Gratia.
Ap. X 1665
Libellus incerti auctoris de Praedestinatione Dei.
1677
De Praesentia Dei liber seu epistola ad Dardanum.
II 832
Prosperi Aquitani pro Augustino contra iniquos doctrinae ipsius de Gratia et Praedestinatione reprehensores apologetica opuscula, scilicet:
Epistola ad Rufinum de Gratia et Libero Arbitrio.
Ap. X 1793
Liber contra Collatorem.
1801
Responsiones ad capitula calumniantium Gallorum.
1833
Responsiones ad capitula objectionum Vincentianarum.
1843
Responsiones ad Excerpta quae de Genuensi civitate sunt missa.
1849
Ejusdem liber Sententiarum ex Augustino.
1859
Enarrationes in Psalmos.
IV
Psalmus contra Partem Donati.
IX 23
Psalterium quod Augustinus matri suae composuisse fertur.
Ap. VI 1135
De quadam Psallendi consuetudine.
Ap. V 2282
De Purgatoriis Poenis et Inferni Puteo.
2210
De Psallendi ritu.
V 2284
De Pugna animae.
V 713
Q
Quaestiones sex contra Paganos expositae, liber seu epistola.
II 370
Quaestionum in Heptateuchum libri septem.
III 547
De diversis Quaestionibus ad Simplicianum libri duo.
VI 101
De diversis Quaestionibus octoginta tribus liber unus.
11
Quaestiones Veteris et Novi Testamenti.
Ap. III 2213
Quaestiones Veteris et Novi Testamenti post vulgatae.
Ap. III 2385
De octo Dulcitii Quaestionibus liber unus.
VI 147
Quaestionum Evangeliorum libri duo.
III 1321
Quaestionum septemdecim in Evangelium secundum Matthaeum.
1365
Quaestiunculae de Trinitate.
Ap. VIII 1171
R
De Rectitudine catholicae conversationis.
Ap. VI 1169
Regula ad servos Dei.
I 1377
Regula secunda.
Ap. I 1449
Regulae Clericis traditae fragm.
Ap. I 1447
Regula verae fidei.
Ap. V 1959
De Vera Religione liber unus.
III 121
De Remissione peccatorum.
X 109
Responsiones ad capitula calumniantium Gallorum.
Ap. X 1833
Responsiones ad capitula objectionum Vincentianarum.
1843
Responsiones ad excerpta, quae de Genuensi civitate sunt missa.
1849
De Resurrectione mortuorum Sermones duo.
V 1599
Retractationum libri duo.
I 583
De Revelationibus S. Stephani.
Ap. VII 805
Principia Rhetorices.
Ap. I 1439
Expositio quarumdam propositionum ex Epistola ad Romanos.
III 2063
Epistolae ad Romanos inchoata Expositio.
2087
Sermo de Rusticiano subdiacono, a Donatistis rebaptizato et in diaconum ordinato.
IX 753
S
De Sacrificio vespertino.
V 1501
De Scala Paradisi.
Ap. VI 997
De Fine Saeculi.
II 904
De Vanitate Saeculi.
Ap. VI 1213
De Salutaribus Documentis.
1047
De Samsone.
V 1639
De sacrae Scripturae Mirabilibus libri tres.
Ap. III 2149
Secundini epistola ad Augustinum.
VIII 571
Contra Secundinum Manichaeum liber unus.
557
Prosperi liber Sententiarum ex Augustino.
Ap. X 1859
Liber Sententiarum viginti unius.
Ap. VI 725
Sermones ad populum habentur, sic distributi:
Classe prima, Sermones de Scripturis.
V 23
Classe secunda, Sermones de Tempore.
995
Classe tertia, Sermones de Sanctis.
1247
Classe quarta, Sermones de Diversis.
1485
Classe quinta, Sermones dubii.
1639
In Appendice, Sermones supposititii.
1735
Ad superiores illas germanorum vel spuriorum classes revocantur universi Sermones qui apud priores editiones sic digesti erant:
Sermones de Verbis Domini.
Sermones de Verbis Apostoli.
Homiliae quinquaginta.
Sermones de Tempore.
Sermones de Sanctis.
Sermones a Parisiensibus editi.
Sermones de Diversis.
Sermonum Fragmenta.
Sermones ad Fratres in eremo, quorum tamen pars maxima in tomum sextum rejecta est.
Sermones undecim ex majoris Carthusiae manuscriptis.
Sermones a Sirmundo additi.
Sermones a Vignierio additi in prima parte Supplementi.
Sermones ab eodem additi in secunda parte Supplementi.
Sermones quoque hic nunc primum vulgati numero septemdecim.
Fragmenta hic addita sexdecim.
Sermo Eraclii.
Homiliae quatuordecim sancti Caesarii Arelatensis a Stephano Baluzio editae, aliaeque ejusdem sancti Caesarii ex bibliotheca Patrum depromptae.
De Sermone Domini in monte.
II 1229
Severi Epistola ad omnem Ecclesiam de virtutibus in Minoricensi insula factis per reliquias S. Stephani.
Ap. VII 821
De Sepultura Domini.
Ap. V 2204
De Sobrietate et Castitate.
Ap. VI 1105
Soliloquiorum libri duo.
I 869
Soliloquia.
Ap. VI 863
Speculum.
III 887
Speculum.
Ap. VI 967
Speculum Peccatoris.
983
De Spiritu et Littera liber unus.
X 199
De Spiritu et Anima.
Ap. VI 779
Scriptiones aliquot de Stephani martyris detectione, translatione et miraculis.
Ap. VII 805
De Stoicis et Epicureis.
V 807
De Susanna et Joseph.
1505
De Symbolo ad Catechumenos tractatus quatuor.
VI 627
De Symbolo sermones septem.
Ap. V 2183
Item de Symbolo.
Ap. VI 1189
De Symboli fide et bonis moribus.
Ap. V 2194
T
De Tempore Barbarico.
VI 699
De Timore Dei.
V 1524
De Trinitate libri quindecim.
VIII 819
De Trinitate, sive de Scripturis veteribus et novis contra Arianos.
V 1689
De Trinitate et Genesi, quaestiones ex Alcuino descriptae.
Ap. VIII 1171
Liber de Trinitate et Unitate Dei.
1193
Dialogus de Unitate Trinitatis.
1207
De sancta Trinitate.
Ap. V 2173
De mysterio Trinitatis et Incarnationis sermones duo.
2196
Quaestiunculae de Trinitate.
Ap. VIII 1171
V
De Vanitate Saeculi.
Ap. VI 1213
De esuriendo et sitiendo Verbo Dei.
Ap. V 2317
Qualiter excipiendum Dei Verbum.
2319
Ut aspera praedicatio non respuatur, sed requiratur.
2320
De Videndo Deo.
II 596
De Bono Viduitatis liber unus.
VI 429
De Anima et ejus Origine contra Vincentium Victorem libri quatuor.
X 475
Responsiones ad capitula objectionum Vincentianarum.
Ap. X 1843
Quare sancti Viri in hoc saeculo in peccatoribus vindicaverint.
Ap. V 2262
De Sancta Virginitate liber unus.
VI 395
De Visitatione infirmorum libri duo.
Ap. VI 1147
De Beata Vita liber unus.
I 959
Ad eos qui putant quod illis ad Vitam aeternam sufficiat, si male non fecerint.
Ap. V 2231
De Vita Christiana.
Ap. VI 1031
De Cognitione verae Vitae.
1005
De Vita Eremitica.
Ap. I 1451
De Conflictu Vitiorum et Virtutum.
Ap. VI 1091
De Urbis excidio tractatus unus.
VI 715
Index generalis in opera S. Augustini
[Col. 0043] Aaron medius inter Moysen et populum. III, 599. Aaronis et Moysis non solum officia, sed et mortes, fuerunt signa futurorum. III, 744. Summum sacerdotium coepisse videtur ab Aarone. III, 684. Aaronis sacerdotio quare promissa aeternitas, cum finiendum esset. VII, 536. Aaronis sacerdotium defecit. VII, 534. In Aarone ministerium fuit, in Moyse principatus. III, 599. Aaroni imputatur peccatum Israelitarum. III, 645. Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus. VII, 419.
Abaddires numen paganorum. II, 82.
Abagaris Regis ad Christum epistolam citat Darius. II, 1022. Christum ad Abagarem perrexisse, multaque illi et civitati illius beneficia praestitisse ait Darius. II, 1022.
Abba et pater idem. IV, 1012, 1419. Cur simul junguntur ab Apostolo. IV, 1011, 1419. Abba et pater, quia duo populi in Christo. V, 858.
Abbir Germaniciana. IX, 211.
Abdias quid prophetavit. VII, 587. Quando prophetavit non invenitur. VII, 587.
Abel interpretatur Luctus. VII, 461. Abel gratia electus et praedestinatus. VII, 438. Abelis sacrificium cur Deo acceptum. III, 2017. Abel sacrificium, novi Testamenti fides. VIII, 258. Abel immolatus, primitiae Ecclesiae. IV, 1589. Abel martyrium dedicavit. X, 1575. Abel figura Christi. VII, 445, 460, 461; VIII, 259. Et justorum persecutiones ab impiis sustinentium. VII, 456, 614. Abel initium fuit civitatis Dei. IV, 1846. Abel primus civis civitatis coelestis. VII, 437. Abelis sanguis clamat de terra. IV, 442.
Abelonii seu Abeliani vel Abeloitae Haeretici. VIII, 47. Filios non generabant, sed adoptabant qui sibi succederent. VIII, 47.
Abennezer interpretatur Lapis adjutoris. VII, 539.
Abeona Dea. VII, 128, 196.
Abigail flexit David et a sanguine mariti revocavit. V, 1409.
Abimelech interpretatur Regnum patris mei. IV, 302, 308, 602. Abimelech rex Philistinorum. VII, 509, 514. Nomen Abimelech pro Actis positum. IV, 301. Abimelech ad quem abiit Isaac, an alter ab eo ad quem perrexerat Abraham. III, 569. Abimelech et feminis ejus an libido detracta et postea restituta. X, 454, 722. Abimelech ignorantia justitiae nomine male nuncupatur a Juliano. X, 521.
Abitinenses. IX, 106, 108, 235.
Ablactare volentium mos translatus ad ablactationem spiritalem. IV, 246. Ablactari ante tempus. IV, 1713.
Abnegare se omnibus jussum est. V, 588. V. Negare se.
Abominari, seu abhominari, sic aliquem habere, ut nec homo videatur. V, 84.
Abominari Deus quandoque dicitur, non ad perditionem, sed ad disciplinam. IV, 1415. Abominati solent dici exhaeredati. VI, 86.
Abominatio ab omen dicta. I, 586. Abominatio desolationis tunc facta est, quando eversa est Jerusalem. II, 916.
Abortivi fetus an resurgent. VI, 172. Abortivos fetus resurrecturos nec affirmare nec negare audet Augustinus. VII, 776. Probabilius videtur resurrecturos. VII, 776.
Abortus. Ad homicidium non pertinet puerperium informe. III, 625.
Abrahae patria. VII, 492. Abraham quo tempore natus. VII, 497, 561. Et quo anno vitae Tharrae natus et egressus de Charran. III, 554. Quoto vitae anno de Charra egressus est. VII, 495. Abraham tempore antecedit sapientiam Aegyptiorum. VII, 597.
Abrahae cur nomen mutatum, et quae utriusque nominis significatio. VII, 507. Abraham cur primum nomen cum posteriore non retinet, Jacob vero e contra, V. 682. Ex Abraham Hebraeos sic appellatos fuisse credibile est. I, 636.
Abraham an ex fide justificatus, an ex operibus, IV, 258. Abraham fide placuit Deo. IV, 1948. Abrahae cor electum ad fidem. V, 27. Abrahae opus sine fide qualecumque esset, nihil prodesset. IV, 259.
Abraham an fuerint Angeli qui apparuerunt Abrahae et [Col. 0044] Loth. VII, 508. Abrahae Trinitas tota apparuit. VIII, 806, 808. Abraham animo exire de terra sua primitus jussus est. VII, 496. Abraham Transfluvialis appellatus est ex ea regione unde venerat. III, 556.
Abrahae promissio quo anno facta. VII, 524. Duplex promissio Abrahae facta est. VII, 496, 509, 524. Abrahae facta est promissio terrae amplissima. III, 585. Promissio facta de danda Abrahae et ipsius semini terra Chanaan. VII, 499. Quomodo promittitur Abraham terra Chanaan in aeternum. VII, 505. Terra Abrahae promissa in possessionem aeternam aut spiritaliter accipi debet, aut secundum tempus cujus non constituitur finis. III, 557.
Abrahae promittitur posteritas multiplicanda ut stellae coeli. VII, 500. Promissio facta Abrahae de spiritali semine impleta per Incarnationem Christi. VII, 525. Posteritas Abrahae caelesti felicitate donanda hoc promisso significari videtur. VII, 500. Multiplex seminis Abrahae segregatio. VII, 514, 519. Quomodo orbis terrarum in semine ejus contentus. VII, 521. Abraham non dubitavit in fide quando petiit signum. VII, 501. Quid significat sacrificium quod Abraham obtulit, cum poposcisset ut de his quae crediderat doceretur. IV, 1362; VII, 501. Abrahae sacrificium figura immolationis Christi. V, 133.
Abrahae nondum proles de Sara promissa, cum de Agar suscipere voluit. VIII, 271. Abraham non peccavit accedens ad Agar ancillam. VII, 503. Nec aliquo se contaminavit adulterio. VIII, 656.
Abrahae corpus quomodo emortuum. X, 712. Abrahae corpus emortuum dicitur respectu Sarae senioris. III, 557. Non erat emortuum respectu Cethurae. III, 557, 566. Abraham per miraculum suscepit Isaac de Sara. III, 557, 566. Abrahae fecunditas restituta est, non libido. X, 449, 712. Abrahae, cum genuit Isaac, concupiscentia non defuit. X, 449. Abraham concupiscentiae malo bene usus est. X, 1439. Caro Abrahae simul habebat et vulnus praevaricationis et medicamentum vulneris. III, 424.
Abraham castitatem caelibum habebat in habitu, castitatem nuptiarum in usu et habitu. VI, 392. Abraham qua ratione melior sit continentibus. VI, 392. Abraham continentiae merito, quam in habitu habebat, Joanni non impar. VI, 391. Abraham laudatur quod vir viriliter usus sit feminis. VII, 504. Quid significat quod post mortem Sarae alteram uxorem duxit. VIII, 557. Conjugium Abrahae cum Cethura aliquid mystice significat. III, 566. Abraham, Isaac et Jacob propter Christum conjuges, propter Christum patres fuerunt. VI, 396.
Abraham uxorem suam ad concubitum duobus regibus venditasse calumniabatur Faustus. VI, 166. Abraham a Fausti criminationibus vindicatur. VI, 166; VIII, 420. Abraham non mentitus est dicendo Saram esse sororem suam. III, 555. Sed cautela humana tacuit uxorem. VIII, 422, 423, 599. Quid hac cautela figurabat. VIII, 424.
Abrahae risus quid significat. VII, 505. Abrahae risus admirationis fuit et laetitiae; Sarae autem dubitationis. III, 558. Abrahae cur seni natus filius. V, 504. Convivium quod celebravit Abraham die quo ablactatus est Isaac, referendum est ad spiritalem significationem. III, 560.
Abrahae tentatio a Deo. V, 28. Abraham non peccavit quod filium Deo jussus voluit immolare. III, 702, 811; VII, 35, 39. Abrahae factum quando voluit filium immolare, quod Deo jubente fuit obedientia, Deo non jubente, quid fuit nisi dementia? IX, 731. Abrahae fides et pietas in filii sui oblatione. V, 27, 31, 32. Et obedientia. VII, 510. Abrahae obedientia magna, quia res difficillima imperata. VII, 423. Abrahae fides in oblatione filii Isaac, et hujus rei sacramenta. IV, 244. Abraham in similitudinem Patris aeterni adducitur. VII, 511. Abraham propter obedientiam et fidem Isaaco praeferendus. VII, 514.
Abraham fuit Propheta. III, 1712; VII, 597. Quidquid Scriptura dicit de Abraham, et factum est, et prophetia est. V, 31. Abraham vidit Verbum in sinu Patris. III, 1712. Abrahae demonstratum est sacramentum Filii Dei. VI, 334. Et Christi incarnatio revelata. X, 101. Abraham Incarnationem Domini [Col. 0045] novit. III, 1712. Quare Abraham fecit jurare servum suum sub femore suo. III, 1712; IV, 502.
Abrahae semen secundum hyperbolen dicitur futurum sicut arena maris. III, 556. Abraham in Christo pater multarum gentium. VII, 507. Una gens ex omnibus gentibus vocata pertinet ad semen Abrahae. IV, 1392. Abrahae progeniem perdidit, qui ab ejus fide degeneravit. IV, 1948. Abrahae progeniem perdiderunt Judaei non credendo. IV, 1948. Abrahae nomen immerito jactant Judaei. IV, 530. Abrahae duo filii, duo Testamenta, III, 2133.
Abrahae semen, et filii, qui. IV, 1070, 1392, 1476, 1948. Abrahae filii ii qui sunt ex fide. II, 894, 895. Abrahae filii credendo facti sumus. IV, 244, 1948. Fideles omnes Abrahae sunt filii. VI, 334, 338. In semine Abrahae benedicuntur qui fidem Abrahae imitantur. VIII, 332. Abrahae filii nos imitando ejus fidem. III, 1465. Abrahae semen facti sunt imitatione fidei, credentes in Christum. VIII, 421, 514. Reges gentium quomodo ex filio Abraham. III, 557.
Abraham olea. X, 835. Abrahae inseritur oleaster gentium. X, 984. Abraham ad Ecclesiam pertinet. V, 39. Abrahae quod per promissionem donavit Deus, ad fidem nostram pertinet. X, 592.
Abraham in divitiis pauper. IV, 1083; V, 113. Et in bonis operibus non inflatus. V, 113. Munera ab Abrahamo filiis concubinarum suarum distributa mystice quid significant. III, 566.
Abraham patruus Loth. VIII, 437. Secessio pacifica Loth et Abrahae, ex caritate. VII, 498. A diluvio ad Abraham mille septuaginta et duo anni fluxerunt. VII, 489. Ab Abraham usque ad Moysen generationes septem per Jacob numerantur duodecim per Esau. III, 579.
Abrahae sinus. I, 765; II, 711; III, 481; V, 113; VIII, 514; X, 538. Abrahae gremium. VII, 26. Abrahae sinus intelligitur remota sedes quietis atque secreta ubi est Abraham. I, 765. Nota ( a ). Abrahae sinus an ad inferos pertineat. II, 834. Abrahae sinum non esse in inferis censet Augustinus. II, 711. Abrahae in sinu praesentia divinitatis antiqui justi fruebantur. II, 712.
Abrahamium, locus ubi sunt corpora Patriarcharum. III, 592, 596. Distat a monte Calvariae triginta millibus. III, 592.
Ἀβρασαξ . VIII, 26.
Abrenuntiatio in mysteriis baptismatis usitata. X, 1241. V. Baptismus.
Absalon sive Abessalon interpretatur patris Pax. IV, 73, 97. Quomodo patri pax cum patrem bello persecutus sit. IV, 97. Absalon impius plus patrem sanctum David extinctus quam rebellis afflixit. IX, 720. Quid potuit consolari David de morte Absalon. II, 807. Absalon figuravit Judam proditorem et falsos fratres. IV, 73, 97, 1847.
Abscindere oculos aliquorum, amorem eorum conciliare. III, 729.
Abscondit se a conspectu Dei, qui deserto ipso incipit jam amare quod suum est. III, 208.
Absconditum vultus Dei. IV, 252, 255; V, 1613.
Absconditum tabernaculi Dei, quid sit. IV, 204.
Absens, qui sensu abest, censetur. IV, 1274.
Absentius. IX, 245.
Absolvere est innocentem judicare. V, 152. Deus reum non absolvit, sed peccata donat converso. V, 152. V. Solvere. Absolvendi potestas Ecclesiae tradita. III, 1762. Absolutio peccatorum per Ecclesiam dari potest, suscitari autem ipse mortuus, non nisi intus clamante Domino potest. IV, 1306.
Absorpti vivi, et mortui absorpti quinam sint. IV, 761. Ecclesia non absorbet vivos, sed prius mactat. IV, 341. 1642.
Abstinentias ceremoniarum observare non licet nisi quas ratio approbaverit. III, 746. Abstinentia Manichaeorum superstitiosa. I, 1361. Non immunditia obsonii timenda est, sed immunditia cupiditatis. I, 798. Abstinentiam ab aliquibus cibis nihil prodesse putavit Jovinianus. VIII, 45. Abstinentiae laudabilis triplex causa, ad comprimendam delectationem, ad tuendam infirmitatem, propter caritatem. I, 1358, 1360. Abstinentia rerum terrenarum saepe facilior est quam temperatus usus. VI, 390, 392. In abstinentia cibi et potus discretio servanda. II, 960. Abstinentia qualis suscipienda tempore Quadragesimae. V, 1043, 1047. Abstinentia delicata et ridenda. I, 1359. Abstinentia a vino delicata. V, 1053. V. Quadragesima.
Abstinere ab omni re mala quis dicatur. X, 306. Abstinere a carnibus quia immundae putantur contra fidem est. II, 221.
Abstractum innuitur plus esse quam concretum. III, 1684.
Abundantia intelligitur quasi rei nimium exuberantis effusio. I, 975. Abundantia hominis in paradiso vera: post peccatum abundantia quae est? aerumna, calamitas. IV, 224. Ab ipsa abundantia nec egestas aliena est. I, 975. Abundantia non est apud divites. IV, 224. Abundantia nostra ipse Deus. IV, 1628.
Abundare et scire, non nisi eorum est, quos abundantia non corrumpit. VI, 390.
[Col. 0046] Abundare dicitur per antiphrasim, quod non est. III, 800, VI, 534.
Abundantio in fundo Strabonianensi dioecesis Hipponensis ordinato presbytero ecclesiam committere noluit Augustinus ob malae conversationis ejus indicia publica. II, 234.
Abusus rerum culpandus, non res ipsae. I, 1239.
Abyssus quid. IV, 1354, 1943. Abyssus cor hominis. IV, 473, 980. Abyssi nomine latentia corda mortalium, et profundae cogitationes significantur. IV, 1748. Abyssus est in corde bono, et in corde malo; sed haec nuda sunt Deo. IV, 1749. Abyssus humanae conscientiae nuda est oculis Dei. I, 779. Abyssus profunditas peccatorum, quo quisque pervenit contemnendo Deum. IV, 348, 349.
Abyssus praedicatores verbi. IV, 981.
Abyssi nomine intelligitur materies informis in Genesi. VIII, 612. Abyssus et tenebrae super faciem abyssi. I, 827. Abyssus abyssum invocans quid. I, 850.
Academia. In Academia, Archesilae Polemon, Polemoni Xenocrates, Xenocrati Plato successit. II, 439. Academiae tertiae princeps auctorque dictus Carneades. I, 955. Academia, schola Platonis. VII, 361. Sic dicta quod a populo esset secreta. I, 943.
Academica Philosophia, VIII, 1073, 1074. De rebus etiam manifestissimis dubitabat. VIII, 1019, 1056. Academiae utriusque veteris ac novae dissidium. I, 926. Nova Academia non tam contra veterem, quam contra Stoicos commota est. I, 926. Unde nata sint quae novae Academiae tribuuntur. I, 955.
Academici Philosophi a Platone instituti. VII, 623. Academici Philosophi iidem qui Platonici. VII, 237. Academici veteres quid senserint de finibus bonorum et malorum. VII, 625, 626, 627. Academici veteres longius aberraverunt novis, ponentes beatitudinem in hac vita. VII, 630. In quo differunt novi Academici a veteribus. VII, 623.
Academicis novis incerta sunt omnia. VII, 646. Academicorum placita fuerunt, homini scientiam non posse contingere. I, 923. Et tamen hominem posse esse sapientem. I, 923. Academici sentiebant verum non posse comprehendi. I, 923. Sapientis totum munus in conquisitione veri collocatum esse. I, 923. Sapientem nulli rei assentiri debere. Errare enim eum qui assentiatur rebus incertis. Omnia autem incerta esse. I, 923. Suspensionem assensionis magnam esse sapientis actionem. I, 924. Nihil esse turpius quam opinari. I, 923. Academici non potuerunt in dubium vocare animi quasdam per seipsum firmissimas perceptiones rerum verarum. VIII, 1075. Academicorum dubitationem tamquam dementiam Christiani detestantur. VII, 646. Academici putantes errorem peccatum, et ideo omnem assensionem suspendendam, refelluntur. VI, 242.
Academici philosophi longe in alia, quam vulgo creditum est, fuere sententia. II, 61. Academici Philosophi Platonicam doctrinam occultabant, ne irruentibus passim pecoribus et rudibus, nullo modo posset liquida puraque servari. II, 61. Quia metuenda erat falsi approbatio. II, 62. Quia nonnulli inventionem ipsam veri in carnis sensibus ponebant, II, 441. Academicorum sententiam de fallacia sensus humani quomodo explicet Petilianus. IX, 359.
Academicorum argumenta eruditis quoque negotiorum facessebant. I, 919. Vel etiam ipsi Augustino. I, 903, 904, 930. In Academicorum sententiam propendebat Augustinus initio. VIII, 78, 79. Credit tamen eos certo consilio sententiam suam dissimulasse, neque sensisse uti vulgo putantur. I, 953 et seq. Contra Academicos libri tres ab ipso scripti in secessu ante baptismum. I, 903, 904, 930.
Academici a Monnica dicti Caducarii. I, 968. Lepidus Ciceronis locus de Academicis. I, 941.
Acatius clausis oculis natus cataplasmate ex Eucharistia curatus. X, 1315.
Acca nutrix Romuli. VII, 578.
Acediari. III, 953.
Achab abstulit labores Nabuthaei injuste, Israel vero abstulit labores Chananaei juste. II, 811. Achab cur fallaciae spiritu seductus. IV, 1001.
Achaei. VII, 86.
Achan. Quo Dei judicio peccato Achan caesi sunt ab hostibus filii Israel. IX, 743.
Achilles. VIII, 585.
Achitophel interpretatur fratris Ruina. IV, 97.
Achis Rex Geth. IV, 301. Achis interpretatur, Quomodo est. IV, 302, 305, 308, 315. Achis intellectus nomine Abimelech. IV, 301.
Accedere. Non locorum intervallis acceditur ad Deum, aut receditur a Deo: dissimilis factus, longe recessisti, similis factus, proxime accedis. IV, 1273, 1217. Accedimus ad Deum, vel recedimus ab eo, non loco, sed conscientia; non vehiculo, sed animo; non pedibus, sed affectibus. IV, 1871. Acceditur ad Deum per poenitentiam. IV, 314. Accedunt gentes, fide sectando, corde inhiando, caritate currendo, IV, 313. Accedamus ad Christum, ut illuminemur, non ut tenebremur. [Col. 0047] IV, 313.
Accentus in codicibus graecis non contemnendi. III, 592.
Accessio critica medicis vocatur. I, 719.
Accessus ad Deum. I, 673. V. Accedere.
Acceptio personarum. II, 1636. Acceptio personarum quid. X, 580. Acceptio personarum non est, ubi iniquitas non est. X, 580. Acceptio personarum non est quod gratia uni detur, alteri non detur. X, 580, 581. Acceptio personarum in electione ad honores ecclesiasticos, non leve peccatum. II, 740.
Acceptorem personarum Deum non esse ex parvulorum causa probatur. II, 585.
Accidens arguit semper aliquam rei mutationem, VIII, 913. Accidens separabile et inseparabile. VIII, 913.
Accipere iniquitatem, pro, ignoscere aut oblivisci iniquitatem. III, 502.
Accipitrem necat panis. I, 1349.
Acclamatio plebis. V, 166.
Accusatio perversa fati, fortunae, diaboli vel Dei in peccatis. VI, 358. In accusationibus nonnullorum adversus alios quomodo judicandum. IX, 610. Accusationes haereticorum contra catholicum presbyterum admitti nec possunt nec debent. II, 1068.
Accusatorum duo genera. I, 928. Accusant multi in altero, quod in corde proprio cogitant facere. IV, 800.
Acetum Christo in cruce oblatum, quod gustare noluit, quid significet. IV, 477, 851.
Acies luminis, quo lux et tenebrae dijudicantur, per oculi pupillam dirigitur. IV, 146.
Actionis bonitas aut malitia unde dignoscenda. VIII, 446. Tota hominis actio bona, est converti ad Deum. III, 382. Quid in actione quaerendum est. VII, 647. In omni motu actionis et initium et finis debet attendi. VII, 200. Actio quae ad gloriam Dei spectat qualis sit. II, 188. Quod fit a te, Deus facit in te. Nunquam fit a te, quod non ipse Deus facit in te. Sed aliquando facit in te, quod non fit a te. V, 380. Juste ac bene aliquid fieri non ideo putandum, quia Deus fieri sinit. VI, 583.
Actionis laborem cur plerique vitant, quamvis regendis populis idonei esse possint. VIII, 436. Actionis negotium justum suscipit necessitas caritatis. VII, 648. Actio beatorum non erit operosa. VI, 342. Actio et cognitio beatum hominem faciunt. VI, 299. Actionis cognitionisque ordinata consensio, pax animae rationalis. VII, 640, 642. V. Agere.
Activa vita prius et uberius fecundatur. VIII, 434. Activam vitam nemo propter se expetit, sed propter contemplativam. VIII, 432, 433.
Actus Apostolorum quidam Manichaei repudiant. II, 1033. VIII, 69, 368, 505. Et huic libro nolunt credere. III, 1262. Actuum Apostolorum lectio celebris in Ecclesia. X, 962. Nota 2. Actuum Apostolorum liber omni anno in Ecclesia recitatus. III, 1433. Actuum Apostolorum liber legi solitus a Dominico Paschae. V, 1426.
Aculeus mortis peccatum, quare. IV, 93. Acutissimorum hominum vanitas dolenda. VII, 209.
Acyndinus praefectus et consul. III, 1254.
Adamas nulla alia vi praeter hircino sanguine vincitur. VII, 713.
Adam interpretatur Homo, vocabulum commune utrique sexui. VII, 460. Adam hebraeo sermone hominem significat. X, 1583, 1585. Adam orbem terrarum nomine suo significat. IV, 1236. In nomine Adam quatuor orbis terrarum partes. demonstrantur. III, 1465, 1473. Et quadragenarius senarius numerus invenitur. III, 1474.
Adam primus homo. VIII, 211. Adae et Evae origo juxta Manichaeos. I, 1375 et eorum parentes. VIII, 37. Adam a principe tenebrarum creatum dicunt Manichaei. VIII, 569.
Adam qua aetate aut statura conditus fuerit. III, 348. Adam et Eva non formati in illo die spiritali primitus condito. III, 341. Adam non aliter formatus fuit quam haberent causae primordiales. III, 349, 351. Insufflatio Dei in Adam quid significet. III, 201. Dei flatus in Adam aut ipsa anima est, aut ipso facta est. II, 348. Difficultates variae si anima Adae non prius creata quam corpori inspirata. III, 370.
Adae ecstasis. III, 408. Per ecstasim factus est Adam particeps Angelicae curiae. III, 408. Ex costa Adami sopiti formata Eva eique matrimonio juncta quid sibi velit. III, 205. Quando immisit ei Deus soporem, ut de latere illi conjugem faceret, typum gerebat Christi dormientis in cruce. IV, 668, 1381, VII, 778. Adam figura Christi, Eva figura Ecclesiae. IV, 461. Adam evigilavit tanquam prophetiae plenus. III, 408. Ad quid Adamo data femina. VI, 331. Adamo Deum creasse duas mulieres unde genealogiae infinitae, anilis traditio Judaeorum. VIII, 637.
Adam qualis creatus. VII, 790. Ad imaginem Dei quomodo creatus. VI, 331. An sapiens conditus sit. I, 607, 1305. Sapientia in Adamo excellentissima. X, 1432. Adam creatus est justus. V, 1426, et cum bona voluntate. VII, 418. Adamo dona gratiarum in creatione collata. X, 935. Gratia si homini defuisset, non sua culpa cecidisset. X, 936. Gratia [Col. 0048] primi hominis qualis. X, 274, 935. Fortissimo dimisit Deus atque permisit facere quod vellet. X, 940. Adamo non tanta gratia collata est, quam sanctis. X, 937. Potentior est gratia in Christo data, qua efficitur ut homo in bono permanere velit, quam gratia Adae. X, 935. V. Gratia. Primus homo catholico dogmate magis bonus conditus praedicatur, quam Pelagiano. X, 1536. Manichaeus negans Adamum bonum a Deo conditum, non Genesis vel Paulinae epistolae auctoritate, sed ratione convincitur. X, 1537. Sic oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male: postea vero sic erit, ut male velle non possit. VI, 336. Libera servitus Adae expediebat. VII, 423.
Adam in natura sine culpa et vitio. V, 172. Adae natura inculpata et sine vitio creata. X, 247, 271, 932. Adam non creatus est in carne infirma, neque aliquem genuit ante peccatum. II, 588. Generaturus fuisset posteros etiamsi non peccasset. I, 601, 605. Adam non est creatus in carne peccati. X, 149. Adae caro non est similitudo peccati. X, 815. Adam et Eva caeci creati. X, 416. Apertio oculorum in Adamo et Eva quid. X, 417, 565. Adam malum nescisset, nisi fecisset. VIII, 613.
Adae felicitas ante peccatum. VII, 434. Homo quam beatus et liberae voluntatis ante peccatum. X, 1531. Homo ante lapsum beatus, sed non plane. X, 932; futurus perfecte beatus, si stetisset. X, 933. Quae ista beatitudo. X, 933. Adam in paradiso ante peccatum beatior, quod ad delectionem praesentis boni, quolibet justo. VII, 328. Adami natura ante peccatum quam sublimiter stabat. X, 1552, 1535.
Adam a Deo factus voluntatis bonae. X, 1496. Adami voluntatis vires ante peccatum. X, 935, 940. Adam ante peccatum poterat omnia quae volebat, quomodo. VII, 423. Adam sic factus est, ut nihil omnino voluntati ejus resisteret, si vellet Dei praecepta servare. VIII, 124.
Adam Dei lumine et amore egebat ad perseverandum. VII, 422. An Adamus acceperit perseverantiae donum. X, 931. Adam quomodo peccaverit non perseverando, si perseverantiae donum non accepit. X, 931. Primus homo gratiam sibi ad perseverandum necessariam acceperat, sed in ejus relictam arbitrio. X, 935, 938. V. Perseverantia.
Adam liber ad opus bonum creatus est. X, 271, 1144. Adam poterat legem facile custodire si vellet. X, 149. Adam per liberum suum arbitrium stare potuit. X, 933. Adam poterat et non peccare si nollet. X, 1536. In conditi hominis erat viribus non discedere a Deo. X, 1001. In Adae arbitrio erat cum Dei adjutorio diabolum vincere. VII, 435. In potestate Adae non erat, bene vivere sine Dei adjutorio, erat autem male vivere. VII, 435. Justitiae retinendae non sufficiebat ejus liberum arbitrium, nisi divinum adjutorium praeberetur. VI, 281. Adam adjutorio, quod necessarium est jam ad resistendum concupiscentiae, non indigebat. X, 933. Homo per liberum arbitrium Deum deseruit. X, 933. Adam arbitrio suo factus est malus. V, 409. Adam per liberum arbitrium perdidit merita, per quod potuit illa habere. X, 939. Adamo merces fuisset meriti non posse peccare, si perseverasset. X, 936. V. Libertas.
Adae corpus quale fuit. VII, 393, 395. Adam secundum corpus terra erat. X, 110. Adae primo corpus animale. VII, 395, 397, 402. Adami et Evae corpora ante peccatum non erant corruptibilia. VI, 332. Adami corpus prius animale, postea spiritale factum esse quidam opinati sunt. III, 352. Discutitur haec opinio. III, 352. Adae corpus spiritale factum fuisset merito obedientiae. VII, 402.
Adam non patiebatur discordiam carnis et spiritus. X, 172, 173, 1536. Nec necessitatem certandi cum vitiis. X, 802, 818. Adae corpus animae ejus perfecte famulabatur. X, 172. Anima Adae ante peccatum, etiamsi nondum spiritale corpus, sed animale, tamen pro arbitrio regebat. II, 589. Adam plenum habebat dominium in membra sua. X, 565. Adam si concupiscentiam ante peccatum habuisset, miser fuisset. X, 1531. Adamum miserum faciunt Pelagiani etiam in paradiso. X, 1536. Praescientia Adami miserum eum fecisset. X, 933. Adam ante peccatum nudus a simulatione, sed divina luce vestitus. III, 208. An Adam habuerit affectus timoris et doloris ante peccatum. VII, 417. Nullam pati poterat corporis aegritudinem. I, 601.
Adam mortalem factum, qui sive peccaret sive non peccaret moriturus esset, dogma Caelestii. X, 333; et Pelagianorum. VIII, 48; X, 1170, 1178, 1362, 1559, 1560, 1561, 1570, 1571. Hoc dogma Pelagius in judicio Palaestino damnavit. X, 1178. Ficto corde damnavit haeresim suam. X, 1089. Damnavit haeresim suam, ne damnaretur. X, 1536. Licet in judicio Palaestino damnaverit dogma suum Pelagius, tamen non timent tenere Pelagiani. X. 1275, 1279. Adam etsi non peccasset, fuisse vel corpore moriturum desinunt Pelagiani dicere, uti existimat Augustinus. II, 873. Adam mortem non timebat. X, 1536.
Adam immortalis est creatus. X, 1598. Adam immortalis creatus est, quatenus poterat non mori. III, 354. Adam [Col. 0049] poterat non mori si peccare noluisset. X, 1536. Adam non mortuus fuisset nisi peccasset. VII, 395, 397; X, 109, 1556. Adam in corpus spiritale mutandus fuerat. X, 110. Adam si non peccasset, sine defectu fuisset annosus et tempore quo Deus vellet a mortalitate ad immortalitatem sine media morte venturus. X, 110. Adam et posteri ejus potuissent in angelicam formam citra mortem mutari. III, 397. Si Adam juste vixisset, corpus ejus in spiritalem habitudinem mutatum fuisset, nec ivisset in mortem. III, 353, 354, 355, 395. Adam post genitos filios, sine interpositione mortis, ad meliora perductus fuisset, si non peccasset. VI, 281. Adam et Eva eorumque posteri si praeceptum Dei non violassent, ita erant victuri quamvis in corpore animali, ut nunc vivunt Elias et Enoch. X, 1597. Adam si non peccasset, talis esset, vita Sanctorum sine mortis experimento, qualis erit post resurrectionem. VII, 417.
Adam, licet spiritalis mente, corpus tamen habuit animale, etiam in paradiso constitutus. III, 355. Adae non spiritale, sed animale corpus a Deo formatum est. III, 351. Corpus Adae ex hoc mortale, ex quo animale. III, 353, 354. Adae corpus factum est propter peccatum, non mortale, sed mortuum. III, 354. Adam quatenus mortalis creatus. X, 1090. Adam mortalis erat conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. III, 354. Adam etiamsi non peccasset, mortuus fuisset, nisi de ligno vitae edisset. VII, 396. Adam in paradiso habebat ex lignorum fructibus refectionem contra defectionem, et de ligno vitae stabilitatem contra vetustatem. X, III. Adam ante lapsum usus est ligno vitae. X, 172.
Adam morti addictus, quia peccavit. X, 1571. Adam mortuus merito culpae, non necessitate naturae. X, 1560. Adam et Eva ex quo peccaverunt, per mutabilitates aetatum, morbo quodam concepto ierunt in mortem. X. 120. Adam mortuus esse dici potest ipso die, quo de ligno comedit. VII, 396. Adam quot modis mortuus est. VII, 387. Adam mortem animae, non corporis, peccato meruisse quidam non recte arbitrantur. III, 353. Adae spiritus quadam morte infidelitatis extinctus. X, 113. Adam per peccatum factus est homo vetus qui corrumpitur, etc. III, 354. Adam mortalis factus genuit homines mortales. VII, 379.
Adae quomodo locutus sit Deus. III, 392. Aliqua specie corporali. III, 387. Adamo cur arbor vetita. VIII, 562, 615, 616. Adam cur prohibitus sit a re bona. IV, 896. Adam et Eva quare a ligno scientiae boni et mali prohibiti. X, 172. Prohibitio facta Adamo non vescendi de ligno scientiae defenditur. VIII, 613, 615. In prohibitione, etc., nec instituit Deus quod obesset, nec voluit quod non potuit, nec infructuose voluit quod homo non erat servaturus, jubere. VIII, 615, 616. Ideo praeceptum licet levissimum dedit ei Deus, ut se esse Dominum commoneret. VII, 422. Adamum non cibus, sed prohibitus cibus perdidit. II, 140. Vide Lignum scientiae.
Adamus cur creatus, qui praesciebatur peccaturus. VI, 332. Cur Deus jusserit Adae et Evae, quod sciebat illos non esse servaturos. X, 165. Adae tentationem et casum cur Deus permisit. V, 172; VII, 435, 436. Adam Deus in ea salute, in qua conditus erat, custodire voluisset si praescisset non peccaturum. VI, 276. Deus non ignarus fuit Adamum peccaturum, sed simul praescivit quid boni et justi de peccante esset facturus. VIII, 614. Tentatio et culpa Adami permissa est ad utilitatem posterorum. III, 435. Adam animalis primum, deinde spiritalis tum effectus est, cum in paradiso praeceptum perfectionis accepit. III, 201.
Adami lapsus causa. III, 1603. Qua ratione Adamus ad peccandum inductus sit. III, 453, 454. Adam non credidit serpenti. III, 452, 453. Adam dicitur ab Apostolo non esse seductus. VII, 419. Adam licet non seductus, non tamen ideo minus reus. VII, 419. Adam non errore sed necessitudine sociali peccavit. VII, 419. Et amicali quadam benevolentia, non carnis victus concupiscentia. III 453. Adam imitatus est Evam peccando. X, 1225.
Adae peccatum ab animo coepit per elationem. X, 685. Adam superbia cecidit. III, 2040. Adae peccatum a superbia primo incoepit. VII, 420, 421. Et defectione a summo bono. VII, 420, 421. Adam appetivit non esse sub dominatione Dei. III, 384. Adam inter paradisi delicias noluit servare justitiam. X, 183. Adam avaritia cecidit, quippe cui Deus sufficere non potuit. III, 2039. Rapere voluit divinitatem, perdidit felicitatem. IV. 848. In Adae praevaricatione voluntas mala malum opus praecessit. VII, 420. Adam sine certamine victus. X. 1123. Ad umbram fugit a facie Dei. IV, 1854. Credidit Deum facile indulturum veniam peccati. III, 446. Excusationes Adami et Evae plenae superbia. III, 449. Quo sensu dixit Deus, Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis. III, 451. Adam prius deseruit Deum, quam desertus est. VII, 387. Adae peccatum ex eo tempore requiri debet, ex quo potuit vivere vel bene vel male. III, 346.
Adami lapsus nihil Deo nocuit. VI, 333. Vide Homo. Adami peccatum non potuit perturbare Dei consilium. VII, 418. [Col. 0050] Adami casus ad experimentum cavendi debet nobis valere, non ad imitationem peccandi. Ideo ille cecidit ut nos surgamus. IV, 539. Peccatum Adae necessarium fuisse absurdum est credere. VII, 430. Adam etiamsi non peccasset, potuissent tamen posteri ejus peccare. VII, 418.
Adam in paradiso peccavit. X, 471, 794. Adami apostasia ineffabilis. X, 1274, 1275. Culpa magna fuit. X, 1572. Peccatum magnum. X, 1179. Tanto gravius, quanto facilius, peccatum est. X, 258, 937. Adae tanto gravius peccatum, quanto ei fuit liberius ab eo abstinere. X, 1148. Vide Libertas. Adae peccatum grandius, quam indicare possumus. X, 471, 1555. An Adae peccatum gravius quam Cain et Sodomitarum. X, 1555. Adae peccatum quare tam grave. VII, 420, 423; X, 1440.
Adae impietas quanta fuerit indicat et divina Scriptura, et ipsa generis humani miseria. X, 1277. Adae peccatum granditate supplicii aestimandum. X, 1555, 1556, 1572. Adae peccatum ut non videatur grande, leve ac prope nullum supplicium esse contendit Julianus, quod meruit. X, 1569, 1572, 1573. Adami peccato peccata posterorum quamlibet horrenda aequari vel praeferri non debent. X, 1553, 1554. Cur Adam post lapsum ante Evam interrogatus. III, 449.
Adae damnatio justa. VII, 423. Adami poena. III, 450. Adae peccati poena justissima. X, 260. Quae fuit Adae poena. VII, 422, 423. Quid perdidit Adam per peccatum. III, 355. Adam imaginem Dei perdidisse peccato, quomodo accipiendum, I, 640. Adam amissa beatitudine in miseriam projectus est. V, 209. De poenis Adae et Evae inflictis. III, 211. Adam in quales miserias ceciderit malo usu liberi arbitrii. VII, 386. Adami posteri post liberum ejus peccatum, in necessitatem praecipitati sunt. VIII, 124, 125. Ab illa necessitate, Adami posteri per gratiam liberantur. VIII, 125. Adae inobedientiae inobedientia retributa est. VII, 423. Inobedienti homini haec est poena reddita in semetipso, ut ei vicissim non obediatur, nec a semetipso. VIII, 613. Obedientia Adamo fuisset mercedi; poena inobedientiae sanctis ejus posteris est exemplo. VIII, 614. Adam priusquam peccaret, nec carnem peccati habuit, nec similitudinem carnis peccati. X, 1384. Adam non talis factus, quales nascuntur hodie infantes. X, 1496. Alia fuit Adae et Evae conditio, alia posterorum. X, 1532. Adam non ad infantilem hebetudinem ac infirmitatem peccato vel poena redactus est. VII, 379. Quod in Adam fuit voluntarium, in nobis factum est naturale. VIII, 166. De poenis Adae, quae in posteros transeunt. I, 1297; III, 211. Per peccatum Adae nuntiata nuditas. X, 1070. V. Membra. Nuditas. Adam cur indutus tunicis pelliceis. IV, 1341.
Adam paradiso expellitur III, 451. Adam cur de paradiso dimissus. X, 183. Adam separari debuit a ligno vitae. III, 451. Adam tanquam excommunicatus fuit. III, 451. Quare Adam contra paradisum collocatus. III, 451. Adam post peccatum e paradiso a Deo dimissus dicitur, non exclusus, quare. III, 213. Adam civis Jerusalem, peccando factus est peregrinus. IV, 1658. Adam homo qui descendebat ab Jerusalem in Jericho. III, 1340. In punitione Adami et caeterorum peccantium, nec futurorum improvidus Deus, nec impotens, nec malitiosus, nec aemulus. VIII, 614, 616, 617.
Adae peccatum ipsum solum laesisse et non genus humanum, dogma Caelestii. X, 338. Et Pelagianorum. X, 431. Adae peccatum non ipsi soli nocuisse, et infantes non esse in eo statu, in quo Adam fuit ante peccatum, quo sensu intellexit Pelagius. X, 393. Adam primus accepit morsum serpentis cum veneno. V, 1342. Adae culpa mors omnium. II, 825, 826; X, 1157. Et ejus praevaricatione polluit omnes. X, 1227. Adam unus homo et totum genus humanum. III, 1473. In Adam genus humanum tanquam radicaliter institutum est. III, 345, In Adam omnes unus homo fuimus. X, 115, 194, 444, 1219, 1401. In Adamo omnes fuerunt quando peccavit. VII, 386. In Adamo omnes peccaverunt. X, 933. Adae posteri vinculo damnationis obstricti. II, 843, 858, 859. In Adamo omnes fuerunt ratione seminis quando damnatus est. VII, 378; X, 1442. Peccato et morti primi hominis obnoxii omnes nascuntur, et simul justitiae vitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur. X, 121. Ex Adamo trahitur originale peccatum. I, 649, 654. Adami peccatum ab omni nascente etiam de parentibus renatis trahitur. X, 471 Adae posteri per naturalia jura propaginis et peccato et damnationi obnoxii. X, 1555. Omnes filii Adae naturaliter mali. X, 1251. Adae peccato humanum genus oleastrum factum est. X, 433. Ex Adam et super Adam multa peccata nascuntur. IV, 1735. Adae peccatum quomodo et nobis alienum, et nostrum. X, 1210.
Adam. Initium peccati ex Adam factum esse quatenus caeteri eum imitati sunt, docebant Pelagiani. II, 679, 684. Pelagiani, qui docebant initium peccati ex Adam factum esse quatenus caeteri eum imitati sunt, refelluntur. II, 684. Adam an posteros exemplo tantum peccandi vitiarit. X, 1161. Adam exemplum quidem est voluntate peccantibus, sed [Col. 0051] origo est cum peccato nascentibus. X, 114, 115. Si in Adam omnes imitatione peccaverunt quia primus peccavit, in Abel omnes justificantur quia primus juste vixit. X, 119. In Adam peccaverunt omnes, non imitatione tantum, sed contagione. X, 251, 868, 1217. Adae peccatum non imitatione tantum, sed propagine in omnes transiit. X, 462, 463, 1186. Similitudo transmissionis peccati ex Adamo. X, 1218. Ad Adam pertinet omnis qui ex illa successione propaginis nascitur, sicut ad Christum omnis qui in illo gratiae largitate renascitur. X, 1211, 1224. V. Omnes.
Adam et Christus ab Apostolo propositi, ille ut generationis, hic ut regenerationis auctor. X, 1165. Adam et Christum Apostolo proponente, imitationem imitationi, non regenerationem generationi opponunt Pelagiani. X, 1202. Secus Apostolus. X, 1265. In Adam non prima secundum Julianum forma peccati, sed maxima: similiter et in Christo non prima justitiae forma, sed maxima. X, 1557. 1573. Adam forma peccati propter generationem, non propter imitationem. X, 1233. Peccare in similitudine praevaricationis Adae quid. X. 116.
Adam ante lapsum sanguine Christi non indiguit. X, 933. Adamo ad quam rem profecerit poenitentia. X, 1582. Adamus recte creditur per Christum ab inferni vinculis solutus. X, 1523, 1582. Adamum per Christi gratiam, quando descendit ad inferos, ab inferni doloribus liberatum credit Ecclesia. X, 1553. Adam Dei misericordia liberatus ex inferno. X, 258. Adam solutum fuisse doloribus inferni Ecclesia consentit. II, 711. Primi parentes salvati. X, 183. Adami saluti contradicunt Tatiani. VIII, 30.
Adam primus, Adam secundus. X, 1553. Adam quatenus forma futuri Adae secundi. X, 462, 1171, 1223, 1225. Adam quomodo forma Christi. II, 684. Omnes in Adam, omnes in Christo. V, 1333. In Adam Christus, et Adam in Christo. IV, 1296. Nemo in mortem nisi per Adam, nemo in vitam nisi per Christum. II, 843. Adae caro simul habuit et vulnus praevaricationis, et medicamentum vulneris. III, 424. Adam non potuisse erui ex praevaricatione, nisi statum pristinae libertatis Christi Domini reformasset adventus, ait Innocentius. II, 785. Quia cecidit Adam, ideo descendit Christus; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. IV. 1596. Christus plus praestat regeneratis, quam eis Adam nocuerat. II, 684.
Adam vicit in Job. III, 2007. Adam victus in paradiso, vicit in stercore. III, 2007. Adam in stercore cautior, quam Adam in paradiso. IV, 220. Ab Adam homines, a Christo filii hominum dicimur in Scriptura. II, 548. Non tamen ubique. II, 548. Adam homo, non filius hominis. IV, 350. Cur quorumdam tantum filiorum Adae nomina exprimantur in serie generationum. VII, 456.
Adam an solos Cain et Abel ante Seth genuerat, non potest affirmari. VII, 456.
Adam utrum soleret corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet. VIII, 856.
Ab Adamo nondum sex millia annorum complentur. VII, 599.
Adam si hodie moreretur, paucos dies vixerat. V, 1518.
Adam origo duarum civitatum. VII, 466.
Adamiani Haeretici, eorumque dogmata. VIII, 31.
Adelphius a Thasbalte. IX, 222.
Adeodatus naturalis filius Augustini. I, 769. Augustino horrori est illius ingenium. I, 769, quod magnum quiddam pollicebatur. I, 962. Adeodatus interloquitur in libro de beata vita. I, 965, 968. Sensa ipsius sunt omnia, quae ex alterius collocutoris persona referuntur in libro de Magistro edito Romae cum esset in annis sedecim. I, 769. Aetatis anno ferme 15, cum Augustino baptizatur. I, 769. Adeodatus praematura morte rapitur. I, 769.
Adeodatus episcopus. II, 759, 780.
Adeona dea. VII, 128, 196.
Adeps frumenti. IV, 1046, 1930. Adipem in escam non sumunt Judaei. III, 684.
Adhaerere Deo quantum bonum. VII, 350. Adhaerere Deo beatissimum. I, 1322. Bonum est creato spiritui adhaerere Deo semper, ne quod adeptus est conversione, aversione lumen amittat. I, 846. Adhaerere Deo incorporaliter potest, qui potest Deum invisibiliter videre. II, 613. Adhaerere Deo non valemus, nisi dilectione, amore, caritate. I, 1322.
Adimantus Manichaei discipulus. V, 100; VIII, 129, 130. Praenomine dictus est Addas. VIII, 129, 130, 665. Adimanti opus sive liber. VIII, 207, 665, 232. Adimanti error de anima refellitur. VIII, 144. Ejus calumniosa objectio ex Apostolo. V, 100. Adimanto solum Manichaeum praeferebat Faustus. VIII, 207, 232.
Adjuro te, pro, jura mihi. III, 492.
Adjutorium Dei nobis necessarium. V, 108, 121, 375, 856, 894, 895, 1167, 1171. Illud orandum ad faciendum bonum, X, 1292, 1293. Vide Gratia Deo desistente ab adjutorio, laborare potes, vincere non potes. IV, 1424. Sine adjutorio Dei [Col. 0052] non potest homo intelligere et obedire oculis et auribus cordis. III, 770. Adjutorium Angelo et primo homini necessarium, si tunc defuisset, non sua culpa cecidissent: nunc quibus deest, poena est peccati. X, 936. Adjutorium Dei si desit, non ideo est excusabile hominis vitium. III, 771. Adjuvat Deus ut faciamus ejus jussa a quo speramus promissa. V, 1669. Non est durum et grave quod Deus imperat, qui adjuvat ut fiat quod imperat. V, 584. Adjuvat non solum sanctificando, illuminando, etc., sed etiam caritatem dando. X, 1291. Adjuvantur omnes sancti a Deo, sed intus ubi nemo videt. IV, 625. Adjutoriorum duo genera. X, 321. Adjutorium sine quo aliquid non fit, et quo aliquid fit. X, 936. Vide Gratia.
Admetus Rex. VII, 571.
Admirationem quaenam causent. VIII, 874. Admiratio oboritur ex re insolita et insperata. I, 981; III, 179. Non est sine quadam formidine. IV, 1412. Quaedam admiratione digna in homine fideli. IV, 469. Quod fidem credentium admiratur Christus, nobis mirandum esse significat. III, 180.
Admiratio pro laude. II, 707.
Adnominare aliquam, id est, facere eam uxorem. III, 624.
Adolescentes paucissimi sunt, qui ab ineunte adolescentia nulla damnabilia peccata committant. VII, 730. Adolescentiae quaenam vitia adsolent abundare. VII, 556. In adolescentibus qui dant operam litteris, coercendi sunt aemulationis et inanis jactantiae motus. I, 991. Adolescentibus praecepta morum traduntur. I, 1006.
Ἀδολεχῆσαι quid. III, 565.
Adonai interpretatur Dominus eo modo quo solus Deus dicitur Dominus. VIII, 313.
Adonis a primo dente extinctus. VII, 185.
Adoptio filiorum. V, 348. Adoptandi consuetudo antiqua in populo Dei. III, 1072. Adoptionis vinculum ab antiquorum moribus alienum non fuit. VIII, 215, 216; neque a sacris litteris. V, 349. Adoptionis varia exempla. VIII, 215. Adoptans dici potest genuisse non carne, sed caritate, quem filium sibi adoptaverit. III, 1073. Adoptionis lex filios etiam mortui adoptabat. I, 633. Adoptionis genus duplex. VIII, 206.
Adoptionis nomen plurimum valet in nostrae fidei Sacramento. VIII, 215. Adoptio filiorum Dei quae. III, 1268. Adoptio hominum quomodo fit a Deo. VIII, 215. Adoptionem parvulorum in baptismate agnoscebant Pelagiani. X, 578, 583. Dei misericordia et benevolentia homines adoptando. III, 1394. Adoptio credentium jam facta, spiritu, non corpore. III, 2075. Adoptio nostra non erit perfecta nisi in caelo. VII, 729. Adoptio et glorificatio hominis non ex meritis ipsius, sed ex gratia Dei. III, 1276.
Adorare et rogare non convertuntur. VIII, 751. Adoratio humanitatis Christi. IV, 1264. Nemo Christi carnem manducat, nisi prius adoraverit; et non solum non peccamus adorando, sed peccaremus non adorando. IV, 1264. Homo fit similis ei quem adorat. III, 1466. Non adorandae creaturae unde aliqua similitudo ducitur ad Christum vel sanctos significandos. IV, 1193. Christiani nullum mortuorum colunt, nihil ut numen adorant quod sit factum et conditum a Deo. II, 83. Adorare in templo et ad templum differunt. IV, 86.
Adquirere quid significat. VII, 537.
Adrastus Cyzicenus nobilis mathematicus. VII, 720.
Adrumetum. IX, 204.
Adrumetini monachi turbantur quibusdam in illis sic gratiam praedicantibus, ut negent liberum arbitrium, Deumque redditurum unicuique secundum opera ejus; non recte intellecta Aug. epistola ad Sixtum, de qua Evodium consulunt. II, 969. Illis Aug. epistola rescripsit Evodius. II, 969. Vide Notas. Augustini epistolam ad Sixtum apud ipsos interpretatur Sabinus presbiter, nec sedatur contentio. II, 976. Adrumetinorum monasterii Cresconius et Felix erant monachi. II, 969. Cresconius et Felix ad Augustinum perrexerunt ante festum Paschae, II, 970; et cum eis alter Felix, et cum eo Pascha egerunt. II, 971. Augustinus Valentinum rogat mittatur ad se is a quo se turbatos dicebant, II, 970, scilicet Florus. II, 973. Florus ad Augustinum venit. II, 977, cum Valentini litteris quibus ab erroris suspicione liberatur. II, 976. Adrumetini monachi inter se de gratia et libero arbitrio dissidentes consulunt Augustinum, qui ad eos librum super ea re scribit. I, 656. Librum de gratia et libero arbitrio ad ipsos scribit Augustinus. II, 972. Ad ipsos mittit Augustinus quae contra Pelagianum errorem confecta erant. II, 972. Adrumetinorum monachorum occasione de Correptione et gratia prodit liber. II, 1002.
Adscensionis et adventus Spiritus sancti festa traditione recepta sunt. II, 200.
Adscensio Christi pignus nostrae. V, 1210. Non adscendit in caelum, nisi qui inhaeret Christo. V, 570.
Adscensus interior in Deum. IV, 413, 1629, 1639, incipit ab humilitate. IV, 1605, 1672.
Advenae, adventitii perhibentur. IV, 1518.
Adventus Christi duplex. IV, 1235, 117; V, 124, 128, [Col. 0053] vel in Ecclesia, vel in corpore proprio. II, 920. Adventus Christi primus et secundus quid differant. III, 1624. Vide Christus. Comparantur inter se duo adventus. IV, 1258. Adventum Christi Danielis hebdomades transactum significant, non futurum. II, 899, 911. Ita censent ejusdem prophetiae expositores. II, 912, 917, et Hesychii mens est. II, 905, 911. An ad utrumque adventum pertineant hebdomades Danielis. II, 911. Adventus Christi quae fuit utilitas. IV, 1766.
Adventus Domini ad judicium, computatis annis ab Adam, post septem annorum millia futurus a nonnullis creditur. IV, 90. Refutatur haec opinio. IV, 90. Qui dicit Domini adventum citius esse futurum, et qui dicit tardius esse futurum, uterque errat. II, 924, 925. Adventus Christi optandus. IV, 811, quomodo. IV, 811. Diligendus et exspectandus. II, 909. Si amamus Christum, utique adventum ejus desiderare debemus: perversum enim est, si tamen verum, quem diligis, timere ne veniat; petere adventum ejus, et timere ne exaudiaris. IV, 1913. Adventus Christi durus est duris, mitis est piis. IV, 1257. Tribulationes facit Christus ad inflammandos animos desiderio adventus sui. IV, 125. In potestate tua est quomodo exspectes venturum Christum: ideo differt venire, ut cum venerit, non te damnet. IV, 1257. Adventum Domini vere desiderat et exspectat, qui pie vivit. II, 904, 905, 909. Ad eum quisque se praeparare debet. II, 905, 906, 907, 908. Non resistamus primo adventui, ut non expavescamus secundum. IV, 1235.
Adversarius occultus grande malum. VII, 632. Adversarius a nobis vincendus ut coronemur, quis sit. VI, 289. Adversarius auxilio Christi vincitur. VI, 291. Adversarii et nocentes tolerandi ut phrenetici, parvuli et infirmi. III, 1258. Adversarius tuus cui debes consentire dum fueris in via, quis sit. IV, 342; V, 76, 245, 636, 1171, 1698. Adversarius est voluntatis tuae sermo Dei, donec fiat auctor salutis tuae. V, 636.
Adversa quare justis et injustis communia. VII, 20, 21. Amatores hujus saeculi crebrius inter adversa quam inter prospera cordis aures admovent veritati. II, 938. In adversis magis cogitant amatores hujus saeculi evadere unde anguntur, quam capere unde curentur. II, 938. In ferendis adversis constantia. V, 623. Adversis in rebus contra Deum non murmurandum. V, 1357. Vide Flagellum. Tribulatio. Non deest suis Deus in adversis. VII, 28. Deus affligi permittit quos diligit. II, 424. Adversitates temporales necessariae sunt exercendae atque perficiendae virtuti. III, 1220. Adversitas, vel supplicia quibus puniuntur peccata, vel exercitationes quibus diluuntur. VIII, 588. Adversitates temporales a Deo possunt imperari, et propter Deum debent tolerari. VIII, 451. Adversitas donum est admonentis Dei. II, 957. Ad sedes felicitatis aeternae venire non possumus, nisi temporalibus malis exerciti non defecerimus. II, 267. In tormentis beati dicuntur pii, quia spe beatitudinis adipiscendae mala hujus vitae fortiter perferunt. II, 673. Adversitas quaelibet temporalis facile toleratur, ut aeterna poena vitetur, aeterna quies comparetur. V, 444. Spe beatitudinis adipiscendae mala hujus vitae pii fortiter perferunt. II, 668, mala saeculi tolerant recti corde. III, 1025. Vide Afflictiones.
Adversitates quibusdam utiles sunt, quibusdam perniciosae. VIII, 451. Adversitas nulla frangit quem felicitas nulla corrumpit. IV, 1058, aut quem non decipit saeculi hujus prosperitas. V, 687. Adversitas omnis corporalis atque spiritalis eleemosynis et jejuniis atque orationibus superandae sunt. V, 1042. Adversitas et prosperitas, utraque cavenda est, ista ne corrumpat, illa ne frangat. IV, 1824. Adversitates devitandae cum Deus apertissime adjutor est. III, 613. Per malos et iniquos Deus flagellat poenis temporalibus quos voluerit. II, 995.
Adulatio est fallaci laude seductio. V, 1561, falsa laus. IV, 1824. Adulatione plerumque homines mentiuntur. IV, 87. Adulatio comes est omnibus malis. IV, 142. Adulatio oleum peccatoris. IV, 1824; IX, 66. Nemo gratuletur homini qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest laudator: major haec ira Domini est. IV, 126.
Adulator. V, 579, 1229. Adulatores laudem suam tanquam oleum venditant stultis. II, 571; IV, 1921; VI, 46. Peccatoribus adulari quantum malum. IV, 581. Adulantium linguae alligant animas in peccatis; delectat enim ea facere in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam laudator auditur. IV, 126. Adulatione trahunt in se, quos ad peccata illectant, et eos tanquam devorant. IV, 87. Adulator, adstipulator est facti. IV, 581.
Adulantes amici pervertunt; inimici litigantes plerumque corrigunt. I, 772. Magis amat objurgator sanans, quam adulator ungens caput. II, 114. Adulatoris lingua plus persequitur, quam manus interfectoris. IV, 869. Non timebis comminatorem, si non amas. IV, 675. Aliqui dicunt bona nostra malo animo, alii mala nostra bono animo: utrique cavendi. IV, 449.
Adulteri male utuntur corporis bono. X, 1451. Adulterorum [Col. 0054] membra, et divina opera, et membra naturae; attamen vitio, et per hoc diabolo subjecta. X, 1407. Adulteri redarguuntur. V, 83. Adulterantem virum, non propter carnem, sed propter caritatem dolere debet femina Christiana. V, 83. Adulterorum foeda excusatio. V, 84. An mulier marito permittente possit misceri alteri viro, et vicissim. III, 1254. Historia de hac re. III, 1254.
Adulterae quamvis aliqua damnatione, morte tamen non plectebantur. VII, 82. Adultera mulier cur non fuerit lapidata. IV, 1325. De muliere adultera. V, 109, 1389. Adulterae mulieris historia in Graecis plerisque exemplaribus non legebatur. VI, 451. Adulter permanens in adulterio ad baptismum non admittitur. VI, 220, 482. Adulteris poenitentibus recte pax datur. II, 341. Antonini Lex contra adulteros. VI, 474. Vide Conjugium.
Adulterae quaedam animae, quaedam fornicariae. V, 117. Vide Fornicatio.
Adulter serpens antiquus. IV, 431.
Adulter ut laetatur carne corrupta, sic diabolus corrupta mente. IV, 432.
Adulterium, quid sit. VI, 375, unde dictum. V, 345. Adulterii malum quam late patens. V, 78, 83. Adulterium unde malum convincatur. I, 1225. Adulterium, non ideo malum est quia vetatur Lege, sed ideo vetatur Lege quia malum est. I, 1225. Adulterium duplici praecepto prohibitum. V, 71. Adulterio non solvitur conjugium. VI, 452. Infantes ex adulterio nati non ob hoc peccatores. III, 418. Adulterinis conceptibus Deus juste animas largitur. II, 778. Contra adulteria quidam in totum poenitentiae locum clauserunt. II, 340. De adulterinis conjugiis liber. VI, 451. Adulterium inter deos frequentatum. VII, 81. Adulterium carnis, et adulterium cordis. V, 1439. Adulterium animae colentis daemonia. V, 76. Adulterium est amare aliquem hominem pro Christo. III, 1497.
Adulterinam pecuniam erogare. VI, 228.
Advocatus, qui causam malam egit, restituere tenetur. II, 663.
Advocati nostri sic Martyres sunt, ut tamen unus sit Advocatus noster Christus. V, 1295.
Adytum templi. IV, 204.
Aedificantium duo sunt genera, aut super arenam, aut super petram. III, 1444. Aedificare in petra, et aedificare in arena, quid. IV, 1335. Aedificant in petra, qui ad tentationes praeparant; aedificant in arena, qui felicitatem terrenam promittunt. V, 275. Aedificare aurum, argentum, et lapides pretiosos, quid. IV, 222. Nil amantes praeter Christum, aedificant aurum, argentum, etc. Amantes cum Christo terrena, quae tamen ei non praeferant, aedificant lignum, stipulam, etc. IV, 222. Qui aedificat amorem terrenorum super fundamentum regni caelorum, salvus fiet, sic tamen quasi per ignem. IV, 1044, 10 […] .
Aedificatio civitatis spiritalis. IV, 1620. Aedificatio et dedicatio domus Dei in nobis. V, 1471. Aedificatio in labore, dedicatio in laetitia. V, 1476.
Aedificium Dei sumus, quia qui colit nos, habitat in nobis. IV, 802. Gratia Dei, non meritis praecedentibus aedificamur in locum sanctum Dei. IV, 816.
Aeger. Vide Aegrotus.
Aegeria nympha Pompilii conjux habita. VII, 223,
Aegialeus primus rex Assyriorum. VII, 561.
Aegis, scutum Jovis. III, 1056. Unde sic nominatur. III, 1056.
Aegritudo alterius quomodo suscipienda ex caritate, ut sublevetur. VI, 80.
Aegrotare. Nasci hic in corpore mortali, incipere aegrotare est. IV, 1320. Aegrotare et convalescere non aeque habet homo in potestate. V, 850, 1269. Aegrotat periculosius, qui se sanum putat. V, 495.
Aegrotorum duo genera. V, 495. Aegrotus et infirmus in quo differunt. V, 277. Aeger medico consilium dare non audeat. IV, 1914, 1915. Aegroti concordia cum medico. V, 82. Aeger non exauditur ad voluntatem, sed ad sanitatem. V, 1299. Aegrotus praecepta medici observando, non nisi paulatim fit sanus. V, 1270. Aegroto, qui irridet medicamentum suum, nihil est superbius. IV, 1838. Aegrotantium illicita remedia. V, 1439. Aegrotus sanari nolens remediis superstitiosis, fit martyr in lecto. V, 1301. Aegrotos duos facilius fert sanus unus, quam duo aegroti se invicem singulos: sic malos facilius ferunt boni. IV, 190. Aegrotos omnes Christus medicus invenit. V, 495. Aegroti quo remedio per Christum sanati. V, 496. Ad poculum sumendum exemplo medici Christi invitamur. V, 543, 781. Aegroti multi in lecto diabolum vincentes. V, 52.
Aegroti ad piscinam sanatio figurativa. V, 686, 690, 693.
Aegyptii ex semine Cham oriundi. IV, 1398. Aegyptiorum regnum florebat Abrahae temporibus. VII, 497. Aegyptiis tradidit litteras Isis. VII, 597, 599. Aegyptiorum sapientia commentitia, antiquitate posterior est prophetia Abraham. [Col. 0055] VII, 597. Et Patriarcharum nostrorum. VII, 599. Aegyptiorum sapientiae commentitiae antiquitas refellitur. VII, 599. Aegyptiorum sapientia, maxime Astronomia. VII, 599. Aegyptii Geometricam dilexerunt. III, 549.
Aegyptiorum mos circa mortuorum corpora. V, 1605. Aegyptii condiendis corporibus mortuorum praecellunt. III, 502. Aegyptiorum religionem casuram praedixit Trismegistus. VII, 248, 251. Et hoc accepit a daemonibus. VII, 248, 251.
Aegyptiis pastores abominabiles. III, 605. Aegyptiis sacrificia Israelitarum abominationes sunt. III, 605. Aegyptii Hebraeis proximi dicti. III, 507.
Aegyptiorum plagae decem exponuntur. IV, 1001; V, 67. Aegyptii cur ranis et muscis domiti sunt. III, 2039. In Aegyptiis figura praesentis saeculi.
Aegyptiorum spoliatio male a Fausto reprehensa. VIII, 445. Aegyptios ab Israelitis in mutua auri et argenti acceptione decipi, quomodo permisit Deus. VI, 34. Aegyptiorum divitiae, quas Israelitae abstulerunt, ipsis erant debitae. IV, 1400. Aegyptii spoliati, figura Christianorum proficientium ex Ethnicorum scientia. III, 64. Aegyptiorum submersio in rubro mari, figura abolitionis peccatorum in baptismo. III, 1722; V, 37.
Aegyptiaci dies. III, 2130.
Aegyptus. V, 291, 292, 768. Aegyptus terra Cham. IV, 1398. Aegyptus in Hebraea lingua tenebras vel tribulationes significat. IV, 1001. Aegyptus interpretatur afflictio, et figuram saeculi refert. IV, 1477, 1750. Aegypti situs. IX, 423. Eductus populus Dei de Aegypto, quid figuravit. IV, 487. Exitus Israel ex Aegypto mystice exponitur. VIII, 269. In Aegypto frumentorum copia ex inundatione Nili, pascuorum vero e contra. III, 591.
Aeinan vel Aeinaim interpretatur Fontes. VIII, 457.
Aelianus Proconsul. II, 399. Aelianus Proconsul Africae. IX, 540, 611, 649, 686. Quo tempore Felicis causam audivit. IX, 687. Aeliani sententia qua Felix Aptugnensis purgatus et absolutus est. IX, 540.
Aelius diaconus. IX, 513.
Aemilianus episcopus. II, 759.
Aemilius et Castus martyres. V, 1295.
Aemulari ut velint iniquos, moventur boni, cum florere illos vident. IV, 1201.
Aemulatio et invidia quid differant. III, 2142. Aemulatio proclivis ad suspicandum malum. IV, 1435.
Aeneae pater, Anchises; mater, Venus. VII, 81. Quo tempore Aeneas in Italiam venit. VII, 576. Aeneam venisse Carthaginem non est verum. I, 671. Aeneas, pius appellatur. VII, 16. Aeneae domus, id est, Romani. VII, 462. Aeneas deus a Latinis factus est. VII, 576, 577.
Aenigma quid. VIII, 1068, 1069. Aenigma est obscura parabola quae difficile intelligitur. IV, 546. Aenigmata valent ad amorem veritatis acuendum. VI, 320.
Aenigmatistae poetae vocantur. III, 739.
Aequalitas ipsa vera, atque ipsa vera et prima unitas, non sensu sed mente conspicitur. III. 146.
Aequanimitas quomodo servanda. IV, 1212.
Aequitas ab aequalitate dicta. I, 1043.
Aequitatem perdere Deus non potest. IV, 744.
Aeonas triginta admittebat Valentinus, quomodo. VIII, 28.
Vide Ptolemaeus. Marcus.
Aer non est praetermissus in Genesis historia. III, 281, 282. Aer quando et cur factus sit. III, 238. Aer, caelum dicitur. I, 865; VI, 292; VII, 684. Aer, caeli et caelorum nomen accepit. III, 265, 279, 281. Aer terrae, aquae, caelo, firmamento pro sua puritate vel impuritate deputatur. III, 238, 239, 274, 281, 282. Aer Junoni datur. VII, 119. Aerem deum esse sensit Anaximenes. I, 782; II, 443. Aeri infinito rerum causas tribuit Anaximenes. VII, 226, 230.
Aer est quid aliud ab aethere secundum Poetas. VII, 119. Venti, tonitrua, nubes, pluvia, grando, serenitas, fiunt in inferiore aeris parte. III, 284. Non in sublimiore. III, 237. Aer comparatione aquarum siccus sentitur. III, 238. Aerem aqua superiorem esse probatur. III, 264. Aer in humidam naturam conversus creditur tempore diluvii. III, 280. Aer quomodo gestandis volatibus avium sit accommodatus. III, 238, 282, 286.
Aer alimentum est. I, 1251. Sine aere, nullus sensus aut motus corporis. III, 363.
Aer est carcer peccantium angelorum. III, 285, 730; IV, 1943. Aeris animalia daemones. I, 915, 1007. Qui nos acumine ac subtilitate sensuum superant, non ratione. I, 916.
Aerius a quo Aeriani. VIII, 39, 40.
Aeriani quid addunt Arianis. VIII, 39, 40.
Aes inventum ante ferrum. VII, 214. Aere antiqui colebant terram. VII, 214.
Aeschines. IX, 468. Aeschines Atheniensis tragicus actor rempublicam capessivit. VII, 56.
Aesculanus deus. VII, 128.
Aesculapius deus medicus. VII, 128. ab Epidauro Romam [Col. 0056] advocatus. VII, 87, 97. Aesculapio naviganti Romam Epidaurius serpens comes adhaesit. VII, 294. Templum Aesculapio consecratum in monte Lybiae. VII, 254. Aesculapius homo idem et deus. VII, 254.
Aesopi fabulae. VI, 538. Aesopi fabulas versibus prosecutus est Socrates. III, 1048.
Aestas nostra quae. IV, 1947. Aestas prosperitatem saeculi, hiems adversitatem designat. IV, 475, 804. Ferventes spiritu per aestatem, novelli in fide per ver significantur. IV, 941. Aestas nostra, Christi est adventus; hiems nostra, Christi occultatio. V, 217
Aestimare Dei, est ordinare. IV, 1863. Aestimator integer rerum, quis. III, 29. Juste et sancte vivit. III, 29.
Aetates mundi sex. III, 1513, 1461; VI, 13, 338; per sex hydrias significantur. III, 1461. Sex mundi aetates ad sex creationis dies comparantur. IV, 1182. Unde incipiat aetas quaelibet, et quo finiatur. III, 190. Sex illae aetates operosae sunt, in septima speratur requies. III, 190. Aetates mundi septem per septem dies designatae. III, 190. Aetates quatuor ab Abraham usque ad finem saeculi. VIII, 138. Aetatem sextam inchoavit Nativitas Christi. VIII, 892. Cur istae aetates sint inaequales. III, 193.
Aetatis gradus. II, 966. Aetatis quot gradus, tot mortes aetatum. IV, 1686. Aetates duae, senectus et senium. IV, 894. Aetas senioris et senis quo differant. III, 191. Aetas non est, ubi est aeternitas. VIII, 773, 774. Aetas etsi longa videatur, cum pervenerit, convincitur brevis, quia finitur. IV, 1613.
Aetates spiritales. V, 1081. Aetates sex hominis cum veteris tum novi. III, 143. Aetas viginti annorum fideles significat. III, 718. Aetas nulla ab uberibus Philosophiae excluditur. I, 908.
Aetius a quo Aetiani, qui et Eunomiani appellantur. VIII, 40.
Aeternitas quid sit. VII, 751. Omnia stant in aeternitate. IV, 1623. In aeternitate nec praeteritum quidquam est, nec futurum, sed praesens tantum. IV, 71. Aeternitas non habet quando. IV, 1459. In aeternitate stabilitas est, in tempore autem varietas: in aeternitate omnia stant, in tempore alia succedunt, alia accidunt. V, 666. Aeternitas dicitur longitudo dierum. IV, 1613. Aeternitas unus dies, et multi dies, et multi anni. IV, 727. Aeternitatis dies simul sunt omnes: ideo satiant. IV, 1147. Aeternitatis dies non venit, neque transit; quia nec hesterno praeitur, ut veniat, nec crastino urgetur, ut transeat. IV, 1463. Aeternitas in verbo quatuor syllabis constat, in se sine fine est. IV, 1898. Vera aeternitas est, ubi temporis nihil est. III, 1588. Aeternitas quomodo differt a tempore. VII, 321; quomodo exprimitur in Scripturis. IV, 1310.
Aeternitas vera solius Dei. VIII, 563. Non ejus aeternitatis est hic mundus, cujus aeternitatis est Deus. III, 175. Aeternitas Dei aeternitas semper stans. I, 814. Aeternitas, ipsa Dei substantia est, quae nihil habet mutabile, nihil praeteritum, nihil futurum; nec est ibi nisi est. IV, 1311. Aeternitate misera melior est temporalis felicitas. VII, 241. Aeternitas non est sine veritate et caritate. VIII, 909. Aeternitas facta est nobis refugium, ut ad eam de hac temporis mutabilitate fugiamus. IV, 1142. in caelo est aeternitas et veritas; in terra duo ista, quod ortum est, et fides. III, 1070. Aeternitas quantum ad id quod ortum est valet, tantum ad fidem veritas. VIII, 904. Aeternitatem aliquando significat nomen saeculi. IV, 1715. Aeternitatis imitatio quaedam in vicissitudine temporum. IV, 120. Omnia saeculorum spatia definita si aeternitati interminatae comparentur, sunt nulla. VII, 359.
Aeternitas quaerenda. III, 1658. Aeternitatem, veritatem, beatitudinem omnis homo quaerit. VIII, 887. Non est hic quod quaerimus. VIII, 887. Ab omni forinsecus strepitu requiescat, qui cogitare vult annos aeteruos. IV, 976.
Aeternum dicitur cujus temporis finis non est. III, 511, 556. Aeternum antecedit tempora, nec clauditur tempore. IV, 913. In aeterno neque quidquam praeteritum, neque quidquam futurum, sed quidquid est, tantummodo est. VI, 15. Aeternum hoc vere habendum, quod nullo tempore variatur. IV, 906. Aeternum duobus modis intelligi potest. III, 608, 680. Aeternum quod habet initium, est tanquam numerus. VII, 320. Aeternum deinceps esse non posse nisi quod semper antea fuisset, falso docebant Platonici. VII, 311. Plato contraria sensisse videtur. VII, 311. Aeternum omne est immortale, et non e contrario. VI, 15. Aeternum et perpetuum inter se differre Priscillianistae censebant. VIII, 668.
Aeterna bona non carnaliter cogitanda. IV, 488. Aeternae vitae meritum non apprehenditur nisi dono Dei. III, 419. Ad aeterna capessenda quomodo mens efficiatur idonea. VIII, 903. Aeterno creatori adhaerentes et nos aeternitate afficiamur necesse est. III, 131. Aeternum ardentius diligitur adeptum quam desideratum. III, 35. Aeterna ad fruendum, temporalia praestat Deus ad utendum. V, 413. Aeternum infernum. I, 768.
Aethan interpretatur Robustus. IV, 1120.
[Col. 0057] Aetherem aliud esse, aliud aerem antiqui Poetae volunt. VII, 120. Aether mobilior aere. III, 225. Aether, animus Dei mundi. VII, 212. Aether Jovi datur. VII, 119.
Aethiopes nigri, quosnam significant in Scripturis. IV, 938.
Aetiologia. VIII, 68.
Aetna mons flammarum flumina evomit. VII, 111. Aetneis ignibus ita ferbuisse mare legitur, ut rupes urerentur, navium pices solverentur. VII, 111. Catinensis urbis tecta vi favillae ex Aetna erumpentis diruta. VII, 111.
Affectantes mala, quamvis aliis ad salutem valeat quod fecerint, bona invenire non possunt. IV, 212.
Affectiones nostrae, motus animorum sunt. III, 1732. Aliud affectio, aliud affectionalis qualitas. X, 854. Affectiones quae a Graecis εὐπάθειαι , a Cicerone Constantiae dicuntur, tres sunt. VII, 411. Affectiones seu affectus animi qui a Graecis πάθη , a Cicerone Perturbationes appellantur, quatuor sunt. VII, 258, 406. Affectiones quare Deo et Angelis tribuuntur, cum his careant. VII, 261. An primi parentes affectiones timoris et doloris habuerint ante peccatum. VII, 449. Affectiones cadere in sapientem dicunt Platonici, Stoici negant. VII, 258. Affectiones quasdam in animum sapientis admittunt Stoici. VII, 411. Affectionibus Christus non caruit. VII, 415; non tamen ex conditionis infirmitate. VII, 415.
Affectiones in usus justitiae convertit Christiana disciplina. VII, 260. Affectiones omnes recta vita rectas habet, perversa perversas. VII, 416. Affectiones si nullae sunt, tunc recte non vivitur. VII, 415. Affectiones seu delectationes suas habent etiam pia opera. IV, 978. Affectiones hujus vitae sunt, non futurae quae speratur. VII, 415. Affectiones quaedam tamen erunt in patria. VII, 416. Affectiones corporis tres, sanitas, stupor, immortalitas. IV. 650.
Affectus humani quasi pedes sunt. III, 1789. Affectus nostri, pedes nostri sunt in itinere ad Deum. IV, 1217. Affectibus ad Deum currimus, non passibus. VI, 681. Vox non est ad aures Dei, nisi animi affectus. VI, 322. Affectus puninitur etiam cui non succedit effectus. VII, 483.
Affinitates futurae etiamsi Adam non peccasset. I, 605, 615; contra quam alias crediderat Augustinus. III, 161. Affinitas spiritalis. III, 162.
Afflictionibus laborant boni, dum hic mali florent. IV, 190. Vide Quare boni malis temporalibus affliguntur. VII, 20. Affligi in hac vita justis expedit. VI, 98. Affliguntur homines, ut Deum quaerant, III, 863, et ut affectiones suas a terrenarum delectationum fluxu colligant. III, 871. Afflictionibus purgatur et exercetur Ecclesia. III, 25. Quibusdam parcitur in hoc mundo, ut abundantius torqueantur in altero: quibusdum hic non parcitur, ut ibi parcatur. III, 1577. Nunquam immerito affliguntur homines. III, 871. Vide Adversitas, Tribulatio, Prosperitas.
Africa tertia pars Orbis. VII, 497. Africae dimensio. VII, 497. Africa num in meridie. V, 291, 768. Africae situs. IX, 423. Africa in ordine credendi non est novissima. IX, 419. Africa an communicet Orienti et Oriens Africae. IX, 538. Africa a barbaris divexata. II, 529. In Africa facilius corniculas audieris quam, etc. II, 436. Afrorum traditorum crimen non potuit maculare Orbem terrarum. IX, 100, 538, 539, 541. Vide Donatistae, Traditores. Africa Pelagiana haeresi infecta. X, 396.
Africanus de Christi Genealogia scripsit. I, 633.
Africanus episcopus. II, 759, 780.
Agamemnon Rex Mycenarum. VII, 572.
Agapes. Sacrificia gentium Christiani non verterunt in agapes. VIII, 383.
Agar ejusque filius, carnales veteris Testamenti significabant. VII, 512. Agar fugiens a facie Sarae, figura haeresum. V, 32.
Ἄγαν et σφόδρα quid differant. IV, 1444, 1509.
Agareni interpretantur proselyti. IV, 1053.
Agellius noctium Atticarum auctor. VII, 259, cujusdam Philosophi in maris tempestate perturbationem narrat. III, 551.
Agenoria dea. VII, 122, 125.
Agendum nihil quod ratio non approbaverit. III, 746. Nemo melius ordinat quid agat, nisi qui paratior est non agere quod divina potestate prohibetur, quam cupidior agere quod humana cogitatione meditatur. VI, 326. Quidquid egeris, bene age: et laudasti Deum. IV, 341. Actio animae talis esse debet, quae tendat ad quietam securitatem, non quae augeat inquietum laborem. IV, 1489. Actio bona perducit ad semper vigilantem quietem. IV, 1489. Actio quietorum, et otium beatorum. IV, 1463. Ad bene agendum spes non habenda in homine. X, 886. Vide Gratia, Opera. Agere, nec perficere bonum sive malum, quid sit. V, 818. Vide Actio.
Agi plus est, quam regi. X, 323. Aguntur homines ut agant. X, 373, 918. Agis, si agaris; et bene agis, si a bono agaris. V, 718, 856.
Agenses in rebus duo cognita Antonii vita nuntium saeculo remittunt. I, 755
[Col. 0058] Aggaeus, quid et quo tempore prophetaverit. IV, 1467; VII, 593; propheta erat in captivitate Babylonica. IV, 1917, prophetavit reparationem Jerusalem. IV, 1917. Aggaei locus vindicatur contra Manichaeos. V, 330. Aggaeus non favet Donatistarum schismati. IX, 670.
Aggya. IX, 235.
Agilis et Romanus a Paulino ad Augustinum missi. II, 122, ab Augustino cum magna jucunditate suspiciuntur. II, 122.
Aginesis. II, 1063.
Agnes Virgo et Martyr. V, 1250, 1565.
Agnoscere in Scriptura aliquando idem sonat, atque gratum habere. IV, 1374. Agnoscere Dei multis Scripturae locis, servare est; non agnoscere, damnare est. IV, 1836. Agnoscere Deum peccata, pro non ignoscere. IV, 947.
Agnosius Episcopus Maximianista. IV, 380.
Agni vel agnae pro tempore partus ovium. III, 572. Agnus in lacte matris suae non occidendus, prophetia de Christo. III, 652. Agnus Paschalis figura Christi. III, 608. Ejus mysteria. VI, 663. Agnus significat innocentiam sapientiae ruminantis. IV, 1834. Agnus immaculatus Christus, quomodo. IV, 763. Agnum sequi quocumque ierit, proprium Virginum. VI, 407.
Agon Christianus. VI, 289.
Agonistici appellati a Donatistis Circumcelliones. IV, 1732.
Agonotheta diabolus. IV, 1859.
Agri nomine, castella, municipia et coloniae vocari solent. III, 1206. Ager Domini mundus iste. III, 198; IV, 1950. Ecclesia Dei. IV, 1440. Agri Dominici cultura. VI, 693. Duo in agro, clerici sunt qui gubernant Ecclesiam. IV, 1279, 1730.
Agrariae leges. VII, 107.
Agricola perdit quod seminat; sic perdenda nunc anima. V, 1456. Agricolarum peccata. IV, 886. Agricola noster est Deus. IV, 802. Homines vero operarii hujus Agricolae. IV, 802. Deo quasi agricolae, fructus de eo quod seminavit, affertur. IV, 1318.
Agricultura plurimi delectantur. III, 1304. Ejus encomium. III, 1304, 1305. Agricultura omnium artium innocentissima. VIII, 37. In usu esse coepit apud Graecos regnante Argo. VII, 564. Ante peccatum non erat afflictio laboris. III, 378. Agriculturae opus allegorice. III, 379. Agriculturam cur auditoribus suis permittunt Manichaei, in caeteris accusant. VIII, 37.
Agrippinus episcopus Carthaginensis. IX, 606, praedecessor Cypriani. IX, 133; baptizatos ab haereticis non rebaptizandi consuetudinem deserere prior tentavit. IX, 133, 134, 140, 143, 159. Difficultas opponitur. IX, 135. Agrippinus etsi aliter sentiret, unitatem non deseruit. IX, 140.
Ajax. VIII, 585.
Αἶὼν , quomodo Latine reddi soleat. IV, 1020, 1187, 1393.
Αἐὼνιον . VII, 506.
Alae duae caritatis. IV, 1347, 1791, 1952. Alae orationis duae, jejunium et eleemosyna. IV, 482.
Alaricus. V, 624, Romam evertit. I, 647; prima urbis obsidione an. CCCCVIII exeunte hanc cladem populo Romano infert. II, 365. Not. a. Urbe capta jussit inviolatos servari qui ad loca sancta confugissent. VII, 13, not. 2, 17, 45, 48. Militum Alarici humanitas. VII, 48.
Alba ab Ascanio aedificata est. VII, 89; quo tempore. VII, 577. Alba Romae mater est propior quam Troja. VII, 89. Tullo Hostilio expugnata est. VII, 89. Latinorum reges, post Albam conditam, Albanorum reges dicti sunt. VII, 577. Albanis impie bellum intulerunt Romani. VII, 89, et injuste. VII, 89.
Albicerius divinus professione apud Carthaginem. I, 925, consulentibus mira quaedam et certa respondebat. I, 925, interroganti cuidam ut diceret quid anima volveret; Virgilii versum eum cogitare respondit; eumdemque versum securus recitavit; licet ineruditus. I, 915.
Albina mater Melaniae. X, 359. Not. Albina, Pinianus, Melania, etc. II, 471. Not. Alypium et Augustinum per Hieronymum salutant. II, 928.
Albinus Acolythus ecclesiae Romanae. II, 867, 868, 871, 874.
Albor in cute lepra est, non candor. IV, 937.
Albula fluvius, nunc Tiberis. III, 203.
Album ad Deum pertinere dicunt Manichaei, nigrum ad Hylen. VIII, 396. Albis vestibus induti post baptismum. V, 678, 1092.
Alcibiadis tristitia. VII, 413.
Alcimus pontifex factus, licet a genere sacerdotali esset alienus. VII, 606.
Alecto furia infernalis. VII, 88.
Alexander rex atque Pontifex apud Judaeos. VII, 606.
Alexander Macedo Alexandriam condidit. III, 795; regnum ejus magnum locis, sed brevissimum tempore. VII, 117, mirificentissima, [Col. 0059] sed minime diuturna potentia. VII, 602; in Dei templo hostias immolavit. sed non vera pietate. VII, 606. De sacris deorum ad Olympiadem matrem scripsit. VII, 256, 358.
Alexander vetus haereticus cujus meminit Hieronymus. II, 252, 286, in epistolam ad Galatas commentariolos reliquit. II, 252.
Alexandra Regina Judaeorum. VII, 606.
Alexandria. VIII, 944, 966.
Alienari a vita Dei, quam magna poena. VI, 339.
Alienatio a sensibus et a spiritu malo, et a bono fieri potest. III, 470, quonam discrimine. III, 470.
Alienigenae qui. IV, 648, 721. Alienigenae, qui totam felicitatem non putant, nisi praesentem. V, 204, 205.
Aliena possidentur, cum superflua possidentur. IV, 1922. Alienum a conscientia, quod alienum ab opere: quod alienum est a conscientia, alienum videtur a scientia. IV, 334. Alienus est, quisquis ex tuis nihil tibi prodest. IV, 553.
Alimentum. Praeter cibum et potum, tertium est alimentum aurarum. X, 513. Alimenta, medicamenta quotidiana. VII, 690. Augustinus a Deo edoctus, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus accedat. I, 797, 798. Alimentorum sumendorum regulae. III, 1337. Alimentum sola salutis causa sumendum. I, 797. Usus alimentorum et ligni vitae in paradiso. X, 772.
Allegoria quid. IV, 1347; VIII, 1068. Allegoriae plures species. VIII, 1068. Allegoria quadruplex, historiae, facti, sermonis et sacramenti. III, 166. Haec regula in omni allegoria retinenda est, ut pro sententia praesentis loci consideretur, quod per similitudinem dicitur. IV, 116. Allegoriarum utilitas. II, 214. Allegoria usus est ipse Christus in Evangelio. VIII, 70.
Alleluia. Vide Halleluia.
Allevare aliquem, pro interficere. III, 824.
Alligamenta contritionum, sacramenta. IV, 1903.
Allophyli mystice. III, 118; IV, 648, 721.
Almon fluvius non procul ab Urbe in Tiberim influens. VII, 50. Not. ( c ).
Alogia dicitur, cum epulis indulgetur, ut a rationis tramite devietur. II, 141. Alogiare est epulis indulgere, ita ut a ratione devietur. III, 1423.
Alogi Haeretici. VIII, 31.
Altare. I, 778; IX, 202. Altare Christi. IX, 220. Altare ligneum. IX, 190. Altare caeleste, quod nemo tangit indignus; et altare visibile, quod multi tangunt indigni. IV, 193. Altare sublime invisibile, quo non accedit injustus: ad illud altare ille solus accedit, qui ad istud securus accedit. IV, 479. Altare erectum super reliquias Stephani. V, 1438, et super corpus Cypriani. V, 1425. Altaria Martyribus ipsis non eriguntur, sed Deo. V, 1251, 1438. Ad altare Dei recitantur suo loco Martyres et sanctimoniales defunctae. VI, 423. Martyres ad altare meliore loco recitantur. V, 1251.
Altaris oblatio. II, 637. Altaris sacrificium pro mortuis. VI, 609. Ad altare fieri memoriam sui desiderat Monnica in extremis. I, 778. Altare, vel quod accipitur de altari. V, 562. Ex altari dispensatur victima sancta. I, 778. Recipitur apud Carthaginem mos cantandi psalmos ad altare. I, 634.
Altare spiritaliter fidem accipere debemus. III, 1242. Altare Dei cor nostrum. VII, 280.
Altercandi studium damnatur. III, 1308.
Alternantia in creatura mutabili movere nos non debent. VI, 131.
Altitudo. Nullum corpus est quod longitudine, latitudine, et altitudine careat. I, 1038, 1048. Altitudo corporis, aliaeque dimensiones explicantur. I, 1038. Altitudo spiritalis. IV, 1728.
Altus est Deus, et ab humilibus contingitur. IV, 947, 1205.
Alypius Thagaste oriundus. I, 724, parentibus primatibus municipalibus. I, 724, corporis statura brevis. I, 967. Alypii cognatus Romanianus. II, 110. Alypius, natu minor Augustino. I, 724. Augustino amicissimus a primis annis. I, 724, ab eoque frater cordis sui dictus. I, 766. Alypius Augustini Thagaste et Carthagine in Rhetorica auditor. I, 724. Alypius a minori aetate magnam virtutis indolem praeferebat. I, 724. Carthagine ut fur apprehenditur, sed mox liberatur. I, 726, Carthagine spectaculis deditus, a Circensium insania revocatur objurgatione Augustini. I, 725; Romam venit ante Augustinum ut jus discat. I, 726. Alypius fortissimus domitor corporis Italicum glaciale solum nudo pede obterit insolito ausu. I, 769. Spectaculorum gladiatoriorum amore incredibili, incredibiliter abreptus est. I, 726. Manichaeorum superstitione cum Augustino involvitur. I, 726.
Alypius Mediolanum cum Augustino proficiscitur. I, 727, continentissime vivit. I, 730. Augustinum ab uxore ducenda prohibet, quo simul sapientiae libere vacent. I, 730. Assessoris munere tertium fungitur. I, 727, 754. Dum assidet Comiti largitionum Italicianarum, ejus integritas a potentissimo [Col. 0060] senatore, et pollicitationibus et minis tentatur. I, 727. Alypius abstinet se ab aerarii Praetoriani usu prae justitiae amore. I, 727.
Alypius putat credi a Catholicis non esse in Christo animam et mentem hominis, ideoque ad fidem pigre movetur. At postea errorem hunc Appollinaristarum esse intelligit. I, 746. Alypius, Augustini ad Deum conversi proposito bono sese adjungit. I, 761. Alypius secedit cum illo in agrum Cassisiacum, catechumenus cum catechumeno. I, 766. Disputat cum Augustino de finibus bonorum et malorum. I, 732. Christi nomen litterariis illis lucubrationibus inseri dedignatur, sed postea resipiscit. I, 766. Illic Augustino suam operam confert in edendis libris, de Ordine, et de Academicis; interlocutoris personam in istis ita sustinens, ut ipsa ejus verba sint, quae litteris mandata fuerunt. I, 908. Alypius remeat Mediolanum nomen inter baptizandos cum Augustino daturus. I, 769. Alypius baptizatur. IV, 169.
Alypius Thagastensis episcopus. IX, 697, 700. Alypium papam et fratrem salutat Hieronymus. II, 156. Ad Alypium Eusebii episcopi Constantinopolitani historiam mittit Paulinus. II, 212, mittit et panem unum. II, 100. Alypium quanti Augustinus aestimaret. II, 90. Alypius ob abdicationem saeculi, ob repulsam carnis et sanguinis, et solitudinem laudatus. II, 95. Alypii historiam Augustinus Paulino scripturum se spondet. II, 110. Alypius ad Sixtum rescribit. II, 867. Alypius et Augustinus Julianam et ejus familiam bonis moribus imbuerunt. II, 848. Alypio et Augustino cohortantibus, nuptiis jam paratis nuntium remisit Demetrias. II, 848. Alypius benignissime ac sincerissime acceptus a Bonifacio Papa. X, 549. In Alypium multa contumeliosa et indigna clamarunt Hypponenses cum Pinianum ad presbyterium postulabant. II, 477. 481. Juliani calumnia in Alypium. X, 1065, 1066. Alypius vernula peccatorum Augustini a Juliano dictus. X, 1053. Augustinus Alypio verborum, Alypius Augustino rerum magister effectus est, professione ipsius Augustini. I, 1007.
Amaccura. IX, 221.
Amalech, interpretatur Populus linguens. IV, 1053.
Aman, interpretatur Frater ejus. IV, 1110.
Amaricantes. IV, 88, 796, 816, 1750.
Amaritudo. Quocumque se converterit anima, in terrenis rebus amaritudinem invenit: unde dulcescat non habet, nisi levet se ad Deum. IV, 1085, 1086. Amaritudines dulcedini vitae temporalis cur Deus miscet. IV, 1213, 1793. Amaritudines miscet Deus delectationibus etiam innocentibus, ut amorem non habeamus nisi vitae aeternae. IV, 458.
Ambacum Propheta quid quando prophetavit non invenitur. VII, 587.
Ambitiosorum miseria. I, 724.
Ambivius episcopus. II, 759, 778.
Ambrosius episcopus Mediolanensis. X, 866, laudatur. I, 717. Caelibatus ejus, occupationes et studia. I, 720, 721. Ambrosius in litteris saecularibus et ecclesiasticis eruditus. X, 1157. Omni die Dominico verbum Dei tractat ad populum. I, 721. Ambrosius diligitur a Monnica perinde atque Angelus Dei. I, 719. Ambrosius benigne excipit Augustinum, qui studiose ipsum concionantem audit. I, 717. Ambrosius, consulenti Augustino quid potissimum de Scripturis legere debeat, quo sese ad baptismum comparet, Isaiam praescribit. I, 769. Augustinus per Ambrosium conversus et baptizatus. X, 645. Ambrosii ore potissimum Deus Augustinum ab errore liberavit, et per illius ministerium gratiam salutaris baptismi huic indulsit. II, 152, 620.
Ambrosii persecutio. II, 177. Ambrosius persecutionem a Justina Augusta Ariana patitur. I, 770. Excubat plebs in Ecclesia mori parata cum Episcopo. I, 770. Tunc Hymni et Psalmi ut canerentur secundum morem Orientalium partium, ne populus maeroris taedio tabesceret, institutum est, et ex illo retentum. I, 770.
Ambrosius synaxes ad memorias martyrum prohibet. I, 719. Ambrosius corpora SS. Protasii et Gervasii divinitus detegit. I, 770; VII, 761; IX, 430. Ambrosium adhuc vivum, obsecrabant daemones ut sibi parceret. VI, 608. Ambrosius in observando sabbati jejunio, servandum esse morem Ecclesiae in qua quisque versatur, respondit. II, 151, 201.
Ambrosii dilectione Paulinus ad fidem innutritus est. II, 102. Ambrosium Paulinus patrem suum vocat. II, 102. Ambrosii presbyter censetur Paulinus. II, 102.
Ambrosii mors contigit an. CCCXCVII, 4. April. II, 151, 152. Notas vide.
Ambrosius haereticorum expugnator. X, 1368. Ambrosius Pelagio opponitur. X, 381. Ambrosii doctrina opposita Pelagianis. X, 681. Ambrosius peccatum originale agnovit. X, 1052, 1157. Neminem sine peccato esse docuit. X, 284. Ambrosii sententia pro peccato originali. X, 378, 409. Ambrosii testimonia contra Pelagianos. X, 632. Ambrosii doctrina tribus Juliani erroribus opposita. X, 674, 675. Ambrosii fidem et purissimum in Scripturis sensum, ne inimicus quidem, [Col. 0061] teste Pelagio, ausus est reprehendere. X, 1052. Ambrosium, si viveret, primum seipsum, deinde caeteros emendaturum in materia de peccato originali, dicebat Julianus. X, 1408, 1414. Ambrosius quamlibet sanctus nequaquam auctoritati Scripturae canonicae comparandus. X, 381.
Ambrosius inter scriptores Ecclesiasticos flos quidam enituisse speciosus, dicitur a Pelagio. 1228, 1230. Ambrosius Pelagii ore magnopere laudatus. X, 381, 383, 384, 409, 410, 436, 445, 466, 632, 661, 671, 695, 1070, 1080, 1157, 1274, 1345, 1378, 1402, 1411, 1412.
Ambrosius Mariae virginitatem defendebat. X, 445. Hanc ob rem Manichaeus a Joviniano appellatus. X, 445. Ambrosius scripsit contra eos qui Dominum profecisse de libris Platonis contendebant. II, 125. Ambrosii de Christi justitia sensus. X, 1084. Ambrosii sententiam de videndo Deo amplectitur Augustinus II, 620. Ad veteris legis interpretationem quasi regulam commendans, saepe inter concionandum dicebat, Littera occidit; Spiritus autem vivificat. I, 722 Ambrosius interpretationem Origenis in quibusdam sequutus est. II, 261.
Ambrosii expositio in Isaiam. X, 632, 633, 634, 647. In psalmum XLVIII. X, 646. In librum Tobiae. VI, 579. In Lucam. X, 645, 1024. Ambrosii lib. de Isaac et Anima. X, 671. De Sacramento regenerationis seu de philosophia. X, 683, 687, 690. Apologia prophetae David. X, 632, 645, 1024. Ambrosii liber de Fuga saeculi. X, 633, 634, 689, 1003. de Arca Noe. X, 632, 674. De Bono mortis. X, 635. Liber I. De Poenitentia contra Jovinianos. X, 632. Lib. de Paradiso. X, 682, 688.
Ambrosiani versus. I, 777.
Ambrosiana Basilica. I, 770.
Ambulare secundum carnem et secundum spiritum. V, 846. Ambulare non secundum hominem, sed secundum Deum. VI, 356. Ambulare nostrum, est fervere in itineribus bonorum operum. IV, 290. Ambulare viam pigrius melius est, quam praeter viam fortiter currere. IV, 259. Ambulans in via fidei, perducitur ad speciem. IV, 1854.
Amen vox hebraea. III, 1694. Quare non est interpretata. III, 1694. Quid significet. Ibid. Amen, idem ac verum est. V, 1633. Amen interpretatur verum, non quomodocumque, sed mystica religione. VIII, 313. Amen, ad invocationes Antistitum respondet populus. VI, 320. Amen, fideles Eucharistiam accipientes respondent. V, 1247, 1469. Amen et halleluia diebus Passionis et Resurrectionis Dominicae per totum mundum canitur. IV, 177. Amen et halleluia propter sanctiorem auctoritatem servata sunt. III, 42. Amen et halleluia tota erit beatorum actio. V, 1530. Amen amen ad aliquid affirmandum assumitur. III, 649.
Amicitia quid sit. VI, 22; X, 550. Amicitia est rerum humanarum et divinarum cum benevolentia et caritate consensio. I, 941; II. 1071. Amicitia mutuo amore constat. VI, 173. Amicitia similibus moribus confit. III. 243. Amicitia vera ex caritate aeternitatis et veritatis manat. II. 667. Non est vera amicitia, nisi eam Deus adglutinet inter ipsi haerentes caritate. I, 696. Amicitia nusquam nisi in Christo fidelis est. X, 550. Illa est lex amicitiae justissima, ut sicut non minus, ita non plus quisque amicum, quam seipsum diligat. I, 873.
Amicitia nullius repudianda. VI, 82. Amicitia hominis parum prodest, et quandoque multum nocet: secure optatur amicitia Christi. IV, 1718. Amicitia offerenda his qui eam a nobis petere non audent. VI, 83. Illum in amicitiam receptum possumus dicere, cui omnia consilia nostra refundere audeamus. VI, 83. Temerarium benevolentiae judicium cavendum est erga eum, cujus nonnisi bona statim apparent. VI, 83. Ab animo non repellendus, cujus primo non nisi mala innotescunt. VI, 83. Sine fide de amicitia non constat. VI, 173. Amicitiae amor amat quod non videtur. V, 1692.
Amicitia alia consuetudinis, alia rationis. V, 1691. Amicitia an propter se solum petenda sit. VI, 21. Amicitiae amor sit gratuitus. V, 1692. Amicitia non pensanda temporalibus commodis, sed gratuito amore putanda. II, 667. Amicitia pereunte, connubiorum, cognationum et affinitatum vincula in animo non servabuntur. VI, 173. Amicitia simulata nihil amarius. VII, 632. Amicitia res plena timoris et sollicitudinis. VII, 634.
Amicitia malorum inimica. I, 682. Amicitia mundi hujus, fornicatio est a Deo. I, 670. Amicitias civium Babyloniae cum affectas, vide ne incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. IV, 1768. Miser est omnis animus vinctus amicitia rerum mortalium. I, 697.
Amicum nihil est homini sine homine amico in quibuslibet rebus humanis. II, 495. Bene quidam dixit de amico suo, Dimidium animae meae. I, 698. Amicus nullus inter iniquos. IV, 1179. Amicum ille veraciter amat, qui Deum amat in amico, aut quia est in illo, aut ut sit in illo. V, 1472. Amicum propter Deum amat, qui Dei amorem amat [Col. 0062] in amico. VIII, 451. Amicus amicum in Deo certius habet. II, 72. Solus nullum earum amittit, cui omnes in illo cari sunt qui non amittitur. I, 699. Beatus qui amat Deum et amicum in Deo, et inimicum propter Deum. I, 699. Amici veri indicium, si in religione consentit. I, 941. Amici non sunt, qui in rebus tantum humanis consentiunt. II, 1072. Inconstantia ejus qui ex caritate amicus est non timenda. II, 250.
Amicorum verorum et bonorum fides non ficta et mutua dilectio consolatur nos in hac vita. VII, 634. Amici objurgare metuentes, plerumque minus utiles quam inimici jurgantes. II, 247. Amicus ne admoneat amicum, verecundia impedire non debet. II, 671. Amicus non omnis qui parcit, nec omnis qui verberat, inimicus. II, 323. Nihil sic probat amicum, quemadmodum oneris amici portatio. VI, 80. Amicorum vitia non amanda. V, 325. Amicus malum suadens. V, 501. Amici et boni ad bonum, et mali ad malum, multum valent. V, 537. Amicus hominis veraciter esse non potest, nisi fuerit ipsius primitus veritatis. II, 667. Amicus recti non est, qui mallet id quod rectum est non juberi. IV, 823.
Amicus et inimicus nunc vix dignoscitur. V, 322. Amici bona voluntas non videtur, sed creditur. VI, 171. Nec benevolentia ejus nobis constat sine fide. VI, 171.
Amici mors amara, amarior mutatio. VII, 635. Quid in morte amicorum vere consolatur. VII, 635. Prodest aliquid, cognoscere quae amara et tristia sunt erga carissimos nostros. II. 365.
Amicus Dei non efficitur quisquam nisi purgatissimis moribus et sincera caritate. III, 175. Si voluntatem Dei nosse quisquam desiderat, fiat amicus Deo. III, 175.
Amicus media nocte interpellatus ut det tres panes ad reficiendum amicum. V, 619. Amissionem rerum quas habet natura, devitat. III, 386. In amissione rerum temporalium, nihil perit sanctis. VII, 23.
Amisisse aliquid dicitur, qui speratum non acceperit. III, 355.
Ammanitae ex Lot propagati. III, 762.
Amedera. IX, 221.
Ammon interpretatur Filius populi mei, sive Filius maeroris. III, 818; IV, 1053.
Ammonianus episcopus. X, 652, 663.
Ammonius medicus. VII, 761.
Amo. Amare, quid sit. VI, 23. Non amamus aliquid nisi pulchrum. I, 701, 1183. Amat homo unde se putat fieri beatum. VI, 672. Amari incognita an possint. VIII, 952, 954, 971, 873, 974, 910. Qui amat, non laborat. III, 1741. Non omnia quibus utendum est diligenda sunt. III, 27. Quod amas ad tempus, aut subducitur tibi, aut subduceris illi. V, 1653. Sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. VI, 156, 265. In saeculo non est quod possit amare Christianus. VI, 679.
Amatoria patriae nostrae cantanda, non vetera. IV, 807.
Amatores lubrici, ut sint formosi fallaces, non curant reprehensores veraces. IV, 282.
Amate Deum, nihil melius invenitis. V, 1531. Ad amorem Dei, magnum incitamentum ex Christi incarnatione ductum. VI, 314, 339. Vide Amor. Amari Deus non potest, nisi habeatur. V, 211. Deus continuo cum amatur, habetur. V, 211. Amandus Deus super parentes. V, 1512. Amandus est Deus gratis. V, 905, 1646. Amare Deum gratis, pietas est. V, 568. Amare gratis Deum, quid sit. IV, 626, 658, 265, 1404, 1745. Amare Deum gratis hoc est, de Deo Deum sperare. ipse sufficit tibi, praeter illum nihil sufficit tibi. V, 1469. Si adhuc propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times. III, 2049. Vide Caritas, Dilectio. Id quod nihil est aliud habere quam nosse, non potest deesse dum amatur. VI, 23. Praeceptum diligendi Deum toto corde, nullam vitae nostrae partem relinquit, quae vacare debeat. III, 27. Amor iste fluvio comparatur. III, 27.
Amandus Deus propter ipsum, et proximus propter Deum. V, 1472. Amare aliquem hominem pro Christo, adulterium est. III, 1497. Amamus Deum de Deo. V, 210, 923. Novit Deus in unoquoque nostrum, et odisse quod fecimus, et amare quod fecit. III, 1923. Amat Deus suum, etiam in vitiosis, vel sanatione beneficium, vel damnatione judicium. III, 1923. Quantum nos Deus, et quales dilexerit, cur necesse est cognoscere. VIII, 888.
Amat recte proximum qui agit etiam ut ipse toto corde, tota anima, tota mente Deum diligat. III, 27. Qui diligit fratrem, Deum diligit, quare. VIII, 957, 958. Quinam et proximum et seipsos juste diligunt. VIII, 956. Amare non sic debemus homines, quomodo gulosi turdos. III. 2038. Amamus homines in quibus est aliqua scintilla caritatis, et e contra. III, 1405. Unde amatur aliquis qui putatur justus, et non est. VIII, 966. Bonos imitare, malos tolera, omnes ama. VI, 347. Amandi nondum justi, ut sint; qui jam sunt, ardentius diligendi. VI, 344. Quid in his diligendum. VI, 348. Animus plus amatur quam corpus, etiam in alio homine. II 1420. Non opus est ut qui amat, excitetur ad opem [Col. 0063] amico ferendam. II, 1750. Amari cupiebat Augustinus non in se, sed in Christo. II, 1425. Amari et superiores ab inferioribus amant. VI, 315. Amare. Vide Amor.
Amat semper se et suum corpus homo. III, 27, 29. Praecipiendus est modus homini quo se et corpus suum diligat. III, 28. Amare se, et negare se. V, 1456
Amas caritate, quidquid bene amas. V, 160. Vide Amicitia, Amor, Diligere. Tanto sumus dilectione pleniores, quanto saniores sumus a tumore superbiae. VIII, 957, 958.
Amandi inferiora modus. V, 1654. Amarus factus mundus, amari non desinit. V, 1419. Amor mundi si habitet, non est qua intret amor Dei. III, 1993. Amando Deum efficimur Dii: amando mundum, dicimur mundus. V, 678.
Amor pondus est, quo animus fertur quocumque fertur I, 848; II, 677; VII, 342. Amor hoc animis, quod pondus est corporibus. II, 212, 213. Amor manus animae. V, 694. Pes animae. IV, 124. Amore anima movetur tamquam ad locum quo tendit. IV, 124. Amor cursus est. IV, 441. Amor vacare non potest. IV, 260, 1618. In eo quod amatur, aut non laboratur, aut et labor amatur. VI, 448. Amor a dolore an vacare possit. IV, 398. Amoris vulnus. V, 1366.
Amor omnia saeva et immania prorsus facilia et prope nulla efficit. V, 444. Amore dura quaeque mitescunt. V, 444. Amore trahitur animus. III, 1608. Nihil est tam ferreum atque durum, quod non amoris igne vincatur. I, 1328. Nulla major ad amorem invitatio, quam praevenire amando. VI, 314. Amor ipse an amandus est. VI, 23. Amor ipse quo bene amatur quod amandum est, ordinate amandus. VII, 467. Amor ipse amatur. VII, 341. Amoris vicissitudo in amato quaeritur. V, 211. Iis rebus maxime animum solemus intendere quas amamus. I, 1184. Quando quisque quod amat, habere videtur, felix vocatur: vere autem felix est, non si habeat quod amat, sed si id amet quod amandum est. IV, 202. Amate, sed quid ametis videte. IV, 260. Nihil aliud curae esse debet quomodo vivatur, nisi ut quod amandum est eligatur. V, 585. Amor animae. Vide Anima. Amor ad omne recte factum, et ad omne peccatum amor et timor ducit. IV, 1026. Ex amore suo quisque vivit, vel bene, vel male. VIII, 228. In hac vita virtus non est, nisi diligere quod diligendum est. II, 671, 673. Amor cum pravus est, vocatur cupiditas aut libido; cum autem rectus, dilectio vel caritas. IV, 124. Amor et dilectio non differunt. VII, 410.
Amor aut ascendit aut descendit. IV, 1629. Non praecipitur amor nisi Dei et proximi. III, 27. Amor Dei et proximi finis et plenitudo Scripturae. III, 34. Amor verus quo ordine comparetur. V, 1654.
Amari se jubet Deus ab homine; et nisi faciat, minatur ingentes miserias. I, 663. Summo amore ad Deum tendere jubemur. I, 1316. Quia novit Deus hoc nobis prodesse ut amemus eum, laudando se, amabilem se facit. IV, 1869. Deus sagittat cor amantis, ut adjuvet amantem; sagittat, ut faciat amantem. IV, 1599. Virtus ad beatam vitam ducens nihil omnino nisi summus amor Dei. I, 1322. Omnia nobis dicunt ut Deum amemus; nec cessant dicere omnibus, ut sint inexcusabiles. I, 782. Ad amorem Dei excitat mundi pulchritudo. IV, 1887, 1892.
Amor Dei ex toto corde est cultus Dei, vera religio, recta pietas, debita servitus. VII, 281. Pietas cultus Dei est, nec colitur ille nisi amando. II, 556. Summa et vera sapientia est in praecepto illo primo, Diliges, etc. II, 556. Amor suavissimum Deo incensum. VII, 279. Amor, gemitus columbae. III, 1425. Amantium mustum sunt piae lacrymae contribulatorum. IV, 1064. Nec amor noster erga Deum sine spe est, nec sine amor spes, nec utrumque sine fide. VI, 232. Qui recte amat, recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit et sperat. VI, 286. Melior est animus cum obliviscitur sui prae caritate Dei. I, 1308. Deus praecipue et solus diligendus, quia nihil eo melius. II. 672. Modus amandi Deum est sine modo amare, ex epist. Severi. II, 419. Non possumus metiri, ut sciamus quantum desit nobis amoris ad id quod sat est. I, 848. Totum exigit te, qui fecit te. V, 212.
Amor dei gratuitus spem mercedis non tollit. V, 1483. Sicut pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt. IV, 1432. Amore casto colendus est Deus. IV, 626, 658, 928, 1404. Minus Deum amat, qui cum Deo aliquid amat, quod non propter Deum amat. I, 796. Quod non propter se amatur, non amatur. I, 881. Castus timor venit de amore. IV, 1682. Timore non perit amor, ubi castus est timor. IV, 1592. Amor causa cur bonum recte fiat. X, 586, 788. Amat Deum omne quod potest amare, sive sciens sive nesciens. I, 869. Amare Deum plene non possumus, quia eum non videmus, IV, 1892. Quem cognoscere volumus prius plena caritate diligamus. I, 1331.
Amor Deum facit praesentem. II, 672. Amor Dei facit ut mors non modo contemnatur, sed etiam desideretur. Qui solum Deum amat et proximum propter Deum invictus est. III. 160. Ibi est locus quietis imperturbabilis, ubi non deseritur [Col. 0064] amor, si ipse non deserit I, 701. Stans in terra, in caelo es, si diligas Deum. IV, 1085. Amando, cor ad Deum levatur. IV, 1085. Quanto plus amaveris, tanto plus adscendes. IV, 1063. Amando Deum adscendis, amando saeculum cadis. IV, 1667. Nondum coepit esse amator Dei, qui eligeret in affluentia bonorum saecularium semper esse, et faciem Dei non videre. IV, 1089. Necesse est ut parum diligat Deum, qui non ab illo, sed a se ipso bonum se arbitratur effectum. II, 576. Amore Dei nolle laborare, quam pudendum. VI, 448. Amore petitur, amore quaeritur, amore pulsatur, amore revelatur, amore denique in eo quod revelatum fuerit permanetur. I, 1325.
Amorem Dei non donat, nisi ipse Deus, nec aliter nisi per Christum. VII, 730. Non amaretur Deus nisi per Spiritum sanctum. I, 745, 848. Quo nisi Deo plenus est, qui plenus est dilectione. VIII, 968. Quis veraciter laudat, nisi qui sinceriter amat? II, 557. Libere laudas, quod laudando amas. IV, 1745. Amor in Deum tum apparet, si amantur lucra Dei. V, 1358. Agendum est ut caeteri nobiscum Deum ament. IV, 929. Amor Dei principium civitatis caelestis, amor sui principium terrenae. VII, 436.
Amor Dei in homines commendatur. VI, 314, Amat semper Deus, sive blandiatur sive minetur. VIII, 964. Amoris Christi erga sponsam pignora, Spiritus sanctus et sanguis. IV, 1170. De solo amore Christi in nos certi sumus. IV, 1292. Unde probari queat, an Christus ametur. IV, 1681.
Amanti Deum nec temporalium poenarum, nec imperialium legum, nec gehennarum timor est necessarius. II, 803. Amor Christianus Deo, humanus timor regibus debetur. IX, 45. Si omnes humanae actionis motus ad Dei et proximi amorem referamus, mundabimur. I, 1186. Dilectionis Dei virtute homo inferiora ordinat, nec ab eis sordidatur. I, 1187.
Amor proximi. Vita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum diligitur Deus et proximus. II, 525, 557. Anima tenet ordinem, seipsa tota diligens quod supra se est, id est Deum; socias autem animas, tanquam seipsam. I, 1187. Non diligis proximum tanquam teipsum, si non ad bonum, ad quod ipse tendis, adducis. I, 1332. Si placent animae, in Deo amentur et ad eum rapiantur. I, 702. Disce amare in creatura Creatorem, et in factura Factorem, ne teneat te quod ab illo factum est, et amittas eum a quo et ipse factus es. IV, 439.
Amandus homo secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere. IV, 1816. Proximum sicut seipsum diligit, qui eum ad similem Dei dilectionem quantum inest perduducit. II, 499. Regula dilectionis proximi est, ut quae sibi quisque vult bona provenire, et illi velit; et quae sibi accidere mala non vult, et illi nolit. III, 161. Qui diligit proximum, agit quantum potest, ut salvus corpore salvusque animo sit; quodque ad animam pertinet, ut primo timeat, deinde diligat Deum. I, 1334. Cum omnibus quos pariter diligit homo prodesse non possit, nisi conjunctioribus prodesse malit, injustus est. III, 163. Non sic ab homine homo diligendus est, ut diliguntur affines et cives, propter necessitudines temporales, quas odisse oportet. III, 161. Amare hominem, ut ex eo aliquid temporalis voluptatis aut commodi capias, foedum et detestabile vitium est. III, 161. Facile est malos odisse, quia mali sunt; rarum eos diligere, quia homines sunt. II, 654. Praecepto de diligendo Deo et proximo, non litterae philosophorum, non leges civitatum comparandae. II. 524. Hominem recte diligere non novit, quisquis eum non diligit qui hominem fecit. II, 1072. Illud maxime timendum est, ne se quisquam credat, contempto proximo, ad Deum quem diligit esse venturum. I, 1332. Nullus certior gradus ad amorem Dei, quam hominis erga hominem caritas. I, 1187, 1331. In amore proximi; sunt quasi cunabula caritatis Dei. I, 1187.
Amor hominis in hominem alius rectus, alius perversus. V, 1690. Amoris liciti gradus. V, 1690. Amor parentum. V, 1512, Uxoris. V, 501, 1513, Filiorum. V, 566, 1513. Inhumanum est non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est. I, 161. Amemus Dominum, amemus Ecclesiam ejus; illum sicut patrem, istam sicut matrem. IV, 1140.
Amor inimicorum. Cur Dominus praeceperit diligendos inimicos, et odio habendos parentes et filios. I, 615. Qui inimicum odit, is odio se ipse gravius vastat, quam aut inimicum vastet, aut ab inimico vastetur. I, 674.
Amores duo, socialis et privatus. III, 437. Amores omnes prius sunt in hominibus de se, et sic de alia re. V, 1654. Qui se diligit, non aliud esse vult quam beatus. VII, 279. Solus se novit diligere, qui Deum diligit. I, 1331. Se spiritaliter diligit, qui ex toto quod in eo vivit, Deum diligit. I, 132. Nisi diligat Deum, nemo diligit se ipsum. II, 499, 768. Timeri et amari velle ab hominibus non propter Deum, misera vita est et foeda jactantia. I, 803. Duo tantum praecepta [Col. 0065] caritatis data sunt, quia homo et Deum et seipsum eadem dilectione diligit. II, 672. Amor sui non diu subsistit in se, sed cito in vanis evanescit. V, 585. Sibi placentes multum Deo displicent. I, 806. Animus si placet sibi, tanto fit minor. quanto se cupit esse majorem. I, 1308. Amor sui perversus, verius est sui contemptus. V, 1457. Amor sui, causa cur a Deo ad infima deflectitur. VIII, 1006, 1007. Amor sui prima hominis perditio. V, 585. Amor privatus et superbia, fontes malorum. III, 436. Amor sui animam turbat. VII, 396.
Amor Dei et amor saeculi opponuntur. V, 482, 633, 694, 1512. Amandus est solus Deus; omnis vero iste mundus, id est, omnia sensibilia contemnenda, utendum autem his ad vitae necessitatem. I, 1327. Creatura si diligatur ab homine qui negligit Deum, fit poenalis dilectori suo. I, 138. Amor Dei, amor proximi caritas dicitur; amor mundi, amor hujus saeculi cupiditas dicitur. IV, 260. Vitia quae sunt in amore. VII, 632. Amor rerum vanarum et noxiarum poena primi peccati. VII, 784. Amor rerum inordinatus, non ipsa res in vitio. VII, 356. Peccatum ipsum non amatur, sed ipse inordinatus amor creaturae est peccatum. V, 143. Amor saeculi non compatitur amorem Dei. V, 694. Amor Dei minuit amorem creaturae, et e contra. III, 1647, 1691. Amor temporalium rerum non expugnatur nisi aliqua suavitate aeternarum. I, 1190. Amor rerum terrenarum viscum est pennarum spiritalium. V, 646, 1415. Amas saeculum, absorbebit te; amatores suos vorare novit, non portare. V, 482. Amore eorum quae forinsecus sentiuntur, computrescunt interiora. III, 845. Amore subduntur homines creaturis, et subditi judicare non possunt. I, 783. Deus jubet nos tolerare, non amare praesentia. IV, 251. Amore rerum etiam concessarum aedificatur foenum, stipula, etc. IV, 1045. Amando res noxias miseri; habendo, miseriores. IV, 202. Propitius Deus, cum male amamus, negat quod amamus; iratus dat amanti quod male amat. IV, 202. Cum id amamus, quod vult Deus ut amemus, procul dubio daturus est nobis. IV, 202. Amor mundi laboriosus. I, 1186. Amorem perniciosissimum rerum corporearum vera et divina philosophia monet frenare. II, 63. Quae remedia contra amorem rerum vanarum et noxiarum Deus opposuit. VII, 785. Amorem suum ab eo quod abesse a se invito potest, disjungere nititur Augustinus. II, 63.
Amor utilis, et amor noxius. V, 1654. Amor illicitus. V, 1530. Amor tartareus. IV, 1816. Deum esse amorem turpis et vitio favens finxit libido. VIII, 374. Amoris impuri vis. V, 584, 883. Amor turpis quantas molestias habet. IV, 1331. Amor immundus in ima praecipitat, amor sanctus ad superna levat. IV, 1618. Quisquis amat carnaliter, necesse est ut cum zelo pestifero amet: at amor sapientiae sine zelo. IV, 310. Amori corporeo cum animus moritur, dulce vivit. II, 72.
Amando bonum, nos meliores efficimur. IV, 1869. Tales sunt homines, quales sunt amores. V, 584. Non faciunt bonos vel malos mores, nisi boni vel mali amores. II, 672; V, 1417. Amores duo contrarii possunt esse in homine. VII, 341.
Amor egenus et indignus ita diligit, ut rebus quas diligit, subjiciatur. III, 251. Amor est gratior non profluens ex indigentia. VI, 315.
Amor justitiae castus, unde probatur. V, 965. Vide Timor. Amor justitiae, non poenae timor, innocentiam parit. IV, 1190. Amore lex impletur, non timore. V, 199, 1171. Amore et timore differunt homo novus et vetus, et utrumque Testamentum. V, 81, 207. Amor inflammat, timor humiliat. IV, 1027. Ex ipsius amoris vario affectu virtus quadripartita. I, 1322, 1330. Vide Dilectio, Testamentum, Lex, Caritas, Homo, Odium.
Amorrhaei, interpretantur Amaricantes. IV, 1750.
Amos Propheta quid et quo tempore praedixit. VII, 583, 585. Amos prophetae eloquentia quam sana. III, 96.
Ampelius episcopus. II, 759, 780.
Amphitheatrum. V, 334, 1026. Amphitheatrum ludorum gladiatoriorum. I, 726. Amphitheatri cruenta certamina. VI, 639.
Amphionis fabula. VII, 570.
Amplitudo quid sit. VI, 22.
Amsanti vallis. X, 1069.
Amulius frater Numitoris. VII, 577, 578, expulso fratre Albae regnavit. VII, 91. Amulius decimus quartus ab Aenea rex in Latio. VII, 577.
Amurca, oleum. V, 121, 137.
Amyntas octavus decimus rex Assyriorum. VII, 569.
Ἀναβαδμοὶ quid sint. IV, 415, 1596.
Anachoretarum institutum laudatur. I, 1338.
Analogia quid. V, 364; VIII, 69.
Ananiae et uxoris ejus saluti spiritali, morte corporali consulebat Petrus. IX, 84; haec correptio non fuit severior. V, 799. Ananiae et Sapphirae credendum est quod post hanc [Col. 0066] vitam perpecerit Deus. V, 799.
Ἀνάστασις suscitatio, ἐξάναστασις resurrectio. III, 487.
Anastasius Pontifex Romanus. IX, 300. Anastasio Papae Ruffinus libellum obtulit. II, 719.
Anastasius episcopus Maximianista. IV, 376.
Anathema unde dictum et quid significet. III, 510.
Anathematizare mortuum Caecilianum paratus Augustinus, si crimina in eum objecta probentur. II, 794.
Anatomicam artem continet ars medicinalis. X, 528.
Anatomici medici. VII, 791.
Anaunenses clerici (Sisinnius, Martyrius et Alexander) a Gentilibus occisi. II, 536.
Anaxagoras auditor Anaximenis. X, 776. Quid de rerum causis sensit. VII, 226. Solem esse lapidem ardentem non vero deum dixit. VII, 601. Mentem deum esse dicit. II, 442, 443.
Anaximander auditor et successor Thaletis. VII, 226, quo tempore claruit. VII, 582. Quid sensit de rerum principiis. VII, 226. Mundos innumerabiles admisit. VII, 226.
Anaximenes discipulus et successor Anaximandri. VII, 226, quo tempore claruit. VII, 582. Aerem deum esse credidit. I, 782; II, 443. Aeri infinito rerum causas tribuit. VII, 226. Anaximenes deos ex aere ortos credidit. VII, 226. Contra Anaximenis et Anaxagorae sententiam de Deo Cicero disputat. II, 443, 444.
Anchises pater Aeneae. VII, 81.
Ancilla et servi nos sumus. IV, 1633.
Anconae exstructa memoriae Stephani ante ipsius corporis detectionem. V, 1445.
Ancones et Auconisci. III, 764.
Ancus Marcius rex apud Romanos. VII, 92, 582; rex quintus. VII, 591.
Andabatarum mos. X, 1057.
Andreas. Apocrypha Scripturae sub nominibus Andreae et Joannis. VIII, 626.
Andreas ex insula Capraria (monachus). II, 189.
Androgyni seu hermaphroditi. III, 294; VII, 486.
Andromache Hectoris uxor a Pyrrho in Graeciam abducta, eique nupta. VII, 88.
Andromeda uxor Persei, in caelum post mortem recepta. VII, 572. Stella nomine Andromedae appellata. VII, 572.
Anebon Aegyptius, ad quem scripsit Porphyrius ut de diversitate daemonum doceretur. VII, 288.
Angulus copulans duos parietes Christus. IV, 712, 1222.
Angusta via ambulandum est, ut concupiscentiae carnis exuantur. IV, 682. Angustatus es in terra, migra in caelum. IV, 1736.
Angelorum nomen latius acceptum. I, 602. Angeli, latine nuntii. III, 1596; V, 64, 230, 691; VII, 468. Angelus, latine nuntius, officii nomen est, non naturae. IV, 1348, 1757; V, 64. Angelus, natura spiritus est; cum mittitur, fit angelus. IV, 1348. Angeli, spiritus rationales, caelestibus corporibus praesidentes. VI, 708.
Angelorum creatio. III, 222; per lucem primo die facta intelligitur. III, 228. Angeli non sunt coaeterni Deo, nec tamen passi vicissitudinem temporum. I, 831. An Angeli potuerint semper esse. VII, 363. Angeli de substantia Dei geniti, secundum Manichaeos. VIII, 308, et post Christum a Patre geniti. VIII, 581. Manichaeorum error de Angelis post Christum a Patre genitis, refellitur. VIII, 382.
Angeli quandonam creati sunt. VII, 324, 347. Angelorum creatio an anterior quam mundi. VII, 345. Angelorum creationem non evidenter expressit Scriptura. VII, 324, non tamen praetermisit Scriptura. VII, 324, 347. Angelica creatura prima omnium creata est. III, 326, quare. III, 326. Angelica natura dies est primitus conditus. III, 334. Angeli quomodo creati, aut Deo non coaeterni, si semper fuisse intelliguntur. VII, 364. De Angelorum creatione quibus conditionibus licet disputare. VII, 345.
Angelorum origo, informatio, et beatitudo, a Deo trino. VII, 338. Nihil melius instituit Deus quam Angelos. VII, 751. Angelorum pulchritudo. V, 136. In Angelis prima omnium creata est sapientia. III, 313. Angeli beati, sapientia creata. I, 831. Angelos Deus creavit simul eis et condens naturam et largiens gratiam. VII, 357. Angeli secundum aliquod temporis spatium, non prius fuerunt tenebrae. VII, 327. Angelos sanctos sine Dei amore nunquam fuisse credendum est. VII, 357. Angeli adhaeserunt continuo luci creanti. III, 317. Ex quo creati sunt Angeli ipsa Verbi aeternitate pia et sancta contemplatione perfruuntur. III, 270. An omnes Angeli aequalis felicitatis ab initio creati. VII, 329.
Angelorum cognitio matutina et vespertina. VII, 343. Quaenam Angelorum cognitio dicitur vespertina et matutina. III, 354, dies et vespera. III, 313. In Angelica cognitione dies vespera et mane. III, 315, 326, quomodo. III, 316, non tamen inde ignobilior ista cognitio. III, 316. Lucem creantem et se in illa viderunt Angeli in puncto creationis. III, 317, viderunt etiam se in se. III, 317. Angeli in ipso Verbo [Col. 0067] Dei prius noverunt rationes aeternas creaturarum, deinde in ipsis creaturis III, 313. Angelica cognitio in creatura non remanet, sed creaturam refert in laudem Dei. III, 313. Sexta repetitione Angelicae cognitionis matutinae et vespertinae, consummata est universa creatura. III, 313. Dies vespera et mane an simul in cognitione Angelica initio creationis et nunc. III, 316. Angeli non tantum in Deo norunt quod absconditum est, sed etiam hic eis apparet cum efficitur. III, 335. Angeli quomodo Deum Trinitatem cognoscunt. VII, 343. Angeli concordissima contemplatione Verbi Dei, sunt unus dies quam fecit Dominus. III, 313. Angeli creaturam melius norunt in Verbo, quam in ea ipsa. VII, 343. Ordo quo Angeli opera Dei noverunt. III, 317, 320. Angeli in Deo veritatem incommutabilem vident, et secundum eam suas dirigunt voluntates. III, 390. Angeli mysterium regni caelorum noverunt a saeculis. III, 354. Angeli cogitationes nostras, etiamsi nolimus, noverunt; nos autem ipsorum, nisi ostendantur, nosse non possumus. III, 473. Quomodo sensibilia cognoscunt. III, 269. Angeli unde temporalia et mutabilia certius noverunt. VII, 263. Angeli nunquam in futurorum cognitione falluntur. VII, 274, 275. Angelis numeratum est, quod homini videtur infinitum. IV, 1906. Angelis cognitio temporalium et mutabilium vilis est. VII, 263. Ineffabili modo de actibus suis aeternam veritatem tanquam legem incommutabilem consulunt. IV, 1009. Quomodo, veritatem Dei consulant. VI, 146. Angelis sive bonis, sive malis Deus loquitur multis modis. V, 102; quomodo iis loquatur. III, 391.
Angelorum omnium natura bona. VII, 349. Angelica natura ipso vitio quo misera est, optimam se institutam docet. VII, 753. Angeli natura mutabiles. I, 831; III, 133. Angeli mali, non a Deo mali sunt conditi, sed peccando facti sunt mali. VIII, 561, recedentes a summo bono. X, 819. Angeli cum libero arbitrio creati. VII, 751. Angelorum bonorum permansio, malorum casus, per liberum arbitrium. X, 932, 935. Quare Deus liberum arbitrium malis angelis non ademit, cum praesciret eos illo male usuros. VII, 751.
Angelorum genera duo secundum Porphyrium. VII, 303. Genus duplex Angelorum admittendum esse non habetur ex Scriptura. III, 439. Inter Angelos bonos et praevaricatores, vel praescientia, vel opere, Deus divisit. VII, 346. Angelorum diversitas non ex natura, sed ex voluntatibus et cupiditatibus. VII, 349, 353. Bonorum et malorum discretio quando facta. VII, 333. Angelorum societates duae, una bona, altera perversa, lucis et tenebrarum nomine declaratae. VII, 346. Angelorum bonorum et malorum discretionem significari aquarum discretarum nomine quidam putant. VII, 347, 348.
Angeli praevaricatores quatenus ante peccatum participes fuere sapientiae, non potest definiri. VII, 327. Angeli praevaricatores non obtinuerunt excellentiam sapientis beataeque vitae. VII, 327. Angeli praevaricatores an ante peccatum aliquam beatitudinem habuere, etsi non praesciam. VII, 329. Angeli praevaricatores aut minorem acceperunt gratiam, aut minus adjuti sunt quam qui steterunt. VII, 357 Quomodo Angeli qui steterunt amplius adjuti quam qui ceciderunt. VII, 357. Angeli quomodo extrinsecus adjuvantur. III, 391. Angelorum et hominum sic Deus ordinavit vitam, ut in ea prius ostenderet, quid posset eorum liberum arbitrium, deinde quid posset suae gratiae beneficium, justitiaeque judicium. X, 932. Angeli desertores immortales simul et mortui. VII, 402. Angeli mori potuerunt, quia peccare potuerunt. VIII, 767.
Angelicae ruinae causa, superbia. III, 435, 437, 441; IV, 1608, 1623; VII, 751. Angeli tanto minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. III, 1925. Angelorum lapsus nihil Deo nocuit. VI, 333. Tanto damnabilior judicata est Angelorum culpa, quanto sublimior erat eorum natura. III, 1925. Cur irreparabiliter cecidit Angelus. X, 1553. Cur nihil gratiae Deus iis reparandis contulit. III, 1925, 2122. In eorum locum succedet pars hominum reparata. VI, 246.
Angeli de paradiso spiritali ceciderunt. VII, 1419. Angeli peccantes in hujus aeris caliginem detrusi sunt. III, 730. Iis aer est velut carcer. VII, 346. Angeli desertores, et vitiatores, possessores ac consortes hominis peccatoris. VI, 245. Angeli reprobi, exterminatores et angeli iracundiae. III, 156, ultimi servi. III, 156; caro dicuntur. VII, 470; in secundam mortem post ultimum judicium sunt praecipitandi. VII, 402; communi orbis incendio non sunt consumendi. IV, 1313; sensu doloris non carebunt. VII, 402.
Angeli an habeant corpora. II, 355; VII, 467, 468. Angelorum corpora. I, 626; IV, 1094; V, 1262. Angelorum caro quo sensu dici possit. V, 1622. Angelorum corpus spiritale. VIII, 870. Qualia sint, in quibus apparuerunt corpora, et quomodo mentibus ingerant visiones, difficile explicatur. VI, 260; VII, 870. Angeli per verum corpus assumptum apparent. V, 104. In corporibus apparuerunt quae videri et [Col. 0068] tangi possent. VII, 468. Angeli cum sint spiritus, an corporaliter cum mulieribus possint coire. VII, 468. Angeli apud Abraham vere manducarunt. V, 1617. Angeli qui apparuerunt, cibos, non quia indigebant, sed quia volebant et poterant, sumpserunt. VII, 396. Angelus manducat non ex necessitate, sed ex potestate, et ut hominibus congruat. V, 1618. Deum in Angelis an et quomodo Abraham et Sara agnoverint. III, 557, 558. Angelus apparens vice Dei, Dominus appellatus. V, 65. Angelus gestans personam Dei apparuit Jacob. V, 57. Angelus luctans cum Jacob, et teneri se nolens, quid significet. V, 58. Angelus qui apparuit Manue significabat Christum. III, 824. Angeli animalia. VII, 267. Angelorum ministerio, vox Patris in monte, et species columbae visa, potuerunt fieri. II, 747. Per Angelum quandoque Deus loquitur. IV, 1395.
Angelorum beatitudo ex Deo solo. VII, 220, 275, 349, 353. Angeli Deo debent quod sunt quod vivunt, quod juste vivunt, quod beate vivunt. IV, 895. Angelis praeceptum dedit Deus ut laudent illum. IV, 1941. Angelus lux est, non in se ipso, sed in Deo. VII, 325. Angeli hinc beati, unde et nos, etiam secundum Platonicos. VII, 279. Angeli beati nunquam sunt peregrinati, sed ita formati, ut sine ullo defectu contemplationis, sine ullo intervallo mutationis, aeternitate et incommutabilitate Dei perfruantur. I, 831. Angeli eo beatiores, quod nunquam peregrinati sunt. VII, 323. Angeli in sublimibus sedibus non Deo coaeterni, sed de sua sempiterna felicitate securi. VII, 328, 329, 346, 357. Angeli aeternitate Dei sunt firmi, veritate certi, munere sancti. VII, 284. Angeli beati stabiles, non natura, sed voluntate, quia magis Deum quam se diligunt. I, 133. Angeli facti sunt de sua nunquam casura stabilitate securi. VI, 246. Non posse peccare facta est Angelis sanctis merces meriti. X, 936. Angeli non essent beati, si beatitudinis suae incerti essent. III, 436, 437. De nullo eorum, ne peccando fiat diabolus, formidamus. VI, 359; X, 1117.
Angelorum naturae convenit, ut Deo adhaereant. VII, 350. Angeli beati, liberaliter Deo serviunt: neque hoc Deo, sed ipsis prodest. I, 133. Angeli aeterno Dei imperio liberaliter, quia suaviter, serviunt. VIII, 418. Angeli a contemplatione Dei nunquam resiliunt. III, 390. Angeli fiunt participes aeternitatis, veritatis et voluntatis Dei. III, 390. Angeli sancti nunquam deserunt Deum. VIII, 614. Angelus cum avertitur a Deo fit immundus. VII, 325.
Angelorum panis. I, 1286. Angelis Deus ipse est tanquam vita victusque communis. VII, 751. Verbo vitae tanquam pane suo cibantur. III, 1978. Angelos Verbum Dei incorruptibiles incorruptibiliter pascit. IV, 995. Angelorum cibus et satietas. VI, 707. Angeli in Verbo Dei requiescunt in sancto silentio. VI, 331. Angeli habent contemplationem et actionem suam. VIII, 418. Angeli quomodo vident faciem Patris, ita et nos videbimus Deum sicuti est. II, 606. Naturam Angelicam nihil prorsus delectat illicitum. III, 433.
Angelorum perfecta justitia. III, 1634; X, 601. Angelus non secundum Angelum, sed secundum Deum debet vivere. VII, 407. Angeli in comparatione Dei justitiae, non justi, quomodo. VIII, 677. Angelos etiam sanctos, adhuc a peccatis suis esse purgandos, male asserebant Priscillianistae. VIII, 674. Pro Angelis Christus non est mortuus. VI, 261. Angeli opera sunt Christi. III, 1823. In Angelis diffusa caritas per Spiritum sanctum. VII, 357.
Angelorum numerus nobis ignotus. VII, 437.
Angeli beati, officio superiores animis rationalibus, non natura. I, 1287. Angeli majores quidem homine, sed corrupto. VIII, 803. Ad Angelorum multitudinem, omne genus humanum, ad unam comparatur ovem. VIII, 727.
Angelorum quae sint differentiae, et an ex eorum numero sint sidera, incertum. VI, 259. Beatos spiritus inter se differre credit Augustinus, sed quid differant, nescire se fatetur. VIII, 678. Angelis hominem praeponere, quia pro eo Christus mortuus est, quid est aliud, quam de impietate velle gloriari? III, 1924.
Angelos creare corpora tantum, non animas voluit Plato. VII, 575. Quid inde sequitur. VII, 575. Angeli creare non possunt. III, 404. Angeli sive boni sive mali, non creatores. VIII, 876, 878. Ne ullius quidem naturae quamlibet minimae creatores. VII, 373, 374. An Creatori caetera facienti ministerium praebuerunt. VII, 374. Angeli nonnullam operam praestare possunt, ut aliquid creetur. III, 404. Materia corporali visibilium elementorum possunt uti Angeli, et boni et mali. IV, 1001.
Angelis beatis solus Deus imperat, ipsis autem universus mundus subjectus est. I, 1287. Quaenam beatis Angelis subditae creaturae. III, 390. Angeli coelorum praepositi super potestates aereas. IV, 1385. Ex illa lege faciunt quidquid hic fit. IV, 1385. Gentes alienigenas sub Angelis Deus constituerat, portionem sibi faciens populum Israel. IV, 1121. Cur Angelis tribuantur affectus, cum peragunt officia. VII, 261. [Col. 0069] Angeli officium est, ut animam restituat ante conspectum Domini. VIII, 727. Angelus quomodo ad Deum venit. VII, 484. Angeli boni non possunt esse medii inter miseros mortales, et beatos immortales; possunt mali. VII, 268.
Angeli sive boni sive mali, ad beatitudinem obtinendam mediatores hominum esse non possunt. VII, 276. Angelorum bonorum favor nobis necessarius ad beatitudinem assequendam. VII, 304. Angeli miserantur nos, et jussu Domini auxiliantur nobis. IV, 751. Angeli Deo offerunt orationes nostras. IV, 1009. Quomodo Angelus dicatur intellectum dare homini. IV, 1553. Angeli de salute hominum laetantur. IV, 1379. Angeli cum exaudiunt, Deus in eis exaudit. VII, 291. Angelos sanctos ad homines mitti dicunt Christiani, Platonicis non placet. VII, 276. Angeli adjutores nostri. VI, 69, 258. Quanta nobis misericordiae officia impendant. III, 31. Sine dolore et gemitu id praestant. VI, 69. Angeli in obsequium, non in adjutorium Christi, mitti potuerunt. IV, 666. Quando et quomodo manibus portarunt Christum. IV, 1166. Angeli in Ecclesia ascendunt et descendunt super Filium hominis, quomodo. IV. 507.
Angelos quomodo spectat hominum redemptio. VI, 261. Homini sapienti amicos Angelos esse volunt philosophi. VII, 627. Angelorum amicitia nobis manifesta esse non potest. VII, 636. Amicitia Angelorum per bonae voluntatis similitudinem quaerenda. VII, 252. Angeli daemonibus amici esse non possunt. VII, 252. Angeli beati honorantur a nobis caritate, non servitute. III, 170. Angelos venerantur et amant Christiani, sed non illis sacrificant. VII, 654. Angelis iis qui sibi sacrificari jubent, non sacrificandum, docet vel naturae sensus. VII, 294, 295. Angeli nolunt nos sibi sacrificare. VII, 284. Angeli divinos honores nolunt, et apertissime quandoque respuerunt. VII, 298. Angeli, nec cultum nec sacrificium exigunt. VII, 303, 304. Angelus ideo in Apocalypsi prohibet hominem adorare se, quia talis apparuerat, ut pro Deo posset adorari. III, 564. Angeli nolunt se pro Deo coli. IV, 1090, 1246, 1757. Angeli milites sunt, non norunt quaerere gloriam, nisi Imperatoris: si autem suam quaesierint, ut tyranni damnantur. IV, 1357. Angeli sancti ideo dii nusquam forte in Scripturis appellati, ne illis homines latriae cultum exhiberent. IV, 1757, 1757. Angelos imitandos potius quam invocandos admonet Porphyrius. VII, 304. Angelis iis qui nolunt sibi, sed uni Deo serviri, credendum est de beata vita. VII, 293. Angeli et homines, vivum sacrificium Dei, vivum templum ejus. VII. 303, 312, 357.
Angeli boni et mali habent quaedam opera similia. III, 445. Multa per Angelos agit Deus. VII, 220. Quemadmodum in hoc mundo operentur non novimus. III, 405.
Angelorum quanta potentia. IV, 1232. Angeli boni, potentiores malis. III, 444; VII, 717. Angelorum potentiam omnis homo desiderat, sed non justitiam. IV, 1232. Angelis malis bene utitur Deus. IV, 1002. Malis quae homines patiuntur, an praepositi quidam sint angeli mali. IV, 1396. Angelis malis utitur Deus, non solum ad puniendos malos, sed etiam ad probandos et manifestandos bonos. IV, 1001. Mala morum per malos Angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. IV, 1001, 1003. Dolores corporum plerumque immittuntur ab angelis satanae. IV, 1709. Angelos malos non propter justitiam, sed propter malitiam poena humana delectat. IV, 105.
Angeli reprobi infima ministeria appellantur. I, 156; IV, 105; et angeli iracundiae. IV, 105.
Angeli, cives Jerusalem. IV, 1901. Angeli et homines sancti una civitas Dei. VII, 284, 323, 357. Angelorum cives sumus. VII, 797. Quatenus Angelis, etiam in terra carnis conditione habitantes, jungi possumus. VII, 252. Angeli proximi nostri deputandi sunt. III, 31. Potest mens humana divinitus rapi ex hac vita ad angelicam vitam, antequam per istam communem mortem carne solvatur. II, 610. Paulus raptus ad vitam Angelicam. II, 610.
Angelorum coelestis habitatio. IV, 1093. Angeli beati, domus Dei. I, 830. Templum Dei. IV, 1776; V, 1190. Curia coelestis Imperatoris, coelestis militia. I, 748. Angeli beati, excellentissima et sancta Dei ministeria. I, 170. Angelica ministeria, currus Dei dicuntur. VII, 692. Membra Christi ad Angelorum aequalitatem divinae gratiae largitate perducta sunt. III, 1924, 1925. Angelos imitari gratiae beneficium. X, 1164. Angelis futuros nos aequales non desperamus, quibus Angelorum Dominus ministravit. III, 574; IV, 1776. Angeli sancti deorum nomine possunt intelligi. VII, 275. Et ita appellantur in Scriptura. VII, 275. Angeli etiam Dei, homines nuncupati. VII, 468. In Scriptura nuncupantur viri. VIII, 808, 810. Nomine virorum solent appellari. III, 802. Sed nomine animarum non solent significari. I, 601, 612.
Angeli appellari solent homines aliquid nuntiantes. VIII, 527. Angeli omnes qui salutem coelestem hominibus annuntiant. V, 1544. Angeli dici possunt Israel. IV, 1901. Dicuntur oves et boves. IV, 114. Angeli organa caeli. III, 879. Angeli nomen universae supernae civitati tribuitur. III, 334. [Col. 0070] Angeli beati dicuntur caelum caeli. I, 380.
Angelum videndi etsi potestas non est, ut videre possimus, promerendi gratia est. II, 604. Deus nunc fortasse videtur a quibusdam Angelis, eo modo, quo videtur sicuti est. II, 603.
Angeli ascendentes et descendentes in scala Jacob, quid significent. IV, 1577. Angelus movens aquam piscinae. V. 600. Angelos Ecclesiarum septem de quibus in Apocalypsi, Tichonius intelligit Ecclesias. III, 81.
Angelorum codex. I, 852.
Angelus cuique adhibitus. VII, 680.
Angelus praepositus cuique rei visibili. VI, 90. Angeli his corporalibus judicandis et administrandis praesunt. III, 484.
Angelici haeretici. VIII, 32.
Anna vidua magni meriti. V. 1657.
Angustia. Per angustias transitur ad locum latitudinis. V, 1366.
Anianus pseudodiaconus Celedensis. II, 928. Alienae, scil. Pelagii blasphemiae, frivola verba subministrat. II, 928. Not. b. Ejus libros ab Eusebio presbytero suscipit Hieronymus. II, 928. Anianus Traduciani nomine Augustinum aut Hieronymum designare videtur. II, 928. Latinitate donavit homilias Joannis Chrysostomi. II, 928.
Aniciana familia. II, 645; VIII, 574.
Anima. Quaestio de anima valde difficilis. III, 355, 356; X, 520. Nec facile solvitur ex Scripturis. III, 415. An eo ipso, quo distat natura nostra a pecore, de origine animarum disquirere ac disserere novit. X, 532. De natura spiritus et animae nostrae multa ignorare, an vitio dari possit et debeat. X, 530. An turpe sit animae, haec ignorare. X, 528. Et magnum doctrinae Ecclesiae detrimentum. X, 498. Animarum originem ad nos forte non pertinet in hac vita nosse. X, 520. De origine animae incerta erat Machabaeorum parens. X, 814. Vincentii Victoris sententia de animarum origine difficultatibus plena X, 508. In quaestione de origine animae quid cavendum. X, 493, 484. Quatuor devitanda in quaestione de origine animae. X, 493, 494. Undecim quae cavenda sunt in quaestione de anima. X, 546.
De anima opiniones duae. III, 412. Animae origo tribus modis intelligi potest. III, 410. Quatuor de illius origine sententiae. I, 1296. Anceps Augustinus de origine animae. X, 150, 489, 490, 501, 506, 523, 525, 547, 1400. De ejus origine nihil definit Augustinus. II, 588, 717, 857. Et Hieronymum consulit sicut et Marcellinus. II, 864. De origine animae nihil certi in Scripturis canonicis comperit Augustinus. II, 862. Circa originem animarum varia expenduntur Scripturae testimonia. III, 412, 413, 414, 419. Quatuor de origine animae sententiae. II, 776. Quaecumque sententiarum de origine animae vera sit, Deum sine dubio laudandum esse voluit Augustinus in libro de libero arbitrio. II, 587. Qui aliquam ex quatuor sententiis Augustini de animarum origine, caeteris tribus rejectis vult propugnare, aut aliquid de Scripturis, quod non possit aliter accipi, proferat; aut rationem tam certam, ut contradictio nulla existat. II, 590. Versus 7 capitis 12 Ecclesiastae adhiberi potest ad deferendam quamlibet quatuor sententiarum Augustini de animarum origine. II, 587, 589. In quaestionibus de animarum origine, cavendum ne negetur originale peccatum. II, 728, 729, 882, 732, 733. Quidquid de animae origine cujuslibet inquisitione vel affirmatione disseritur, si contra peccatum originale est, verum esse non potest. X, 608. Anima unde sit, a Deo est. III, 366, 411, 412, 418.
Anima non est a se ipsa. VI, 11. Anima Deum habet auctorem. VI, 11. Anima omnis nonnisi a Deo esse potest. VIII, 93. Anima magis tribuenda Deo, quam lux sensibilis. VIII, 95, 99. Animae omnes per Christum creatae et conditae. VIII, 93.
Animam de nihilo esse factam non credebant Manichaei; sed ejus, cujus est Deus, esse naturae dicebant. VIII, 34, 35. Manichaeorum error de anima. X, 1325. Anima non templum Dei, sed pars aut membrum ejus secundum Manichaeos. VIII, 380, 381. Animam esse ipsam Dei substantiam Manichaei dicunt. III, 361. Et id quod Deus est. VI, 296. Animam esse a propria Dei substantia, Stoici, Manichaeus, et Hispana Priscilliani haeresis censuit. I, 1237, 1242. Priscilliani error de anima. VIII, 666, 667, 668, 671, 672. Animam de nihilo esse factam non credebant Priscillianistae. VIII, 668, 669, 670. Sed ejus, cujus est Deus, esse naturae dicebant. VIII, 44. Et esse partem Dei. VI, 523. Sicut et Gnostici. VIII, 27. Animam a Deo factam, non ex nihilo, sed ex semetipso, error Victoris. X, 477, 512. refellitur. X, 477, 512.
Anima ex Deo est, non de Deo. VIII, 117, 549, 669. Anima non est Deus. VIII, 116. Non substantia Dei III, 366, 372; IV, 1822. Anima non est natura Dei, sed illam participando potest illuminari. II, 541. Anima non est de ipsa substantia Dei. III, 356, 358, 412. Anima quoniam mutabilis est, facta esse de Deo qui immutabilis est, non potest. X, 477. Anima non est pars Dei contra Manichaeos. II, 721; VIII, [Col. 0071] 549, 614. Non est pars Dei, sed magnum bonum. V, 853. Animam portionem esse Dei dicere, et blasphemia est et haeresis. X, 496, 498.
Anima flatus Dei, sed non de ejus substantia. VII, 373, 402. Animam non esse partem halitus Dei ostenditur. X, 512, 513. Insufflatio Elisaei in faciem pueri, frustra adducitur ad probandum animam partem esse Dei flatus. X, 514, 136. Anima et Deus, non unius ejusdemque naturae. X, 497. Animae naturam a natura Dei, distinguunt philosophi. III, 361. Animam Deo coaeternam putabant Platonici, quo fundamento. VII, 311. Animam, Angelos, daemones, unius esse substantiae, sed pro meritis distingui, asserebant Priscillianistae. VIII, 668. refelluntur. VIII, 674, 676. Anima non est ex Angelis. III, 411. Animae ratio causalis non fuit inserta in natura Angelica. III, 368. neque in creatura corporea. III, 368. Animam rationalem ex irrationali fieri, nonnulli philosophi putarunt. III, 360. Animam mulieris ex anima viri factam, quidam opinati sunt. III, 407. refelluntur. III, 408. Anima non est ex terra. IV, 1518. Anima Adae non ex aliqua creatura. III, 414.
Animarum propaginem Occidentalis Ecclesia solebat sentire. II, 864. Animas ex traduce esse Tertullianus, Apollinaris, et Occidentalium maxima pars censuit. II, 719. De animarum traduce, opinio Tertulliani et Manichaei, X, 1218. De hoc errore Catholici a Pelagianis accusati. X, 1218. Animae quomodo traduci possint, non potest explicari. II, 862. Per semen concumbentis transfundi etiam semen animae, volunt Traduciarii. III, 424. In anima non est materia seminis manifesta, aut ratio seminis occulta. III, 425. Animae an sint ex traduce, an de novo creentur, ambigit Augustinus. III, 425. Sententia Traduciariorum de animarum creatione de novo, praeponderare videtur. III, 426; eorum argumenta. III, 415, 418, 422. Animarum propaginem unde nonnulli adstruere putant. X, 491. Animarum propaginem defendentium testimonia solvuntur. II, 863. Quid cavendum Traduciariis. III, 426. Animas a Deo, non ex propagine fieri, an aliqua Scripturae testimonia evincant. X, 484, 485, 486, 487, 488, 507. Anima an sit ex traduce, nihil certi Scriptura habet. X, 196. nec ex Scriptura potest demonstrari. X, 492.
Anima si ex traduce non est, ex nihilo est, non ex Dei natura. X, 487. Anima non de Deo nata, sed creata est. II, 838. Anima a Deo facta, non ex se ipso, sed ex nihilo. X, 477, 497, 499. Anima an ex nihilo. III, 358, 414. facta est ex nihilo. VIII, 117. Animas de caelo lapsas esse putarunt Pythagoras, Platonici, Origenes. II, 718. Animas vixisse antequam ista corpora gererent, Plato docuit. VIII, 1011. Opinio Platonicorum de vita animae ante corpus, figmentum. X, 402. De animae incarnatione, quatuor sententiae. II, 587, 723.
Animas pro diversitate peccatorum, diversa corpora meruisse, sensit Origenes. VII, 336; refellitur. VII, 337. Anima non detruditur in corpus, propter mala sua demerita. II, 717, 727, 731, 858. Animas pro diversis meritis, in diversa corpora detrusas esse, non dicendum. III, 345, 419. Animae non habent aliqua merita antequam corpori inserantur. III, 413, 419, 421, 422. Animae in carne peccati creantur, ut meritum comparent. III, 418. Anima, an ad corpus venit propria volontate, an Dei nutu. III, 368. Si proprio nutu corpori inserta anima, non fuit praescia futuri. III, 369.
Anima an a Deo descendit, necne, magna quaestio videtur Augustino. VIII, 116. Animae origo qua fit ut sit in corpore, Augustino etiam seni ignota. I, 587. Animas olim conditas, in thesauro Dei haberi, quidam Ecclesiastici existimarunt. II, 719; urgentur. II, 732. Animas Deum per infinitum tempus, atque ita semper dare, sicut semper est ipse qui dat, error Victoris. X, 515. Animas viri et mulieris prius creatas quam corpora, Scriptura non permittit credere. III, 343. Hieronymus Marcellino insinuavit suam esse sententiam, singulas animas novas nascentibus fieri. II, 747; et suam sententiam exposuit in opusculis contra Ruffinum. II, 719, 864. Animarum novarum sine propagine insufflationem, defendi minime prohibet Augustinus. X, 493. Difficultates circa creationem animarum de novo. III, 410; X, 483. Animae si creentur singulae singulis, quomodo peccatum originale contrahant. II, 725. Animae quatenus secundum Vincentium, peccato originali obnoxiae, si non sint ex traduce. X, 502. Animam ante peccatum meruisse esse peccatricem, et inquinari per carnem, error Victoris. X, 477, 478, 516; refellitur. X, 478, 481, 482, 502. Anima ante carnem, aliquem statum et aliquod meritum an habuit. X, 501; habuisse aliquem statum bonum, et meritum bonum, error Priscillianistarum. X, 515. Animam ante carnem alibi peccasse, ut damnaretur in carnem, dici non potest. X, 482; nec ob delicta alibi commissa, in corpora meritis suis convenientia detrudi, in iisque magis minusve affligi. X, 126, 127. Animam meritum aliquod perdidisse per carnem, tamquam boni meriti fuerit ante carnem, error Victoris. X, 515. Error de animarum peccato ante corpus unde. V, 905.
[Col. 0072] Anima peccato originali non est obnoxia nisi per carnem X, 479. Animam per carnem reparare habitudinem priscam et per illam renasci, per quam meruerat inquinari, error Victoris. X, 516. Anima, quatenus originale peccatum contrahat, anceps Augustinus. X, 507. Quid secundum fidem de anima tenendum putabat. X, 525. Animae, cum ex Adam non veniant, tamen ex illo justam sortem damnationis inveniunt, nisi ad remissionem peccatorum renascendo perveniant. II. 864. Animae parvulorum innumerabiles, quas Deo certum est sine baptismo de corporibus exituras, quomodo juste dentur in damnationem. II, 778. Animas innocentes et mundas non implicat Deus peccato, eas carni peccatrici admiscendo. X, 478. Anima data corpori ut bona faceret. VII, 310. Animas novas creari asserentium solvuntur testimonia. II, 863.
Animae passiones esse ex terreni corporis moribundis membris putarunt Platonici. VII, 711; refelluntur. VII, 408. Anima propter originale peccatum miserabili ignorantia praegravatur. X, 180. Vitium animae non natura ejus, sed contra naturam ejus est, nihilque aliud est quam peccatum et poena peccati. III, 141. Non sicut peccatum in animae potestate est, ita etiam poena peccati. I, 1171. Anima etiam renata, ab omni peccato et ignorantia non potest esse libera in hac vita. VI, 60. Anima motibus perturbatur saecularibus secundum suas inferiores partes. IV, 1887. Anima desideriorum diversitate verberata, portat plagas saucia, divisa per amores multos. IV, 1887. Sanitas animae quando firmissima erit. I, 1171.
Anima an et quomodo condita in primis sex dierum operibus. III, 358, 366, 368, 409. Anima quid sit, vix potest exprimi. III, 366. Utrum anima sit corporea. X, 534. Animarum non Deum, sed Angelos creatores esse de igne et spiritu, volunt Seleuciani. VIII, 41. Animam aerem esse quidam putaverunt. VII, 326. Anima non est aeria. X, 534; non est ignis, aer, aut aliquod corpus. VIII, 981, 982; non est ex elementis. III, 358, 362, 363, 366. Animam quintum corpus esse Aristoteles dixit, Plato nullum. VII, 773. Animam ex atomis esse Lucretius scribit. VIII, 72. An animae creationem materies aliqua praecessit. III, 358; non potest dici qualis fuisset ista materies. III, 359. Anima si de materia facta, saltem de materia spiritali. III, 370.
Animam immortalem quidem, sed eam corpus esse contendit Tertullianus. VIII. 46, 47; X, 499. Animas ex traduce fieri qui putant ex sententia Tertulliani, eas esse corpora volunt. II, 861. Animam corpus esse credidere, qui ex parentibus eam creari opinati sunt. III, 425; alii idem sensere propter arentem divitis linguam. III, 376. Tertullianus quia incorpoream cogitare non potuit. III, 427. Colorem aerium et lucidum et sensus, animae dat Tertullianus. III, 427. Animam crescere substantia, noluit Tertullianus. III, 428. Quid de incrementis animae sensit Tertullianus. III, 428. Quid alii qui eam corpus esse crediderunt. III, 425. Animam de corpore formam accipere et cum corporis incremento protendi et crescere absurdum est dicere. X, 541, 543; Animam se subtrahere cum membra praeciduntur, Victoris sententia. X, 540. Animae quantitas molis quidem nulla, fuse per totum librum de hoc argumento editum. I, 1037, 1038; quantitas vero virtutis distincta in septem gradus, per ordinem ad corpus, ad se ipsam, ad Deum. I, 1076.
Animam esse corpus alius error Vincentii Victoris. X, 477. Anima non est corpus. III, 372, 425, 426, 365; neque ex ullo corpore. III, 365. Anima non est corporea. III, 480, 363, 364, 366; VI, 671; X, 538, 539, 544; non est qualitas corporea. III, 426; non est temperatio corporis. I, 1029; Aliud anima, aliud organa corporis. III, 365. Potest tamen habere similitudinem corporis et corporalium membrorum. III, 480, 481, 363, 364. Fieri potest ut sit in anima similitudo quaedam corporis, nec ipsa sit corpus. X, 540. De animae conformatione. VI, 27. Desistentibus nuntiis sentiendi et ministris movendi, anima abscedit. III, 364; his autem deficientibus ejus intentio turbatur. III, 364. Unde fit ut anima abstrahatur a sensibus. III, 364. Anima delectatur tenitis, vel contristatur offensis corporis sensibus. III, 1584. Non parvum animae malum, tristitia. III, 482.
Anima non est subdita corporibus, ne quidem caelestibus. III, 278. Ut vel anima ex corpore afficiatur, vel corpus ex anima, faciunt congruae rationes in sapientia Dei incommutabiliter viventes. VIII, 877. Anima quatenus laeta aut tristia patitur. X, 540. Anima vere laeta aut tristia patitur, et si non per corpora, sed per corporum tantum similitudines sentiat. X, 540, 542. Animae vox in dormiente, quae. IV, 1317. Anima dolet cum corpore, dolet sola in corpore, dolet et extra corpus. VII, 711. Aliud est in anima quo corpora vera sentimus, aliud quo similia corporibus, non corpora cernimus, aliud quo nec corpora nec corporum similitudinem contuemur. X, 542. Falsum est quod si anima est incorporea, careat forma. X, 537. Unde error eorum qui opinantur animam esse corpoream. VIII, 978, 979.
[Col. 0073] Anima si corpus est, sequitur etiam Deum esse corpus. III, 426. Anima si corpus est, erit et sexus. X, 542. Utrum anima humana magicis carminibus evocata, vivorum conspectibus apparere possit, corporis lineamenta gestans. VI, 144. Animae corpus vel quasi corpus, quod vehiculum nonnulli dicunt. II, 78.
Anima utrum sit spiritus. X, 535, 545, 546. Anima spiritus est, non corpus. II, 858; est simplex quiddam et propriae substantiae. I, 1035; spiritalis est, incorporea, vicina substantiae Dei. IV, 1886.
Anima caro nominatur, cum carnalia bona adhuc appetit. VI, 194. Anima secundum se vivens, est carnalis. V, 854. Animae cupiditates, quatenus carnis dicantur. X, 802. Anima terra dicta est. III, 223. Anima iniqua terra dicitur. III, 1237.
Animae humanae excellentia. III, 1451; V, 429. Anima nihil potentius, nihil sublimius. III, 1585. Anima imaginem Dei facta. V, 562. Nihil melius in natura animae, quam quod ad imaginem sui Creatoris facta est. VIII, 1039, 1040. Anima secundum quid facta sit ad imaginem Dei. VIII, 1040. Animae rationales, Angelis officio quidem impares, sed natura pares. I, 1287. Si quid aliquando eorum quae Deus creavit, est melius anima, hoc peccato ejus fit, non natura. I, 1078. Animam factam, corpus autem fictum a Deo, putarunt quidam. IV, 1551. Animae praestantia supra res corporeas. III, 364. Philosophorum opiniones de animae substantia refelluntur. VIII, 978, 981, 982.
Anima et spiritus duo quaedam sunt, sed saepius uno nomine nuncupantur. X, 495. Anima aliquando cum mente, aliquando excepta mente, intelligitur. VI, 13. Animae caput, mens, et spiritus. IV, 74, 77. Animae pars duplex, intellectualis et spiritalis; utriusque differentia. VII, 287. Animae pars superior mens rationalis. IV, 1887. Animae partes inferiores. IV, 1887.
Animas duas constituebant Manichaei. VIII, 94, 93, 255. Manichaei error de duabus animabus, altera mala, altera bona, deque earum commixtione ac pugna. X, 1318, 1510. Animarum duo genera non haberi, ex deliberatione in malam et in bonam partem sequitur. VIII, 108, 109. Animarum an diversae naturae, quia sunt diversae voluntates. VI, 27. Animae tres gradus juxta Varronem. VII, 212. Animae rationales trium generum sunt. VII, 238. Animae intellectuali quantum Platonici tribuant. VII, 308. Vide Mens. Anima quomodo aut in somnis, aut corpore exonerata, cognoscat. X, 541.
Anima omnis a veritate habet, ut omnino anima sit. VI, 11. Cum coeperit esse capax rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore. III, 1518. Anima nostra errore ac stultitia irretita, viam, si qua est, quaerit veritatis. VIII, 75, 76. Animae oculus mens. III, 1658. Animae lumen Deus. III, 479. Ex Deo est quidquid intelligit anima, sicut valet. III, 480. Anima intelligendi potentia, de rerum varietate, deque ipsa cogitatione judicat. VIII, 186. Cum anima intellectuali visione Deum videt, etiam supra se videt illum. VIII, 480. Cum lumen illud anima conatur intueri, palpitat infirmitate et minus valet. VIII, 479. Anima quaedam legit in aeterna Dei luce. IV, 1888. Ut Deum resque divinas et spiritales intelligat, a lumine oculorum se avertit. III, 362. Anima nisi se ipsa super se effundat, non pervenit ad cognitionem substantiae incommutabilis. IV, 1712. Animae cur praeceptum, ut se cognoscat. VIII, 977. Quomodo seipsam quaerat. VIII, 979. Animae omni voluit Deus inseminare initia intellectus, initia sapientiae. V, 667. Anima capit rerum infinitarum imagines. IV, 1886. Animam humanam habere vim quamdam divinationis in seipsa, nonnulli volunt. III, 464; impugnantur. III, 464. Anima, mala non disceret, si non faceret. VII, 310.
Animae humanae falsas promittit beatitudines Plato. VII, 776. Anima unde beata. VIII, 1051, 1052; unde aerumnosa. VIII, 113, 115; unde misera. VIII, 127, 1051, 1052. Anima beatitudinis amissae non reminiscitur, sed Dei. VIII, 1052; et regularum justitiae. VIII, 1052. Animae, ut beata sit, corpus omne fugiendum ait Porphyrius. VII, 387, 390, 776, 799; refellitur. VII, 390. Animae felicitati non obstabit corpus incorruptibile. VII, 794. Anima laetabitur in corpore in quo gemuerit. VIII, 794. Anima cum Deo solo, in Deo solo, de Deo solo est beata. III, 1584, 1585; VII, 257. Animae quies in solo Deo. II, 212, 213. Anima non habet ultra Deum, quod appetat. X, 240. Anima bene uti potest corporali felicitate servando ordinem in creaturis, si eam fecerit servire Creatori. II, 539. Animam beatam esse non posse nisi participato lumine Creatoris, noverunt Platonici. VII, 277. Novit et Plotinus VII, 279. Animam, etiam cum sapientiam perceperit, transire de beatitudine in miseriam, et vicissim, quidam tenuere. VII, 361; quam impium et absurdum, hoc asserere. VII, 369, 370, 371; hanc sententiam ipse Porphyrius rejecit. VII, 310, 392, 795. Animae si rediturae sunt ad corpus, beatae esse non possunt. V, 1136. Animarum spes hic esset felicior, [Col. 0074] quam in illa felicitate. V, 1136. Anima si semper ejus miseria et beatitudo alternat, non vere beata. VII, 319. Ex transitu animae de beatitudine in miseriam, et vicissim, quomodo veritas elicitur. VII, 795. Animae rationalis pax in quo sita est. VII, 640. 642.
Anima est immortalis. III, 372, 1737. Animae vita post mortem adstruitur in numeris. III, 736. Animae immortalitas probatur. I, 896, 897. Item in libro de hac re scripto. I, 1021. Ad indagandam solius animae immortalitatem, vix pauci ingeniosissimi et eruditissimi pervenire potuerunt. VIII, 1023. Qualem beatitudinem invenerunt, qui ad indagandam ejus immortalitatem pervenire potuerunt. VIII, 1023. Animae immortalitas modum quemdam habet. VIII, 1040. Anima modo suo immortalis. V, 428. Anima est immortalis, non ita ut Deus. II, 588, 721. Animas cum corporibus mori, et in fine saeculi utrumque resurgere, dixerunt Arabici. VIII, 46. Animas quidam Philosophi crediderunt esse mortales, alii immortales: utriusque sententiae varia placita. VII, 601. Animam immortalem et miseriae vel beatitudini obnoxiam permanere tenuerunt philosophi multi. II, 389.
Anima licet immortalis, est mutabilis. III, 365, 1548, 1563; VI, 38. Id ostenditur contra Manichaeos ex ipsorum doctrina. VIII, 584, 585. Anima vel in deterius, vel in melius mutari potest. III, 356. Animae mutabilitas quae. III, 359. Anima cum sit immortalis, quomodo mutabilis. VIII, 669. Anima, quia mutabilis est, non proprie est. III, 1685. Anima est quodammodo mortalis, quia est mutabilis. III, 1588; VIII, 768. Anima, mortalis aliquo modo intelligi potest. III, 372. Quomodo mortalis. VI, 194; VIII, 885.
Anima et vitam et mortem suam habet. VIII, 1040. Animae vita Deus. III, 1550, 1586, 1737; V, 415, 428, 881. Anima corporis sui vita, vita ipsius animae Deus. V, 1248. Sicut tota vita corporis est anima, sic beata vita animae Deus est. I, 783, 791, 1263. Animae vita sapientia. VIII, 614, 616. Veritas. VI, 240. Animae anima fides. III, 1754.
Anima quomodo mori potest. V, 428. Animae mors duplex. VII, 710. Animae mors, deseri a Deo. VII, 377. Animae mors insipientia. VIII, 614, 616. Haec est mors animae, ut Deum nesciat. III, 835. Animae quae mors pejor est, quam libertas erroris? II, 963. Anima immortalis simul et mortua potest esse, quo sensu. VII, 402. Ea vitando vivit anima, quae appetendo moritur. I, 857. Non alia salus animae est, aut renovatio, aut reconciliatio auctori suo, nisi ut omnia corporea contemnat universoque huic mundo renuntiet, uti praecipitur in mysteriis. I, 1037.
Anima sine caritate mortua est. III, 1462. Anima mortua quid significat. III, 711. Animae mortuae motus tres, fastus elationis, delectatio libidinis, venenum curiositatis. I, 857. Animae mortuae corpus sepulcrum est. IV, 1117.
Animae resurrectio. III, 1550, 1552. Animae mors et resurrectio. VII, 665; VIII, 890, 898. Resurrectio animarum fit per substantiam Patris et Filii aeternam: resurrectio corporum per dispensationem humanitatis Christi. III, 1591, 1592. Anima quomodo resurgit a peccato. III, 432. Ut mors carnis differatur, omnes sedulo laborant; ut mors animae evitetur, vix aliqui curant. III, 1747. Anima sine gratia redire non potest. VIII, 1007. Se ipsam vulnerare potuit, sanare non item. V, 1269. Animae suscitatio differt a suscitatione corporis. IV, 893. Animae vivae quare sic dictae. III, 239.
Anima qualis sit. VI, 639. Animae meritum non ex gradu corporis quod inhabitat, pensandum. VII, 240. Animae non possunt dici magis vel minus bonae, nisi vel moribus vel differentia temperaturae corporum. III, 421. Anima media inter Deum et corpus. III, 1585. Inter Creatorem et creaturas, II, 539. In meditullio quodam rerum est ordinata. III, 201. Superior anima, solus Deus. I, 1170. Anima sub Deo et supra caetera collocata. VIII, 538, 547, 591, 592, 977, 1051. Anima habet infra se carnem, supra se Deum. VI, 710. Anima Deum dominum habet, servum corpus. IV, 1887. Anima, unum est in rebus proximum Deo. I, 961, 1077.
Anima subdenda Deo, animae caro. V, 715. Animae colendus est Deus solus, qui solus ejus est auctor. I, 1078. Animae bonum Deo adhaerere. VI, 38. Oportet animam et regi a superiore, id est Deo, et regere inferiorem, id est corpus. I, 1170. Anima in medio quodam constituta, legem accepit, haerere superiori, regere inferiorem. IV, 1887. Deus subjicit animae corpus, animam sibi, et sic omnia sibi. I, 1079. Anima tanto minus subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis suis cogitationibus concipit. I, 1201. Rationalis anima si Creatori suo serviat, cuncta ei caetera servient. I, 1231. Intenta in Deum anima magis est, intenta autem in corpus minus est. I, 1170. Ut serviat sibi caro, serviat et illa Deo. VI, 711. Anima famula est caro bene obediens. IV, 1887. Anima infelix est, quae a corpore exspectat consilium. IV, 1887. Anima cum se ad Deum refert, sacrificium est. VII, 283.
[Col. 0075] Animae motus omnes nihil aliud quam voluntates sunt. VII, 409. Animae pes amor, amore movetur tamquam ad locum, quo tendit. IV, 124. Anima non movetur pedibus, sed affectibus. III, 1741. Anima ad Deum levanda, tamquam vas ad fontem. IV, 1854. Anima nisi sitiat, non recte irrigabitur. IV, 1350.
Anima non habet ex se lumen, non habet ex se vires, etc. IV, 704, 1858. Anima non per seipsam, sed participatione lucis Dei est pulchra et virtute pollens. VIII, 261. Anima rationalis ut luna splendescere debet. III, 740. Anima non potest justa, salva, sapiens, aut beata esse, nisi participatione incommutabilis boni. II, 571. Anima fit bona, casta, pia, etc., participatione bonitatis, castitatis, pietatis quae in Deo est. III, 1684. Anima humana non vegetatur, non beatificatur, non illuminatur, nisi ab ipsa substantia Dei. III, 1584. Anima nostra est ad Deum, quod aer ad lucem. VII, 326. Anima si ad lucem suam adtenderit, tenebratur; si ad lucem Dei, illuminatur. IV, 1261. Anima dat ipsa sibi consilium ex luce Dei per rationalem mentem, unde concipit consilium firmum in aeternitate Auctoris sui. IV, 1887. Anima avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. IV, 765.
Animae foeditas, quae. VIII, 636. Animae pulchritudo, virtus, veritatisque doctrina; deformitas, vitium est. III, 359. Anima rationalis deformiter vivit, cum secundum trinitatem exterioris hominis vivit. VIII, 988. Anima si seipsam sequitur ut virtutem adipiscatur, stultum aliquid sequitur. I, 1314. Animae natura perfecta est, cum spiritui suo subditur. VI, 194. Animae quasi maritus est spiritus hominis. VI, 58. Anima tanto est pietate purgatior, quanto privato suo minus delectata legem universitatis intuetur. VI, 90. Anima propria voluntate bonum sibi esse non potest, sed malum. II, 571. Anima valentior peccat, et post peccatum divina lege imbecillior, minus potens est auferre quod fecit. I, 1170. Anima, sicut se illuminare de se non potest, ita se satiare de se non potest. I, 853. Animam foedam Christus ut pulchram faceret, foedus factus est. IV, 1338. Anima humana tantum dilecta est foeda, pulchra quomodo fulgebit? IV, 204. Anima Christi quibus malis repleta fuerit. IV, 1110.
Anima sibi sufficit, ut perdat se, Dei est salvam facere. V, 138. Animae virtus, caritas. IV, 1353. Animae ossa, id est, firmamentum ejus et fortitudo. IV, 92. Anima nostra posita in mediis tentationibus saeculi, nihil infirmius. IV, 1634. Anima, unde infirma et tenebrosa. VIII, 1050. Anima vires tanto consumit citius, quanto eum deserit, a quo datae sunt. III, 1344. Anima deterior fit appetitu inferiorum. II, 539. Anima tanto Deo propinquior, quanto similior: tanto dissimilior, quanto rerum mutabilium cupidior. VII, 271. Anima obligata amore terreno, quasi viscum habet in pennis, volare non potest. IV, 1618. Animam curvari quid sit. IV, 1849.
Anima saecularium amore capta fit adultera et inimica Deo. IV, 1178. Anima quomodo a Deo deflectit, et fornicatur. VIII, 998, 999, 1005, 1006. Animae fornicatio, quaenam sit. VIII, 138. Animae aversio a Deo. VIII, 102. Anima unde a Deo avertitur. VIII, 977. Anima foras exiit a Deo propter superbiam. III, 1603, 1605. Animam esse causam peccati ostenditur ex ipsius peccati poenitentia et indulgentia. VIII, 121, 123.
Anima Christi sponsa. VIII, 424. Animae panis, verbum veritatis. IV, 752, 754. Ejus vir legitimus, Verbum divinum. VI. 58. Animae humanae cum Verbo Dei copulatio, difficilis ad intelligendum. VIII. 425. Anima peccato et legi peccati moritur, ut nubat Christo. VI, 62. Anima per fidem et spem in Christo est. IV, 1843. Animae sanctae, caelum et sedes Dei. IV, 530, 1186, 1260. Originalis regio beatitudinis animi, habitatio animae et patria, Deus est. I, 587, 1036. Anima munda, locus Dei. VI, 16. Anima justi, framea Dei. IV, 324. Anima, census noster. IV, 388. Animarum jactura, jactura pastoris est. IX, 754. Animae consulendum, non ut habeat bona, sed ut ipsa sit bona. V, 629. Animae bona solus Deus donare potest. II, 591.
Anima Christiana in hac vita debet desolatam se reputare. II, 494, 496. Et ut desolata orare. II, 506. Anima, quae intelligit se desertam omni auxilio, nisi solius Dei, vere vidua est. IV, 1725. Anima cum hic est in ista carne, habet etiam ipsa solatia verbi, solatia orationis, solatia disputationis. IV, 753. Anima luctans cum morbis suis, diu differtur a medico, ut ei persuadeatur in quae mala se peccando praecipitaverit, ut diligentius tueatur receptam sanitatem, utque intelligat quanta poena impiis praeparatur, qui se nolunt convertere ad Deum. IV, 92. Animae divitiae. VIII, 165. Animae fames. VIII, 636. Anima nostra pigro corpore involuta, velut nix facta est. IV, 1932. Animae, per virgines quinque in Evangelio significatae. IV, 1920. Animae quae tradendae sunt bestiis. IV, 942. Anima numquam a Dei laudibus silere debet, IV, 1316. Animae virtutis capaces ac [Col. 0076] fertiles praemittunt saepe vitia, quibus indicent, cui virtuti sint potissimum accommodatae, si fuerint praeceptis excultae. VIII, 444. Animae malum accidit nulla addita detractave substantia. VIII, 193. Anima perverse utens creaturis, non effugit ordinationem Creatoris. II, 539.
Anima a Deo facta, per liberum arbitrium peccavit, peccato polluta est, et per misericordiam Dei in poenitentia est liberata. VIII, 547, 550. Oportebat ut Deus animae daret liberum arbitrium. VIII, 118. Animas quae natura sua bonae sunt secundum Manichaeos, solas peccare quomodo ostenditur. VIII, 107. Animas voluntate non natura malas esse, sequitur ex utilitate poenitendi. VIII, 109, 110, 119. Et ex earum justa damnatione. VIII, 106, 107. Anima sua culpa lapsa, sola Dei misericordia liberatur. II, 722. Animam terrenis peccatis obrutam Lazarus in monumento significat. VI, 59. Anima temporalibus voluptatibus dedita semper exardescit cupiditate, nec satiari potest. IV, 82. Unde anima voluptatem corporis pluris aestimat, quam ipsam sanitatem. I, 1170.
Animae vis in corpus suum. VIII, 989. Modus quo anima corpori adhaeret, non potest comprehendi. VII, 725. Anima per se movetur. VI, 13. Anima est vita quaedam. III, 1549; V, 880. Est vita corporis. III, 1586, 1737. Anima, summum corporis bonum. I, 1313. Quid corpori praestat. I, 601, 1074. Anima humana quodammodo condit putores. III, 1451.
Anima viva appellatur a Scriptura administratio corporis. III, 363. Anima totum corpus animat et vivificat. VI, 301. Tota est in qualibet corporis parte. II, 723. Tota sentit in singulis particulis. VIII, 185. Anima non modo universae moli corporis sui, sed etiam unicuique particulae illius sola simul adest. I, 1034. Dissecto corpore vermiculi, anima non secatur. I, 1071. Animae officium. VI, 711. Anima, quomodo moveat corpus. III, 388, 389. Anima, domina curam gerens luteae domus. VI, 667. Animae in carnem jus. VI, 710. Corpus administrat per lucem et aerem. III, 363, 364. Leges in inferiorem non habet, nisi a superiore Deo. VI, 711. Anima regere corpus non potest, nisi ipsa regatur a Deo. IV, 887. Anima primi hominis ante peccatum, etiamsi nondum spiritale corpus, sed animale, tamen pro arbitrio regebat. II, 1108. Post peccatum regit, non omni modo pro arbitrio suo, sed sicut leges universitatis sinunt. I, 1287; II, 587. Animae quanta sit vis ad immutandam materiam corporalem, longum est disserere. VIII, 877.
Anima an aliquid a corpore patiatur. I, 1167, 1168. Anima per sensus accipit, quidquid eam corporalium non latet. III, 363. Anima quomodo regitur a sensibus, quomodo ab intellectu. III, 1517. Corpus in anima facere quidquam fortasse non posset, si non esset primo peccato in deterius mutatum. I, 1166. De animis rationalibus operari, non per corpus sed per seipsum, solus Deus potest. I, 1185. Peccatorum conditione fit, ut permittantur animae de animis aliquid agere per alterutra corpora. I, 1185. Anima, qualia onera, cum in corruptibili corpore agit, patitur. IV, 1320. Animam corpus non aggravabat ante peccatum. X, 1381. Anima corpore gravatur propter originale peccatum. X, 1268. Animae corporibus coaptatae, tanquam oblivione praegravantur. III, 418. Anima nondum passa sensibilium sensuumque vanitatem, minus est obnoxia falsitatibus. II, 70. Anima illuditur, non similitudinum rerum vitio, sed opinionis suae. III, 475. Lux oculorum impedimento est animae ad intelligenda spiritalia. III, 363.
Anima memoria capit maximorum locorum imagines. VIII, 185, 186. Cogitat quae non vidit, demendo et addendo. II, 69. Quomodo videat et audiat ubi non est, difficile explicatur. II, 517, 518. Anima quaedam accipit per corpus quae commutat, quaedam quae non commutat: et per seipsam quiddam accipit quod commutat, quiddam quod non commutat. VI, 27. Animae carnisque discordia in naturam versa, unde. X, 681. De anima et corpore sententia Manichaei. X, 1319. Animae et corporis consortium. III, 1584. Anima de corpore non maculatur, nisi cum mortalia ejus bona concupiscit. VI, 187.
Anima naturaliter appetit corpus. III, 369. Appetitu corpus administrandi, retardatur a visione summi caeli. III, 483. Animae est esurire et sitire. IV, 217. Animas nec in suis corporibus semper esse, nec sine corporibus durare perpetuo sentiebat Plato. VII, 392, 795.
Animae commendatio. IV, 1885. Anima cujusvis pecoris quam admirabilis. III, 1451. Anima nostra quamvis peccatis tabefacta, melior est quam si in hanc lucem visibilem verteretur. I, 1276. Anima muscae, immo omnis anima etiam vitiosa, praestantior luce. VIII, 96. Anima peccatrix melior est quolibet praestantissimo corpore, non meritis, sed natura. IV, 1885, 1886. Anima licet vitiosa melior corpore etiam samssimo. VII, 264. Primo corpori anima extrema praeponitur. I, 1279. Anima rationalis praeferenda rebus iis quae pro diis habentur. VII, 229. Animae rationalis et irrationalis facultates. VII, 154.
[Col. 0077] Animam humanam sanguinem esse nusquam in Scriptura invenitur. VIII, 143. Non frustra per sanguinem significatur. VIII, 650. Anima pecoris, quo sensu sanguis dicitur. VIII, 144, 146.
Animam, sive spiritum animalia omnia habent. IV, 1272. Anima irrationalis in bestiis. VII, 640, 642. Animae animantium, a Deo. VII, 374. Animas rationales volucribus tribuere, ad haeresim pertinet. X, 330. Animarum irrationalium semina vitiare possunt maligni spiritus, ut cum sui generis vitiis nonnulla nascantur. X, 1382.
Anima diversimode in Scriptura sumitur. IV, 1411. Anima pro vita. III, 496, 535, 540, 704, 711, 1291. Anima vita est qua vivimus. IV, 1776. Anima vegetativa, non anima dici solet, sed vita. III, 230. Anima pro homine. III, 517, 521, 588, 1740; VII, 408; VIII, 954. Anima est homo interior. X, 156. Anima aliquando sumitur pro corpore. II, 863, 864. Pro delectatione animali. III, 744. Animae nomen aliquando positum ab Augustino, pro universa creatura incorporali. I, 603. Anima cur mundo data, systema Porphyrii. VII, 310. Anima cur datur morituris. II, 726. Animam secum attulisse omnes artes, nec aliud esse discere, quam reminisci, quomodo accipiendum. I, 594, 787.
Animae omnium Christianorum, propter unam fidem, una anima est. IV, 1336.
Animam ponere, mori est. III, 1738.
Animam alicujus quaerere, et in bono et in malo dicitur. III, 504.
Animam suam perdere quid significat. III, 75. Animam suam amare et perdere duobus modis intelligitur. V, 1459. Animae quidam amor perversus, et quoddam rectum odium. V, 1653. Animae amor perversus abundat, rectus valde paucorum est. V, 1653. Animam diligendi modus. V, 1653. Anima hic non amanda. V, 1398. Cujus gratia animam perdere jubemur. V. 1394. Animam odisse quid. III, 1767. Animam perdit qui amat, quomodo. III, 1767; V, 1653. Animam perdere ut inveniatur. V, 1394. An illam odit, qui carnalem ejus affectum interimit. II, 1056. Animam appendere cum pecunia. V, 1457. Animae impiorum in poenis vivunt. VII, 382. Justorum in requie sunt. VII, 382, 392, 393.
Anima. De Animarum statu post mortem, quid senserint Philosophi. V, 1132, 1135. Quid circa animas agitur a die mortis, usque ad resurrectionem. X, 978. Animarum judicium in ipso de corpore exitu. X, 499. Animarum receptacula ante resurrectionem. VI, 158, 283. Animarum receptiones diversae. III, 1751. Animae piorum in sinu Abrahae secure exspectant judicii diem. IV, 361. Animae ab omni contagione corruptionis purgatae, in placidis sedibus constituuntur, donec corpora recipiant. VIII, 1069. Anima continuo post mortem requie fruitur, si digna est: sed vita aeterna cum Angelis in fine datur. III, 1751. Animae sanctorum ante resurrectionem corporis, sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione qua corpora recepta vegetantur. II, 327. Utrum animae cum a corpore excesserint, loco corporali contineantur. III, 376. Animae pro meritis feruntur ad loca, vel poenarum, vel quietis, similia corporibus. III, 480, 481. Mutari anima potest, non localiter, sed temporaliter. III, 130. Anima nullo modo locorum spatia, sua mole occupat. VIII, 184, 185. Animae locus, non in spatio aliquo est, sed in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur. IV, 124. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. IV, 1604. Anima non exit de corpore cum corpore, quo possit ad loca corporalia ferri, et his contineri. II, 699, 706. Anima cum exierit de corpore, non habet aliquod corpus. III, 480. Anima ad corporalia loca, vel non fertur nisi cum aliquo corpore, vel non localiter fertur. III, 480. Vera est poena aut laetitia animae post mortem, licet non sit corporalis. III, 480, 481. An in inferis se non corporibus, sed corporum similitudinibus agnoscat. X, 540. Animarum alia est sine corporibus requies aut poena, alia cum corporibus. V, 1283, 1454. Vide Martyres.
Animae purgatio. III, 832. Animam quae Deo mittente polluta est, Deoque deficiente mundari non potuit, in globo tenebrarum perpetuo vinculo puniri, Manichaeorum doctrina. VIII, 284, 285. De animarum purgatione phantastica et ridicula Euchitarum fabula. VIII, 40, 41. De purgatione animae per sacrificia et consecrationes, sententia Porphyrii. VII, 286, 287. Animam spiritalem purgatione theurgica posse purgari, non vero intellectualem, dicebat Porphyrius. VII, 306. Sine theurgicis artibus et teletis, virtute continentiae posse purgari, fatebatur Porphyrius. VII, 306. Teletis idoneam fieri susceptioni spirituum, et ad videndos deos, docebat Porphyrius. VII, 286. Non vero intellectualem, ad videndum Deum suum. VII, 287. Animam ab ignorantia per nullas teletas purgari, putabat Porphyrius. VII, 307. Animae purgationem in principiis esse, Platonici profitentur. VII, 300. Anima, veri Dei cultu mundatur et sanatur. [Col. 0078] VII, 288. Animae defunctorum an sciant, vel curent quae geruntur circa vivos. IV, 1437. Animas sapientium in astra ferri, stultorum vero ad corpora, sive hominum, sive bestiarum revolvi, Platonicum dogma. VII, 392. Animas eorum qui inhoneste vixerint, ut luant poenas, ad alia hominum corpora, Porphyrius; Plato etiam ad bestiarum redire docuit. VII, 375. Animas etiam purgatas, ad corpora iterum redire, stulte Platonici asserebant. VII, 311. De animarum reditu in corpora post purgationem, melius Platone Porphyrius philosophatus est. VII, 310. Virgilio non placet doctrina de animarum reditu in corpora. V, 1154. Animarum revolutio usque ad corpora bestiarum, Platoni et Plotino probata est, Porphyrio displicuit. VII, 310. On alia humana corpora transmigrare animas, docuit Porphyrius. VII, 310. De animarum revolutione, Manichaeorum sententia. VIII, 226, 231, 383, 384. Animas caeteras, praeter Auditorum et Electorum, in pecora redire putant Manichaei, et in omnia quae radicibus fixa sunt et aluntur in terra. VIII, 37, 143, 144. Non tamen in minutissima animantia. VIII, 144. Opinio Manichaeorum, animarum transmigrationem admittentium, deterior quam philosophorum. III, 361. Animas humanas ad pecora, ad canes, ad porcos et ad corvos revolvi, futilis quorumdam opinio. IV, 1911.
Animas sceleratorum verti in daemones, et in quaeque animalia suis meritis congrua, quaedam haeresis docet. VIII, 45. Animas hominum pessimas post mortem in daemones verti, putavit Tertullianus. VIII, 47. Animas hominum, daemones esse post corpora, dixit Plotinus. VII, 265. Triplex genus daemonum in quos animae mutari possunt. VII, 265. Animae natura in naturam corporis non convertitur. III, 411. Nec in naturam animae irrationalis, nec in naturam Dei. III, 411. Animarum quarumdam fictitiae transmigrationes. III, 361. Plato solas animas a Deo conditas putans, easque in bestias revolvi, refutatur ab Ambrosio in libro de Philosophia. X, 686. Animas hominum in pecora, vel pecorum in homines posse transferri fides veritasque catholica non admittit. III, 360, 361. Nec morum similitudo evincit. III, 361. Animas ad propria corpora reverti, doctrina Angelorum, Prophetarum, Christi et Apostolorum. VII, 310. Animae cupiditas revertendi ad suum corpus. VII, 711, 794. Anima resumptum corpus numquam ulla morte deponet. VII, 794. Animarum liberatarum numerus an possit semper augeri. VII, 371.
Animus definitur substantia quaedam rationis particeps, regendo corpori accommodata. I, 1048. Animus, summus gradus animae. VII, 212. Haec pars animae, mundi dicitur Deus. VII, 212. Animus ad capiendum seipsum angustus est. I, 785. Animus quid sit non incongrue nos dicimus ideo nosse, quia et nos habemus animum. VIII, 953, 954. Animus in homine vocatur genius. VII, 212. Animus ipse, rectissime sensus dicitur. VII, 318. Animi partes tres. VII, 427.
Animi potentiae sine quibus recte vivi non potest, media bona sunt. I, 597, 1268. Animi motus omnis aliquid facit in corpore. II, 72. Animi perturbationes quatuor. I, 788. Animus unde mutabilis esse cognoscitur. VII, 231.
Animus melior est quam omnia corpora. III, 1561. Animus melior corpore. II, 65. Nullo modo ullo animo ullum corpus potentius. I, 1185. Corporis decus animus: animi decus, Deus. III, 1643.
Animus nonnisi conversione ad Deum fit bonus. VIII, 950. Animi pulchritudo, justitia. VIII, 954. Animus cum ad corpus declinat, quodammodo corporascit. VIII, 588. Et terrenorum cupiditate sordescit. III, 1289; VIII, 89, 90. Animus fit Deo similis, dum ei se subjicit: quantoque id fecerit studiosius, tanto erit sublimior, et illo solo dominante liberrimus. I, 1319. Animus nimis intentus humanis actionibus, Deo quodammodo vacuatur. III, 619. Animus tanto fit plenior Deo, quanto in superna atque aeterna liberius extenditur. III, 619.
Animus diligendo corpus, fit infirmus. III, 27. Aegritudo haec animi est, quia non totus assurgit veritate sublevatus, consuetudine praegravatus. I, 759. Animi sanitas secundum Stoicos. V, 1528, et secundum veritatem. V, 1528. Animus per sapientiam sanatur. VII, 636. Sanitas animi est, firmissime inhaerere incommutabili Deo. III, 27. Animus non sanus aestimandus est, qui non temporalibus aeterna praeponit. II, 499.
Animus cum ordinate se vincit, laudis atque virtutis est. VII, 431. Nullo modo animus potestati alterius animi, nisi suis cupiditatibus subditur. I, 1032. Animum prosternere est in eis quae sublimia sunt in corporibus, quietem voluntatis appetere. VIII, 898, 899, 1005, 1006, 1009.
Animi mors et resurrectio quaedam. III, 25. Cujus animus non moritur huic saeculo, is non resurgit ad vitam, sed ad supplicia. III, 25. Animus cum seipso sibi quasi suo bono gaudet, superbus est. II, 439. Animus in hac vita famem patitur. III, 1281. Animi pabulum veritas. II, 62. Animus [Col. 0079] tanto magis inseritur veritati, quanto familiarius in ea volutatur. II, 66. Animus cibo praeceptorum reficiendus est. III, 1287. Inde animus pascitur unde laetatur. I, 863.
Animi in corpus imperium, quale. VII, 430. Animus corpori recte non imperat, si Deo ipse non servit. VII, 656. Animus imperat corpori, et paretur statim; imperat animus sibi, et resistitur. I, 760. Animus facilius corpori imperat, quam sibi. VII, 430.
Animus corporis dominator, rector, habitator, videt res sine corpore. IV, 468. Animus absque simulacris potest aliquid cernere. III, 301. Non videtur Deus nisi ab animo, non tamen ut animus. IV, 469.
Animo non essent passivi homines et daemones, nisi essent miseri, VII, 241. Animo locus est affectio sua. IV, 95. Animus an post resurrectionem, sine organo corporis valeat corporalia nosse, nescire se affirmat Augustinus. II, 629. Animus de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere solet. VI, 46. Animi magnitudo non est seipsum interimere quacumque ex causa. VII. 35.
Animalia mortalia, a minoribus diis seu Angelis facta, sentiebant Platonici. VII, 373, 375. Inepta Manichaeorum de fabricatione animalium in gente tenebrarum, fabula irridetur. VIII, 395. Animantia an uno die multiplicata fuerint. III, 240. Animalium ex aquis eductio prius narratur, quam quae de terra, quare. III, 279, 280. Potuerunt animalia noxia etiam creata, nihil nocere, si causa non exstitisset, vel puniendorum vitiorum, vel probandae virtutis. III, 288. Animalia noxia vivos homines aut poenaliter laedunt, aut salubriter exercent, aut utiliter probant, aut ignoranter docent. III, 289. Animalia venenosa ante peccatum hominis videntur creata. III, 289. Animalia vere adducta sunt ad Adam ut iis nomina imponeret. III, 400. Hoc significationem propheticam habet. III, 400. Quomodo animalia adducta ad Adam. III, 402. Animalia carnivora non vixisse carnibus in Arca, magis credendum est. III, 550. Animalia in Arca inclusa, figurae variarum gentium in Ecclesiam introducendarum. VII, 485. An in insulis à terra remotissimis animalia propagata sint ex iis quae servata sunt in Arca. VII, 485.
Animantibus Deus certos numeros seminum dedit. III, 240. Animalia, quae nulla praecedente commixtione oriuntur, ex vi quae elementis inest, oriuntur. VIII, 875.
Animalia quaedam in veteri Testamento cur immunda censebantur. VIII. 233. Significationis tantum causa, immunda erant Judaeis. VIII, 498. Animalia munda et immunda quid significant, et quomodo illa figuris propheticis de Christo a Moyse commemorata sunt. VIII, 337.
Animalium motus, quibus appetunt vel fugiunt aliquid, an appellandae voluntates. VII, 151. Animalium merita, non pro gradibus elementorum existimanda. VII, 240. Animal irrationale beatum esse non potest. VI, 12. Animalia quaedam in mediis ignibus vivunt. VII, 709. Animalia domestica subito efferata Romae, quid portendebant. VII, 104. Animans animal, ex animo constans et corpore. VII, 264.
Animositas. Ingenii majoris est animositatis flammas confitendo exstinguere, quam falsitatis nebulas intelligendo vitare. IX, 332.
Anna interpretatur gratia. VII, 528. Anna mater Samuelis, figura Christianae religionis et gratiae. VII, 528. Anna prophetissa unde maxime commendetur. VI, 440. Cur etsi filios non habuit, secundas nuptias recusavit. VI, 436.
Annaeus Seneca Apostolorum temporibus claruit. VII, 190.
Annas et Caiphas pontifices, alternos annos agere solebant. III, 1937.
Annianus consul. IX, 687.
Annibal de Romanis multas victorias reportat. VII, 180. prope Romam fulminibus deorum territus est. VII, 101. Annibal à Scipione Africano majore victus. VII, 102.
Annibonius Robautensis Episc. IV, 381.
Annona Retica. VII, 575.
Annus circuitu solis animadversus est. VIII, 893. Quis annus magnus sive Platonis. III, 236. Anni manifesti et obscuriores quinam sunt. III, 236. Anni diversimode numerabantur apud populos diversos. VII, 451. Anni Aegyptiaci quaternis mensibus quondam finiebantur. VII, 358. Anni primorum hominum an nostris aequales. VIII, 450. Annos primorum hominum aeque prolixos fuisse ac nostros ostenditur. VII, 454. Annorum primorum hominum numerus, aliter in codicibus Hebraeis, aliter in nostris recensetur. VII, 449. Unde nata est diversitas in dinumeratione annorum Hebraeorum et LXX interpretum. VII, 453. In dinumeratione annorum, magis Hebraeorum quam LXX sequenda auctoritas. VII, 452.
Anni aeterni. IV, 752, 976. Anni sine annis. IV, 418. Anni Dei, unus dies. I, 815. Anni Dei I mnes simul stant. I, 815. Anni illi non deficiunt, qui stant. Vo, 1623. Anni nostri deficientes dicuntur, sive quia in eis deficimus amando quae transeunt, sive quia ad paucitatem redacti sunt. IV, 1145. Anni stant in vita aeterna, hic autem transeunt, imo pereunt. VII, 531.
[Col. 0080] Annorum numerus unicuique computandus est, ex quo facta est prima mortalis nativitas. III, 875. Annos crescentibus non addi, sed subtrahi, exemplo probatur. IV, 795. Anni homini magis decedunt, quam accedunt. V, 638.
Annorum multa millia quidam falso in historia temporum computant. VII, 358. Absurda haec vanitas refellitur. VII, 358. Ab creatione hominis ad Augustini tempora, nondum sex millia annorum completa erant. VII, 358. Annorum sex millibus hoc saeculum definierunt quidam. IV, 1143. alii, septem. 22. d. Anni CCCCXC. sunt in hebdomadibus LXX. Danielis. II, 941. Annorum multitudo diei nomine aliquando significatur. II, 910, 911. Annus senario numero pollet. VIII, 893.
Anni per agnos, vindemias, messes, aut aristas aliquando numerantur. III, 572.
Annus bissextus. III, 451.
Anniversarius Ordinationis episcopi. V, 1483, 1687.
Annuli aurei, insignia dignitatis apud Romanos. VII, 100. Annulorum aureorum modios tres e Cannensi praelio Carthaginem misit Annibal. VII, 100.
Anseri solemnia celebrabant Romani. VII, 70. Anseribus non facile quidquam edacius invenitur. VIII, 198.
Ansulae de ossibus struthionum in digitis, genus superstitionis. III, 50.
Antaei fabula. VII, 570.
Ante Deum, id est in honorem Dei. III, 615, 618.
Anticategoria. IX, 510.
Antichristus a Daniele praedictus. VII, 787. et ab apostolo Paulo, VIII, 685. Pseudo-prophetae nomine in Scriptura designatur. VII, 679. ab Apostolo Paulo, refuga appellatur. VII, 685. De tribu Dan exsurrecturus est. III, 788. Antichristus usque adeo beatus videbitur hominibus, ut etiam Deus putetur. IV, 126. In quo templo Dei sit sessurus incertum. VII, 685.
Antichristus quomodo mendaciter operabitur. VII, 687. per nefarias artes perveniet ad vanum et inane culmen dominationis. IV, 126. Vim habebit in imperio, dolum in miraculis. IV, 128. Antichristi tribulatio, ignis per quem uniuscujusque opus probabitur. VII, 745. Persecutio per Antichristum ventura, violenta et fraudulenta erit. IV, 128. Antichristus totam nequitiam et impietatem, quam omnes pseudo prophetae inchoaverunt, impleturus est. IV, 127. In Antichristi laqueos irruent Judaei. IV, 1418. Antichristus interficietur Spiritu oris Christi. II, 908. Antichristus damnationi ultimae destinatus. IV, 126. De Antichristo illud exponitur, Constitue Domine legislatorem, etc. IV, 125. Antichristi persecutio tribus annis et sex mensibus erit. VII, 677. Antichristi persecutionis tempus ignotum. VII, 616. Antichristus manifestus futurus est. II, 908. Antichristus prius veniet, et tunc veniet dies judicii. III, 1998.
Antichristi et pseudo-Christiani. IX, 151. Quinam dicuntur. IX, 231, Antichristi multi in Ecclesia. III, 1999; scilicet qui ore profitentur Christum, et moribus dissentiunt a Christo. III, 2002. Antichristi haeretici appellantur. VII, 687. Neronem resurrecturum, et Antichristum futurum nonnulli suspicantur. VII, 686. Alii nec occisum putant, sed subtractum. VIII, 686.
Antidicomaritae Haeretici. VIII, 40.
Antidotum contra omnia peccata. V, 1270; ex sanguine Christi. VI, 656.
Antiochena Ecclesia, ubi primum discipuli appellati sunt Christiani. IX, 414.
Antiochiae basilica Machabaeorum. V, 1379.
Antiochus, Machabaeorum persecutor. V, 1379, 1382. Judaeos ad idola colenda compellit. VII, 606. Meruit obdurari. V, 1381. Misericordia Dei indignus. V, 1507.
Antiochus feneus Platonicus. I, 955. Philonis auditor. I, 955, 926. Academiae utriusque sententias in simultatem adducit. I, 926. Antiochus magister Ciceronis et Varronis, Stoicus magis quam Academicus. VII, 627.
Antipater procurator Judaeae. VII, 607.
Antiphrasis. VI. 534.
Antipodas esse non putavit Augustinus. VII, 487.
Antiqui eadem cum fidelibus nostri temporis fide in Christum salvi facti sunt. II, 680, 845, 769. 858. Antiquis erat aliquod occultum regenerationis sacramentum. II, 845. V. Patres.
Antisthenes philosophus Socraticus, summum bonum in virtute animi posuit. VII, 227, 601.
Antitheta, ornamenta elocutionis decentissima. VII, 332.
Antoninus Christianorum persecutor. VII, 614. Antonini lex in adulteros. VI, 475.
Antonius vitiis omnibus inquinatus, regni potentiam affectare videbatur. VII, 110. Antonio resistebat Cicero. VII, 110.
Antonius Aegyptius monachus. I, 755. Vir sanctus et perfectus. III, 17. Antonius ad Deum conversus audita Evangelica voce, Vade, vende, etc. I, 762. Antonius scripturas [Col. 0081] divinas et memoriter audiendo tenuit, et prudenter cogitando intellexit. III, 17. Ex ejus vitae lectione, convertuntur duo aulici. I, 757.
Antonius unus e Patribus Carthaginensibus. II, 758, 780.
Antonius lector, episcopus Fussalensium ordinatur. II, 954. Variis criminibus accusatur a Castellanis et aliis. II, 954. Communione privatur nisi prius Fussalensibus omnia redderentur. II, 955. Antonius episcopus Fussalensium communione privatus Numidiae Primatem inducit ut se Papae Bonifacio commendet. II, 955. Fussalensibus et judicia, et publicas potestates, et militares impetus tanquam executores Apostolicae sedis sententiam comminatur. II, 956. Judicio consentit; agit postea ut ei communio reddatur. II, 955.
Antonius Notarius. VIII, 713.
Antropiani. Nota ( a ). IX, 589.
Antropomorphitae quinam dicuntur. II, 628; VII, 189. Deum habere membra dicebant. II, 628. Tolerabilius et honestius de Deo sentiunt, quam Manichaei. VIII, 189. Antropomorphitae schismatici, non haeretici. VIII, 39. Antropomorphitae monentur. IV, 1747.
Anubis. I, 750.
Anulinus Proconsul. IX, 610, 626. Per eum Caeciliani causam ad Constantinum miserunt Donatistae. II, 492. Duae ejus relationes ad Constantinum Imperatorem. IX, 627, 637, 640. Anulinus transmisit libellos duos ad Imperatorem. II, 303. Unum contra Caecilianum. II, 327. Alterum forte supplicem. II, 305. Vide Notas.
Ἀορασία quid. VII, 781.
Ἀπάθεια bona plane et maxime optanda est, sed non est hujus vitae. VII, 415. Ἀπάθεια quaedam est omnibus vitiis pejor. VII, 415, 417. Animus hominis desperatius aegrotat, quando et doloris amiserit sensum. III, 1798.
Apelles haereticus. VIII, 29, 556.
Apellitae seu Apelliani, ab Apelle sic dicti. IX, 589. Eorum dogmata. IX, 589.
Apes de boum cadavere nascuntur. I, 1372. Apibus nihil inest maris vel feminae. VII, 475. Apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. VIII, 876. Sic operantur generationem filiorum, quemadmodum cerae speciem liquoremque mellis. III, 399.
Apex flaminis. VII, 60.
Apis tertius rex Argivorum. VII, 563. Apis factus est Serapis, omnium maximus Aegyptiorum deus. VII, 563. Bovem in honorem Apis alebat Aegyptus. VII, 563.
Apocalypsis liber, quam obscurus. VII, 683. Apocalypsin non accipiunt Alogi. VIII, 31. Apocalypsis an a Pelagio sit accepta, dubitat Augustinus. V, 1376.
Apocryphae scripturae quaenam sint. VII, 470; VIII, 245.
Ἄποιον Chaos. VIII, 195.
Apollinaris Laodicenus, Psalmos interpretatus est. II, 261.
Apollinaris haeresiarcha. VIII, 40, 687.
Apollinaristae haeretici ex Apollinari auctore suo dicti. VI, 93. Eorum errores. IV, 217, 1084; VI, 93, 248, 524; VIII, 40, 687; X, 1366. Apollinaristarum error de Christo. I, 746. Apollinaristae Verbum in Christo, loco animae fuisse asserebant. III, 716. Apollinaristae animam humanam Christo defuisse putaverunt. VII, 404. Et non habuisse animam, aut non habuisse rationalem. II, 542; III, 1586, 1737. Apollinaristarum argumentum ut probarent Christum caruisse anima. X, 492; convellitur. VI, 94.
Apollinaristarum tres sectae. X, 1034. Dubitatur an Apollinaristarum haeresis exstent reliquiae. IV, 217.
Apollo duplex. I, 983.
Apollo frater Dianae, qui et sol esse dicitur. VII, 207. Apollo ignarus futuri. VII, 79. Ambiguum Apollinis oraculum de Pyrrho. VII, 97. Apollinis oraculum Christum vituperabat. VII, 620, 653. Apollo Cumanus quatriduo flevisse fertur. VII, 86. Quid de Apollinis fletu aruspices dixerint. VII, 86. Apollo pro Trojanis pugnabat. VII, 79. Apollinis servilia ministeria in exstruenda Troja. VII, 79. Apollo quare sagittas tenet, VII, 207. Apollini Delphico quare instituti ludi musici. VII, 569. Apollo ephebus pingitur. VII, 184.
Apollo deus medicinae cum Aesculapio. VII, 129. Apollo divinator et medicus. VII, 207.
Apollo filius Latonae Admeti regis armenta cum Hercule pavit. VII, 571. Alter ab illo qui reddebat oracula. VII, 571.
Apollonius Tyaneus. II, 383, 514. Magnus multo melior, quam Jupiter. II, 533. Apollonium Tyaneum conferre Christo vel etiam praeferre, quidam conati sunt. II, 533.
Apophoretum relationis. II, 645. V. Not.
Apostasia primi hominis, quam magnum peccatum. X, 1274, 1275, 1277.
Apostata, sal infatuatum. III, 1343. Apostata pejor est quam ille qui non deseruit fidem, quam nunquam tenuit. VII, 742. Apostatae seu desertores difficilius veniam consequuntur. IX, 478. Humiliorem agere poenitentiam, [Col. 0082] tenentur, quam qui in Ecclesia nondum fuerunt. IX, 605. Apostata sacramentum fidei non amittit. X. 420. Ad quid manet sacramentum. X, 429.
Apostatae nullum in Catholica Ecclesia, possunt honorem habere. IX, 514. Vide Episcopi. Ad militiam clericatus non eligendi. II, 228; IX, 605.
Apostatare a Deo, quid sit. I, 1188.
Apostatica radix. VI, 278. Apostatica creatura. X, 1177.
Apostolici haeretici. VIII, 32. Encratitis similes sunt, et Apotactitae appellantur. VIII, 32.
Apostoli latine Missi appellantur. III, 1781. Apostolorum duodenarius numerus, magnum sacramentum. IV, 1103, 1359. Apostoli non de mundo. III, 1677. Apostoli quid reliquerunt ut sequerentur Dominum. IV, 1371. Apostolos cur Christus humiles elegit. VII, 611. Cur infirmos. IV, 788. In tam contemptibilibus testibus, ut in Apostolis, multo mirabilius divinitas se ipsa persuasit. VII, 756. Quomodo Apostolis hic omnia nota facta sunt. V, 180. Apostoli et discipuli baptizati. X, 519. Apostoli ante passionem Domini baptizati sunt. II, 178, 1086; X, 519.
Apostoli Dominum tantummodo hominem putaverunt. IV, 1798; V, 1149. Non omnes Christum videbant, ait Ambrosius. II, 604, 610. Apostoli in passione Domini trepidaverunt. IV, 1799; V. 493. In passione ipsum relinquentes fidem amiserunt. III, 1901. De Christo dubitantes, a latrone victi sunt. IV, 1851; V, 749, 1116. Apostoli spem amiserant. IV, 847, 1927. In passione Domini titubantes, ejus resurrectione firmati sunt. IV, 1798, 1799. Ante Christi mortem nondum erant martyrio maturi. III, 1807. Ante ejus resurrectionem humana magis quam divina sapiebant. III, 1899. Apostoli Ecclesiae personam gesserunt quando Spiritum sanctum acceperunt, et potestatem remittendi peccata. IX, 150.
Apostoli etiam post Christi resurrectionem peccato obnoxii. V, 749. Apostoli non sine peccato. X, 631. Licet nihil iis sanctius in novo Testamento. X, 599. Apostoli sub Lege nondum a cupiditatibus liberi. V, 794. Apostolis, sicut et nobis, convenit dicere, Dimitte nobis, etc. IV, 1849. Apostolos libidine pollutos fuisse, calumnia Juliani. X, 556. Apostoli tanta humilitate et pietate de concupiscentia carnis gemebant, ut optarent eam potius non habere, quam domare. X, 562.
Apostoli Judaeis et Gentibus Evangelium annuntiaverunt. IV, 541. Apostoli missi sunt ad gentes ad quas Prophetae missi non erant. IV, 1121. Eorum praedicatio in omnem terram. III, 124. Et ad omnes Gentes. V, 159. Apostoli pervenerunt usque ad extremum terrae. IV, 1674. Apostolorum verba in fines orbis terrae quomodo pervenerunt. IV, 1122. Apostolorum praedicationem confirmant oracula Prophetarum. VI, 180. Apostolorum eloquia, mira fuerunt facta, non verba. VII, 756. Majora videntur fecisse miracula quam Christus. IV, 1707. De ipsis Deus coruscabat miracula, tonabat terrores, pluebat consolationes. IV, 1626. Apostoli in miraculis faciendis non sibi arrogabant potentiam Domini sui. IV, 1199. Apostolos Christus sicut luminaria, et aptaverat verbo, et accenderat Spiritu sancto. VII, 612. Apostoli igne divino ferventes, tanquam ligna ardentia, dum fugarentur e loco in locum, totam silvam mundi suo igne impleverunt. IV, 253.
Apostolis quomodo praeceptum, ne aliquid secum portarent in via. VI, 507. Permissum ipsis mulieres sibi necessaria ministrantes habere, exemplo Christi. VI, 552. Apostolis data licentia vacandi ab opere corporali. VI, 554. Apostolis permittebatur aut victum ab aliis accipere, aut manibus operando quaerere. VIII, 165.
Apostoli bonus odor Christi sunt et iis qui pereunt, et iis qui salvi fiunt. X, 990. Apostoli nec cum suspicerentur ab hominibus, nec cum despicerentur, elisi. III, 76. Apostoli in pressura laudant Deum. V, 500. Apostoli Christi conjuge suscepta, filios ei procreant. V, 1683. Ecclesias non sibi, sed Christo genuerunt. IV, 508.
Apostoli Jerosolymis decreverunt ne quisquam cogeret Gentes judaizare, non autem ne quisquam Judaeos judaizare prohiberet. II, 279. Apostoli sabbato non vacarunt, nec jejunaverunt. II, 138. Non solebant solemniter die Dominico jejunare. II, 149.
Apostolorum et Evangelistarum testimonium de Christi genealogia immerito rejicitur. VIII, 239, 240. Apostoli de Domino quae ipsi viderant confitendo, mortui sunt. V, 1414. Apostoli et martyres cur hic non regnaverunt. VIII, 449.
Apostolorum quibusdam divinae substantiae visionem fuisse concessam, non incredibile. II, 610. Apostoli leges ab Imperatoribus non postularunt, quare. II, 801. Apostolos sexaginta, relictis XII, cum Christo Domino, apostatas a fide recessisse, et apostolos tamen putatos esse, dicit Petilianus. IX, 271.
Apostoli arietes vocantur ab Augustino. II, 1026. Arietes gregis. V, 749, 1414. Duces ovium, praecipua membra Pastoris. [Col. 0083] IV, 785, 916. 1849. Apostoli, barbae nomine designati. IV, 1733. Apostoli, boves. III, 1470. Canes Domino fidem servantes et contra inimicos latrantes. IV, 833. Apostoli caelorum nomine significati. III, 1664; IV, 288, 817, 1121, 1243, 1864. Apostoli caelum facti, quia justificati. IV, 1626. Apostoli dicti colles. IV, 785. Columnae. IV, 950, 1831. Columnae Dei vivi. VI, 692. Columnae quae passione Domini nutaverunt, resurrectione firmatae sunt. IV, 950. Apostoli, filii sponsi. IV, 1845. Filii excussorum, quia filii Prophetarum. IV, 1674, 1677. Firmamenta et columnae Ecclesiae. II, 553. Flumina vocem suam per orbem elevantia. IV, 1187.
Apostoli fundamenta et portae Ecclesiae. IV, 1103. Fundamenta civitatis supernae. IV, 1101. Apostoli duodecim, duodecim horae diei. III, 1750; IV, 650. Apostoli lapides pretiosi. IV, 166. Lumen et lucerna, quo sensu. IV, 1566; V, 1311. Luminaria mundi, ignes sancti et decori. I, 856. Apostoli dicti sunt montes. IV, 347, 517, 781, 817, 882, 1355, 1650. Montes aeterni, montes magni. IV, 961. Mons Sina. IV, 817. Apostoli, nubes. IV, 347, 520, 980, 1212; VII, 532. Nubes Christum portantes. IV, 814, 833, 1235. Apostoli oculi Christi. IV, 1114. Oculi Ecclesiae. III, 843. Ossa seu firmamenta corporis Christi. IV, 168, 1297. Apostoli, patres. IV, 513. Pedes Domini. IV, 1167. Piscatores hominum. IV, 781. Principes. IV, 834. Throni seu sedes Dei. IV, 1625. Apostoli, quibusdam vasa sunt mortis, et sagittae acutae. IV, 106. et seq.
Apostolorum Memoria, liber hoc titulo donatus. VIII, 667.
Apostolus cum dicitur, si non exprimatur quis Apostolus, non intelligitur nisi Paulus. X, 589. Apostoli intentio in Epistola ad Romanos. VI, 124. Ejus scopus in exemplo Jacob et Esau. VI, 112. Apostolum ipsum, ad quaestionem de electione et reprobatione, defecisse in responsione, inopia reddendae rationis, putant quidam stulti. VI, 278. Apostolus Rom. VII et sua et justorum persona locutus est. X, 865, 867. Julianus sensum novum et distortum excogitat in verbis Apostoli. X, 868. Apostoli Pelagiana interpretatio. X, 1131, 1132, 1430. Apostolum pro qualitatibus ingeniorum in quinque personis locutum esse, commentum absurdum. VIII, 639, 647. Apostolus sic omnibus omnia factus, ut fallere non intenderit. VIII. 638, 639, 640, 641, 642, 657, 658. Apostoli monita sunt de re libera, quandoque tamen de re imperata. VI, 464. Apostoli merita, Dei dona. X, 890.
Apotactitae seu Apostolici haeretici. VIII, 32.
Apparitiones Dei antiquis Patribus factae. VIII, 806, 807. An Trinitas ipsa, an aliqua seorsim persona Patribus apparuerit. VIII, 853, 855. Apparitiones quaedam factae in veteri Testamento, Verbo tribuendae. VIII, 140. Soli Filio tribuuntur ab Arianis. VIII, 739. Apparitio Dei Adamo, in specie humana. VIII, 855, 856. Patri tribui potest. VIII, 855, 856, 857; et toti Trinitati. VIII, 857. Non evidenter apparet utrum aliqua ex Trinitate persona, an Deus ipse Trinitas visus fuerit Abrahae. VIII, 857, 858; et Loth. VIII, 859. An Trinitati, an personae alicui seorsim, an Angelis tribuenda apparitio in rubo. VIII, 859, 860; et apparitio in monte Sina. VIII, 861. An Trinitas, an aliqua proprie persona in apparitione in monte Sina loquebatur. VIII, 862. Cui tribuenda apparitio in columna nubis et ignis. VIII, 861. Non temere dicendum quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum apparuerit. VIII, 868. Apparuit sensibiliter Trinitas in baptismo Christi. V, 353. In apparitionibus divinis, vox Patris, species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est, quomodo facta. VIII, 910. Apparebat tota Trinitas in Angelis, et aliquando sine distinctione personae, aliquando quaedam seorsim persona figurabatur. VIII, 885, 886. Apparitiones factae in veteri Testamento quomodo et Dei et Angeli esse dicuntur. VIII, 140.
Apparitiones Dei quomodo factae, latet. VIII, 881, 882. Nunquam oculis corporeis apparuit Deus. VIII, 855, 856, 862, 863. Essentia Dei nunquam per se apparuit. VIII, 881, 882, 885, 886; sed per subjectam creaturam. VIII, 723, 811, 812, 852; et Angelorum ministerio. VIII, 882, 883, 884, 886. Apparebat Moysi Deus in specie visibili assumpta. III, 647. Quot modis creatura assumitur ad significandum. VIII, 879. Objectio ex locutionis modo in apparitionibus Dei ducta, diluitur. VIII, 882. Dubitationes variae de apparitionibus divinis. VIII, 853. Vide Deus.
Apparitiones extra somnum et in somno. II, 697. Quomodo fiant, explicare non audet Augustinus. II, 699. Apparitiones solum affirmat Augustinus non fieri qualitatibus aut motibus corporeis. II, 699, 700. Apparitio Augustini adhuc viventis, ipsomet inscio. V, 1444, 1445.
Apparere (ex Ambrosio) dicitur, quod praevideri non potest. II, 603.
Apparitores qui et Stationarii appellantur. IX, 807.
Appetere. Quatuor ab homine naturaliter appetuntur. VII, 621.
Appetitus naturalis, non omnis malus et inhonestus. X, 446.
Apponi alicui rei, id est, eam amare. III, 495.
[Col. 0084] Apponi ad populum, quid. III, 594.
Ἀποτελέσματα quid. III, 278.
Appius. II, 752.
Approbare quod bene facit, et improbare quod peccat, nemo potest, nisi clamante intus voce veritatis. V, 102.
Aprilis quasi Aperilis. VIII, 346.
Apringius, frater Marcellini. II, 511.
Aptugnitani. IX, 540.
Aptum et pulchrum, quid. I, 701, 703.
Aptus docebat judaizare Christianos. II, 898.
Apuleius Afer Platonicus nobilis. VII, 237. librum de mundo scripsit. VII, 113; et de deo Socratis. VII, 238. Librum quem de deo Socratis scripsit, de daemone Socratis debuisset appellare. VII, 239. Asini aurei libros scripsit. VII, 574.
Apuleius Madaurensis, magus. II, 383, 514, 534. De magicis artibus accusatus. VII, 242. Se contra magicarum artium crimina defendit. II, 521, 534; copiosissima oratione. VII, 244. Apulecius Madaurensis magus cum omnibus suis magicis artibus, ne ad aliquam quidem judiciariam reipublicae potestatem, potuit pervenire. II, 534. Apuleium magum conferre Christo vel etiam praeferre quidam impie conati sunt. II, 533.
Aquam non a Deo creatam, sed ipsi coaeternam, quaedam haeresis dixit. VIII, 45. Aquas a Deo factas esse, impie negatur. VII, 348. Aqua quando creata. III, 256. Aquae nomine materies informis insinuatur in Genesi. III, 233, 250; VIII, 612. Et tota materia corporalis intelligitur in Scriptura. VI, 167. Quare super aquas Spiritus sanctus superferebatur. III, 250, 251. Cur solus Spiritus sanctus, non vero Pater et Filius. I, 847, 848.
Aqua, quando speciem propriam accepit. III, 275. Aquarum divisio. III, 181. Naturam aquarum non posse esse super sidereum caelum, multi asserunt. III, 263. Non refelluntur recurrendo ad omnipotentiam Dei. III, 263. Aquas esse supra caelos, quomodo quidam conatus est demonstrare. III, 265. Aquas esse super caelum non dubitandum est, quaelibet, aut quoquomodo sint. III, 267. Aquas super caelos non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate pendere, quidam autumant. III, 267. Aquas esse etiam super sublime caelum, non repugnat. III, 266. Aqua supra firmamentum, et sub firmamento, quomodo intelligenda. III, 232.
Aquarum congregatio est ipsarum formatio. III, 181, 232. Aquarum congregatio, quomodo facta. III, 255; VIII, 612. Omnis aquarum congregatio, Hebraeis dicitur mare. III, 181. Non omnis aqua, mare est. III, 234.
Aquam rerum omnium principium putavit Thales. VII, 226, 230. Ex aqua generantur omnia. V, 67. Cuncta genera vel animalium, vel herbarum, atque lignorum. III, 328.
Aqua aeri similis. III, 280. Aquarum tenues halitus aeri vaporaliter inseruntur. III, 285. Aqua sumpta pro aere crasso III, 184; et terris contiguo. III, 237, 238. Terrae vocabulum aquis etiam tribuitur. III, 393. Aqua omnem potum significat. III, 514, 652. Aqua viva quae. III, 1514.
Aqua in sanguinem versa, V, 62, 67; significat de rerum causis sentire carnaliter. IV, 1000. Aqua marina sterilitatem inducit. IV, 1354. Vapor aquarum marinarum decoctarum sinuato cooperculo exceptus, humorem dulcem gustantibus exhibet. III, 259. Aqua sine substantia, quae. IV, 1645.
Aquae in Scripturis significationes diversae. III, 1528, 2026. Aquae nomen ubi in Scriptura reperitur, non statim baptismus intelligendus est. IX, 384. Aqua vitae salutaris. IV, 270. Aqua irrigat aut abluit, et significat Christum. IV, 175. Aquae nomine, Spiritus sanctus significatur. III, 216; IV, 1353. Aqua et populum significat, et Spiritum sanctum. III, 79. Aquae nomine, Angeli intellecti. I, 852. Aquae populos in Scripturis significant. IV, 68, 213, 980, 986, 1038, 1425, 1865; V, 690; IX, 65, 148, 339, 367. Aquae nomine, peccatores populi intelliguntur. IV, 1644. Aqua quinque porticibus cincta, populus Judaeorum Lege conclusus. IV, 1065. Aquae contradictionis, populi persequentes. IV, 1865. Aqua piscinae turbata, passionem Christi figurabat. IV, 1065. Aquae quomodo intraverint in animam Christi. IV, 842. Aqua, caritas. IV, 1353. Aqua est symbolum gratiae. III, 737. Vis quaedam rationi subjecta, qua ratione Deus veritasque cognoscitur, recte aqua divinitus appellata est. III, 232. Potest et intelligi vita spiritalis informis, nomine aquae. III, 250. Aqua, prosperitas saeculi. IV, 797. Aquae multae, variae doctrinae. IV, 269.
Aquarii haeretici. VIII, 42.
Aquatilibus solis cur benedictio, sicut homini impertita. III, 286.
Aquila Scripturam ex Hebraea lingua in Graecam transtulit. VII, 603. Quo tempore. VII, 603, Not. ( b. ) Aquilam caeteris interpretibus Judaei anteponunt. VII, 470.
Aquilas non vixisse carnibus in arca magis credendum est. III, 550. Aquilae non egent potu. I, 1366. Aquilarum oculi perspicaciores nostris. I, 1049; III, 176. Aquilis quanta [Col. 0085] vis occulorum. VII, 799. Aquilae pulli quomodo probantur. III, 1666. Aquilae renovatio, resurrectionis similitudo. IV, 1323. Aquila rostri partem in senecta exuberantem ad petram excutit, ut possit cibum capere. IV, 1323. Aquila symbolum Christi. III, 884. Aquila ideo te quaerit, quia cepisti leporem. IV, 1646. Aquila quomodo nobis imitanda. IV, 1323, 812.
Aquilo numquam sumitur in bono in Scripturis sacris. III, 876. Aquilo significat diabolum et regnum ejus. IV, 534. Glaciem peccati. II, 561. Aquilonis latera, quae. IV, 534.
Arabia gentes figurat. IV, 911.
Arabici haeretici. VIII, 46.
Aralius vel Analius, quintus rex Assyriorum. VII, 562.
Aratus astrologus. VII, 500.
Arbiter, medius ad componendam causam dicitur. IV, 1383.
Arbitrium liberum a Manichaeo agnitum. VIII, 543, 538, 1087. Arbitrium voluntatis non omnibus naturis datum. III, 390. Arbitrium liberum asseritur. VIII, 121. Arbitrium liberum in Angelis et hominibus. VIII, 537, 538, 542, 543. Primus homo per liberum arbitrium suum stare et ipse potuit. X, 933. Arbitrio nostro ut facti sumus ex bonis mali, ita ex malis bonos fieri posse qui dicunt refelluntur. V, 409; X, 1541, 1542, 1544.
Arbitrium laudabiliter liberum, quodnam sit. X, 1102. Arbitrium tunc vere liberum, quando est liberatum. X, 234. Arbitrium hominis liberandum a servitute peccati, quod ei nunc cum morte dominatur. VI, 282. Arbitrium voluntatis tunc est vere liberum, cum vitiis peccatisque non servit. VII, 418. Non liberatur arbitrium, nisi per gratiam. VI, 282. Arbitrium liberum pertinet ad gratiam. X, 241.
Arbitrium liberum non sic defendendum est, ut adjutorium Dei non putetur necessarium. III, 1778. Arbitrium voluntatis sine Dei gratia tentationes vincere, et praecepta Dei implere posse, suadent Pelagiani. VI, 329. Liberum arbitrium extollendo praecipitant Pelagiani. X, 1246. Arbitrii libertate non fidendum. VII, 467. Arbitrium voluntatis cum gratia commendatur. X, 342. Liberum arbitrium sine gratia non sufficit. X, 202, 203. Liberum arbitrium adjuvatur per gratiam, ut quod naturaliter volumus, hoc est, beate vivere, bene vivendo habere possimus. X, 1566. Liberum arbitrium parum est naturae ad non peccandum, nisi adjuta, sanetur gratia. X, 293. Deo volenti salvum facere, nullum hominum resistit arbitrium. X, 942. Deus non aufert, sed adjuvat bonae voluntatis arbitrium. III, 757. Vide Libertas.
Arbores quomodo et quando creatae. III, 275. Tertia die creatae secundum rationes causales. III, 259. De herbis et arboribus non solum dicitur, secundum genus, sed, et secundum similitudinem. III, 287. Arbor scientiae boni et mali cur appellata est. IV, 897. Arbor scientiae boni et mali ex se non perniciosa, sed ex obedientia violata. X, 172. Arbor paradisi bona erat, et ideo solum tangi non debuit, quia Deus prohibuerat. IV, 896, 897. Arbor paradisi interdicta ad commendandum obedientiae bonum. VII, 394.
Arbor vitae. III, 214. Ad eam nemo nisi per tolerantiam et scientiam pervenit. III, 214.
Arbor bona et arbor mala in Evangelio, quid. X, 461, 1455, 1458. Arbor bona vel mala, voluntas est. X, 667, 668, 672, 754, 1454. Arborem bonam vel malam quo sensu faciat homo. X, 370.
Arborum insitio. III, 405. Arbor ex semine, et semen ex arbore, quomodo. III, 358. Omnia quae ad arborem pertinent, primitus in semine fuerunt vi et potentia causali. III, 357. Arbores sic vivere putant Manichaei, ut sentiant et doleant, cum laeduntur. VIII, 37.
Arca Noe de lignis imputribilibus. IV, 1917. Et de lignis quadratis exstructa, quo mysterio. IV, 1103. Arca quomodo bicamerata et tricamerata. III, 349. Cubita in mensura Arcae, an fuerint geometrica. VII, 474. Cubita fuisse geometrica, putat Origenes. III, 349. Arca diluvii secundum rationem corporis humani, a Philone explicata. VII, 472; VIII, 274. Arca cur tot annis aedificata. V, 1610. Arcam aliam aedificans Christus, quid nos admoneat. V, 1611. Quaenam animalia in Arcam introducta sint. VII, 475. Cur de Arca conjuncti exeant, qui disjuncti intraverunt. VIII, 265. Difficultatibus eorum qui Arcae historiam impugnant, satisfit. VII, 473.
Arcae significationes exponuntur. VII, 472. Arcae Noe allegorica expositio. VIII, 262, 263. Neque historia sola sine allegoriis, neque allegoriae solae sine veritate historiae admittendae, ubi de Arca et diluvio agitur. VII, 472. Arcae bituminatae allegoria, Donatistarum errori accommodata. IX, 397. Arcae altera allegoria veritati magis consentanea. IX, 397. Arca Noe figura Christi. VII, 477. Figura Crucis, III, 1464. Et Ecclesiae. III, 1434; IV, 1358; VII, 472, 476; IX, 397. In Arca quaedam ad Christum, quaedam ad Ecclesiam referuntur. VIII, 274, 275. Arca qualiter Ecclesiam figurarit. IX, 196. Ut illa omnia animalium genera continebat, ita Ecclesia omnes gentes. IV, 1358. Arca Noe, prophetia nostrorum [Col. 0086] fuit temporum. VII, 598. Arcam Noe, nomine pancarpi exagitabant Manichaei. VIII, 598.
Arca in qua Lex inclusa est, unde dicta est Arca testimonii. VII, 295. Miracula quae per Arcam facta sunt, Divinitati adtestantur. VII, 295. Arca testamenti, pro sacratiore quadam praesentia Domini, accipi potest. VI, 144. Arcae et propitiatorii mystica expositio. III, 633. Arca sanctificationis Christi, Ecclesia vel Corpus quod ex Maria natum est. IV, 1722. Arca Domini in aeternum manet, quomodo. IV, 1005.
Arcades a daemonibus Arcadibus homines in lupos conversi dicuntur. VII, 575.
Arcadius Imperator. VI, 722. Arcadius Augustus, bis Consul. VIII, 111, 112. Arcadius III consul. IX, 529, 574. Arcadii tempore Constantinopolis igne coelesti peritura revelatur. VI, 722.
Archelaus, auditor et successor Anaxagorae, quid de rerum principiis sensit. VII, 226.
Archesilas Zenonis condiscipulus sub magisterio Polemonis. I, 955. Polemoni eidem successit. I, 955. Academiae sententiam dissimulavit. I, 955. Archesilas auctor academiae novae. VII, 226.
Ἅρχιμάγειρος , praepositus militiae, vel coquorum. III, 582, 584.
Archimedis geometricae litterae, pertinaciter impugnatae ab Epicuro. VIII, 74.
Architectonica etiam dicitur ars opificum ex auro, argento, et metallo. III, 654. Architectonicum opus in textilibus. III, 515, 516.
Archisynagogi filia, et haemorroissa, quid figurent. V, 485, 486.
Archontici haeretici, eorumque dogmata. VIII, 29.
Arcus in nubibus quid significet. VIII, 265, 266, 630.
Arcus Dei extentus, sunt minae ejus. IV, 686. Arcus nomine, Scripturae sanctae intelliguntur; IV, 106. Arcus Domini quas sagittas habeat, et quae vasa mortis. IV, 106. Arcus iniquorum, insidiae ipsorum. IV, 365.
Ardea civitas. VII, 93.
Area Dominica, Ecclesia. III, 127. Area Domini in qua nunc triticum, non sine palea. V, 119, 1174. Area ante ventilationis tempus non deserenda. IV, 190.
Arelatum. IX, 41.
Arelatense Concilium in causa Caeciliani. II, 161, 169, 198; IX, 41, 640.
Arenae maris nomine, infirmi et carnales in Ecclesia intelliguntur. II, 336.
Areopagos Atheniensium Curia. V, 808. Unde sic dicitur. VII, 567.
Argentinus deus, dei Aesculani filius. VII, 103.
Argentius. II, 120.
Argentum probatum. III, 586. Argento probati, qui? IV, 1429.
Argirius in Priscillianistas aut nesciens irruit, aut ejusdem haeresis retibus implicatus. II, 1034.
Argivis primus regnavit Inachus. VII, 597. Argi seu Argivi unde sic dicti. VII, 564. Series regum Argivorum. VII, 562. Argivorum regnum simul cum Abrahae nepotibus ortum est. VII, 562. Argivorum regni occasus. VII, 572.
Argus, filius Apis, rex Argivorum. VII, 564. Argus post obitum ut deus haberi coepit. VII, 564.
Arguendi mali. V, 78, 549. Neque consentientes sitis malis, ut approbetis; neque negligentes, ut non arguatis; neque superbientes, ut insultanter arguatis. V, 550. Arguit in misericordia, qui non odio arguit. IV, 1824. Arguentur in ira Dei quidam, et non emendabuntur; quidam vero in emendatione fient salvi. IV, 397. Argui non vult in ira Dei, quisquis in hac vita sanari desiderat. IV, 91.
Aridum. Non omne aridum terra est. III, 234.
Aries haerens cornibus, figura Christi crucifixi. IV, 244. Aries rubricatus, figura Christi et Martyrum. III, 635.
Ariminense Concilium. VIII, 710, 711, 730, 772; X, 1100. Ariminensis Concilii auctoritate non se teneri dicit Augustinus. VIII, 711.
Aristippus philosophus Socraticus, voluptatem summum bonum esse dixit. VII, 227, 601.
Aristobolus filius Alexandrae reginae Judaeorum, VII, 607. Primus apud Judaeos et rex et pontifex factus est. VII, 607. Vinctus ducitur Romam. VII, 607.
Aristodemus tragicus actor, saepe ad Philippum legatus ab Atheniensibus missus. VII, 56.
Aristonicus rex a Romanis victus. VII, 86.
Aristoteles sectam Peripateticam condidit. VII, 237. Aristoteles vir excellentis ingenii, eloquio Platoni impar. VII, 237. Cum Platone consentire visus. I, 956. Aristoteles loquente Christo apud inferos, contremiscit. IV, 1828.
Arithmetica non est ex insituto hominum. III, 61.
Arionis Methymnaei nobilissimi citharistae fabula. VII, 28.
Arius. V, 1641; VI, 714. Heresiarcha a quo Ariani. VIII, [Col. 0087] 39. Arius non intravit per ostium in ovile. III, 1721. Arii haeresis de Filio Dei. III, 1609; IV, 288, 837, 1040, 1712; VIII, 923. Arium et Eunomium Pascentius anathematizat. II, 1039.
Ariani. V, 55; IX, 395, 469, 589. Arianorum fides de SS. Trinitate. II, 1049. Patris et Filii et Spiritus sancti diversas substantias esse dicunt. II, 792. Patrem invisibilem dicebant, Filium vero visibilem. III, 1779. Patrem invisibilem, Filium vero et Spiritum sanctum visibiles dicebant. II, 626; III, 1779. Ariani putant substantiam Filii Dei nullo assumpto corpore, per seipsam esse visibilem. III, 392. Et Patrem solum esse invisibilem. III, 392.
Ariani Filium Dei negant verum Deum. VIII, 930. Dicunt aliud esse Patrem, aliud esse Filium. III, 1737. Patrem dicunt non genuisse id quod est. II, 750. Negant Filium esse aequalem Patri. III, 1672, 1711, 1796, 1820. Et Spiritum sanctum Filio. III, 1796. Refelluntur. III, 1537, 1559, 1560, 1802. Ariani aut non colunt Christum, aut non unum Deum colunt. VIII, 743, 763. Ariani duos Deos et Dominos consequenter admittebant. VIII, 769, 770. Christum sine anima carnem suscepisse sentiunt. VIII, 39. V. Christus, Filius. Ariani diversas dicere naturas Patris et Filii convincuntur. VIII, 779, 780. Ariani per Filii injuriam, Patrem falso honorant. V, 772. Ariani cujusdam interrogationi utrum Deus volens genuerit Filium, an nolens, quomodo responsum. VIII, 1087. Ariani peccabant in Spiritum sanctum. II, 814. Ariani refelluntur asserentes Patrem majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum multo inferiorem. VI, 640, 648, 658, 683, 692, 697. Ariani refelluntur. V, 664, 665, 701, 746, 770, 774, 989, 1150, 1496, 1676, 1689. Ariani minus intelligentes quam Judaei. III, 1744. Concilium Sardicense, quod Donatistae proferebant, Arianorum fuisse advertit Augustinus. II, 176.
Ariani Sabellianos nos esse criminantur. X, 458, 1461. Ariani dum Sabellianos fugiunt, in pejus aliquid inciderunt. X, 1462. Ariani Donatistas sibi sociare tentarunt. II, 176; IX, 516. Arianorum fidem ipsi Donatistae aliquando professi sunt. II, 793. Inter errorem Arianorum et Donatistarum quid intersit. II, 793. Arianus et Photianus, ambo haeretici, adversum se divisi. V, 447. Ariani damnati. VI, 650.
Arianis ad Ecclesiam redeuntibus gradus honoris servabantur. II, 813. Hoc displicuit Lucifero Calaritano, unde et in tenebras schismatis cecidit. II, 813. Quidam Reges ab Arianorum haeresi, conversi. VIII, 759. Ariani rebaptizant. VI, 652, 692, 706; VIII, 39. Persecutio per Arianos facta. VI, 308. Imperiales leges contra Arianos. VIII, 709. Ariani toto orbe abjecti. VI, 685. Ariana haeresis Augustini tempore pene exstincta, similis cadaveri putrescenti, aut homini animam agenti. III, 1689. Arianus olim mortuus et renascens. VI, 696. Arianorum sermo, seu synopsis dogmatum eorum. VIII, 678, 679, 680.
Arma dextera et sinistra. IV, 426, 1215. Armatur Deus pro nobis. IV, 323. Magnum spectaculum est videre Deum armatum pro te. IV, 323. Armatus Deus, quomodo intelligendus. V, 1423. Arma Dei, si bene profecerimus, et nos erimus, quomodo. IV, 323. Arma contra tentationes fortissima, desideria aeternae vitae IV, 1774. Arma quibus expugnatur inimicus, et invictissimum scutum. IV, 89. Arma contra diabolum. VI, 637, 638 Arma nostra comburenda sunt igni, priusquam armet nos Deus armis Evangelicis veritatis, continentiae, etc. IV, 523. Arma templis deorum detracta. VII, 100. Arma diaboli. VI, 637, 638.
Armamiter octavus rex Assyriorum. VII, 562.
Armemanensis fundus. II, 235.
Arreptitii. VII, 50. Arreptitii idolorum, tanquam ranae de paludibus. IV, 520.
Arrha et pignus quo differant. V, 158, 858, 1673.
Arrogantia non ita caveatur, ut veritas relinquatur. III, 1712. Cum omnis arrogantia odiosa est, tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima. III, 1794.
Ars unde dicitur. VII, 128. Ars in animo residet. I, 1024; III, 179. Ars affectio quaedam animi. I, 1182. Ars constat imitatione et ratione. I, 1086. Artium genus triplex. III, 57. Artium omnium lex, aequalitas et unitas incommutabilis. III, 147. In artibus sapientia, quo sensu. III, 515. Vide Studium. Ars non habet vitium, non novit. IV, 334. Ars Dei nescit vitia, et judicat vitia. V, 579.
Artis genus duplex. I, 1053. Artium liberalium utilitas. I, 1015. Ars vulgaris quid. III, 146. Artem malam qui delegerunt unde vitam transfigant, puniendi sunt; quia inde se volunt pascere, unde offendant eum a quo omnes pascuntur. IV, 1692. Artium professores unde sic appellantur. III, 1793. Artium cognitio aliquid confert ad intelligentiam Scripturae. III, 57. Ars in brutis non reperitur. I, 1086.
Artifex vix ullus est, qui non habeat artem suam pecuniaria mercede venalem. VII, 197.
Artificia discere, quam poenale sit pueris. VII, 728. Artefactorum forma per artificis manum trajicitur a sapientia [Col. 0088] Dei, VI, 90.
Artemon seu Artemonius haeresiarcha. VIII, 34.
Arteriae aeris venae. X, 527.
Articuli temporum quinque. VI, 313, 338.
Artotyritae haeretici unde sic dicti VIII, 31. Artotyritas jungit Pepuzianis Epiphanius. VIII, 31.
Aruspicum libri superstitiosi. III, 50.
Asaph interpretatur Synagoga. III, 1347; IV, 916, 929, 1011: congregatio. IV, 970, 1035, 1051.
Asbestos Arcadiae lapis, semel accensus non potest exstingui, VII, 715, 719.
Ascanius filius Aeneae, tertius Latinorum rex. VII, 576. Albam aedificat. VII, 89.
Ascatades rex Assyriorum. VII, 568.
Ascensus. Vide Adscensus.
Ascitae haeretici. VIII, 42.
Asclepius nepos Aesculapii. VII, 253.
Asellus diaconus. II, 718.
Asellus Domini, populus mitis. IV, 272, 310.
Asia totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem dimidia reperitur. VII, 561. Asiae dimensio. VII, 578. Asia nomen provinciae, et etiam tertiae partis terrae. III, 783; VII, 497. Asia a Nino subjugata. VII, 578. Asiam pene universam Scythae aliquando tenuerunt, III, 794.
Asiatica luxuria. VII, 103.
Asina Balaam loquens quid significet. III, 742.
Asinius Pollio. II, 263.
Asinus aureus liber ab Apuleio scriptus. VII, 574.
Aspasius Paternus, proconsul. V, 1410.
Asper Grammaticus. V, 83.
Aspis ne audiat vocem incantantis, allidit unam aurem terrae; et de cauda obturat alteram. IV, 680, 681; V, 1432. Aspidi comparantur surdi verbum Dei audire nolentes. IV, 117. Aspides insidiosae. IV, 684.
Aspidiscae. III, 636.
Assaraci domus, id est, Romani. III, 533; VII, 462.
Assur figurate pro diabolo. IV, 1053.
Assuri, IX, 235. Assuritana civitas. IX, 253, 507, 528, 550.
Assuritani. IX, 108, 180.
Assyrii interpretantur dirigentes. IV, 1021. Assyriorum regnum, a Nino longe lateque porrectum. VII, 116. Assyriorum regnum, Asiae universae, excepta India, dominabatur. VII, 497. Assyriorum regnum florentissimum. VII, 560, 561. Florebat Abrahae temporibus. VII, 497. Assyriorum regnum, mille ducentos et quadraginta annos permansit. VII, 117, 577. Assyriorum regnum ad Medos translatum. VII, 117, 577. Assyriorum regnum quo tempore desiit. VII, 577. Assyriorum regnum series. VII, 561.
Astaroth, et Astarte nomen Junonis. III, 797.
Asterisci in codicibus Graecis significant ea quae habent Hebraei, nec habent LXX interpretes. III, 590; IV, 821.
Asterius Cretensium rex. VII, 569, not. b.
Asterius subdiaconus litteras Hieronymi ad Augustinum retulit. II, 237, 245. Asterius creatur episcopus. II, 276.
Asterius Scythopolitanus Psalmos interpretatus est. II, 262.
Astrologia, ejus inventio. I, 1014. Astrologia magnum religiosis argumentum, tormentumque curiosis. I, 1014. Astrologorum vanae divinationes. I, 694, 707, 737, 915. Astrologia fatalibus stellis homines colligatos, et corpus secundum duodecim coeli signa compositum, volunt Priscillianistae. VIII, 44.
Astrologorum nugae refutantur. VI, 112. Astrologi unde vera respondeant. VII, 147. Astrologorum perspicacia et caecitas. V, 438. Vide Mathematici.
Astuti, male cordati intelliguntur. III, 431.
Asystaton. X, 1095.
Asylum constituere Romulus et Remus. VII, 45. Asylum Romuleum, umbra quaedam remissionis peccatorum. VII, 161. Asylum Apostolorum longe tutius, quam deorum. VII, 17.
Athanarici regis Gotthorum persecutio in Gotthia adversus Catholicos. VII, 616, et not. b.
Athanasius Alexandrinus episcopus catholicus. IX, 516. Vir magnae constantiae, et fidei sanissimae. X, 1101. A Constantino specialiter quaerebatur. II, 1016. Pro utilitate Ecclesiae se servavit. II, 1017. Athanasii tempore omnis pene mundus a fide Apostolorum dilapsus. X, 1100. Ex DCL. Episcopis vix septem cum Athanasio in Trinitatis confessione permanserunt. X, 1100. Athanasius modulationes in Psalmorum cantu non probabat. I, 800. Mos ille cantandi non improbatur ab Augustino. I, 800.
Athanasiani vel homousiani vocabantur ab Arianis Catholici. X, 1101.
Athenarum civitas sub Cecrope rege vel instaurata est, vel condita. VII, 566. Athenae unde dictae. VII, 566. Sub Cecrope rege sic dictae sunt. VII, 566. Qua occasione. VII, 566, 567. Athenis nihil habuit Graecia clarius. VII, 567. Athenis non [Col. 0089] parva ex litteris et philosophis gloria accedit. VII, 561.
Atheniensium in omni litteratura apud omnes fama. V, 808. Athenienses claruerunt in Graecia, plus fama quam re ipsa. VII, 561. Athenis loquacissimae philosophorum haereses exstiterunt. IX, 454. Atheniensium regnum in rempublicam mutatum. VII, 577. Athenienses feminae publicis intererant consultationibus. VII, 566. Quare e publicis consultationibus expulsae. VII, 567.
Atheus quomodo convincendus. I, 1246. Nonnihil pro Deo habet, cui cultum impendit. III, 153.
Atlas astrologus rex Mauritaniae, frater Promethei, maternus avus Mercurii majoris. VII, 599. Florebat tempore quo Moyses natus est. VII, 599. Cursum solis, lunae ac siderum primus observavit. VII, 234, not. 1. Quare coelum portare fingitur. VII, 565. Atlas laturarius. VIII, 307, 309, 374.
Atlas mons. VII, 565.
Atlantici philosophi. VII, 234.
Atomi, principia rerum secundum Epicurum. VII, 230. Atomorum concursu fortuito, et mundos innumerabiles, et animantia, et animas, et deos ipsos fieri dicit Epicurus. II, 444. Refellitur a Cicerone. II, 444, 445. Atomus in corpore et in tempore. V, 1624.
Atria, ampliora spatia domus intelliguntur. IV, 1736. Atria Domini, pro futura beatitudine. IV, 1067, 1059, 1281. Atrium sanctum Domini, Ecclesia Catholica. IV, 1233.
Atys, formosus adolescens, abscisus. VII, 185. Atys fabula. VII, 215.
Avaritia quid. VII, 356. Avaritia generalis, qua plus appetit quisque, quam sat est. IV, 1530. Avaritia est velle esse divitem, non jam esse divitem. V, 523. Avaritia crescit copia. IV, 1639. Avaritia inexplebilis. IV, 330, 422, 438; V, 1651. Avaritia pereat, et dives est natura. V, 395. Avaritiae fauces major pecunia non claudit, sed extendit; non irrigat, sed accendit. V, 328. Avaritia saepe crevit in iis qui lasciviam compresserunt. VI, 448.
Avaritia grave peccatum. IX, 89. Opus est mali hominis, non Dei. IV, 1691. Avaritiae crimen et poena. V, 958. Avaritiae onus. V, 897. Avaritia catena pedum. III, 2057. Avaritia inimica Christi. IV, 1249. Damna eorum, qui ob lucra peccant. IV, 1645. Avaritia excusatur specie pietatis erga filios. V, 89.
Avaritia quaedam vitae, etiam ipsa cavenda. V, 663. Avaritia quaedam est in libidine et in idololatria. V, 630. Avaritia pro amore privato ponitur. III, 436. Qui sua repetunt, caveant ab omni cupiditate. IV, 1570. Amat et avaritia unitatem, IV, 451. Avaritia plures allicit, quam peritia. VII, 197. Avaritiae consilium imprudens et stolidum. V, 527. Consilium Dei id jubentis, quod avaritia. V, 529. Avaritia aliud contra Deum jubet, aliud Deus contra avaritiam. IV, 675. Avaritia omnis praecidenda. V, 627, 630.
Avaritiae remedium. IV, 1636. Christianis quae fugiendae avaritiae doctrina traditur. V, 954. Avaritiae dura jubenti impigre obeditur. V, 257. Avaritiae homo servit, non Deo. V, 1205. Avaritia jubet dura, et obeditur; levia Deus, et non obeditur. IV, 1691. Ab avaritiae et luxuriae jugo Christus liberat. V, 526. Avaritia omnis a nobis circumciditur, si gratis colatur Deus. IV, 1531. Ab avaritiae sordibus purgat amor sapientiae. VII, 204. Ut saccellus tuus impleatur nummis, anima tua febrit curis. V, 403. Avaritia, cum arguitur, incipit odisse et criminari. IV, 1691. Avaritia verbis apud omnes damnatur, non factis. V, 953. Avaritia et luxuria, dominae duae contraria jubentes. V, 526. Vide Cupiditas.
Avaritia sancta. V, 526.
Avaritia vitae aeternae optima. IV, 1169.
Avari. Non essent homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores, quo sunt ditiores. III, 437. Tanto avari sunt homines, quanto elati. IV, 1909. Avarorum adagium: Quantum habebis, tantus eris; frange lunam, et fac fortunam. IV, 610; VI, 674. Avarus est, non solum qui rapit aliena, sed et qui cupide servat sua. V, 628. Avari vel sua cupide servantis periculum. V, 631. Avarus suorum reconditor, damnatur. V, 961. Avarus hydrops. V, 410, 956. Avari aestus quanti et quam inutiles. V, 403. Avarus quasi Martyr auri. V, 1461, 1470. Auro torquetur unde misericors adjuvatur. V, 327. Avari, pauperes. VII, 204. Avarus non tam habet, quam se credit habere. VI, 674. Fides ei potior proponitur. VI, 674. Avari insania. IV, 422. Avarus ministrum lucri sui facit Deum. IV, 250. Avarus lucrum invocat, non Deum. IV, 250, 617. Avarorum crudelitas. IV, 1778. Avarorum sarcina, pauperibus erogando, minuenda. VI, 673.
Avarorum inepta excusatio. V, 956. Avarorum falsa pietas in filios. V, 89, 528. Avari excusatio crudelis, filiorum obtentu. VI, 673. Avarus vocem habet pietatis, sed excusationem habet iniquitatis. IV, 422. Avari filio mortuo sua pars transmittenda. V, 528. Mortuo filio debetur, quod vivo servabatur. V, 528. Christus filiis annumerandus in patrimonii divisione. V, 528; VI, 673.
[Col. 0090] Avari formicis comparati. III, 361. Acute in quosdam avaros caecos. VI, 674. In eos qui res alienas concupiscunt. IV, 451. Avarus laborat, ut habeat unde impleat arcam, perdat securitatem. III, 2056. Avarus cum labore amat quod amat; sine labore amatur Deus. III, 2056.
Avarus est Deus ad salutem nostram. V, 580. Avarus et amor Dei. VI, 674. Avare, Deus si ad te veniat sine auro et argento, non vis illum? quid tibi de his quae fecit Deus sufficit, cui Deus ipse non sufficit? IV, 250. Avaris quid sufficit, si Deus ipse non eis sufficit? V, 141. Avarorum colloquia cavenda. VI, 675.
Auctoritas. Gemino pondere impellimur ad discendum, auctoritatis et rationis. I, 957, 1001, 1007. Tempore auctoritas, re autem ratio prior. I, 1007, 1311. Ad discendum, auctoritati credere, magnum compendium. I, 1042. Auctoritas duplex, divina et humana. I, 1007. Rationi roborandae, hominum auctoritatem quaerere, est imbecillitatis. I, 1152.
Auctoritatis culmen, lumenque rationis, in uno Christi nomine, atque in una ejus Ecclesia constitutum est. I, 1009. Auctoritate divinitus constituta, velut gradu quodam ad Deum adtollimur. VIII, 89. Auctoritas divinitus constituta quomodo nos movet. VIII, 89, 90. Auctoritate decipi miserum est, sed certe miserius non moveri. VIII, 89.
Auctoritas utilis ad bonos mores populis persuadendos. VIII, 90, 91. Bonorum vita facillime, non disputationum ambagibus, sed mysteriorum quibus initiamur, auctoritate, purgatur. I, 1007. Juvat sequi auctoritatem et praecepta sapientum, et per haec loqui sibi Deum credere. I, 1075. Auctoritas velut canonica non constituatur in scriptis Doctorum. VI, 160. Disputatorum quorumlibet sententiae non tanquam auctoritas canonica. X, 194.
Auctores sacri pauci esse debuerunt, quare. VII, 600.
Aucupes insidiosi. VIII, 67.
Audientes et Catechumeni. V, 754.
Auditorum erga doctores officium. V, 155. Auditor negligens, praedicatoris vitia ne causetur V, 971. Auditores, terrae nomine significati; praedicatores, coeli. V, 1234. Auditores quinam carnales, quinam spiritales. V, 156. Auditorum verbi divini, alii aedificant super petram, alii super arenam. V, 971. Auditorum acclamatio. V, 135, 1373, 1388, 1415.
Audire coram Deo, quid. IV, 193. Audiat Deum qui vult audiri a Deo. V, 126. Non audire, quasi non aedificare, malum est. V, 971; IV, 1812. Audire et non facere, in arena aedificare est; audire et facere, in petra aedificare est; nec audire nec facere, nihil aedificare est. IV, 1335. Qui bona audit et mala operatur, pro dulci pluvia spinas generat. IV, 1345. Quomodo fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? IV, 1211. Audiendo credimus, et credendo videbimus. IV, 510. Prius audi, postea vide. IV, 537. An audire et auribus percipere differant. IV, 544. Audire vocem laudis, est intelligere intus; quia quidquid in te mali est, tuum est; quidquid boni est, Dei est. IV, 193. Audire verbum Dei tutius est, quam praedicare. V, 966. Audire magis optet servus Dei, quam dicere. IV, 1812. Audire, trahi et discere a patre. X, 972. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad Christum. X, 971. Audire et discere, est manducare. IV, 1874.
Auditores apud Manichaeos. VIII, 35; IX, 357. Merito a mandatis Evangelicis alienati. VIII, 228. Auditorum suorum animas in Electos aut in Electorum escas resolvi, arbitrantur Manichaei. VIII, 37. Vide Manichaei.
Auditus fit ex percussione aeris. I, 252. Auditus duplex, bonus et malus. IV, 344, 1236. Audiendi libido etiam in divinis canticis. X,89 770.
Adurus, nomen fundi. VII, 767.
Aventinus rex Latii, deorum numero additus. VII, 577.
Aventinus mons. V, 63. Unde dictus. VII, 577.
Averni puteus. X, 1069.
Avertere. Rogandus Deus ut faciem non a nobis avertat, sed a peccatis nostris. V, 132.
Aversio voluntatis ab incommutabili bono ad mutabile bonum, vel proprium, vel exterius, vel inferius, efficit hominem superbum, curiosum, lascivum. I, 1269. Aversione a Deo, homo tenebratur; conversione ad Deum, illuminatur. IV, 193.
Aves ex aquis a Deo creatae, ut intelliguntur. III, 183. Aves non in firmamento volant, sed secundum firmamentum. III, 283. Aves in aere sublimiore volare non possunt. III, 237. Aves quadrupedes. I, 636. Avium vita et memor et garrula, et in nidis construendis, et educandis fetibus, solertissima. III, 283. Aves pollent memoria. I, 790. Inter aves nonnullae sunt quae aquam non bibunt. III, 237. Aves, non animae vivae, sed volatilia animarum vivarum dicuptur. III, 284. Aves cur Abraham in sacrificio non divisit. IV, 1362.
Avo nomen patris aliquando tribuitur. III, 494.
Auferre et tollere, quo differant, IV, 908.
[Col. 0091] Augendiarensis sive Augendus Arensis episcopus. IV, 381.
Augurationes illicitae in quo a signis licitis differant. III, 564.
Auguria irridet Cicero. VII, 136.
Augustinus natus est idibus novembris. I, 962. Thagastae, municipio Africae. I, 677. Apud mediterraneos natus atque nutritus. II, 70. Madaurenses, et fratres et parentes vocat. II, 1029. Parentes ejus Patricius et Monnica. I, 870. Ejus pater, municeps Thagastensis, admodum tenuis. I, 677. Augustinus hominem pauperem et de pauperibus natum se profitetur. V, 1580. Augustini parentes, fide ac moribus dispares. I, 669, 677. Frater ejus Navigius. I, 962, 980. Soror monialibus praeposita. II, 959. Consobrini, Lastidianus et Rusticus. I, 962. Consanguineus, Licentius. II, 106. Et Severinus Donatista. II, 194. Mater ejus, et omnis domus, praeter patrem, credebant in Christum. I, 669.
Augustini infantia. I, 664. Unde loqui didicerit. I, 666, 671.
Augustini pueritia. I, 666. Augustinus, ab utero matris in christiana religione fuit educatus. I, 668, 921. Positusque a parentibus in Catechumenorum gradu. I, 729. Signatus signo Crucis et Sacramento salis initiatus. I, 668, 921. Satagebat Monnica ut Deus pater esset Augustino. I, 669. Pater ejus non evicit in eo jus maternae pietatis, quo minus in Christum crederet. I, 669. Augustinus stomachi pressu laborans adhuc puer, baptismum pie instanterque flagitat. I, 669. Reparata valetudine baptismus differtur. I, 669.
Augustinus datur in scholam ut discat litteras. I, 667. Refugit litterarum rudimenta, ubi legere, scribere et numerare discitur. I, 670. Litteras latinas amat, graecas odit. I, 670. Latinas litteras inter blandimenta nutricum didicit. I, 671. Sentiebat tunc, ut poterat, Deum esse magnum aliquem, qui posset, etiam non apparens sensibus, exaudire et subvenire. I, 667. Quantum metuebat ne in schola vapularet. I, 667. Fatetur peccasse, minus scribendo, aut legendo, aut cogitando de litteris, quam exigebatur. I, 668. Ludere amabat, in certaminibus superbas victorias, et scalpi aures suas falsis fabellis. I, 668. Innumerabilibus mendaciis fallebat paedagogum, magistros, parentes. I, 674. Furta ejus domestica. I, 674. Fraudulentas victorias aucupabatur in ludo. I, 674. Gulae et irae deditus erat. I, 674. Quid recte vivere ipsi proponebatur. I, 667. Cura tantum erat ut disertus fieret. I, 677. Ipsi in scholis sese exercenti, acclamatur prae multis coaetaneis et condiscipulis suis. I, 673. Ob progressum in litteris bonae spei puer appellatur. I, 673. Reducitur a Madauris, in quam urbem, litteraturae atque oratoriae percipiendae causa, peregrinatus fuerat. I, 677.
Augustinus annum aetatis XVI in paterna domo intermissis studiis transigit, genio ac libidinibus indulgens. I, 675. Interposito otio creverunt vepres libidinum. I, 675. Matris monitus, pro muliebribus habet. I, 678. Nunquam tamen in matrem contumeliosus, aut verbo durus. I, 776. Augustinus furtum nocturnum committit. I, 678. Inter coaetaneos pudebat eum minoris dedecoris. I, 678. Libebat malum facere, non solum libidine facti, verum etiam laudis. I, 678. Hac de causa fingebat se fecisse quod non fecerat. I, 678.
Augustinus studiorum causa Carthaginem mittitur aetatis anno XVII. I, 683. capitur theatricis spectaculis. I, 683. Amore capitur. I, 683. Amari et amare, dulce ipsi erat, magis si et amantis corpore frueretur. I, 683. In solemnitatum sacrarum celebritate, intra ecclesiae parietes concupiscit. I, 685. Ob quod peccatum a Deo verberatur. I, 685. Augustinus, in schola rethoris, major est. I, 685. Studia ejus ad fora litigiosa tendebant. I, 685. Augustinus, a moribus protervis condiscipulorum qui eversores dicebantur, abhorret, pudore tamen impudenti, quod talis non esset, I, 685, 712. Sub id tempus orbatur patre. I, 685.
Augustinus prosequitur studia, matre sumptus suppeditante. I, 685. Et adjuvante Romaniano ejus Maecenate. I, 920. Augustinus Ciceronis Hortensio ad sapientiae studium incenditur. I, 685, 757, 961. Ardebat revolare a terrenis ad Deum. I, 686. Quam alte a puero Christi nominis amorem et reverentiam imbiberat. I, 686. Scripturam negligit, ut indignam quam Tullianae dignitati compararet. I, 686.
Augustinus adolescens, laicus, catechumenus in Manichaeorum haeresim incidit. I, 686; VIII, 174, 304; IX, 591. A Manichaeis deceptus. IX, 545. Duplici ratione deceptus. VIII, 102. Qua de causa in Manichaeos incidit. VIII, 66. Non Electus, sed Auditor fuit apud Manichaeos. VIII, 113. Ejus interim errores de Deo. I, 687, 703, 704, 705, 715, 736. De Christo. I, 716. De natura mali. I, 715. De veteri Lege. I, 688. De peccati causa. I, 735. In cujus inquisitione torquetur. I, 736. De rationali et irrationali natura. I, 703. De terrae fructibus. I, 691. Augustinus in Manichaeorum haeresim alios inducit. I, 693. Inter illos Romanianum. I, 920. Et Alypium. I, 725. In ea novem annos, scilicet ab anno aetatis XIX ad XXVIII, persistit. I, 692, 710, 1326, 1374; VIII, 66, 180. Praeconcepta ejus opinio de sanctitate Manichaei. I, 710. In difficultatibus quas Augustinus proponebat, ad Faustum [Col. 0092] remittebatur. I, 710. Augustini convictum refugit Monnica detestans errores ejus. I, 691. Apud Deum plangit ejus perditionem. I, 691. Monnica de ejus futura resipiscentia admonetur per somnium. I, 691. Et per Episcopi cujusdam responsum. I, 691. Augustinus filius lacrymarum ab ipso appellatus. I, 692.
Augustinus liberales doctrinas docet. I, 693. Et Rhetoricam. I, 693. Primum Thagaste. I, 696, 925. Tum Carthagine. I, 712, 724. Quo impatientia doloris ex amici cujusdam sui morte, migraverat. I, 698. Nec non illustrioris professionis gratia. I, 920. Utraque in urbe auditorem habet Alypium. I, 724. Quem a circensium insania convertit. I, 725. Vanae gloriae cupiditate ductus, poetices agonem subit. I, 693, Haruspicem sibi palmam in litterario certamine promittentem detestatur. I, 694. Augustinus consulere solet Mathematicos. I, 694. A quibus evocare eum frustra nititur Vindicianus senex. I, 695. Et Nebridius. I, 696, 737. Istud divinationis genus vanum esse intelligit demum, audita narratione Firmini, et prorsus rejicit. I, 737. Augustinus concubinam fovet, servatque ipsi thori fidem. I, 693, 732. Ex ea filium suscepit, Adeodatum nomine. I, 769. Vide Adeodatus.
Augustinus categorias Aristotelis, et liberalium artium libros, annos natus ferme XX, per sese intellexit. I, 704. Ingenii Augustini quanta solertia, quanta perspicuitas. I, 705. Deformiter et sacrilega turpitudine, in doctrina pietatis errabat. I, 706. Falsa tunc de Deo cogitabat. I, 705. Unde in amorem eorum quae tempore rapiuntur, lapsus sit, I, 701. Augustinus, libros de Pulchro et Apto duos aut tres scribit. I, 701. Circiter annum aetatis XXVI. aut XXVII. I, 704. Quos Hierio, Romanae urbis oratori nuncupat. I, 702.
Augustino diu optatus, diu exspectatus Faustus venit Carthaginem. I, 707. Augustinus a Manichaeis alienari incipit comperta Fausti imperitia circiter annum aetatis XXIX. I, 711. Non tamen omnino recedit. I, 711. Augustinus inveniendae ac retinendae veritatis desiderio, ab ineunte adolescentia, flagravit. VIII, 65, 66, 78, 79. Augustinus credit, precibus matris datam sibi eam mentem, ut inveniendae veritati nihil omnino praeponat. I, 1019.
Augustinus, pertaesus licentiae scholarium Carthaginensium, Romam navigat. I, 712. Invita et decepta matre. I, 712. Augusinus, Romae febri correptus, periculose laborat. I, 713. In domo cujusdam Manichaei ubi convalescit. I, 714. Romae jungebatur Manichaeis, tam Auditoribus, quam Electis. I, 714. Ab insana eorum de natura mali opinione, nondum liber erat. I, 714. De invenienda apud Manichaeos veritate desperat. I, 715. Academicis omnia dubia aestimantibus, suffragatur. I, 715. Familiaritas Manichaeorum, studium ejus ad verum indagandum infringebat. I, 715. Errores ejus circa malum, circa naturam Dei, circa Incarnationem. I, 715. Quid Augustinum in errore retinebat. I, 716.
Augustinus Rhetoricam docet Romae. I, 716. Sedatiores Augustini discipuli Romae, quam Carthagine. I, 716. Multi ne mercedem magistro reddant, subito conspirant. I, 716. Cur tales tunc odio haberet. I, 716.
Augustinus Mediolanum mittitur a Symmacho urbis praefecto, Rhetoricam docendi causa. I, 717. Augustinus excipitur benigne ab Ambrosio. I, 717. Ejus amore capitur. I, 717. Et facundia delectatur. I, 717. Veritatem in Ecclesia catholica inveniri posse desperabat. I, 717. Audiendo Ambrosium, sensim veritatem admittit. I, 717. Manichaeos relinquendos decernit. I, 717. Quid Augustinum a secta Manichaeorum revocavit. VIII, 66. Movetur Helpidii disputatione contra Manichaeos apud Carthaginem. I, 716. Necnon Nebridii contra eosdem argumento. I, 734. Quo timore, qua cupiditate Manichaeos reliquit. VIII, 577, 578. Quo pacto a duabus naturis admittendis revocatus. VIII, 130. Augustinus, audita unius aut alterius loci Scripturae tractatione, cognoscit fidem catholicam defendi posse contra Manichaeos. I, 718. Sed adhuc de omnibus dubitans catechumenus in Ecclesia catholica esse statuit, donec aliquid certi eluceat. I, 718. Ab errore facile resiliisset, si substantiam spiritualem cogitare potuisset. I, 718. Cur conatus Augustini ad indagandam veritatem, inutiles. I, 720.
Augustinus aetatis anno XXX, nec Manichaeus est, nec Catholicus. I, 719. Quod Monnicae matri Mediolanum adventanti renuntiat. I, 719. Ecclesiae doctrinam magis magisque intelligit concionante Ambrosio. I, 721. Necessitatem fidei et Scripturarum auctoritatem agnoscit. I, 722. Inhiat adhuc honoribus, lucris, conjugio. I, 723. Ambitionis et cupiditatum vanitatem edocetur, viso mendico prae vino jocante et laetante. I, 723. Augustinus panegyrim habet in laudem Imperatoris. I, 723. Forte Valentiniani minoris. I, 723. Bautoni consuli panegyrim dixit Mediolani. IX, 362.
Augustinus anxius de vitae ratione ineunda. I, 728. Conversionem de die in diem differt. I, 729. Augustinum ab ineundo conjugio revocare conatur Alypius. I, 730. Augustino uxor quaeritur, ut conjugatus baptizetur. I, 730. De [Col. 0093] ejus futuro matrimonio revelationem expetit mater, sed frustra. I, 729. Augustinus, concubina in Africam redire permissa, aliam ipse procurat. I, 730. Augustinus, a gurgite carnalium voluptatum metu mortis et futuri judicii revocabatur. I, 732. Qui metus ab ejus pectore numquam recessit. I, 732. De vita communi agenda cum amicis deliberat. I, 731. Decem ferme venturi erant in unam societatem, quo ex numero bini annui necessaria curarent, caeteris quietis. I, 731. Consilium istud abjicitur. I, 731.
Augustinus aetatis anno XXXI, ignorantiae tenebris involutus errat adhuc circa Dei naturam. I, 733. Verum contemplatione gradatim adsurgens, pervenit demum ad id quod est; sed figere aciem non valet. I, 745. Augustinus credit in Christum stabili fide, sed informi. I, 737. Et erronea. I, 746. Paulatim assuescit Ecclesiae doctrinae, quam tantopere damnaverat. I, 721. Eamque praefert Manichaeorum doctrinae. I, 722. Ecclesiam catholicam semper illi commendaverant parentes. I, 718.
Augustinus qua via venerit ad catholicam Religionem. VIII, 78, 79. De Dei existentia numquam dubitavit. I, 723. Non tamen recte de Deo sentiebat, quia corporeum adhuc aliquid cogitare cogebatur. I, 723. Platonicorum librorum lectione ad inveniendam veritatem adjuvatur. I, 740, 961. Ex his libris peritior quidem, sed inflatior evadit. I, 746. Augustinus transit ad Scripturam sacram, maximeque ad Apostolum. I, 747. Cujus lectione mirum in modum proficit. I, 747, 921.
Augustino, anno aetatis XXXII, displicet agere in saeculo. I, 749. Amore tamen feminae detinetur. I, 749. Vis malae consuetudinis in Augustinum. I, 754. Ligatus erat non ferro alieno, sed sua ferrea voluntate. I, 753. Quam implicatus olim vitae hujus mundi. VIII, 67. Augustinus Simplicianum adit. I, 753. Movetur et angitur, audita a Simpliciano conversione Victorini. I, 751. Movetur audita vita Antonii narrante Pontitiano. I, 755. Et audita conversione duorum Agentium in rebus. I, 756. Augustinus adolescens petebat a Deo castitatem, sed cito exaudiri nolebat. I, 763.
Augustinus secedit in hortum sequente ipsum Alypio. I, 758. Spiritus ejus et carnis luctamina. I, 758. Augustinus nec plene volebat, nec plene nolebat converti; ideo secum contendebat. I, 759. Plus in ipso valebat deterius inolitum, quam melius insolitum. I, 76o. De difficultatibus ab ipso superatis. I, 921, 961. Augustinus ab Alypio paululum secedit, et sub ficu se sternens, vim lacrymarum profundit ac Dei misericordiam deprecatur. I, 761. Augustinus vocis admonitu legit Apostolum et totus convertitur. I, 762. Indicat matri. I, 762. Gaudet mater, exsultat, triumphat de filii conversione, et Deo benedicit. I, 762.
Augustinus per Ambrosii os potissimum ab errore liberatur, et ab ipso baptizatur. II, 621; X, 436, 645. Trans mare baptizatus est in Ecclesia nota universo orbi terrarum. IV, 394. Conversio Augustini fidelibus et quotidianis matris ejus lacrymis concessa. X, 1026. Augustinus coelibem vitam amplectitur, abjecta omni spe saeculi. I, 762. Deserere professionem Rhetorices usque ad vindemiales ferias differt. I, 762. Quam paucissimorum dierum dilationem excusat. I, 764. Quamquam haud culpa vacasse non diffitetur. I, 765. Augustinus munus docendi tandem deserit. I, 767. Cogente quidem dolore pectoris. I, 764, 769, 907, 961, 980. Sed magis alliciente desiderio vacandi Deo. I, 764; II, 67.
Augustinus, feriarum vindemialium tempore, in Verecundi villam, Cassiciacum secedit cum suis. I, 765. Ruris otium in studio sapientiae insumit. I, 907. Inveniendi veri gratia dimidiam fere noctis partem pervigil agere solitus. I, 981. Quotidianis fletibus Deum rogat ut sanentur vulnera sua. I, 991.
Augustinus Ambrosium per litteras consulit quid potissimum de Scripturis sibi legendum sit, ut ad baptismum se digne comparet. I, 769. Isaïam legere jubetur, I, 769. Augustinus libros aliquot ibi conscribit et ad Nebridium Epistolas. I, 766. Augustinus instituendis discipulis Licentio et Trigetio curam adhibet. I, 908, 980. Quotidie ante coenam dimidium Virgilii volumen audit. I, 989, 924. Ipsis morum praecepta tradit. I, 620. Pueriles aemulationis et inanis jactantiae motus reprimit. I, 991. Hanc rogat magistro mercedem reddant, boni sint. I, 991. Augustinus inchoat libros contra Academicos, paucis diebus post secessum, exeunte anno aetatis suae XXXII, Christi CCCLXXXVI. I, 905, 908. Augustinus scribit librum de Beata Vita, Idibus Novemb. anni Christi CCCLXXXVI, quo ipse die in annum aetatis XXXIII progrediebatur. I, 959, 962. Disputat cum Alypio, et Nebridio de finibus bonorum et malorum. I, 732. Libros de Ordine edit eodem tempore. I, 977; 980. Augustinus perficit postmodum libros contra Academicos. I, 924. Recitatione Psalmorum vehementer afficitur Augustinus catechumenus, in villa cum catechumono Alypio feriatus. I, 766. Psalmum quartum meditatur, adversus Manichaeos pie excandescens. [Col. 0094] I, 766. Augustinus dolore dentium acerrimo cruciatur. I, 768, 880. Augustinus orat cum suis, et dolor fugit. I, 768. Augustinus Soliloquia scribit aetatis anno XXXIII, Christi CCCLXXXVII. I, 869, 878. Quinam tunc ejus mores et affectus. I, 877.
Augustinus Mediolanum revertitur, nomen daturus inter baptizandos. I, 769. Ibi librum de Animae Immortalitate anno Christi CCCLXXXVII scribit. I, 1021. Et inchoat libros Disciplinarum. I, 591. Augustinus baptizatur cum Alypio et Adeodato. I, 769. Gaudium ejus spiritale post baptismum, fugiente omni sollicitudine anteactae vitae. I, 769. Lacrymae et motus pietatis ad hymnos et cantica Ecclesiae. I, 769, 801.
Augustinus reditum in Africam cum suis suscipit. I, 771. Augustinus apud Ostia Tiberina cum matre colloquitur de aeterna vita, atque in ejus contemplationem ambo rapiuntur. I, 774. Vilescit ipsis mundus iste cum delectationibus suis. I, 775. Hinc elapsis vix quinque diebus aegrotat Monnica, et die nono aegritudinis suae, anno aetatis LVI, et aetatis Augustini XXXIII, corpore solvitur. I, 776. Mortem ejus luget Augustinus. I, 776. Funus pro solemni more celebratum prosequitur absque lacrymis. I, 777. Augustinus orat pro ejus salute. I, 778. Augustinus Romae moratur, ibique libros de moribus Ecclesiae et de moribus Manichaeorum anno Christi CCCLXXXVII scribit. I, 1310. Ibidem libri de Libero Arbitrio ab ipso inchoati eodem anno; postea autem in Africa anno CCCXCV absoluti. I, 1222. Augustinus reversus in Africam scribit libros duos de Genesi contra Manichaeos. III, 171, 172. Circiter anno Christi CCCLXXXIX. III, 174. Sub id temporis absolvit libros de Musica, quos Mediolani anno CCCLXXXVII inchoaverat. I, 1082. Item librum de Magistro cum Adeodato. I, 769, 1194. Librum de Vera Religione nondum presbyter. III, 121, 122. Vide infra ubi de Operibus Augustini. Augustinus trans mare peregrinatus, alius ivit, alius redivit, IV, 394. Quandonam Africam repetiit. IX, 362.
Augustini deliciae, occupari Dei memoria. I, 794. Spes ejus nonnisi in magna valde misericordia Dei. I, 796. Augustinus ab actionibus necessitatis, quantum relaxari potest, ad Dei contemplationem refugit. I, 807. Castae ejus deliciae, Scripturae divinae. I, 810. Si quid temporis liberum habet, in illis totum impendit. I, 810. Augustinus, secessum in solitudinem aliquando animo agitans, prohibetur a Deo, ut non sibi soli, sed aliis vivat. I, 808. Amor ejus in Deum vehemens. I, 782, 795. Non dubia, sed certa conscientia Deum amabat. I, 782. Augustinus incitatur a diabolo ut signum a Deo aliquod petat. I, 803. Dolet spectaculis aliquando se interfuisse. IV, 1919.
Augustinus juvenis, abjecta omni spe saeculi, dum quaerit ubi monasterium constituat, Hipponem venit, invisendi amici causa, quem secum in monasterio habere cupit servientem Deo. V, 1569. Augustinus monasterium Hippone instituit in horto dato per Valerium. V, 1569. Augustini monasterium. X, 1017.
Augustinus ante presbyteratum fama pollet inter servos Dei. V, 1569. Augustinum ad clericatum petunt Hipponenses. II, 480. Augustinus apprehensus fit presbyter. V, 1569: et ordinatur invitus. II, 88. Augustino Valerius praedicandi onus imponit. II, 117. Augustinus spatium temporis usque ad Pascha petit, ut in secessu vacet precibus et studio. II, 89. Augustinus rarissime tacere permissus est, ubicumque Valerio praesente, loqui opus esset ad populum. I, 584. Augustinus presbyter Hipponensis jam creatus, disputat contra Fortunatum Manichaeum. I, 612. Et biduo contra Felicem. I, 633.
Augustinus coepiscopus Valerii creatur. II, 123, 126; V, 1570. Imminente Christi Natali. II, 123. Quam vehementer episcopatum timebat. V, 1569. Augustinus a Megalio Calamensi episcopo ordinatus. IX, 357, Not. ( a ), et in app. 834. Tempore ordinationis lacrymas fundit. II, 88. Augustinus ordinatus est et sedit episcopus vivente adhuc Valerio, utroque ignorante, id Concilio Nicaeno fuisse prohibitum. II, 967. Augustinus Ecclesiae non tam praeesse quam prodesse desiderat. II, 511.
Augustinus omnia dimisit. II, 692. Non divitias dimisisse, sed ad divitias venisse dum episcopus factus est, sibi videri ait. II, 480. Augustinus secum habet monasterium clericorum in domo episcopii. V, 1570. Augustino objiciebat Petilianus, quod ab ipso monasticae vitae genus fuerit institutum. IX, 372. Augustinus calceatus fuit. V, 809.
Augustini domus vigilanti cura administrata. II, 271. Augustinus solo victu ad corporis valetudinem necessario contentus esse decernit. VIII, 67. Augustinus in victu et vestitu non decere se putat, nisi id quod caeteris sodalibus suis diaconis et subdiaconis conveniat. V, 1580. Augustinus clericis non permittit aliquid habere proprium, sed bene de fratribus sentiens, ab inquisitione dissimulat. V, 1569. Augustinus suos foris prandere aut coenare non permittit. V, 1580. Hereditatem cujusquam, filiis exheredatis, non suscipit. V, 1571. Acriter dolet testamentum a Januarii [Col. 0095] clerico factum. V, 1570. Testamentum Januarii in gratiam Ecclesiae factum licet, irritum habet. V, 1570. Augustinus de suorum clericorum vita apud plebem agere cogitur. V, 1575. Augustini cura de fama. V, 1577. Augustinus statuerat nullum ordinare clericum, nisi qui sanctae societatis propositum amplecti vellet, ut postea si discederet, clericatu careret; mutato aliquando consilio offert clericis licentiam discedendi, servato clericatu. V, 1575. Comperta denique sodalium suorum firma voluntate, clericorum albo expungendum statuit, qui paupertatis propositum violaverit. V, 1580. Augustinus in communem usum cedere vult, quae clericis suis offeruntur a fidelibus. V, 1579.
Augustinus numquam abfuit Hippone, licentiosa libertate, sed necessaria servitute. II, 470. Augustinus in Mauritaniam Caesariensem necessitatis Ecclesiasticae causa perrexit. I, 650; II, 869. Vide Notas. Missus a Zozimo Papa. II, 857. Augustino grave est prolixas epistolas scribere, ne officio pastorali desit. II, 421. Augustinus omnia alia officia etiam caritatis, dignitatis suae muneribus postponit. II, 421. Conqueritur per diem integrum se negotiis hominum, ut antea, implicari. II, 968. Otium postulat ut Scripturis vacet. II, 968. Plebs Hipponensis adquieverat ut Augustino propter curam Scripturarum, per quinque dies hebdomadae nemo molestus esset. II, 967. Augustinus quam studiose in lege Domini meditaretur. VIII, 823. Ad divinas Scripturas non piam mentem afferens, aliquando, decipitur. V, 356.
Augustinus in dicendo Grammaticorum censuram non veretur, dum omnes instruantur. IV, 1796, 274; V, 228. Augustinus non praeparatus, ex occasione sermonem habet. V, 1549. Augustinus maluit in errore lectoris voluntatem Dei sequi, quam suam in proposito ante psalmo ad enarrandum, IV, 1784. Augustinus Scripturam gestat in manibus inter concionandum. III, 1685; V, 221. Augustinus legit ex codice. V, 1628. Augustinus saepe verba non latina dicit ut populi intelligant. IV, 1644. Augustinus diebus solemnibus differt concionem, quod multi sint quibus onerosus est Dei sermo. V, 333. Augustinus aliquid auditoribus meditando discutiendum relinquit. V, 364. In sermonibus ad populum, fatetur se semper vitasse quaestionem de peccatis in Spiritum sanctum. V, 449. Eam impulsus a Deo tractat. V, 449. Augustinus a pauperibus interpellatus, tamquam eorum legatus rogat, monet, jubet eis dari. V, 413. Augustinus factus mendicus mendicorum. V, 433. Augustini fatigatio in vigilia Paschae. V, 1442.
Augustini prudens caritas in rudibus imbuendis. VI, 328. Augustini in reprehendendis palam feminis modestia et verecundia. V, 205. Augustino concionanti acclamant auditores. V, 134, 530, 1374. Inter praedicationem Augustini lacrymae auditoribus obortae. II, 117. Pugnae civilis immanem consuetudinem apud Caesaream Mauritaniae Augustinus populo dissuasit. III, 115. Augustinus canem gregis se vocat. IX, 353. Augustini in praedicando modestia. IV, 741, 1668, 1945. Augustinus non se commendat plebi, sed Deum, cui et ipsos commendat. IV, 1952. Ad populum de loco quasi sublimiore loquebatur, sed timore sub pedibus audientium erat. IV, 812. Augustinus suos hortatur ut ipsum bene viventes relevent. V, 1481. Augustinus non delectatur nisi profectibus auditorum suorum. IV, 812. Et ovium suarum bona vita. V, 128. Augustinus salvus esse non vult sine ovibus suis. V, 125. Augustinus mercedem suam non vult securam esse perditis ovibus inobedientibus, sed iis inventis. V, 514, 1597. Augustinus pastor, non mercenarius. V, 762. Augustini studium ad juvandos verbi Dei ministros. VI, 311. Augustinus quae lecta fuerant, libro accepto a diacono, iterato legit. V, 1574. Augustinus Cyprianum in manus sumit et legit. V, 1347.
Augustinus antiquae fidei appellatur rursum conditor. II, 891. Augustinus laborat contra haereticos disputando, convincendo, conveniendo, terrendo; tamen omnes diligendo. IV, 433. Augustinus Fortunatum Manichaeum in disputatione vincit. II, 273. Vide Notas. Cum Fortunio publicam disputationem habuit. II, 174. Augustinus trepidissime agressus mysterium Trinitatis insinuandum, ne tardioribus taedium faceret, gratias Deo agit secus contigisse. V, 363. Augustini manu subsignata epistola Leporii mittitur. II, 992. Augustinus ad Provectum et Cylinnium scribit ut Leporium jam poenitentem et correctum suscipiant. II, 992.
Augustinus qua mentis affectione adversus Donatistas disputat. IX, 449, 450, 451. Quo animo ad refellendum Concilium Carthaginense a Cypriano habitum accedat, IX, 202. Augustinus a Donatistarum criminibus recensendis abstinet eaque ut potest excusat. V, 306, 1595. Supplicium mortis ab aliquibus Donatistarum magnorum scelerum reis amoliri conatur. II, 535, 536. Augustinus litteras scribit ad laïcos Donatistas. II, 537. Sentiebat non petendas leges ab Imperatoribus contra Donatistas. II, 804. Ad unitatem Christi neminem esse cogendum senserat. II, 329. Mentem postea mutavit. II, 329. Augustinus legem Theodosii contra [Col. 0096] haereticos observandam sentiebat. II, 804. Augustino apud Cirtenses loquente et hortante, multi ex Donatistis conversi sunt. II, 591. Augustini torta viscera, dum Donatista ad Ecclesiam revertens a fratribus repulsus est. V, 1358. Augustinus appellatus haereticus ab iis quos eo nomine appellare posset, non appellat. V, 1348. Augustinus Donatistarum insidias saepe patitur. IV, 1605. Augustini felix error in bivio. VI, 239. Augustinus Orosio de Priscillianistarum haeresi et Origenis quibusdam opinionibus, uno libro respondit. II, 748.
Augustinus ceterique Africani episcopi contra Pelagianos exerceri incipiunt. II, 537. Anno Christi CCCCXI, aut CCCCXII. II, 537. Notas Augustinus quatuor de animarum origine sententias refert in libris de Libero Arbitrio. II, 723. De ea origine nihil definit. II, 857. Augustinus cum Catholicis de animarum traduce accusatus. X, 1218. Augustinum jam Manichaeum esse, temere accusatur. IX, 545. Augustinus si Manichaeus quia asserit peccatum orginale, Manichaeus et Ambrosius. X, 1402, 1404, 1414, 1417.
Augustinus fatetur se non recte aliquando de gratia Dei sensisse. X, 964. Aliquando credidit fidem, Dei donum non esse. III, 2061, Retr. Episcopali judicio contra Celestium Carthagine habito non interfuit. I, 644. Gratiam negari in disputationibus Pelagianorum detestatur et horret. X, 252, 272. Augustinus Apostoli mentem de electione gratiae, primo non erat assecutus. III, 2061. Et Retr. lib. 1, c. XXIII. Juliani libros ad Augustinum mittit Claudius episcopus. II, 949. Augustinus opus aliud contra Julianum mittit ad Claudium episcopum. II, 950. Juliani calumnia adversus Augustinum de gratia et libero arbitrio. X, 762, 1122. Julianus Augustinum Apollinaristam facere conatur. X, 814. Augustinum, Epicurum sui temporis appellat. X, 726, 1464. Diaboli cultorem appellat. X, 720. Epistola Primatis adversus Augustinum scripta, in Concilio episcoporum damnata. IX, 591.
Augustino Patres duorum Conciliorum Numidiae et Carthaginis curam Scripturarum imposuerunt. II, 968. Honorius et Theodosius de haeresi Pelagiana scribunt ad Augustinum. II, 927. Vide Notas. Testimonium quod Augustinus ex Sap. 4, II, adtulerat, tamquam non canonicum definiunt omittendum Massilienses et Semipelagiani. II, 1009. Augustini fides de SS. Trinitate. II, 1042, 1050. Augustinum et Hieronymum omnes haeretici detestantur. II, 891.
Augustinus Hieronymum summo affectu diligebat. II, 289. Augustinus a libris veteris Testamenti ex Hebraeo vertendis Hieronymum dehortatur. II, 242. Quomodo libros veteris Testamenti in latinam linguam ab Hieronymo verti velit. II, 112. Hieronymum hortatur ut LXX versionem deprevatam ac variantem, reddat latinae veritati. II, 244. Hanc de LXX quam ediderat Hieronymus interpretationem petit. II, 291. Augustinus Hieronymi apologiam adversus Ruffinum accipit. II, 247. Dolet inter tam familiares personas (Hieronymum videlicet et Ruffinum) discordiae malum exstitisse. II, 248. Hieronymum rogat ut prodat Origenis et haereticorum errata. II, 157. Ab Hieronymo litteras poscit et scripta. II, 241. Litteras ab Hieronymo accipit. II, 154. Julianus Augustinum asseclam Hieronymi vocat. X, 1417.
Augustinus disputat cum Hieronymo de Legis observatione. II, 257, 260. Augustini et Hieronymi sententia de Legis observatione in quo differat. II, 260. Augustinus de Petro reprehenso a Paulo II, 111, 156, 253, 255, 257. Augustini sententia menti Cypriani et Ambrosii consentit. II, 286. Augustinus adversus Hieronymum scripsisse se librum et Romam misisse negat. II, 237. Augustinum in scribenda adversus Hieronymum epistola gloriolam populi requisivisse quidam Hierosolymis accusabant. II, 244. In epistola Augustini ad Hieronymum quaedam haeretica ipse Hieronymus judicat. II, 244. Augustinus respondet Hieronymo cum humilitate. II, 246, 249, 289. Ab Hieronymo veniam petit. II, 246, 276, 290. Et edoceri postulat. II, 276. Ad Augustini sententiam accessit Hieronymus. II, 290, not. 779.
Augustinus quantum veritatis studiosus. VIII, 887. Qua ratione indagandae veritati se comparabat. VIII, 68. Et qua animi affectione de quaestionibus disputabat. VIII, 822. Quomodo ad solutionem quaestionis ancipitis se compararet. VIII, 98. Augustinus resurrectionem corporalem futuram ante universalem, aliquando opinatus est. VII, 667. Quod instituitur praeter consuetudinem, ut quasi observatio Sacramenti sit, non approbat Augustinus. II, 221. Idola paganorum frangi non vult, nisi prius data potestate. V, 422. Consuetudo jurandi ab ipso victa. V, 977, 1407.
Augustini modestia inter laudes. II, 848, 1076. Quomodo se gerit ad humanas laudes. I, 804; II, 93, 109, 420; V, 414, 1480. Augustinus sciens falsis detractionibus mercedem crescere, hanc non vult cum aliorum detrimento. V, 1581. A reprehensore falsitatis, quamvis ejus non esset conscius, reprehendi, quam ab ejus laudatore laudari, malebat, VIII, 823, 824, 844. Augustinus qualibus laudibus et a quibus laudari vetit. II, 1023. Augustinum non tam delectant voces [Col. 0097] laudantium, quam voces confitentium, et facta rectorum. IV, 812.
Augustinus ut se habet ad tentationes libidinis carnalis. I, 796. Et ad tentationes gulae. I, 797. Augustinus, ebriosus nunquam fuit. I, 798. Ut se gerit ad odorum illecebras. I, 799. Ut se habet ad secundum tentationis genus, quod est curiositatis. I, 800. Ut se habet ad oculorum illecebras. I, 800. Quomodo se gerit ad tertium tentationis genus, superbiae. I, 804. Ut se habet ad voluptates aurium. I, 799.
Augustini modestia. III, 1574; VI, 146, 159; VII, 337, 363, 365, 682, 686, 776; VIII, 678, 911; X, 523, 526, 547, 1027, 1034. Augustini pietas et modestia. VIII, 678, 911. Augustini modestia post expositionem Scripturae difficilioris. V, 466. Augustini modestia inter calumnias. II, 136; IX, 351, 353, 355. Augustinus detractiones hominum non timuit. IV, 1152. Augustinus a detractionibus se purgat, sed detractores non nominat. V, 1579. Augustinus qualis in criminationibus et calumniis adversus eum prolatis. IX, 351, 353, 355. Augustinum Tertulli oratoris vocabulo propter Rhetoricam denotabat Petilianus. IX, 356. De Augustino adhuc presbytero cum malam in partem scripsisset, a sancto Concilio veniam petivit et meruit. IX, 357. Augustinum Manichaeum esse dicebat. IX, 354, 356, 545. Et presbyterum Manichaeorum esse dicebat. IX, 357. Augustinum Academici damnabile ingenium habere Carneadis dicebat Petilianus. IX, 359. Et Messiani proconsulis sententia fuisse percussum temere dixit. IX, 362. Augustinus quando cuique vel dicendo vel scribendo respondet, maledicta pro maledictis non rependit. IX, 347. Ineptae Cresconii calumniae adversus Augustinum. IX, 544. Augustini de sua conscientia, fiducia. IX, 545. Augustinus nomina declinare nondum nosse concedit Cresconio. IX, 467.
Augustinus Mediolani constitutus, inscius apparens in somnis Eulogio Carthaginis rhetori, locum Ciceronis exponit. VI, 601. Saepe etiam apparet duobus infirmis, pariter et ipse nescius. V 1444, 1445.
Augustinus amorem suum nititur disjungere ab eo quod a se invito abesse potest. II, 63. Augustinus in judicando, aut aliquid mali suspicando de aliquo maxime cautus. II, 267, 269. Augustini mansuetudo et misericordia in malos elucet occasione cujusdam tumultuose caesi. V, 1389. Augustinus satagit ut sibi reconcilietur Episcopus, quem litteris asperioribus offenderat. II, 623. Juvenis contra se arroganter scribentis, libros benigno et aequo animo suscipit. X, 473.
Augustini humilitas. II, 516; III, 121. Modestia. III, 411, 393, 431, 469, 470; X, 523. Augustinus in Scripturis sacris multa sibi latere ait. II, 222. Hebraeam linguam ignorare se ait. II, 369. Augustino lingua graeca parum familiaris. VIII, 868, 869. Augustini modestia in definiendo. IX, 242, 243, 575. Ejus animus in accipiendis viri sapientis responsis. VI, 597. Augustinus non vult se haberi magistrum. V, 155.
Augustinus plus amat discere, quam docere. II, 643. Magis audire, quam dicere. VI, 161, 170; IV, 1612. Augustinus jam senex, non dedignatur ex ministerio et studiis adolescentium, aliquid discere. IV, 1354. Inter praedicatores, nebulosam nubem se dicit. IV, 1345. Augustino suus sermo prope semper displicet. VI, 311. Non ita aliis. VI, 312. Augustinus non haeret pertinaciter suae sententiae. III, 315. Facile est ut quisque Augustinum vincat, de se ipso ait. II, 1048. Augustinus de Verbi generatione loquens ait: si non potuero ego explicare, non rationem putetis, sed hominem defecisse. V, 664.
Augustinus quid a suis lectoribus exposcat. VIII, 822, 823. Quomodo libros suos legi aut corrigi volebat. VIII, 869. Auctoritatem velut canonicam scriptis suis tribui non vult. II, 628, 873. Quantum scriptis suis tribui velit. II, 585. Neminem vult sic amplecti omnia sua, ut ipsum sequatur, nisi in iis, in quibus ipsum non errasse perspexerit. X, 1027. Augustinus meditationes suas, ne oblivione fugerent, stilo alligabat. VIII, 823.
Augustinus cupit ut opuscula sua eo legantur ordine, quo scripta fuerunt. I, 584. Augustini libri tres contra Academicos. I, 905. Libros de Academicis scripsit, ut in spem reperiendae veritatis reduceret, quos forte a rerum comprehensione, Academicorum sententia deterruerat. II, 62. Augustinus scribit Romae librum de Quantitate Animae, circiciter initium an. CCCLXXXVIII. I, 1036. Augustini libri tres de Libero Arbitrio. VIII, 588; X, 286. Hos libros ad Paulinum mittit. II, 125. Augustinus scripsit de Genesi ad Litteram. VI, 166. Expositionem Genesis ad litteram neque impossibilem esse, neque ipsi auctoritati Scripturae repugnare, demonstrandum Augustinus suscepit. III, 401: et de facto explicat ad litteram. III, 374. Duos libros de Genesi contra Manichaeos, initio conversionis scripsit secundum allegoriam. III, 373. Quare. III, 373. In libris de Genesi loquitur Augustinus secundum proprietatem rerum gestarum, non secundum aenigmata figurarum. III, 259. Quare Augustinus interpretando [Col. 0098] Genesim, saepius nihil asserat. III, 261. Augustinus in exponendis Scripturis ad litteram, succumbit. III, 219.
Augustinus poeticam nobilitavit libris de Musica. II, 513, Not. Augustinus Romae absolvit libros de Musica, quos Mediolani an. CCCLXXXVII inchoaverat. I, 1082. Augustinus quo fine libros de Musica scripserit. II, 369. Augustini libri sex de Musica qui exstant, agunt de solo rhythmo, II, 369. Augustini liber sextus de Musica, eorum qui exstant fructum omnem habet. II, 359. Augustinus disponebat alios sex libros de melo scribere. II, 359.
Augustinus de Religione Catholica quiddam scripsit. II, 81. Scripsit librum de Vera Religione nondum presbyter, circiter an. CCCXC. III, 121, 122. Augustini liber de Utilitate credendi quo tempore scriptus. VIII, 63, 64. et quo animo VIII, 65, 66. Augustini liber contra Adimantum. VIII, 664, 665, 666. Augustinus de Fide et Symbolo sermonem habet, in plenario Africae concilio apud Hypponem. I, 612. Augustinus libros contra Manichaeos ad Caelestinum misit. II, 85. Augustini libri duo ad Simplicianum. X, 1027. Libri de Doctrina Christiana. VIII, 461. Libri Confessionum. VIII, 186. Confessionum liber tertius. IX, 357. Augustinus libros Confessionum circa an. CCCC edit, jam pridem episcopus. I, 658, 659. Augustini Confessionum libros petit Darius. II, 1022. Augustini Confessionum libri scripti antequam Pelagiana haeresis exstitisset. X, 1026. Mores Augustini per id tempus, quo libros Confessionum scribit, quinam sint. I, 779 et sequentibus ad finem lib. X.
Augustini opus contra Faustum. III, 555, 597, 1045, 1573; VI, 166, 442; VII, 473; VIII, 664. Augustinus opus de Civitate Dei pollicetur. III, 437. Liber 1. de Civitate Dei. III, 816. Augustinus libros de Trinitate juvenis inchoavit, edidit senex. II, 758. Libros de Trinitate absolutos et emendatos mittit ad Aurelium. II, 758. Augustinus libros de Genesi et de Trinitate citius edere non vult, quia periculosissimas quaestiones continent, quas discuti sedulo necesse est. II, 587. Augustini libri de Trinitate, de Genesi ad litteram contra Faustum. IX, 245, 246. Retr. Augustini Breviarium de Trinitate VIII, 1058, 1059. Quo instituto et quo tempore Augustinus scripserit libros XII de Genesi. III, 244. Hos libros laudat Cassiodorus. III, 244. Augustini libri de Bono Conjugali. X, 142. Augustinus scribit de Bono Conjugali et de Sancta Virginitate. VI, 442, 450; X, 142. Augustinus rogatus a Juliana scribit de Professione Viduitatis. VI, 431.
Augustini opus de Baptismo Parvulorum. VII, 379. Augustini liber ad Marcellinum. X, 254, 260, 335, 1401, 1402: epistola contra Petilianum. IX, 480. Augustini liber de Spiritu et Littera. III, 83; VI, 211: de Fide et Operibus. VI, 149, 154. Augustinus commonitorium scribit ad Fortunatianum Siccensem de Videndo Deo II. 596. Augustini liber de Natura et Gratia. X, 338, 347. Augustini libri de Civitate. VIII, 34, 613, 1023. Augustinus quinque priores libros de Civitate absolvit. II, 742. Augustinus adversus Emeritum disputat apud Caesaream mense Septembri an. CCCCXVIII. I, 650: quando scriptus est Augustini liber de Nuptiis et Concupiscentia. X, 555, 1049. Augustinus librum primum de Nuptiis et Concupiscentia mittit ad Valerium Comitem. II, 950. Ex Juliani libris contra Augustinum decerpta nonnulla ad Valerium Comitem missa erant. II, 950: quibus responderat Augustinus in libro 2. de Nuptiis et Concupiscentia. II, 950. Adversus Augustini scripta de Nuptiis et Concupiscentia, quatuor libros edit Julianus. II, 950. Augustini libri contra Julianum. X, 1051. Augustini Enchiridion de Fide, Spe, et Caritate. VI, 154, 158: sermo de Decem Plagis et Praeceptis. IV, 1001: liber de Cura pro Mortuis ad Paulinum. VI, 157: liber de Gratia et Libero Arbitrio causa perturbationis in monasterio. X, 875, 876, 911, 912. Not. ( a ). Augustini liber de Correptione et Gratia. X, 1027.
Augustinus retractat opuscula sua simul et respondet Juliano. II, 1001: Augustinus senex scribit Retractationum libros. I, 583: quare consilium coeperit recensendi scriptiones suas. I, 584. Augustini Retractationum libri quo fine et quando scripti. X, 1028. Augustinus, libros suos numero CCXXXII esse cognovit. I, 659; II, 1000. Libri quidam post Retractationes ab eo conscripti. I, 656. Not. Augustinus homilias non retractaverat anno CCCCXVIII, nec de epistolarum saltem plurimarum rectractatione quidquam dictaverat. II, 1001.
Augustini Opus Imperfectum, qua occasione scriptum. X, 1049, 1050. Augustini opusculum contra Porphyrium. X, 973. Epistola ad Probam. VI, 450. Epistola ad Pelagium. X, 349. Epistolam ad Pelagium per Innocentium mittendam scribit. II, 770. Augustini et aliorum quatuor episcoporum epistola ad Innocentium. X, 389. Augustini epistola ad Hilarium. X, 334. Not. 8. Ad Sixtum Romanae Ecclesiae presbyterum. X, 879, 880, 1027. Ad Mercatorem. VI, 159. Epistola decima de Fine Saeculi ad Hesychium. VII, 664. Augustini epistola ad sanctum Paulinum Nolanum. X, 1028. Augustinus suis litteris inserit magis necessaria aliis, quam quibus [Col. 0099] scribit. VI, 431, 441.
Augustini liber de Haeresibus instante Quodvultdeo scriptus. VIII, 21. Qualiter Epiphanium in libro de haeresibus secutus sit. VIII, 41. Speculum Augustini memoria maxime tenendum est. III, 902. Augustini scopus in Speculo. III, 889. Libri caeteri ab Augustino scripti. Vide Retractationes. I, 655. Augustini opusculorum Indiculus. II, 576.
Augustinus contulit sacram Scripturam cum LXX interpretatione. III, 547. Augustinus psalmum LXXII nocte qua illuscebat solemnitas beatissimi Cypriani, exposuit. II, 543. In exsequiis cujusdam fidelis, psalmum exposuit. IV, 1352. Jubentibus fratribus et coepiscopis, psalmos aliquot interpretatus est. IV, 322, 363, 1216, 1352, 1803. Non interpretatus est Psalterium, sed codicum latinorum nonnullas mendositates emendavit. II, 1077. Augustini interpretationem in psalmos, ab interpretationibus veterum Graecorum discrepare ait Hieronymus. II, 246. Augustini sermones in Psalmos stilo excipiuntur. IV, 599. Augustini sermo XLIV de Diversis, laudatus. III, 567. Sub Augustini nomine opuscula quaedam in Hispaniam delata. X, 331. De libris Augustini quid sentiret Julianus. X, 1053.
Augustinus et Alypius Julianam et ejus familiam bonis moribus imbuerunt. II, 848. Augustino et Alypio hortantibus, Demetrias nuptiis jam paratis nuntium remisit. II, 848. Augustini desiderium videndi Paulinum et alloquendi. II, 108. Augustinus a Paulino panem accipit. II, 103. Ad Paulinum dono panem mittit. II, 125. Paulino spondet se Alypii historiam scripturum. II, 110. Augustinus a Palatino missa cilicia gratissime accepit. II, 990.
Augustinus in Fussalensium et episcopi eorum Antonii periculo, timore tanto et moerore excruciatur, ut ab officio cogitet gerendi episcopatus abscedere. II, 956. Augustinus rerum ecclesiasticarum procuratione, si salvo officio possit, carere desiderat. II, 481. Inter urgentissimas occupationes. VI, 431. Et corporis infirmitates. VI, 576. Mallet more monachorum operari certis horis. VI, 576. Augustinus Evangelio terretur, ne episcopali onere posito, securiorem vitam deligat. V, 1481. Augustinus nollet habere rationem cum potestatibus saecularibus. V, 1392.
Augustinus infirmae valetudinis. II, 470. Rhagadis et exochadis dolore ex tumore laborat. II, 152. Augustinus senex per aetatem, sed per infirmitatem corporis jam ante senex. V, 719, 1574. Augustinus cum morte familiaritatem quaerit. II, 74. Augustinus presbyterum Eraclium successorem sibi exoptat. II, 967, 968. Hujus electionem populus cum plausu excipit. II, 967, 968. Augustinus onera occupationum suarum Eraclio refundit. II, 968. Augustinus prae corporis imbecillitate vix loquebatur, cum ad eum Bonifacius venit. II, 993.
De gestis Augustini vide vitam ejus a Possidio scriptam. I, 38.
Augustini alumni Alypius. II, 90. Bonifacius. II, 268, 271. Donatus. II, 227. Evodius. II, 697. Licentius. I, 908, 981. Privatus. II, 697. Possidius. II, 368. Profuturus. II, 111, 697. Servilius. II, 111, 697. Trigetius. I, 908, 981. Inter Augustini familiares S. Paulinus. II, 107. Augustinus et Alypius, corpore tantum, non animo, duo. II, 111.
Augustini elogium. II, 644. Augustinus vir probitatis justitiaeque documentum appellatur. II, 514. Augustinus ab Ambrosio laudatus. X, 1081. Augustinum magistrum in fide vocat Paulinus. II, 470: et magistrum et medicum spiritalem. II, 349. Augustinum mortuum esse saeculo ait Paulinus. II, 349. Augustini scientiam et litteras, plurimi facit Paulinus. II, 347, 350. Augustinum, benedictum Doctorem Israel vocat. II, 462. Sal terrae, lucernam digne super candelabrum Ecclesiae positam. II, 101. Augustini os, fistulam aquae vivae, et venam fontis aeterni appellat. II, 101. Augustini libros, ut dictata divinitus verba Paulinus miratur. II, 99. Augustini verba, coelestia appellat. II, 126.
Augustinus oraculum Legis, sacrator justitiae, instaurator spiritalis gloriae, dispensator salutis aeternae vocatur ab Audace. II, 1076. Augustinum legendo, gentiles ritus contempsit Darius. II, 1022. Augustinum Tullio comparat Nectarius. II, 386. Augustini epistolae Christum, Platonem, Plotinum, Nebridio sonabant. II, 67. Orosius juvenis presbyter ab ultima Hispania ad Augustinum transiit, litterarum ardore inflammatus. II, 748. Augustinus laudatur a Secundino. VIII, 574. Theodosius ad Augustinum scribit, ut Consilio Ephesino adsit. II, 927. Not. Augustinum longe adhuc a fide Christiana sepositum, et studiis olim deditum litterarum, quietis et hones atis fuisse cultorem dicit Vincentius. II, 348. Cum ad Augustinum venitur, Legi deest quidquid contigerit ignorari, ex Volusiano. II, 514.
Augustinus quidam Donatistarum episcopus. IX, 48.
Augustus Caesar Caii Caesaris filius adoptivus. VII, 110. Cum multis gessit bella civilia. VII, 109. Augusti pietas. X, 1034.
Augustus mensis sic appellatus in honorem Imperatoris [Col. 0100] Augusti. III, 51; VIII, 346.
Avitus, duo hujus nominis cives Hispani. VIII, 667, 668.
Avocamentum cordis. IV, 202.
Aulae favor res fragilis. I, 756. Aulici per multa pericula perveniunt ad grandius periculum. I, 756.
Aurelianus Christianorum persecutor VII, 614.
Aurelius episcopus ecclesiae catholicae Carthaginensis. II, 389, 392; 490, 493, 577, 758, 779, VI, 547; VII, 762; VIII, 817, 818, IX, 700; X, 319, 386. Aurelius auctor est Augustino edendi libri, de opere Monachorum. I, 639. Ad Aurelium Sixtus scribit. II, 867. Et Paulinus II, 101. Sixti epistolam ad Aurelium descripsit Augustinus. II, 867. Aurelii Carthaginensis factum laudabile. V, 1572. Aurelii Carthaginensis, Ordinationis dies anniversarius. V, 643.
Aurelius ab Utica. IX, 228.
Aurelius a Chullabi. IX, 238.
Auriga. V, 136, 562, 1026, 1511; VI, 560, 638. Auriga et venator, in iis qui populo spectaculum exhibebant. IV, 438, 439, 626, 1954. Auriga laudatur a populo in theatro secundum suarum studia partium. VII, 262.
Aurinum deum Romani non colebant. VII, 135.
Aurium voluptas. I, 779. Auris peccata. V, 382. Audisti verbum ab irato moriatur in te. V, 323. Auris Dei, intelligenda est potentia ejus qua exaudit. IV, 130. Aures cordis, non corporis, requirit Deus. IV, 544. Aures audiendi voluntas est obediendi. X, 1016. Vide audire. Auris dextera servo amputata a Petro, allegorice in Donatistas. VI, 306. Auribus praestare sensum videndi et oculis audiendi non est impossibile Deo. X, 339.
Aurum pallor terrae, argentum livor terrae. V, 136. Aurum terra fulgens. V, 1655. Aurum et argentum terra est ei animo, qui terra non est. IV, 1481. Aurum fecit Deus, et te super aurum, ut illius sis Dominus, non servus. IV, 1646. Aurum post te debet ire, non tu post aurum. V, 1417. Debet duci, non ducere; possideri, non possidere. V, 1417. Aurum per se et natura sua bonum, quamvis non summum. V, 328. Aurum bonis et malis cur datur. V, 327. Conditum est ad Conditoris laudem, ad bonorum probationem, ad malorum supplicium. V, 328. Aurum et argentum res est non hominis, sed Dei; quia id Deus non modo condidit, sed pro nutu administrat, aliis ad subsidium et probationem, aliis ad supplicium. V, 326, 327. Auro torquetur avarus, unde misericors adjuvatur. V, 327. Auri cupiditas damnatur, rectus usus a Domino commendatur. V, 329. Auri usus quis bonus, quis malus. V, 148. Aurum ille habet, qui auro uti novit; qui autem auro uti non novit, habetur, non habet. IV, 1646. Aurum ejus proprie est, qui bene illo utitur, adeoque veritas est Dei. V, 327. Aurum et argentum malis malum est, bonis bonum est. V, 468. Aurum et argentum bonum est, non quod te faciat bonum, sed unde facias bonum. V, 410. Auro bonus multa bona praestat, malus multa mala. V, 1417. Aurum ipsum ornat ille, qui bene utitur. V, 148. Aurum ab avaris Deo praeponitur. V, 144. Et fidei V, 146. Aurum multi ut acquirant, fidem perdunt. IV, 1645. Aurum acquisisti, perdidisti somnum. III, 2056. Auri martyres, avari. V, 1461, 1470. Vide Divitiae. Aurum non recte vituperari potest. V, 328, 329. Auri contemptus in Propheticis litteris commendatus. V, 332.
Aurum et argentum allegorice. V, 331. Aurum significat sapientiam. III, 633. Auro sapientia, argento prudentia figuratur. IV, 823, 911. Aurum fides est, loenum concupiscentia, IV, 1242. Auro boni similes sunt, foeno mali, IV, 1375.
Ausafa. IX, 236, 507, 528, 550.
Ause prius appellabatur qui postea Josue. V, 1553; VIII, 327.
Auster ventus calidus. IV, 1664. Auster non aliquid mali significat in sanctis libris, sic ut nec aquilo aliquid boni. III, 876. Auster fervorem caritatis significat. II, 561.
Ausuaga. IX, 230.
Auxilii divini necessitas ad bonum. Vide Adjutorium. Gratia. Auxilium Dei cum poscit Julianus ad libros suos scribendos, Deum in voluntatibus hominum operari nesciens fatetur. X, 1249. Auxilium Dei justum dicitur, quod jam justo tribuitur. IV, 104. Ut de auxilio Dei diffidamus, suadet diabolus. IV, 325. Auxilium a Domino quaerendum. IV, 326. Auxilium gratiae fides impetrat, quae est in Christo Jesu. II, 760. Auxilium gratiae quibusdam adest. VIII, 82.
Auxilius anathematizat Classicianum cum omni ipsius domo. II, 1066.
Axa filia Caleb. III, 793.
Aymnius ab Ausuaga. IX, 230.
Aynan interpretatur moeror eorum. VIII, 457.
Azymorum primus dies, quinta Sabbati a Matthaeo appellatur. II, 150. Azymorum diebus contaminatio Judaeis erat, in alienigenae habitaculum intrare. III, 1936. Azymorum manducatio quomodo spiritualiter intelligenda et observanda. VIII, 237, 503.
[Col. 0101] B.
Baal nomen Jovis. III, 797. Baalsamen quasi Dominus caeli Punice dicitur. III, 797.
Babylon confusio interpretatur. IV, 773, 774, 1659, 1761; VII, 482, 490, 497, 550, 601. Babylon a Nemrot condita est. VII, 482. Babylonicam turrem aedificantium superbia. VII, 482, 490. Isthaec superbia quomodo punita est. VII, 490, 491. Babylon in intimis Persidis regionibus condita est. IV, 773. Babylon caput regni Assyriorum. VII, 497. Babylonia quasi prima Roma. VII, 561. Babylonem condidit aut instauravit Semiramis. VII, 561.
Babylon mundum istum significat. IV, 336, 1659. Babylon civitas diaboli. VII, 550; IX, 56. Typus societatis iniquorum. VI, 337. Babylonia civitas, societas est omnium perditorum, et ipsa regnum habet terrenum. IV, 208. Babylonia, prima fuit mater nostra. IV, 208. Primo nos genuit in captivitate. IV, 1795. Babylon et Jerusalem figurae justorum et reproborum. IV, 773. Babylon incoepit a Cain, Jerusalem ab Abel. IV, 733, 773. Babylon regem diabolum, Jerusalem regem habet Christum. IV, 733. Babylon et Jerusalem modo permixtae sunt, IV, 773. Quinam ad civitatem illam aut istam pertinent. IV, 733, 1106. Babyloniam et Jerusalem faciunt duo amores; Jerusalem facit amor Dei, Babyloniam facit amor saeculi. IV, 773. Babylonia habet amatores suos, et quales. IV, 1762.
Babylonia. Quomodo de medio Babylonis spiritaliter fugiendum. VII, 574. Incipit exire de Babylonia, qui incipit amare. IV, 774. Etsi corpus adhuc in Babylonia tenetur, cor ad Jerusalem praemittatur. IV, 1940. In Babylonia qui fideliter versantur, non pereunt, quia praedestinati sunt cives Jerusalem. IV, 1762. Babyloniae cives, filii alieni. IV, 1770. Babylon ipsa quomodo filia Babylonis. IV, 1773. Babyloniae parvuli, qui. IV, 1773. Babylonis flumina sunt, omnia quae hic amantur et transeunt. IV, 1762. Babyloniae guadium est pax temporalis. IV, 1761. Captivitas Judaeorum in Babylonia, figura est captivitas nostrae in mundo. IV, 1659.
Babylonica captivitas et in ea gesta, quid significent. VI, 336. Babylonia Judaeorum captivitas quo tempore contigit. VII, 582. Transmigratio in Babyloniam et reditus ex ea quid significat. VIII, 272, 273. Babylonis transmigratio figura transitus Evangelii ad gentes. V, 340.
Bacchae, feminae non tam virtute nobiles quam furore. VII, 571.
Bacchanalia. II, 84. Bacchanalia, sacra Libero patri instituta. VII, 571. Bacchanalia a senatu in Urbe Roma, prohibita. VII, 187, 571.
Bacchus. Vide Liber.
Baculus misericordiae. V, 1650.
Baculus Elisaei Legis figura. V, 176.
Baculus arundineus. IV, 1058.
Badesilitana ecclesia. II, 233.
Badi vel Beda. IX, 211.
Bagai et Thamugade oppida Donatistarum praecipua. IV, 177.
Bagaiense oppidum. IX, 209, 503,
Bagaiense seu Bagaitanum Concilium. IV, 645, 685; IX, 47, 54, 113, 137, 251, 370, 503, 504, 506, 509, 519, 583, 585, 704. Bagaitanum Concilium Donatistarum adversus Maximianistas. An. CCCXCIV, habitum. II, 580; IX, 529. Bagaitanum Concilium trecentorum et decem episcoporum. IX, 527, 547, 555, 585, 586. Nomina nonnullorum. IX, 555. Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum Donatistae in eo Concilio damnaverunt et postea in eodem episcopatu in quo damnati sunt receperunt cogente Optato Gildoniano. II, 192, 198, 265, 309. Bagaiense Concilium caeteris in eodem Maximiani schismate constitutis, Primiani etiam damnatoribus, tantum quia Maximiani ordinationi non interfuerant, dilationem dedit. IX, 528, 550, 552, 555, 569. Terminus dilationis. IX, 530, 550, 572. Praetextatus et Felicianus etiam post diem praestitutum cum Maximiano fuerunt. IX, 574. Bagaiensis Concilii sententia in Maximianum et duodecim ordinatores. IX, 506, 550, 552, 709, 745. Bagaiensis Concilii sententia dictata ab Emerito Caesariensi. IX, 507, 704. Bagaitanum Concilium, Mortuorum funeribus plena sunt littora, dixit de Maximianistis. II, 756. Bagaiensis basilica a Donatistis incensa, et codices sancti in ignem conjecti. IX, 636.
Bagrada flumen. VII, 769.
Baianense oppidum. IX, 528, 550.
Bala interpretatur inveterata. VIII, 434, 435.
Balaam reprobus et damnatus. VI, 136.
Balbus apud Tullium. X, 766. Balbus disputat in lib. Ciceronis de Nat. deorum. VII, 149.
Baleus decimus rex Assyriorum. VII, 563.
Balneum ideo dictum, quia anxietatem pellit ex animo. I, 777. Balnei effectus. I, 777. Balneorum usus semel in [Col. 0102] mense conceditur sanctimonialibus. II, 963.
Baptizari. Verbum hoc ex graeco latina consuetudo sic habet, ut non soleat alibi, nisi in Sacramento regenerationis intelligi. X, 837.
Baptismi Joannis finis. IX, 182. Baptismus Joannis militat Christo, sicut Legis vetera sacramenta praecursorio quodam et praefiguratorio fungebantur officio. IX, 599. Baptismus Joannis ad Christi baptismum non pertinuit tamquam pars aut gradus. IX, 289. Joannis baptismo regeneratio non fiebat. VI, 255. Nec remittebantur peccata, nisi in spe. IX, 183. Baptizandis praecepta morum a Joanne tradita. VI, 210. Baptismum Joannis suscepit Christus. VI, 256; IX, 174. Suscepit ad ipsius sacramenti consecrationem. V, 1335. Et propter superbiam futurorum. IV, 1164. Baptismus Joannis cur non perseveravit. IX, 182. Baptismus qui dabatur a Joanne, dictus est Joannis; non vero qui dabatur a Paulo, dictus est Pauli, quare. IX, 435.
Baptismus Christi. V, 947, 1303. Joannis baptismo discernendus. V, 1048. Baptismus, Sacramentum. III, 70. Sacramentum nativitatis, sacramentum magnum, divinum, sanctum, ineffabile. III, 2016. Ejus institutor. II, 180. Baptismus ad dispensationem Christi, quae per ejus humilitatem facta est, pertinet. X, 131. Baptismus, Christi morte consecratus, V, 1562, 1635; et sanguine. IV, 1420. Baptismi aqua. Christi nomine consecrata, et cruce ipsius signata. V, 1551, Aquae virtus per consecrationem verbi. VI, 694. Homo spiritualis judicare potest de solemnitate sacramentorum, sive Baptismi, sive mysterii in quo ille piscis (id est Christus) exhibetur I, 861. Baptismus in nomine sanctae Trinitatis datur. I, 851; V, 803. Ideo vocatur Baptismus Trinitatis, V, 1235.
Baptismatis mysterium insinuatur initio libri Genesis. VI, 133. Baptismus diluvio significatus. VIII, 263. Et Israelitarum per mare rubrum transitu figuratus. III, 1723; IV, 917, 1037, 1411, 1420, 1760; V, 37, 1551, 1555, 1562, 1635, 1637; VI, 335, 695. Baptismum Christi significabat aqua adspersionis. III, 735, 736; VIII, 651. Et ambulatio Christi super aquas. VI, 694. Circumcisio figura fuit baptismatis. X, 833. Et baptismi vice olim fuit. II, 845. Sacramentum baptismi Christus in Ecclesia pro circumcisione dedit. II, 1085. Baptismus circumcisionem spiritalem exprimit. X, 403.
Baptismum respuunt Seleuciani. VIII, 41, 42. Et Manichaei. VIII, 38.
Baptismus propter quid institutus. X, 1120. Instituta est secunda nativitas, quia prima est damnata. X, 857. Quia in Adam damnata est generatio, in Christo quaeritur regeneratio. V, 1345. Secunda nativitas est ex Deo et Ecclesia. V, 680. Vulva matris; aqua baptismatis. V, 674. Homo ante baptismum sub diabolo est, nec tamen ipsi Dei Potestati subtrahitur. X, 857. Unde homines, qui non regenerantur, sunt sub diabolo. X, 821. Hoc inter se foedus iniisse Deum et diabolum, ut quidquid perfunditur, Deus, quidquid nascitur, diabolus sibi vindicet, Juliani vanum acumen. X, 837.
Baptisma omnibus necessarium VI, 253; X, 189, 190, 199. Etiam post baptisma Joannis. IX, 182. Paulus baptizavit post Joannem baptismo Christi. II, 343. Baptismus necessarius etiam perfecte viventibus. III, 1495. Et in quolibet provectu interioris hominis. IX, 173. Ad baptismum nemo innocens venit. IX, 338. Baptismi necessitatem asserit Innocentius Papa. X, 576.
Baptizatos Judam et caeteros Apostolos ante passionem Domini fuisse probatur. II, 178. Cum Petrus negavit Dominum, nondum fuerant Apostoli baptizati, non tamen aqua, sed Spiritu sancto. II, 1086. Apostolos a Christo baptizatos magis credibile est. II, 1088.
Baptismum ad quid omnibus aetatibus necessarium credebant Pelagiani. X, 609, 613. Baptismum cur tantopere extollunt Pelagiani. X, 621.
Baptismus Christi necessarius parvulis. III, 418; V, 657. Baptismus parvulorum non superfluus, quia peccato originali obligantur. II, 678. Baptismus necessarius parvulis ob peccatum originale, non ob personale. X, 121. Regenerari spiritualiter opus habet, quisquis carnaliter generatur. X, 121. A damnatione Adae nemo liberatus nisi in Christo renatus VI, 256. Baptismus in parvulis sufficit, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. VII, 730.
Baptizari parvuli debent, ut a diaboli potestate et a peccato liberentur. X, 1438. Per baptismum de potestate tenebrarum eruuntur parvuli morientes. II 982; X, 426. Ab originali peccato liberari parvuli non possunt nisi baptismo Christi. II, 683. Baptizantur parvuli, non tantum ut justi sint, sed ut originalis in eis aegritudo sanetur. X, 122. Baptizantur parvuli in remissionem peccatorum. V, 751. Baptismus qui traditur in remissionem peccatorum, falsus est in iis qui nullum habent omnino peccatum. X, 978. Parentes sollicitos esse oportet, ut baptizentur infantes. X, 199.
Baptismum parvulorum ad quid admittebant Pelagiani [Col. 0103] VIII, 48; X, 570, 1067, 1438. De baptismo parvulorum, dogmata Pelagianorum et paradoxa. X, 705, 708. Baptisma iisdem Sacramenti verbis in infantibus, quibus in majoribus, celebrandum esse dicit Pelagius. X, 396. Parvulos propter salutem baptizandos negant Pelagiani, eo quod nullum ex Adam contagium damnationis attraxerint. II, 761, 763, 773. In parvulis per baptismum remissionem fieri peccatorum fatentur aliqui Pelagiani, quo sensu. X, 146. Etsi fateantur Pelagius et Coelestius parvulos baptizari in remissionem peccatorum, negant eos ullum habere originale peccatum. X, 377, 385, 387, 388. Massilienses dubitasse videntur, parvulos erui de potestate tenebrarum per baptismum. X, 1009.
Baptizandos parvulos Pelagiani concedunt, non propter vitam aeternam, sed propter regnum coelorum. V, 1336; X, 142, 394, 395. Infantes etsi non baptizentur, habere vitam aeternam, dogma Coelestii. X, 334. Addebant Pelagiani, aeternae vitae praemiis, sine baptismatis gratia, posse parvulos donari. II, 788. Non tantum ad regnum coelorum obtinendum, sed et in peccati remissionem baptismo opus habent parvuli. X, 121. Sine baptismo, parvuli non possunt habere vitam in semetipsis. X, 615. Praeter Christi societatem nemo salutem vitamque aeternam consequi potest. X, 122, 128, 196. Parvuli non baptizati manent in tenebris. X, 129, 131. Parvulos sine baptismo mortuos posse pervenire ad regnum coelorum, error Vincentii. X, 480, 481. Non baptizatis mortuis, veniam peccatorum promittit Vincentius et paradisum a regno coelorum separatum. X, 503, 504, 518, 520, 522. Parvuli ante vel post susceptum baptismum mortui an resurgent. II, 730. Pro parvulis ante baptismum mortuis offerendum esse sacrificium Corporis Christi, error Vincentii. X, 480. Parvulis non baptizatis regnum coelorum promittere non ausi sunt Pelagiani. X, 481, 520; tribuunt salutem et vitam aeternam; sed eos a regno coelorum faciunt alienos. X, 123. Locus secundae felicitatis parvulis non baptizatis aedificatus a Pelagianis. X, 1130. Medium locum inter regnum coelorum et damnationem eis promittunt. X, 481. Et ob id a Conciliis et Sede Apostolica damnati. X, 505. Medius ille locus impugnatur. III, 1813; X, 481. Sententia Dominica excludens non baptizatos a regno Dei, fatentibus Pelagianis. V, 1340. Parvuli non baptizati damnantur. X, 188, 189. In damnatione erunt cum diabolo. X, 140, 189. In mitissima tamen damnatione. X, 120.
Baptizandi filii etiam fidelium. X, 175, 812, 847. Baptizatorum filii cur baptizentur. X, 177, 178. Nec pater non regeneratus obest filio regenerato ad capessendam vitam aeternam, nec pater regeneratus prodest ad hoc filio non regenerato; nec vicissim, etc. X, 1272, 1273. Nemo in suo parente renasci potuit non natus. X, 177. Non superfluo baptizantur baptizatorum filii. X, 194, 195, 199.
Baptizatis infantibus prodest Christus. V, 1346. Baptizatos infantes Ecclesia fidelium numero adjungit. X, 124. Et suo corpori Christus gratia inserit. X, 114, 196. Parvuli oblati per Sacramentum caritatemque fidelium, ac si incorporati Christi corpori, quod est Ecclesia, reconciliantur Deo. X, 131. Adoptantur ex filiis hominum in filios Dei in baptismate. X, 578, 583. Neminem nisi baptizatum, ad altare admittit Ecclesiae traditio. IX, 138. Inscrutabile cur infantes alii decedunt frustrati baptismo, alii non. X, 125. In quaestione de parvulis cur alius baptizetur, alius non baptizetur, confugiendum ad auctoritatem divinam. V, 1339. De parvulis ante baptismum decedentibus scriptum esse, Raptus estne malitia, etc. error Vincentii. X, 517. Baptismum procurari infantibus, quorum pietatem futuram, si diu vixissent, Deus praevidit, an dici possit. III, 419, 420. Hec refellendi gratia excogitatum est ab Augustino. III, 420. Variae responsiones, juxta varias de animae origine sententias. III, 419, 420. Non fato, non fortuna, non acceptione personarum infans unus prae altero ad baptismi gratiam pervenit. X, 581. Non parentum aut ipsius parvuli merito, non ex praevisione bonorum vel malorum operum. II, 885; X, 578. Quid dicendum de infante per incuriam parentum sine baptismo decedente. III, 419.
Baptizari prodest parvulis in fide offerentium et Ecclesiae. I, 1304. Fides aliena prodest infantibus. III, 418; V. 1537. Valet ad consecrationem parvulorum, responsum offerentium. IX, 175. Parvulus credit in altero, quia peccavit in altero. V, 1342. 1346. Ad verba aliena sanatur, quia ad factum alienum vulneratur. V, 1342. Infantibus prodest offerentium ad baptismum voluntas per societatem unius ejusdemque spiritus, ex quo fit regeneratio. II, 360. Quia non tam offeruntur a gestantibus, quam ab universa societate fidelium. II, 361. Ea propter nec offerentium prava intentio impedire potest virtutem Sacramenti. II, 361, 362. Infantes ab aliis quam a parentibus offerri possunt ad baptismum. II, 362. Per baptismum de potestate tenebrarum eruuntur parvuli morientes; quia parvulum, etsi nondum fides illa, quae in credentium voluntate consistit, jam tamen fidei Sacramentum [Col. 0104] fidelem facit. II, 364. Cum homo ad usum rationis venit, Sacramentum baptismi non repetit, sed intelligit; ejusque veritati consona voluntate coaptatur. II, 364.
Baptizare parvulos, regula antiqua. V, 939. Et traditio Apostolica. III. 426; X, 131. Non imputatur parvulis ad culpam quod reluctantes baptismum recipiant. II, 841.
Baptisma Christi non nisi in sua communione Donatus asserebat esse. I, 618. Baptismum verum, nec in toto orbe terrarum, nec in grandiae parte Donati, sed apud se tantum remansisse, quaelibet minutissima pars Donati asserit. IX, 114. Baptismum suum sanctum dicebant Donatistae, aliorum autem, nullum. IV, 1890. Baptismum verum non esse dicebant Donatistae, nisi qui ab homine justo datur. II, 311. Baptismum Donatistae nisi ipsi dederint, inanem esse volunt. VI, 306. Justificari vero eum, quem ipsi baptizaverant. II, 809. Baptismum talem esse volunt, qualis est ille a quo habetur, vel datur, vel sumitur. IX, 286. Dictum eorum, Qualis sum ego qui baptizo, tales facio quos baptizo, refellitur. V, 1323. In hoc ore proprio damnantur. X, 287.
Baptismi minister non attendendus, sed Deus. IV, 1890. Ostenditur ex exemplo Christi. IX, 77. Ostenditur et ex ipsis Donatistis. IX, 76. Testimonia a Donatistis allata, ad hanc rem non pertinent. IX, 367. In quaestione baptismi non considerandum quis det, habeat, aut accipiat: sed quid detur, habeatur, accipiatur. IX, 163. Baptismi virtus non ex meritis ministri pendet. II, 401. Nec a bonitate vel malitia ejus. III, 1421. Sed ex Dei gratia mundat. V, 602. Et constat propria sanctitate. IX, 559, 560. Baptismus per se ipse considerandus verbis Evangelicis consecratus, non adjuncta perversitate sive accipientium sive tradentium. IX, 163.
Baptismus Christi unde agnoscendus et approbandus. IX, 142. Baptismus in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, Christum habet auctorem, non quemlibet hominem. IX, 279. Baptismus secundum Evangelium datus, Christi est, non ministrorum. IX, 110, 260, 262, 345, 438. Baptismus Christi sive per iniquum, sive per justum ministratus, nihil aliud est quam baptismus Christi. IX, 368, 369, 371, 372. Sacramentum Christi sanctum est, etiamsi per minus sanctum, vel non sanctum hominem ministretur. IX, 361. Si quisquis inter homines fuerit, jus sibi baptismatis non debet usurpare, nemo est qui audeat baptizare. IX, 487. Baptismi sanctitas non impar, propter impares ministros. II, 344; III, 1428; IX, 173, 435, 499. Aliud est baptizare per potestatem, aliud baptizare per ministerium. III, 1417. Baptizandi potestas in neminem transit a Domino, ministerium transit in omnes, sive bonos sive malos, III, 1419, 1428, 1437. Non minister, sed ipse Christus est qui baptizat. II, 311. Baptizabat Jesus, et non baptizabat, quomodo. III, 1511. Baptismus quem dederunt Apostoli ante passionem Christi, et post Christum, non erat eorum, sed Christi. II, 344; IX, 435. Baptismum Christi nemo Apostolorum ita ministravit, ut auderet dicere suum. IX, 385, 386. Sicut dixit aut Evangelium aut ministerium. IX, 185. Baptismus a sacrilegis datus, est Christi, sicut est Christi nomen quod a sacrilegis dicitur; sed utrisque non prodest. IX, 602, 603. Non talis quisque redit a baptismo, qualis fuit a quo baptizatus est. IX, 338, 374, 375, 376, 377. Alioquin Donatistae redeunt peccatores. IX, 338, 340. Quotquot ab Optato baptizati sunt, Optati facti sunt. IX, 338, 340: sequeretur ut baptizandi denuo forent quam plurimi Donatistarum, quos tamen non rebaptizant. IX, 287, 366, 367, 368.
Baptismata duo dicunt qui aliud habere justos existimant, aliud iniquos. IX, 280. Baptismus communis bonis et malis, V, 561. Justis et injustis. IX, 195, 196. In zizaniis et in palea verus est baptismus. IX, 280. Baptismi Sacramentum et in sacrilegis per se sanctum est. IX, 346. Baptismus etiam in sacrilego bonus, sicut lex in Judaeo malo bona est. IX, 181, 596. Baptismi sanctitas cujusquam sceleribus pollui non potest. IX, 144, 167. Baptismus et in perversis est, et nullius perversitate perversus fit. IX, 190, 191, 197, 198, 200, 214, 215, 223. Exemplis ex veteri Testamento desumptis ostenditur. IX, 223. Sacramenta ritu Evangelico celebrata, etiamsi a traditoribus, haberentur, non sunt sacrilega. IX, 602. Baptismum quidem habent iniqui quamdiu iniqui sunt, sed non habent salutem cujus baptismus est Sacramentum. IX, 217. Baptismus in malis integer est, sed non prodest ad salutem. IX, 174, 219, 221. Cum a malignitate disceditur, incipit jam prodesse ad salutem, qui prius inerat ad perniciem. IX, 179, 509. Baptismus et esse potest in perversis, et ab eis etiam manifestis dari. IX, 240, 286.
Baptismum sancte dantis conscientia attenditur, quae abluat accipientis, falsa Petiliani doctrina quae refellitur. IX, 247, 260, 353, 356, 358, 363, 364, 373, 374, 377, 481, 556. Baptismum ab impio latente recte datum putabant Donatistae; non vero ab impio manifesto. IX, 73, 230. Si tunc per se abluit Deus aut Angelus cum latet conscientia polluta baptizantis, satius est baptizari ab occulto malo, quam a [Col. 0105] manifesto homine bono. IX, 67, 248, 250, 373, 374, 375, 376, 377, 378, 480, 481, 502. Consequentia haec non est Augustini, sed ab illo necessaria ostenditur. IX, 376. Conscientia dantis an debet attendi tantum secundum famam quae de illa seu vera seu falsa est. IX. 478, 480, 481, 498, 500, 557. Baptismum non dant verum Donatistae, si reus vel occultus vel manifestus non dat. IX, 279, 280, 281. Argumenta quibus baptismum a perfidis datum nullum esse probabant Donatistae, in ipsos retorquentur. IX, 250.
Baptizari a mortuo, quid. IX, 218. Baptizantur a mortuis, qui baptizantur in idolorum templis. IX, 484. et in deorum nomine. IX, 486. Baptizatores mortuos quosnam intelligere possint Donatistae. IX, 250. Baptizare si non potest omnis peccator tamquam mortuus, nec occultus potest. IX, 485, 486. Baptismus a malis et improbis datus, non potest dici non datus. IX, 75. Baptismus a malis sive occultis sive manifestis datus integer est. IX, 509. Baptismus tantum valet per hominem contemptibilem, quantum per Apostolum datus. IX, 184. Baptismus sicut Evangelium, potest per bonos et malos dispensari a Deo. IX, 498, 500. Dispensator verbi et Sacramenti Evangelici si bonus est, consocius est Evangelii; si malus, non ideo non est dispensator Evangelii. IX, 384. Judas in exemplum adducitur. IX, 385.
Baptismi vis, sicut nec Evangelii, non pendet a minitro. IX, 260, 261, 262. Baptizati justificatio a baptizatoris justitia non pendet. IX, 145, 369, 370, 371, 374. Baptizantis meritum in gratia baptismi non cogitandum. IX, 64, 435, 499. Ipsi idololatrae non a sacerdotibus suis se accipere arbitrantur sanctificationem quam putant, sed a diis suis. IX, 484, 486. Baptizati innocentia si ex innocentia baptizantis exspectatur, incommoda sequuntur multa. IX, 261. Baptizati spes vana et inanis, si conscientia baptizatoris attenditur. IX, 247, 260. Spem suam ponit in homine, qui baptizatoris conscientiam attendit. IX, 500. Hinc schismata. IX, 502. In baptizatore non spes ponenda. IX, 378, 379, 380. Sive a fideli, sive a perfido baptismi Sacramentum quisque percipiat, spes ei omnis in Christo sit. IX, 249, 260. Baptizati seu Christiani caput et origo solus Christus. IX, 500, 502, 518, 560. Hoc vi veritatis oppressus concessit tandem Petilianus. IX, 490. Baptizator non sequendus. IX, 350. In nomine baptizatoris non baptizatur. IX, 353. Baptismi ministros cur per aliquod signum excellentioris sanctitatis noluit Christus demonstrari. IX, 184. Aliud Sacramentum, aliud Sacramenti effectus et usus. IX, 197. Baptizare non tamen cuicumque licet. IX, 489, 498. In Sacramento baptismatis an nonnisi fidelis et justissimus operarius adhibendus. IX, 500. Baptismi ministrum justum esse praestat, quam injustum. IX, 499. Quare. IX, 361. Quomodo aliter Deus per bonos, aliter per malos ministros operetur. IX, 67. Baptizati ab hominibus sua quaerentibus, et mundum diligentibus, quasi ancillae filii. III, 1486. Minister malus, canalis lapideus. III, 1422.
Baptismum amitti discedendo ab Ecclesia, dogma Donatatisrum. IX, 590. Refellitur ex modo quo Maximianistae recipiuntur. IX, 588, 590, 593. Baptismum orbis terrarum quibus rationibus exsufflant Donatistae, iisdem exsufflant et suum. IX, 293. Baptismus non amittitur discedendo ab Ecclesia. IX, 109, 145, 193, 236, 237, 262, 298. Ex ipsomet Donatistarum consensu. IX, 109. Nec in apostatis baptismi character deletur. IX, 71, 72. In errante et deserente milite crimen est desertoris, character autem non est desertoris, sed imperatoris. IX, 691. Baptismum sic habent haeretici, quomodo desertor characterem. VI, 636. Unde damnantur, non unde coronentur. VI, 636. Baptismus eis redeuntibus non mutatur. VI, 636. Baptismus non amittitur discedendo ab unitate, incipit prodesse redeundo. IX, 204, 207, 208, 244. Baptismus communis esse potest, quibus non est Ecclesia communis. V, 1232; IX, 232, 238, 464. Baptisma qui Ecclesiae commune cum haereticis facit, non prodit sponsam Christi adulteris. IX, 230. Baptisma unum est, et in Ecclesia sancta est, sed non in sola Catholica. IX, 210, 219. Nec in solis sanctis. IX, 219. Baptisma potest esse et unde se aufert Spiritus sanctus, et ubi non est Ecclesia. IX, 193. Baptismus et Ecclesia a se dividi possunt et separari. IX, 186, 191, 193, 206. Baptismi in Ecclesia dati veritas, a Petiliano diversis rationibus et exemplis impugnata, propugnatur. IX, 280. Baptismi veritas exemplo Christi in haereticis non neganda, improbanda, aut destruenda, sed ipsorum iniquitas. IX, 601. Baptismi aqua sicut Euphratae fluminis extra paradisum effluit. IX, 210, 221, 227, 229, 476. Baptismum Christi posse esse extra Ecclesiam, probat aqua quae de corpore Domini exivit foras. IX, 440.
Baptismum qui amittere non potest, nec potest amittere jus dandi baptismum. IX, 70, 72. Ad integritatem Sacramenti nihil interest quae sit fides suscipientis. IX, 146. Aut ministri. IX, 147. Nihil accipientis, habentis, aut dantis bonitas aut malitia. IX, 199, 200, 212. Baptismus verbis Evangelicis consecratus non est aqua mendax. IX, 557. Et [Col. 0106] apud haereticos est, sicut et Evangelium. IX, 239. Scripturae testimonia quae contraria videntur; de veritate baptismi extra Ecclesiam dati, conciliantur. IX, 114. Baptismus etiam in haereticis agnoscendus. IX, 630. Baptizare possunt thurificatores, traditores, persecutores. IX, 558. Baptismum habent qui quamvis fallaciter accipiant, in Ecclesia accipiunt, aut ubi putatur esse Ecclesia ab eis, a quibus accipitur. IX, 243. Baptismum verum habere possunt nonnulli, etiamsi non habeant veram fidem. IX, 604.
Baptismi duo non sunt quia haeretici possunt baptizare. IX, 230. Baptizandi potestatem non habent mali, si non habent haeretici. IX, 158, 160, 215, 216, 217, 221, 222, 230, 231, 236, 244. Baptismus nomine Patris et Filii et Spiritus sancti consecratus, apud haereticos datus, Christi est et Ecclesiae, non ipsorum. IX, 121, 140, 145, 151, 165, 220, 231. Sicut et ordinatio non est haereticorum, sed Christi. IX, 691. Sola Ecclesia catholica, per hoc quod suum habet in communionibus separatis, generat filios spiritales. IX, 117, 121, 123, 126. Baptismus evangelica regula datus, etiam ab haeretico de Trinitatis unitate dissentiente, integer est. IX, 597.
Baptismus ab haereticis datus, bonus, sicut et a malis. IX, 190, 191. Baptismus Christi violari non potest haereticorum perversitate, cum apud eos datur et sumitur. IX, 177, 178, 179. Baptismus malorum non valet, si non valet haereticorum. IX, 193, 203, 204, 205, 206, 207, 209, 211, 212. Baptismum ab haereticis et schismaticis dari posse, in Concilio Nicaeno definitum est. IX, 72. Utrum baptismus extra Ecclesiam posset conferri ante Concilii plenarii definitionem, inter magnos viros salva pace controvertebatur. IX, 114, 124. Quidquid de baptismo haereticorum Cyprianus ejusque collega in Concilio Carthaginensi dixerunt, de baptismo iniquorum dici potest. IX, 239. et lib. 6 et 7 de Bapt. Quae ex Cypriani epistola ad Jubaianum probare videntur baptismum Christi non posse ab haereticis conferri, refelluntur. tom. IX lib. 3 et 4 de Bapt. cont. Donat. Donatistae jam non permittuntur ignorare quin valeat baptismus, extra Ecclesiam acceptus. IX, 113. Baptismus in schismate datus, approbatus a Donatistis. IX, 630. Baptismum Trinitatis non habere Catholicos contendebat Petilianus, id ipsum de Donatistis probat Aug. IX, 286. Catholicos inter et Donatistas cardinales, nulla jam de baptismi bonitate extra Ecclesiam collati controversia est. IX, 113. Per Maximianistas finita est. IX, 630, 551. Baptismum Christi posse extra Ecclesiam dari, ex schismate Maximiani noverunt Donatistae. VIII, 43, 44.
Baptismus unus etiam extra Ecclesiam ab ignorantibus datur, sicut extra Ecclesiam ipse unus Deus ab ignorantibus colebatur. IX, 599, 604. Utrumque tamen non prodest. II, 408, 415; IX, 599, 604. Baptismum etiam extra Ecclesiam, valere ostenditur ex illo Christi dicto, Qui contra vos non est, pro vobis est. IX, 313. Baptismum non accipiunt mali si non accipiunt haeretici. IX, 228, 229, 233, 244. Baptismus etsi sit apud Donatistas, non sequitur tamen illic accipiendum esse. IX, 460, 462, 466, 467, 550. Aqua praeter Ecclesiae societatem, non solum non valet ad salutem, sed valet potius ad perniciem. VIII, 263, 264, 265. Qui per baptismum nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla, sed ex semine Abraham. III, 1477. Baptismus ubicumque conferatur, venerandus est. II, 301. Ex duobus in errore pari ac malitia constitutis, qui foris baptizatur, pejor est quam qui intus. IX, 169. Baptizari in schismate qui eligit, baptismum sciens non recte ibi dari, perversus et iniquus est. IX, 110, 111, 112. Certa incertis praeponenda cum agitur, ubi baptismus recte accipiatur. IX, 113. Propter pacem Ecclesiae non putat Cyprianus eos ab Ecclesiae muneribus separandos, qui extra eam baptizati sunt. II, 339.
Baptismus apud haereticos collatus valet, nec iterandus est. II, 362; V, 462, 797. Necesse non est ut rebaptizentur Donatistae qui ad Ecclesiam catholicam transeunt. II, 343. Haeresum sectatores, imo et conditores, in catholica baptizati, si redeant non rebaptizantur. IX, 223. Post illos, qui baptismum dederunt, quamvis haereticos et perversos, non baptizatur, quia non eorum, sed Christi baptismus est. II, 343, 344. Qui baptismum super baptismum imponit, lapidem super lapidem ponit, sed qui destruetur. IV, 433, 1229. Qui rebaptizat, non facit ut baptismus non habeatur, sed ut ad poenam habeatur. IV, 432. Baptismum non iterandum venientibus ab haereticis, apta similitudine ostenditur. IV, 181; V, 797. Urgentur Donatistae, quod Catholicos rebaptizent. IV, 134. Baptismum iterato dantes Donatistae, baptizandum docent ut se Christianum non esse profiteatur. IV, 432, 1895. Baptismus non potest repeti. III, 1477, 1485; IX, 70, 72. Baptismus non propterea debet repeti quoties peccatur. X, 435. Rebaptizatio grande scelus. IX, 54. Sicut in Judaeis, cum Christiani fiunt, non bona Dei destruenda, sed mala ipsorum; ita et in schismaticis vel haereticis, cum catholici fiunt, non Sacramenta violanda, sed schisma aut haeresis [Col. 0107] rescindenda. IX, 596. Baptismus impie iteratur propter traditionis crimen aut ignotum, aut non probatum. IX, 515. Baptizandum non est post haereticos, si non baptizatur post ebriosos, luxuriosos, etc. IX, 218, 437. Baptisma ab haereticis aut a malis datum non repetendum ostenditur. tom. IX lib. 3 et 4 de Bapt. Baptisma non iterandum in illo qui male credidit. IX, 77. Baptizatos foris, Ecclesia suscipit. IX, 186. Baptismum non iterandi consuetudo Ecclesiae. IX, 226, 227, 234, 237. Et baptizatos in haeresi vel schismate non rebaptizandi. IX, 219, 220, 491. Etiam ante Cyprianum. IX, 143. Et ex Apostolica traditione veniens. IX, 133, 134, 135, 159, 170, 194. Hanc quasi coepit corrigere vel potius corrumpere Agrippinus praedecessor Cypriani. IX, 133. Et Agrippini auctoritate mutavit Cyprianus. IX, 159. Rebaptizare haereticos, ut voluit Cyprianus, tunc fuit humani erroris; rebaptizare Catholicos, quod adhuc Donatistae faciunt, semper est diabolicae praesumptionis. IX, 606. Baptizatos extra Ecclesiam denuo non baptizandos censuit Ecclesia Catholica, antequam esset pars Donati. IX, 465. Si baptismum non habebant, qui apud haereticos baptizati sunt, cum ad Ecclesiam sine baptismo admissi sint, unum ex duobus fatendum est, aut periisse tunc Ecclesiam, aut non obesse aliena etiam nota peccata. IX, 175. Ab haereticis venientem, denuo baptizatum, in Scripturis canonicis probare non possunt Donatistae. IX, 465. In Scripturis nec schismatici inveniunt haereticos ad Catholicam venientes denuo baptizatos, nec catholici haereticos in baptismo quem in haeresi acceperant fuisse susceptos. IX, 604. Baptismum iterandum esse non sequitur ex eo quod post Moysen aut Joannem Apostoli baptizarunt. IX, 501, 563, 599, 606. Cur post baptismum Joannis baptizavit Paulus. IX, 181, 183. Testimonia Evangelica ad adstruendam baptismi iterationem solvuntur aut explicantur. IX, 601, 602. De baptismo post haereticos iterando necne, nihil praeceperunt Apostoli. IX, 192. Baptismum non iterandum quomodo ex Apostolis habeamus. IX, 605. Baptismum non iterandi consuetudo jam plenario Concilio firmata est. IX, 158, 159, 162, 190, 192, 197, 199, 206, 219, 223, 232, 234. Haereticos non rebaptizandos Ecclesiae Deus revelavit. IX, 221. Ex haeresi venientes non rebaptizandos vel ipsi Donatistae consentiunt. IX, 745. Baptizatos a schismaticis suis recipiebant Donatistae. IX, 251, 253. Baptismus in parte Caeciliani collatus optimus ostenditur contra Donatistas. IX, 69. Aut post Primianum baptizare debent Donatistae, aut non debent post Caecilianum. IX, 520. Si pro unitate partis Donati baptizatos in schismate nemo rebaptizat, pro unitate Christi lex vera et plenaria illius hereditatis deberet agnosci. IX, 509. Baptismi iterationem occulta nescio qua inspiratione Dei, homines detestantur. IX, 180. Etiam ipsi haeretici. IX, 180. Baptismi iterationem perversam esse, ex ipso Cresconio Donatiano ostenditur. IX, 469, 470, 471. Rebaptizare non debent neque haeretici neque Catholici, sed ex diversa causa. IX, 145. Baptismus cur non iteratur a Catholicis. IX, 346. De iis qui de haeresi in Ecclesiam sine baptismo admissi sunt, quid senserit Cyprianus. IX, 490, 492. Haeretici qui ideo vellent ad Ecclesiam venire, quia baptismum non habere putarent, quomodo erudiendi. IX, 179. Utrum perniciosius sit non baptizari, quam rebaptizari. IX, 138.
Baptismus ab haereticis aut malis datus integer est. IX, 207, 244. Sed non prodest ad salutem. IX, 110, 144, 170, 235, 236, 239, 257, 437, 756. Nec recte datur. IX, 110, 111. Baptismum legitimum possident haeretici et perversi, sed non legitime. IX, 180, 186. Legitime habent cum ad unitatem catholicam, aut ad vitam tanto Sacramento dignam convertuntur. IX, 180, 186. Baptizatis extra Ecclesiam cum ad illam redeunt, tum accedit, quae nisi intus dari non potest, unitas Spiritus. V, 462. Baptizati extra Ecclesiam an ad veniam pertinent. IX, 138, 146. Baptismus tanto magis valet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem valere conjuncto. IX, 200. Baptismum habere possunt haeretici et mali, sed non habent remissionem peccatorum. IX, 227, 228, 232, 238, 244. Baptismus extra Ecclesiam datus non prodest ad remissionem peccatorum, nisi cum quis unitati reconciliatus fuerit. IX, 119, 121, 200. Baptismo etiam in schismate dato dimittuntur peccata, replicantur tamen propter perseverantiam in schismate. IX, 120, 227. Non tamen oportet rebaptizare. IX, 120, 121, 227. Baptismus ad irrevocabilem peccatorum remissionem non valet extra Ecclesiam. IX, 146, 147, 149, 150. Unde per malos ministros intra Ecclesiam datus, peccata dimittit. IX, 149. Baptismus Ecclesiae potest esse extra Ecclesiam, munus autem beatae vitae nonnisi intra Ecclesiam. IX, 155. Apud haereticos valet et sufficit ad consecrationem, non ad vitae aeternae participationem. II, 362. Baptismum usque ad Sacramenti celebrationem haeretici perceperunt, vitam tamen aeternam, nisi per unitatis sacramentum, non consequuntur. IX, 155, 219. Baptismi aqua sicut aqua diluvii constitutis intra arcam salutaris, extra arcam vero mortifera. IX. 221. [Col. 0108] Baptismus tunc incipit prodesse, cum ad Ecclesiam transitur. IX, 109, 113, 487, 711. Baptizatis in schismate quid praestatur, cum ad unitatem redeunt. IX, 372, 551. Baptismus a malis acceptus an peccatorum remissionem operetur. IX, 165, 166. Baptismum dare possunt haeretici et perversi, peccatorum remissionem dare non possunt. IX, 192. Sacramentum interdum danti nocet, accipienti prodest. IX, 488. Baptismum habere et dare possunt boni et mali, boni utiliter, mali perniciose. IX, 199, 200. Baptismum quinam utiliter accipiunt et tradunt, quinam inutiliter. IX, 241. Baptismum qui dant caritatem unitatis non habentes, ad perniciem suam dant. IX, 71, 72. Fidelem inter perfidumque plurimum distat, non ad sacramentum, si uterque dat aut habet, sed ad meritum. IX, 560, 562, 563.
Baptismum dare possunt boni et mali, abluere autem conscientiam nonnisi Christus. IX, 482. Baptismi minister non justificat, sed Christus. IX, 249, 260, 261. Baptismi sacramentum corporaliter opere ministrorum adhibetur, sed per hoc Deus hominis consecrationem spiritaliter, operatur IX, 192. Hominis in baptismate consecratio unica Christi est. IX, 596. Qui ab haereticis aut iniquis baptizantur, si non falso corde convertuntur, a Christo baptizantur. IX, 219. Christus baptizat non visibili ministerio, sed occulta gratia. IX, 379, 385. Non aqua visibilis sufficit ad mundandum; requiritur praeterea fons ille signatus, cui nemo communicat alienus. IX, 476. Aqua exhibens forinsecus sacramentum gratiae, et Spiritus operans intrinsecus beneficium gratiae, regenerant hominem. V, 312. Quaestiones variae de accipientibus, aut tradentibus baptismum veraciter aut fallaciter. IX, 242. In quaestione de baptismo erraverunt multi in Ecclesia. III, 1422. Concilia duo facta in Africa de quaestione baptismi. IX, 144. Ad baptismum exhortatio. V, 754, 1555.
Baptismi virtus. VIII, 572; IX, 165. Effectus. X, 570, 847. Sine eo non intratur in regnum coelorum. I, 857. Baptismum ipsum nihil aliud quam salutem vocant Christiani Punici. X, 128. Ad baptismum currebant Catechumeni in periculis. VII, 674. Baptizati in Oriente et Africa multi ob terrae motum. V, 136. Baptismus Christi omnia peccata delet. V, 53, 382, 383, 390, 401, 752, 1064, 1537, 1635; VI, 262, 288, 659; VII, 40; X, 430, 600, 688. Baptismus dat omnium indulgentiam peccatorum et aufert crimina, non radit. X, 562, 563. Perfecta mundatio non in Joannis, sed in Domini baptismo est. II, 178. Nemo eorum qui ad Christum accesserunt per baptismum, exceptus est a gratia remissionis peccatorum, X, 140. Post baptismum, homo mundus est totus. III, 1789, 1790. De fonte Christi consecrata in sanguine tota pulchra ascendit anima. VI, 689. Baptismus a nobis expellit exterminatorem, si cor nostrum recipiat salvatorem. III, 1759.
Baptismus quatenus parvulis prosit et adultis. X, 123. Baptismus parvulorum. IX, 174. Quid valeat. IX, 175. Baptizatis gratia collata. V, 1093. Parvulis in baptismo latenter gratia infunditur. X, 114. Innovantur parvuli in baptismo. X, 1077. Per baptismum etiam in infantili aetate originalis peccati poena solvitur. III, 419. Per baptismum, commendante Ecclesiae caritate, a damnatione liberantur ante usum rationis morientes. II, 364. Sacramento regenerationis imbutus moriens ante usum rationis non perit. VI, 288. Qualiter per baptismum evacuetur peccatum in parvulis similiter et in adultis. X, 150. Baptismi Sacramento abluitur omnis reatus peccatorum, qui in decem Legis praeceptis admittitur. VIII, 263. Baptizatus aut sanus de stabulo egressus est, aut sanus in stabulo est. X, 276. Qui sacramento baptismi recte abluitur, spiritualiter et in carne et in anima mundatur. III, 736. Baptismi effectus est, ut reatus peccatorum praeteritorum solvatur in omnibus, et in grandibus etiam sanetur voluntas et praeparetur a Domino spiritu fidei et caritatis. I, 604. Non solum peccata, sed et ipsa desideria vitiosa baptismatis lavacro purgantur. X, 407. Et si in baptismo plena perfectaque remissio fiat, non tamen plena renovatio. X, 177.
Baptismus omnia delet peccata, non tamen omnem mox sanat infirmitatem. V, 752; X, 590. In baptismo, vitiorum reatus solutus est, manet infirmitas. X, 682, 683. Remittitur culpa, non languor quem culpa meruit. VI, 360. Baptismus concupiscentiam non aufert. X, 678, 1116. Sed relinquit sine reatu. V, 391, 752, 820, 1537. Scil. ad pugnam. V, 391. Hinc baptizatis sanctis pugnandi necessitas, unde. X, 679, 856. Baptizati quamvis peccato mortui, habent quod in se mortificent. X, 846. Etiam ipsis baptizatis caro contraria est, ac proinde gratia necessaria. X, 276, 280. Quatenus baptismus a concupiscentiis solvit. X, 846. Juvenis carnalem concupiscentiam non domabit, nisi adjutus sacramento baptismi. III, 419. Augustini amicus nesciens baptizatus mirum in modum animo mutatus est. VI, 696 Regeneratio plus praestat, quam generatio. X, 1183, 1188 Baptismo accepto hominem non posse peccare docebat Jovinianus. [Col. 0109] VIII, 45, 46. Non solum potest homo peccare post baptismum, verum etiam quamvis venialia, tamen aliqua peccata committit. X, 1117. Baptismus est unus, sed in oratione accipimus unde quotidie lavemur. V, 401. Propter quid baptizati orant, Dimitte nobis debita nostra. X, 563. Baptizati Solvuntur reatu malorum quae remanent post baptismum. X, 853. Generatio ex Adam uno delicto obligat, regeneratio ex Christo tam illud, quam quidquid postea ex iniquis operibus humanae conversationis accedit, solvit. II, 679. Baptismo universus reatus est solutus, cum omnibus quae illi obedientes, fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps obesset languor unde illicita desideria commoventur, si illis numquam obedientiam praeberemus. IV, 1507. Omni peccato caret baptizatus, non omni malo. X, 850. Vis consuetudinis non deponitur in baptismo. X, 666. Baptismus non nos eximit poenis hujus vitae. VII, 728.
Baptismatis sanctitate non solum peccata, sed mala prorsus omnia tollenda. X, 435. Cur non statim eruuntur baptizati omnibus malis. X, 1179. Nec statim eis datur resurrectio sanctorum. X, 1180. A quibusnam malis perfecta sanitas et novitas in baptismate perficitur. X, 855. Absurda quae sequuntur ex illa sententia, quae nulla mala in baptizatis remanere tenet. X, 853. Baptismatis beneficio ad futuri etiam saeculi perfectionem pervenitur. X, 844. Baptismo omnis peccatorum remissio, plenaque in resurrectione sanatio et ab omni malo liberatio, accepta referri debet. X, 434, 591. Infirmitas quae post baptismum remanet, resurrectione consumetur. X, 590.
Baptismo sanctificatur et corpus. X, 844. Baptizati corpus restauratum est ad statum primi hominis ante peccatum. VI, 694. In baptismate aegri multi sanati. VII, 764.
Baptizati recens dicti dies. V, 1092. Dicti infantes. V, 1092, 1099, 1101. Quare sic vocentur. V, 1101.
Baptizari in morte Christi quid. X, 824. Baptizari in Christi morte nihil aliud est, quam peccato mori. X, 660. Baptismus mortis ac resurrectionis Christi similitudo in parvulis ut in majoribus. VI, 256. In baptismo nullus non moritur peccato. VI, 253. In baptismo parvuli peccato moriuntur. X, 824, 827, 830, 1239. Mors mystica in baptismo. X, 683. Baptismus datur ut et moriamur et reviviscamus. VI, 253. Qui in morte Christi baptizantur, moriuntur peccato, ut Deo vivant. VIII, 744, 745. Baptismum qui desiderat, vitam novam concupiscit. VI, 677. Baptizatus signatus est regio caractere. II, 307. Baptizatus quietem et operationem Dei imitari debet. III, 305. Baptizati hic et adhuc filii saeculi, et tamen filii Dei, quomodo. X, 157, 844. Baptismo parvuli qui abluuntur, eliguntur de mundo. X, 823. Tunc tempus est post baptismum cavendi omnia futura peccata, cum omnia sunt deleta praeterita. VII, 40. Post baptismum major est delictorum reatus. I, 669. Baptizati recens monentur, ut morum innocentiam prae se ferant. V, 1560. Bonos Christianos imitentur, non malos. V, 796, 1092, 1094, 1102, 1670.
Baptismus non omnibus prodest. IX, 462. Ubicumque est ipse est; sed non ille qui accipit, ubicumque est ipse est. II, 301. Commune est lavacrum regenerationis, sed ipsa gratia non communis est omnibus. IV, 984. Baptismo Christi potest homo baptizari, et tamen non fieri in eo remissio peccatorum. IX, 118, 119. Baptismum Christi quisquis habet, non propterea de peccatorum remissione securus esse debet. IX, 218. In baptismo Christum induunt usque ad sacramenti perceptionem et boni et mali, usque ad vitae sanctificationem soli boni. IX, 193. Baptismus aliis in vitam, aliis in mortem. IV, 1760. Quosnam vivificat, vel non. IX, 189. Baptismum qui recipiunt, et saeculo verbis et non factis renuntiant, verum habent baptismum, sed non vivificantur. IX, 189. Baptismus tamquam character infixus ornat militem, convincit desertorem. IV, 433. Baptizatos ubicumque et quomodocumque, gratiam baptismi non consequi, quomodo intelligendum. IX, 167.
Baptismum habere eos qui ubicumque et a quibuscumque illum verbis evangelicis consecratum, sine sua simulatione et cum aliqua fide accepissent, sed sine caritate, non prodesse, Aug. sententia. IX, 243. Sacramenta, scientia, prophetia, fides, magna quidem sunt, quamvis nihil ille sit qui ea sine caritate habuerit. IX, 601. Baptismus sine caritate nihil prodest. III, 1432. Qui fictus ad baptismum accedit, an accipiat remissionem peccatorum. IX, 119. Baptismum Christi potest quisque sine contagione mali ministri percipere, qui bona fide accedit ad Christum. IX, 386. Baptismo eodem et boni catholici salvi fiunt, et mali catholici vel haeretici pereunt. IX, 198.
Baptismus ab haereticis datus aut a malis, nec ipsis prodest nec accipientibus, nisi mutentur. IX, 156, 157. Ex baptismo et conversione cordis salus completur, unum tamen sine altero esse potest. IX, 176. Baptismus sine justitia non perducit ad regnum, nec vicissim. IX, 437. Praecepta duo de dilectione Dei et proximi, a nonnullis male dicuntur referri, alterum ad baptizandos, alterum ad baptizatos. VI, 207. [Col. 0110] Baptismum sine mandatorum observatione sufficere ad vitam, male quidam putabant. VI, 210. An baptizati peccatores exituri sunt de gehenna. VI, 149, 154. Baptizatis omnibus, etiam haereticis, quidam promittunt liberationem ab aeterno supplicio. VII, 733. Quidam solis baptizatis apud Catholicos, quamvis male viventibus. VII, 741, 742. Poena transitoria baptizatis scelerate viventibus non promittenda. VI, 226. Baptismo nisi vita respondeat, non obtinebitur regnum coelorum. VI, 227.
Baptismi forma seu ritus. II, 97; X, 145. Baptizandi parvuli ad Ecclesiam deferuntur. V, 1333. Ordo curationis erga baptizandos tenendus. VI, 221. Ad baptisma recipiendum fides necessaria. VI, 649. Baptismus non prodest, si desit fides. III, 736. Baptizandus interrogabatur utrum ad Deum converteretur et in illum crederet. IX, 352. An saeculo renuntiaret, IX, 190. Cur pro eo qui respondere potest, non debet alius respondere. IX, 175. Baptizandis symbolum tradebatur, reddendumque reposcebatur, VI, 206. Pueri septennes cum baptizantur, reddunt symbolum. X, 481, 517. Baptizamur regulam fidei confitentes. V, 1614. Fidei professio de loco eminentiori coram fidelibus memoriter fieri Romae consueverat a baptizandis. I, 751. Ab offerentibus infantem ad baptismum, citra mendacium respondetur ipsum fidem habere propter fidei sacramentum, et convertere se ad Deum propter conversionis sacramentum. II, 364. Infantes per eos fiunt credentes, a quibus baptizandi offeruntur, et per eos increduli, qui eos, dum nihil prodesse credunt, offerendos esse non credunt, II, 870, 984. Parvulis accommodat Ecclesia aliorum pedes ut veniant, cor ut credant, linguam ut fateantur. V, 950. Si dixeris eum quem offers habere quod in illo salvum fiat, confitendo deles; si dixeris, non habet; negando tenes. V, 950. Si hanc fidem in corde non habueritis, pro quibus respondetis, negando occiditis. V, 944. Quo sensu dicat Cyprianus parentum sacrilegiis amisisse parvulos quod fuerant consecuti. II, 361.
Baptismo praemittenda poenitentia de suis prioribus peccatis, quae tamen non est utilis, nisi etiam baptizentur. II, 1088. Sicut et post baptismum si post illum peccaverint. II, 1088. A Petro non sola fides, sed et poenitentia baptizandis indicta. VI, 204. Poenitentia non solius infidelitatis, sed vitae veteris quae mutanda in novam. VI, 204. A baptismo prohibebantur pertinaces adulteri et meretrices. VI, 150, 470. Prohiberi pertinaces malos a baptismo, non novum. VI, 219. Error quorumdam, omnes citra discrimen, etiam adulteros notos et pertinaces admittendos ad baptismum. VI, 197. Morum doctrinam nonnisi post baptismum esse tradendam. VI, 197. Et propter fidem Christianam salvandos omnes baptizatos, etiamsi mores quantumlibet malos non correxerint. VI, 197. Triplex hic error refellitur. VI, 202. Baptizandi quid cavere, quid amare, pro quibus debeant orare, VI, 692. Abstinentia, jejunium, exorcismi, et continentia, praeparationes necessariae ad baptismum. VI, 202. Baptizandis exponitur Psalmus XXII. V, 1646.
Baptizandi diabolo renuntiant. II, 889; X, 408, 427. In baptismo exorcismus et exsufflatio. II, 890; VI, 628; X. 649, 653. Cur baptizandos exsufflet et exorcizet Ecclesia. X, 1073, 1078, 1079, 1081. Signo crucis baptismatis unda consecratur. V, 1064; X, 861. Aquae virtus per consecrationem verbi. VI, 694. Baptismus Christi non est, si verba Evangelica quibus symbolum constat, illic non fuerint. IX, 214. Baptismus sine certis illis Evangelicis verbis non potest consecrari. IX, 214. Facilius inveniuntur haeretici qui omnino non baptizent, quam qui non illis verbis baptizent. IX, 214. Baptismum non vitiat perversa Evangelicorum verborum seu ministri seu accipientis intelligentia. IX, 166, 167, 168, 170. Error qui per imperitiam in verbis illis contingit, non evacuat integritatem sacramenti. IX, 213, 214. Vitium precis superat affectus precantis. IX, 214.
Baptisma unum. VI, 706. Qui Baptismum duplicare volunt, duplicia corda necesse est requirant. II, 97. Baptismum tribus gradibus consecratum dicere, error magnus. IX, 284, 285. Baptizatus, unctus oleo. VI, 693. Imponitur ei manus. V, 1447. Spiritus sanctus invocatur super eum. V, 1163. Baptismus parvulorum et communio. V, 943. In baptismo osculum dabatur infantibus. X, 625. Baptismus an ante octavum diem conferendus. X, 625. Ad baptizandum parvulos octavus dies non exspectandus. X, 190, 191. Baptismi sacramentum, dies Sabbati. III, 305. Baptismus omni die dari potest. V, 1048. Baptismus superstitiosus in mari die natali S. Joannis. V, 1021. Baptismus per solemnitates Paschales. IX, 180. Cur baptizandorum numerus major in his diebus. V, 1048. Ex diebus paschalibus septem vel octo infantium Sacramentis deputati. V, 1101. Cur Quadragesimale jejunium ante baptismi Christi celebrationem. V, 1048. Baptizati recens vestibus albis induti. V, 678, 1092. Baptizatorum in vestibus signum Christi apparuit apud Jerosolymam, V, 137. Baptizatorum infantium octavae. V, [Col. 0111] 1101, 1196, 1201, et nota, 1560, 1669. Graviter puniri solere qui per octavas suas terram nudo pede tetigerint. II, 221. Octava in albis. II, 133. Baptizatorum capita in die octavarum revelantur. V, 1669. Baptizatorum octavo die, quid celebratur. IX, 290. Necesse est ut infans baptizetur vivus. III, 420. Baptismus Catechumenis in ultimo vitae an dandus non petentibus nec respondere valentibus, diversae sententiae. VI, 469. Baptismum dandum sentit Augustinus in casu proposito etiam adulterina conjugia retinentibus. VI, 469. Baptizari pro mortuis quid secundum Julianum. X, 1596. Baptismus quid in Cornelio valuit. IX, 174, 175. An qui baptizati sunt a discipulis Christi ante mortem ipsius, acceperint Spiritum sanctum. VI, 53. Quidam parvulos ad baptismum percipiendum ferunt, quod eos putent hoc remedio temporalem retinere vel recipere sanitatem. II. 361.
Baptismus sanguinis, quis. IX, 276. Baptismi vicem implet martyrium et in articulo necessitatis vera conversio. IX, 173. Nolentium negare Christum, passio pro baptismo deputatur. II, 1087. Supplet benignitas quod necessitas excluserit. IX, 175. Deputatum est baptisma credenti latroni, et pro accepto habitum in animo libero, quod in corpore crucifixo dari non poterat. VI, 53. Baptismus quotidianus. V, 1005.
Baptizari non potest sine ministro. IX, 499. Baptismus mimice et joculariter administratus, an ratus habendus. IX, 243. Baptismum dandi jus in Ordinatione habetur. IX, 71. Presbyterum baptizare solere innuitur. II, 343. Laicus in necessitate baptizat. IX, 71. Baptismus sine ulla necessitate a laico datus, non potest dici non datus, sed illicite datus. IX, 71. Exemplis id declaratur. IX, 71. Baptismus in extrema necessitate etiam ab haeretico vel schismatico accipi potest. IX, 109, 200, 242. Baptismus an dari possit ab iis qui numquam Christiani fuerunt. IX, 242.
Baptismum auferet secundus Christi adventus sicut circumcisionem abstulit primus. II, 96. Mater quaedam filiis imprecatura, ad sacrum fontem cucurrit. V, 1443.
Baptismum suum habebant idololatrae. IX, 250. Baptismi novi institutor quidam Coelicolarum major. II, 180.
Barabbas culicis nomine intelligitur III, 1329.
Barba virili est ornamento, non munimento, VII, 791. Barba non intelligitur nisi in perfectis. IV, 1736. Virtus divina Christi barba figuratur. IV, 309. Barba significat fortes. IV, 1733. Barbata fortuna. VII, 122.
Barbarismi. VIII, 417. Barbarismus quid. III, 44.
Barbari in Urbis vastatione pepercerunt Christianis propter Christum. VII, 14, 17. Barbaricum tempus. VI, 699.
Barbarus servus Dei. II, 698.
Bardesanes a quo Bardesanistae haeretici. VIII, 31, 32.
Barjesu magus. IX, 372.
Barnabas cum Paulo psallens in vinculis. III, 1935. Barnabae et Petri simulatio merito a Paulo reprehensa. VI, 536.
Barnabas Presbyter. II, 966. V, 1580.
Barnabam servum Dei ad Augustinum mittit Pinianus dum a populo ad presbyterium cogeretur. II, 479.
Baruch, scriba Jeremiae. VII, 591.
Bazan interpretatur siccitas. IV, 832. Confusio. IV, 832, 1751, 1760.
Basilicae asylum vel ipsis barbaris venerabile. VII, 14, 17, 20, 45, 110, 113, 170. Confugientes ad loca sancta in direptione Urbis, a barbaris servati. VII, 170. Vide Ecclesia
Basilica Celerinae. V, 316, 939. Basilica Fausti. V, 643, 1202. Basilica Florentia. V, 1597. Basilica Gratiani. V, 849. Basilica Honoriana. V, 889. Basilica Leontiana. V, 1201, 1207. Basilica Major. V, 1194. Basilica majorum Carthagine. V, 209, 902, 1335; X, 334. Basilica Martyrum Scillitanorum. V, 840. Basilica viginti Martyrum. V, 799. Basilica ad octo Martyres. V, 1522. Basilica Novarum Carthag. V, III. Basilica Petri Carthag. in regione tertia. V, 116. Basilica Restituta Carthag. V, 132, 185, 559, 643, 1257. Basilica Tricillarum. V, 364.
Basilicarum forma. III, 660.
Basilicae apud Carthaginem incensae a Donatistis. IX, 709.
Basilides a quo Basilidiani haeretici. VIII, 26. Basilides primus ausus est dicere Deum quem Judaea gens coluit, non fuisse verum Deum. VIII, 664.
Basiliscus nutu quodam regali inter serpentes excellere dicitur. IX, 54. Basiliscus rex est serpentium, sicut diabolus rex daemoniorum. IV, 1168.
Basilius, natione Graecus. VIII, 668. Episcopus Caesariensis. X, 865. An Basilius faveat negantibus originale peccatum. X, 650. Basilii testimoniium pro peccato originali. X, 652. Basilii sermo de Jejunio. X, 652. Liber contra Manichaeos. X, 649.
Bassus Syrus. VII, 767.
Basterna. II, 73.
Bastaga, ferculum. II, 181.
Bathanarius comes Africae. VII, 714.
Batorum amaritudo. V, 1503.
Bautoni consuli panegyrim Mediolani dixit Augustinus. [Col. 0112] IX, 362.
Beatitudinem omnes appetunt. I, 792, 793, 1220, 1312; IV, 293; V, 365, 366, 1401; VII, 277. Beatitudinem, Aeternitatem, Veritatem quaerunt omnes. VIII, 887, 1018, 1034. Beati esse omnes volunt. X, 1521, 1524. Etiam perditi. II, 497. Mali propterea sunt mali, ut sint beati. IV, 1502. Ideo volunt mali esse, ne miseri sint. IV, 203. Beatos omnes esse velle, et ipsi hujus saeculi Philosophi, et Academici de rebus omnibus dubitantes, coacti sunt confiteri. X, 1567. Propter beatitudinem omnium philosophorum invigilasse videtur industria. VII, 226.
De beatitudine quanta varietas voluntatum. VIII, 1018, 1019. In sola veri inquisitione illam ponebant Academici. I, 908. Beatitudo in animo non est, ut contendebant Stoici. II, 439. Philosophi falso in doloribus et cruciatibus sapientem beatum esse asseverarunt. II, 667, 668. Beatitudo Philosophorum superborum ridenda et miseranda. VIII, 1021. Non ille beatus dicendus, qui secundum suam vivit voluntatem. II, 497. Beatitudo non est vivere ut quisque vult. VIII, 1019, 1020. Praeclara ea de re Ciceronis sententia. VIII, 1019. Beatitudo in quo sita secundum Ciceronem. VIII, 1046. De beatitudine praeclarum Plotini dictum. VII, 271.
Beatitudo quid sit. V, 1401. Beatitudo, bonorum omnium summa et cumulus. IV, 72. Beatitudinis notitia impressa est mentibus nostris. I, 1254. Beatitudo est adipisci summum bonum. I, 1254, 1260. Bonum summum id dicitur quo cuncta referuntur. II, 438. Vita beata in eo constituitur quod propter se diligendum est. III, 26. Beatitudo in fruitione veri et summi boni consistit. VII, 233, 703. Eo fruendo quisque beatus est, propter quod caetera vult habere, cum illud jam non propter aliud, sed propter se ipsum diligatur. II, 438; VII, 621. Beatitudo inhaesio summo bono. VIII, 950.
Beatitudo est Deus ipse. I, 848, 965, 968; II, 503; VIII, 163, 554. Beatitudo hominis Deus, vel notitia Dei. II, 840. Consecutio Dei. I, 1315, 1319. Fruitio Dei. I, 587. Inhaerere Deo. I, 795. Gaudere de Deo ad Deum propter Deum. I, 793. A multis ad unum currere, et apud unum manere. V, 587. Beatitudo est gaudium de veritate. I, 793. Perfecta cognitio veritatis qua est fruendum. I, 976. Beatitudo in sola visione Dei est certa et perpetua. III, 1288. Unde fiat perpetua. V, 663. Beatitudo hominum et Angelorum ex Deo solo. VII, 217, 220, 269, 279, 280, 290, 349, 656. Et hoc agnoverunt Platonici. VII, 279, 290.
Beata vita Epicureo est voluptas corporis. Stoico virtus animi, Christiano donum Dei. V, 812. Nihil magis Dei donum dicendum est. I, 962. Beatitudo, in opibus non consistit, etiamsi quis se eas non amissurum certo sciat. I, 965. Beatitudinem in bonis terrenis non ponunt, nisi qui non pertinent ad regenerationem filiorum Dei. II, 669. Non ille beatus dicendus qui salutem temporalem in se ipso, vel in aliis quos diligit, fuerit adeptus. II, 498.
Beatam vitam nemo novit et miser est. VI, 24. Conditiones duae ad beatitudinem, fruitio boni incommutabilis, securitas de non amittendo illo. VII, 328. Beata vita non est nisi aeterna sit. V, 1403; VI, 24; VIII, 605. Beatitudinis aeternae promissiones in Prophetis. VII, 753. Beatitudo, aeternitas, veritas, felicitas. VII, 369. Aeternitas et securitas ad beatitudinem requiritur. V, 1404; VII, 327, 360, 370, 433. Beatitudinis non secura possessio, amorem Dei destruit. VII, 371. Beatitudo fallax et falsa, in qua miseria futura aut ignoratur, aut timetur. VII, 371. Beatus non est qui timet ne amittat quod possidet. I, 965. Qui praescit se in miseriam casurum. X, 932, 933. Beatitudinem futuram esse vere sempiternam non argumentationibus humanis, sed fidei auxilio didicimus. VIII, 1023. Beatitudinis perfectae immortalitas sola potest implere mensuram. VIII, 607, 1022. Beatitudinis immortalitas ex filii Dei incarnatione credibilis fit. VIII, 1023.
Beatitudo futurae vitae perfecta. VIII, 1018. In civitate superna nulla erit toleranda calamitas, nulla fraenanda cupiditas, sed sola Dei et proximi retinenda caritas. II, 525. Ibi vita, ibi dies boni, ubi nihil concupiscit adversus spiritum, ubi non dicitur, pugna, sed gaude. IV, 1862. In beatitudine, nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. IV, 1860. Ibi non relinquetur nec in animo nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. IV, 1862. In beatitudine victoria, veritas; in beatitudine dignitas, sanctitas; in beatitudine pax, felicitas; in beatitudine, vita, aeternitas. VII, 78.
Beatitudo in hoc mundo non reperitur. I, 701. Beatitudo vera non est hujus vitae. VII, 433, 628, 631. Non est hic quaerenda. 1106, 1363. Non est hic quod quaerimus. VIII, 887. Beata vita ubi quaerenda. V, 1106. Nulla hic beata vita, nisi qua in philosophia vivitur. I, 928. Beatitudo qualis potest esse in hac vita. VII, 636. Beatitudo spe tantum in hac vita tenetur. VII, 631, 648. Beatitudo hic perfecta quae sit. V, 1179. Beatitudo nostra in hac vita intrinsecus est. III, 1236. [Col. 0113] Beatitudo in vita sociali non hic reperitur. VII, 631.
Beatitudinem non omnes qui volunt, adipiscuntur. II, 393. Nec erratur illam appetendo, sed ad illam tendendo. I, 1254. Cur tam pauci ad illam perveniant. I, 1237. Multi adipisci eam non tantum volunt quantum sat est, ut valeant. I, 793. Beatitudinem omnes quidem concupiscunt, sed quonam modo ad eam perveniatur, plurimi nesciunt. IV, 1502. Id sine quo ad illam non pervenitur, pauci volunt. IV, 1502. Nosse quomodo homo possit esse beatus vera scientia, et omnibus anteponenda. II, 436. Homo peccato beatitudinem amisit, non tamen amisit illius recuperandae facultatem. I, 1280. Ad beatitudinem non invenitur via certa sine divina auctoritate. VII, 600. Ad beatitudinem tendendum per fidem. VIII, 1020, 1033. Ad eam tendit qui bene vivit. I, 1321. Ad eam per bona opera pervenitur. I, 976, 1018. Beatus esse non potest nisi qui notitiam Dei habeat et imitationem. VII, 233. Deus unus colendus ad beatitudinem obtinendam. VII, 280. Via ad beatitudinem, similitudo cum Deo. VII, 271. Beatitudinem quemquam assecuturum negant Platonici, qui non incommutabili Deo puritate casti amoris adhaeserit. VII, 277. Ad beatitudinem via, Christus. V, 813. V. Felicitas. Beatitudo et immortalitas haberi non potest nisi per Christum. X, 747. Ad patriam coelestem et unam viam esse, et multas vias Scripturae exhibent. II, 393. Beata vita si non amatur, non habetur. VII, 433. Regum, Principum, etc., labor in procuranda populis quiete inutilis ad vitam beatam, nisi curent ut haec ipsa quies ad Dei cultum referatur. II, 680. Beatitudinis nomen, etiam ad homines in diversis conditionibus constitutos, extenditur. VII, 328. Beatitudo carnalis in veteri Testamento promissa, spiritalem in novo exspectandam docebat. VII, 539. Beatorum vita significata est paradiso corporali in quo Adam fuit. III, 478.
Beatus quis. I, 989. Ille beatus est qui non eget, hoc est, qui sapiens est. I, 976. Veritas perquirenda si beati esse volumus. I, 919. Ut quid vultis beati esse de infimis? sola veritas facit beatos, ex qua vera sunt omnia. IV, 79. Beatus ille qui ad summum modum per veritatem pervenit. I, 976.
Beatum faciunt duae res, bene velle, et posse quod velis. VIII, 1020. Beatus non est qui quod vult non habet, nec tamen omnis qui quod vult habet, beatus est, I, 964. Ille beatus dicendus qui omnia quae vult habet, nec aliquid vult male, VIII, 1020, 1021. Aut quod non decet. II, 498. Velle quod non deceat miserrimum est, I, 964. Quare magis eligunt homines, cum utrumque non possunt, ut omnia quae volunt habeant, quam ut omnia bene velint, etiamsi non habeant. VIII, 1020. Beatus neque ille dici potest qui non habet quod amat, qualecumque sit, neque qui habet quod amat si noxium sit, neque qui non amat quod habet, etiamsi optimum sit. I, 1312. Vere est beatus, non qui id habeat quod amat, sed qui id amat quod amandum est. IV, 202. Et qui eo fruitur, quod est optimum. I, 1312. Beatus non est continuo dicendus, qui eo fruitur quod amat. VII, 233. Beatus nullus nisi qui virtute aliisque bonis sine quibus virtus esse non potest, fruitur. VII, 626. Beatus nemo nisi eo pervenerit, ubi mori, falli, offendi omnino non possit. VII, 433. Beatus nullus, nisi justus. VII, 433. Beatus populus, quis. V, 206. Beati spe qui scrutantur testimonia Dei, non quia scrutantur, sed quia inventuri sunt quod exquirunt. IV, 1503.
Beatus fieri a se non potest homo. VI, 672. Philosophi in hac vita beati, et a se ipsis beati fieri, mira vanitate voluerunt. VII, 627. Beati volunt esse omnes habendo aliquid, sed fieri non potest ut res deterior te faciat esse beatum. IV, 293. Hoc solo beati eritis, re meliore quam vos estis; Deus est melior te, qui fecit te. Hoc ama, hoc posside; hoc enim vis, habebis, hoc gratis habebis. IV, 294. Beati nos sumus ex ipso Deo et per ipsum, et in ipso. VIII, 928. Beatos nos fac, Domine, de te, non de auro, non de fundis, etc. V. 651. Non facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. II, 667, 669, 670. Inde necesse est ut fiat homo beatus, unde fit bonus. II, 495. Non aliunde beatus homo, aliunde civitas beata. II, 669, 670. Beati erimus Deum possidendo. IV, 295. Qui me longe positum misericorditer respexit, secum positum quomodo beabit? IV, 214. Beatissimos quid facit. VIII, 63, 64, 1061.
Beatorum praemium ipse Deus erit. VII, 801. Beatis spectaculum est ipse Deus. IV, 1901. Beatae mentis cibus, Deus. V, 709. Beatorum requies et cibus erit veritas. V, 1633. Beate vivere est perfrui Deo. III, 30. Quomodo homo fruitur Deo. VII, 233. Beati non convertuntur in Dei substantiam. X, 265.
Beatorum status. III, 476. Dei domum omnes habent beati, et singuli habent totam. IV, 1061. Cum audis recumbent cum Abraham, etc., non pares ventrem, sed mentem. V, 489. Ubi de beata vita agitur, contrectationum corporalium mentio fieri non debet. VII, 271. Beatorum jucunditas. [Col. 0114] IV, 1108. Ut natura beatificetur intrinsecus, doctrina ministratur extrinsecus. III, 380. Beati jam in luce veritatis positi. IX, 188. Pax aeterna, beatitudo finalis. VII, 636, 637. Haec superat omnem intellectum. VII, 796. Praemium quod in fine Deus daturus est beatis, non potest verbis explicari. III, 25. Summam in se ipsis, inter se et cum Deo pacem obtinebunt. VII, 797. Beatis Dei fruitio erit bonorum omnium loco. V, 1189. Deus erit omnia in omnibus. V, 376, 867. Quaecumque hic varia quaeris, ibi Deus ipse tibi unus omnia erit. V, 376. Beatorum gaudium. VII, 691. In beatitudine erit vera gloria, verus honor, vera pax. VII, 801. Beati ex requie in requiem transibunt. VII, 694.
Beatum hominem faciunt cognitio et actio. VI, 299. Beatus dicitur aliquis, aut habendo aut agendo. IV, 1061. Beati quid habituri, quid acturi sint. IV, 1061. Beatorum actio quaenam erit. V, 1147. Beati vacabunt, videbunt, amabunt, laudabunt. V, 1185; VII, 804. In coelo erit laus Dei sine cessatione, sine fastidio. V, 1147. Beatorum negotium non aliud nisi laudare Deum. IV, 1061, 1062, 1403; V, 235; VII, 801. Et cantare halleluia. V, 1147, 1176, 1186. Perpetua Dei laus erit otiosorum negotium: quo jam nemo accedet, unde jam nemo discedet. VIII, 314, 315. Inest in quiete patriae non desidiosa segnitia, sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. II, 212. Non satiabit beatos laus Dei, amor Dei. IV, 1062. Beati ideo laudant, quia amant; ideo amant, quia vident. IV, 1916. Beati etiam membris corporis Dei laudibus vacabunt. VII, 801. Beatorum tota actio erit dicere Amen et halleluia. V, 1632. Non sonis transeuntibus, sed affectu animi. V, 1632. Beatis nihil jucundius erit cantico in gloriam gratiae Dei. VII, 803.
Beati visuri sunt Deum in ipso corpore. VII, 797. An per corpus visuri sint Deum. VII, 797. Oculis corporis jam spiritalibus, incorporalia videbunt. VII, 799. Ad omnia videnda non indigebunt oculis corporeis. VII, 798. Oculi corporei habebunt suum officium. VII, 798. Beati se omnes invicem divine videbunt quando Deo pleni erunt. V, 1146. Suas invicem cogitationes videbunt. V, 1145; VI, 387. Omnia videbunt unde absentes sunt corpore. VII, 797. Id quod extra est, cognituri sunt. VII, 784. Cognituri sunt poenas damnatorum. VII, 784. Beatae vitae adesse debet veritas et amicorum cognitio sine metu deceptionis. V, 1404. Beatorum scientia et sapientia erit plena et perfecta. VII, 724.
Beati omnes immortales erunt. VII, 751. Beatorum immortalitas peccato auferri non poterit. VII, 403. Beati non facient opera iniquitatis, quia ibi nulla est iniquitas; non opera necessitatis, quia ibi nulla est necessitas; non opera misericordiae, quia ibi nulla est miseria. IV, 1062, 1099, 1108, 1941. Beatorum liberum arbitrium quale erit. VII, 802. In beatis erit inamissibilis voluntas pietatis et aequitatis, quomodo est felicitatis. VII, 802. In beatis voluntas, in damnatis facultas non poterit ulla esse peccandi. VI, 283. Quomodo beati malorum suorum obliviscentur. VII, 803. Beatis erit insatiabilis satietas. V, 1633.
Beatitudo quomodo aequalis omnibus et diversa. V, 533. In beatitudine erunt quidam praemiorum gradus. VII, 802. Nulla tamen invidia. VII, 802. Beatorum felicitas, et miseria damnatorum, alia aliorum major. VI, 283. Minores et majores in beatis quinam. X, 225. Sanctorum communis erit vita aeterna, qualibet honorum distantia concorditer fulgeant. VI, 285. In vita beata, una erit virtus quae virtutes omnes complectetur, aut potius quae ipsa erit virtutes omnes. II, 671, 673. Pro virtutibus quibus constituta in laboribus utitur anima, tales quaedam potentiae in altera ei vita sperandae sunt. I, 1191. Beatam vitam similes actiones atque virtutes indicant. III, 243. Fides, spes, patientia non erunt in vita beata. III, 479. Beatissimi sunt, quibus hoc est Deum habere quod nosse. II, 840.
Beatitudinis bona conjicienda sunt ex bonis hujus mundi. VII, 792. Ex morte Christi. VII, 792. Pro beatitudine minimum justi laborant, et in ea veraciter semperque regnant. VII, 77. Multi beati, non propter quod adest, sed propter quod aderit. IV, 1504. Beati spe, qui scrutantur testimonia Dei, non quia scrutantur, sed quia inventuri sunt quod exquirunt. IV, 1503. Si beatitudinis futurae praemia non consolarentur martyres, qui tanta sustinerent? V, 1425. Beatitudo et gloria Martyrum post resurrectionem major. V, 1283, 1454. Beatitudinis adipiscendae spe, mala hujus vitae pii fortiter perferunt. II, 668. Hinc in tormentis beati dicuntur. II, 673.
Beatitudo sicut animae promittitur, sic carni resurrectio. IV, 751. Vide Felicitas. Beatitudo etiam corporum merces bonorum operum. X, 239. Beatorum corpus erit plene subjectum spiritui. VII, 802. Beatorum corpora quanta pulchritudine praedita erunt. VII, 781. Beatitudo corporis illa erit plenitudo sanitatis, id est incorruptionis vigor. II, 439. Beatorum corpora, etsi post resurrectionem spiritalia, linguas et voces habebunt quibus divinas laudes depromant II, 350.
[Col. 0115] Beatitudo an statim post hanc vitam comparetur an in fine saeculi tantum, magna quaestio est. III, 1351. Vide Vita aeterna. Beatitudinem an possideant homines sancti defuncti, merito quaeritur. VIII, 63, 64. Bene viventes hinc exeunt ad requiem, ad beatitudinem. VI, 677.
Beatitudinem inter et miseriam non est medius status in quo possit esse creatura rationalis. VII, 266.
Beatus Deus vere. VII, 328.
Beatus solus vivit ut vult. VII, 433.
Beate vivere quid sit. VI, 24.
Beatitudinis sola creatura rationalis capax. VIII, 554.
Beatitudinis nostrae perfectio in denario, quia redit ad primum. II, 218.
Beatitudines octo, sunt veluti gradus ad perfectionem. III, 1233. Beatitudines comparantur cum septiformi operatione Spiritus sancti. III, 1234; V, 1525.
Bebius unco tractus sparsis visceribus interiit. VII, 107.
Bebius alter in victoria Syllana laniantium manibus direptus. VII, 108. Not. ( c ). sparsis visceribus interiit. VII, 107.
Bejanus Bajanensis. IX, 507, 528, 550.
Belluae quomodo cognoscant. I, 1066. Num iis ratio et scientia. I, 1063. Belluae vim sentiendi habent, non sciendi. I, 1066. Haec vis est velut imago scientiae quae est in homine. I, 1067. Bestiae dijudicare non possunt de differentia sensuum externorum. I, 1226. Melior est homo brutis, non numeros faciendo, sed cognoscendo. I, 1018. Nulla ipsi cum belluis societas est. I, 1368, 1370. Sensu a plerisque bestiis superamur: at mente, ratione, scientia illis praestamus. I, 1067. Bestiis dominari quid significet per allegoriam. III, 187. Qui belluas domant, mansuetarii vocantur. I, 1233.
Bellerophontis fabula. VII, 570.
Bellona conjux Martis. VII, 191. Templum Bellonae constitutum Romae. VII, 105.
Bella omnia non culpat doctrina christiana. II, 530. Quibus causis quibusque auctoribus homines bella gerenda suscipiant, multum interest. VIII, 447, 448. Bellum quod gerendum Deo auctore suscipitur, recte suscipitur. VIII, 447, 448. Bellare non omnibus fas est. III, 781. Belli suscipiendi auctoritas et consilium penes principem, exsequendi ministerium penes milites esse debet. VIII, 447, 448. Bellare recte potest vir justus sub homine sacrilego. VIII, 447, 448. Bellorum civitatis terrenae causae. VII, 440. Bellum pro salute a republica suscipi posse censuit Cicero. VII, 758. Bellum inferre sola regnandi cupiditate, grande latrocinium. VII, 117. Ad belligerandum sola necessitas bonos compellit. VII, 124. Quaenam in bellis jure culpantur. VIII, 447. Quid in bello noxium perniciosumque est. VII, 658.
Bellantium finis, pax. VII, 440, 637. Bellum sine aliqua pace esse non potest, et e contra. VII, 641. Non pax quaeritur ut bellum excitetur, sed bellum geritur ut pax acquiratur. II, 856. Pacem habere debet voluntas militis, bellum necessitas. II, 856. Bella ipso verbo occidere, quam homines ferro; et acquirere pacem pace, non bello, majoris est gloriae. II, 1020. Si resp. custodiat praecepta christiana, bella non gerentur sine benevolentia. II, 531. Nec sine misericordia. II, 531. Cum justum bellum geritur, pro peccato, et a contrario dimicatur. VII, 643.
Bella justa quaenam. III, 781. Bella justa gerebant Israelitae. III, 739. Vide Inimici. Bella etiam justa dolorem sapienti creant, unde. VII, 634. Bellorum multiplices clades, diraeque necessitates. VII, 634. Bellorum miseriae verae sunt. VII, 634. In bellorum calamitatibus quid considerandum. VIII, 450, 451. Bellorum miserias quisquis sine dolore vel cogitat, vel patitur, ideo miserior est, quia sensum humanum perdidit. VII, 634. Quare prospera et adversa bellorum alternant. VII, 522.
Bellorum tempora exitusque ex Dei judicio pendent. VII, 168, 170. Bellis Deus hominum mores emendat, virtutem exercet, et auget. VII, 15. Bellum etiam illud quod ex cupiditate geritur, non solum non obest Deo aut sanctis, imo his prodest. VIII, 448. Cur viri virtute magni bellum exoptant. VII, 155. Magni quidem sunt et habent gloriam suam fortissimi, sed praecipue fidelissimi bellatores quorum laboribus Deo auxiliante hostis indomitus vincitur, et quies reip. comparatur. II, 1020. Bella deorum exemplo exarserunt. VII, 73, 74. Bella primus omnium Ninus intulit finitimis. VII, 116. Quot bellis afflicti Romani post conditam aram concordiae. VII, 106. Bella saevissima sub imperatore Gallieno. II, 918. Bella socialia. VII, 106.
Belli civilis calamitas, VII, 88. Bella civilia, omnibus bellis hostilibus amariora. VII, 109. Et miserabiliora. VII, 634. In bello civili Romano frater fratrem se occidisse cognoscens se ipsum peremit. VII, 73. Bellum civile Marianum atque Syllanum. VII, 106. Bellum fugitivorum gladiatorum. VII, 168. Bellum Mithridaticum quadraginta annis peractum est. VII, 169. Bellum Piratarum. VII, 168. Bellum Samniticum Romanis infaustum annis tractum est ferme quinquaginta. [Col. 0116] VII, 169. Bellum Punicum primum per viginti et tres annos peractum est. VII, 169. Bellum Punicum secundum per annos decem et octo vires Romanorum extenuavit. VII, 169. Quid detrimenti attulit Romanis. VII, 169. Bellum Pumcum tertium brevi confectum est. VII, 168. Bellum servile. VII, 106. Not. ( b ). Bellorum diuturnitatem temporibus Christianis male tribuunt Romani. VII, 169. De bellorum connexione quae adventum Christi plurima et gravissima praecesserunt. VII, 109. Bella, magni ludi daemonum. VII, 99. Bellum magnum bellum Domini dicitur. III, 738.
Bellorum nobis duo genera. IV, 959, 1858. Bellum hominis adversus seipsum. IV, 959. Bellum suum secum trahit homo bonus quocumque it. V, 169. Bellum contra vitia. VI, 393; VII, 730. Bellum in nobis unde. VI, 360. Bellum carnis adversus spiritum, ex peccato ortum est. VII, 729. Ex peccato divisus es adversum te: habes contra quod pugnes in te, quod expugnes in te. IV, 1859. Sic vindicatur in rebellem adversus Deum, ut ipse sibi sit bellum, qui pacem noluit habere cum Deo. IV, 891, 960. Bellum spiritale quomodo a suggestione incipit, delectatione succenditur, et consensu vel renisu consummatur. IV, 1859. Bellum spiritale dum geritur, non contraria natura contra aliam pugnat, sed tamquam in domo maritus et uxor. IV, 1860. Pugna hominis cum vitiis non arguit eum esse vitiosum. X, 153.
Bellum interius animae et carnis in justis. V, 169. Vide Concupiscentia, Lucta, Pugna. Bellum intestinum cum hoste concupiscentia. X, 853. Bella intestina sanctorum non quiescunt in hac vita. X, 856. Bellum internum quam molestum. IV, 1858. Bellum nullum gravius et amarius quam voluntatis et passionis sine ullius victoria. VII, 658. Bellum magnum nobis est hostes non videre et vincere. IV, 1854. Melius est bellum cum spe aeternae pacis, quam sine ulla liberationis cogitatione captivitas. VII, 729. Post resurrectionem nihil nobis repugnabit ex nobis. VI, 274. Vide Pugna.
Bellum spiritalium adversus carnales, est illa in caritate correptio: gladius eorum sermo Dei est. IX, 507. Bellat adversus Deum impietas. IV, 523. Bellis tamquam civilibus per haereticos quatitur Ecclesia. IV, 1423.
Bellum quinque elementorum, sive gentis lucis et gentis tenebrarum juxta Manichaeos. VIII, 35.
Belocus nonus rex Assyriorum. VII, 562.
Belus primus rex Assyriorum. VII, 561. Pater Nini. VII, 577.
Bema Manichaeorum. VIII, 173, 174. Mense Martio cum magna festivitate celebratum. VIII, 346.
Bene nobis esse non potest, quamdiu a Domino peregrinamur. IV, 1059. Nil aliud vult homo, quam ut bene sit sibi; sed non in ea regione quaerit in qua quaerendum est. IV, 1063.
Benedictio, et bona dictio. VI, 320. Benedictio hominibus, avibus et piscibus tantum a Deo impertita, quare. I, 860. Benedictio quam Deus animantibus dedit ad multiplicationem, quae sit. III, 240, 241. Benedictio Dei quid in primis parentibus operata sit. X, 405. Benedictiones Jacob et Esau de Christianis et Judaeis exponuntur. V, 37, 38, 56. Benedictio justi est gloriari in Deo et inhabitari a Deo. IV, 89. Benedictio Christianorum per carnem Christi. V, 57. Benedictio qua benedicimus Deum, et benedictio qua nos ipse benedicit, comparantur. IV, 802. Deus cum benedicit, facit quod dicit. IV, 1444. Benedici a Deo multis modis homines volunt. IV, 803. Benedictio Dei vita aeterna est. IV, 1441. Benedictio Domini ex Sion quae. IV, 1686, 1738. Benedictionis imber. V, 312. Benedictio Antistitum super populum. II, 761, 775.
Benedicendus Deus in omni tempore. IV, 278, 308, 309, 563. Benedicendus Deus per singulos dies. IV, 1870, 1871. Benedicendus Deus in diebus et in noctibus, in prosperis et in adversis. IV, 1737. Benedicere Deum in Ecclesiis, est sic vivere, ut per mores cujusque benedicatur Deus. IV, 196. Benedicunt Dominum, qui habitant concorditer. IV, 1736. Benedicere Dominum si vis, fac verbum ejus, fac voluntatem ejus. IV, 1335. Cum coeperis in bona vita benedicere Dominum, opera ejus eum benedicunt, non tua merita. IV, 1335. Benedicunt quidam ore, et corde maledicunt. IV, 737, 1736. Benedictio extorta. V, 50. Fiunt precationes antequam illud quod est in Domini mensa, incipiat benedici; orationes, cum benedicitur; interpellationes seu postulationes, cum populus benedicitur; et post haec omnia gratiarum actiones. II, 636. Benedictio antistitum super populum. II, 761, 775. Mos erat apud Judaeos maxime, ut transeuntes per operantes, illos benedicerent. IV, 1695. Benedicitur sono in foro, voto in Ecclesia. VI, 320.
Benedicere, pro, maledicere dicitur. III, 800; VI, 534.
Benefactoribus honores divini olim decreti. VII, 51.
Beneficentia nominatur, quod agit caritas ut proximo [Col. 0117] prosit. III, 72. Benefici non tunc sumus, cum id quod a nobis petitur, facimus, sed cum id facimus quod non obsit petentibus. II, 391. Duobus modis peccat homo in beneficentia. X, 299. Beneficia a solo Deo exspectanda. VII, 293. Beneficia Dei duplicis generis. IV, 345. Beneficia Dei in hominem, esse, vivere, sentire, intelligere. V, 254. Beneficia temporalia justis et injustis communia. IV, 658, 804, 1282. Beneficia Dei in omnes et bonos et malos. V, 1186. Non cessat Deus vocare, aut vocatum negligit instruere, aut instructum cessat perficere, aut perfectum negligit coronare. IV, 1319. Benefacit Deus aversum convertere, pugnantem adjuvare, vincentem coronare. IV, 1954. Quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium. IV, 158. Beneficia gratiae Dei recolenda. IV, 1739. Beneficiorum Dei memoria solemnitatibus festis recolenda. VII, 280. Beneficia quae praestare hominibus vel Angeli vel homines possunt, in unius omnipotentis potestate sunt. VII, 292. Beneficium qui praestat, foeneratur. III, 1264. Beneficii tribuendi duo genera. III, 1264. Benefaciendum est hominibus propter salutem eorum aeternam. III, 1288.
Beneficiarius. IX, 638, 640.
Benenatus. IV, 376. Tugutianensis Episc. II, 1069, 1070; IV, 381.
Benevolentia est, qua prosumus cui possumus. VI, 514. Benevolentia perversa. IV, 1919. Benevolentia qua homo vult consulere proximo; fons et fluvius. III, 2039, 2040; IV, 657.
Benjamin interpretatur filius dexterae. IV, 1022. Benjamin adolescentulus in mentis excessu, quem significat? IV, 834.
Benignitas summa et sancta et justa Deo inest. III, 250.
Berecynthia deûm mater a Pessinunte. VII, 50, 87. An Berecynthia Cynocephalum peperit et febrim. VII, 87. Berecynthia quotannis ad Almonem fluvium abluebatur. VII, 50. Not. ( c ). Berecynthiae simulacrum a Scipione Nasica in Urbem invectum. VII, 50. Sacra Berecynthiae quam turpia. VII, 87. Berecynthiae matris deûm sacra deformiter crudelia et aliis sacris turpiora. VII, 216.
Bersabee interpretatur puteus satietatis sive puteus septimus. VIII, 458.
Berzellai Galaadites regis David beneficia juveni delegat filio. II, 244.
Bestiae et pecoris nomina quibus animalibus usitate conveniant. III, 241, 286. Bestias agri sexto die finxit Deus operatione distincta ab illa qua creavit omnia simul. III, 342. Bestiae invicem nocentes cur creatae. III, 288. Vide Animalia noxia. Bestiae quod nunc homini nocent, poena est primi peccati. X, 657, 663. Bestiae in paradiso nec moriturae fuissent, nec saeviturae. X, 1307. Revolutionis bestiarum in homines et hominum in bestias opinio. III, 445. Bestiae spiritus. VIII, 779. Anima inest et pecori. VIII, 1057, 1061. Bestiarum animae vivunt, sed non intelligunt. VIII, 975, 979. Bestiae intellectu carent. IV, 480, 1939. Bestiae non habent rationem intelligendi, sed habent spiritum corporis animati et vitam manifestam, appetendi cibum, utilia sumendi, etc. IV, 1939. Bestiae sentiunt, reminiscuntur, appetunt. VIII, 999. Bestiae multae hominem sensuum acrimonia, viribus, motu, vitae diuturnitate vincunt. VII, 240. Bestiae sensibus et sensualibus motibus utuntur ad appetenda utilia et vitanda contraria. VIII, 675. Bestiae habent quaedam inter se signa. III, 37. Imagines in parte animae bestiarum. VIII, 979. Sicut beatitudinis non sunt capaces, sic poenae damnationis non sunt obnoxiae. X, 408. Per bestias sylvae, gentes significatae. IV, 1358. Bestias occidi et manducari a Petro apostolo, quid? IV, 1359.
Bestiarii. V, 203.
Beta apud Graecos aliud, aliud apud Latinos significat. III, 54.
Bethel Ulammaus, Lusa, eadem civitas. III, 577.
Bethleem villa etiam nunc appellatur. VI, 339.
Bethsan, hodie Scythopolis dicitur. III, 795.
Bias Prienaeus unus e septem sapientibus. VII, 582.
Bibunt omnes peccatores eumdem calicem in hoc mundo, sed alii faecem, alii vinum. IV, 955.
Bigae. VII, 626.
Biger seu Birger. V. Abbir.
Bilta. IX, 202.
Bissextum post quatuor annos. III, 275; VIII, 893.
Bizacenus episcopus. II, 759, 781.
Blasphematores, inimici Dei. IV, 1178.
Blasphemare est mala verba de Deo dicere. I, 1354. Blasphemare pejus est, quam pejerare. VI, 545. Blasphemari Deum faciunt Christiani mali. IV, 196. Infideles a salute impediunt. IV, 196. Rari jam inveniuntur qui Christum lingua blasphemant, multi qui vita. III, 1621. Blasphematur Deus de opere malo. IV, 1899. Non mirum si homines servis Dei detrahunt, cum ipsum Deum quotidie blasphemare non cessent. II, 266.
Blasphemiae infidelium contra Christianos, quando cessabunt. [Col. 0118] IV, 250. Blasphemia in Spiritum sanctum irremissibilis quaenam sit. V, 448. Blasphemia alia, dimisso peccato in Spiritum sanctum, dimittitur. V, 457. Blasphemiam Filii non ideo facilius quam Spiritus remitti, quia ille minor est in quantum homo. V, 457.
Blattae lucifugae. VIII, 363.
Bobba seu Obba. IX, 229.
Bullensium regiorum fons magnus. III, 284.
Bollitani seu Volitani Martyres. V, 849.
Bonifacius Romanae Ecclesiae episcopus. I, 655; II, 955; X, 549. Cautela ejus in Antonii causa. II, 955.
Bonifacius. VIII, 534, 535.
Bonifacius, episcopus. II, 536, 631, 652. Bonifacius episcopus, perlator Epistolae Marcellini ad Augustinum. II, 585.
Bonifacius episcopus Cataquensis. II, 358, 359. Not. Pauli cujusdam successor. II, 357. Maxime cavebat mendacium. II, 361.
Bonifacius presbyter, inter quem et quemdam monasterii S. Augustini nomine Spem causa exorta est. II, 266. Quaenam illa causa. II, 268. Turbulentius agere coepit Spes ut Bonifacius presbyter in suo gradu esse non permitteretur: Bonifacius paratus est honoris sui apud homines damnum perpeti potius, quam usque ad perturbationem Ecclesiae inaniter progredi. II, 269. Bonifacium presbyterum in nullo crimine reum detexit Augustinus. II, 266, 268. Bonifacii nomen de numero presbyterorum auferri jubere non vult nec audet Augustinus. II, 266, 267. Augustinus Bonifacium et Spem ad sepulcrum B. Felicis Nolensis mittit; Bonifacius honorem suum sacerdotalem humiliter in peregrinatione occultavit. II, 267.
Bonifacius Africae Comes. II, 995; V, 652. Bonifacius adhuc Tribunus barbaras Afrorum gentes expugnando ac terrendo pacavit. II, 995. Domesticorum et Africae Comes factus eas grassari sivit. II, 995. Inter curas armorum desiderat nosse quae Dei sunt. II, 792. Bonifacius quantis negotiis sit implicatus. II, 993. Bonifacius rebus Romanae paci necessariis occupatus. II, 793. Bonifacio in militia merenti praescribitur recte vivendi ratio. II, 854. Bonifacius tamen navigans uxorem duxit. II, 994. Sed nonnisi prius catholicam factam. II, 994. Filia tamen ipsius ab iis baptizata est, qui negant verum Filium Dei. II, 994. Et fama est eum concubinarum commixtione pollui. II, 994. Optatur ut uxori continentiam persuadere possit, quo reddat quod Deo debet. II, 997. Ac monasticam vitam suscipiat. II, 997. Bonifacius suadetur ut poenitentiam agere non differat. II, 994. Ac minus attendat quid de eo meruerint homines, quam quid secundum Deum agere debeat. II, 995. Ei dicatur liber de correctione Donatistarum. II, 792. Bonifacius recenti prioris conjugis obitu concupivit servitutem Dei. II, 994. Hoc est monachorum vitam. II, 994. Quo Augustini et Alypii consilio fuit inde revocatus. II, 994. Postea non debebat uxorem ducere. II, 997.
Bonifacius cujus hereditatem suscipere noluit Augustinus. V, 1572.
Bonosus ut doctissimus ab Ariano laudatus. II, 1053.
Bonum verum, quid sit. V, 468. Bonum omni malo carens integrum bonum est. VI, 237.
Bonum summum, quid. II, 438; VII, 232. Bonum summe est illud, cujus participatione sunt bona caetera. IV, 1740. VI, 17. Et homo beatus fieri potest. VII, 227, 624, 625.
Bonum summum unde sit in homine. VII, 232. Bonum beatificum. X, 756, 759. Bonum hominis quodnam sit. VII, 281; X, 759. Philosophorum dissensiones de summo bono. VII, 227, 232. Opinio Dinomachi de summo bono. X, 852. Summum bonum in voluptate corporis Aristippus, in virtute animi Antisthenes posuit. VII, 601. In Deo solo summum bonum posuerunt Platonici. VII, 232. Summi boni duae conditiones, ut nihil eo melius sit, et ut tale sit quod non amittat invitus. I, 1312. Bonum quo vere bonus es, nec invitus accipis, nec invitus amittis. V, 469.
Bonum summum est incorruptibile. VIII, 607. Bonum simplex incommutabile. VII, 325. Bonum summum et omnino incommutabile, ipse Deus est. VII, 349; VIII, 101, 549, 551. Bonorum summa Deus nobis est: Deus nobis est summum bonum. I, 1316. Summum bonum, hoc anima est tuum bonum: sunt et inferiora bona, quae aliis et aliis bona sunt. IV, 1322. Bonum omnis boni bonum, unde omne bonum; bonum cui non additur quid sit ipsum bonum, bonum simplex: hoc a nobis desiderandum est. IV, 203. Totum hominis et verum bonum est lumen, quod non oculis sed mente conspicitur. IV, 81. Bonum summum quibus oculis cernitur. VIII, 206. Bonum summum diligi non potest, quamdiu mala corporis et fortuita formidantur. VIII, 89. Bonum summum adipisci nemo potest, nisi perfecte dilexerit. VIII, 89. Bonum quod non amatur, nemo potest perfecte habere vel nosse. VI, 24.
Bonum omne aut Deus, aut ex Deo est. I, 1265, 1270; [Col. 0119] III, 137. Deus bonus omnia bona fecit. I, 743, 811. Bona omnia creavit. VIII, 665. A summo bono formam speciemque accipiunt omnes locales temporalesque naturae. VIII, 206. Bonum etiam infimum, nisi a summo bono esse non potest. VIII, 606. Omnino nullum invenias bonum, quod non a Deo sit bonum. IV, 1741. Nonnisi a Deo bona omnia sive magna sive parva. VIII, 193, 551, 555, 586, 597. Etiam minima et terrena. I, 597; VIII, 448, 560, 595. Bona sunt, sed non summe aut aequaliter quaeque creata, simul vero universa sunt bona valde. VI, 235. Ut aliquid sit bonum non requiritur ut aequale sit Deo. VIII, 606. Omnia bona sunt. I, 743, 744. Bonum quoddam suum habent omnes creaturae. IV, 1322. Sed comparatione Dei bona creata non sunt bona. I, 828.
Bona omnia Deus creavit, sed non sibi paria. VIII, 548. Bona alia aliis meliora. VI, 379. Alia aliis inferiora e nihilo per Omnipotentem creantur. VIII, 191, 586. Bona sunt omnia quae sunt, sed inaequalia. VII, 335. Bona creata non debuerunt esse inter se aequalia. VIII, 606, 607. Bonum solum laudatur. IV, 1741.
Bona possunt esse sine malis, mala vero non sine bonis. VII, 418. Manichaeum inter et Catholicum quid distat circa boni naturam. X, 1117. Boni naturam mutabilem vult Manichaeus, mali vero naturam immutabilem. X, 1113. Boni necessitatem esse dixit Jovinianus. X, 1418. Tam bona quam mala naturaliter possunt amitti, quomodo. X, 1343. Quod generatur bonum est, non tamen sine malo. X, 846. Boni et mali pugna nulla esset, si nemo peccasset. X, 756. Bonum nisi remansisset in natura, nullus boni amissi dolor esset in poena. III, 385. De boni a malo purgatione ac liberatione, sententia Manichaeorum. VIII, 35.
Boni genus triplex. VII, 232. Bonum summum, Deus; bonum magnum, anima; parvum bonum, corpus. V, 853. Bonum triplex est, magnum, medium, et minimum. I, 1268 Magna bona sunt quibus recte vivitur, virtutes; media, sine quibus recte vivi non potest, potentiae animi; minima, sine quibus recte vivi potest, species corporum. I, 1268. Bonum duplex, bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum. IV, 1740. Bonum duplex, aliud quod faciat bonum, aliud unde facias bene. V, 320, 410. Bona alia propter se expetenda, alia propter aliud. VI, 380. Bonum aliud nomine superius, alia diversi generis inferiora. V, 144. Bona Dei duplicis generis. IV, 345. Est bonum quod Deus non dat malis, est malum quod non dat bonis, et sunt quaedam media et bona et mala quae dat et bonis et malis. IV, 658. Bona quaeramus quae non nobis sint communia cum malis. V, 1299.
Bonum animi id quod melius animo. IV, 293. Bonum animi Deus. IV, 294. Bonum animae quaerendum, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando. VIII, 949. Bonum corporis animus. IV, 293. Bona ipsius corporis, si quae sunt, sicut forma et vires et salus, etc., non sunt nisi ex Deo creatore ac perfectore naturae: quanto magis animae bona donare nullus alius potest? II, 591. Bona sive corporis sive animae sine virtute, non bona ejus sunt, cujus sunt. VII, 626.
Bonum nullum secundum Stoicos praeter virtutem. VII, 258. Boni finis est secundum virtutem vivere. VII, 233. Beata vita merces bonorum est. V, 809. Bonum quaeris, et malum facis, in contrarium curris, quando pervenis? V, 809. De boni fine inter philosophos magna contentio est. VII, 281. Oppositae philosophorum sententiae circa finem boni. VII, 601.
Bona temporalia et aeterna. V, 498. Bona Domini dulcia, immortalia, incomparabilia, sempiterna, et incommutabilia sunt. IV, 210. Bonum cui suspiramus, pax erit: qualis pax? IV, 1688. Bona coelestis Jerusalem quae? IV, 779, 1679, 1686. Bona futuri saeculi non sapiunt impio. IV, 251. Bonum quod appetendum, regnum Dei est et justitia ejus. III, 1292. Bona aeterna quomodo petenda, quomodo temporalia. V, 1567.
Bona interiora sola diligenda sunt, caeteris autem ad necessitatem utendum, non ad gaudium perfruendum. IV, 81. Non facile inveniuntur, qui diligant bona interiora. IV, 81. Bonum tunc concupisci incipit, quando dulcescere coeperit. X, 586. Quando delectat bonum, magnum est Dei donum. IV, 1547. Vide Opus bonum. Suavitatem dat Deus, ut bonum vere bene, hoc est non mali carnalis formidine, sed boni spiritalis delectatione faciamus. IV, 1565. Boni etiam imperfecti cupiditas donum gratiae est, alioquin gratia secundum merita datur. X, 583, 584, 586. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit qui solus bonus est. IV, 1670. Boni cupiditas, caritas, quae tota ex Deo. X, 586. Boni quidquid habes, in justificationibus Dei est. IV, 193. Nihil homini jubetur, quod a Deo non detur. X, 588. Bona spiritalia non auferet Deus, nisi tu dimiseris: carnalia vero et temporalia ipse aufert; et quisquis alius aufert, ipso donante potestatem, aufert. IV, 201.
[Col. 0120] Bonorum radix caritas. X, 269, 270, 374. Sine caritate nullum opus bonum recte vocatur. X, 374. Nullum bonum opus imputatur. X, 374. Nihil boni potest homo velle nisi per fidem gratiam gratuitam acceperit. X, 553. Nihil boni sine gratia. X, 370. Bona hominum facit in ipsis. X, 1133. Multa facit Deus in homine bona, quae non facit homo; nulla vero facit homo, quae non faciat Deus ut faciat homo. X, 586. Bona multa Deum facere de malis nostrisque peccatis. II, 727. Deus per se et in te bonum operatur. IV, 1335. Bonum facere nemo potest, nisi per Christum. IV, 141. Et nisi cognoverit unum Deum. IV, 141. Tam bonum quam malum facit homo ex propria voluntate, sed diversimode. X, 1484. Bonum qualiter voluntarium. X, 314. Bona voluntas datur a Deo et excitatur. V, 108. Bona voluntas Dei praecedit bonum voluntatem rectam. IV, 89, 151. Ab incommutabili bono deficere, origo malae voluntatis. X, 370. Nonnulla animi bona sic pereunt per malam voluntatem, ut non possint redire per bonam, nisi Deus faciat quod non potest homo. X, 1541, 1543, 1546. Aut nolle quod bonum est, aut illud non posse perficere, ex vitio originali venit. X, 1517.
Bonum nec incipere nec perficere sine Deo possumus. X, 560, 586. Bonum quidem non facere non adjacet, sed perficere. X, 306. Bonum hic datur facere, non perficere. VI, 362. Bonum perficere quid sit. X, 560, 734, 803. Bonum agit qui malae conscientiae non consentit; sed bonum non perficit qui adhuc concupiscit. V, 818. Quando non perficitur? X, 306, 431. Totum bonum quod habemus, ab artifice nostro habemus; quod in nobis nos fecimus, inde damnamur; quod in nobis ille fecit, inde coronamur. IV, 1280. Bona aliqua fieri possunt, non bene facientibus a quibus fiunt. X, 749. Bonum operandum est in laudem illius a quo habes ut bonum agas. Abs te habes male agere, a Deo habes bene agere. III, 2030. Bonum quando timore poenae, non amore justitiae fit, non bene fit bonum, nec fit in corde, quod fieri videtur in opere. X, 586. In donis spiritalibus tuum deputa quod amas in fratre; suum deputet quod amat in te. V, 1040. Bona nostra, instituta et dona Dei sunt; mala vero nostra delicta nostra sunt et judicia Dei. I, 781. Boni faciunt cum Deo quod bonum est, de malis facit Deus quod justum est. VI, 294. Castigatur qui se in bono faciendo metitur de comparatione pejoris. V, 89. V. Opus bonum Ad aliquem cogendum ad bonum vis potest adhiberi. II, 754, 757, 803.
Bono superiore relicto noli curvare te ad inferius bonum. V, 144. Bonum quid quaerat cui adest Deus? aut quid sufficiat ei, cui non sufficit Deus? V, 366. Coheres Christi quid gaudes, quia socius es pecori? Erige spem tuam ad bonum bonorum omnium. IV, 1322. Habent ima bona delectationes, sed non sicut Deus, qui est deliciae rectorum corde. I, 679. Bona sunt ista quae quaeris, sed mala tibi erunt deserto illo a quo bona facta sunt. IV, 1322. Vide Temporalia. Falsis bonis illudi est seipso inferiora miranda et appetenda arbitrari. I, 1328. Bona exstrinseca non esse propter se appetenda noverunt philosophi. VII, 233. Bona omnia creata, mutabilia. VII, 349. Bona mutabilia unde sint bona, unde mutabilia. VIII, 607. Bona mutabilia nulla essent, nisi esset incommutabile bonum. VIII, 950. Bona mutabilia, bona sunt et non sunt; non stant, sed labuntur et fluunt. IV, 1686. Bona, quia non summe bona, ideo corruptibilia et malo obnoxia. VI, 236. Bona mutabilia, non per se bona. IV, 203. Bona dicenda non sunt, quae non faciunt bonos. V, 1511. Bona si quaeris, prius esto ipse quod quaeris. Si autem malus multa bona invenisti, quid tibi prodest quia peristi? V, 187. Bona habere vis, et bonus esse non vis: contraria est vita tua votis tuis. V, 521. Non vides te erubescere de bonis tuis, si domus tua plena est bonis, et te habet malum? V, 469. Bonorum tacita vox adversus eum qui ipsa sine Deo habet. V, 469. Bona omnia homo vult habere praeter vitam et praeter se ipsum. V, 141, 187, 469, 513, 630, 1362, 1482. Quid te offendisti? quid de te male meruisti? Inter bona tua non vis esse malum, nisi te solum. V, 1112, 1363. Bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. III, 1801. Bonum est quidquid patitur bonus, nec tormentum est poenae, sed occasio coronae. V, 1364.
Bona hujus vitae, quaenam sunt. VII, 641. Bona temporalia, sunt munera Dei. VIII, 163, 165. Nonnisi a Deo exspectanda. III, 568; IV, 346, 803, 1686. A solo Deo vero. VII, 139. Bona sunt ad necessitatis usum, non ad caritatis affectum: tamquam stabulum viatoris, non tamquam praedium possessoris. V, 954. Bona temporalia ipsa bona non sunt, nec dantur hominibus nisi ab illo qui habet omnium coelestium et terrestrium potestatem. II, 996. Deus utilitati eorum consulit, quos orantes pro bonis temporalibus non audit. II, 545. Omnibus bona terrena petentibus Deus non dat, ut gratis eum colant. VII, 20. Bona non magnipendenda, quae adipiscuntur et mali. V, 468; VII, 660. Impiis abundant bona, quae piis aliquando desunt. IV, 351, 1678. Bona temporalia [Col. 0121] cur et malis dantur a Deo. V, 1418. Bona temporalia malis dantur, ut a bonis contemnantur et meliora quaerantur. V, 1418. Bona temporalia concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt. V, 861. Nec cessant inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. V, 861. Bona temporalia prophetice gubernabant justi ante Christum. II, 540. Bona hujus saeculi dantur et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. III, 1647.
Bona et mala bonis et malis communia. V, 236. Bona temporalia cur Deus dat et aufert bonis; dat et aufert pariter malis. IV, 803. Bona temporalia ne putentur mala, dantur et bonis, ne putentur magna et summa bona, dantur et malis. II, 996. Bona temporalia auferuntur et bonis, ut probentur, et malis ut crucientur. II, 996. Justorum et injustorum discrimen in hujus vitae bonis et malis. VI, 295. Vide Mala. Bonum cujuslibet naturae qui perverse amat, etiamsi adipiscatur, ipse fit in bono malus, et miser meliore privatus. VII, 356. Bonis temporalibus bonus non extollitur. VII, 20. Bona alia bonorum propria, alia communia malis. V, 409, 1417, 1460. Bona quae reservantur piis propria. V, 159, 1187. Bona et mala hujus vitae, non vero alterius, justis et injustis communia, quare. VII, 20, 21, 48, 173, 661. Bona alia sunt, quae dat Deus et inimicis suis, alia quae non servat, nisi amicis suis, IV, 755, 803, 918, 1068, 1088.
Boni tanta vis est, ut bonum quaerant et mali. V, 145. Ubicumque peccas, quasi bonum quaeris. IV, 1322. Hoc ipsum quod forte peccas, eligendi boni aviditate falleris, quod bonum consilium Dei non audis, quid contemnendum et quid eligendum sit. IV, 1322. Bona terrena desiderantur, sed ex confusione Babyloniae. IV, 779. Bona transeuntia et moritura non quaerunt qui Deum quaerunt. IV, 122. Bonorum inferiorum adeptio gaudium facit, sed iniquitas est desertio meliorum. VIII, 557, 562. Initium bonorum hujus vitae sine providentia, et finis cum poenitentia. II, 938. In iis fallax est suavitas et infructuosus labor, et perpetuus timor, et periculosa sublimitas. II, 938. Terrenum bonum vilescit adeptum, quamvis accenderit desideratum. IV, 1323. Deus jubet nos tolerare, non amare praesentia. IV, 251. Bonis temporalibus non gaudendum, quare. III, 847. Bona ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non exstinguunt insatiabilem cupiditatem. IV, 1411. Bona terrena ad sinistram pertinent. VII, 302. Bona corporis, etiamsi minuantur, bonam justamque vitam non minuunt. VII, 31. Bonorum temporalium jacturam non est cur timeant boni. IV, 804. In temporalium bonorum amissione, mali majore damno feriuntur. IV, 804. Amittendo bona temporalia agnoscimus utrum ea diligamus necne. III, 163. Stultum est fidere in vanitate, et laborare ad acquirenda bona peritura, sine ullo timore amittendi. III, 882.
Bona praesentia sunt contemnenda. V, 1397. Bona terrena contemnenda, mala autem non timenda exemplo docuit Christus. VI, 339. Bona temporalia noluit habere Christus, ut ostenderet contemnenda. IV, 250. Bona temporalia et a Deo petenda, et propter Deum contemnenda. VIII, 451, 452. Beatitudinem in bonis terrenis non ponunt nisi qui non pertinent ad regenerationem filiorum Dei. II, 669. Divitiae quale bonum. V, 468, 1419.
Bonis temporalibus quomodo utendum. I, 1238; VII, 645. Bonum alienum est quod male possidetur, male autem possidet, qui male utitur. II, 665. Bonis etiam quibusdam sic utendum, ut non ea tamen diligamus. X, 317. Bonis qui non ad hoc utitur, propter quod instituta sunt, peccat, alias venialiter, alias damnabiliter. VI, 380. Bonis temporalibus bene utendum, ad obtinenda aeterna. VII, 641, 642. Bona temporalia ad aeternum bonum referenda. IV, 1404. Esto bene utens rebus inferioribus fruens bono superiore. V, 144. Malum est male uti bonis, et bonum bene uti malis. I, 639. Boni et mali usus quatuor differentiae. X, 147. Bona quaedam quorum usus potest esse malus, quaedam quorum non potest. X, 169. Bona cui non sunt necessaria, si non eis utitur, melius facit. VI, 380. Bonorum terrenorum facilior abstinentia, quam usus temperatus. VI, 390. Nec quisquam eis bene utitur, nisi qui et non uti potest. VI, 390. Bona quae a Deo accepimus, ad hoc enuntianda sunt, ut aliis prosint. IV, 655. Omnis terrena possessio et exercitatio humanitatis est, et supplicium cupiditatis. V, 327. Gravius esse spoliari facultatibus, quam occidi, Nectarius arbitratur. II, 386. Jura civilia non faciunt ut homines bonis bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint. II, 666. Bonorum suorum distributores et relictores quam multi in Catholica communione. VIII, 225. Non deerunt, nec desunt fideles, qui felicitate temporali praepolleant. II, 549.
Bona temporalia Judaeis promissa quid figurabant. VIII, 165. Bona temporalia in Christo exspectabant Judaei, et illos iis cumulavit. II, 546. Bona veteris Testamenti Ecclesiae deneganda fuerant, ut bona novi optare atque sperare jam disceret. II, 544. Ex bonis hujus mundi, conjicienda sunt ea quae daturus est Deus in coelo. VII, 792. Boni dies quinam [Col. 0122] falso putantur. V, 245. Vide Dies.
Bona quaedam multa sunt in se, quae tamen mali significationem habent in Scripturis. X, 834. Bona parva in comparatione majorum, contrariis nominibus appellantur. VIII, 555. Quare diabolus bonis spargat mala. V, 568. Per prudentiam boni malum scitur, et per experientiam mali, bonum. III, 385. Soli Christo placuit bonum sine experimento mali. III, 385.
Bonum Syllaeum. X, 852.
Bonus solus Deus a quo caetera bona. V, 119, 185, 559. Solus Deus summe bonus et quod de illo est. VIII, 202. Solus simpliciter et sine addito bonus. IV, 1740. Bonus singulariter Deus est, et homo a Deo bonus est, de suo vero malus. II, 658. Bonus unus Deus secundum rectum verumque bonum. VI, 701. Quantum Deo proprium sit, quod bonus est. IV, 1496. Bonus quomodo solus Deus. X, 308, 309. Bonus seipso bono, non aliunde participato bono, solus Deus. IV, 1740. Boni per se et boni per participationem differentia. I, 1347. Bonus solus Deus, sed et secundum modulum proximum est et homo bonus. V, 119.
Boni sumus in quantum sumus. III, 32. Bonus nemo qui non fuerit malus. VII, 438. Homo ex se malus, Dei autem dono bonus. V, 1428. Bonus de malo non fit nisi a Deo. V, 409. Bonum facit de malo, qui semper est bonus. V, 409. Bonus nemo de suo, sed de illius qui numquam est malus. V, 120. Deus bonos non tantum praescit, sed ipse facit. X, 938. Dei figmentum sumus non tantum ut homines simus, sed etiam ut boni simus. III, 383. A mortalitate et malitia quisque incipit, ut fiat bonus postea. IV, 734. Boni sunt tantum homines secundum quemdam modum. VI, 701. Creaturae omnes testimonium dicunt bonitatis et magnitudinis Dei. IV, 1630. Boni vasa misericordiae. III, 606. Bonos misericordia Dei amplectitur fovendos. VII, 20. His qui nihil malunt se esse quam viros bonos, reliquam facilem esse doctrinam dixit Socrates. II, 1030.
Bonus vir non merito dicitur qui scit quod bonum est, sed qui diligit. VII, 341. Bonus est, qui quando potest mala facere, non facit. IV, 1190. Bonus ille dicitur, cujus praevalent bona. II, 658. Non te laudes et quando bonus es, nam laudando te bonum, fis malus: bonum enim te fecerat humilitas, malum te facit superbia. IV, 193. Bonus non putet se solum bonum esse, neque malus neminem esse bonum. IV, 191. Bonum neminem esse dum quis putat, ipse fit nemo. V, 569. Si coeperis esse bonus, crede esse et alios. V, 1162. Boni hic latent, quia bonum eorum intus est et absconditum in corde. IV, 621. Bonus non est quispiam timore poenae, sed amore justitiae. II, 660. Bonum non facit terrena felicitas. V, 135. Bonus quantumcumque fueris, non eris sine aliquo malo. V, 119. Bonus nullus est alterius bono, nec malus alterius malo. V, 213.
Boni mixti cum malis in hoc saeculo. VII, 46. De bonorum et malorum permixtione. IV, 539, 540, 773, 1603, 1604. Bonus in commixtione malorum non timeat. IV, 191. Boni malorum contagione non polluuntur. IX, 78, 629. Etiam ex ipso Donatistarum judicio. IX, 629. Et docet ipsum Christi exemplum. IX, 77, 78. Boni estote inter malos, et eritis sine malis boni. V, 1162. Exemplum regis Josaphat a Donatistis allatum nihil favet illis. IX, 78. Bonum malus duobus modis non maculat. V, 559. Boni in malorum temporali commixtione gemunt ob iniquitates. IX, 103. Boni a malis separantur non loco, sed animo. IV, 95. Notae quibus boni a malis distinguantur. IV, 773, 1604. Boni et spiritales ex carnalium conversatione tolerando proficiunt. V, 48. Bonus aliquando erubescit inter malos esse bonus. IV, 1209. Bonis mali nihil nocent. VI, 295. Bono malus nil vere nocet, sed prodest. V, 202. Bonis quid agendum cum mali eos a pio proposito deterrent. V, 546, 548, 586. Boni cum adhuc infirmi sunt, opus habent in quibusdam malorum commixtione. III, 1371. Bonis mali necessarii. V, 1564.
Boni malis mixti sunt, non solum in saeculo, sed et in ipsa intus Ecclesia. IV, 192, 1275, 1693. Boni et mali sunt in Ecclesia. II, 952; V, 470, 549, 1164, 1167, 1417. Boni ab Ecclesia per seditiosos nonnumquam expelluntur. V, 852. Illorum tunc virtus est patientia. V, 852. Bonus quisque in Ecclesia, oleum sanctitatis est in torculari, vas in honorem in domo magna, aurum in fornace, granum in horreo. V, 120. Boni ne deserantur, mali potius tolerandi, quam boni deserendi, ut separentur mali. II, 417, 418. Boni imitandi, mali vero donec ultimo judicio discretio fiat, tolerandi. V, 52, 471. Bonorum a malis separatio usque ad adventum Christi differtur. II, 258.
Boni saepe mala patiuntur in hoc saeculo tamquam mali sint. VII, 661. Bonorum miseria, et malorum felicitas temporalis, pluribus scandalo est. VII, 703. Boni jure cum malis temporaliter flagellantur aliquando. VII, 21. Cur boni hic exercentur, et mali prospere agunt. IV, 470. Boni cur cum malis puniantur, et quantum inde proficiant. VI, 701. Bonos flagellum Dei erudit ad patientiam. VII, 20. [Col. 0123] Boni verissima atque certissima felicitate praepollent. VII, 71. Malis non revera bene est, nec bonis male. V, 319. Bonus ad tempus laborat, et malus ad tempus floret. IV, 1191. Bonos laborare hic, et malos florere cum videmus, tentatio periculosa est. IV, 190. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius. IV, 1213. De malis hominibus quanta nobis praestat Deus. IV, 1214. Boni quomodo utuntur mundo. VII, 444. Bonus etiam si serviat, liber est. VII, 114. Boni an inter se pugnent, et quomodo. VII, 442. Justus quanto bonus est, tanto magis oneri est peccatori. IV, 364. Bonos facile inventurus est qui talis est. VI, 344, 347. Vide Mali. Bonorum amanda societas, sed spes in ipsis non ponenda. VI, 344, 348. Nemo steriliter bonus. X, 749. Bonorum praemium Deus ipse erit. V, 1460. Bonos et malos aequalem apud Deum honorem habituros, Joviniani blasphemia. X, 1418. Bonus proximis, qui sibi bonus. V, 213.
Boni vocantur speciosi corpore. VII, 469.
Boni similes auro, mali foeno. IV, 1375. Boni montium nomine designati. IV, 349.
Borboritae seu Gnostici haeretici. VIII, 26.
Bos Aegyptiorum deus Apis. VII, 564.
Bos, id est Judaei, cognovit possessorem suum, et asinus, id est, Gentiles. IV, 1675. Boves triturantes qui sint. IV, 114. Boves intelliguntur, qui nobis Scripturas sanctas dispensaverunt. III, 1470. Bovem et asinum ad operandum jungere quid sit in novo Testamento. VIII, 238. Boves locutos quidam historici referunt. VII, 110.
Botrus, episcopus in Numidia, accusator Caeciliani. IX, 26.
Botrus et uva in spinis. V, 285, 473, 762. Botrus uvae Christus. IV, 109.
Brachium Domini Christus. IV, 484, 894, 1253.
Breve est quidquid finem habet. IV, 727.
Breviatio gestorum collationis Carthaginensis. II, 537.
Brixia. IX, 539.
Brutus. II, 529. Consanguineus Tarquinii. VII, 94. Propinquus Lucretiae. VII, 32. Brutus unus ex duobus primis consulibus a populo creatis post expulsos reges. VII, 61. Bruti erga Collatinum injuria. VII, 94. Brutus Lucium Tarquinium Collatinum collegam suum Urbe ejecit. VII, 94. Brutus filios occidit pro patria. VII, 162.
Bubona Dea boum curam gerens. VII, 140.
Buccella. Quam multos Judas implet sanatus indigne accipientes buccellam. IV, 1854.
Buda, amictus junceus. II, 305. Not.
Bulbi. VII, 194.
Bullae apud Romanos insignia dignitatis. VII, 101.
Bulla. IX, 233. Bullensis Campus. II, 234.
Busiris. VIII, 601; tyrannus, filius Neptuni ex matre Lybia. VII, 570. Diis suis suos hospites immolabat. VII, 570.
Buslaceni. IX, 234.
Byrrhus. V, 883, 1579.
Bysacium. IX, 430.
Bysaceni. IX, 395, 586.
Byzantium Maximianistarum schismate involutum. II, 333.
C.
Cabarsussitanum concilium Donatistarum. II, 580; IX, 503. Ejus epistola contra Primianum. IV, 376; IX, 807 app. Eo concilio Primianus damnatus. II, 579.
Cacus semihomo, sic dictus propter insociabilem feritatem. VII, 638. Cacus semihomo. Figmentum poeticum. VII, 639.
Cadaver nisi caro exanimis non solet nuncupari. VII, 693. Cadaver a cadendo dicitur. VII, 675, 693. Quia discedente habitatore corpus cadit. V, 1134. Cadaveribus mortuorum peccata significantur in Lege. III, 592.
Cadere et descendere differunt. V, 1608. Cadere multi volunt cum David, et nolunt resurgere cum David. Non cadendi exemplum propositum est, sed si cecideris, resurgendi. IV, 586. Non sit delectatio minorum lapsus majorum; sed sit casus majorum tremor minorum. IV, 586. Non audivit sanus medici praeceptum, ut non caderet; audiat vel aegrotus, ut surgat. IV, 458, 951. Cadis amando saeculum, ascendis amando Deum. IV, 546, Idoneus potuit esse homo ad casum suum, non est idoneus ad resurrectionem suam. IV, 1696.
Cades interpretatur, et mutata, et sanctitudo. III, 775.
Caducarii dicuntur, qui morbo comitiali laborant. I, 967.
Caecilianus episcopus. II, 756; IV, 135; V, 1587. Propter ordinatum contra suam voluntatem Caecilianum ecclesiae Carthaginensis episcopum, schisma fecerunt Donatistae. VIII, 43. Caecilianus episcopus an ordinatus fuerit a traditoribus, ignorat Augustinus. II, 794. Caecilianum falso accusaverunt [Col. 0124] Donatistae. II, 794. Ejus innocentiam saevis suspicionibus insectati sunt Donatistae. IX. 86. Caecilianus traditionis et thurificationis accusatus. IX, 323. Calumniosis criminibus appetitus. VI, 201. Caeciliano peccatum in Spiritum sanctum objectum injuste. IX, 554. Donatistarum testimonium contra ipsum pietas, veritas, caritas non permittit accipere. II, 794.
Caecilianus ad hospitium collegarum, qui ab inimicis suis perversi erant, venire noluit. II, 163; IV, 375. In eum nihil mali probare potuerunt Donatistae. II, 757. Eum tamen simul cum Felice ejus ordinatore damnandum putarunt Donatistae. II, 160, 162; IV, 375. Caecilianum a LXX ferme episcopis damnatum fuisse cum suis collegis et ordinatoribus Donatistae dicebant. II, 160; IV, 383. Caecilianus absens et innocens damnatus. V, 900. Inter eos qui eum damnarunt, multi traditores numerantur. II, 160. Ut referunt gesta concilii Cirtensis an. CCCV. II, 580. Majorinus damnari eum curavit absentem, et contra eum episcopus ordinatus est. II, 172. Non plus valere debet concilium Secundi Tigisitani adversus absentem Caecilianum, etc., quam concilium Maximianensium adversus absentem Primianum. II, 173; IX, 653, 654, 655. Caecilianus eadem ratione excusatur a Catholicis qua Primianus a Donatistis. IX, 585. Caeciliani et ordinatorum ejus causam ad ecclesiam transmarinam deferre noluerunt Donatistae. II, 163.
Caecilianum Donatistae accusarunt apud Constantinum. II, 302, 310, 328, 331, 581. Per Anulinum Proconsulem. II, 302. Concilium Romae habetur ad discutiendam Caeciliani causam. II. 399. Praesidente Melchiade. II, 399. Adversus Caecilianum libellus Romae Melchiadi et episcopis a Constantino missis datus. II, 166. Donatus Romae cum Caeciliano causam dicens nihil probat. VI, 307. Caecilianus apud Constantinum falso accusatus absolvitur. I, 645. Per sedem Apostolicam purgatur. IV, 382. Innocens pronuntiatur, et in episcopatu confirmatur. II, 161, 166, 167, 399.
Caeciliani causam in concilio Arelatensi Constantinus Imperator diligentius examinandam terminandamque curavit. II, 161, 169, 198. Caeciliani causam post episcopalia judicia ad Constantini Imperatoris judicium miserunt Donatistae. II, 794. Caecilianum in judicio Constantini Imp. damnatum fuisse Donatistae mentiebantur. II, 794, 580. Caecilianus transmarino judicio Donatistas, apud eos quos ipsi petierant judices, ter vicit. IV, 383; V, 900, 1595. Caeciliano qui communicant, inquinari Donatistae censent injuste. II, 412. Caecilianum vel eos qui ei concorditer inhaerebant, fuisse zizania numquam demonstrare potuerunt. IX, 91. Caeciliani causa victrix demonstratur ipsis Donatistarum verbis. IX, 682. Caeciliani causa, causae Ecclesiae non praejudicat. IX, 667. Etiam si vera essent ejus crimina. IX, 833. Maxime si Maximianistarum causa non praejudicat Donatistis. IX, 667, 675. Caecilianus non polluit transmarinos, si Maximianus consortes schismatis sui non polluerit. IX, 740. Caecilianus non caput posteris aut radix. IX, 577, 833. Caeciliani causa cum Primiani causa confertur. IX, 703. Conferuntur inter se judicia quibus Caecilianus et Primianus damnati et absoluti sunt. IX, 552, 553. Caeciliani causa obesse non potuit Ecclesiae toto orbe diffusae, IX, 654.
Caeciliani causam ad causam Ecclesiae non pertinere ut ostenderetur, egerunt Catholici in Collatione. IX, 655. Caeciliani causam, licet ad Ecclesiae causam non pertinentem, defendendam susceperunt episcopi catholici in collatione Carthaginensi. II, 580. Ut calumniae Donatistarum manifestarentur. II, 580. Valentinianus, Gratianus, Theodosius et filii ejus, judicium Constantini in Caeciliani causa firmissime custodierunt. II, 400. Caecilianum ex ipsis Donatistarum principiis ad Ecclesiam pertinuisse probatur. II, 796. Gesta pertinentia ad causam Caeciliani et Felicis, Augustinus recitavit Glorio et Eleusio. II, 160. Caecilianum mortuum anathematizare paratus Augustinus, si crimina in eum objecta probentur. II, 794. Caecilianus in unitate baptizatus, legitime baptismum conferebat. IX, 52. Caeciliani nomen ad altare recitatur post ejus obitum. IX, 832. Caeciliani ordinatio, depositio, accusatio, purgatio, etc. V. Donatistae.
Caecilianus magistratus Aptungitanorum. II, 304, IX, 540, 780. Exduumvir. IX, 540, 779, 780.
Caecilianus perlator epistolae Innocentii ad Augustinum. II, 646. Caecilianus unde in suspicionem venerit, quasi conscius caedis Marcellini. II, 647. Caecilianum catechumenum permanere aegre fert Aug. II, 652.
Caecilius filius Celeris proconsulis Africae. II, 223.
Caecilius a Bilta. IX, 202.
Caecilii orationes. VIII, 76.
Caecitas et infirmitas morbi naturae. X, 293, 296. Caecitas dicitur aliquando etiamsi aliqua tantum objecta non videantur. III, 559. Caecitas omnium hominum a nativitate. V, 746. Caecitas interiorum oculorum est non intelligere. IV, 1552. Caecitas mentis est damnum intelligentiae veritatis, cum quis datur in reprobum sensum. IV, 94. In eam quisquis [Col. 0125] datus fuerit, ab interiore Dei luce secluditur, sed non penitus cum in hac vita est. IV, 94.
Caecitas cordis quanta infelicitas. IV, 860. Caecitas, prima peccatoris poena. V, 664. Impiorum poena. III, 865. Caecitas cordis, cum peccatur, quia nescitur quid justitia vetet, non tantum peccatum est, sed et poena peccati. X, 1539. Caecitas cordis gravis poena, et simul peccatum. X, 258, 1068. Caecitas mentis ex judicio Dei aequissimo, etsi occultissimo. VIII, 655. Caecitates poenales spargit Deus super illicitas cupiditates. I, 674. Caecitas cordis causa peccati. X, 787. Caecitas hominum de caecitate gloriantium. I, 685. Caecitate cordis carere non est in hominum potestate. X, 1539. Caecitas in Judaeis grande incredulitatis malum, et grandis causa peccati. X, 787. Caecitas Judaeorum Christi adventu aucta est. V, 752. Occulta vindicta est. IV, 860.
Caecitas corporalis Pauli vera poena fuit. II, 803.
Caecus corde est omnis iniquus et omnis impius. III, 1388. Caeci a prima aetate cum de luce coloribusque interrogantur, quid respondeant non inveniunt. II, 70.
Caeci nati illuminatio. V, 750. Caeci nati error putantis peccatores non exaudiri. V, 751. Caecus illuminatus Mediolani ad corpora martyrum. I, 604; VII, 761. Caecorum duorum curatio quid significat. V, 544.
Caelestius Pelagii discipulus. I, 644. A quo Caelestiani. VIII, 32, 47. Vir acerrimi ingenii. X, 574. Falsae doctrinae vento inflatus. X, 388. Caelestius et Pelagius adversus Dei gratiam disputant. II, 865. Caelestius gratiam non ponit praeter naturale arbitrium voluntatis nisi in lege et doctrina. X, 375. Testimonia Scripturae, quae a Catholicis contra possibilitatem et arbitrii libertatem objiciuntur, aliis testimoniis conatur eludere. X, 304. Caelestius ad honorem presbyterii subrepere coeperat, sed ad judicium episcopale perductus est. II, 685. Caelestius ad presbyterium pervenit in Asia. II, 760, 764. Caelestium cum Pelagio erroris arguunt Heros et Lazarus. II, 759, 764. Caelestii capitalia capitula de gratia a Palaestinis judicibus damnata. X, 337, 338. Caelestii sententias Pelagio objectas quatenus approbaverunt Palaestini episcopi. X, 357. Orosius concilio Carthaginensi litteras Herotis et Lazari contra Caelestium dedit. II, 759. Caelestium et Pelagium anathemari oportere, nisi errores suos anathemaverint, concilium censuit. II, 760. Caelestius Carthagine damnatus. X. 389, 355. Et excommunicatus. I, 644. Errorem de peccato originali in judicio Carthaginensi damnare recusat. X, 386. Parvulorum redemptionem per baptismum fieri confessus est tandem Caelestius. II, 685, 764. Pars actorum Carthaginensis judicii contra Caelestium. X, 386. Caelestius consentire se litteris Innocentii Papae fallaciter profitetur. X, 574, 575. Libellum fidei Zosimo Papae offert. X, 386, 574. Quo sensu catholicus libellus dictus est. X, 386, 574.
Caelestio jam sua professione quasi correcto sedes Apostolica benignissima lenitate pepercerat. X, 576. Quidquid cum Caelestio lenius actum est, correctionis fuit clementissima suasio, non approbatio exitiosissimae pravitatis. X, 574. Litterae concilii Africani ad Zosimum, quibus doli et fraudes Caelestii deteguntur. X, 574. Caelestius se purgare moliens, ad consentiendum Apostolicae sedis litteris obstrictus a Zosimo. X, 574, 575. Caelestius subducit se examini sedis Apostolicae. X, 574, 575. Caelestii libellus Romae gestis allegatus. X, 388. Caelestius a Zosimo damnatus. X, 389. Simul et Pelagius. X, 574. Gesta in causa Caelestii apud Zosimum. X, 575. Clerici Romani in damnatione posteriore Caelestii et Pelagii sub Zosimo nihil aliud senserunt, quam in priore sub Innocentio. X, 573, 576.
Caelestius Constantinopoli damnatus. X, 703. Caelestius et Pelagius damnati a conciliis episcopalibus, ab Innocentio et Zosimo. II, 865. Caelestium et Pelagium in Ecclesia sanari malunt Patres Milevitani, quam desperata salute ab Ecclesia resecari. II, 764, 773. Exempla sententiae in Pelagium et Caelestium latae a Conciliis, ab Innocentio, et a Zosimo, Augustinus mittit ad Optatum II, 865. Caelestius catholica communione privatus. II, 894. Qui doctrinam ejus defendunt. II, 785. Damnationi Caelestii et Pelagii qui subscribere neglexerint episcopi, episcopatus amissione multati, interdicta, in perpetuum civitatibus expulsi, communione privantur II, 927. Praescriptae in Pelagianos poenae addicuntur, qui Caelestium et Pelagium propellere aut prodere distulerint. II, 927. In Caelestium et Pelagium non a Imperatorum sanctio. II, 927. Ut Pelagius et Caelestius urbe Roma pellerentur constitutum est. II, 927. Caelestium apud Hilarium (in Sicilia) dogmatizare suspicatur Augustinus. II, 685.
Caelestii definitiones. X, 292, 293. Has refellit Augustinus. X, 292, 293. Caelestii dogmata Pelagio objecta tanquam ejus magistro, sed aliter ab illo intellecta. X, 357. Et ab ipso reprobata. X, 334, 344. Caelestius Pelagio audacior. X, 388. Caelestius apertior et pertinacior haereticus, Pelagius [Col. 0126] occultior et mendacior. X, 391.
Caelestiana haeresis ab Augustino et Alypio jugulata. II, 928.
Caelestiani haeretici. V, 980. Dicti sunt Pelagiani. II, 685. Not. a, Caelestiani et Pelagiani odio habebant Hieronymum, quare. II, 928.
Caelestinus diaconus. II, 868. In sede Romana sine ulla plebis discissione constitutus. II, 953.
Caelestinus ad quem Libri contra Manichaeos mittuntur. II, 85. Caelestinus Augustini amicus. II, 85. Caelestinus Augustini presbyter. II, 429.
Caelestis dea apud Afros et Carthaginenses maximo in honore habita. IV, 752, 1270; V, 624; VII, 75. Not. a. Sacra deae Caelestis turpia. VII, 75.
Caelibi sanctae vitae concubitus est omnis illicitus, cui conjugalis nec est licitus. X, 1390. Caelibatum servans Daniel, figura servorum Dei. IV, 1731.
Caeli, Samen appellantur apud Punicos. III, 797.
Caelum patrem Saturni, fabulantur. VII, 209. Caelum esse Jovem innumerabiliter affirmant. VII, 210.
Caeli locum igni tribuit Plato. VII, 236. Caelos trecentos sexaginta quinque esse dicebat Basilides. VIII, 26. Alii septem, alii octo, alii novem vel etiam decem perhibent caelos. III, 478. Primum, secundum, et tertium caelum corporale, spiritale, et intellectuale significat. III, 483. Tertii caeli occasione, corporalis et animalis et spiritalis hominis differentias quidam accipi volunt. III, 484. Caelestia spatia quam sint terrestribus latiora, obscurum. V, 1262. Caelesti corpore nihil in corporibus melius. III, 232. Caeli porta quomodo vocetur aliquis locus. III, 570. Caelos stare non putandum ob firmamenti nomen. III, 272. Quaestiones variae de motu caeli. III, 271. De figura ejus. III, 270. In caelo aethereo pacata sunt atque firmata omnia, infra illud omnia mutabilia sunt et dissolubilia. III, 232. Turbulentae qualitates hujus caeli inferioris non casibus volvuntur. III, 336. Caelum inferius terrae nomine deputatur. III, 336. Caelos aerios diluvio periisse quomodo intelligendum. III, 279. An perituri sunt caeli in conflagratione novissimi judicii. VII, 697. Caeli quinam igne perituri sint, disceptatur inter doctos. IV, 1313. Quomodo caelum fiet novum post judicium. VII, 682, 684.
Caelum caeli est caelum quod non cernimus. I, 826, 830. Caeli caelorum, caeli superiores; caeli inferiores, spatia aeris. IV, 1313. Caeli superiores quomodo sint super invicem, vel quot sint, vel quibus modis distincti, quibus incolis impleti, qua dispositione regantur, multum est ad nos invenire, satagimus tamen illuc pervenire, ubi est patria nostra. IV, 288.
Caeli et terrae nomine intelligitur materia informis initio creata. III, 178, 223, 257, 272, 326. Machina aetherea. III, 235. Universa creatura. I, 815; III, 197, 199, 223, 248, 321, 322, 334, 750. Mundus. I, 1317. Angeli. I, 830, 833. Caeli nomine intelligitur spiritalis creatura. III, 252, 258. Spiritales et carnales in Ecclesia. I, 850; III, 264; V, 380, 388.
Caelum undique terram protegens, misericordiae divinae figura est. IV, 1331. Caeli nomine significatur Scriptura sacra. IV, 1341, 1909. Caeli sunt libri utriusque Testamenti. IV, 112. Sunt Apostoli. IV, 157, 1473. Unde caeli, homines infirmi. IV, 1959. Caeli Apostoli misericordiam Domini ubique compluerunt. IV, 288. Caeli sunt Evangelistae. IV, 154, 170. Caeli animae sanctae. III, 1256. Caeli sunt sancti. IV, 157, 159; V, 891. Ut pote a terra suspensi, Deum portantes, praeceptis tonantes, sapientia coruscantes. IV, 159. Sancti et justi recte caelum appellantur. VII, 698. Caelo justus, terra peccator significatur. IV, 136, 275, 276. Caelum, sancti; terra, terreni. V, 370. Caelum quilibet fidelium esse potest. IV, 1243. Caeli fundamenta dicuntur ii, quibus regnum caelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus. IV, 1049. Quomodo allegorice intelligendum sit caelum sicut pellis extentum, dixit Aug. lib. 13. Conf. c. 15. III, 271. Caelum aethereum spiritales significat. IV, 1748. Caelum Ecclesia, ipsa terra inimici Ecclesiae. V, 380, 388, 394. Caelum et terra quomodo in oratione Dominica accipiantur. X, 997. Caelum et terra in dominica precatione, quasi vir et femina convenienter intelligitur. III, 1279. Caelum mens, terra caro. V, 380, 388, 394, 401. Caeli ad serenam intelligentiam veritatis significandam pertinent. III, 264. Per caeli superiora, caritas intelligenda. IV, 1342.
Caelorum regnum variis nominibus exprimitur. III, 1235. Etiam in vetere Testamento promissum est. II, 768. Toto desiderio tendendum in caelum. V, 932. Vide Regnum caelorum. Caelum nulli clausum, nisi ei qui se excluserit. V, 1450. Homines a patria caelesti repercutiuntur pravorum morum flatibus. III, 23. Caelum qui vult adscendere, Christo uniatur. IV, 1630. Adscendere vis? adscendentem tene; membrum ipsius esto qui solus adscendit. V, 570. Christus de forma servi stravit viam, de forma Dei condidit patriam. V, 571, 573. Caelum adscenderunt Apostoli. V, 570. Nos [Col. 0127] fide, spe et caritate cum capite nostro sumus in caelo; quia et ipsum divinitate, bonitate, unitate, nobiscum est in terra. IV, 205. Caelorum regnum venale Deus proposuit. IV, 1211. Emitur tanti, quantum quisque habere potuerit. IV, 1470; V, 707. Caelum indocti rapiunt. I, 757. Caelum latro primus intravit, Stephanus violenter invasit. V, 1425. Caeli, ubi nulla miseria, non indigent misericordia, indigent tamen Domino. IV, 287. In patria nullus erit orandi locus, sed tantum laudandi. V, 868. In futuro saeculo bene qui erunt, peccare non poterunt. X, 1235.
Caelestis patriae opus. V, 615. In caeli patria vespere, mane et meridies reperitur, non nox. III, 316.
Caelicolarum major novi baptismi institutor. II, 180.
Caerimoniari. V, 1412.
C. Caesaris bellum adversus Pompeium. VII, 109. Caesar victor Pompeii clementer exercuit victoriam civilem. VII, 109. Caesar in domo sua victoria Mariana trucidatus. VII, 107. Tamquam appetitor regni in ipsa curia trucidatus. VII, 109. Caesar Aug. libertatem jam quidem languidam, omni modo extorsit Romanis. VII, 103. Remp. veluti instauravit ac renovavit. VII, 103. Caesar nihil oblivisci solitus nisi injurias. II, 528. Caesaris clementia. II, 528. Caesar ad Deos immortales sublatus a Romanis. III, 1057. Caesaris laudem in qua re Sallustius posuit. VII, 155.
Caesares appellati sunt qui Caesari Aug. successerunt. VII, 577.
Caesaris vicus. IX, 216.
Caesarea Cappadociae. V, 1443.
Caesarea urbs Mauritaniae. II, 857. Caesariensis provincia. IX, 395.
Cain possessio interpretatur. VII, 460, 461. Qua ratione potuerit Cain civitatem aedificare, cum tres aut quatuor tantum homines fuerint. III, 548; VII, 445. Quantum interfuerit temporis inter parentes primos factos et Cain Scriptura non expressit. III, 396. Cain et Romulus quî differunt. VII, 441. Cain reprobus cur prius natus Abele electo. VII, 437, 438. Cain invidia sua Deo odibilis. VII, 444. Ex invidentia diabolica fratrem occidit. VII, 441. Et ex odio. III, 2013. Cain culpa videtur ingens et levis poena, sed hominum judiciis hoc videtur. X, 1556. Cain corporalem mortem magis timet quam spiritalem. VIII, 260. Vita carnifice punitus est. IX, 34, 319. An maledictio, qua Cain sterilitate terrae punitus est, sit contraria Evangelio. VIII, 134.
Cain filiae, filiae hominum dictae. VII, 469. Cain posteri cur non recensentur in historia sacra. VII, 456. Cain successio in octo ab Adam generationes clauditur. VII. 463. Undenario numero finitur. VII, 465. Cur filiae inter posteros Cain recenseantur, et non inter posteros Seth. VII, 460. Cain ex Eva matre genuisse cur putatum a quibusdam fuerit. X, 268. Cain sacrificium, veteris Testamenti terrenas opes exprimit. VIII, 258. Cain, filius diaboli. III, 2013. Cain est primus civis civitatis terrenae. VII, 437, 441. A Cain coepit civitas Babylonia. IV, 733, 773. Cain accepto signo a Deo, ne occidatur, typus Judaeorum. IV, 442, 705, 997. Cain Judae et Judaeorum figura. VI, 688; VII, 445; VIII, 258, 259, 260. Et persequentium justos. VII, 456.
Caiani haeretici unde sic appellati. VIII, 28, 29. Eorum dogmata. VIII, 28, 29.
Caiphas et Annas ambo Pontifices, alternos annos agere solebant. III, 1935.
Caius Caesar. Vide C. Caesar.
Caius Servilius Praetor. VII, 106.
Calama urbs. VII, 433, 766. Calamense oppidum. IX, 337, 385, 523, 524. Memoria sancti Stephani Calamam advecta a Possidio episcopo. VII, 766. Miracula quae Calamae facta sunt in memoria sancti Stephani a Possidio episcopo illuc advecta. VII, 766, 768. Calamensis colonia. II, 313. Ejus vis et injuria erga catholicos et Ecclesiam. II, 316. Illic cum esset Augustinus, qui se gessit. II, 317.
Calamitatum omnium causa, peccatum. V, 1131. Calamitates publicae divinae providentiae tribuendae. VII, 15. Calamitatis tempore multitudo objurganda. IX, 95. Impii in calamitatibus positi se justificant, et Deum accusant. IV, 1637.
Calamus Scripturas significat. IV, 836.
Calcaneum diabolus quomodo observat. IV, 548.
Calculonum et librariorum professio velut quaedam Grammaticae infantia. I, 1012.
Caldonius episcopus. IX, 192.
Calibius junior curator Aptungitanae civitatis. IX, 540.
Caliginem patitur quam non sentiebat, qui incipit velle capere veritatem. IV, 1933.
Calligonus eunuchus ob meretricem attentatam gladio percussus. X, 845.
Caliphonis philosophi mens de virtute et vitio. X, 1083, 1084.
Calix an in bonum an in malum accipi debeat, in V\. 9. Psal. 79, incertum est. III, 80. Calicem salutaris accipere, passiones Domini imitari. IV, 1318. Calicem nisi prius biberet [Col. 0128] medicus, tangere timeret aegrotus. V, 1455. Calix Dominicus aquam vino mixtam debet habere. III, 111. Aug. loquens de calice aquae frigidae, quem Deus dari jubet, frigida hominum pectora inflammavit. III, 106. Calix in manu Domini vini meri plenus mixto quid? IV, 954. Quare peccatorum poena appellatur calix. IV, 137.
Caloris sedes in jecore. III, 362.
Calphurnius Lanarius vocatur Ruffinus. II, 238.
Calvariae locus quid significat. V, 1085.
Calvities Elisaei a pueris irrisa quid significet? IV, 1056, 1069.
Calvianensis fundus. IX, 521.
Calumnia non est nisi quando falsi criminis objectione proximo laeditur. III, 707. Calumniae sine rixa refellendae. V, 1579. Calumniae qualiter ferendae. IX. 351, 352. Calumniae infidelium, haereticorum, schismaticorum, daemonum vincuntur, cum Christus crucifixus attenditur. IV, 1578. Calumniam perpesso Dei adjutorium cur differatur. V, 1510. Nec malam conscientiam sanat laudantis praeconium, nec bonam vulnerat conviciantis opprobrium. IX, 352. Calumnia quod crimen falsum est, reum non facit hominem, nisi apud judicem hominem: ubi autem Deus judex est, nullus falso crimine laeditur, quia non cui objicitur, sed objicienti potius imputatur. IV, 1582. Calumnia Gentium et Judaeorum in Christianos maxima est, quod ab ipsis mortuum calumniantur soli. IV, 1578. Qui nodosas calumnias facere quaerunt, prius implicantur, quam quos implicare contendunt. IV, 654. Calumnia graeca. I, 948.
Calumniatores verba omnia aucupantur. IV, 654. Calumniator, diabolus. IV, 905.
Calx miraculum. VII, 713. Calx cur viva dicitur. VII, 713. Calx oleo perfusa non fervescit. VII, 713, 719.
Camaena dea canere docet. VII, 122.
Camillam Diana doluit. VII, 86.
M. Camillus quam ingratam sensit Romam, de qua optime meritus erat. VII, 62. Romam quam senserat ingratam, a Gallis tamen iterum liberavit. VII, 117.
Caminus diem judicii significat. IV, 1362. Caminus, lingua adulatoris. IV, 869.
Campestria quid sunt et unde dicta. VII, 426; X, 467.
Campestrati quinam dicantur. VII, 426; X, 565.
Cancellus vel cancellum. VIII, 534. Intra cancellos collocari, honoris nota. II, 132.
Cancer nullis medicamentis sanabilis. VII, 763. Cancri curatio miraculosa. VII, 763.
Candelabrum quis sit. V, 1479.
Candidianus presbyter. VI, 610.
Candidus episcopus. II, 759, 780.
Candidus villa-regiensis ex Donatista episcopo apud Catholicos episcopus. IX, 473.
Candorius episcopus. II, 759, 780.
Canes non semper in malo accipiendi sunt. II, 634. Canes Christi vigilant et latrant, et pro domo et pro Domino, et pro grege et pro pastore. II, 634. Canes, qui non pro veritate sed pro consuetudine latrant. IV, 175. Canis pro extremo vel hominum vel pecorum. III, 507. Et pro hoc quod est contemptibile. III, 805. Canes, haeretici. IV, 1925. Canibus comparati maledici. II, 271. Canis dominum suum jam suis hominibus oblitum recognoscens. I, 1087.
Canere in jubilatione, est intelligere verbis explicari non posse quod canitur corde. IV, 283. Hoc est bene canere Deo, cantare in jubilatione. IV, 283. Vide, Cantare.
Cannae urbs seu vicus Apuliae. VII, 100. Not. b. Cannense praelium quam cruentum, et Romanis infaustum. VII, 100.
Canon ecclesiasticus. IX, 489. Canon librorum veteris et novi Testamenti. III, 41.
Cantare et psallere quo differunt? IV, 814, 1173, 1390. Curandum ut intelligamus quae cantamus. IV, 157. Cantare scienter naturae hominis divina voluntate concessum est. IV, 157. Nemo Deo cantat digna, nisi qui ab illo acceperit, quod cantare possit. IV, 323. Qui desiderat, etsi lingua taceat, cantat corde. IV, 1101. Cantantes Deo, timeamus ne non bene cantemus. IV, 283. Cantandum Deo et oribus et moribus. V, 211. Cantandum corde, non carne. IV, 774. Cantandum ore et corde. V, 1024. Cantamus voce, ut nos excitemus; corde cantamus, ut Deo placeamus. IV, 1917. Cantatio labiorum tuorum exigitur de corde tuo. IV, 563. Caritate cantatur canticum novum. V, 207. Caritatem qui non habet, portare psalterium potest, cantare non potest. IV, 1866. Cantare amantium negotium. V, 207. Cantor amantis est, vox hujus cantoris, fervor sancti desiderii. V, 1472. Non valde attendas ad vocem cantantis, sed ad mores operantis. IV, 1950. Cantat Deo, qui vivit Deo; psallit nomini ejus, qui operatur in gloriam ejus. IV, 814. Non poteritis probare, quam vera cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. IV, 1604. Cantantes in decachordo quinam sint. V, 81. Cantatio ipsa confessio est, confessio peccatorum tuorum, et virtutis Dei. IV, 808.
[Col. 0129] Canticum et psalmus quid differant? IV, 78, 813. Canticum vetus et novum. V, 81, Canticum novum. VI, 678. Canticum novum cantare. V, 209, 890. Canticum vetus cantat cupiditas carnis; novum cantat caritas Dei. IV, 1227. Canticum novum nihil aliud est quam laus Dei. II, 557. Est ipsa dilectio. IV, 1227. Canticum novum gratiae est, hominis novi, et Testamenti novi. IV, 283, 1866, 1949. Canticum Jerusalem, lingua nostra; canticum dilectionis hujus saeculi, lingua barbara est, lingua aliena quam in captivitate didicimus. IV, 1771. Canticum novum, canticum pacis, canticum caritatis. IV, 1949. Canticum Dei, est gaudium sanctum. IV, 1917. Cantica divina, deliciae spiritus nostri. IV, 1884. Canticum novum, mandatum novum. V, 1471. Canticum nostrum cui moribus tamquam saltatione oportet consonare. V, 1416. Canticum cum cithara significat sermonem cum opere bono conjunctum. IV, 1174. Canticum quod nemo cantat praeter virgines. VI, 410. Canticum novum ad novum hominem pertinet, vetus ad veterem. IV, 435, 807. Canticum nullum aliud docet nos Deus, nisi fidei, spei et caritatis. IV, 1171. In cantico passionis Christus quasi praecentor, martyres vero quasi succentores. IV, 1109. Canticum divitum et pauperum de canticis Sion quale? IV, 1768.
Canticum Moysis exponitur. V, 1634. Cantica graduum sunt quindecim, quia totidem fuerunt templi gradus. IV, 1960. Canticum graduum mystice quid. IV, 1596, 1639, 1667. Cantica canticorum, sancta cantica amatoria, etc. V, 289. Aenigmata. V, 289. Canticum canticorum amores Sanctos Christi et Ecclesiae commendat. III, 925. Difficillimum est ad intelligendum. III, 925. Ostendit quantum appetenda, quantique pendenda divina caritas. III, 925. Narratio in Cantico canticorum genere locutionis figuratarum rerum est. III, 372. Canticum amatorium Manichaeorum. VIII, 507.
Cantus est sonus speciosus. I, 843. Ejus melodiae utilitas magna. I, 800. Utilis est ad movendum pie animum. II, 221. Cantus psalmorum in Ecclesia. IV, 157. Cantus ecclesiasticus instituitur Mediolani a sancto Ambrosio. I, 768. Eo mirum in modum afficitur Augustinus. I, 768. Delectatio carnis etiam in divino cantu cavenda. I, 799. Peccatur cum cantus amplius delectat quam res. I, 799. Cantus gravitate furentium adolescentium petulantia sopita. X, 797.
Cantionum vanarum periculosa delectatio. V, 79. Ad cantiones vanas, quam ad salutaria monita audienda, major hominum propensio. V, 79. Cantica profana et saltationes pulsae de ecclesia ubi sepultus est Cyprianus. V, 1415. Cantantes turpia reprehenduntur. IV, 157. Cantat ipse in nobis cujus gratia cantamus. II, 558. Cantandi in ecclesia tempus, utilitas, sanctitas. II, 221. Cantant Donatistae psalmos humano ingenio compositos, miscentque ebrietates. II, 120, 220.
Capharnaum caput civitatum Galilaeae. III, 1106.
Capilli cum secantur non sentimus, quare. I, 1171. Capillos nudare feminas nec maritatas decet. II, 1060. Capilli temporalium rerum superflua significant. IV, 605. Inde tergendi pedes Domini. IV, 605, 1820.
Capitolium rex Tarquinius fabricavit. VII, 87. Capitolium Jovi dicatum fuit. VII, 119. Capitolium Jovi cedere noluerunt, Mars, Terminus, et Juventas. VII, 130. Capitolii incendium. VII, 72. Capitolio pepercerunt Galli, non vero Sylla. VII, 109.
Capitolinus lapis, Jovis simulacrum in Capitolio lapideum. VII, 77, Not. c. Capitolinus collis, anseris vigilantia servatus. VII, 70, 84.
Capraria insula. II, 189.
Caprae nomine Ecclesia de Gentibus significatur. IV, 1362.
Capses. IX, 235.
Captivitas justorum, religioni Christianae probro esse non debet. VII, 30. Captivitatem religionis causa sponte tolerandam etiam pagani noverunt. VII, 28. Sunt in Scripturis sanctis, captivitatis religionis causa, magna solatia. VII, 28. Captivitas ad probationem vel emendationem a Deo permittitur. VII, 37. Captivitas Marci Attilii Reguli. VII, 28. Captivitas feminarum castarum et sanctarum multum dolenda: qui eas non deserat Deus. II, 426.
Captivitas nostra prima. IV, 891. Totus mundus sub captivitate. V, 179. Captivitas nostra demonstratur. IV, 1765. Captivitas nostra in quo consistat. IV, 1765. Captivitas est peregrinatio nostra. IV, 1917. Totum mundum velut massam infidelium diabolus possidebat. V, 890. Captivitas hominis ex peccato. V, 188. Captivitas hominis injusta non est, qui deseruit Imperatorem Deum, et divertit ad desertorem diabolum. IV, 990. Captivitas de qua per Christum liberamur. V, 179. Captivitatis nostrae instrumenta Redemptor noster sanguine suo delevit. V, 890. Captivi facti sumus, quia venumdati sumus sub peccato: vendere nos potuimus, redimere non possumus; vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae, dato pro nobis sanguine innocenti. IV, 1231, 1658. Confitere te esse in captivitate, ut dignus sis liberari. IV, 1071. Captivatores nostri diabolus [Col. 0130] et angeli ejus. IV, 1765.
Captivitas Judaeorum figura est captivitatis nostrae. IV, 772, 876, 1658, 1765. Captivitas felix per quam homines ad bonum capiuntur. IV, 830. Captivare captivitatem quid. IV, 830.
Caput circuitus impiorum superbia. IV, 1810. Caput erigere, levitatis et superbiae signum. IV, 401. Capita draconum qui sint. IV, 937. Caput vituli quem Moyses misit in ignem, corpus erat impiorum. IV, 736. Caput insultantium Christo quare nutabat. IV, 1339. Capita inimicorum suorum Christus quomodo conquassabit? IV, 831. Caput operiebant Africani in luctu, Judaei nudabant. III, 690.
Caput omnium justorum et Angelorum Christus. IV, 385. Caput bonorum Christus, caput malorum diabolus. IV, 1807. Caput nostrum quomodo Christus, et corpus Ecclesia. IV, 1803. Caput dici non potest, ubi corpus nullum est, cui sit caput. IV, 1803. Capitis excellentia ad caetera membra. IV, 217. Caput connexione caritatis adhaeret corpori suo. IV, 231. Caput ubi est, ibi caetera esse membra proverbium est. IV, 223. Caput et corpus quomodo unum sunt. IV, 231. In capite membrorum vox agnoscenda. IV, 1295.
Carbo Cneus Papyrius Marianas partes sequutus, a Sylla victus, a Pompeio interfectus. VII, 69. Not. d. Carbonis Cnei Papyrii crudelitas. VII, 107. Carbones multi fuere ex gente Papyria. VII, 69. Not. d.
Carbones sunt incorruptibiles. VII, 713, 719. Ideo limitibus substernuntur. VII, 719. Carbones ignis congerere super caput alterius quid sit. III, 75. Carbones ignis apud Apost. Rom. 12. non indignationem Dei, sed ignem poenitentiae significant. IV, 1018. Carbones dicuntur, qui se convertunt ad Dominum, quia de mortuis reviviscunt. IV, 1601.
Carbunculus lucet in tenebris. III, 47.
Carcedonius. II, 230, 231, 232.
Carcerem merita faciunt. IV, 1842. Unum habitaculum alteri facit domum libertas, alteri carcerem servitus. IV, 1842. Carcer latus est homini gaudenti, et pratum tristi angustum est. IV, 1844. Carcer mundus iste. IV, 1843. Carcer, corpus dicitur a quibusdam. IV, 1843. Et caro propter corruptelam. IV, 1843.
Carchabia. IX, 507, 528, 550.
Cardea, dea praefecta cardini ostii. VII, 119.
Cardines astrologici. VII, 145.
Carere. Non est in carendo difficultas, nisi cum est in habendo cupiditas. III, 76.
Caritas quid sit. V, 143; VI, 25. Caritas virtus est, qua id quod diligendum est, diligitur. II, 739. Caritatem donum Dei esse negant Pelagiani. X, 1292. Caritatem inter gratiae adjutoria nominare cur nolint Pelagiani. X, 1296. Pelagianorum tenebrae, cum scientiam Legis ex Deo, caritatem vero ex nobis esse volunt. X, 905. Posse habere fidem vel caritatem, naturae est hominum; habere autem, gratiae fidelium. X, 968. Caritas non ex libero arbitrio, sed ex dono Dei. X, 302, 303. Caritas non per vires nostras, id est humanas, diffunditur in cordibus nostris. II, 990.
Caritas est donum Dei. II, 576, 595; V, 210, 577, 620, 715, 793, 1223, 1241, 1462; X, 237, 240, 290, 904, 905. Caritas donum majus gratia. X, 905. Caritate nullum Dei donum excellentius. VIII, 864, 865. Caritate minus est quidquid tibi Deus dederit. V, 793. Caritas qua praecepta implentur, non ex nobis est, sed ex Deo. X, 903. Caritas tota ex Deo. X, 586. Caritas et scientia ex Deo. X, 905. Si scientia Legis ex Deo, multo magis caritas. X, 1112. Caritas et vita aeterna munus hereditatis filiorum promissionis. III, 566. Caritatem a nobis habere non possumus, sed a Deo per Spiritum sanctum. X, 1105. Caritas donum est Spiritus. III, 2067. Caritas cordis est dilatatio a Spiritu sancto. V, 923. Effectus est praesentiae Spiritus sancti. V, 1673. Caritas verius arra, quam pignus dicitur. V, 159. Caritas ut ab illo detur, a quo jubetur, orandum. II, 595, 1016. Caritas fide impetratur. II, 818. Caritas in quantum adest, exerceatur bene vivendo; in quantum autem minus est, impetretur petendo. V, 1046.
Caritas nequit esse sine fide. V, 564. Ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes. III, 1846. Caritas languescit fide titubante. III, 35. Caritas de corde puro, et de conscientia bona, et fide non ficta quid sit. III, 36. Sine fide, spe et caritate anima nulla sanatur, ut possit Deum videre. I, 876. Post hanc vitam sola caritas. I, 876. Caritas sola semper manet. V, 867. V. Amor, Dilectio. Caritas nullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera, sed falsa sunt. III, 119. Caritatis via nihil excelsius, et non in illa ambulant, nisi humiles. IV, 1837.
Caritas ab Apostolo commendata. X, 902. Caritas commendatur. III, 1461, 2033; IV, 1949. Caritas quantum bonum. V, 764; maximum omnium bonorum. II, 811. Caritatis laus. II, 854; V, 1533, 1534. Caritas est Deus ipse. II, 818. Usque adeo caritas est donum Dei, ut Deus [Col. 0131] vocetur. V, 852. In caritate tria quaedam, velut vestigium Trinitatis. VIII, 857, 858, 960. Tria haec considerantur. VIII, 961, 962. Per Mediatorem Deo reconciliati, haereamus uni, fruamur uno, permaneamus unum. VIII, 895, 896.
Caritas est magna et vera virtus. II, 737; V, 1397. Virtus animae. IV, 1353. Virtus civitatis Dei. IV, 541. Caritas vera Christianorum, quae. IV, 1816. Caritas major est fide et spe, quia adveniente objecto hae cessant, illa vero crescit. IV, 1171. Caritas in omnibus et super omnia habenda. I, 1340. Quorumnam in cordibus diffunditur. X, 297. Caritas nova et aeterna. IV, 1949. Caritas gratia est novi Testamenti. III, 755. Caritas vita cordis est. II, 564. Caritas, magna via est, magnum miraculum habet. IV, 1837. Mandatum est novum. V, 1236. Praeceptum breve et apertum. VI, 669. Verbum consummatum et breviatum. II, 854; VI, 670. Caritas finis omnis praecepti. VI, 288. Praecepti finis, non quo consumuntur, sed quo perficiuntur praecepta. IV, 261.
Caritas supereminentissimum locum in Scripturis obtinet. IV, 1232. Ad caritatem pertinent quae scripsit Moyses. I, 840. Concentus utriusque Testamenti de praeceptis caritatis. I, 1316, 1317. Vide Amor Dei et proximi. Caritas est latitudo mandati. III, 2058. In caritate latitudo est, in odio angustia. IV, 1736. Caritatis latitudo, longitudo, sublimitas, et profundum. II, 564, 565, 611. In cruce Christi figuratur. II, 565, 612. Qui cognovit quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profundum, et supereminentem scientiae caritatem Christi, vidit et Christum; vidit et Patrem, ex Ambr. II, 604. Caritas latitudinem facit, unde Deus in nobis deambulat. V, 889. Caritatis praeceptum continet physicam, logicam, ethicam, et reipublicae salutem. II, 524.
Caritatis duo praecepta semper cogitanda, semper meditanda, etc. III, 1531. Duo praecepta caritatis significata per biduum quod Jesus mansit in Samaria et Galilaea. III, 1522, 1523. Caritatis pedes duo. IV, 313. Caritatis praecepta duo in omnibus Scripturae sermonibus reperit Augustinus. II, 223.
Caritas dicitur amor Dei et proximi. IV, 260. Caritate et Deum diligimus, et invicem diligimus. III, 1852. Caritas est nexus, quo homines invicem sibi et Deo connectuntur. III, 878. Deus et proximus una caritate diliguntur, etsi non sunt unum qui diliguntur. V, 1223. Binario numero in Scripturis, bipertita caritas commendatur. III, 1531. Caritas est motus animi ad fruendum Deo propter ipsum, et se atque proximo propter Deum. III, 72. Caritas est amor Dei, et proximi, suique ipsius secundum Deum. VII, 410. Caritas alia divina, alia humana. V, 1529.
Caritate Deus colitur. II, 737. Caritas gluten quo anima agglutinatur post Deum. IV, 758. Amandus Deus ita, ut si fieri potest, nos ipsos obliviscamur. V, 779. Amare Deum gratis, non sibi extra illum ponere mercedem quam exspectet ex illo. V, 568. Si amas, gratis ama: si vere amas, ipse sit merces quem amas. V, 905. Hoc est Deum gratis amare, de Deo Deum sperare, de Deo properare impleri, de ipso satiari. V, 1469. Omnia quisque faciat cum caritate, non exspectans retributionem temporalem, sed faciem Dei. V, 865. Si promissis quibuslibet bonis, tantum faciem Dei negandam audiens expavisti, gratis amasti. V, 966. Gratis Deum diligere invenitur Job, eum amans non quia aliquid dedit, sed quia se ipsum non abstulit. V, 569. Deus bono nostro diligitur, non bono suo. IV, 1952. Non minus Deus habebit divinitatem, si homo in illum non habeat caritatem. IV, 1952. Caritas Dei in nos major, quam nostra in Deum. IV, 1353. Deus est abundantia nostra per caritatem. IV, 1628. Deus sedet in eo, qui habet caritatem, tamquam in caelo. IV, 1951. Non est vera Dei caritas in eo qui ingratus est Spiritui sancto. IV, 903. Caritate et humilitate Deo nunc propinquamus. V, 142.
Caritate Christo cohaeremus, non timore poenae. II, 595. Nemo ad Christum pervenit, nisi per caritatem. IV, 149. Caritas Christi in unitate ejus. II, 229. Caritas clamat ad Christum de nobis, caritas clamat de Christo pro nobis. IV, 1817. Si per caritatem nobiscum Christus est in terra, per eamdem cum eo in caelo sumus: Christus deorsum est compassione caritatis, nos sursum sumus spe caritatis. IV, 1630. Dominus adscenditur, superior esset caelis et inde mitteret caritatem. IV, 1344. In via caritatis qua ratione Christus ambulavit. III, 1985.
Caritas capaces reddit ad capienda divina. V, 705. Caritas reipublicae divinae nos adsciscit. II, 533. Caritas divina amorem illicitum meretricis non compatitur. V, 1531.
Caritate fideles in uno incommutabili unum sunt. X, 109. Quomodo Christus vult omnes in se unum esse. VI, 712. Caritas unitatis vinculum fortissimum. VI, 137. Caritas de multis cordibus hominum facit cor unum. III, 1538. Caritatis fervor ex multis unum conflat. III, 2056. Caritatem qui non habent, non habitant in unum. IV, 1736. Caritatis fraternae commendatio. III, 2014.
Caritas est nota discipulorum Christi. III, 1809. Cur hanc [Col. 0132] fere solam Joannes apostolus commendat. III, 2037. Caritas Pauli et Stephani commendatur. III, 2014.
Caritatem non habent, qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt, aut non diligunt unitatem. IX, 148, 149. Caritas nisi in unitate Ecclesiae non potest custodiri. IX, 312. Non habetur extra Ecclesiam. V, 1223. Caritas laudat Dominum, discordia blasphemat Dominum. IV, 1950. Caritatis fons Spiritus sanctus, principium unitatis in Deo. III, 1684. Caritas compagem facit, compages complectitur unitatem, unitas servat caritatem, caritas pervenit ad claritatem. IV, 239. Nulla est caritas Christiani, a quo non custoditur unitas Christi. V, 1422. Mater caritas quomodo scindi unitatem dolet. III, 1434. Qui caritatem habet, securus est: nemo illum movet de Ecclesia catholica, et si foris incipiat illam habere, intromittitur, quomodo ramus olivae a columba. IV, 176. Caritas, vita; dissensio, mors. VI, 713. Fraternam caritatem oppugnare, est peccatum in Spiritum sanctum. III, 1267. Dissensiones aliquando aut a caritate nascuntur, aut caritatem probant. II, 957. Aliorum tribulatio communis est, quibus probatio, spes, dilectio, spiritusque communis est. II, 365. Caritas in commune magis quam in privatum consulit. II, 564. Quisque etiam ipse habet, cum amat in altero, quod ipse non habet. III, 1812. Qui per aliquam necessitatem non potest implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. IV, 1627. Caritati nihil adversius invidentia. VI, 315. Caritatem quinam habere non possunt. IV, 1343, 1344. Caritas est in eo qui non sua quaerit in hac vita. IV, 1629. Caritatis societatem duo Cherubim commendant. III, 634. Qui habent caritatem, portant invicem onera sua; qui non habent, graves sunt sibi. IV, 1698. Quanto major caritas, tanto majores plagae de peccatis alienis. IV, 1269. Non est socius iniquitatis, qui impios ex caritate diligit, iis benefacit, pro iis intercedit. II, 654, 655, 658. Gratior est Deo pro fratre deprecatio, ubi sacrificium caritatis offertur. II, 87. Caritas sola exstinguit delicta. III, 1982.
Caritatis unitas praeponenda est terrenae commodo haereditatis. V, 1577. Fideles de requie fratrum suorum laetantur, etiam in propriis anxietatibus. II, 593. Omnis qui peccat, adversus caritatem facit: unde qui in uno offendit, factus est reus omnium. II, 739. Qui clades hostiles non fugit ne deserat ministerium Christi plebi necessarium, majorem caritatis invenit fructum, quam qui propter se ipsum fugiens, atque comprehensus non negat Christum, suscipitque martyrium. II, 1015.
Caritas duplex severitatis et mansuetudinis. IX, 84. Ignoscendum est et vindicandum ex caritate. II, 660. Sicut parata est severitas peccata quae invenerit vindicare, ita non vult caritas quod vindicet invenire. II, 958. Caritas saeviens. IV, 1733. Caritas caedit, blanditur iniquitas. III, 2033. Caritas saevit more columbino, non corvino. III, 2035. Caritas quo usque irasci potest. IV, 1373. Aliquando amicis molesta esse non timeat. V, 539. Caritas intus non intermittatur, caritatis officia pro tempore exhibeantur. III, 2037.
Caritatis officia. VI, 328. Caritas non sic impenditur, ut pecunia. II, 869. Caritas exactor dulcis. III, 2045. Caritas semper debetur, et sola, etiam reddita, detinet semper debitorem. II, 869; V, 800. Caritas nos semper debitores tenet, quia illa una est quae etsi quotidie redditur, semper debetur. IV, 307, 393. Caritas cum impenditur, non deficit. VIII, 272. Crescit cum erogatur. IV, 1922. Caritatem erogat, qui misericordiam facit. IV, 1922. Dilectio Dei sit gratuita, proximi benefica. V, 571. Difficile invenitur, qui non habeat unde praestet alteri. V, 571. Caritas semper habet unde det. IV, 371. Caritas dimittit, caritas dat. IV, 1861. Caritas non permittit te non praestare quidquid potes, etiam inimicis. IV, 260. Proximo quid quisque praestare debeat. V, 571. Caritas circa quae debeat occupari. V, 1599. Caritas proximi in hoc comprehenditur, Quod tibi fieri non vis, etc. IV, 281. Haec sententia, omnia flagitia et facinora exstinguit. III, 74. Caritas Dei in tribus consistit, caritas proximi in septem. IV, 281.
Caritatis ordo. VII, 643. Caritatem ordinare. V, 603. Non ordine amandi, sed ordine subveniendi, infirmiores fortioribus anteponit. II, 537. Caritas ad inimicos extendi debet. V, 564. Caritas inimicis cauta impenditur, amicis secura rependitur. II, 869. Caritas non tantum praesentes, sed et toto orbe dispersos fratres complectitur. III, 2025. Caritatem non solum in fratres, sed etiam in eos qui foris sunt, exhibere debemus. IV, 299. Caritatis opus in futuro saeculo. II, 565.
Caritas qua se diligunt homines malae conscientiae. V, 562. Caritatem quam vocant habent inter se etiam latrones. VIII, 223. Caritas humana alia licita, alia illicita. V, 1529, 1530. Caritas humana licita. V, 1529, 1530. Caritas ad inimicos extendi debet. V, 564. Caritas inimicis cauta impenditur, amicis secura rependitur. II, 868. Caritas non tantum praesentes, [Col. 0133] sed et toto orbe dispersos fratres complectitur. III, 2048. Caritatem non solum in fratres, sed etiam in eos qui foris sunt, exhibere debemus. IV, 299. Caritatis opus in futuro saeculo. II, 565.
Caritas radix omnium bonorum. X, 370, 374. Sicut malorum omnium radix cupiditas. IV, 1154. Ex caritate tamquam ex capite exoriuntur caetera bona. III, 1852. Non fructus est bonus, qui de caritatis radice non surgit. X, 217. Caritatem tolle, non est quo te moveas ad bonum opus; aut si moves, ut servus moves. V, 369. Sine caritate nihil est homo, quidquid aliud habuerit. III, 1439. Caritas sola bene operatur. V, 904. Sola bene utitur donis Dei. VI, 137. Caritate amas quidquid bene amas. V, 160. Quod fit sine caritate, nullo modo fit bene. X, 903. Ubi caritas non est, non potest esse justitia III, 1236. Omnia bona opera unum est opus caritatis. IV, 1148. Cum vere fit opus Legis, caritate fit, non timore. III, 755. Lex non impletur sine caritate. V, 267, 696, 1241. Caritatis latitudine opus est, ne pereat quidquid boni facis. V, 904. Nihil boni fieret, nisi esset caritas; et cum adest caritas, non potest bonum non fieri. X, 374. Caritate quid pretiosius, quid luminosius, quid firmius, quid utilius? V, 764. Ubi caritas est, quid possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? III, 1141, 1151, 1845. Cum caritate omnia habentur; sine illa nihil prodest, quidquid haberi potest. III, 1646; IV, 1627. Caritatem adde, prosunt omnia: detrahe caritatem, nihil prosunt caetera. V, 44, 562, 575, 764, 783. Sine caritate omnia bona nihil prosunt. II, 229, 755. Nihil prosunt quaecumque sancta potuerint haberi. IX, 193. Nec veritas, nec sacramenta, scientia, prophetia, aut fides. IX, 312, 314, 601. Universa inutiliter habet, qui unum illud quo universis utatur, non habet. V, 550. Caritas si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia. III, 1462. Caritatem non habenti caetera dona auferentur. IV, 1905. Caritatem aufer a corde, solum superat mendacium. V, 1643. Caritate sola distinguuntur boni a malis: caetera habent communia. V, 583. Nisi caritatis delectatione vincitur delectatio peccati, invicta servitutis necessitas. X, 1121.
Caritas appellatur bona voluntas. VII, 410. Caritas de te operatur, quando agis volens. V, 793. Caritas facit ut illi tantum imputetur qui modicum dedit, quantum illi qui multum. IV, 1627. Caritas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus. IV, 1628. Caritas vincit carnis concupiscentias. III, 2061, 2062. Retr. Servi eramus cupiditatis; liberati servi efficimur caritatis. III, 1696. Caritas non privata excellentia laetatur, unde et non inflatur. III, 437. Caritas sectanda, ut vitetur inflatio. V, 783, 1565. Superflua sollicitudo, ne ubi fervet caritas, desit humilitas. VI, 427. Caritas instanter petenda, ut caeterae delectationes contemnantur, et quaelibet passiones perferantur. IV, 1548. Caritatis vulnere qui non fuerit vulneratus, ad veram sanitatem pervenire non potest. IV, 399.
Caritatis lex, libertatis lex est. II, 740. Caritatis consilio facienda sunt multa, non jussa praecepto legis. VI, 459. Caritatis lex cum lege veteri comparatur. IV, 1698. Caritas sarcina levis. IV, 823; X, 289. Sarcina passionum infirmitati gravis, caritati levis. X, 901. Levis fuit Petro quando passus est pro Christo, non quando eum negavit. X, 901. Caritate fiunt praecepta levia. V, 584. Nonnisi caritati sunt praecepta facilia. III, 632. Caritatis praecepto homo sine fructu admoneretur ut quaereret Dei donum, nisi prius acciperet aliquid dilectionis. X, 903. Poenae ex caritate coronam parturiunt. IV, 1844. Caritati quanto sunt futura meliora, tanto sunt infirmitati violentiora praesentia. II, 593. Ut cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia caritas tenet. III, 1348. Caritatis sarcinae suscipiendae, pro sarcinis cupiditatis. V, 897.
Caritatis vis. IV, 541. Persecutionibus sola caritate resistitur. IV, 124. Caritas omnibus quaestionibus difficilibus fortior. V, 1612. Caritas sic violentissima est ad salvandum, quomodo mors ad auferendum violentissima. IV, 541. Cur morti comparetur fortitudo caritatis. IV, 1628. Caritas transfert de morte ad vitam. III, 2017. Caritas mortem evangelicam efficit in nobis, ait Paulinus. II, 349. Pro caritate patientes debemus etiam mundi odia sustinere. III, 1853.
Caritas mittit foras timorem, sed servilem. II, 560. Quomodo. IV, 1680. Caritas timorem alium pellit, alium introducit. V, 883. Timore casto peccare timet caritas, etiamsi sequatur impunitas; quia nec impunitatem judicat secuturam, quando amore justitiae peccatum ipsum deputat poenam. IV, 1576. Timor id agit, ne facias; caritas, ut nolis facere, etiamsi impune possis admittere. V, 882, 883. Caritas de timore aedificanda. VI, 316. Pietas timore inchoatur, caritate perficitur. III, 136. Caritatis profectus signum, imminutio timoris; signum perfectionis ejus, nullus timor. VI, 25. Caritas tunc perfecta erit, cum poenalis timor omnino abscesserit. X, 304. Caritas perfecta nec cupiditatem [Col. 0134] saeculi compatitur, nec timorem. VI, 309. Caritate se agi non timore, unde quis dignoscat. V, 793. Vetus Testamentum ad timorem pertinet, novum ad caritatem. III, 2074.
Caritati subservit scientia. II, 223, 737. Fidei, spei, et caritati omnis scientia et prophetia militat. III, 35. Quidquid salubriter concipitur mente, vel ore profertur, vel de qualibet pagina divina exsculpitur, non habet finem nisi caritatem. IV, 1815, 1816. In nullis scripturis aliud requiratis, nemo vobis aliud praecipiat: quidquid obscurum est in Scripturis, haec ibi occulta est; quidquid ibi planum est, haec ibi aperta est. IV, 1816. Caritas ad intelligentiam veritatis ducit. III, 1876, 1877. Caritas facit ut intelligere divina possimus. I, 1324. Caritatem scientiae plenitudo consequatur necesse est. IV, 1022. Caritatem qui tenet in moribus, ille tenet et quod patet et quod latet in divinis sermonibus. V, 1534. Caritate doctrina Scripturarum tota possidetur. V, 1534.
Caritatis dulcedo. IV, 1729. Caritas sine gaudio talis esse non potest. IV, 974. Caritas amatur, nec tamen sentitur. V, 160. Sine caritate nulla est pax. IV. 1685. Caritas latum mandatum, quo pax redintegratur. V, 1588. Caritatem non libet, nisi quod licet. X, 236. Caritatem qui habet, conscientiam suam attendat, et ibi videt Deum. IV, 1951.
Caritas et cupiditas in homine. V, 562. Merguntur homines pondere et terrenis affectibus, et emergunt caritatis sublevatione et spiritu sanctitatis. I, 847. Ipsi qui fructu praevalent caritatis, possunt tamen aliquid habere purgandum. IX, 125. Homo tanto plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis. II, 740. Qui noluerit servire caritati, necesse est ut serviat iniquitati. IV, 163. Caritas si defuerit, iniquitas erit. IX, 601. Quanto magis regnat in quocumque Dei caritas, tanto minus ei dominatur iniquitas. IV, 1582. Regnat carnalis cupiditas, ubi non est Dei caritas. VI, 287. Caritas carnalis sperantium carnalem felicitatem in futuro saeculo. V, 34. Caritatis venenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. VI, 25. Anima amans terrena, vel etiam se ipsam, tantum deficit, quanto id quod amat, minus est quam Deus. V, 779. Ex abundantia iniquitatis fit torpor caritatis. IV, 433. Caritas si nata est, labendo crescit, crescendo perficietur, perfecta permanebit. V, 858. Caritas quanto major est, tanto melior in quo est. VI, 286.
Caritas semper hic augeri potest. II, 739. Qualem caritatis mensuram Christus nobis indixit. IV, 661. Caritas quomodo nutriatur. V, 966; VI, 25. Caritatis nutrimentum est imminutio cupiditatis, perfectis nulla cupiditas. VI, 25. Caritate crescente minuitur cupiditas, donec veniat hic ad tantam magnitudinem qua major esse non possit. VI, 288. Caritas inchoata, inchoata justitia est; caritas provecta, provecta justitia est; caritas perfecta, perfecta justitia est. X, 290, 295. Caritatis si quid minus est, ex vitio est. X, 269. Caritas tunc maxima est in hac vita, quando pro illa ipsa, contemnitur vita. X, 290.
Caritatis fons summum bonum. V, 159. Caritas facit cives Jerusalem. IV, 773. Sancti non sunt, nisi qui habuerint caritatem. V, 44. Caritate matre parturiti et parti sunt filii coelestis Jerusalem. IV, 1923. Qui in caritate compaginatus est lapidibus vivis, ad domum Dei pertinet. IV, 1721. Cum animae Deum intelligere contigerit, caritati non solum nihil detrahetur, sed addetur etiam plurimum. I, 876. Tunc illa erit plenissima. I, 593. Caritas an habet quo crescat, cum de mortali excesserit vita. X, 290. Vide Dilectio. Abundantia caritatis Dei facit ut beati cadere non possint. X, 933.
Caritas cur aquae comparetur. IV, 1353. Caritas per superiora coeli designatur. IV, 1342. Caritatis symbolum coccinum. III, 734. Tabernaculum decem aulaeorum. III, 634. Vide Praeceptum, Scriptura, Lex. Caritas est fructus qui super Libanum extollitur. IV, 912. Caritas lex civitatis Dei. IV, 1261. Caritas lux est. II, 561; III, 1598. Margarita Evangelii pretiosa. VI, 670. Caritas quasi navis. IV, 1699. Caritas est oleum. III, 1435; V, 575. Panis. III, 1342. Radix nostra. IV, 557, 607. Caritas sapientia Dei est. II, 557. Tunica Christi desuper texta. IV, 176. Christi vestimenta sunt sancti ejus, tota Ecclesia ejus. IV, 507. Tunica vero desuper texta, caritas. IV, 176; V, 149. Caritas vestis nuptialis. V, 563; IX, 669. Fides, spes, caritas in pisce, ovo et pane in Evangelio Lucae significantur. II, 500. Caritas Ecclesiae figurata in Rebecca. V, 44; Caritatis alae geminae. IV, 823, 1791, 1952. Caritas quo pretio comparanda. V, 211. Caritas gratis constat. III, 2034.
Caritas ea dicenda, quae non est vilitas. V, 1527.
Caro. De origine carnis error Manichaeorum. V, 189. Carnis opificium non Deo bono et vero, sed malignis angelis tribuunt Priscillianistae. VIII, 44. Carnis alium auctorem, alium spiritus putant Manichaei. VI, 709. Carnem compedem [Col. 0135] et carcerem putant. VI, 710. Carnem non pertinere ad hominem, error. V, 1191. Caro animata et sentiens unde et quomodo nascatur. III, 404. Carnis artifex Deus, contra Manichaeos. VIII, 392, 393, 394, 395. Caro a Deo creata non est malum. V, 852. Sed parvum bonum. V, 853. Per carnem nos benedicit Dominus. V, 58. Carnis non natura mala est, sed vitium. X, 1529. Carnis substantiam vel naturam malum non esse ostendit Christi incarnatio. VII, 301. Carnis et spiritus coinquinatio. V, 268.
Caro peccati est quae per concupiscentiam nascitur. X, 1237. Caro peccati omnium est qui de commixtione nascuntur. X, 421, 1384, 1403, 1404, 1406. Cur mortalis carnis assumptio peccatum dicitur. III, 2072. Caro Christi solius non caro peccati. V, 823. Caeterorum autem hominum a Christo, non est nisi caro peccati. X, 1220, 1589. Omnis caro praeter Christi carnem ex Deo, ex carne et ex peccato. X, 678. Caro peccati et similitudo carnis peccati, quid differant. V, 1114. In carne peccati mors et peccatum, in similitudine carnis peccati mors sine peccato. V, 844.
Caro concupiscens adversus spiritum quid. III, 416. Manichaei aliam animam admittebant, quae cum carne concupisceret adversus spiritum. III, 1350. An caro dolet et concupiscit sine anima. VII, 424. Caro quomodo sine anima concupiscat? III, 417. Carnis et spiritus quasi quoddam conjugium. VI, 710. Carnem concupiscere est animam carnaliter concupiscere. X, 845. Carnis inobedientia peccatum habitans in membris nostris. X, 172. Caro tanto minus animae subditur, quanto magis adversus spiritum concupiscit. VII, 629. Caro nunc onerosa, quia indiga, infirma, mortalis, corruptibilis. V, 1259.
Carnis discordia et spiritus non ex creatore. X, 1352. Non diaboli accedente concubitu corporati, sed spiritali Dei gratia recedente, secuta est. X, 864. Carnis adversus spiritum pugna, vitium est, non natura. X, 278. Deformitas est. X, 1355. Ex primi parentis praevaricatione est. X, 1324, 1336. Carnis corruptio ex peccato contracta, non peccatum, sed poena. VII, 406. Carnis concupiscentia adversus spiritum, justa poena inobedientiae primorum parentum. III, 400; X, 417. De damnatione hominis veniens. X, 287. Sic est peccatum inobedientiae, ut sit poena peccati. X, 173. Carnis fragilitatem, dolorum tormentum, vinculum mortis et laqueos tentationum ex Adam duximus. IV, 1072. Carnis rebellio poena est hominis, rebellio vero hominis non est poena Dei. VII, 424. Caro hominis et pecoris licet materiae conveniant, tamen sicut fine, sic et initio suo differrent, si homo non peccasset. X, 1359.
Carnis inobedientia non erat in primis hominibus ante peccatum. X, 172. Caro etiam post peccati remissionem in baptismo, captiva sub lege peccati. X, 433. Caro contraria, etiam ipsis baptizatis. X, 276, 280. Quam juste per carnem nos exerceat Deus. VI, 362. A molestiis carnis alieni esse non possumus in hac vita. VI, 60. Carnis opera hostes nostri. VI, 354. Carnalia duo opera quibus sancti et prudentes ab imprudentibus secernuntur. V, 346. Eva nostra interior, caro nostra est. IV, 548. Quomodo Adam per Evam diabolus supplantavit, sic per carnem vult nos supplantare. IV, 548. Carnis opera, opera hominis; hominis autem, quae non Dei. VI, 369. Carnis opera enumerantur. VI, 60.
Caro quomodo domanda. VI, 681, 709. Carnis mortificatio, opus nostrum in hac vita. V, 854. Caro peccati laboribus et molestiis erudienda. X, 183. Carnis delectatio aliquantum et a licitis refrenanda. VI, 711. Servi tu ei qui fecit te, et tibi serviat quod factum est propter te: si contemnis servire tu Deo, nunquam efficies ut tibi caro. IV, 1860. Qui vult ut caro serviat sibi, admonetur ipse servire Deo. V, 715; VI, 362. Caro pugnans contra spiritum, quasi uxor contra maritum. IV, 1860. Caro tua conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias. IV, 1860. Caro tanquam conjux amanda et castiganda. IV, 1826. Caro propter animam diligenda. I, 625. Caro est famula animae. IV, 1884, 1885, 1887.
Carnem suam quisque diligit, etiam cum sibi subjecit. VI, 710. Carnis vitiis quando resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. VI, 361. Carnem suam sancti diligunt et desiderant. VII, 393. Carnem suam non odit homo, qui corpus suum castigat. VIII, 391, 392. Carnem suam nullum animal odit quamlibet abjectissimum. VIII, 391, 392.
Carni spiritus dupliciter consulit. VI, 364. Carnis opera mortificant eos a quibus per continentiam non mortificantur. VI, 355. Operum carnis quamvis indictis mortificatoribus, non desunt vulnera peccatorum. VI, 357. Etsi lex peccati captivum teneat aliquid carnis aliquando, tamen non regnat. X, 433.
Carnis concupiscentia et bonum quando perficiatur. X, 733. Sensus carnis distinguendus a concupiscentia. X, 1352. Carnis affectus. X, 432. Caro agit desideria sua, age et tu tua. V, 820. Carni nihil plus permittas, nisi desideria. V, [Col. 0136] 820. Per desideria carnis famem scilicet, sitim, etc., quamvis inculpabilia sint, quidam in culpas incidunt. X, 282.
Carnis peccata non contemnenda. V, 511, 512. Et arguuntur qui dicunt Deum ea non curare. V, 511, 512. Carnis peccata diabolus levia facit, cum sint gravia et mortifera. V, 1094. Carnis voluptas, unum ex tribus vitiorum, quibus omnia peccata concluduntur. IV, 115.
Carnem inter et spiritum concordiam fieri petunt baptizati in oratione Dominica. X, 676. Non virtus humana, sed divina gratia inter spiritum et carnem facit concordiam. X, 676. In pugna carnis adversus spiritum auxilio Dei indigemus. VI, 80. Carnis opera ut spiritu nostro mortificemus, spiritu Dei agimur. VI, 357. Ne dicas, non possum tenere et portare et frenare carnem meam; adjuvaris ut possis. IV, 457. Caro quos possideat aut a quibus possideatur. V, 1620. Lectulus doloris infirmitas est carnis. IV, 457. Caro si spiritui subjiciatur, pax recta; si vero spiritui dominetur, pax perversa est. IV, 1860. Carnem qui vicerit, diabolum continuo superabit. IV, 1858. Caro per cor mundatur. VII, 303. Per carnem quae bona opera fiant? IV, 1060.
Carne servire Deo. V, 915. In carne non esse. V, 847. Et in carne esse, quid? X, 178. In carne esse dicuntur, qui secundum carnem vivunt. X, 255. Qui per Dei gratiam renati sunt, non sunt in carne. X, 178. Fidere in carne. V, 917. Vivere secundum carnem. VII, 404, 405. Ambulare secundum carnem quid sit. V, 846. Secundum carnem vivere, Epicureorum est; secundum animam, Stoicorum. V, 853. Anima secundum Deum, caro secundum animam vivat. V, 853. Secundum carnem vivere malum est. V, 853. In carne sumus, et in carne non sumus, quomodo? IV, 1490. In carne non cadere, magnum est; non autem in ea labi quis potest. IV, 1490. Carnis voluptas inimica est justitiae. X, 726. Carnis et spiritus prudentia. V, 846. Affectus carnales. IV, 200.
Carnalis vita quid sit. III, 166. Carnalis et spiritalis, sanctus quisque in hac vita. V, 836. Caro totus est homo, qui caro corpore, carnalis est animo. V, 299. Carnalis erit anima, si secundum ipsam vivere voluerit. V, 854. Carnalis quis totus, quis ex parte, vel totus spiritalis. V, 836. Carnales in Ecclesia quinam? X, 195. Carnales dupliciter dicti. VI, 105. Carnalis christianus est, qui carnalem felicitatem hic habere gaudet, vel talem sperat in futuro. V, 34. Carnales et animales, qui adhuc parvuli sunt in Christo. V, 462; VI, 122. Carnales terra, spiritales coelum. IV, 1748. Omnes carnales spiritalibus inimici sunt. IV, 1603, 1772. Carnales de Ecclesia in sorte sunt Esaü. V, 39. Carnales veteris et novi Testamenti per Agar et Cethuram figurati. VII, 512. Carnales inter se dividuntur. VII, 502. Carnalium divisione daemones pascuntur. VII, 502. Carnales Christiani spiritalibus serviunt, non contra. V, 49. Carnales per ignem judicandi sunt in fine saeculi. VII, 504. Carnales quidam per ignem salvabuntur, quidam in igne damnabuntur. VII, 504. Carnales per noctem, spiritales per diem significantur. IV, 940. Carnalia in regno coelorum non exspectanda. V, 488.
Caro nostra fluvius est. V, 674. Caro nostra foenum. V, 269. Carnis decus ad illud referendum est, a quo decora sunt omnia. I, 626. Caro nostra sitit Deo, quomodo. IV, 751. Caro omnis ad Deum veniet, quia Christus ex utero virginali assumpsit carnis primitias. IV, 776. Omnis caro, id est ex omni genere carnis. IV, 776. Caro Christi vehiculum quo processit ad nos, vestis, jumentum, templum. V, 676. Caro humana sponsa Christi. III, 1452. Caro Christi crucifixa data pro saeculi vita. V, 57. Carnem Christi conversum iri in substantiam Dei quidam asseruerunt. V, 57.
Caro Christi et sanguis, cibus et potus. III, 1612. Carnem et sanguinem Christi non satis est in sacramento tantum edere. III, 1621.
Carnibus non vescuntur Aeriani. VIII, 40. Priscillianistae. V, 801; VIII, 44. Tatiani. VIII, 30. Carnem sic detestandam putant Patriciani, ut quidam eorum illata sibi morte carne carere voluisse perhibeantur, quare. VIII, 42. Carnibus non vescuntur Manichaei. VIII, 36, 37. Carnibus vescebantur sacerdotes solum apud Manichaeos. VIII, 491. Carnibus quomodo vesci auditores suos sinunt Manichaei. VIII, 37. Carnium comestio, cur a Manichaeis interdicatur. I, 1361, VIII, 150, 151, 154, 493, 494. Figmentum Manichaeorum de origine omnium carnium. VIII, 234, 235, 396. Carnem omnem immundam existimabant Manichaei. VIII, 227, 232. Quare. VIII, 233, 234, 235, 236, 320. Qua ratione carnibus vesci nolebant Manichaei, eadem a caeteris escis debebant abstinere. VIII, 232, 233, 235. Carnes frugibus immundiores, non est cur doceant Manichaei. VIII, 235, 236. Temperare se a carnibus edendis, quia immundae putantur, contra fidem est. II, 222. Carnium comestio non comquinat, si sine ulla offensione, sine ulla infirma opinione, sine ulla libidine [Col. 0137] sumantur. I, 1360. Cur quidam cibi carnium veteri Testamento prohibiti. VIII, 151, 152, 233. Quasnam carnes desideraverunt Israelitae in deserto. II, 617. Carnes omnes vescendas a discipulis suis removisse Christum, saecularibus vero indifferentiam ciborum permisisse, mendacium Fausti. VIII, 337. Novum Testamentum in eo quod nullas animalium carnes immundas habeat, non adversatur veteri. VIII, 233. Abstinere a carnibus bonum est. I, 1358. Carnem non manducare bonum esse, cur Apostolus dixerit. VIII, 149. A carnibus primi patres abstinuerunt, non damnandi, sed significandi gratia. VIII, 493. A carnibus cur abstineant Christiani. VIII, 193, 194. Multi ex primis Christianis carnes non edebant, quare. V, 801.
Carnis resurrectionem negant Archontici. VIII, 29. Caiani. VIII, 29; Carpocrates. VIII, 27. Cerdon. VIII, 29. Hieracitae. VIII, 38, 39. Marcus. VIII, 28. Severiani. VIII, 30. Simon Magus. VIII, 25. Valentius. VIII, 28. Carnis resurrectionem aliquatenus cognoverunt Plato, Varro, aliique gentiles. VII, 795. Praestantius est nosse carnem resurrecturam, et sine fine victuram, quam quidquid de ejus natura edici docere potuerunt. X, 532. Carnis resurrectio adstruitur. IV, 752. Caro sanctorum in spe requiescit. VII, 393. De carne quid sperandum. V, 848. Carnis restitutio et immortalitas piis promissa. V, 848. Caro hominis quae ab alio in escam sumpta est, reddetur homini in quo esse caro humana primitus coepit. VII, 783. Carnis resurrectionem si sine miraculis mundus credidit, grande miraculum. VII, 756.
Caro post resurrectionem spiritalis futura. VI, 361; VII, 393. Post resurrectionem fiet spiritalis. X, 434. Carnis spiritalitas, quanta sit gratia, de donis quae in hac vita largitur Deus conjiciendum. VII, 784. Caro post resurrectionem non erit caro secundum corruptionem, erit secundum substantiam. VIII, 129, 130, 143. Caro in resurrectione jam non corruptibilis erit. IV, 775. In carne incorruptibili possessura est regnum Dei, ex omnibus gentibus congregata Dei familia. X, 1602. Caro post resurrectionem longe perfectior erit, quam fuit in primis parentibus. VII, 393. Quomodo. VII, 395. Concordia summa carnis et spiritus post resurrectionem. VI, 274. Carni an visio Dei promissa in Evangelio (Luc. 3. 6) . V, 1266. In judicio videbitur Christus ab omni carne. V, 1266.
Carnis futura commutatio. V, 269. Caro hominis in corpus Angeli convertenda. V, 269. Carnis mutatio in melius, propria sanctorum erit. V, 1623.
Caro in Scriptura ponitur pro homine. II, 542, 543; IV, 217, 1761; V, 725; VI, 94, 356; VII, 404, 408; VIII, 690, 851, 852. Caro dicitur homo, figura a parte totum. X, 491, 1168. Caro pro uxore. III, 1395. Pro fratre ponitur. III, 496. Pro corpore aut pro consanguineis. III, 44. Pro mortalitate. VIII, 250, 335. Pro corruptione. VIII, 250. Carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis Apostolus nuncupavit. I, 613, 631; II, 943, 945, 946; V, 1625. Vel opera carnis et sanguinis intelliguntur. II, 943. Carnis et sanguinis nomine potest intelligi vel carnalis prudentia vel corruptio. X, 1602. Consuetudo animae facta cum carne, in Scripturis caro nominatur. I, 1181. Carnalis consuetudo morte significatur. VI, 79. Caro, corpus mortis cur dicitur. X, 676. Caro et sanguis quomodo non possidebit regnum Dei. II, 948; V, 1619.
Caraenum vinum coctum. I, 1365.
Carosus subdiaconus. IX, 513.
Carmentes deae quae fata nescientibus canunt. VII, 122.
Carneades Graecus Philosophus. I, 909. Academicus. IX, 359, 360, 459. Tertiae Academiae princeps atque actor. I, 955. Archesilae vindex. I, 955. Stoicos et Crysippum sibi convellendos proponit. I, 955. Nemo Academicorum minus alte quam Carneades, dormivit. I, 945. Carneades verum invenire non potuit. II, 62.
Carpi. IX, 217.
Carpocrates haereticus. VIII, 27. Ejus haeresis. VIII, 27. Carpocrates mundum non a Deo factum, sed a daemonibus asseruit. VIII, 664. Ab illo Carpocratiani. VIII, 27.
Carraria. V, 1578.
Cartennae civitas. II, 332; IX, 697. In Mauritania Caesariensi. IX, 697. et II, 332.
Carthago. II, 163; V, 166, 195, 624, 809; VIII, 954, 966; IX, 209. Civitas notissima et caput Africae. IX, 137. Condita a Didone. IV, 537. Tharsis nomine intelligitur. IV, 536. Carthago regnum deae coelestis. IV, 1270. Carthaginis regni primordia inter caeteras gentes navigationibus excelluerunt. IV, 537. Carthaginenses inter et Romanos tria bella gesta sunt. VII, 62. Not. c. Carthaginem Romae aemulam nolebat dirui Scipio Nasica, quare. VII, 43, 62. Carthago a Scipione Africano deleta. VII, 102. Carthago plus nocuit Romanis eversa, quam adversa. VII, 102. Carthago atque Roma duae urbes latinarum littorarum artifices. II, 436. Carthaginensium rerum [Col. 0138] status dum ibi saeviret Marinus Comes. II, 647. Carthaginis civibus gratulatur Augustinus, quod Romanos deos Romae dejectos nolint stare Carthagine. V, 165. Carthago in nomine Christi manet. V, 624. Carthaginensis Ecclesiae quanta sit in caeteras Africae auctoritas. II, 92. Ejus praerogativa. II, 163. Basilicae apud Carthaginem. V. Basilica. Carthaginensem episcopum, non a Numidiae, sed a propinquioribus episcopis ordinari, mos erat. IX, 641. Carthaginis Clerici. V, 293. Carthaginis genium. V, 419.
Carthaginense Concilium. Vide Concilium. Carthaginense Concilium Donatistarum adversus Caecilianum et socios. IX, 512. Septuaginta ferme episcoporum fuit. IX, 553. Caecilianum absentem damnavit. IX, 644. Carthaginense Concilium schismaticorum contra Caecilianum. IX, 639. Consulem non habet, neque diem. IX, 639, 642. Carthaginense Concilium factum sine die et Consule. IX, 663. Carthaginense Donatistarum Concilium quadraginta trium episcoporum. IX, 552. Cautius, modestius, diligentiusque se gessit adversus Primianum, quam Bagaitanum adversus Maximianenses. IX, 552. Carthaginense judicium contra Caelestium. X, 386. V. Caelestius.
Cartigare. IV, 422. Not. 1.
Carus. II, 224.
Casas in vicis quam multi Christiani facientes aut fieri cupientes, reprehenduntur. IV, 1035.
Caseum et panem offerunt Artotyritae. VIII, 31.
Caspaliana nomen fundi. VII, 767.
Castorii laus. II, 239.
Cassianus episcopus Donatista. IX, 334, 335.
Cassianus diaconus. IX, 640. Traditionis accusatus. IX, 662, 663.
Cassiciacum, rus Verecundi, ubi parabat se Augustinus ad baptismum suscipiendum. I, 765.
Cassius a Macomadibus. IX, 215.
Cassius templum Jerosolymitanum exspoliat. VII, 607.
Castitas est Dei donum. I, 681; III, 639; V, 1505, 1507. Castitas non nisi ex Deo. II, 850.
Castitas in Deo vera est. III, 241. Castitas animi quid sit. VI, 515, 545. Castitas mentis, pulchritudo filiae regis intrinsecus. VIII, 315, 316. Castitas in mente esse debet. V, 1439. Castitas in quo consistat, et per quid corrumpatur. VI, 514. Vide Continentia, Pudicitia. Castitas sine voluntatis assensu non violatur. VII, 30, 32, 41. Castitatis integritas tantum in mente valet, ut illa inviolata, nec in corpore possit pudicitia violari, cujus membra potuerint superari. II, 427. Violentia illata corpori animo repugnante, non pro corruptionis turpitudine, sed pro passionis vulnere deputabitur. II, 427. Castitas violentia non violatur, si mente servetur. II, 1071. Castitas fidei ne sensu interiori corrupto pereat magis timendum, quam ne feminae violenter constuprentur in carne. II, 1016.
Castitas viris, feminis, nondum conjugatis, ac jam voto obstrictis commendatur. V, 735. In castitate servanda multi viri a feminis vincuntur. V, 735. Feminas coercet parentum custodia, sexus verecundia, legum timor; ideoque gloriosior virorum castitas. V, 736. Castitatem quicumque non servatis, nolite accedere ad panem Eucharistiae. V, 736. Castitas et concupiscentia. X, 803. Castitas in utroque Testamento commendata. VIII, 134. Castitatis et continentiae professio apud Catholicos. VIII, 225. Castitatis praemium. VIII, 168. Castitas virginum et conjugatarum praemium inaequale, sed aeternum utraque habet. V, 1507. Castitatis studium in Joseph et Susanna. V, 1439, 1463. Castitatem in aliis, impudici vel ipsi amant. V, 1059. Casta uxor. V, 759. Castus dormientis affectus. I, 797. Casti hominis desiderium et pugna. V, 718. Quo judicio Dei in corpora continentium, libido hostilis peccare permissa est. VII, 41. Casti quomodo mortificent fornicationem. X, 846. Nihil pudendum est quod castum est. III, 405.
Caste Deum quaerere quid sit. V, 760. Caste vivit qui solum Deum attendit. I, 969. Castum cor, quo gratis amatur Deus et ab illo non petitur aliud praemium. IV, 928. Castum cor non est, si Deum ad mercedem colit. IV, 658.
Castor et Pollux in deos relati. VII, 134.
Castra pro aciebus in praelio constitutis. III, 539.
Castrum Galbae. IX, 207.
Castus Siccensis. IX, 143, 219.
Castus et Aemilius in tormentis unde victi primum, unde post victores. V, 1295.
Casula. V, 630.
Casus vocatur cujus ratio et causa secreta est. I, 585. Nihil omnino posse fieri sine causa. I, 983, 985. Casu nihil fit in mundo. VI, 17. Casibus omnia regi, impia doctrina est. IV, 270, 924. V. Cadere.
Catacarposis reliquiae holocausti quod ignis consumpsit. III, 678, 679.
Catamitus Bucolicorum. VIII, 77.
Cataphryges haeretici. II, 438. Eorum auctores, dogmata, [Col. 0139] nomen. VIII, 30. Cataphryges promissionem Domini de mittendo Spiritu sancto, in Montano et Priscilla completam asserunt. II, 1034, 305. Et se promissum Paracletum suscepisse. VIII, 506, 507. Secundas nuptias damnabant. VIII, 506, 507. Hic error damnans secundas nuptias a Tertulliano propalatus. VI, 43. Cataphryges in Phrygia schisma fecerunt. V, 1174.
Cataplasma ex Eucharistia. X, 1315.
Cataquensis Episcopus. II, 358.
Cataristae, Manichaeorum secta. VIII, 36, 37.
Catasta. V, 1255.
Catastolium. VIII, 375.
Cathari haeretici unde sic dicti; et etiam Novatiani appellati. VIII, 32. Cathari negabant Ecclesiam posse omnia peccata dimittere, et vetabant viduas nubere. VI, 308.
Catechismi ad baptizandos. VI, 210, 219, 220, 228. Catechizandi officium traditis praeceptis docetur. VI, 311. Catechistae orationis formulae. VI, 328, 345.
Catechumeni. V, 136. Catechumenus dicitur cui baptismus quandoque debeatur. IX, 357. Catechumenorum gradus. VI, 203. Catechumeni initiatio. VI, 344. Catechumeni inuncti. III, 1714. Catechumenorum sacramentum. IX, 172. Not. Eorum sacramentum, quamvis non sit corpus Christi, sanctum est tamen et sanctius, quam cibi quibus alimur. X, 176. Not. a. Catechumeni secundum quemdam modum per signum Christi et orationem manus impositionis sanctificantur. X, 176. Catechumeni sanctificatio non valet ad intrandum regnum coelorum, aut ad remissionem peccatorum, si non fuerit baptizatus. X, 176. Catechumeni ad Baptismum invitantur. V, 135.
Catechumenis baptismus est necessarius ut illuminentur. III, 1714. Eorum ad baptismum praeparationes. VI, 636, 660. Catechumeni datis ad baptismum nominibus, abstinentia, jejuniis, exorcismis purgabantur, et usu matrimonii abstinebant. VI, 203. Catechumenis in ultimo vitae an dandus baptismus non petentibus, nec pro se respondere valentibus. VI, 469. Opinio negans rejicitur, nec tamen damnatur. VI, 469. Caecilianus existimans fideles non posse rempublicam administrare vult catechumenus semper esse: non probatur Augustino. II, 652.
Catechumenis fit missa post sermonem. V, 325. Cur catechumenis non prodantur sacramenta fidelium. III, 1875. Catechumeni nesciunt quid sit manducare carnem Domini. V, 754. Urgentur ut Pascha imminente dent nomen, ac si eos non excitat festivitas, ducat eos curiositas sciendi quid hoc sit. V, 135. Catechumenus catholicus divina caritate flagrans, non solum haeretico, sed et malo baptizato anteponendus. IX, 172. Catechumenorum vox in Psalmo ad gratiam sancti lavacri festinantium. IV, 464.
Catechumeni apud Manichaeos an iidem qui auditores. IX, 357.
Cathedra magistri nostri, coelum. V, 1203, 1237, 1320. Cathedra docentis magistri, lignum pendentis factum est. V, 1116, 1430. Cathedra pestilentiae regnum terrenum cum superbia dicitur. IV, 1.
Catholicae nomen, nota Ecclesiae Christi. VIII, 175. Catholica etiam a suis inimicis Ecclesia nominatur. III, 128; IV, 643. Catholicam apud se potius esse quam apud adversarios, contendebant Donatistae. IX, 623, 625.
Catholicum unde dicatur. IX, 292, 391, 741. Unde dictum velint Donatistae. IX, app. 621, 830. Catholica communio. V, 53. Catholica fides. V, 1123. Catholica plebs. V, 762. V. Ecclesia. Catholici a calumniosis Donatistarum criminationibus innocentes. IX. 333. Catholicorum mansuetudo et lenitas erga Donatistas. II, 306, 307. Catholici Donatistas non persequuntur, sed se defendunt. II, 300. Non agunt adversus Donatistas, ut res eorum habeant. II, 345, 808. Quare Donatistas quaerunt. II, 343, 811. Catholicorum in Donatistas contentio dilectionis est, non litis. V, 1586. Catholici Donatistarum saluti consulunt, dum ad unitatem eos cogunt. II, 401. Donatistae furore et saevitia in Catholicos agunt, dicunt tamen se pati persecutionem. II, 307. Catholicos Donatistae Macarianos appellant. II, 301. Dispar ratio agendi Donatistarum in Catholicos, et Catholicorum in Donatistas unde. V, 288.
Catholicum rebaptizare, immanissimum scelus est. II, 95. Catholici etsi persecutores aut traditores probarentur, non tamen rebaptizandi. IX, 274. Novi haeretici catholicis a quibus exeunt, novum nomen imponunt. X, 1053. Catholicos Pelagiani et Jovinianus appellabant Manichaeos. X, 552. Quare. X, 571. Catholicorum sententia, Manichaeorum inter et Pelagianorum sententiam media. X, 607. Sic tamen ut utrosque damnet. X, 611.
Catholici boni. III, 1369. Catholici mali. III, 1368. Catholicus pessimis moribus an haeretico praeponendus eo solo quod haereticus est. IX, 171. Catholici mali facilius convertuntur, quam haeretici. IX, 163. Catholicis in Ecclesia perseverantibus, quamvis pessime vixerint, quidam salutem [Col. 0140] promittunt. VII, 734.
Catholici scriptores quibusdam occasioni fuerunt ad haeresim moliendam. VI, 319.
Catilina. X, 751. Vir pessimus. VII, 71. Haud gratis malus. I, 680. Ejus tolerantia non vulgaris. I, 1356, 1357. Non fuit fortitudo, sed duritia, quod inediae, algoris, vigiliae, supra opinionem patiens erat. II, 736. Catilinae conjuratio. VII, 80. Bellum civile. VII, 109. Catilina in bello civili prostratus est. VII, 71.
Catinensis urbis tecta vi favillae ex Aetna monte erumpentis diruta. VII, 111.
Catius Deus, catos id est acutos facit. VII, 128.
Catonis laus. VII, 156. Catonis virtus veritati propinquior, quam Caesaris. VII, 156. Cato minor se ipsum occidit Uticae, ne ipsi pepercisse Caesar gloriaretur. VII, 36. Cato impatientia se peremit. VII, 630. Catonis voluntariam sui ipsius caedem, ejus amici tribuerunt infirmitati. VII, 36. Et ipse in filio suo indicavit infirmitati tribuendam esse. VII, 36. Catonis lepidum responsum ad superstitiosum. III, 51. Cato uxorem suam alteri tradidisse laudatus. VI, 203, 388. Cato Uticensis Martiam uxorem suam cessit Hortensio. X, 810.
Catonis utriusque et innocentia et sapientia in proverbium abierunt. VII, 36. Not. b. Catonem imitari tutius, quam Jovem. II, 315.
Catosus coquus bene Christianus. VII, 766.
Catulinus subdiaconus. IX, 513.
Catuli bellum civile. VII, 109. Catulus hausto veneno se manibus inimicorum subtraxit. VII, 107.
Catuli leonum rugientes, et quaerentes escam, daemones quando tentant. IV, 1292.
Caudium oppidum Samnii. VII, 97. Not. 1.
Causa est fortuita, naturalis, voluntaria. VII, 151. Causae omnium quae fiunt, non sunt nisi voluntariae illius naturae quae spiritus vitae est. VII, 151. Et ita sensit Socrates. VII, 226. Non factis et poenis, sed causis, mali et boni discernendi sunt. II, 324.
Causa originalis omnium a Deo. VIII, 877. Causa omnium quae fecit Deus, voluntas ejus est. IV, 1745. Causa rerum bonarum, bonitas Dei; malarum, voluntas deficiens boni mutabilis. VI, 244. Causae secundae malorum, et ignorantia et concupiscentia. VI, 244. Causas rerum nosse an pertineat ad hominis felicitatem. VI, 238. Quas nosse debemus. VI, 235, 238.
Causa cadit, qui plus petierit, quam ei debeatur. IV, 1542. Causae Christianorum ad Ecclesiasticos judices, non ad forum deferendae. IV, 1570. Causam suam intra annum agere si quis neglexerit, ut deinceps vocem ejus nemo audiat institutum est in Concilio Carthagine habito 13 Septembris an. CCCCI. II, 235. Causam presbyteri episcopis sex terminari Concilio Carthag. an. CCCXLVIII aut CCCXLIX statutum est. II, 235. Causam agere ad duas. II, 169. Nec causa causae, nec persona personae praejudicat, effatum Donatistarum. II, 580, 584; V, 901; IX, 667, 676. Quatenus illud dictum toties a se recantatum volebant intelligi Donatistae. IX, 667. Refelluntur. IX, 667. Hoc dicto se jugularunt Donatistae. IX, 653, 684.
Cautionem contra nos tenebat diabolus, hanc cautionem, hoc chirographum, suo sanguine delevit Christus. IV, 1127. Cautio debitoris deleta sanguine Redemptoris. V, 745. Cautio promissorum Dei, Evangelium. V, 1469.
Cayphas. Hoc in eo egit propheticum chrisma, ut prophetaret; hoc autem vita impia, ut nesciens prophetaret. VIII, 331.
Cecrops rex Atheniensium. VII, 565, 568.
Cedar interpretatur tenebrae. IV, 1603.
Cedias ceu cesas aut chesas. IX, 209.
Cedrus et palma nec in tempestatibus curvantur. IV, 1180. Cedri Libani, altitudines sunt mundi. IV, 1024. Cedri, homines elati nitore terrenae nobilitatis. IV, 213. Cedrorum contritio, nobilium ad imitationem humilitatis Christi, depressio. IV, 213. Cedrinum lignum, symbolum spei. III, 734.
Celer Proconsul Africae. II, 223. Ejus procurator Spondeus. II, 536. Celer vir spectabilis, nullam jam uspiam gerit potestatem. II, 954.
Celerinae basilica. V, 316.
Celeritati radii ex oculo emissi resurrectio comparata. V, 1263.
Celestius seu Caelesius, episcopus in Numidia, accusator Caeciliani. IX, 26, 775.
Celsinus. I, 921.
C. Celsus. II, 273.
Celsus quidam opiniones omnium philosophorum usque ad sua tempora, sex non parvis voluminibus absolvit. VIII. 23.
Celsus. I, 881. Ejus opinio de summo bono, et de summo malo. VIII, 168.
Celticchii Catechumeni et postea Episcopi historia. VI, 165.
[Col. 0141] Censura. Injusta vincula disrumpit justitia. V, 510. Animas innocentes puniendas esse pro scelere alieno non putat Augustinus. II, 1067.
Census quid. III, 610.
Centaurorum fabula. VII, 570.
Centones. VII, 548.
Centrum pro universitate ponitur. VII, 696. Centrum vocant Geometrae medium terrae. VII, 390.
Centuria. V, 263.
Centurio. IX, 639, 640. Centurionis humilitas. III, 1526; IV, 428. Humilitas et fides. V, 415, 487, 1503. Centurio et Regulus inter se comparantur. III, 1525. In Centurione gentes figuratae. V, 416.
Centurius laicus Donatista. I, 138.
Cephisos quibusdam idem est ac Mesappus. VII, 563.
Cerberi fabula. VII, 570.
Cercopitheci. VII, 487.
Cerdon duos deos admisit. VIII, 664.
Cerdoniani haeretici eorumque dogmata. VIII, 29.
Cerebri tres ventriculi. III, 364. Pars cerebri anterior unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem collocata est. III, 364.
Cerei laus ab Augustino dicta. VII, 468.
Cererem matrem magnam seu terram et Junonem esse perhibent. VII, 207. Ceres cum Libero seminibus praeponitur. VII, 207. Cereris sacra. VII, 185, 210. V. Eleusinia. Cererem ac Liberum propter panem et calicem colere putantur Christiani a nonnullis. VIII, 379.
Ceretius episcopus. II, 1034.
Cerimonia a carendo quasi carimonia. I, 646.
Cerinthus haereticus, ejusque opiniones. VIII, 27. Cerinthus et Hebion ideo anathematizati, quod Legis cerimonias Christi Evangelio minuerint ex Hieronymo. II, 257.
Cerinthiani haeretici. VIII, 27.
Certamen gratia nunc instituit, postea perficiet sanitatem. X, 1198. Etiam sub gratia homo spiritalis pugnat. X, 966. In hoc saeculo certandi vires praestantur, in futuro sempiterna pax. X, 1199. Certamen usque ad sanguinem. V, 1438. Certanti victoria datur per Christum. V, 1367. Certantem adjuvat qui certamen indixit. V, 1511.
Certitudo non eadem in omnibus quaerenda est. I, 722. In rebus ad salutem animae pertinentibus, certis incerta praeponere grave peccatum. IX, 111, 113. Certum nihil est in hac terra, nisi mors. IV, 428.
Cervi proprietates allegorice exponuntur. IV, 465, 1698. Cervi designant repulsores linguarum venenosarum. IV, 214. Cervi maligni et spiritaliter transcendentes in cursu omnia spinosa veprium atque silvarum. IV, 1372.
Cervorum indoles cum fretum transeunt. VI, 81. Cervicati, superbi dicuntur. IV, 1694.
Cethurae quod ex ea filios procreavit Abraham, non incontinentiae tribuendum, sed significationi allegoricae. III, 566. Cethura et filii ejus, carnales novi Testamenti significant. VII, 512.
Cetorum magnitudo. II, 382. Ceti costae Carthagine in publico fixae. II, 382.
Chaeremon peritus sacrorum quae diis celebrantur. VII, 290.
Chaldaea ad regnum Assyriorum pertinebat. VII, 492.
Chaldaei philosophi. VII, 234.
Cham interpretatur calidus. VII, 477. Cham filius Noe pater Chanaan. IV, 1398. In filio suo Chanaan maledicitur propter prophetiam. III, 551. De Cham semine exorti Aegyptii. IV, 1398. Cham figura fuit perdite viventium. VII, 478. Haereticorum. VII, 477.
Chamaeleon. VIII, 988.
Chamos, nomen Dei cujusdam. III, 809.
Chanaan interpretatur humilis. IV, 1394. Paratus humilitati. IV, 1751. Motus eorum. VII, 478. Quo tempore sit impleta promissio Dei de terra Chanaan. VII, 524. Chanaan terra quomodo usque in saeculum pertinet ad semen Abraham. VII, 499.
Chananaei cur dicti sunt semen maledictum. X, 1426, 1428. Chananaeorum nomine septem gentes Israelitis infensae aliquando intelligendae. III, 783. Chananaei labores Israel abstulit juste, Achab vero abstulit labores Nabuthaei injuste. II, 811.
Chananaea mulier, humilitatis exemplum. V, 483, 487. Chananaeae perseverantia in petendo. V, 487. Ejus fides qualis laudata est. VI, 154.
Chaos materiam confusam et initio informem Graeci appellant. III, 178.
Character Christiani, crux in fronte ipsius, ipsum docet quid profiteatur. V, 1386. Character Dominicus. V, 1350. Hunc portant baptizati. II, 754, 803. Characterem Dominus in fronte Stephani posuerat. V, 1437. Character sacramenti, V. Apostata. Character regius in militibus. II, 803.
[Col. 0142] Charus Hipponensis civis, orlentalis autem diaconus. X, 352.
Cherubim scientiae plenitudo latine dicitur. III, 214; IV, 1021, 1260. Cherubim creatura rationalis in multitudine scientiae. III, 634. Cherubim in propitiatorio positorum explicatio mystica. III, 633. Duo testamenta figurant. III, 634. caritatis societatem commendant. III. 634.
Chettaeus interpretatur abscisus. VIII, 450.
ΧΙΔΙΑΣΤΑΙ . VII, 667. Seu Millenarii. VII, 668.
Chilo Lacedaemonius unus e septem sapientibus. VII, 582.
Chirurgica unde dicta. I, 1088.
Chirurgi cujusdam Alexandrini bona fides. VII, 762.
Choraula malus, bonus symphoniacus. II, 228.
Chordae. De decem chordis. V, 75.
Chorus est consensio cantantium. IV, 1953. Chorus concordiam significat, quae in caritate consistit. IV, 1109. Chorus Christi jam totus mundus est. IV, 1953.
Chrisimum adversis rebus valde turbatum consolatur Aug. II, 1059.
Chrisma. V, 1100. Chrismatis sacramentum in genere visibilium signaculorum sacrosanctum est, sicut ipse baptismus. IX, 342. Potest esse et in hominibus pessimis. IX, 342.
Christinus. II, 1070.
Christus sacramenti nomen. III, 2000. Christus Messias Hebraice, Graece Christus, Latine unctus, qui corpus suum (Ecclesiam) totum perungit. IV, 1370. Christus a chrismate dictus. III, 1648; VII, 549. Sive ab unctione. IV, 200, 1370; VIII, 53, 54, 645, 689. Quandonam unctus a Spiritu sancto. VIII, 1093.
Christus ab initio generis humani praedicari non destitit. II, 376; X, 973. Nec defuerunt qui in eum crederent. II, 376. Articuli temporum quinque, per quos praenuntiari non destitit. VI, 314. Christi promissionem, ne in aliquo regum suorum completam putarent Judaei, quid actum sit. VI, 338. Christus ubique sacrarum Scripturarum occurrit et reficit. VIII, 269. Christus a multis Prophetis praenuntiatus. V, 1674. Christi prophetati veritas, de Judaeorum codicibus probatur. III, 1052. Testimonia Prophetarum de Christo. III, 1658, 1660, 1661. Eorumque praedictiones de illo. VII, 584. Praedictio de Christo, Eliezer juramentum. VII, 512. Christum Job prophetavit. X, 283. Christus in gestis et scriptis veteris Testamenti intelligendus. V, 31; VIII, 275, 276, 277. Christi figurae fuerunt, sive quae mystice patribus nostris per Angelica miracula apparuerunt, sive quae per ipsos facta sunt. VIII, 895. Christum praeloquuntur quae in secundo Geneseos cap. leguntur. VIII, 280. Christus praenuntiatus in XLIV. psalmo. VIII, 53, 54. Et in LXVIII. VIII, 54. Psalmus LXXI de Christo, non de Salomone intelligendus. IX, 406. Christus praenuntiatus in Isaiae prophetia. VIII, 57, 58, 59. Christus promissus et praenuntiatus a Prophetis. VIII, 282, 283, 284, 643. Christum non sufficienter annuntiassent miracula sine propheticis testimoniis. VIII, 279. Christus cum Jona comparatur. VI, 666. Christum non tam prophetavit Jonas sermone, quam sua quadam passione. VII, 587. Adventus Christi praedicitur. VII, 584, 588, 592, 593. Christus ipse et in Prophetis praedicabat. IV, 1845. Christum annuntiabant Prophetae pleni Christo. IV, 1845. Praenuntiaverunt ut Deum et hominem. II, 521. Christus in antiqua lege prophetatus. II, 634. Scripturae propter Christum factae sunt. IV, 1779. Quidquid difficultatis habet homo in Scripturis, a Christo non recedat: cum ei fuerit in iis Christus revelatus, intelligat se intellexisse. IV, 1237. Multa quae de Christo dicuntur, non ad litteram intelligenda. IV, 1597.
Christum aliis sacramentis praenuntiari cum venturus esset, aliis cum venisset annuntiari oportuit. II, 528. Alienigenarum testimonia de Christo. VII, 609. Oraculorum responsa de Christo. VII, 650, 651. Christum oracula non praedicant ut Deum, sed ut hominem tantum. VII, 652. Sanctum immortalemque confessa sunt. VII, 305. Christum sic laudant oracula, ut vituperent Christianos, quare. VII, 652. Christus cur fuerit praenuntiandus. IV, 1447. Christum praecesserunt multi praecones, tamquam judicem magnum. IV, 1258.
Christi nascituri quantum in antiquis sanctis desiderium. V, 890, 1658. Christi incarnatio etiam nondum facta profuit patribus antiquis. X, 401. Per fidem in Christum venturum justificabantur patres. IV, 385, 596. Christus antiquis patribus ac nobis idem. V, 1553.
Christus figuris in veteri lege celebratur. VI, 42. Christus figuratus in carnibus ad vesperam et panibus mane praestitis populo Israel. III, 616. Christus in sacrificiis veteribus prophetatus. VIII, 347. Figura de Christo. III, 791. Christi variae figurae ex veteri Testamento recensentur. VIII, 268, 269, 270, 271. Christi figura, lignum vitae. VII, 701. Noe et arca. III, 2022; VII, 472. Isaac. III, 1464, IV, 245; V, 133; VII, 511; VIII, 852. Aries quem vidit [Col. 0143] Abraham. VII, 511. Aries rubricatus. III, 635. Lapis Jacob, virga Moysi. VIII, 853, 880. Christus figuratus per Angelos, per Isaac, per petram, per arietem. VIII, 772. Per tres aves. IV, 1299. Per serpentem a Moyse exaltatum. IV, 1578; X, 1138. Christus petra, manna, columna, nubes, etc. VIII, 269, 270. Christus in Angelo luctante cum Jacob. IV, 506, 1936; V, 682. Christus in Moyse. V, 758. Christi figura Josue. VIII, 328. Christus et Ecclesia in ipsis Judicum et Regum temporibus figurantur. VIII, 271. Christi nomen et Ecclesiam ita exhibent praesentia tempora, sicut praeterita nuntiarunt. VIII, 285. Christus in Samsone. V, 1640. Christus in Jechonia adumbratus. V, 341. Christus in agno, tauro, hirco. V, 133. Christi crucifixi in similitudine carnis peccati, figura in serpente aereo exaltato. V, 1342. Christus sic in velamento Legis latet, ut in hordeo medulla sub palea. V, 725. Christus per Lazarum significatus. III, 1352.
Christum ante carnem susceptam, fuisse visibilem, quidam existimant. VII, 508. Et apparuisse Abrahae. VII, 508. Christus apparuit Abrahae in persona Angeli. III, 563. Christi incarnatio, non incongrue creditur quibusdam fuisse revelata in gentibus. VII, 609. Christus tamquam Dominus Deus loquitur in propheticis libris, et tamen Christus apparet. VII, 705.
Christum nihil aliud quam hominem fuisse, quamvis excellentissimae sapientiae, pagani dicebant. I, 636; III, 1048, 1069, 1071. Fingebant editos esse ab eo libros de magicis. III, 1049. Eosque inscriptos Petro et Paulo. III, 1049. Christum suas sententias de Platonis libris didicisse quidam dicere ausi sunt. III, 56. Christum non vere, sed putative passum asseverabat Marcus haereticus. VIII, 28. Cerdon. VIII, 28. Christum neque natum ex femina, neque habuisse carnem docebat Cerdon. VIII, 29. Deum annuntiatum in veteri Testamento, Deum Legis ac Prophetarum non esse patrem Christi, docebat Cerdon. VIII, 29. Docebant Marcionitae. III, 1711. Christum hominem tantum dicebant Cerinthiani. VIII, 27. Ebionaei. VIII, 27. Photinus. II, 459. Christum colubrum esse arbitrantur Ophitae. VIII, 28, 29. Christum, Sem filium putari a Sethianis quidam dicunt. VIII, 29. De Christi incarnatione errores Manichaeorum, Photinianorum, et Apollinaristarum. X, 1033, 1034. Christum tantum hominem Photiniani, tantum Deum Manichaei volunt. V, 229. Christum alii tantummodo Deum fuisse dixerunt, alii hominem tantum; fides utrumque confitetur. III, 1663.
Christum serpentem (paradisi) dicunt Manichaei. VIII, 37, 38. Christum non solum in coelo ac stellis, sed etiam in terra atque in omnibus quae nascuntur in ea, confixum, colligatum et concretum Manichaei dicebant. VIII, 211, 212, 379. Christo in rebus omnibus colligato quomodo subveniri posse putabant Manichaei. VIII, 211, 212. Christum primi quem sibi fingebant hominis filium dicebant. VIII, 211. Eumque esse solem istum visibilem. III, 1652; V, 36. Christum nullam carnem habuisse error Manichaeorum. X, 1586. De carne Christi quid Manichaei et Pelagiani, quidve Catholici contra eos credant. X, 1385. Christum Manichaei non verum, sed phantasticum, colentes. V, 28. Christum corpus habuisse vulnerabile et mortale negant Manichaei. VIII, 304. Christum ex utero natum credere indignum putabant. VIII, 178, 213, 217. Christum non habuisse matrem conantur asserere. IV, 129. Christum speciem carnis, mortem crucis, vulnera passionis, cicatrices resurrectionis mentitum esse suadebant. VIII, 37, 38, 179, 223, 238, 217, 256, 299, 300, 321, 322, 483, 487, 488, 489, 494, 495, 598, 599. Christum non habuisse carnem, et in corpore suo non resurrexisse, multi dixerunt. IV, 871.
Christum non semper fuisse, sed initium ejus, ex quo de Maria natus est, asseverant Pauliniani; nec eum aliquid amplius quam hominem. VIII, 34. Christum creaturam introducunt Origeniani. VIII, 33. De Christo quid senserint Ariani. VIII, 680, 681, 686, 687. Christum non secundum formam Dei, sed secundum formam hominis, de humana carne contagia passum esse docebant Ariani. VIII, 725. Christum, Deum omnis creaturae dicebant. VIII, 721. Christum eumdem ipsum esse et Patrem et Filium et Spiritum sanctum volunt Noetiani. VIII, 32. Sabelliani et Priscillianistae. VIII, 44. Christum esse medium Trinitatis dicebat Petilianus. IX, 372. Christum in carne venisse negant Proclianistae. VIII, 41, 42. Christum in carne venisse negant omnes haeretici. V, 989. Negant et omnes mali Catholici. V, 992. Error quorumdam negantium corpus Christi formatum de femina, et putantium sic factum esse, quomodo illud quo Spiritus sanctus apparuit in columba. VI, 302.
Christum sine anima carnem suscepisse docent Ariani et Apollinaristae. VIII, 39, 40, 686, 687, 689. Quidam haeretici in Christo Verbum loco animae esse, alii loco mentis humanae crediderunt. II, 833. Haeresis fuit, quae Verbum Dei illi pro mente, pro intellectu, pro ratione fuisse diceret. [Col. 0144] V, 1124. Christum non assumpsisse animam rationalem dogmatizarunt Apollinaristae. III, 1737; VII, 404. In Christo Verbum loco animae fuisse sentiebant Apollinaristae. III, 716; VIII, 40. Christum animam tantum, sine mente humana habuisse dixerunt Apollinaristae. IV, 217. Quidam ex illa haeresi propagati dixerunt eum caruisse etiam ipsa anima. IV, 218, 1084. Christo jam nato animam rationalem accessisse, temerarium est dicere. II, 552. Christus unde animam acceperit. III, 422. Christi anima non est ex traduce III, 422. Et fatentur ipsi Traduciarii. III, 424. Christus secundum aliquos, Sap. VIII dicit, Sortitus sum animam bonam. III, 413. Id examinatur. III, 421. De anima Christi difficillima quaestio est. VIII, 784.
Christi carnem non fuisse susceptam de carne Mariae, et Verbi aliquid in carnem fuisse conversum docent Apollinaristae. VIII, 40. Christum spiritale corpus secum attulisse, nihilque de Maria adsumpsisse, sed per illam tamquam per rivum aut fistulam transisse docebat Valentinus. VIII, 28. Christum non carnem deposuisse de coelo, sed ex elementis mundi accepisse docebat Apelles, eamque mundo reddidisse, cum sine carne resurgens ascendit in coelum. VIII, 30. Quid de carne Christi sentirent Priscillianistae. VIII, 668. Christum non resurrexisse, sed resurrecturum dicunt Ebionaei. VIII, 27. In Christo humanam formam in divinam substantiam esse commutandam, quidam censuerunt. VIII, 708. Christum in carne contempsit Porphyrius. VII, 301. Quid de Christo sentiant Pelagiani. X, 609. Haereticorum error de Christo tribus generibus terminatur. III, 1332, 1666. De Christo quid credendum. X, 1034. Christus quid erat ante incarnationem. V, 1095.
Christi duplex adventus. IV, 117, 1235; V, 202. Christi adventus in mundum, ratione carnis intelligendus. V, 939. Christum ut hominem tota Trinitas fecit. VI, 251. Christi Incarnatio opus est totius Trinitatis. V, 1096. Christus cur ad nos venit. V, 945; VI, 668. Praecipua causa adventus Christi, caritatis commendatio. VI, 314. Christo nulla fuit causa veniendi, nisi peccatores salvos acere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla est medicinae causa. V, 945. Christus venit, ut salutem hominis procuraret. IV, 1089. Quia cecidit Adam, ideo descendit Christus. IV, 1598. Si tu, o homo, non dimitteres Deum, non fieret pro te Deus homo. IV, 372. Deus factus est homo, ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum. IV, 1741. Christum de coelo ad terram non merita nostra bona, sed peccata duxerunt. V, 944, 1074. Non liberaretur humanum genus, nisi sermo Dei dignaretur esse humanus. V, 939. Si ille non esset homo, non liberaretur homo. IV, 766. Christus non quaereret quem fecerat, nisi fieret ipse quod fecerat. III, 1622. Christus factus est homo, ne periret homo. V, 174. Nisi venisset filius hominis, periisset homo. V, 895. De Christi in carne ad nos adventu pulchra. I, 701, 746.
Christus naturam humanam assumpsit, ut doceret id esse homini colendum, quod ab omni creatura intellectuali colendum est. III, 170. Nullomodo beneficentius generi humano consultum est, quam cum ipsa sapientia Dei totum hominem suscepit. III, 134. Christus factus est particeps mortalitatis nostrae, ut efficeremur participes divinitatis ipsius. IV, 1546, 1785. Christus venit hominibus magisterium et adjutorium. II, 521. Christus nobis per mortale corpus apparuit, quia nos humilitate Filii Dei sanari oportebat. II, 946. Quantum locum habeat homo in operibus Dei, videt ex Filii Dei incarnatione. VI, 297. Christus carnem suscepit, ne homo carnalibus inhaereret. II, 1057. Homo factus est, ut nos deos faceret. V, 1012. Nostram naturam suscepit, ut de ipsa quam deceperat, diabolus vinceretur. VI, 291.
Christi generatio et nativitas duplex, utraque mirabilis. V, 260, 773, 1007, 1015, 1017, 1019, 1073, 1655, 1659, 1661, 1675, 1676. Christus quomodo incarnatus. V, 1061. Christi incarnatio quam miranda. V, 1011. Est ineffabilis. VI, 249. Forma servi accessit, non forma Dei discessit. V, 990. Verbum non recessit a Patre. V, 1097. Christus hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. V, 940. Christi missio, ejus exinanitio. III, 1615. Christus exinanivit se apud homines, occultans quod erat, et demonstrans quod factum erat. V, 1003. Christus vadit latendo, venit apparendo, manet regendo. III, 1815. Homo in Christo non sic susceptus est a Sapientia Dei, quomodo et alii homines ab ea sapientes fiunt. VI, 301. Homo sic susceptus est a Verbo, ut simul cum eo Deus fieret. IV, 73. Christus sic homo factus est, ut non destiterit esse Deus. III, 1621; V, 999, 1203, 1205. Ipse homo Christus numquam ita fuit homo, ut non esset unigenitus Dei Filius, propter unigenitum Verbum. X, 1137. Christus, Deus de Deo, lumen de lumine. III, 1635. Christus verus Filius Dei cur dictus sit. V, 774. Filius Dei aequalis Deo. V, 691. Filius Dei unicus. V, 1061, 1068, [Col. 0145] Quomodo Dei Patris unicus. V, 769. Christus secundum formam Dei est invisibilis perinde ac Deus Pater. IV, 1789.
Christus verus et verax Filius Dei et hominis. VIII, 211, 216, 222. Christus et Dei Filius semper natura, et hominis filius qui ex tempore assumptus est, gratia. VIII, 688, 702. Christus Filius Dei natura, non gratia; verus, non adoptatus. V, 990. Christus nusquam Scripturarum dicitur Filius Dei adoptione. VIII, 581. Refelluntur qui dicunt, Qui filius est hominis, factus est Filius Dei; qui vero Filius est Dei, non est factus filius hominis. V, 999.
Christus verbum et homo. III, 1737. Deus et homo. IV, 528; V, 229, 196, 547, 573, 685, 1149, 1279, 1398, 1495. Christus est Deus, anima rationalis, et caro. III, 1836; IV, 1084; VIII, 690. Sicut unus homo, anima et caro; ita unus Christus, Deus et homo. V, 940, 997. Christus non semi-Deus quasi parte Dei, Deus, et parte hominis, homo; sed totus Deus et totus homo. V, 1332. Verus Deus et verus homo. VI, 300, 459; VIII, 211. Christus Deus latens in carne. V, 1330. Deus et homo non duo sed unus est Christus. III, 1737, 1739, 1836; X, 144. In Christo gemina substantia, divina et humana, utrumque non duo, sed unus est Christus. III, 1836; V, 727.
Christus in unitatem personae suae accepit visibilem hominis formam. VIII, 756, 757. Deus non pars personae Christi. VIII, 765. In unitate personae ita Christus copulavit Dei hominisque naturam, ut et solita sublimaret insolitis, et insolita solitis temperaret. II, 519. Idem Deus qui homo, non confusione naturae, sed unitate personae. V, 999. Christus Deus simul et homo in unitate personae. VI, 249. Unam facit Dominus cum servo personam. V, 436. Unica in Christo persona. II, 543; III, 1553, 1617, 1817; V, 568; VIII, 688; X, 1034. Non duo Christi sunt, nec duo Filii Dei. V, 1341. Christus filius hominis erat in coelo, etiam quando in terra loquebatur. III, 1617; V, 436, 1340. Christus ob personae unitatem, et in coelo manebat et ambulabat in terra. X, 144. In Christo sunt duae substantiae, Deus et homo; sed una persona, ut Trinitas maneat, non accedente homine quaternitas fiat. V, 728, 999, 1205. In Christo distinguenda forma servi, non separanda aut alienanda, et in aliam personam constituenda. V, 309. In Christo propter unitatem personae quaelibet natura vocabulum alteri impertit, et divina humanae et humana divinae. VIII, 257. Dicitur de coelo descendisse filius hominis, et crucifixus Filius Dei. VIII, 789, 790. De eodem Christo praedicantur diversa, ob diversas naturas hypostaseos. VIII, 840.
Christus geminae gigas substantiae, secundum quid obediens, secundum quid aequalis Deo. VIII, 689. Christus Patre minor et aequalis. VI, 250. Christus et unigenitus et primogenitus, quomodo. VIII, 581, 583. Christum non secundum susceptionem hominis, sed secundum divinitatis excellentiam primogenitum intelligi volebant Manichaei. VIII, 473, 382. Christus propter formam Dei, dicitur principium, primogenitus, dominus gloriae; propter formam servi, sponsus procedens de thalamo, caput corporis Ecclesiae, etc. VIII, 835. Christo ut homini Deus et Pater est et Dominus. VIII, 691. Ipsi Deus Pater formae Dei, Dominus formae servi. IV, 1785. In Christo plenitudo divinitatis corporaliter, quomodo. II, 846; III, 459. Quo discrimine habitet divinitas in Christo, et in membris ejus. II, 846. In Christo nec divinitas in creaturam, nec creatura in divinitatem mutata est. VIII, 829. Christum Dei Filium eumdem esse filium hominis incarnatione. V, 1000. Quomodo Christum filium hominis credere debemus. VIII, 223.
Christus ut homo ejus est naturae, cujus et nos. V, 941. Christus eo ipse quo factus est filius hominis, qui distat a nobis. V, 680. Christus accessit ad id quod non erat, non amisit quod erat. V, 680, 685. Christi participatio in inferiora nostra, et participatio nostra in illius superiora, dissimilis. X, 174. Aliud in Christo stabile, aliud transitorium. IV, 1449. Priora Christi, ejus divinitas; posteriora, humanitas. IV, 1609. Christus unigenitus Dei non de nihilo factus. X, 1481. Christus quomodo Creator, quomodo creatus. II, 835. Christus immutabilis quantum ad Verbum. V, 689. Filius Dei non est mutatus per incarnationem. V, 105, 308. Christus sine sui mutatione homo factus. VI, 339, 345. Christus ideo est nostra firmitas, quia eum nostra non mutavit infirmitas. V, 106.
Christus perfectus homo. II, 833. Christus suscepit plenum hominem. V, 436. Totum hominem. V, 1124; VI, 186, 302, 355; VII, 305. Per spiritum, animam; et per animam, corpus suscepit. VI, 300. Christus habuit animam. VI, 302; et mentem hominis. VI, 301. Neque Christus aut non habuit animam, aut non habuit rationalem. II, 542. Christus si solam suscepisset animam, membra ejus non essent nisi animae nostrae. V, 878. An anima ejus ex Adamo propagata, an creata. II, 717. V. supra. Christi anima non obnoxia peccato originis. II, 866.
[Col. 0146] Christi caro vehiculum quo processit ad nos et levavit ad Patrem. V, 675. Item vestis est jumentum, templum. V, 675. Christi vera caro, et ex Maria suscepta. V, 1619. Christi caro vera, quia non caro peccati, sed similitudo carnis peccati. V, 844. Christum negantes verum corpus habuisse, sed oculis visum esse quod non erat, refelluntur. V, 477. Christum habere veram carnem, contra Manichaeos et Priscillianistas. V, 1122, 1125. Propter Verbum, Patri cara est Verbi caro. III, 1923. Christus habuit verum corpus. VI, 14, 300. Christi caro, vulnera, et cicatrices verae. VIII, 250, 251, 340. Omnes conditionis humanae affectus non simulavit, sed plane exhibuit; non conditionis necessitate, sed magisterii voluntate. VIII, 484. Imbecillitatem nostram suscepit Filius Dei. VI, 296. Christus humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem ac mortem carnis, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. IV, 1111, 1208; VI, 94, 95; VII, 414. Christi infirmitas fuit ex potestate. VII, 415. Christus esuriebat, et sitiebat, quia dignabatur, non quia cogebatur. V, 968. Somnus, cibus, et affectus humani, in Christo naturam humanam probant assumptam, non consumptam. II, 519. Christus communicavit nobiscum mala nostra, nobis daturus bona sua. V, 680. Contra Apollinaristas ostenditur habuisse Christum omnia hominis, praeter peccatum. IV, 218.
Christi conceptio non habet exemplum. II, 707. Christus natus est de Spiritu sancto, non ut de Patre, sed de Maria ut de matre. VI, 251. Christus sine concupiscentia conceptus. II, 844; III, 422. Christum non concupiscentia, sed gratia mater concepit. V, 823. Christi caro de nostra massa, non ex nodo concupiscentiae hominis et feminae. V, 928. Christus factus ex muliere, nullo interveniente concubitu. III, 405. Fide matris conceptus. VI, 249. Christum virgo non carnaliter concupiscendo, sed spiritaliter credendo concepit. IV, 826. Quomodo in utero matris fuit et in coelis. VI, 27. Christus in hunc mundum ad nuptias venit. III, 1452. Christi nuptiae ad quas Judaei et gentiles invitari. V, 559, 1662. Christus natus est mortalis, ut mortem auferret. V, 1113. Mortalitatem suscepit, ut daret immortalitatem. V, 688. Christus venit in carne, carnis vitia mundaturus. V, 1019. Christus induit se morte in virginitate matris, induet se vita in aequalitate Patris. IV, 1942. Christus venit suscipere mortem nostram, promittere vitam suam. IV, 1942. Ad hoc venit, ut mortem crucis subiret. IV, 857. De nostro mortuus, de suo mori non potuit. V, 710. Sacerdos noster a nobis accepit quod pro nobis offerret. IV, 1701. Accepit ex te, unde moreretur pro te. IV, 1942. Accepit mortem de nostro, ut nobis daret vitam de suo. V, 688, 1110. Quia passurus venit, occultus venit. IV, 567. Christus venit non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores. IV, 1198. Venit Christus, ut resurgant animae ab iniquitate, corpora a corruptione. III, 1586. Christus ad hoc venit, ut crederes Deo. IV, 1898. Et ut post vitam fidei, conferret vitam aeternam. III, 1727. In Christi carne poena sine culpa, ut et culpa sanaretur et poena. V, 1374. Christus suscipiendo poenam, et non culpam, et culpam delevit et poenam. V, 934, 1343.
Christus suscepit iniquitatem nostram, sed ferendam et sanandam, non autem habendam. V, 1331. Carnem assumpsit, non iniquitatem carnis; assumpsit carnem mundam, mundatricem. IV, 1850. Carnem assumpsit de utero Virginis, ut mundam offerret pro immundis. IV, 1953. Christus de Virginis corpore non suscepit quod sanaret, sed unde sanaret. V, 1341.
Christi caro per psalterium et citharam significatur. IV, 672. Christi caro cilicium appellatur, propter similitudinem carnis peccati. IV, 335. Christi caro, saccus. IV, 852, 1854. Lucerna sapientiae dicitur. IV, 1793. Christi caro, tabernaculum, et sponsa Verbi. IV, 1163.
Christum a peccatis non liberum fuisse, Juliani calumnia contra Catholicos. X, 561; 559. In Christo natura humana sine peccato propter unionem. VIII, 688. Christus de humana carne contagia nulla passus est. VIII, 720, 744. Christus sic ad terrena contagia descendit, ut nullum habuerit peccatum, etiam ex Arianorum confessione. VIII, 761. Christus sine peccato conceptus, ut solveret peccatum. V, 817. Sine peccato natus, quia sine libidine conceptus. V, 442, 785, 823, 832. Christi nullum peccatum, nec originis nec propriae iniquitatis. V, 824, 928. Christus peccatum originale non traxit. X, 1553. Christus solus sine peccato originali. X, 1416. Quomodo fuerit alienus a peccato originis. IV, 591. Christus solus sine peccato natus. X, 142, 253, 1085. Solus potuit ita nasci, ut ei non opus esset renasci. VI, 255. Christus solus in carne sine peccato et ignorantia. VI, 60. Solus Christus sine peccato in hac vita. III, 733, 867, 1696, 1697, 1847; X, 184. Quare. X, 815. Christus peccatum etiam major fecisset, si parvulus habuisset. X, 815. In Christo natura humana impeccabilis, X, 934.
[Col. 0147] Christi carnem caeterorum carni coaequare, blasphemia est. X, 1375. Coaequant Pelagiani. X, 1418, 1429. Christi carnem caeterorumque nascentium ejusdem putat Julianus esse puritatis. X, 813. Christo libidinem conatur Julianus inferre. X, 1371, 1375. Christi nativitas de carne in quo nostrae similis et dissimilis. X, 174. Christi caro non a natura atque substantia carnis nostrae, sed a vitii communione distinguitur. X, 1587, 1588, 1608. Christus non sumpsit carnem peccati, quamvis de materna carne peccati. X, 174. Christus quia non de carnis concupiscentia natus, non habuit carnem peccati. X, 1590. Veritas membrorum in Christo, non cupiditas peccatorum. X, 1370. Christus in carnem suam peccatum non transtulit, sed mortem. X, 145. Christus mortalitatem de matris mortalitate traxit, non vero peccatum. X, 814. Christi caro senescendo, ad mortem etiam ventura fuisse videtur. X, 180.
Christus non habuit cupiditatem vitiorum. X, 1366, 1369. Christus concupiscentiam non habuit, ac per hoc peccatum sicut non fecit, ita nec concupivit. X, 1390. Christus non per concupiscentiam natus nulla concupivit illicita. X, 1373, 1374. Christus non ideo debuit habere concupiscentiam, quia se imitandum proposuit. X, 1338, 1390. Exempli rationem non tolli in Christo, etiamsi non habuerit concupiscentiam communem nobiscum. X, 815. Concupiscentiam carnis Christus si habuisset, non eam sanasset in nobis. X, 816. Qui in Christo negant concupiscentiam, non propterea conveniunt cum Apollinaristis. X, 814. Christus solus concupiscentiam non habuit. X, 562. In Christo concupiscentiam diabolus non invenit. X, 1341, 1366, 1384, 1387. In carnem Christi cur non transierit concupiscentia. X. 814. Carnis sensus in Christo fuerunt, non concupiscentia. X, 1367.
Christi caro non caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat. VI, 64. Christi corpus non caro peccati, sed similitudo carnis peccati. III, 422; V, 179, 744, 844. Christus solus habuit similitudinem carnis peccati, quae non esset caro peccati. X, 1384, 1385. Christi caro quomodo in similitudinem carnis peccati. VIII, 297; X, 813. Similitudo carnis peccati, in qua Christus venit ad nos, dicta est peccatum. VIII, 744. Christus sine peccato, factus tamen peccatum. VI, 252. Quo sensu. V, 825, 845; X, 599. Quomodo appellatus peccatum. X, 403. Quomodo peccata et delicta habere dicatur, qui peccatum non fecit. IV, 172, 400; V, 1607. Christus fuit delictorum susceptor, non commissor. IV, 849. Delicta nostra sua delicta fecit, ut justitiam suam nostram justitiam faceret. IV, 172. Christus solus in hominibus verum dicere potuit homo Deus: Si invenistis in me peccatum, dicite. IV, 590. In Christo integritas sine peccato, redditio sine debito, flagellum sine merito. IV, 463. Non solveret a vinculis nisi liber a vinculis. IV, 1850. Christus quomodo missus ut de peccato damnaret peccatum. V, 745, 823. Per solum Christum diluitur originale peccatum. VI, 255. Et alia originali peccato addita. VI, 256. Quod Christus ut homo aliquid sit amplius quam caeteri homines. IV, 217.
Christi humana natura non ante esse coepit, quam a Dei Filio susciperetur. VI, 252. 301. In Christo homo qui assumptus est, non prius creatus ut post assumeretur, sed in ipsa assumptione creatus est. VIII, 688. Christus non fuit prius Filius hominis et postea Filius Dei, sed ipsa susceptione factus est. V, 941. Christus Dei filius suscepit totum hominem non antea se promerentem, sed omnino gratis. V, 941. Pelagiana haeresis eo ducit, ut putetur Christus voluntatis suae virtute meruisse, ut a Verbo Dei susciperetur. X, 1386. Christus praeclarissimum praedestinationis lumen. X, 982. Summum gratiae exemplum. VII, 308.
Christus praedestinatus. III, 1907; X, 982. Quisquis Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. III, 1907. Quod in unitatem personae unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae. III, 1828. Ad personam unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet natura humana. III, 1844. Christus ut susciperetur non meruit. VI, 250. Non ex meritis, sed ex gratia homo Christus est ab initio suo Dei Filius. X, 1157, 1158. Ex Pelagiano dogmate quae sequatur impietas contra gratiam Christo propriam. X, 1137. Christo gratia quodam modo fuit naturalis. VI, 252. Per eam factum est ut nullum posset habere peccatum. VI, 250. Hanc gratiam insinuat modus, quo natus est Christus de Spiritu sancto. VI, 251, 252.
Christus ex Adami semine, non seminali ratione procreatus: in eo cum caeteris non peccavit. X, 1401. Christus an et quomodo in lumbis Abrahae. III, 424. Christus ex carne Abrahae non fervorem vulneris, sed materiam traxit medicaminis. III, 424. Si Christus in Abrahamo secundum animam fuisset, non potuisset non decimari. III, 425. Christus non decimatus in Abrahamo, quomodo. X, 1552.
Christus homo dominicus. VI, 26, 42. Christus homo coelestis. VI, 409. Etiam secundum carnem. X, 1602. Christi divinitas [Col. 0148] opponitur Romuli divinitati. VII, 757, 759. Christum Deum esse, et miracula et prophetiae in illo impletae persuadent. VII, 757, 759. Christum Deum esse persuadet confessio constans martyrum. VII, 676, 758. Not. Christum esse Deum intellexit mulier, quae ab eo peccata sibi posse dimitti credidit. V, 599. Christi latentem divinitatem prodere, divina quae gessit. V, 700. Christus Deum se esse probat. III, 1812. Christus hoc agit dictis et factis, ut Deus et homo credatur. III, 1622. Christus numquam a Verbo separatus. III, 1817. Numquam desertus. IV, 79. Nec passionis humilitate a Verbo depositus. IV, 74. Anima Christi numquam separata a Verbo. III, 1738. Christus dictus etiam sola caro, et sola anima. III, 1739, 1740, 1836. In Christo suscepta est et Ecclesia a Verbo. IV, 77.
Christus secundum quod Filius Dei non habet genus in terra. VIII, 239. Christi origo carnalis ex justis et peccatoribus. III, 769. Christus de regia stirpe et de sacerdotali. III, 809 1072. Christus quomodo filius Abraham et David. V, 337. Christus Filius Dei et Filius David. VIII, 468, 469. Christus filius David. III, 1742. Filius est et Dominus David. V, 343. Christus se filium David non negat. V, 572. Christus tamquam ex utero genitus est a David. IV, 1459. Christum ex semine David esse secundum carnem, omnium librorum atque linguarum clamat auctoritas contra Manichaeos. VIII, 248, 249. Christus filius David merito appellaretur, etiamsi Maria ex David nullam originem duceret. III, 1072. Quaestio Judaeis facta de Christo. V, 572. De Christo quid credendum. V, 1073, 1149. Christus non se negat filium Joseph. V, 342, 343. Generationes ab Abraham usque ad Christum. V, 337.
Christi generationem aliter Matthaeus, aliter Lucas recensuit, quare. VI, 49; VIII, 214. Christi progeneratores alios Matthaeus, alios Lucas commemorando non mentiuntur. V, 350; VIII, 216. Christi generationes cur Matthaeus descendens numerat, Lucas ascendens. V, 351. Quare per Joseph numerantur, non per Mariam. V, 342, 350; VIII, 470; X, 810. De quadragenario numero in generationibus Domini. V, 352. Christi generationes cur LXXVII numerat Lucas. V, 353. In Christi generatione cur recenseantur peccatores. VIII, 440. Christus quare de tribu Levi nasci noluit. VI, 50.
Christi duae nativitates. III, 1488, 1648. Christus antequam nasceretur, et ante omnia tempora erat. IV, 1186, 1187. Non in forma Dei, sed in forma servi natus est ex femina. VIII, 217, 218. Cur nasci de femina voluit. V, 105, 334, 1007; VI, 141, 186. Christus voluntate natus, misericordia mortuus. IV, 1241. Christus sibi fecit matrem de qua nasceretur. IV, 958. Christi ex Virgine nativitas. VI, 643. Christus cur partum Virginis elegit. VIII, 440. Hominem Deum ex Virgine nasci decuit. VI, 174. Christus Virginis filius et Virginum sponsus. V, 1018; VI, 397. Nobilitas fuit nascentis in virginitate parientis, et nobilitas parientis in divinitate nascentis. V, 1029. Quare Christus ex Maria carnem sumere voluit. III, 405. Christus non ideo ex Maria virgine natus, quod aliter in vera carne exsistere non posset. VIII, 483, 488.
Christus natus est illaesa matris virginitate. V, 999, 1004, 1005, 1011, 1068, 1075. Incorrupta illius integritate. VI, 186, 249. Per clausa ostia natus est. V, 1074, 1157. In exitu Christi per virginea inviolatae matris viscera, introitu per clausa ostia, tota ratio facti est potentia facientis. II, 519. Christus sine peccato natus, quia non per concupiscentiam natus. X, 1384, 1385. Christi nativitas carnalis ideo secundum Ambrosium expers delicti, quia non est de commixtione sexus utriusque. X, 444, 1389. Christus solus ex solo utero genitus. IV, 1459. Christus in solitudine natus est, quia solus ex Virgine natus. IV, 1845. Christi nativitas prodigiis plena. VI, 663; VII, 314. Signa in Christi nativitate. VI, 643. Christus quo tempore natus. VII, 109, 608. Quo die, quo Consule natus est, constabat tempore Augustini. III, 1592. Quot anni a nativitate aut a resurrectione ejus numerabantur. II, 911. Christus hic diem habet natalem ut homo, non ut Deus. V, 1302. Christus natus est octavo Kalendas Januarias. III, 629; VIII, 894; IX, 572. Christus conceptus est et mortuus circa octavum Kal. Aprilis. III, 629; VIII, 894. Christus natus est quando dies jam incipiunt crescere, Joannes vero cum incipiunt minui: quo mysterio. IV, 1735. Christus ante Joannem factus, id est Joanni antepositus. V, 1678. Christi natalis diei cum opere Christi congruentia. V, 1000, 1007, 1013, 1015. Christi et Joannis natalis cur celebretur, non vero aliorum. V, 1301, 1313. Christus quî nascatur in nobis. V, 1659.
Christus cur post tam longa tempora venerit. X, 973, 974. Christus cur non ante venerit. III, 1638. Quare non in principio peccati hominis venit. VI, 28. Venit vero in juventute et in senectute mundi. I, 626; V, 504. Sexta aetate humani generis. VI, 55. Quare venit post datam Legem. [Col. 0149] V, 28. Christus tunc hominibus apparere voluit, et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat, et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri. II, 374.
Christus cur infans natus est et imbecillis, cum expers esset peccati. X, 149. Christus Deus nostri causa infans. V, 108, 1020. Mira in Christo infante dissidentium attributorum convenientia. V, 997, 1001. In Christo infante nec ignorantia nec animi infirmitas. X, 180.
Christi patria, populus Judaeorum. III, 1524, 1526. Et nos ipsi. III, 1526. Christus in Judaea natus, sed non soli Judaeae. IV, 1243. Christus condens Sion et nascens in Sion. IV, 1846. Christus natus, in se Judaeos et gentes mox copulat. V, 1026. Quomodo Christus non receptus a suis. V, 1503. Christo nato omnis fidelium gradus attestatur. V, 1019, 1657, 1659. Christus natus Magis manifestatur. V, 1663. Judaeis et gentibus. V, 1668. Christi pulchritudo. IV, 495.
Christi praesepe securitatem veniae peccatorum, et oblivionem curarum malae conscientiae generat. III, 881. Christus et parvus magnus est. IV, 1230. Magnitudo illius ante dies, ultra dies, sine die. IV, 1230. Christus miracula omnia fecit, etiam antequam natus homo. IV, 1150.
Christi paupertas summa. IV, 844. Christus pauper nasci voluit. III, 696. Christus cur egenus factus est. V, 243, 916, 1129, 1591. Christus implere venit pauperes, qui pauper effectus est. IV, 455. Dignatus est indigere, ut posset operis mercedem reddere. V, 968. Christus egere voluit propter te, ut haberes ubi seminares terrena quae dedit, et meteres vitam aeternam. V, 91. Christi paupertas, divitiae nostrae sunt: quomodo infirmitas, et stultum ipsius, et mortalitas, est fortitudo, sapientia et immortalitas nostra. IV, 454. Christus pauper et dives, quomodo. V, 115, 215, 685. Christi divitiae quae? IV, 844.
Christi humilitas in incarnatione commendata. IV, 302. Humilitas Christi. III, 1390, 1681, 1787. Christi humilitas explicari non potest, nedum ejus divinitas. III, 1402. Christus vermis propter humilitatem carnis, fortassis etiam propter Virginis partum. II, 385. Christi humiliatio non potuit nisi alta esse. IV, 1735. Christus ita humiliavit semetipsum, ut minor videri non potuerit. III, 1903. Seponit divinitatem, dum occultat quod suum erat, apparet quod acceperat. V, 488. Humilia quae de Christo narrantur, ad carnem ejus pertinent; sublimia ad divinitatem. III, 1662. Christi humiliatio misericordia est, non impotentia. IV, 1239. Exinanivit se sumendo quod non erat, non perdendo quod erat. V, 573. In ea carne parvus exiit, in qua resuscitatus per clausa ostia magnus intravit. V, 1074, 1157. Cur tanta humilitate ad nos venerit Christus. VII, 221. Propter magnum superbiae peccatum Deus humilis venit: haec causa, hoc peccatum magnum, iste ingens morbus, animarum omnipotentem medicum de coelo deduxit. IV, 163, 302. Christus incarnatus est, ut humilitatis viam doceret. V, 1321. Christus humilis via, Christus excelsus et Deus, veritas et vita. V, 778. Christus humilis apparuit, ut eum caperemus. IV, 1239. Verbum Dei panis Angelorum lactescit incarnatione, ut ad parvulos perveniat. IV, 303, 1710. Christus idem Angelorum in coelis, et hominum in praesepio cibus. V, 1016. Christus treator Angelorum factus est homo, ut panem Angelorum manducaret homo. V, 1016. Christus in praesepio, fidelium cibaria jumentorum. V, 1008. Cibus cui capiendo invalidi eramus, missus est carni, et Verbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret Dei sapientia. I, 745, 1286. Christus nisi esset humilis, nec manducaretur nec biberetur. IV, 303. Humilitas, caro et crucifixio Christi, lac est quod sufficit parvulis. IV, 1615. Christus humilitate altitudinem praecedere voluit. III, 1624. In Christum humilem qui non offendit, non formidabit excelsum. III, 2000. Christus latuit, ut infirmitate praeberet exemplum. III, 1622. Christus exemplum magnum humilitatis nobis praebuit. III, 1631. Signum Christi est humilitas ejus: noluit stellam esse in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. III, 1396. Christi humilitatem qui respuit, superbus est, et longe a sanitate. V, 687.
Christus non solum loquendo, sed etiam nascendo magister exstitit. VIII, 440. In se nos discere voluit quid in hac vita contemnendum, quid in altera sperandum esset. II, 543, 549, 550, 551. Christi ortu justitia nobis allata. V, 1005, 1013.
Christi circumcisio die octavo facta, ut ejus resurrectionem significaret. II, 680. Prophetia de Christo non occidendo in infantia. III, 629, 652. Christus in Aegyptum portatus, factis jam loquebatur membris suis, ut persequentes se inimicos fugerent. V, 1034. Christi sapientiam in annis duodecim seniores mirabantur. III, 422. Christus ut esset parentibus subditus, non divinae majestatis fuit, sed aetatis humanae. VIII, 786, 787. Christi obedientia opposita inobedientiae Adae. VII, 423. Vita Christi compendio descripta. III, 135. Christus quare voluit baptizari. III, 1411, 1415, 1418; V, 1322; VI, 255; IX, 77, 182, 290. Cur baptizari [Col. 0150] voluit, qui sordes non habuit. IV, 1164. Suscepit commendanda medicamenta, non vulnera. V, 1335. Cur sacramenta veteris legis suscepit. V, 1048. Baptizatus est, ut congrueret poenitentibus. X, 1376. Ut humilitatis viam doceret. V, 1321. Dum baptizari voluit, humilitatem suam altius commendavit. II, 843. Cur non solus baptizatus a Joanne. IX, 238. Christum annorum fere XXX baptizatum fuisse, auctoritate evangelica retinetur. III, 55. Quare Christus neminem baptizavit. III, 1305. Christus baptizat omnes, quos ministri ejus baptizant. III, 1417.
Christus cur quadraginta diebus jejunavit. V, 1211. Cur esuriens non fecit panem de lapide. IV, 1164. Sicut in nuptiis vinum de aqua. V, 686. Christi esuries et sitis, nostra bona opera et populorum fidem respiciebat. IV, 336, 736, 851. Christus cur se a diabolo tentari permisit. V, 685. Christus quando a satana tentari voluit, nos transfiguravit in se. IV, 724. Christi tentatio, nostra doctrina est. IV, 1149. Tentatus est, ut suos doceret resistere tentatori. V, 685. Christi tentatio tripartita est, propter tria vitiorum genera, voluptatem carnis, superbiam et curiositatem. IV, 116. Christi mysterium in veteri Testamento revelatum. V, 1377.
Christus hîc non bonis potitus, sed mala perpessus. V, 134. Christus calceatus fuit. V, 608. Christus tentans Philippum. V, 28. Christum quidam putantes in aliquo mentitum, neque eventura esse quae minatus est impiis. V, 478. Unde nata haec opinio. V, 478. V. Filius Dei, Verbum. Christus in loco Joann. VII a mendacio vindicatus. V, 737, 740, 741. Testimonium etiam de seipso quam verum sit. V, 713. Christus interpellatus ut fratri jubeat hereditatem partiri, cur facere renuit. V, 1592. Christus divisor hereditatis esse nolens, quid doceat. V, 606. Christus Jesus transiens interpellatur, et sanat. V, 545. Christum Jesum transire quid sit. V, 544, 547, 1531.
Christi miracula. VII, 608. Alia sunt ei communia cum aliis: at proprium ipsi fuit nasci de Virgine, a mortuis resurgere, in coelum ascendere. II, 522. Christum magicis artibus fecisse quae fecit, calumniantur infideles. V, 256, 447. Christi facta etiam aliquid significabant, quasi verba. V, 486. Aliquid aliud quam quod prae se ferebant. V, 592. Christi facta, quae verba sint. V, 582. Christus lectoris officio functus. X, 140.
Christi actionum quarumque scopus. V, 1615. Christus in omnibus quae fecit, nos admonet quemadmodum hic vivamus. V, 475. Quod agit Christus, venit ad nos; et quod agimus propter illum, redit ad nos. V, 1475. Quid fecerit Christus ut hominem laborantem sanaret. V, 543. Cur primum elegit pauperes et idiotas, non divites, non oratores, etc. V, 537. Christus totus et Apostolis innotuit, et nobis: sed nec ab eis, nec a nobis totus est visus. V, 660. Quomodo nos invicem adjuvent visa nostra. V, 660. Christus tributum solvens, mortem indebitam se soluturum praesignabat. V, 845. Christus Judaeos terrendo revocavit ad misericordiam erga mulierem in adulterio deprehensam. II, 657, 658. Christus cum se abscondit, infirmitati nostrae consuluit, non suae potestati derogavit. III, 1774. Christus non mortuum flebat, sed mortem quam sibi homo peccando comparavit. V, 938.
Christi in monte oratio. V, 475. Christus orat pro nobis, ut sacerdos noster; orat in nobis, ut caput nostrum; oratur a nobis, ut Deus noster. IV, 1081. Christus ex quo homo, ex hoc et infirmus; ex quo infirmus, ex hoc et orans. IV, 216. Christus ut Deus Verbum, non habet ad quem, aut quare orat. IV, 216, 337. Christus orat, et dat quod orat. V, 1083. Oravit Christus pro omnibus quos redemit, sive tunc viventes, sive postea futuros. III, 1917, 1919. Ad hoc oravit, ut doceret orare; ad hoc passus est, ut doceret pati; ad hoc resurrexit, ut doceret sperare resurrectionem. IV, 665. Christi oratio, nostrae est infirmitatis indicium. IV, 79. Discipulorum est aedificatio. III, 1902.
Christus passurus Pascha celebravit ea vespera, qua incipiebat primus dies azymorum. II, 993. Christi pedes discipulorum lavantis, humilitas quanta. III, 1787. Quotidie lavat Christus pedes nobis. III, 1789, 1790, 1794. Christus etiam ante mortem, carnem suam mutavit in quod voluit. V, 1618. Christi perturbatio, cum Judas exiturus esset, quid significat. III, 1799. Christus propinquante hora passionis, potestate turbatus est. III, 1797, 1799. Turbatus est, quia voluit. III, 1755. In illius potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. III, 1755. Christus pro nobis turbatus est. III, 1798, 1799. Turbatus est, ne nos desperemus. V, 1399. Quantum bonum sperare debemus de participatione divinitatis Christi, cujus nos et perturbatio tranquillat et infirmitas firmat. III, 1798. In Christo turbatur nostra infirmitas. III, 1799. Christus in se transtulit membra sua, et eorum affectum suscepit. III, 1769, 1799. Christus cum tristis fuit, membra sua infirma in se figuravit. IV, 481, 1208, 1368: V, 193, 1398. Christus loquitur ut peccator, [Col. 0151] sed in persona membrorum suorum. III, 422. Christi fuit tristitia vera, sed voluntate, sicut ipsa caro, suscepta. IV, 1208. Christo unde tristitiae causa. IV, 858. Christus moriturus ex eo quod nostrum habebat, non in se, sed in nobis pavebat. IV, 230. Humana voluntas in Christo mortem refugiens. V, 1513. Christus sanguinem sudans de toto corpore, quid significet. IV, 1817.
Christi traditio, et a Juda, et a Deo. V, 1383. Quod Judas vendidit, Judaeus emit, Christianus acquisivit. V, 1474. Christus patienter utebatur proditore. III, 1786. Christi in Judam proditorem patientia. IV, 73, 135. Christus Judam proditorem deserens, figuratur per Davidem fugientem a facie filii Absalonis. IV, 72. Christus in Judam sperasse dicitur, quia fideles aliqui in illum sperabant. IV, 461. Christus seipsum tradidit. III, 1802. Se tradidit Judaeis, ut faceret de nescientibus voluntatem suam. III, 1931. Auctor calicis passionis suae, ipse est qui bibit. III, 1932. Christus a Patre, a se ipso, a Juda traditus est. II, 324; III, 2032; IV, 793. Christi mortem inique voluerunt impii, Deus juste permisit. IV, 745. Cur Christus percutienti maxillam, alteram non praebuit. III, 1934, 1935. Christus percutientem se punire noluit, ut nos pacem doceret. III, 1934, 1935.
Christi passio. VII, 585, 588, 591. Quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus. IV, 1711. Deus crucifixus recte dicitur de Christo. II, 746. Cum sit totus Christus Verbum anima et caro, ad totum refertur quod in sola anima tristis est, aut quod in solo homine crucifixus, aut quod in sola carne sepultus. V, 1068. Christus quando crucifixus est, defectus solis vere prodigiosus. II, 917. Christus recte dicitur mortuus, etsi divinitas ejus non moriatur. IV, 455. Christus, quia latebant oves in vepribus, ideo ad eos inveniendos non pervenit, nisi spinis passionis coronatus. V, 554. Christi manus extentae in cruce, quid significent. IV, 755.
Christus ideo crucifixus, ne quis genus aliquod mortis, quod homines ignominiosissimum arbitrantur, horreret. VI, 187. Ideo crucifixus, ut in cruce ostenderet veteris hominis nostri occasum. V, 1105. Christus cur in passione tacebat. IV, 407. Christus in crucis cathedra docens regulam pietatis. V, 1430. Insultationes sustinuit ad exemplum nostrum. IV, 353, 1152. In cruce docuit nos adversus linguas hominum esse patientes. IV, 551. Calumniae infidelium haereticorum, schismaticorum, daemonum vincuntur, cum Christus crucifixus attenditur. IV, 1578. Christo insultantium cur nutabat caput. IV, 1339. Christi longanimitas in cruce. IV, 1096. Christus noluit descendere de cruce, quia patientiam docebat. III, 1397, 1675, IV, 462, 767, 882. In cruce distulit potentiam, publicavit misericordiam. III, 1665. Vide Crux. De cruce descendere differebat Christus, ut de sepulcro resurgeret. III, 1487. Christi fortitudo te creavit, infirmitas Christi te recreavit. III, 1512.
Christus quomodo factus peccatum et maledictum. VIII, 297, 744. Christus non meruit maledictum, licet in ligno pependerit. VIII, 166. Tam non est contumelia Christi, cum Moyses eum dixit maledictum, quam non est laus Christi, cum Manichaei negant carnem habuisse mortalem. VIII, 298. Christus non merito iniquitatis, sed officio misericordiae suae passus est. VIII, 543. Christi passio non ex indigentia, sed ex misericordia. VIII, 542, 547. Christus et nasci potuit non satus, et pati non partus. VIII, 485, 486, 487, 488. Christi in passione caritas, VI, 656. Christi interfectoribus paratum ex ejus sanguine medicamentum. V, 946, 998.
Christus speciosus, sed foedus factus propter foedam sponsam, ut eam faceret pulchram. V, 582. Christus orat pro crucifixoribus suis. V, 196, 524. De Christi deformitate processit decor Ecclesiae. V, 259. Tanto carior et dulcior factus est sponsae, quanto magis deformis. V, 259. Ut animam pulchram faceret, foedus factus est. IV, 1338. Christus deformis et speciosus. V, 181. Quomodo. V, 766. Christi deformitas pulchritudo nostra est. V, 181. Christus etiam in cruce decorem habuit. IV, 495. Christus iis foedus apparuit, a quibus passus est. IV, 1681. Foeda species crucifixi parturiit pulchritudinem resurrectionis. V, 1184. Christus propterea hîc exhonoratus atque crucifixus, ut doceret nos bona hujus saeculi contemnere magis, quam diligere. II, 993. In Christo doluisse divinitatem cum caro ejus in cruce figeretur, haeresis quaedam dixit. VIII, 44. Christus ex persona membrorum dixit, Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? II, 544, 550; IV, 567, 623, 693, 882. Et ex persona martyrum. II, 550. Christus saepe ex persona Ecclesiae loquitur. II, 545. Christus in sua passione orans infirmitatem nostram portabat. II, 545; IV, 172. Christus in passione clamans non eruitur. IV, 173. Christus derelictus est non ad insipientiam nobis, sed ut sapiamus. II, 550. Christus in Ecclesia, et Ecclesia in Christo patiebatur. II, 545.
Christi latus apertum, ut omnes per illud intrent. VI, [Col. 0152] 704. Christus janua, apertum est ostium, quando latus ejus perforatum. V, 1415. Inde aqua sanguisque profluxit: in uno mundatio tua, in altero redemptio tua. V, 1415. Christi conjux Ecclesia, de latere in cruce dormientis formata. IV, 1324, 1381, 1672, 1684, 1785. Christi aperto latere effusus est sacculus pretii nostri. V, 1454, 1473. Christi latus lancea perforatum est, et manavit pretium nostrum. V, 1064. Sanguis Christi si non funderetur, orbis terrarum non redimeretur. V, 683. Christus sanguine suo delevit omne peccatum. V, 824. Fecit nobis collyrium de sanguine suo. V, 753. Sanguis et aqua exiens de latere Christi, gemina Ecclesiae sacramenta. IV, 461, 1785; VI, 689, 696. Cum botrus ille pressus est, manavit illud unde calix inebrians quam praeclarus est. IV, 649. Christi sanguis in terra, magnam vocem habet. VIII, 259.
Christi mors voluntaria. VII, 520. Spontanea. VIII, 898. Christus passus et mortuus potestate et voluntate, non necessitate. IV, 1104; V, 1083; X, 256. Et hoc est pretium nostrum, quo nos morte redimeret. X, 256. Per id quod homo erat, mortuus est Deus; et per id quod Deus erat, excitatus est homo. IV, 1711. Mors voluntate obedientiae a Christo suscepta. X, 180, 182. Si mortuus non fuisset, Christus esse non posset. V, 1121. Christus factus est pro nobis obediens. VIII, 781. In Christo aeternitas et simul mortis humilitas. III, 1775.
Christus Filius Dei in se ipso vita, quomodo mortuus sit. V, 710, 1061. Christus mortuus est, cum caro mortua est. III, 1817. Christi mortalitas unde. V, 1607. Mors illi dignatione, non conditione. V, 1110. Mortalitas carnis ex peccato hominis, etiam in Christo facta. VIII, 297. Christus mortalis non de sua substantia, sed de nostra; sic nos immortales non de nostra, sed de ipsius substantia. IV, 1906. Christi mors mortem occidit. III, 1490. Christus mortuus mortem occidit. V, 1114. Mortem suscipiendo Christus superavit. X, 198.
Christus mortuus est quando voluit. III, 1638, 1673, 1674, 1675, 1739. Et quia voluit. III, 304, 1674, 1736; V, 54. Christus passus est quod et quando voluit pati. III, 1475, 1744, 1770. Christus non debuit mori, nisi quando opportunum fuit. III, 1457. Sexta mundi aetate reformavit hominem, quem sexto die formaverat. IV, 1182. Hora Christi, tempus Christi, quomodo debet accipi. III, 1674. Tempus mortis Christi. VII, 619. Christum aetate XLVI annorum passum esse, nonnulli per errorem putarunt. III, 55. Conciliantur Evangelistae super hora, qua Christus crucifixus est. IV, 763.
Christus ex eo quod mortuus sit, an recte inferatur hominem eum fuisse. VIII, 479, 482. In Christi morte quis ponit animam, et quam animam. III, 1737. Verbum in Christi morte animam non posuit. III, 1738. Nec anima Christi seipsa posuit. III, 1738. Caro ipsa Christi quomodo posuit animam. III, 1738. Quomodo Christus ipse posuit. III, 1739.
Christi in passione cum diabolo certamen. VI, 664. Christus, justitiae veritate, non violentia potestatis diabolum vicit. VI, 255; Christus vulneratus diabolum vulneravit. IV, 1126. Christi morte quasi trophaeo suo diabolus victus est. V, 1209. Christus de cruce sua, in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde rex noster. IV, 1952.
Christus mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit. IV, 1850. Si ille non occideretur, mors non moreretur. V, 1209. Ille solus potest dicere sine causa hic se passum. IV, 1936. Sustinendo sine culpa poenam, et culpam solvit et poenam. V, 754, 1131. Nisi indebitum solveret, numquam nos a debito liberaret. V, 845. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere. IV, 1703. Christus perfectissima victima pro mundandis vitiis nostris. VIII, 901. Christus sacerdos, cum in mundo non inveniret mundum quod offerret, seipsum obtulit. IV, 1733.
Christi mors praedicta in Scripturis sacris. VII, 552, 553. Christi mors significata in benedictione Judae. VII, 520. Prophetia de Christo in crucem tollendo. III, 776. Christi mors per serpentem in deserto exaltatum figurata. X, 145. Christi mortem veram fore quomodo a Moyse assertum. VIII, 297, 298, 299. Christi passio figurata per nuditatem Noe. VII, 478. Per vaccam rufam. III, 733. Christi passio, sacrificium vespertinum. IV, 1818. Passionis Christi figura, ovis immolatio. VI, 335. Christus sacrificium sese obtulit pro omnibus sacrificiis. IV, 71. Christi passio prophetata in libro Sapientiae. VII, 554. De Christi passione agitur per totum Psal. LXIII. IV, 760. Christi passio praedicta in Psalmo dedicationis. V, 1473.
Christi passionis mysteria et partes explicantur. V, 1084. Christi passionis et resurrectionis sacramentum. V, 1104. Christi mors propter aliud, et propter aliud resurrectio. V, 1120. Christi passio, exaltatio ejus. III, 1773. Christi passio, purgatio nostra est. III, 1787. Christi passio distinctio est bonorum spiritalium atque carnalium, temporalium [Col. 0153] atque aeternorum. III, 733. Passionis Christi fructus. VI, 644, 645, 656.
Christus mortem cur suscepit. X, 1181. Christus Filius Dei crucifixus et mortuus pro nobis. V, 1069, 1074, 1089. Christi sanguis pro nostra redemptione fusus. V, 1473, 1513. Christo nec mors, nec vita nobis debebatur, V, 1110. Christi mors indebita, liberavit obnoxios morti. VIII, 1027, 1028. Unde reatum moriendi Christus accepit. III, 422. Quomodo peccato mortuus. X, 1241. Christi mors quam convenienter electa, ut in sanguine ipsius justificaremur. VIII, 1030. Christus moriendo pro impiis, etsi in tolerantia paucos, in causa tamen nullos potest habere consortes. X, 1215. Christus ideo solvere potuit moriendo peccata, quia et mortuus est, et non pro suo peccato. VII, 301.
Christi sanguine totus orbis redemptus est. IV, 177, 179, 1236. Christus emit sibi fratres sanguine suo, probavit reprobatus, redemit venditus, honoravit injuriatus, vivificavit occisus. V, 935. Christus redemit omnes captivos. IV, 1697. Apostolica sententia est et vera, quia salvator omnium hominum Christus. V, 1322. Christi sanguine redemptus non perit. V, 1253. Totum emit, qui tantum pretium dedit. IV, 1254. Secundum Petrum pro his tantum videtur passus qui sequuntur ejus vestigia. V, 1396. Christus pro omnibus passus est. V, 1396. Sanguis Christi pro servis pretium est, pro sponsa pignus. IV, 1634. Christi sanguis sic in remissionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere, quo fusus est. III, 1863. Mors Christi, remissionis peccati similitudo. VI, 256. Christum gratis mortuum esse sequitur ex haeresi Pelagiana. II, 768. Christus pro nobis mundum vicit, non armato milite, sed irrisa cruce. IV, 760. Christus nobis quotidie immolatur ipsa recordatione beneficii Salvatoris. IV, 966. Christus tunc pro uno quoque moritur, quando mortis ejus in baptismo fit particeps. X, 828. Christi sanguis volenti salus, nolenti supplicium. V, 1515. Christus ut in amorem timor converteretur, occisus est. IV, 1167. Christus mori voluit, ne mortem timeremus istam, sed illam potius unde nos liberavit per istam. IV, 831. Christus non solum verbo, sed etiam exemplo abstulit omnem timorem Martyribus. IV, 866. Postea quam Christus transiit per tribulationes, jam patet via illius transitu. IV, 720. Christus pati voluit, ut consoletur patientes. IV, 1176. Christi passione felicitatem aeternam quaerere docemur. II, 542, 548. Christi mors, pignus vitae ejus nobis donatae. V, 1468. In Christo per patientiam homo coelum acquisivit, et Deus in homine credentibus profuit. IV, 121. Plus est quod fecit, quam quod promisit Christus; incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. IV, 1942. Christus donavit impiis mortem suam, quid servat justis nisi vitam suam? IV, 1942. Venit Christus contemnendus et honorandus, confitendus et negandus, etc. III, 1660. Morte Christi seminatum est nomen ejus. IV, 453. In uno exiguo loco cecidit granum, sed multum fructum attulit. IV, 866, 1377. Christus infirmus praedicatus est nobis, ut ejus magis eligeremus opprobrium. IV, 623. Christus imitandus a nobis est, non in miraculorum potentia, sed in tolerantia passionum. IV, 1149. Christi passionum communicatio ex caritate. V, 923. Christi passiones imitandae sunt Christiano, non deliciae conquirendae. V, 275. De morte Christi cur non erubescendum. V, 1278, 1279. Christi aspectus contra morsum serpentis metaphorice in haeresim Pelagianam. X, 1138. In Christi mortis contemptum quomodo diabolus suos inducat. VIII, 900. Quare in Christi sepultura sit recordatio novi monumenti. VI, 187. Deus requiescens ab operibus suis die septimo, praenuntiare voluit diem quo erat Christus in sepultura quieturus. III, 305. Sola Christi caro jacet, et dico, Dominus noster: quia vestem intueor, vestitum adoro. V, 1062.
Christus descendit ad inferos. II, 710, 711, 715. Quare VII, 541. Christus in inferno fuit secundum animam. II, 833. Christus an descenderit ad locum poenarum. II, 834. Christus descendit usque ad ea loca ubi peccatores cruciantur. III, 481. Christus apud inferos subvenit quibusdam. V, 436. Quosdam a tormentis solvit. II, 834; III, 481. Christo ad inferos descendente, credidisse incredulos, et exinde omnes liberatos, quaedam haeresis existimat. VIII, 45. Quidam putant eos ab inferis solutos esse a Christo, qui non audierant Evangelium. II, 714. Alii Poetas et Oratores qui falsos deos ridendos monstrarunt, alii Paganos vitae laudabilis. II, 710. Quosnam ab inferis liberaverit, temerarium est definire. III, 1697. Christus inferna penetrans, et inde mortis victor ascendens, magnum mortuis miraculum fecit. IV, 1115. Quomodo Christus tribus diebus et tribus noctibus fuit in corde terrae. III, 87.
Christi resurrectio. VI, 187; VII, 584, 587, 592. Christi resurrectionem imaginariam fuisse dicunt Manichaei. VIII, 488, 489. Christi resurrectionem non in longum differri oportebat. II, 548. Nec ejus carnem resurrectioni ultimae servari. [Col. 0154] II, 554. Christus suscitavit se, et suscitavit eum Pater V, 1399. Et a Patre resuscitatus est, ut homo; et ipse se resuscitavit ut Deus. IV, 452, 666, 1442. Christus potestate mortuus est, potestate resurrexit. V, 1399. Christus in cruce patientiam, in resurrectione ostendit potentiam. VI, 665. Corpus Christi tale resurrexisse, quale positum est in monumento. VI, 304. Christi resurrectio, proprium signum, quod in ipso solo fuit. IV, 791. Unus ille resurrexit, jam non moriturus. IV, 1672. Nemo ante Christum resurrexit in aeternum. IV, 1642, 1701. Christus, totus jam Deus post resurrectionem, quî intelligatur. I, 622. Christum et per clausa ostia post resurrectionem intrasse, et per incorrupta matris membra nascendo exisse fides credit. V, 1010. Utrumque negant increduli. V, 1010. Christum e sepulcro a discipulis sublatum hodieque apud Judaeos fama est. V, 261. Vanitas militum vendens vanitatem vanitati. V, 261. Quare linteamina ejus et sudarium in monumento inventa sunt. VI, 60.
Christi resurrectio cur primo per feminas nuntiata viris. V, 266, 1108. Christus apparet Magdalenae. V, 1148, 1154. Difficultas in Christi verbis ad Magdalenam. V, 1143, 1148, 1151, 1154. Christus ad discipulos intrat per clausa ostia. V, 1157. Ab eo discipuli spiritum se videre putantes, reprehenduntur. V, 1122, 1123. Claritas in Christi corpore cum resurrexit, ab oculis discipulorum abscondita fuisse potius, quam defuisse credenda est. VII, 781. Christus jungitur discipulis in via. V, 1118. Christus in fractione panis agnoscitur. V, 1111, 1127. Christus cur corporis sui servavit cicatrices. V, 539, 645, 658, 1140; VI, 647. Cicatrices servavit in corpore, ut vulnus dubitationis sanaret in corde. IV, 1134. Christus post resurrectionem cicatrices, non vulnera demonstravit dubitantibus. II, 372. Cicatrices illae, quas Christus post resurrectionem demonstravit dubitantibus, non erant fictae. II, 372. Christus quare passus est in conspectu omnium, non vero resurrexit in conspectu omnium. II, 548. Christus post resurrectionem quomodo agnitus et non agnitus sit. II, 643. Christus recte dici potest finxisse. V, 556. Fictione figurata, non fallaci. V, 558. Christum nec falli, nec mentiri posse acriter propugnatur. V, 737. Christus post resurrectionem conversatur cum discipulis suis, ut in fide confirmentur. V, 1212. Christus cur dies quadraginta agit cum discipulis post resurrectionem. V, 1211, 1216. Christus post resurrectionem cibum ac potum sumpsit. VII, 395. Christus post resurrectionem manducavit potestate et caritate, non necessitate. V, 659, 1360. Christus post resurrectionem, esuriendi et sitiendi egestatem non habebat. III, 1806. Christi resurrectio indicavit nihil perire naturae hominis. III, 135. Christi morte resurrectionem justis praestitam esse talem, qualis in fine nobis promittitur, quidam dixerunt. II, 711. Christi nativitas et resurrectio, propria et singularia miracula ejus. VII, 314.
Christi mors et resurrectio in Abel et Seth figurata. VII. 461. Resurrectionis Christi signum concrematio vaccae rufae. III, 734. Christi resurrectionem praedixit Amos. VII, 584. Osee. VII, 584. Christi resurrectio, clarificatio Patris et Filii. III, 1903. Christi corporis una mors et resurrectio, duplici nostrae morti, ac resurrectioni corporis et animae concinit ad salutem. VIII, 889, 890, 891. Christi crux, sepultura, resurrectio, vitae Christianae figura. VI, 257. Christi resurrectio spes nostrae resurrectionis est. IV, 1700. Christi resurrectio, nos circumcidit. III, 1634; V, 1105. Christi mors nobis ad non timendum, resurrectio ad sperandum. III, 422. Christus morte et resurrectione sua docuit, quid non timeres, quid sperares. IV, 899. Christus passione sua ostendit quid sustinere pro veritate, resurrectione quid sperare in aeternitate oporteret. VII, 612. Christus nascendo conciliavit caritatem moriendo et resurgendo exclusit timorem. VIII, 89. Fidem, spem et caritatem mittere debemus in resurrectionem Christi. III, 734. Christus vivit in eis qui adversus concupiscentias pugnant. X, 866. Christi resurrectionis fides, Christianos discernit. V, 1075, 1133. Hoc est vere Christum velle interficere, nomen resurrectionis ejus exstinguere. IV, 694.
Christus cur post resurrectionem suam praesentiam suam mundo subduxerit. X, 182. Christus absentavit se corpore, ut aedifiçaretur fides. V, 1119. Ut absente carne, divinitas ipsius cogitaretur. V. 1214. Christi humanitas, in qua humano affectu haerebant, oculis discipulorum auferri debuit. V, 1238. Christus ascendit, ne discipuli remanerent in carne. V, 1212. Cur Spiritus sanctus non posset venire, nisi abeunte Christo. V, 1238. Christi resurrectio et ascensio. V, 1070. Christi duae glorificationes. V, 1222. Christi clarificatio in resurrectione et in coelum ascensione cognoscitur. III, 595. Glorificatio de victoria Christi completa est resurrectione et ascensione. V, 1209.
Christi ascensus in coelum. VI, 187. Christum cum corpore ascendisse in coelum. V, 1210. Christus unus ascendit in coelum quomodo. III, 1488; V, 570, 780, 1341; X, [Col. 0155] 144. Christus quam multis necdum ascendit. V, 1155. Christi resurrectio et cum corpore in coelum ascensio credibilis probatur. VII, 755. Et jam credita ostenditur. VII, 756. Christi ascensioni miracula multa attestata sunt. VII, 760. Christi ascensio grande salubreque miraculum. VII, 760. Christus descendit ad nos ex misericordia, ascendit ad Patrem ex justitia. V, 789. Christi Domini ascensio sic celebranda, ut cum ipso ascendamus. V, 1202. Resurrectio Domini et ascensio in coelum nostram fidem fulcit. III, 24. In Christi clarificatione peccata dissolvuntur et abolentur. III, 594. Christus ascendit in coelum, ut caput de sublimioribus subveniat membris in terra laborantibus. V, 932. Christo uniatur qui vult ascendere in coelum. IV, 1630. Christus ascendens levat nos, ad quos cadentes descendit. IV, 203. Christi in passione et resurrectione transitus de hac vita mortali in aliam vitam immortalem commendatur. II, 205. Vespere Dominus in cruce, mane in resurrectione, meridie in ascensione. IV, 640. Christus pellicanus nascendo, nycticorax moriendo, passer resurgendo. IV, 1300. Christus quomodo vadit parare mansiones, quae jam erant in domo Patris. III, 1814. Christi in coelum ascendentis novissima verba quanti fieri debeant. III, 2061. Christi verba novissima a schismaticis contempta. V, 1222. Caput in coelum ascensurum, commendavit membra in terra, et discessit. III, 2060. Christi ascensionis prophetia. V, 1208. Vestigia pedum Christi in monte Oliveti. III, 1735. Christi nativitas, resurrectio, et ascensio, potentius fortasse opus est, quam mundus. II, 522.
Christum carnem ad dexteram Patris non tulisse, sed eam in sole potuisse perhibent Seleuciani. VIII, 41, 42. Terrenum corpus posse esse in coelo non intelligebant gentiles. VI, 188. Corpus ipsum Christi esse levatum in coelum. VI, 304. Quomodo sit in coelo corpus Dominicum, supervacaneum est quaerere. VI, 188. Christus quomodo nunc credatur esse in coelo. II, 833. Christi corpus ita est in coelo, ut erat in terra quando ascendit in coelum. II, 942. Christi corpus non est obnoxium corruptioni. II, 943, 945.
Christi sessio ad dexteram Patris. V, 1075. Christus ut homo sedet ad dexteram Patris; ut Deus ubique totus est. VI, 658. Christi sessio ad dexteram Patris quomodo intelligenda. VI, 188, 304. Christus quatenus Deus, est ubique; quatenus homo, est in aliquo loco. II, 834, 836. Non alicubi non est Christus. III, 483. Christus ubique. V, 1341. Ubique totus. V, 1264. Simul ubique totus ut Deus. V, 1264. Christus quî mutavit locum, nec mutavit. V, 547. Christi triplex praesentia. V, 1602. Christus et hic et sursum est. V, 683, 685. Christus et similis Moysi et dissimilis ex Scriptura agnoscitur. VIII, 325, 326.
Christus aliquid amplius praecepit, quam praeceptum est in veteri Testamento. VIII, 129, 130. Christus nec a suo Deo voluit quemquam Judaeorum avertere, nec aliquod mandatorum quae per Moysen data sunt, infregit. VI, 349, 350. Christus nihil egit vi, sed omnia suadendo et monendo. III, 135. Quomodo id intelligendum. I, 604. Christus attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut cognitor. III, 1648, 1649. Christi doctrina non adversa reipublicae. II, 532, 533. Christi disciplina ventosam et turbidam cupiditatem rerum extra nostram potestatem constitutarum, pellit ex animo. II, 485.
Christus et nostra sapientia et nostra scientia. VIII, 1034. Christus qua ratione dicatur diem et horam judicii nescire. VIII, 312.
Christus et exemplum et adjutorium nostrum. V, 608. Exemplum Angelis et hominibus factus est Christus. III, 1069. Christus singulare exemplum obedientiae. III, 385. Christi exemplum non sufficeret, nisi Spiritus sanctus mitteretur. III, 1864. Christus imitandus proponitur homini qui daemonem imitatus fuerat. I, 1308. Christi imitatio. V, 784, 1447; VI, 26. Christum an imitari possimus. X, 1588. Christum quatenus imitemur. X, 1390. Non propter Christi excellentiam nos excusare debemus, ut non eum pro modo nostro studeamus imitari. X, 1390. Perfectionis exemplum in Christo sic imitandum, ut nitamur atque optemus concupiscentias non habere. X, 1373. Christum sequi omnes debemus. V, 1395. Christus sequendus quo et qua via. V, 586. In quibus liceat Christum sequi praeter martyrium. V, 1396. Christum sequentium varii gradus, quidve in illis sit retro respicere. V, 588. Christum se secuturum qui profitetur, cur reprobatur. V, 602, 603. Alter a Christo vocatus. V, 603. Ab eo vocatus quidam pietate carnali differre volens, urgetur. V, 603. Tertius ab eo vocatus ad suos respiciens culpatur. V, 604. Christus odit remanentem, retro redeuntem, aberrantem. VI, 681. Christum sequi, non praecedere debemus. IV, 449. Christum quasi praecedere vult, qui consilio suo vult vivere. IV, 868.
Christi jugum suave. II, 485. Christi jugum leve. II, 200.
Christus rex et sacerdos. VI, 48. Christus rex et sacerdos in universo veteris instrumenti apparatu praenuntiatus. [Col. 0156] VIII, 290, 370. Christi sacerdotium et regnum praenuntiatum in Samuele et Davide. VIII, 271. Christus rex luminum beatorum. VIII, 579, 580. Christus rex angelorum et hominum. VI, 336. Christus quo titulo Rex Israel. III, 1765. Christus Dominus verissimus. IV, 1809. Christi sacerdotium figuravit Melchisedech. II, 769. Christus sacrificium et sacerdos. III, 1695; IV, 200, 1733. Auctor Epistolae ad Hebraeos Christi sacerdotium in Melchisedech figuratum indicat, et praeponit sacerdotio Levitico. X, 1552. Per Melchisedech, sacerdotium Christi a sacerdotio Levi discernitur. III, 423. Christus sacerdos quo Deum placamus. VII, 280. Christus et in homine et secundum hominem quem suscepit, sacerdos et sacrificium. VII, 298, 313. Christus victor et victima, sacerdos et sacrificium. I, 808. Christus sacerdos et victima sacrificium laudis implevit. VIII, 57. Christus solus princeps sacerdotum, qui non habuit necessitatem sacrificium offerre pro suis peccatis. X, 162. Christus in forma servi maluit sacrificium offerre quam sumere, ne cuilibet creaturae sacrificandum quisquam putaret. V, 1252; VII, 298. Christus ad dexteram Patris, sacerdos noster. IX, 59.
Christus quotidie in sacramento immolatur. II, 364. Christi corporis sacrificium, sacramentum fidelium. II, 563, 569. Christi sacrificium per totum orbem terrarum in Ecclesia offertur. VI, 49. Christus seipsum hominibus dat cibum per sacramentum corporis et sanguinis sui. III, 879. Ex altari dispensatur victima sancta, qua deletum chirographum quod erat contrarium nobis. I, 778. Carnis et sanguinis perceptio necessaria, ut habeatur vita. X, 1268. Christi sanguis inebriat mentem, ut amorem obliviscatur mundi. VI, 696. Christi corporis sacramentum a sapientium superborum cordibus longe est. II, 840. Christi sanguine accepto ab omnibus gentibus respondetur Amen. VIII, 259. Adorant tantum, et non saturantur de corpore et sanguine Christi, qui non imitantur. II, 567. Christi corpore et sanguine divites terrae non saturantur. II, 567. Parvuli qui carnem Christi non manducaverunt, vitam aeternam non consequentur, ex Innoc. 785, 826. Christi sanguis figurabatur veteribus sacrificiis. X, 809. Christi sacrificii erant umbrae omnia sacrificia Legis et prophetarum. VI, 249. Christi sanguine novum Testamentum dedicatum est. X, 328. Habes Christum in praesenti per fidem, in praesenti per baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. III, 1763. Manducare corpus Domini et bibere ejus sanguinem, hoc est manere in illo. III, 1614, 1616, 1618. Credere in Christum est manducare panem vivum. III, 1601, 1607.
Christi corpus duplex. III, 82. Christus tribus modis dictus in Scripturis. V, 1485, 1500. Modus primus quo praedicatur ut Deus. V, 1485. Alius modus quo commendatur ut Deus et homo. V, 1486. Tertius modus quo intelligitur caput et corpus. V, 1486. Christus caput et corpus. V, 754, X, 144, 145. Totum quod annuntiatur de Christo, caput et corpus est. IX, 392, 395. Christus et membra ejus unus est Christus. III, 1488; V, 570, 755, 789, 1341, 1500. Christus sursum in se, et deorsum in suis. V, 683, 685. Christus aliquando de capite, aliquando de toto corpore Ecclesiae dictus. VI, 79. Christus caput Ecclesiae. V, 265. Caput Ecclesiae, justorum omnium et Angelorum. IV, 385, 749, 786, 1159. Ipsa caro Christi caput Ecclesiae est. IV, 1613. Adjuncta ejus carni Ecclesia, fit Christus totus caput et corpus. III, 1979. Christus et Ecclesia, caput et corpus, unus homo est, unus Christus. IV, 161, 232, 250, 453, 629, 662, 693, 695, 723, 730, 761, 866, 948, 1082, 1156, 1679, 1784, 1817, 1819, 1846. Christus totus cum membris suis est propter Ecclesiam. X, 1001. Christi substantia, populus ejus. VII, 544. Christi corpus, Ecclesia catholica sola est. II, 815. Humilitate non potestate initio congregata. II, 757. Christus Ecclesiam auctoritate munivit, et ratione armavit. II, 448. Christus totus in corpore et in capite. III, 1622. Christus in membris suis. III, 1622. Videte quanta gratia pertingamus ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum unus, qui est cum Patre unus. IV, 1846. Christus aliter est unum cum Patre, aliter unum nobiscum. V, 789. Qui non dedignatus est assumere nos in se, nec dedignatus est transfigurare nos in se et loqui verbis nostris. IV, 230, 231. Nobiscum est in terra divinitate, bonitate, unitate; nos cum illo in coelo fide, spe, caritate. IV, 205, 1630. Christus in membris hic parturit et dolet. IV, 613. Christus capite in coelo residet, pedibus et corpore in terra laborat. IV, 1105, 1163, 1167, 1178, 1846. Christus loquitur de coelo, quando ejus membra calcantur in terra. III, 2060. Christus solet in se membrorum suorum transferre personam. VII, 552. Ex persona membrorum est, quod dicit se defecisse a sperando in Deum. IV, 847. Dicitur accipere in membris suis quae dona membra ejus accipiunt. IV, 829, 830. Christus totus hereditatem Patris accepturus est, nondum accepit. V, 154. In Christo passi sumus, et patitur ipse in nobis; in illo resurreximus, et ipse resurgit [Col. 0157] in nobis. IV, 749. Prophetia de Christo capite, nobis ejus membris aptata. V, 1474. Nunc in persona membrorum suorum, nunc in persona propria loquitur Christus apud Prophetas. IV, 79, 436. Christus semper origo, radix, caput Christiani. IX, 248, 249, 260, 374, 375, 382. Christiani creator et caput Christus. IX, 576, 577. Christus ex nobis omnibus tamquam membris corpus sibi facit. VI, 712. Non solum Christiani, sed Christus facti sumus. III, 1568.
Christi membra quomodo efficimur. V, 1341. Ad Christum non omnes transeunt, sed quibus aufertur velamen. VIII, 655. Non transit quisque in corpus Christi, nisi carnalibus exspoliatus fuerit indumentis. III, 1325. Christus ab eo non potest intelligi, qui per Apostolica et Prophetica ubera, lactis alimenta contempserit. VIII, 279. Nemo fit membrum Christi, nisi aut baptismate in Christo, aut morte pro Christo. X, 480. Quinam pertinent ad corpus mysticum Christi, et qui non pertinent. II, 839. Venire ad Christum, quid. X, 888. Venire ad Christum, credere est. X, 553. Christus fide concipiendus, operibus edendus. V, 1012. Fides incarnationis Filii Dei. VI, 300.
Christus fidei Catholicae proprium fundamentum. VI, 233. Fides in Christum necessaria ad salutem. X. 398, 400. Vide Fides. Nemo ad spiritalem Jerusalem umquam pertinuit, nisi cui Christus revelatus est. V, 610. Christus per fidem tenetur. III, 1759. Christo credendum esse docent omnes, etiam haeretici. VIII, 86. Credere in Christum, donum Dei est. X, 972. Nemo venit ad Christum, nisi cui datum fuerit, et datur hoc praedestinatis. X, 1014. Christi notitia donum Dei, concessum quibus voluit et quando voluit. VII, 313.
Christi cognitio et adoratio ex gratia ipsius. III, 648. Christi cognitio eminens non erit, nisi in altera vita. X, 602. Christum non Apostoli omnes videbant, ex Ambrosio. II, 604, 610. Qui cognovit quae sit latitudo, longitudo, et altitudo, et profundum, et supereminentem scientiae caritatem Christi, vidit et Christum, vidit et Patrem, ex Ambrosio. II, 604.
Christi fide etiam antiqui justi mundari potuerunt. VII, 302. Christi membra quaedam praecesserunt adventum incarnationis Christi. IV, 731. Christi antiqui Patres appellati, etiam antequam esset unctio; forsitan quia jam Christiani. IV, 1395.
Christus nomine tenus est apud haereticos. VI, 233. De Christo et Judaeis in Christum credituris prophetia est, promissio Moysi facta de visione Dei. III, 648, 649, 650. Prophetia de benedictione quam Christus daturus erat populo novo. III, 774. Christi praedicatio in omnibus gentibus est Jacob benedictio. VII, 513. Quod in Christum mundus credidit, virtutis fuit divinae, non persuasionis humanae. VII, 759. Christi justitia non credentibus prodesse non potest. X, 152. Nemo potest esse justus quamdiu fuerit ab unitate corporis Christi separatus. II, 811, 815. Christus unitate gaudet. VI, 712.
Christi corporis unitas nostro sacrificio commendatur. II, 839. Sanctorum aggregatio ad Christum, perfecta statura Christi. IV, 227. Christi ossa, cor, venter, et lingua allegorice. IV, 175. Christi cor, Scriptura sacra. II, 554; IV, 175. Lingua, praedicatores Evangelii. II, 554. Vestimenta, sacramenta ejus. IV, 176. Apostoli. V, 486. Ecclesia. V, 490. Christi vestis in monte fulgens sicut nix, quid significabat. IV, 1932. Vestis inconsutilis, caritas quae dividi non potest. V, 149.
Christus sponsus et gigas, pulcher et fortis. V, 1662. Christus sponsus. III, 820; IV, 333, 495. Christum cum audis, noli sponsum a sponsa separare. IV, 333. Christus et Ecclesia, unum corpus. X, 1001. Christi et Ecclesiae aliquando una persona intimatur. III, 82. Christus et Ecclesia verum semen Abrahae. III, 789. Christi corpus et sponsa Ecclesia. Vide Ecclesia. Christus sponsus et sponsa. IV, 1295. Sponsus in capite, sponsa in corpore. V, 571. Christus Patrem et matrem reliquit ut adhaereret uxori. VIII, 258. Quomodo. IV, 501, 1295; V, 570. Quod Christus Patrem et matrem reliquerit, et adhaeserit uxori suae, pulchre intellectum. III, 215.
Christus sponsam suam amavit dum adhuc esset foeda. IV, 495. Christus peccatores amat, ut non semper sint peccatores. V, 947. Christus nihil nisi Deum in nobis dilexit. III, 1809. Sponsae ad Christum affectus. V, 766. Christi sponsae verba ut intelligenda. V, 766.
Christus amandus. V, 727. Ante omnia diligendus. IV, 222. Christum pii amant gratis, impii gratis oderunt. IV, 1432. Christum qui amant, debent odisse quod odit. IV, 1248, 1249. Christum in fundamento habere quid sit. VI, 155, 264. Christum in fundamento habere, est nihil ei praeponere. VII, 743. Christus crucifixus cum amatur, caritas amatur. IV, 1681. Amorem erga Christum Elias Judaeos docebit. VII, 704. Christus vita cordium. II, 566.
Christi adventus primus et secundus. III, 1327, 1406, 1624, 1675. Venit Christus primo salvare, postea judicare. [Col. 0158] III, 1664, 1665. Christi adventus alter occultus, alter manifestus. V, 124, 128. Christi adventus ad judicium. VI, 188. Christi adventus ad judicium, praenuntiatus. V, 1219. Christus sic praedicatur crucifixus, humiliatus, judicatus, ut veniat et excelsus, veniat vivus in virtute, veniat judicaturus. IV, 1262. Christum judicem de coelo esse venturum non tam veteri, quam novo Testamento expressum est. VII, 705. Ubi legitur Deus ad judicium faciendum esse venturus, intelligendus est Christus. VII, 707. Christus ut homo accepit potestatem judicium faciendi. III, 1580; VIII, 222. Christus secundum hoc quod filius hominis est, potestatem judicium faciendi a Patre et a seipso et a Spiritu sancto accepit. VIII, 691. Totum orbem judicabit, quia pro toto pretium dedit. IV, 1236. Christo omnes omnium ordinum rationem reddituri sunt. II, 1028. Vide Adventus. Novissimus Christi adventus, qualis. V, 1369.
Christus qualis veniet. VI, 647, 658. Visibili forma judex veniet. V, 1070. Christus judex futurus in forma servi. V, 711. Christus in forma hominis ad judicandum veniet. IV, 1096; VIII, 691. Christus ut homo homines judicabit. III, 1553. In Christo judicante forma servi videbitur, occulta erit forma Dei. III, 1553; VIII, 222. Impii videbunt Christum in forma servi, justi in forma Dei. X, 223. Christus cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docuerat. IV, 291. Christus cum potestate magna judicaturus, quia cum magna humilitate judicatus. IV, 408. In judicio praesentabitur velut ignis, ad poenam impiorum, lumenque justorum. IV, 814. Christus defensor poenitentis, et petitor veniae confitentis, et judex innocentis. IV, 809. Quinam sunt vivi et mortui quos judicaturus est. VI, 188. Christus modo tacet judicio, sed non tacet praecepto. III, 1406. Nunc silet a vindicando, non silet a monendo. IV, 568.
Christus ut judex non metuendus, quia advocatus. IV, 568. Christi adventum non solum securi exspectare, sed etiam desiderare debemus. IV, 1913. De Christi Domini exspectando et desiderando adventu. V, 632, 1369. De secundo ejus adventu dicitur, Veniet desideratus. V, 330. Christiano turpe est adventum Christi non desiderare. V, 1610. Christum amanti sola poena est esse sine ipso. V, 766. Christi adventus quandonam sit futurus, sciri non potest. II, 907, 908. Discipulorum inquisitio de tempore futuri adventus Christi. V, 1219. Christi responsum de suo adventu. V, 1219.
Christus non est agnitus a Judaeis. IV, 304. In carne cur Deus non agnitus. III, 2007. Caro Christi, nubes qua lumen mundi temperetur, non obscuretur. III, 1653. Christus non est agnitus a Judaeis, quia gravata super eos erat manus Domini. IV, 1789. Christum solum Judaei non agnoscunt in Scripturis, propter quem factae sunt Scripturae. IV, 1779.
Christum venturum credunt Judaei, sed non moriturum. VII, 553. Bona temporalia in Christo exspectabant Judaei. II, 546. Christum jam venisse convincuntur Judaei, et fide gentium, et iis quae in ipsa Judaeorum gente facta sunt. VIII, 278. Christum esse Messiam probatur contra Judaeos. V, 567. De ipsa civitate ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. IV, 1723. De Christi adventu quantum distat inter praedicationem Angelorum et confessionem daemoniorum, tantum inter auctoritatem Prophetarum et curiositatem sacrilegorum. VIII, 290. Haeretici in hoc conveniunt, ut negent Christum in carne venisse. V, 988. Christum in carne venisse dubitare, malis Catholicis aeque ac haereticis commune est. V, 992. Christi adventus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. III, 1856.
Christus quare venerit, et quid profuerit generi humano, explicatur contra Paganorum querelas. IV, 1766. Christi adventu praestita nobis beneficia. V, 894. Christi Filii Dei incarnatio, gratia quam maxima est. V, 1314. Christi incarnatio purgationis nostrae principium. VII, 301. Christus suscepit duo mala nostra, ut daret duo bona sua. V, 1279. Communicavit nobiscum mala nostra, nobis daturus bona sua. V, 680, 1598. Christus diabolum alligavit sacramento incarnationis suae. IV, 821. Verbum incarnatum, collyrium. III, 1656, 1660. Christus quomodo non missus nisi ad Israelitas. V, 483. Christum Filium suum Deus misit propter praescitos et praedestinatos, vocandos, justificandos, glorificandos. V, 845. Christi bona opera solis praedestinatis ad aeternam salutem profuerunt. IV, 1115. Dati Christo, qui intelligantur. X, 928. Quo sensu dictum est, In Christo omnes vivificabuntur. VII, 398. Modus liberandi hominem Filii Dei incarnatione ac passione, quam conveniens. VI, 297.
Christus unus mediator Dei et hominum. I, 601; IV, 216. 1159, 1741; V, 310, 503, 680, 1332, 1607; VII, 268. Christus Verbum apud Deum, caro apud nos, Verbum caro inter Deum et nos. III, 385. Vide Verbum. Ipse medius arbiter, qui nisi veniret, misericordiae perierat iter. IV, 1383. Christus Jesus unus est mediator Dei et hominum, tam in veteri, quam in novo Testamento. X, 399, 400. [Col. 0159] Praeter Christum mediatores alii non quaerendi. VII, 269. Quomodo Christus mediator effectus. VII, 302. Ad hanc mediationem quid requiritur. VII, 268, 271. Christus per quid mediator. X, 402. Christus mediator, non quia Deus, sed quia homo. III, 1843; IV, 1383; VII, 269. Christus ut homo, redemptor, mediator, caput Ecclesiae, etc. III, 1811. Christus in quantum homo, in tantum mediator; in quantum autem Verbum, non medius, quia aequalis Deo. I, 808. Verus est mediator mortalis cum hominibus, justus cum Deo. I, 808.
Christus via, veritas et vita. III, 33, 1578, 1816. Christus veritas, etiam non veritate annuntiari potest. III, 118. Christus manens apud Patrem, veritas et vita; induens se carnem, factus est via. III, 1656. Christus via nostra. VI, 681; Unica ad salutem via. I, 760; II, 637. Christi incarnatio via universalis animae liberandae. VII, 313. Sola via munitissima ad Deum. VII, 318. Christus factus est nobis via. III, 25, 313. Via qua imus. III, 1852. Christus via, ut in illo ambulantes secure gradiamur. IV, 806, 807, 1137. Christus seipsum nobis fecit viam in coelum. VI, 339. Christus viam et stratam magnam se ipsum fecit, per quam ducit ad patriam. V, 91. Christus ad patriam via, ad vitam, ad veritatem. V, 685, 777, 778, 780, 952, 1405. Christus dux, via et patria: deducit nos tamquam dux, et in se ducit tamquam via, et ad se perducit tamquam patria. IV, 1640. Christus rex civitatis ad quam tendimus, ipse se fecit viam ut ad civitatem perveniremus. IV, 1101. Christus de forma servi stravit viam, de forma Dei condidit patriam. V, 571, 573. Ipse est patria, quo imus; ipse via, qua imus. V, 573, 685. Christus per carnem sibi et nobis via fuit qua rediremus. III, 1817. Per Christum imus ad Christum et ad Patrem. III, 1816. Per hominem Christum, tendis ad Deum Christum. V, 1206. Christi humanitas via ad divinitatem. III, 1702; V, 1217. Christus factus particeps humanitatis nostrae, compendium praebuit participandae divinitatis suae. VII, 269. Christus donando peccata viam aperuit ad patriam. III, 25. Non est salutis via sine participatione corporis et sanguinis Christi. II, 637. In Christo ut est via non inhaerendum. III, 34. Christus et noster est, et Patris. IV, 1728. Christus frater noster. IV, 549. Christus proximus noster. III, 31; V, 933; VII, 704. Longinquus et proximus. V, 932. Christus mediator, non inter Patrem et homines, sed inter Deum et homines. IV, 216. Christus componit inter nos et Deum, nostram voluntatem corrigens ad justitiam, illius sententiam flectens ad misericordiam. IV, 1384. Inter Deum Trinitatem et hominum infirmitatem et iniquitatem, mediator factus est homo non iniquus, sed tamen infirmus; ut ex eo quod non iniquus jungeret te Deo; ex eo quod infirmus, propinquaret. IV, 216.
Christi mediatoris gratia commendatur. III, 1842. Mediatio Christi necessaria fuit. III, 1070; IV, 1159, 1741. Nemo hîc sic natus est, ut Christo medico non egeat. III, 1445. Christi mediatoris beneficio omnes egent. X, 131. Sicut nemo moritur nisi in Adam, sic nemo vivificatur nisi in Christo. X, 140. Christus qua gratia ab initio bonus, eadem alii ex malis boni. X, 1137, 1139. Pelagianum verbum, non gratis mortuum esse Christum, sed ut facilius justificemur. X, 1226. Christum ad id nobis necessarium fuisse putavit Pelagius, ut discamus quemadmodum vivere debeamus. X, 270. Pelagiani doctrinae tantum et exempli magisterium in Christo agnoverunt. X, 705. Crux Christi quatenus evacuetur. X, 250, 251, 260, 270.
Christus medicus noster. III, 1397, 2054; V, 1370. Magnus medicus. V, 945. De sanguine suo, insano interfectori medicamentum fecit. V, 943, 846. Christus Samaritanus homini sauciato subveniens. V, 933. Christus medicus quomodo nos paulatim sanat. V, 1270. Christus medicus qui poculum prior aegro bibit. V, 542, 781. Christus in Filio Dei incarnato medicina est omnibus consulens. VI, 298. Christus sanitas nostra. IV, 481. Christus in Paulo ostendit magnitudinem artis suae. IV, 1708. Medicum Christum parvulis ob mala corporis necessarium fatentur Pelagiani, sed non ut a diaboli potestate liberentur. X, 1306. Medicum Christum iis necessarium dicunt, ut devitent invidiam. X, 1308. Christus etiam pro parvulis mortuus est. X, 122. Christus non nisi pro peccatoribus mortuus. X, 825. Christum et pro parvulis mortuum fatetur Julianus Pelagianus. X, 469.
Christus Redemptor noster. V, 726. Christus salutare Dei. III, 788; IV, 331, 445, 1595; V, 890, 1266; VIII, 611, 624. Christus veritas et salutare Dei. IV, 445. Christus spes nostra. IV, 725. Christus unicus salvator. V, 1061. In Christo est salus omnium gentium. III, 872. Nemo liber a vulneribus trucidatoris, nisi gratia Salvatoris. II, 843, 858, 884, 859, 374. Christus liberator. I, 1355. Superavit diabolum lege justitiae sine crimine occisus, sine libidine natus. I, 1286. Christi sanguis pretium nostrum, quod bibebat et erogabat Augustinus, I, 810. Non aliquis ei refundet innocentem [Col. 0160] sanguinem, non ei restituet pretium, quo nos emit ut nos auferat ei. I, 778. Christum ipsis parvulis nolunt eum esse Jesum Pelagiani. X, 1308. Christus quatenus reparat quae ab Adam fuerunt elisa. X, 1178. Quomodo omnia in ipso instaurantur et pacificantur. VI, 261. Christus pro Angelis non est mortuus. VI, 261. Christus in forma Dei et in forma servi Dominus est Angelorum. III, 334.
Christus Salvator, judex et advocatus. V, 1062, 1370. Christus advocatus tantum pro iis qui in eum credunt. VI, 223. Ita Christus se Patri exhibere voluit precatorem, ut meminisset nostrum se esse doctorem. III, 1902.
Christus propheta prophetarum. VI, 537. Christus propheta et dominus prophetarum. III, 1596.
Christus magister verus. VI, 678. Christus vere magister bonus, quia Deus. I, 855. Christus bonus magister, docens quod expedit scire. V, 1221. Christus magister qui sciebat et docere quod proderat, et non docere quod oberat. IV, 355. Christus magister omnium. V, 742. Christus concionator mundi. V, 396. Christus magister in coelo, non hominum tantum, sed Angelorum. III, 1487. Cathedram habet in coelo. VI, 678. Intus docet. I, 875. Schola ipsius in terra, corpus ipsius. VI, 315. Christi facta etiam sunt signa. III, 1747. Et genera sunt locutionum. III, 1598. In omnibus quae fecit Dominus, admonet nos quemadmodum hîc vivamus. V, 475. Christus etiam factis loquitur. V, 1171. Christi temporalibus gestis instruimur ad vitam aeternam. V, 1614. Verbum Dei parum erat si loquendo praeciperet, nisi et faciendo praeiret. I, 782. Tota vita Christi disciplina morum fuit, qua edocemur quae appetenda, quae fugienda. III, 135. Christus dictis, factis, morte, vita, descensu, ascensu clamat ut redeamus ad cor, et inveniamus eum. I, 701. Docuit nos et factis potestatem suam, et humilitate clementiam, et praeceptione naturam. I, 1007. In Christo crucifixo multa homines discunt. VI, 207. Quaenam nos doceat Christus. I, 1007. Christus docens quid a se disci velit. V, 897. Christus mandatum Patris. V, 775. Christi praecepta quam utilia. VII, 65. Christus praecepta dedit pro moribus optimis contra perditos mores. VII, 74.
Christus magister humilitatis. V, 191. Doctor humilitatis. VI, 413, 414, 416. Infirmitas Christi, magistra humilitatis. I, 745. Christi humilitas, medicina superbiae nostrae. V, 684, 688. Christus caritate et humilitate duplicem hominis morbum sanavit. VI, 315. Christi humilitas summum medicamentum et altum sacramentum. VIII, 952. Magna est miseria superbus homo, sed major misericordia humilis Deus. VI, 314. Christus novum Testamentum sempiternae hereditatis manifestans, terrena contemnere exemplo docuit. VI, 339. Christi discipuli duobus modis dicti, X, 929. Christi cathedram figurabat cathedra Moysi. IX, 305.
Christo quisque vivat, non sibi. II, 568. Christo suscitare semen tenetur quisquis spiritaliter natus est. VIII, 302. Christi paupertate saturatur, qui non tantum bona temporalia contemnit, sed et mala sustinet. II, 567. Christus contemnitur in se et membris, ab iis qui amant quae contempsit. IV, 250. Christi tanta caritas fuit, ut voluerit habere coheredes. IV, 565. Christus ipse futurus possessio nostra. V, 1469.
Christus habet rempublicam suam. IV, 1911. Christus nos modo desuper gubernat. IV, 1774. Christi regnum aliter et aliter dictum. VI, 76, 77, 78. Christi regnum per omnes gentes quomodo propagatum. IV, 389. Pagani dictitabant nomen Christi tantum per CCCLXV annos duraturum. IV, 453, 454. In nomine Christi diabolus vincitur. VII, 300. Christi nomine fiunt, quaecumque prodigia fiunt. V, 1431, 1440..
Christi auctoritas. VII, 589, 593, 594, 595. Christus etiam ab iis qui in ipsum non credebant, laudatus. IV, 1370. Christum tamquam maxime sapientem Pagani honorant, Deum negant. I, 636. Christum blasphemare Pagani non audebant. IV, 1243. Pagani a diis suis prohibiti sunt Christum blasphemare. III, 1061. Christo impudenter incommoda praesentia imputant, qui colere non sinuntur. VII, 109, 110. Christo quaedam quatenus Deus est, quaedam quatenus est homo, conveniunt. II, 835. Multa de illo in Scripturis secundum formam Dei dicuntur, multa secundum formam servi. II, 1042. Quae non confundenda. II, 1042. Christus Patrem majorem se esse dicit quatenus formam servi accepit. II, 751. Non facile invenitur Patrem a Christo appellatum fuisse Dominum. III, 563. Filius ideo totum Patri assignat, quia ipse de Patre, non Pater de illo est; fonti unde natus est totum dat. V, 1083. Christus cur assidue se dicat filium hominis. V, 1113. Se filium hominis dicit in Evangelio, ut distinguat se ab Adam, qui homo est, non filius hominis. II, 547. Christi divinitas ab humanitate non separanda, sive Filius Dei appelletur. sive filius hominis. II, 835. Christus πρωτότοκος dicitur, non πρωτογενὴς ; μονογενὴς , non μονότοκος . III. 759. Motus exteriores Christi non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. III, 180. Christus quod de se tulit testimonium quomodo [Col. 0161] verum. VIII, 322. Christus multa potuit quae noluit: et hoc melius est quod voluit. VIII, 485, 490. Christus majora opera dignatus est facere per discipulos, quam per se. III, 1823. Christus oculis corporeis non vidit Patrem. II, 320, 707.
Christi ad Adamum comparatio. III, 1401, 1463. De primo homine et de Christo intelligitur primus et novissimus Adam, vel de uno quoque homine diversimode considerato. II, 946. Christus cur secundus Adam et secundus homo dictus. X, 1512. Adam quomodo Christi forma. II, 684. Christus e contrario forma Adami. X, 1555. Ab Adam homines, a Christo filii hominum dicimur in Scriptura, non tamen ubique. II, 548.
Christus vitis, ovis, leo, agnus, petra, lapis angularis dicitur per similitudinem. III, 1839. Nomen quod Christo convenit, secundum proprietatem, Verbum in principio. III, 1729, 1736. Christus dictus Agnus. V, 45, 1209. Agnus immaculatus, quomodo. IV, 763. Angelus magni consilii. IV, 315, V, 64, 691. Angelus et dominus Angelorum. III, 1596. Christus aquila. III, 884. Christus ariete cornibus haerente figuratur. IV, 245. Christus taurus, aries, hircus in figuris eloquiorum divinorum dictus est. VIII, 346. Christus botrus. VIII, 271. Botrus uvae pressus in torculari. IV, 109, 649. Brachium Dei. III, 1346; IV, 484, 894. Christus cameli nomine intelligitur. III, 1360. Christus cibus Angelorum. IV, 995. Christus cibus est magnis ac parvulis. IV, 1598. Cibus mentis reficiens nec deficiens. V, 183, 1006, 1016. Cibus est qui esurientes satiat et integer manet. V, 183. Christus homo de coelo coelestis. V, 1621.
Christus David appellatur, quare. VI, 168. David dicitur Christus, quia est ex semine David. IV, 1869, 1870. Christus filius et dominus David. IV, 1870. Christus nomine David figuratus est. IV, 646, 663. Christus Deus deorum. IV, 564. Dies noster. V, 932. Dies de die. V, 1005, 1099. Dies, cujus Apostoli duodecim horae fulgentes. IV, 650. Christus doctrina Patris. III, 1629. Christus homo Dominicus. IV, 67, 78, 105, 109, 114.
Christus Emmanuel. III, 385. Christus per favum designatus. IV, 1497. Christus finis noster, finis perficiens, non interficiens. III, 1785. Christus finis Legis, non quia consumit, sed quia perficit. IV, 78, 514, 628, 662, 723, 785. Christus firmamentum. IV, 911. Christus fons unde omnes sive ante incarnationem praemissi, sive ab incarnato missi acceperunt. V, 1311. Christus fundamentum nostrum et caput. V. 1616. Christus fundamentum eorum etiam qui ad Legem et Prophetas pertinent. IV, 1560. Christus gallinae comparatur. III, 1330; IV, 526, 698. Christus gigas gigantum. IV, 1116. Christus granum mortificandum et multiplicandum. III, 1766. Granum quod cecidit in terram in passione. IV, 720. Granum morte multiplicatum. V, 1397. Qua ratione Christus ἶχθύς dicitur. VII, 580. Christus janua. V, 755, 780, 1647. Christus jurisperitus coelestis. IV, 1849.
Christus ex lapide parvo mons magnus. IV, 522, 533, 554, 680. Christus lapis praecisus de monte sine manibus. III, 1407, 1465; IV, 1294. Christus lapis praecisus de monte, qui jacendo humilis quassat offendentem, veniendo excelsus conterit superbientem. V, 567, 573, 681. Christus lapis angularis. III, 1839, 2082; IV, 534; V, 42, 341, 544. Christus lapis offensionis omnibus malis. III, 2000. Christus lapis unctus a Jacob. III, 1449; IV, 506. Christus lapis unctus et reprobatus. III, 376. Christus leo. III, 1728, 1736; V, 45, 1209. Christus leo figurate, et petra, et vitulus. IV, 1153. Christus per solem, per leonem, etc., similitudinis causa non proprietatis substantia significatur. VIII, 266. Christus lignum vitae est in paradiso spiritali. III, 376. Christus lucerna vocatur. IV, 1567. Christus lumen illuminans. III, 1782. Lux Domini. IV, 155. Lux proprie dicitur, lapis autem figurative. III, 315. Lux mundi. III, 1652. Lux inexstinguibilis. III, 1575.
Christus manus Dei. IV, 1595, 1865; V, 1317. Christus margarita pro qua omnia vendenda sunt. III, 1371. Christus medicus. IV, 353. Medicus qui de seipso aegrotis medicamentum fecit. V, 725. Christus mercator. IV, 866. Christi quale cum humano genere commercium. V, 689. Christus mercator, qui in sacco ferebat pretium nostrum: percussus est lancea, fusus est saccus et manavit pretium orbis terrarum. IV, 178, 179. Christus huc venit ad commercium, attulit bona, accepit mala. IV, 1942. Christus assidue in Scripturis appellatur mons. IV, 74, 77, 517; V, 45; VI, 52. Christus mons montium. IV, 1116. Mons uber et incaseatus. IV, 827. Mons et vallis. IV, 1597. Christus murus adversus insidias inimici. III, 1440. Christus negotiator coelestis, qui venit accipere contumelias, dare honores; haurire dolorem, dare salutem; subire mortem, dare vitam. IV, 231. Christus nubes ex Virgine. IV, 1124.
Christus oleum. III, 710. Ostiarius. III, 1728. Ostium. III, 1728, 1734, 1735. Ovis. III, 375, 1728, 1735. Panis. V, 265, [Col. 0162] 725, 1463, Panis verus. III, 1602, 1607. Panis coelestis manna adumbratus. V, 45, 1551. Panis coelestis quem manducaverunt veri Israelitae. V, 1551. Panis Angelorum. I, 1286. Panis Angelorum et annona praeliantium de horreis invecta dominicis. IV, 1863. Christus panis et potus. III, 1612. Qui esurit panem Christum, esurit justitiam. III, 1607. Christus paracletus. III, 1828. Pastor. III, 1728, 1734; V, 308, 1647. Pastor et janua. IV, 1102, 1103. Christus pax. V, 170. Pax nostra. III, 1834. Christus pax nostra et verus pacificus. IV, 1655, 1668. Christus persecutor quatenus dici potest. IX, 265. Christus petra. III, 375, 737, 791, 804, 1729. 1736; V, 45. Petra supra quam Gedeon carnem hoedi et azyma posuit, figura Christi. III, 112. Petra super quam aedificata est Ecclesia. I, 618; V, 1238, 1348. Petra ad quam hostis major est occidendus et minor elidendus. IV, 1774. Christus pretium nostrum. V, 1591. Christus principium. III, 1681; V, 24. Christus rector, sponsus, et redemptor Ecclesiae. IV, 1784. Christus rex Judaeorum. IV, 526, 759. Christus rex et sacerdos. III, 1045, 1594.
Christus sacerdos dictus a sanctificando nos, et rex a regendo nos. IV, 504. Christus per Salomonem figuratus. IV, 1668. Christus salutaris noster. IV, 1728. Christus Samaritanus. IV, 1765. Christus sanctus sanctorum. IV, 1116. Si sacramenta cogites, sanctus sanctorum; si gregem subditum, pastor pastorum; si fabricam, fundamentum fundamentorum. IV, 1102. Christus sapientia Dei ubique praesens. III, 1659. Christus sol dictus: hinc Manichaeis occasio errandi. IV, 132, 1947. Christus templum et altare. III, 1329. Christus turris fortitudinis. IV, 725. Verbum divinum uva, Christus botrus uvae. IV, 109. Christus veritas et misericordia. IV, 667. Christus vermis, quare. II, 384, 547. IV, 174. Christus Dei virtus, Dei sapientia, veritas. I, 1321; III, 170. Christus fons vitae. V, 1113. Fons et lumen vitae. III, 1654. Christus sacramentorum vita. V, 92. Christus vita aeterna. III, 1610, 1818. Christus ut homo est vitis, agricola secundum divinitatem. III, 1839. Christus quare se vitem dixit, discipulos vero palmites. III, 1841. Christus vitulus propter victimam appellatus est. V, 45. Christus vultur. III, 885.
Christiana religio vera religio. I, 602. Apud antiquos fuit. I, 602. Christiana religio ab Jerusalem sumpsit initium. VII, 618. In sola Ecclesia catholica reperitur. III, 127. Christianae religionis salubritas. VII, 76, 79. Cur tanto temporis tractu, orbis sine Christiana lege fuerit, quaerenti respondetur. II, 373. Christum quomodo jam omnes cantent. II, 1028. Christianae doctrinae modus perquam optimus. III, 134. Christiana religio hominibus persuasit, quae Plato persuadere non potuit. III, 123. Quae de Christiana religione in Scripturis praedicta sunt sic transeunt, ut transitura esse praedicta sunt. II, 1028. Factis regibus Christianis ubique in parvo tempore Christi Evangelium penetravit, ait Hesych. II, 904. Christianam religionem ad parvum tempus duraturam esse jactabant ejus inimici. IX, 894. Christianitas an mortibus proficit. IV, 321. Fidei christianae veritas, ex sanguine martyrum, castitate virginum. III, 125.
Christiani apud Antiochiam primum sic dicti. I, 622. Christiani propter mysticum chrisma sic dicuntur. VII, 676. Christianos recte Christos dicere possumus. VII, 532. Christiani figurati in Jacob. V, 43, 55. Christiani boni et mali in eodem Jacob benedicto et Esaü claudicante adumbrati. V, 58. Christianorum figurae in iis quae contigerunt Israelitis. V, 37, 38. Christianus populus, Judaeorum populo praelatus. IV, 990. Christianorum servi Judaei. V, 56.
Christiani ante Christum nonnulli exstitere. V, 1376, 1377. Antiqui sancti per fidem futurae passionis Christi, salvi facti sunt. I, 808. Christiani filii Patriarcharum, non veniendo de carne ipsorum, sed imitando fidem. IV, 933. Christiani reges appellantur a Christo. II, 1055.
Christianus fratris nomine intellectus. III, 1266. Christiani vere fratres Christi per adoptionem. VIII, 215. Fratres Christi et filii. III, 1829. Signum Christi in fronte accipit qui primum credit. V, 1075. Christiani in Christum, non in Petrum credunt. VII, 620. Signum suum Christus in fronte nobis figi voluit, ne Christi opprobria Christianus erubescat. IV, 252. Christiani nomen tamquam ad insultationem et opprobrium olim objiciebatur. IV, 486. Aliquando crimen et ignominia erat esse Christianum, nunc honor est. IV, 719, 856, 1138. Nullus jam error se audet extollere, qui non Christiani nominis velamenta conquirat. II, 447. Christiani sibi non sint viles, quibus Deus unigeniti sui pretiosissimum sanguinem quotidie fundit. V, 1378. Plus pertinet ad hominem quod Christianus est, quam quod homo, quare. II, 1420. Christiani Catholici vel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. III, 127. Christianus auctoritatis pondere ducendus. V, 1600. Christiano satis est si credat a summe bona Trinitate creata esse omnia, eaque bona. VI, 235. Christiani non omnes sunt templum Dei, sed illi soli qui bene vivunt. IX, 671.
[Col. 0163] Christianorum duo genera. III, 127. Christiani triplicis generis. V, 53. Christianorum ex modo nascendi quatuor genera. III, 1479. Christiani boni et mali. V, 559, 561. Christiani veri quinam. IV, 373; IX, 151. Christiani a gentium moribus discrepare debent. V, 1025. Fausti calumnia nihil mutasse Christianos de moribus gentium, refellitur, VIII, 435. Christiani catholici a Fausti calumniis vindicantur. VIII, 347.
Christianus crimen habere non debet. III, 1697. Christianorum habitus et mores. VII, 647. Christianorum et Christianarum verus ornatus non tantum nullus fucus mendax, verum ne auri quidem vestisque pompa, sed mores boni sunt. II, 1060. Eorum affectus erga res creatas et ipsum Deum. VI, 331. Vitae Christianae ordo. I, 866, 867. De Christiana professione non sibi blandiendum, nisi et opera sequantur. IV, 1043, 1044. Christianorum est imitari Christum. V, 53. Christi sanctitatem quatenus exprimunt Christiani. IX, 274. Christiana vita cruci Christi, sepulturae, resurrectioni, etc., configuranda. VI, 257.
Christianus, quia Christianus est, aliquid plus passurus est in hoc saeculo. V, 276. Christianus frustra est, qui non est in ea sorte propter quam passus est Christus. IV, 176. Si putas te non habere tribulationes, nondum coepisti esse Christianus. IV, 649. Christianorum adversus tyrannorum minas, fortitudo. IV, 1591. Christianus exemplo Christi, in tribulatione fortis effectus est. IV, 649, 653. Christiani martyrium pro Christo finis optimus. X, 995. Christianus quando non potest occidi, agitur ut exhonoretur. IV, 732. Christiani patienter ferant injurias ad instructionem aliorum. II, 529. Christiana firmitas. V, 277. Christianus similis debet esse quadrato lapidi. IV, 1103. Christianorum sub patrono Christo securitas. V, 728. Christiani quid pro patria coelesti agere debeant, discunt ex eo quod Romani fecerunt pro terrena. VII, 160, 162.
Christianos gratis persecuti sunt reges terreni. IV, 1591. Christianum nomen gentiles perdere non potuerunt. V, 1637. Christianum nomen, mortuo Christo, per Martyrum passiones disseminatum. IV, 453, 454. Christianorum pugnae modo non sunt cum tyrannis, sed cum diabolo, cum carne. IV, 1687. Christianum describebat Apostolus, non Judaeum adhuc sub lege positum. X, 995. Christiano mundus inimicus est. IV, 649. Christianorum vita in hoc mundo similis arboribus quae per hyemem videntur mortuae. III, 1627.
Christianorum opes. VII, 23. Qui Christiani sunt, prorsus pauperes sunt. IV, 863. Christiani damnis turbari non debent. II, 1060. Christiani cor angitur, non ob damnum, sed quia nondum cum Christo vivit. IV, 1631. Christianus fieri volens propter commodum temporale, redarguitur. VI, 330. Christianus non ad hoc factus est, ut in saeculo isto floreret. IV, 190. Qui Christianus est ut abundet temporalibus, deficit ubi ista deficiunt. IV, 1701. Christianus qui vult fieri ob felicitatem terrenam, adhuc in tenebris perseverat. IV, 1673. Christianus nondum est, qui non ad Dei promissa de futuro saeculo attendit. V, 78. Christiani Deo spe carnalis mercedis servientes, ad vetus Testamentum pertinent. V, 32. Christianorum est pati mala temporalia, et sperare bona sempiterna. V, 1356. Christianos ad praesentis temporis bona non esse factos. V, 705. Christiani ad hoc sunt, ut praesentia superent, et futura sperent. IV, 1154. Christiani sumus, non propter temporalem, sed propter aeternam vitam. V, 632, 1196, 1356, 1386, 1650. Christiani esse debemus propter vitam sempiternam. II, 550. Christianus vere est, qui religionem profitetur propter futuram requiem. VI, 331. Propter unam aeternam vitam Christiani sunt. VII, 189.
Christianus est, qui hîc peregrinum se esse cognoscit. V, 642. Christiani bonis terrenis tamquam peregrini utuntur, nec capiuntur; malis autem aut probantur, aut emendantur. VII, 42. Christiano tria commendantur, continentia, justitia, spes praemii aeterni. V, 633. Christiano de resurrectione dubitare non licet. V, 1614. Christianorum propria est fides resurrectionis. V, 1112. Christianum cor, faculae ardentis similitudine, coelum semper petere debere ostenditur. V, 1117. Christiani boni tota vita sanctum desiderium est. III, 2008. Qui transit ad Christum, transit a timore ad amorem. V, 199. Christiano amanti lex non est pondus, sed decus, non tormentum, sed ornamentum. V, 207. Christianus es, audi Christum; servus es, audi dominum; filius es, audi patrem. IV, 160. Christianae animae pascua. V, 1647. Christianus bonus quomodo devoratur in cibo panis. IV, 617.
Christianorum perfectorum vita laudatur. I, 1337. Christianorum in civitate simul viventium vita et mores. I, 1338. Dimittere patrem aut matrem aut uxorem, quandonam tenetur Christianus. II, 689.
Christiani sunt sacerdotes. VII, 676. Christianorum sacrificium. V, 284.
Christianorum omnium una respublica est. VI, 573. Christiani [Col. 0164] ad unitatem revocantur. VI, 712, 713, 716. Eo ipso quo accepisti nomen Christi, sacramento quodam natus es in visceribus Ecclesiae. IV, 678. Christianorum non animae, sed anima una, unica illa Christi. II, 1056. Christiani omnes unus homo. IV, 1316, 1336, 1634, 1704. Omnes in Christo et Christi et Christus sumus. IV, 200, 1679. Christianus in alio Christiano faciente miracula, quomodo et ipse facit. IV, 1707. In Christianis adhuc carnalibus morientibus spiritus perficit quidquid deest, quia ab unitate corporis Christi non recesserunt. II, 843. Christiani boni a tepidis prohibiti, ne ducantur quasi auctoritate turbarum. V, 546, 548.
Christiani quidam nomine, opere vacui. V, 1562. Inter Christianos hujus mundi dilectores, et contemptores discrimen. II, 486. Semi-Christiani. VIII, 207. Christiani mali. VI, 343, 347. Falsi. VII, 674. Christiani ficti et mali non computandi in membris Christi. VII, 742. Christiani ficti et mali, mysterium inquitatis. VII, 686. Christiani bonos mores non habentes, et Dei dicuntur, et non Dei: Dei propter ipsius sacramenta, non Dei propter proprium vitium. IV, 539. Christiani mali portant sanctum nomen ad poenam suam. V, 548. Christiani mali injuriam Christo faciunt. III, 1760. Implent ecclesias per dies festos Christianorum, qui implem et theatra per dies solemnes paganorum. VI, 343. Christianis per paganos, Judaeos, haereticos, et maxime malos Christianos instant tentationes. VI, 343, 347. Ut olim paganorum, sic nunc malorum Christianorum insultationes insidiantur virtutibus justorum. IV, 1151, 1152. Christiani mali tanto sunt nocentiores, quanto interiores inimici. VI, 180. Christiani mali pejus vivunt quam Judaei et pagani: hi comparantur ligno silvatico, illi sarmento praeciso. IV, 242. Christiani nomine tantum, ferae calami dicuntur. IV, 836. Multi qui volunt fieri Christiani, offenduntur malis moribus Christianorum. IV, 243. Ex malorum Christianorum moribus non spernenda Ecclesia. I, 1341. De pravis multorum Christianorum moribus perturbari non debet qui in Ecclesiam congregatur. VIII, 291. Christiani boni et mali hic simul confunduntur, quare. IV, 248, 249. Amborum oppositi mores. III, 128. Mali, ut palea tolerantur. III, 127. Nec ab Ecclesia praeciduntur. I, 1341. Christiani boni ad tolerandos malos excitantur. V, 471. Christiani mali provocantur ad vitae mutationem. V, 471. Maledicta in malos Christianos cadunt in omnes Christianos. IV, 582. Christiani plures super numerum sunt, quomodo. IV, 440. Christiani boni in comparatione multitudinis malorum pauci sunt, per se autem considerati multi sunt. VIII, 291. Christianis pagani nil valent objicere nisi dissensionem Christianorum. V, 314. Maxima calumnia est, si Christianis exprobretur quod mortuum colant. IV, 1578. Christiani nullum mortuorum colunt. II, 85. Christianos accusavit Porphyrius quod daemones venerarentur. VII, 653, 654. Mala quae per quosdam Imperatores Christianos imperio Romano accidunt, immerito in doctrinam Christianam rejiciuntur. II, 532. Christianis tribuebant pagani Romani mala omnia quae patiebantur. VII, 49, 111. Refelluntur. VII, 111. Christiani satagunt, etiam Pagani testimonio ut diuturnitatem calamitatis afflicti non sentiant. II, 387, 389. Christianos nec vituperat Seneca, nec laudat. VII, 192. Christiani temporibus Juliani lege data prohibiti sunt docere litteraturam et oratoriam. I, 753. Christianus nec falsae philosophiae inani loquacitate seduci, nec falsae religionis superstitione terreri debet. III, 262. Christianus de rebus naturalibus quasi secundum Christianas litteras loquens, nihil temere affirmet coram infidelibus. III, 261, 264. Christiani nominis inimicorum mirabilis conversio. VII, 612. Christiani nominis inimici partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. IV, 1782.
Christiani, sunt Israelitae et filii Abraham. II, 896. Non carnaliter, sed spiritaliter sunt Judaei et Israelitae. II, 895, 896. Christiani licet spiritaliter Judaei sint et Isrealitae, non tamen debent haec nomina sibi imponere. II, 896, 897. Christianos Aptus Judaizare docebat. II, 897. Christianos non oportet Judaizare. II, 892. Christiani in celebratione Paschae observant ut occurrat sabbatum. II, 211. Nec tamen observant dies et annos, et menses et tempora. II, 209, 210. Ad solis et lunae computationem Pascha celebrant. II, 209, 210. Christiani, si possunt, non permittere debent ut aliquid de area et torculari tollatur ad sacrificia daemoniorum: si quid vero ipsis insciis sublatum est, utuntur mundis reliquis fructibus. II, 185. Christianis non licet uti re aliqua in honorem deorum, etiamsi animo contemnant. II, 185. Non licet de templis, idolis, lucis qui evertuntur, in usus privatos quidquam usurpare. II, 185. Christianos et justos non debere quemquam etiam malum occidere, Donatistae dicebant. II, 177. An aliqui fient Christiani ultimis tribus annis et mensibus sex. VII, 671.
Chromatius episcopus. X, 652, 663.
Chrysippus. I, 955; IX, 459. Chrysippus unus ex principibus Stoicorum. VII, 259, 261. Quando cum illo disputaturus [Col. 0165] erat Carneades, elleboro purgandum cor censebat, etc. IX, 459. Chrysippea argumenta. II, 82.
Chrysostomus. X, 685. In numero eruditorum ac sanctorum excellentissimus, secundum Julianum. X, 661. Cur de peccato originali non tam expresse locutus est. X, 656. Chrysostomi testimonia pro originali peccato. X, 656, 657. Chrysostomus Origenis et veterum sententiam de Petro reprehenso a Paulo amplexus est. II, 254.
Chullabi. IX, 238.
Chusi, interpretatur silentium. IV, 97.
Cibaliana. IX, 232.
Cibos manducando atque ructando purgari et mundari, Manichaeorum deliramentum. VIII, 226, 230. Non quod intrat coinquinare hominem, sed quod exit, ad solas turbas dixisse Christum calumniabatur Adimantus. VIII, 232. Cibi nulli sunt immundi. VIII, 151. Cibi non polluunt. I, 799. Cibus non perdidit Adamum, sed prohibitus cibus perdidit. II, 141. Noe omne carnis genus quod cibo esset usui, manducare permissum. I, 799. Johannes locustis in escam cedentibus non fuit pollutus. I, 799. Ciborum religio. I, 1340. In ciborum delectu superstitiosiores fraterne admonendi. I, 1341. Alimenta mundis munda sunt, sed in nullo est munda luxuria. V, 1040, 1043. Non immunditia obsonii timenda, sed cupiditatis. I, 799. Non cibi genere, sed aviditate immoderata quisque culpandus est. VII, 515. Cibi potusque parcimonia. X, 723. Temperantia cibi et potus in paradiso, qualis fuisset futura. X, 772.
Cibum et potum nonnisi gratia conservandae salutis lex aeterna admittit. VIII, 426. Alimenta sumenda tamquam medicamenta. I, 797. Magnus ille est, qui in cibo non rapitur aliquantulum extra metas necessitatis. I, 799. Quod saluti satis est, delectationi parum est. I, 797. Cibus sine voluptate non sumitur, ut vivatur. VII, 622. Ciborum necessitas calamitas est, et deliciae vocantur. I, 797. In cibo insidiatur laqueus concupiscentiae, et adjungit sese tamquam pedissequa periculosa jucunditas. I, 797. Felicius esset sine ulla saporis illecebrosa suavitate cibum et potum percipere. X, 771. Cibus qui in ventre jam non sapit, in memoria quasi sapit. I, 786. Cibi aviditas major in curis. I, 924. Cibus corporis quomodo in Dei laudem sumendus. IV, 1899. De ciborum abstinentia non gloriandum. I, 798. Cibi pretiosi divitum infirmitati indulgentur: cibi viles et electi nihil amplius praestant. V, 413. Cibus an ad corpus, an ad animam pertineat. I, 963.
Cibus terrenus, et cibus caelestis. VI, 707, 708. Cibus spiritalis unde praestantior corporali. V, 1481. Suus animae cibus proprius et sua fames. I, 963. Cibus mentis. V, 709. Animus inde pascitur unde laetatur. I, 863. Cibus noster, Deus: solus reficit, nec deficit. IV, 597. Non aliunde vivit homo, et aliunde vivit Angelus. IV, 1742. Cibo justitiae pascitur pius, impius superbiae. IV, 1290. Cibus serpentis si esse non vis, noli esse terra. IV, 1386. Cibus oculorum, lux, V, 183; Cibus Aegyptius. I, 741. Not. ( a ):
Cicatrix in Scriptura etiam solius coloris notam significat. III, 519, 696. Cicatrix quandonam currere dicitur. X, 315.
Ciceion vel ciceia genus virgulti. II, 263.
Cicero. II, 391, 395. Philosophus Academicus. VII, 136; VIII, 1056; X, 1566. Vir eloquentissimus et verborum vigilantissimus appensor et mensor. VIII, 636. Ab ipso in latina lingua Philosophia et inchoata est et perfecta. I, 910. Cicerone nihil excellentius in latina lingua. I, 1204. Cicero laudatur. II, 498. Cicero inopem se fuisse ait linguae latinae, ut minus apta rebus nomina imponeret quas sentiebat. I, 932. Ejus linguam omnes mirantur, pectus non ita. I, 685. Apud ipsum etiam soloecismi. I, 1015. Ejus oratio qua Roma servata fuit, barbara visa est. I, 1015, 1016. Orationes Ciceronis, quas Verrinas vocant, nobilissimae. I, 1204. Cicero eloquentiam suam laudando, arrogantiam non timet. III, 1793. Ciceronis dialogus cui nomen Hortensius. I, 686; VIII, 1019, 1046, 1056; X, 774, 802. Cicero in Hortensio miseriam hominis vidit, causam non agnovit. X, 778. Ciceronis disputatio contra Anaximenis et Anaxagorae de Deo sententiam. II, 443. Ciceronis sententia de definitione ac divisione virtutum animi. VI, 20. De beata vita. I, 909. Ciceronis locus ex Tusculan. exagitatur. II, 667. Alius verior. II, 668. Locus de amicitia laudatur. II, 1071. Ciceronis locus. II, 1074. Ciceronis epistolarum modus. II, 1075. Ciceronis libri de Republica. VII, 648; X, 767. Perierunt. VII, 53. Not. ( a ). Cicero quos dixerit quasi consulares philosophos. II, 389. Cicero laudat Caesaris clementiam. II, 529. Ciceronis dictum de Roscio histrione. III, 1068. Ciceronis improbatur de quodam dictum, Nullum umquam verbum quod revocare vellet, emisit. II, 586. Cicero simulacrorum institutioni, et fabulosis de diis opinionibus indignatur. VII, 136. Auguria irridet. VII, 136. De Ciceronis libris multa interrogatus Augustinus, quid respondeat. II, 432. Ciceronis codex Hippone non reperiretur. II, [Col. 0166] 436. Ciceronis caedes, ejusque causa. VII, 110.
Ciliciam dictam esse Tharsis, quibusdam visum est. IV, 536.
Cilicium. II, 189. Cilicium pauperis. V, 1402; Cilicium ad peccati significationem pertinet. III, 1077. Ad peccatorum confessionem. V, 518. In eo est recordatio peccatorum. VII, 465. Cilicium caro Christi propter mortalitatem et similitudinem carnis peccati. IV, 335, 852. Cilicia ad se missa gratissime accepit Augustinus. II, 989, 991.
Cincinnati dictatoris paupertas. VII, 164.
Cinis poenitentiae. IV, 1301. Poenitentes volutantur in cinere tamquam similes se contestantes. IV, 1933. Cinis vaccae rufae significat famam quae consecuta est passionem resurrectionemque Christi. III, 734.
Cinna Consul. VII, 107. Cinna peccandi licentia felix appellabatur. VII, 174. Cinna bellum Urbi intulit, eamque vastavit. VII, 69 et Not. ( c ), 107.
Circe maga famosissima. VII, 573. Socios mutavit Ulyssis. VII, 575.
Circissarii agitatores quamdiu agitant, a communione separandi. IX, 787.
Circulo virtus comparatur. I, 1051.
Circi spectacula. VI, 638, 700. Circi insania. V, 1026. Circo et amphitheatro qui intersunt, redarguuntur. IV, 585, 1035, 1919. Circensium spectaculum qua de causa Neptuno equestri a Romulo institutum. VII, 61, Not. ( c ). Ludis Circensibus solis primum utebantur Romani. VII, 44. Unde ludi Circenses Consualia dicti. VII, 61, Not. ( c ).
Circumcelliones. VIII, 43; IX, 28, 96, 725. Circumcelliones seu Circilliones unde dicti. IV, 1730. Circumcellionum improbi mores. IV, 1730. Ebrietas et licentia. IX, 53, 54, 62, 257, 268, 320. Furor in seipsos et in alios. VIII, 43. Circumcellionum furor praecipitantium se per abrupta montium. IX, 106. Circumcellionum mortes voluntariae. IX, 631, 636. Circumcellionum est velle mori sine causa. V, 422. Circumcellionum principes. V, 306, 307. Circumcellionum sub Episcopis ac presbyteris ducibus volitantium quotidianae violentiae. IV, 134, 1234. Circumcelliones, clericorum Donatistarum satellites. IX, 580, 581. Circumcellionum duces clerici. II, 397. Circumcellionum greges et feminas, et sanctimoniales habent. II, 135. Circumcellionum furiae. V, 306. Furor. IX, 45, 46, 283, 306, 317, 319, 320, 322, 423, 429. Innocentius post effossum oculum et digitum praecisum et Restitutus presbyter ab eis occisus. II, 509. Circumcellionum saevitia. II, 97, 98, 307, 413. Sic vastant ecclesias in regione Hipponensi, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint. II, 422. Circumcellionum scelera, et crudelitatis eorum in Catholicos exempla. IX, 520, 522, 560, 631, 636. Circumcellionum saevitia in episcopos. II, 306. In episcopum Bagaitanum. II, 307. In clericos catholicos. II, 302, 306. In clericos Hipponenses. II, 511; In laicos. II 307. Circumcellionum furor erga Paulum et Macarium. IX, 47. Erga Rogatum. IX, 704. Circumcellionum arma. IV, 645. Ligna, ferrum, fundae. IX, 46, 320, 333. Circumcellionum fustes, dicti Israeles. IV, 134. Circumcelliones calce et aceto humanos oculos persecuti sunt. IX, 636. Circumcellionum licentia juste reprehenditur, etiam cum aliquibus pessimis violenti sunt. IX, 432. Circumcelliones basilicam Catholicorum apud Hasnam invaserunt, altare comminuerunt. II, 120. Vide Donatistae. Circumcellionibus salutandi formula haec erat, Deo laudes. IV, 1732; IX, 306. Circumcellionum salutandi formula plus timebatur, quam fremitus leonis. IV, 1732. De Circumcellionum saevitia, expostulatio clericorum Hipponensium ad Januarium. II, 306. Lex lata contra Circumcelliones. IX, 48. Ex ipsis Circumcellionibus multi vi legum veraciter correcti. II, 322. Circumcellionica fortitudo. IX, 328. Circumcelliones a Donatistis appellantur Agonistici. IV, 1732.
Circumcisio cur tempore nativitatis Isaac imperata. VII, 506. Et toti familiae Abrahae imperata. VII, 506. In Circumcisione nomen mutabatur. VII, 505. Circumcisio et recte imposita est servis, et recte a liberis intellecta. VIII, 157. Circumcisio signum veteris Testamenti, quare in latenti carne. V, 876. Circumcisionis signum in congrua corporis parte datum. VIII, 479. Circumcisio quid praenuntiarit. IX, 290. Circumcisio prophetia Christi. V, 876; X, 403. Signum gratiae Christi tollentis originale peccatum. X, 1173. Circumcisio figurabat regenerationem in Christo. X. 1073. Et gratiam Christi. X, 1206. Circumcisionis sacramentum praefigurabat nostri temporis baptismum. X, 504. Circumcisionis necessitas. VII, 506. Utilitas. II, 96, 415. Effectus. IX, 175. Circumcisio vitium purgabat originale. X, 450, 834. A morte liberabat aeterna. X, 720. Circumcisio parvulorum sub tanti supplicii terrore praecepta, naturam vitiatam esse arguit. X, 402, 403. Circumcisionis praeceptum ostendit peccatum originale. X, 450, 686. Circumcisio cur octavo die praecepta. V, 916; VIII, 228, 335; X, 833, 1429. Circumcisio carnis in die octavo ad prophetandum Christum [Col. 0167] pertinet. VIII, 335. Ejusque resurrectionem. II, 679. Circumcisio vice baptismi olim fuit. II, 845; V, 1548; IX, 309. Circumcisionis et baptismi comparatio. X, 686. Circumcisio carnalis spiritalem significat. III, 1634. Circumcisio magni sacramenti res est, et intelligitur inde circumcisio cordis. IV, 954; V, 801. Circumcisio cordis. X, 208. Circumcisio renovationem significabat. VII, 505. Regenerationem. VII, 505. Et exspoliationem carnalis vitae per resurrectionem Christi. V, 1105.
Circumcisionem velut idololatriam detestari ne videretur Paulus, Timotheum circumcidit: Titum non circumcidit, ne sine ea salutem nullam esse putarent. II, 280. Circumcisio Timothei non per simulationem facta. VI, 492. Circumcisio in figura venturi baptismi ab antiquis observata. IX, 464. Circumcisionis ritus post Christum superfluus, non perniciosus, nisi ei qui in hoc poneret spem salutis. III, 2113, 2134. Circumcisio cur jam non observetur. VIII, 353. Circumcisionis jugum quare non imponendum gentibus in Christum credentibus. VIII, 156. Circumcisionem nec prodesse gentibus, nec Judaeis obesse. VI, 492. Nec Judaeos ab illa prohibendos, nec ad eam gentes compellendas esse. VI, 492. Cum circumcisionem irrident Manichaei, sibi ipsi adversantur. VIII, 478. Circumcisio et justitia quomodo nos sumus. V, 916.
Circumitus temporum temporaliumque, an admittendi. VII, 361, 369. Circuitus, temporalium rerum cupiditatem significat, qua septem dierum repetito circuitu tamquam rota volvitur. IV, 139.
Cirta. IX, 208, 511. Quandonam dicta Constantina. IX, 512. Not. 2. Cirtam pergit Augustinus episcopi ordinandi causa. II, 180. Cirtenses et Augustinus mutuo sese visendi desiderio flagrant. II, 592. Cirtenses conversionem suam Augustino quamvis absenti adtribuunt. II, 591. Hanc ille negat sibi tribuendam fuisse, etiamsi dum apud illos esset, et loqueretur, provenisset. II, 591. Cirtense concilium schismaticorum ann. CCCXI. Secundo Tigisitano praeside. II, 161, 162, 580; IX, 639, 755. Vix undecim aut duodecim episcoporum fuit. IX, 663. Cirtense Concilium falsum esse contendebant Donatistae. IX, 642, 643, 755. Cirtense Concilium verum esse ostenditur contradicentibus Donatistis. IX, 643, 644, 663. Utrum falsum sit, discuti jubet cognitor. IX, 643. Cirtensis Concilii tempus. IX, 643. Cirtense Concilium diem et consules habet. IX, 663. Cirtensis Concilii acta. IX, 510. Not. ( a ).
Cison, interpretatur duritia eorum. IV, 1054.
Citharae et psalterii distinctio ac mystica significatio. IV, 280, 479, 671, 672, 900, 1964.
Civitas quid. VII, 447. Civitas proprie in hominibus inhabitantibus intelligitur. IV, 1621. Non in parietibus. VI, 721. Civitas, multitudo hominum in quoddam vinculum redacta concordiae. II, 529. Concors hominum multitudo. II, 670. Civitas Romana pro regno Romano. III, 1106. Civitas vere florere dicenda est, quae castis, honestis ac probis moribus praepollet. II, 314.
Civitas cum sine additamento ponitur in Scriptura, de civitate Dei, vel de Ecclesia intelligitur. IV, 912. Civitates duae. VII, 437. Ab initio generis humani. VI, 333, 337. Altera justorum, altera iniquorum. III, 436. Civitas utraque Angelorum et hominum. VI, 284. In omnibus gentibus licet tanta varietate inter se distinctis, non amplius quam duae civitates. VII, 403. Una praedestinata est regnare cum Deo, altera cruciari cum diabolo. VII, 437. Utraeque civitates in primo homine per praescientiam exortae. VII, 376. Utrique civitati bona et mala communia, sed usus diversus. VII, 620. Prophetiae partim ad civitatem caelestem, partim ad terrenam, partim ad utramque pertinent. VII, 525. Utraque civitas, pia et impia, numquam terris defuit. VII, 489.
Civitates duae diversis suis generationibus in historia Geneseos distinguuntur. VII, 446, 460. Duarum civitatum excursus. VII, 620. Serie generationum Cain et Abel exprimitur. VII, 456, 460, 467. Civitatis utriusque mysterium in Cain et Seth. VII, 456, 460, 466. Civitatum duarum principium, amores duo. VII, 421, 436. Civitatem Dei esse, habetur ex Scripturis. VII, 315. Civitas Dei ex Angelis et hominibus constat. VII, 349, 284. Civitas Dei per praescientiam ordinata ante perpetratum Adami peccatum. VII, 418. Civitas Dei semper tolerans terram, sperans caelum, Jerusalem vocatur et Sion: initium habet ab Abel, sicut mala civitas a Cain. IV, 1846. Civitatis Dei notitia evidentior in Abraham. VII, 496.
Civitatis Dei origo, informatio et beatitudo unde sit. VII, 338. Civitatis Dei conditor Christus. VII, 64. Civitatis spiritalis aedificatio. IV, 1620, 1621. Civitas Dei ex fide gignitur, vivit ex spe. VII, 461, 466. Civitas Dei sancta Ecclesia. IV, 1261. Civitatem unam, domum Dei unam faciunt omnes fideles tam praeteriti, quam praesentes et futuri, Angelis adjuncti. IV, 1668, 1669. Multi pleni caritate, civitatem faciunt [Col. 0168] Deo. IV, 1261.
Civitas spiritalis, ubi nemo nascitur, quia nemo moritur. V, 42. Civitatis supernae quies et felicitas. IV, 1096, 1916. Civitas non aliunde beata, non aliunde beatus homo. II, 669, 670. In civitate Dei, voluntas Dei lex est. VII, 63, 284. Civitatis Dei lex et virtus, caritas. IV, 541, 1261. Civitatis supernae rex veritas, lex caritas, modus aeternitas. II, 533. Civitatis caelestis figura. VII, 438, 446, 463. Civitas superna hîc est peregrina. VII, 438. Civitas superna in sanctis populi Dei peregrinata est, et in omnibus aliis sacramento adumbrata. VII, 481. Civitas superna dum peregrinatur in terra, pacem non habet in fide. VII, 645. Unde cum civitate terrena pacem habeat, unde discordiam. VII, 645. Pacem terrenam refert ad coelestem. VII, 646. Civitas superna dum peregrinatur in terra, leges et instituta nationum sequitur, quae religionem non impediunt. VII, 646. Civitatis Dei custodes, Episcopi. IV, 1669. Cives Dei, spe beati in hac vita. VII, 648. Civium Dei in hac vita languores et curatio. VII, 442. Cives patriae supernae fuerunt etiam in aliis gentibus a Judaeis. VII, 609.
Civitatis terrenae exordium. VII, 524. Civitatis terrenae cives parit natura vitiata, civitatis vero supernae liberans gratia. VII, 439. Civitas impia apparere coepit a divisione linguarum. VII, 489. Civitas terrena generationes terrenas usque in finem habitura est. VII, 461. Civitatis terrenae victoriae mortiferae aut certe mortales. VII, 440. In civitate terrena duae formae inveniuntur. VII, 439. Civitatis terrenae bellum et pax. VII, 440. Civitas impia bestiae nomine significatur. VII, 674, 679. Civitas diaboli et hujus civitatis curia, ministri, plebs. IV, 120. Civitatis malae cives administrare aliquando actus bonae civitatis exemplo ostenditur, et e contra. IV, 735. Cur sinat Deus iniquorum civitatem esse numerosiorem. VI, 337. Civitas Jerusalem captiva ab hujus saeculi Babylonia decursis temporibus liberanda. VI, 323. Civitates duae quantum ab invicem discrepent. VII, 161. Et utriusque discrimen. VII, 436.
Civitates duae confusae sunt in hoc saeculo, iniquitate participata. VII, 46, 467. Jerusalem et Babylon jam corde sunt separatae. IV, 1761. Vide Babylon. Civitates duae in hoc mundo, Jerusalem et Babylonia permixtae sunt interim, in fine separabuntur. III, 436; IV, 735, 773. Duae civitates post judicium in aeterna vel beatitudine, vel miseria. VI, 284. Opus de Civitate Dei pollicetur Augustinus. III, 436. De Civitate Dei quinque priores libri absoluti. II, 742.
Civitas circumstantiae quae. IV, 255, 722.
Civitas contradictionis quae. IV, 637.
Cizan in diocesi Hippon. II, 232.
Clades et vastationes Christianis utiles. V, 621.
Clamare ad Christum quid. V, 545. Clamandum inter turbas clamare prohibentes. V, 548. Clamare ad Christum prohibens turba. V, 546.
Clamor cordis. V, 858. Clamor cordis est flagrantia caritatis; silentium cordis frigus caritatis. IV, 404. Clamor ad Dominum in affectu cordis. IV, 74, 83, 254, 971, 1834. Vide Oratio. Clamor media nocte. V, 576. Clamor pro impudentia et libertate iniquitatis. III, 491. Clamor pro peccatis manifetis. III, 858.
Clarentius. II, 240.
Clarus a Mascula. IX, 237.
Classicianus cum tota domo sua anathemate damnatur. II, 1066, 1067.
Claudianus poeta a Christi nomine alienus. VII, 172.
Claudius episcopus. X, 639, 640. Claudius episcopus Augustino mittit quatuor libros Juliani adversus unum illius opus. II, 949. Claudio mittit Augustinus quae ad Juliani libros responderit, ut de iis judicet. II, 949.
Claudianistae seu Claudianenses. IX, 555. Claudianistae ad communionem a Primiano admissi. IV, 379.
Claves Ecclesiae. V, 1545, 1549, 1711; VII, 673. Claves Ecclesiae traditae. III, 25. Claves regni coelorum datae Petro Ecclesiae personam gestanti. V, 802, 1349; VI, 308. Claves non soli Petro, sed Ecclesiae datae sunt. V, 802. Claves regni coelorum in Ecclesia. VIII, 572. Clavium Ecclesiae potestas. II, 356. Claves sic datae sunt Ecclesiae, ut non solum peccata remitteret, sed etiam ut ea vindicaret. VIII, 623. Poenae spiritales longe graviores quam corporales. VIII, 619, 623. Gravius punitus est, qui velut relictus est impunitus. VIII, 623. Quî male a Donatistis intelligatur, Quae solveritis in terra. V, 600. Claves Ecclesiae per antistites ministrantur. V, 1545. Christus prius resuscitat, tunc Ecclesia solvit. V, 1349. Discipulorum est solvere quos Christus suscitavit. V, 594, 595. Vincula ipsius reatus solvunt. V, 595. Ad illas claves non pertinet qui non est in Catholica. V, 802.
Clauthmon mons. III, 796.
Clementia tanto plenior esse debet animus, quanto a nequitia purior. II, 659.
Clementius episcopus. X, 652, 663.
[Col. 0169] Cleo. VII, 54.
Cleobolus Lindius unus e septem sapientibus. VII, 585.
Cleombrotus quare se praecipitem dedit de muro. VII, 36.
Cleophon. VII, 54.
Clericatum amant homines. V, 1575. Clericatus magis onus, quam honor. V, 1575. Clericatum non accipiebant poenitentes, nec ad ipsum redibant ex rigore disciplinae: poterat tamen circa illos dispensari. II, 812. Clericatus honor non aufertur Donatistis ad Ecclesiam redeuntibus. II, 811, 813.
Clerici unde dicti. IV, 824. Clericorum laus. I, 1339. Clericorum etiam invite electorum continentia. VI, 486. Clerici quomodo erga se invicem agere debeant. II, 1018. Clericorum Augustini in monasterio vita et mores. V, 1569. Clericos a vitae communis proposito discedentes Augustinus degradare non audet. V, 1572. Eos tandem se de clericorum tabula deleturum declarat. V, 1580. Clerici non fiant, qui de aliquo monasterio recesserint, vel projecti fuerint. II, 233. Clericum bonum vix bonus monachus facit, etc. II, 228. Clerici non recipiendi in monasterium. II, 233. Clerici ab omnibus publicis functionibus immunes. IX, 777.
Clericum degradare. VI, 271. Clericum nullum, qui nondum convictus sit, suspendi dehere, nisi se non praesentaverit. II, 269. Bonifacii presbyteri laudatur humilitas, qui nec litteras accepit quibus in peregrinatione honorem suum acciperet. II, 269. A clero ac populo petit Augustinus, utrum placeat ut presbyteri accusati, sed non convicti, nomen ad altare non recitetur. II, 269. Ne quis post criminis poenitentiam clericatum accipiat, vel ad clericatum redeat, vel in clericatu maneat, rigore cautum est disciplinae, non desperatione indulgentiae. II, 812. Secus agere licet poscente Ecclesiae utilitate. II, 812. Presbyteri a se ab officio remoti Augustinus rationem reddit Primati. II, 234. Reddit et Concilio. II, 234. Ut si intra annum causam suam agere neglexerit, vocem ejus deinceps nemo audiat. II, 234. Clericum unius Ecclesiae ad aliam transire non sinit ordo ecclesiasticae disciplinae. II, 231, 232. Institutum est ut clericum alienum nemo suscipiat. II, 233. Clericorum hereditas ad quos pertineat. II, 293. Presbyteri ex monacho facti bona ecclesiae, in qua ordinatus erat, relinquenda censet Augustinus, cum prius dimidium tantum concessisset. II, 292. Clero suo Ambrosius vindicare vult Paulinum presbyterum, etsi in diversis locis degentem. II, 100. Clerici omnes vanissimae superstitionis hortatores a gentilibus appellati. IX, 645.
Clerici figurantur per Noe. IV, 1731. Clericorum nomine testamenta ipsa significantur. IV, 824. Et ipsae hereditates. IV, 824. Clerici designantur per illud, duo in agro. IV, 1279, 1730.
Cliens quis. V, 728. Cliens majoris adversus minas alterius quo pacto se defendat. V, 728.
Cloacina dea. II, 84. Unde sic dicta. VII, 118. not. 1. Cloacinam Tatius dedicavit deam. VII, 190.
Cloacina nomen Veneri tributum. VII, 118. not. 1.
Cluere, id est purgare. VII, 118, et nota 1. Cluere idem quod pollere. X, 1147.
Cneus Manlius proconsul de Gallo-Graecis triumphat. VII, 102.
Coaeternum et coaevum, quo differant. V, 666.
Codices praetendebant inscriptionem in liminari pagina. II, 155.
Codrus Atheniensium rex morte sua patriam liberavit, quomodo. VII, 576. Codrus ab Atheniensibus ut deus habitus. VII, 576. Codri jurgia quid. VII, 576.
Coenses. II, 534.
Coelum, vide Caelum.
Coena Dominica vocatur sumptio corporis Christi. II, 203. Coena manibus Domini consecrata. V, 645. Coenae Dominicae mysterium est, ut cujus sanguinem sumimus, pro ipso animam ponamus. V, 1395. Coenam suam dedit Dominus, passionem suam dedit: ille saturatur qui imitatur. IV, 178. Vide Eucharistia. Ad coenam venire nemo cunctetur. V, 647. Judaei ad coenam invitati, nos ducti et coacti. V, 643. Cogendi intrare ad coenam: foris inveniatur necessitas, nascitur intus voluntas. V, 647. Tres excusationes ad coenam venire nolentium. V, 643. In die coenae Dominicae quibusdam in locis offertur tantum ad vesperam. II, 202. Aliis in locis mane offertur corpus et sanguis Domini propter prandentes, ad vesperam propter jejunantes. II, 204. Nonnullis placet hoc die corpus et sanguinem Domini post cibos offerri et accipi. II, 204. Discipuli corpus et sanguinem Domini non acceperunt jejuni. II, 203. An ante refectionem, an post, sumenda sit communio, non audet Augustinus definire. II, 202. De communione in die coenae, faciat quisque quod in ea ecclesia in quam venit, invenerit. II, 202. Mos lavandi corpus in die coenae, et jejunium relaxandi. II, 203. Inde ortus, quod baptizandorum corpora per observationem quadragesimae sordidata eo die lavarentur. II, 204. Lotionem [Col. 0170] pedum in die coenae in consuetudinem multi recipere noluerunt. II, 220. Nonnulli lotionem pedum in die coenae de consuetudine auferre non dubitaverunt, alii in diem tertium Octavarum vel in ipsum octavum transtulerunt. II, 220.
Coenitandi et pransitandi in propatulo, mos antiquorum Romanorum. X, 1357.
Coenobitae laudantur: eorum institutum. I, 1338. Coenobitarum vita in Actibus Apostolorum descripta. V, 1574.
Coenum vulneribus quae ab igne acciderunt medicamentum. I, 1350.
Cogere. Ad aliquem cogendum ad bonum vis potest adhiberi. II, 754, 757, 802. Cogendus quis in Ecclesiam. V, 648. Foris inveniatur necessitas, nascitur intus voluntas. V, 648 Cogi possunt haeretici et schismatici poenarum timore. II, 329, 803. Quomodo. II, 320, 322, 326. Non considerandum quod quis cogitur, sed quale sit istud quo cogitur. II, 329. Qui cogitur, non vult. X, 1117. Non ideo quis cogitur velle bonum, quia velle non potest malum. X, 1117. Onerosior est quam utilior diligentia, cogi tantum homines, non doceri. II, 367.
Cogitari proprie dicitur, quod in animo colligitur, id est cogitur. I, 787. Cogitationes nostras non oriri nisi ex imaginibus corporum quae intrant in animum, Democritus voluit. II, 445, 446. Et Epicurus. II, 445, 446. In cogitatione quatuor species reperiuntur. VIII, 996. In cogitatione unitas trium fit, memoriae, internae visionis, et voluntatis. VIII, 988. Cogitatio notitias rerum in abdito mentis reconditas, in conspectu mentis constituit. VIII, 1042. Cogitatio verbum supponit. VIII, 1070. Cogitationes et locutiones sunt et visiones, quomodo. VIII, 1070. Cogitationes nostras an aliquando videre possumus. VI, 31. Cogitationes nostras cur modo absconditas, in coelo manifestas volemus. V, 1145. Cogitare nihil valent homines, nisi corpora. II, 517. Cogitanti corpora menti obversantur incorporeae eorum similitudines. II, 614, 618. Cogitare non possunt Stoici et Epicurei, nisi corporalia. II, 444. Quosdam non fugit rerum incorporearum intelligentia. II, 444. Cogitantur prope innumerabilia incorporaliter atque intelligibiliter ab eis qui talia cogitare noverunt. II, 445. Hinc refellitur opinio Democriti de cogitationum nostrarum causa. II, 445. Cogitatio unde fertur in varia. VIII, 994. Cogitationem a consuetudine abducere, magni ingenii est. II, 517. Cogitationes in corporibus coelestibus non latent. III, 213. Aliud est cogitare, aliud cupere. X, 584. Cogitare bonum, minus est quam cupere. X, 584. Facillime ac celerrime peccata fiunt cogitando. X, 584. Cogitatio quodam accedente consensu peccatum. X, 243. Sicut ante homines facti, sic ante Deum cogitationis peccatum est. V, 928. In cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus. IV, 1571. Navigat quisque in corde suo: naufragium non facit, si bona cogitat. V, 424.
Cogitatio pia a Deo est. I, 976. Cogitationes bonae non nisi ex gratia. II, 818. Quod attinet ad pietatem, non sumus idonei cogitare aliquid tamquam ex nobis. X, 1013. Cogitatio hominis non potest in perpetuum mutari sine gratia. X, 448. Non potest fieri ut habeat mala facta, qui habet bonas cogitationes. IV, 1838. Cogitanti justitiam aliquid praesto esse quod est ubique totum. V, 1486.
Cogitatio culpabilis mali quaenam. X, 327. Malum nec in cogitationem venire, sententia Pelagii ipsi in Synodo episcopali objecta, quatenus ab ipso explicata. X, 324. Cogitationibus illicitis delectari sine consensu, nondum perfecta mors est, sed quodammodo inchoata. V, 594. Cogitationum delectationes illicitae sunt peccata. VIII, 1009. Cogitationes malae animam interficiunt, quamquam opere non impleantur. IV, 1190. Cogitationum malarum in corde uniuscujusque pugna. IV, 1277. Cogitationes malae mundandae. V, 268. Cogitationes morosae. X, 596. Cogitationes quae a spiritu maligno immittuntur, difficile est discernere. III, 465. Non discernuntur nisi dono Dei. III, 465. De cogitationibus alienis judicari non debet. III, 1859.
Cognatio spiritalis cum Christo, propinquitati ejus carnali praeponenda. VI, 397.
Cognoscendi multiplex ratio explicatur. II, 456, 457. Ordo quo fit cognitio. III, 316. Deus scit in nobis etiam id quod ipsi nescimus. III, 1644. Cogniti a Deo homines dicuntur, cum eis se cognoscendum praestitit. III, 303. Cognitio Angelica. Vide Angeli. Cognitionem plenam in hac vita habere non potest homo. VI, 60. Cognitio creaturae vesperam habet et mane, quo modo. VII, 322. Cognitio rei cujusque in Verbo Dei ad diem pertinet, cognitio rei in ejus natura ad vesperam. III, 313. Inter utramque multum interest. III, 313. Extra nos res corporeas novimus; spiritales in nobis. VIII, 954.
Cognitio Dei. I, 872, 873. Ad cognoscendum Deum quae necessaria. I, 875, 876. Quem cognoscere volumus, prius plena caritate diligamus. I, 1331. Si voluntatem Dei nosse quisquam desiderat, fiat amicus Deo. III, 175. Infelix homo qui scit alia, et Deum nescit. Beatus autem qui Deum scit, [Col. 0171] etsi alia nesciat. I, 708. Beatissimi sunt quibus hoc est Deum habere, quod nosse. II, 840. Dei plenitudinem nemo comprehendit. II, 606. Non parva est inchoatio cognitionis Dei, nosse quid non sit. II, 459. Nesciendo melius scitur: perfecta cognitio Dei in futura vita. I, 588. Cognitio Dei per negationes. III, 1588. Scientia Dei in anima hominis non est, nisi scire quomodo eum nesciat. I, 1017. Sensu corporeo non cognoscitur. I, 784. Cognitio Dei quaenam vera et ad vitam aeternam conducens. VI, 223. Nemo cognoscit Deum, nisi qui intelligit illum esse summum atque incommutabile bonum, cujus participatione sit bonus. II, 575. Creaturae ducunt ad cognitionem Dei. I, 745, 1275. Inexcusabiles sunt, qui Deum per ea quae facta sunt cognoscentes, non obediunt veritati. II, 895. Cum Deum scimus, nec hoc quidem nobis tribuendum est, sed illius misericordiae. II, 574. Non parva ex parte intelligit et scit Dominum, qui intelligit etiam hoc a Domino sibi dari ut intelligat et sciat Dominum. VII, 531. Cognitionis merces datur merito fidei, VI, 71. Deus non invenitur a superbis etiamsi doctis. I, 707. Tanto magis vivere tendimus, quanto magis in Dei cognitione proficimus. III, 1905. Cognoscere Deum, et non sicut Deum glorificare, impietas et insipientia. X, 212. Cognitio Christi eminens non erit nisi in altera vita. X, 545.
Cognitio et consideratio sui. III, 1649. Cognitio sui quae utilis. V, 756. Cognitio sui caeteris scientiis praestat. VIII, 885. Homo sibi ipsi incognitus. I, 782, 979. Difficile est ut de se quisque perfecte judicet. IV, 1921. Recessus a sensibus et animi in seipsum collectio, necessaria homini ad notitiam sui adsequendam. I, 979. Quisquis ea sola novit quae corporis sensus attingit, non solum cum Deo esse non videtur, sed ne secum quidem. I, 996. Cognitio sui quales in anima excitat affectiones. VIII, 886. Cognitio sui ipsius facit ut sibi homo displiceat, et sic Deo placeat. IV, 266, 267. A cognitione sui ad cognitionem Dei transeundum. III, 1542.
Cognitio certa et facilis rerum, unde. VIII, 608. Cognitio veritatis corde mundata. VI, 310. Cognitio et actio beatum hominem faciunt. VI, 299. Cognitio aliquando sumitur pro fide, aliquando pro visione. III, 1922. Cognoscere aliquando idem ac probare. IV, 1288.
Cognitor. V, 599.
Cognomenta hominum improborum non assumenda. X, 511.
Cognoscere aliquem proprie dicimur, quando ejus mores et vita non latent. III, 1859. Nemo nisi per amicitiam cognoscitur. VI, 82.
Colere Deum veram esse sapientiam Scriptura definit. I, 655. Hoc mos est deberi vero Deo, quod sibi exigit falsus deus. IV, 1220. Cultus vani plures exploduntur. III, 169. Angelus malus non colendus. III, 169. Nullam creaturam colendam esse animae, verba ipsa sunt Ecclesiae olim fidelibus insinuata. I, 1077. Nihil omnino colendum, quod mortalis ullus corporis sensus attingit. I, 585. Quia Deus rebus omnibus major et melior invenitur, plus omnibus diligendus est ut colatur. IV, 996. Colere Deum gratis et casto amore debemus. IV, 488, 617, 626, 658, 928, 1404, 1531, 1745. Colendus Deus fide, spe et caritate. VI, 232. Hoc enim colitur quod diligitur. IV, 996. Colitur Deus sacrificio laudis actionisque gratiarum. X, 214. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum; ad hos pertinet vetus Testamentum. IV, 1603. Cum nomen Christianum evertere non posset diabolus, suggerebat, ut sicut Deus propter coelestia, ita ipse propter terrena coleretur. IV, 456, 457. Idem cultus daemoniis exhibitus fuit, qui vero Deo. IV, 1220. Coli dicuntur non tantum Deus, sed et homines, immo et aliae creaturae. VII, 278. Vide Cultus. Athei qui nihil colendum putant, serviunt tamen vitiis. III, 155. Non sic colimus Deum quasi terram. I, 845. Colimus Deum tamquam Dominum, et colit nos tamquam terram suam. IV, 295. Colit te Deus et colis Deum, non ut ille, sed ut tu sis fructuosus. IV, 1891; V, 316.
Coloni ab incolendo dicuntur, non ab agricultura. VII, 278.
Collatina dea collibus praefecta. VII, 118.
Collatinus maritus Lucretiae. VII, 32. Vide Tarquinius.
Collatio privatarum opum in usus publicos. VII, 100. Collatio publica Ecclesiae pro necessitatibus hominis aere alieno obruti. II, 1092.
Collatio Carthaginensis cum Donatistis. II, 488; X, 336, 346, 704. Multi ex parte Donati, episcoporum suorum et catholicorum collationem optant. IX, 523, 689. Catholicis episcopis Carthagine ad Concilium congregatis placuit Donatistas convenire, eisque offerre collationem. IX, 523, 810. Collatio saepius oblata est Donatistis. IX, 391, 593. Donatistae hanc recusant. IX, 391, 593. Donatistae collationem saepius recusarunt. IX, 43, 259, 651. Et consessum cum catholicis. IX, 656. Cur toties oblatam collationem recusarunt. IX, 449, 453. Ex diffidentia causae malae nolunt conferre [Col. 0172] cum catholicis. IX, 592. Donastistae collationem a catholicis oblatam reprehendunt vitioso contentionis nomine. IX, 548. Collatio via expeditior veritatis et unitatis causam agendi, quam lis. IX, 548, 549. Primianus per advocatos in foro adversus Maximianum litigavit. IX, 548. Donatistae non approbandi, qui de baptismo cum catholicis nolunt conferre. IX, 466, 467.
Collationem inter episcopos utriusque partis fieri jubet Honorius imperator. IX, 613. Praeceptum Honorii de habenda collatione. IX, 816. Marcellinum collationi principe loco principem sedere vult Honorius. IX, 817, 818, 819. Marcellini edictum quo utriusque partis episcopi convocantur. IX, 614. Donatistas quibus beneficiis cognitor invitat ad conferendum. IX, 614. Edictum Marcellini de loco et modo collationis. IX, 614. Edicto Marcellini collationis Carthagine habendae conditiones proponentis Donatistae consentire noluerunt. II, 490. Litterae catholicorum, quibus respondent consentire se ad omnia quae illo edicto fuerant ordinata. IX, 615, 821. Quo animo episcopi catholici ad collationem venerunt. V, 1588. Notoria Donatistarum. IX, 615, 805. Collationi locus assignatus Thermae Gargilianae. IX, 620, 679, 819. Collationi quisnam dies constitutus. IX, 622, 818.
Collatio Carthaginensis quomodo habita. II, 578. Collatio cum Donatistis quo die et anno habita. IX, 613, 614, 616. Collationi quot ex utraque parte adfuturos episcopos designarat cognitor. IX, 615, 677. Concedunt catholici, ut universi ex Donatistis qui venerant adessent. IX, 615. Numerus episcoporum tum Catholicorum tum Donatistarum, qui Carthaginem ad collationem venerunt. IX, 620, 677, 827. In eo quod ad collationem venerunt Donatistae, Catholicos non esse traditores agnoverunt. IX, 651. Quid proponebant episcopi catholici se pro bono pacis acturos fore, si aut in parte Donati, aut in sua communione, veritas Ecclesiae demonstraretur. IX, 615, 700, 701. Catholici episcopi non ea pompa, qua Donatistae ingressi sunt Carthaginem. IX, 618, 679. Collationis exordium. IX, 815. Donatistae id egerunt, quantum potuerunt, ne collatio fieret, tum ne acta facile legerentur. IX, 613, 618, 688. Donatistae timebant ne ulla verba eorum tenerent Catholici. IX, 255, 257. Numquam agi volebant, ubi vinci metuebant. IX, 679, 680. Timor eorum, ipse eorum judex. IX, 680. Cathedris antiquis episcopos alios additos ut numerus angeretur, objiciebant Catholicis Donatistae. IX, 618. Quod ipsos in Mustitana dioecesi fecisse apparuit. IX, 618, 619. Donatistae falsitatis convicti in recitatione episcoporum suorum. IX, 619, 677. Donatistae proponunt Catholicis quatenus agere velint in collatione, an testimoniis Legis, an gestis publicis. IX, 626, 831. Catholicorum responsio. IX, 627, 679, 831. Notoriae et Mandata Donatistarum cum responsionibus Catholicorum. IX, 820, 821, 822, 827. Mandatum Catholicorum quo tota causa comprehensa est, et electis ad disputandum septem episcopis injuncta est catholicae defensio. IX, 821. Sic a catholicis secunda die causa acta est in conscriptione Mandati, ut responsionem invenire non possent Donatistae. IX, 678. Donatistarum tergiversationes tertia die collationis. IX, 679, 680. Donatistae Catholicis faciebant invidiam, quod hominem cognitorem postulassent. IX, 636, 637. Apparet ipsos Donatistas hominem judicem postulasse. IX, 636, 637.
Collationis an petitores Catholici. IX, 622, 623, 625, 679. Petitorum personam cur aliquando noluerunt suscipere Catholici. IX, 624, 679. Collationem ab utrisque petitam esse non dubium est. IX, 679, 818, 829, 830. Consessum a cognitore oblatum recusant Donatistae. IX, 619, 827. Quare. IX, 621, 634. Ratio eorum exploditur. IX, 621, 634. Contra Ecclesias transmarinas causam se non habere confessi sunt Donatistae. IX, 682. Hinc separatio eorum injusta probatur. IX, 682. Contra se ipsos egerunt multa, dixeruntque et recitarunt Donatistae. II, 578, 579, 582. Caecilianus de quo in collatione accusatus. IX, 639. Excusatur. IX, 641. Caeciliani aliorumque episcoporum causam quatenus agi velint episcopi catholici in collatione. IX, 655, 826. Donatistae iniquiores in Caecilianum, quam in Primianum. IX, 553, 554, 641. Et in Novellum Tysicensem et Faustinum Tururbitanum. IX, 676. Donatistae se potius judicio Constantini damnatos, quam Caecilianum, libello quem protulerunt, et litteris Imperatoris ostendunt. IX, 685. Felicis Aptuginensis causam quare commoverunt Donatistae in collatione. IX, 686.
Collatio Caeciliani causam purgavit. IX, 752. Donatistae petierunt et acceperunt sex dierum dilationem. IX, 678, 828. Donatistae Mandato catholicorum respondere non potuerunt in collatione, post acceptam dilationem. IX, 682, 683. Sententia cognitoris de omnibus quae per tres dies in collatione acta sunt. IX, 653. Collationis gestis subscribere diu recusarunt Donatistae. IX, 660. Postea instante judice consenserunt. IX, 660. Fratris nomen a catholicis respuerunt. IX, 749. Calumnia Donatistarum de Marcellino collationis cognitore. IX, 699. Collationis judicem corruptum esse praemio dicebant Donatistae. IX, 651, 655, 660, 676, [Col. 0173] 687. Conqueruntur Donatistae quod nocte contra eos est prolata sententia. IX, 661. Injusta eorum querimonia. IX, 661, 689. Donatistae inclusos se tanquam in carcere fuisse conquesti sunt. IX, 689. Respondetur Donatistarum querimoniis de erepta sibi humano imperio libertate quam ipsis Deus largitus est. IX, 716, 719. Donatistis an liberum arbitrium ab Imperatore concessum. IX, 648, 650. Donatistis perditionis libertas data a Juliano. IX, 722. Donatistae a Catholicis confutati in collatione Carthaginensi. IX, 651, 652. Et victi. II, 795. Post collationem Carthaginensem Donatistae pene omnes conversi. IX, 699.
Collationis cum Donatistis gesta. V, 599. Collationis acta per omnes passim Ecclesias diebus Quadragesimae in ecclesia recitari solent. IX, 700. Collationis cum Donatistis Breviculus. I, 646. Liber post collationem contra eosdem. I, 646. Augustinus Bonifacium remittit ad breviarium collationis Carthaginensis. II, 795.
Colles fidelium plebem significant. IV, 1479.
Collonita porta Romae. VII, 125.
Colloquium vinculum est societatis. I, 1011.
Collyria ad visum mentis sanandum, quae. III, 1543.
Collyris panis subcinericius. III, 377.
Color non est nisi in corporalibus. V, 1498. Color non corpus, sed quaedam corporis qualitas. I, 1197. Color unus est omnibus, aut potius nullus, si lux auferatur. V, 1498. Colores ad sensum oculorum proprie pertinent. VIII, 98. Colorum varietas in pecoribus Jacob, unde. VIII, 877.
Colorbasus, ejusque haeresis. VIII, 28.
Columbae natura et indoles. III, 1366, 1427. Columbae simplicitas aliaeque proprietates imitandae. V, 426. Columba ex arca dimissa et cum surculo olivae rediens. quid significat. VIII, 265. Columba Spiritum sanctum significavit. IV, 1706. Vox Patris in monte audita, species columbae visa, sine vivificantis animae ministerio, II, 746. Angelorum ministerio fieri potuerunt. II, 747. In columba Spiritus sanctus non sua natura, sed significativa specie demonstratus est. II, 747. Columbam veram fuisse, in qua Spiritus sanctus apparuit. VI, 302. Columbam emere et vendere, quid. IV, 1706. Columba pro signo dilectionis ponitur. IV, 634.
Columna nubis duce Jesu subtracta est. III, 777.
Coluthus a quo Coluthiani. VIII, 42.
Comes. II, 100. Comes largitionum Italicianarum. I, 728. Comitis officialis. II, 430.
Commemorari praeceptis, id est admoneri. III, 706.
Commentarienses. IV, 1200. Quinam sint. IV, 1200, not.
Commercia divina nobiscum Christo incarnato peracta, IV, 231, 1942. Commercium Christi nobiscum. V, 688, 725. Commercium emptionis nostrae per Filium Dei. IV, 1321, 1925.
Commixtio conjugalis, bona est. X, 1411. Commixtio castorum conjugiorum procreandi causa, bonum opus. X, 1437. Bonum nuptiarum, X, 1409. Commixtio conjugalis. Deo tribuenda. X, 1412. Commixtio corporum non omnis mala. X, 709, 710. Commixtionem conjugalem non instituit diabolus. X, 837. Commixtio conjugalis esset, etsi nemo peccasset. X, 837. Commixtio sexuum etiam in paradiso futura erat. X, 709. Commixtio conjugalis ita esset, ut aut nulla libido esset, aut non inquieta. X, 837.
Commotionem patiuntur omnes, qui a misericordia dilectionis Dei exeunt. VIII, 261.
Commune vocatur ab Apostolo immundum et coinquinatum. I, 1360.
Communicare. Vide Dare.
Communione malorum bonos contaminari dicunt Donatistae. I, 637. Donatistarum regula: Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes, et universam massam. IV, 378, 379. Communicare malis et peccatis alienis quid. IX, 517, 565, 657, 658. Communicare improbis est illis consentire. II, 265; IX, 79, 80. Communicatur malo, quando facto ejus, consortium voluntatis vel approbationis adjungitur. V, 549. Malos etiam cognitos bonis non obesse in Ecclesia, si eos a communione prohibendi aut potestas desit, aut aliqua ratio conservandae pacis impediat. II, 297. Communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. II, 579. Non id agit Augustinus, ut ad communionem catholicam quisquam cogatur invitus. II, 132, 135. Communionis alterius hominibus scribens de negotio fundi non reprehenditur, sed non sine suspicione est scribens de negotio animae. II, 160. Eis scribit Augustinus litteras qualibus uti licet ad paganos. II, 154. Communicatio spiritalis tantum cum malis, consensioque factorum prohibetur. IX, 672, 673. Communicant altari, non malis, quibus mali displicent, etsi eos tolerant. II, 170. Christiani, laboris et quietis invicem participes fiunt. II, 187. Quod alter minus potest, in eo qui potest facit, si in altero diligit quod ideo quia non potest, non facit. II, 507. Communicare se ei [Col. 0174] non posse, qui Aurelio non communicat, Augustinus declarat. II, 232. Communionis nostrae Imperatores, id est, Ecclesiae catholicae, leges adversus omnes haereticos dederunt. IV, 684. Communionis eorum qui non sunt, hos appellant haereticos. IV, 684.
Communione sancti altaris privantur interdum qui nolunt ablata restituere. II, 663. Ab ea non prohibentur nisi sponte confessi, vel legitime convicti. V, 1541. Vide Excommunicatio. Dispositio ad communionem. III, 1611, 1846. Communio quotidiana. II, 201; VI, 691, 696. Communio alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum. III, 1280, 1614. In partibus orientalibus plurimi non quotidie coenae Dominicae communicant. III, 1280. Communio parvulorum. V, 943.
Communis vita. VI, 549. Communis sanctimonalium vita laudatur. IV, 1058. Communia sint omnia in monasterio. I, 1377, 1378. Communiter quae possidentur, non ea lites, inimicitias et caetera mala generant, quae ex privatae rei possessione nascuntur. IV, 1748. Communes de privatis fecisse res suas quid proderat primis Christianis. IV, 1748.
Comoediarum scriptiones et actiones nullo modo potuisse recipi, nisi mores recipientium consonarent, fassi sunt etiam Pagani. II, 315.
Comparatio. Non ex bonis singulis homines inter se comparandi sunt, sed universa consideranda sunt in unoquoque. VII, 514. Comparativi gradus vis. IX, 542, 544. Comparativus gradus non semper auget quod comparat. IX, 583.
Compartus. VIII, 598.
Compassione caritatis Christus deorsum est, nos sursum spe caritatis. IV, 1630. Compassione clamat lingua calcato pede, non attritione. IV, 1105. Minus fit quod patitur unum membrum, si compatiuntur alia membra. II, 365.
Compedes disciplinae Dei et timoris ejus. IV, 1305. Compedes nostrae, mortalitas. IV, 1895. Compedes solverunt occidendo, et in coronas converterunt persecutores. IV, 1306. Vide Vincula. Compediti quidam fugiunt in Ecclesiam, et solvuntur; at matrimonii compedes arctius ibi constringuntur. IV, 1959.
Compendiare alicui, id est occidere. III, 824.
Competentes. V, 1556. Unde dicti. VI, 202, 203, 603. Competentes quasi simul petentes. V, 1076. Pactum cum competentibus Dominus inchoat. V, 1077. Competentibus fidei symbolum tenendum memoriter traditum. I, 612; VI, 180. Competentibus prius symbolum, ac postea oratio tradebantur. V, 377. Competentes in vigilia Paschae symbolum, non orationem reddebant. V, 399.
Complacentia sui, causa primi peccati. VII, 433.
Compresbyter. VI, 610.
Compunctus corde quis dicatur, IV, 1440. Compunctio ex conscientia peccati, timore mortis, timore judicii, IV, 215.
Conatus. Voluntatem quidem liberam mihi dedisti, sed sine te nihil est mihi conatus meus. IV, 208.
Conceptio humana quomodo procedat et perficiatur. VI, 39. Conceptum prolis cur vitari jubent Manichaei. VIII, 420.
Conciliorum saluberrima auctoritas. II, 200. Obscurae quaestiones ne in universali quidem Concilio statim sunt definiendae. IX, 129. Litterae episcoporum et conciliorum provincialium decreta cedunt majoribus Conciliis. IX, 128. Concilia ipsa plenaria priora posterioribus emendantur. IX, 129. Et posteriora prioribus apud posteros praeponuntur. IX, 135. Concilium plenarium. II, 200. Concilium plenarium restat post judicium Romanum. II, 169. Concilii acta episcopus non habet in potestate, contradicente Primate, II, 164. Concilia Catholicorum consules et dies semper habuerunt. IX, 639. Hoc et ex Concilio Melchiadis et ex Scripturis probarunt catholici. IX, 642. Concilia an diem et consules habere debere ex Scripturis probetur. IX, 663.
Concilia duo Africana de quaestione baptismi. IX, 144, 145, 159. Concilium episcoporum Africae et Numidiae sub Agrippino. IX, 606. Concilium Carthaginense sub Cypriano, IX, 141, 143. Ejus exordium. IX, 128. Concilio Carthaginensi de rebaptizandis haereticis non consentitur. IX, 234. Illudque refellitur. IX, 161, 162. Concilium Carthaginense de baptismo haereticorum damnat Donatistas. IX, 219. Et schismatis arguit. IX, 220, 225. Concilii Carthaginensis patres quam studiosi unitatis. IX, 214. Concilium Carthaginense totius Africae de conveniendis Danatistis. IX, 523, App. 810. Carthaginense, Concilium Africae universale de reconciliandis Donatistis. IX, App. 809. Varia concilia Carthagine habita contra Donatistas. IX, App. 802, 806, 807, 814. Concilium Iconiense et Synnadense. IX, 495, 496, not. Concilium plenarium in quo de baptismo non iterando actum est. IX, 114, 135. Concilium Zertense in Numidia contra Donatistas. I, 647; II, 577. Concilium Hippone-Regiense totius Africae plenarium. I, 612; II, 92 not., 115 not., 233. In eo sermonem habuit Augustinus presbyter. I, 612. Concilium Romanum in causa Caeciliani, sub Melchiade, [Col. 0175] II, 399, 794. Concilium Arelatense in causa Caeciliani. II, 161, 794; IX, 40. Concilium Milevitanum contra Pelagii haeresim. II, 762, 784. Concilia Carthaginense et Milevitanum. X, 648. Conciliorum Carthaginensis et Milevitani scripta ad Innocentium Papam directa. X, 576. Concilia duo adversus Pelagianos ad sedem Apostolicam missa. V, 734. Concilium Diospolitanum seu Palaestinum in Pelagii causa. II, 776, 827. Vide Pelagius. Concilium Carthaginense an. CCLVI. II, 339. Concilium Carthaginense schismaticorum an. CCCXI. II, 163, 492, 579. Concilium Carthaginense an. CCCXLVIII aut CCCXLIX sub Grato. II, 235. Concilium Carthaginense an. CCCXCVII. II, 269. Concilium Carthaginense an. CCCCI. II, 228, 233, 235. Dictum plenarium. II, 233. Concilium Carthaginense an. CCCCIV. II, 805. Collatio Carthaginensis. II, 488. Concilium Carthaginense contra Caelestium. I, 644; II, 759. Huic non interfuit Augustinus. I, 644. Concilium aliud Carthaginense contra Pelagii haeresim. II, 759, 779. Concilium aliud Carthaginense de quo ad Zozimum datae litterae. II, 972. Concilium aliud Carthaginense dictum plenarium Africae. II, 972. et not.
Concilium Sardicense Arianorum fuit. II, 176; IX, 516. Contractum contra Athanasium Alexandrinum episcopum catholicum. IX, 516. Hujus Concilii epistolae principium praefert nomen Donati Carthaginis episcopi. IX, 516. Sine civitatum nominibus episcopos ad quos haec data est habebat. IX, 516.
Concilia Donastistarum Cirtense, an. CCCV. II, 161, 580; IX, 510. Vide Cirtense, Concilium schismaticorum contra Caecilianum. V, 960. Concilium Carthaginense schismaticorum in Caecilianum. IX, 533. Septuaginta episcoporum. IX, 426. Sub Secundo Tigisitano. IX, 443, 639. Concilii Carthaginensis Donatistarum litteris per totam Africam missis facile creditum est. IX, 443. A Caeciliano multos alienaverat falsa criminatio. IX, 443. Detecta dissensione sacrilega contra totum orbem Christianum, multi et episcopi et clerici et populi relictis Donatistis ad catholicam pacem redierunt. IX, 443. Concilium aliud Carthaginense CCLXX episcoporum schismaticorum. II, 342. not. Concilium Carthaginense quadraginta trium episcoporum contra Primianum. IX, 552. Vide Carthaginense. Concilium Bagaiense. II, 813; IX, 98, 426. Vide Bagaitanum. Donatistae illud vocant plenarium. II, 192; Cabarsussitanum. II, 580. IX, 503, 552. Vide Cabarsussitanum. Carthaginense triginta episcoporum post collationem. IX, 736. Concilium Maximianistarum contra Primianum. V, 960.
Concio. Inter concionandum oratio. II, 117.
Concionantes. VII, 105, 106.
Conclericos vocat Augustinus clericos ad quos scribit. II, 470.
Concordiae atque convenientiae Deus auctor. I, 1174. Quae harmonia a musicis dicitur in cantu, ea est in civitate concordia. VII, 66. Concordiae praecepta in ecclesiis Christi traduntur. II, 529. Concordiae praecepta talia non habebant falsorum deorum cultores, qualia in ecclesiis Christi traduntur. II, 529. Concordia salus populi. VII, 655. Concordia sine justitia esse non potest. VII, 66. Concordia hominis cum Deo, qualis exigitur. V, 82. Concordia fratrum quare rara. V, 1590. Concordia fratrum in coelesti hereditate. V, 1593. Concordia eorum qui non ponunt spem suam nisi in rebus saecularibus, non multum est firma. IV, 625. Concordia Paganorum in cultu litigantium deorum. VI, 712. Cur lites inter Christianos, non inter Paganos immittat diabolus. VI, 713. Litium hujusmodi utilitas. VI, 714. Agendum omnibus modis ut litigantes ad concordiam revocentur. VI, 714. Concordia membrorum corporis, Christianos ad unitatem revocat. VI, 712. Concordia summa carnis et spiritus post resurrectionem. VI, 274. In patria, summa erit laetitia, summa concordia. III, 1656. Concordia et securitas perfecta laudantium Deum, nonnisi in coelo. V, 1190.
Concordia dea. VII, 105, 132. Vane Concordia ut dea habita a Romanis. VII, 106. Concordiae aedes facta in loco seditionum et caedium. VII, 105, 106.
Concordialis. II, 592.
Concubinae aliquando dicuntur uxores. VII, 513. Concubina omnis, uxor; non autem omnis uxor, concubina. III, 571. Concubinas habere non licet. V, 1710. Concubina quaecumque praeter uxorem, est meretrix. V, 1094. Concubina dimissa, si professa fuerit nullum se alium cognituram, an ad baptismum sit admittenda, merito dubitatur. VI, 221. Concubinarum filii haereticos et carnales Judaeos significant. VII, 513.
Concubitus hominis nonnisi propagationis causa statuitur. VIII, 438. Concubitus conjugalis intentione generandi non est peccatum. X, 421, 816. Concubitus quando honestus, quando venialis, quando culpabilis. X, 819. Concubitus conjugalis, qui fit per incontinentiam, est peccatum. VIII, 494. Vide Conjugium, Nuptiae. Concubitus ob solam libidinis voluptatem [Col. 0176] non caret culpa, sed propter nuptias est venialis. X, 423, 807. Concubitu conjugali hominem immundum fieri Lex dicit. I, 652. Concubitus maris et feminae indicium est mortalium corporum. III, 293. Concubitus antiquorum cum ancillis quomodo sine adulterio. V, 349. Concubitus etiam conjugalis remotum ab arbitris cubile quaerit. VII, 426.
Concupiscentia. X, 719, 829, 868, 1236. Concupiscentia praesentium est atque absentium, desiderium vero tantum absentium. IV, 1521. Concupiscentiam esse in homine ostenditur. X, 279. Sine concupiscentia modo nemo nascitur. II, 844; X, 1097, 1223. Non sentit cum Paternianis aut Venustianis, qui concupiscentiam admittit. X, 800. Concupiscentia alia laudabilis, alia damnabilis; haec intelligitur quoties sine addito nominatur. IV, 1520. Concupiscentia, si non addatur cujus rei sit, in malo intelligitur. VII, 411. Concupiscentiae in nobis malae, cum id quod non licet, libet. VI, 362. Concupiscentia omnis mala, recte fornicatio vocatur. III, 1247.
Concupiscentia carnalis, et concupiscentia spiritalis. VI, 352. Concupiscit caro adversus spiritum in bonis, nam in malis non habet contra quem concupiscere. V, 717. Discordia, quae est in spiritu et carne, pro concordia laborat. V, 821, 849. Concupiscentia carnis ad quatuor hominum gradus consideratur. III, 2065. Concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat. III, 153. Concupiscentia oculorum curiosos, ambitio saeculi superbos. III, 153. Concupiscentiae si quando usurpant oculum, aurem, linguam, volaticam cogitationem, nec sic de salute desperemus. V, 846. Esaü non esca, sed usque ad contemptum sacramenti quod in primatu suo habuit, esca concupita damnavit. II, 141.
Concupiscentia rei alienae quaenam decimo praecepto vetita. V, 71. Concupiscere rem proximi, etiam si justa ibi successio quaeratur, non licet. V, 71. Concupiscens res alienas, reprehenditur. IV, 451.
De concupiscentia carnis tres sententiae contrariae. X, 1434. De concupiscentia quid sentiunt Manichaei. V, 815, 821; VIII, 38; X, 1324. Concupiscentiam genti tenebrarum tribuunt Manichaei. X, 1334, 1336. Manichaeus dicit concupiscentiam esse substantiam malam. X, 1320. Non vitium substantiae bonae. X, 1325. Manichaei errori quantum fides catholica adversa sit. X, 1325. Circa discordiam carnis et spiritus prorsus errant Manichaei et Pelagiani. X, 1514. Manichaeorum et Pelagianorum sententia de concupiscentia. X, 1435. Concupiscentia carnis adversus spiritum, et spiritus adversus carnem, unde secundum Manichaeos. X, 1510. Discordia carnis et spiritus secundum Pelagianos ex vi consuetudinis, secundum Manichaeos ex commixtione naturarum boni et mali. X, 1322. De concupiscentia errores Manichaeorum et Pelagianorum quid ab invicem et a fide catholica differant. X, 1350. Catholica fides de discordia carnis et spiritus quantum abhorreat a Manichaei errore. X, 1510. De concupiscentia dogma catholicum utrique errori, Manichaeorum et Pelagianorum, contrarium. X, 1321. In eo quod simul dicant malam esse concupiscentiam, longe a se invicem distare Manichaeos et catholicos. X, 1469.
Concupiscentiam dicebat Julianus, de se esse affectionem naturalem et innocentem. X, 1094, 1095. Concupiscentiam vocat Julianus naturalem, non concupiscentiam carnis. X, 297. Julianus concupiscentiam laudabat. X, 769. Concupiscentiam nominare Pelagianos pudet, laudare non pudet. X, 446. Concupiscentia tamquam bonum a Juliano laudata et in paradiso collocata. X, 1274, 1275, 1284. Dissensionem carnis et spiritus in paradiso collocat Julianus. X, 1408.
Concupiscentiam in paradiso collocant Pelagiani. X, 1093, 1236, 1327, 1336, 1340, 1341. Etiam talem qualis nunc est. X, 1514, 1531, 1536. Concupiscentia in paradiso futura non fuisset. V, 717; X, 1344, 1357, 1359. Concupiscentia carnis contra spiritum non fuisset in paradiso, si non peccasset homo. X, 1091, 1092, 1093, 1344, 1358, 1359. Lex in membris repugnans legi mentis non erat in paradiso. X, 439, 1438. Non fuit ante peccatum. X, 732. Concupiscentia non erat in corpore illius vitae quae fuit in paradiso ante peccatum. X, 1439. Si concupiscentia in paradiso ante peccatum, nec tunc in primis parentibus efficax libera voluntas. X, 1514. Concupiscentia aut nulla in Adamo fuit ante peccatum, aut in illo vitiata est per peccatum. X, 1553. Carnis concupiscentia qualis esse potuisset, si nemo peccasset. X, 1347, 1359, 1360, 1363. Concupiscentia carnalis vel nulla fuit in paradiso ante peccatum, vel si fuit, talis non fuit ut resisteret voluntati. VIII, 1032; X, 772, 802.
Concupiscentia non est sensus, sed qualitas. X, 856. Aliud sensus, aliud concupiscentia. X, 1379. Vis sentiendi et vis concupiscendi diversa sunt. X, 1353. Horribilis absurditas consequens Pelagiani errorem de concupiscentia. X, 1367, 1369, 1370. Concupiscentiam carnis, totius corporis sensibus immixtam dicit Julianus fuisse in Christo. X, 1370.
[Col. 0177] Concupiscentia bona dicebatur a Juliano. X, 1120. Concupiscentiam carnis, etiam quando malum concupiscitur, bonum putat Julianus. X, 1335. Concupiscentia non est bonum. X, 798, 815. Concupiscentia nec veraciter vituperatur a Manichaeo, nec veraciter laudatur a Juliano. X, 1346. Concupiscentia est malum. X, 738, 739, 740, 742, 775, 799, 801, 802, 817, 820, 842, 1098, 1350, 1351, 1374, 1376, 1379, 1390, 1461. Concupiscentia carnis nostrae naturae accidens malum, non Dei disjunctione separandum, sed Dei miseratione sanandum. X, 607. Concupiscentiam famem sacrilegam vocat Ambrosius. X, 1095, 1096. Concupiscentia et in conjugatis et in continentibus est malum. X, 740, 741. Concupiscentia malum non esset, si sola generandi causa ad licitum concubitum moveretur. X, 762. Concupiscentiam qui expugnat, fatetur esse malum. X, 724, 725, 727, 728. Concupiscentia carnis mala. X, 764, 1379. Concupiscentia etiam in sententia Philosophorum est mala. X, 852. Concupiscentia est atque hîc frenanda et minuenda, in beatis autem omnino sananda. X, 1317. Concupiscentia mala, quia impellit in malum. X, 1120. Concupiscentia carnis nunc sive excurrens in illicita, sive tantum impellens, est mala. X, 1452. Juliano non concupiscentia ipsa, sed excessus tantum malus erat. X, 716. Concupiscentia ipsa mala, et non tantum ejus excessus. X, 722. Concupiscentiam ipsam in Juliani opinione nec quando immodica est malum esse. X, 1348. Concupiscentiam ipsam malam esse, nec nisi post peccatum esse coepisse. X, 1436. Concupiscentia quare pejor sit ignorantia. X, 741. Julianum propriis verbis convincit Augustinus, ubi agit de concupiscentia. X, 723, 724, 727.
Concupiscentiae vitium unde et a quo sanari potest. X, 276. Concupiscentia non est a Patre. X, 768. Opus Dei est homo, non concupiscentia, sine qua non generatur. X, 446. Concupiscentiam carnis prius in homine esse coepisse, quam culpam, Julianus praedicabat. X, 1352. Concupiscentiam carnis talem fuisse ante peccatum, non ostendit forma membrorum. X, 1438. Concupiscentiam praecessit mala voluntas. X, 1095. Concupiscentia non erat ante peccatum. X, 1605. Concupiscentia nulla esset, nisi homo ante peccasset. X, 413. Concupiscentia per praevaricationem primi hominis in nostram vertit naturam. X, 239, 1097, 1147, 1274, 1345, 1350, 1361, 1394, 1408, 1414, 1453, 1514, 1608.
Concupiscentia languor noster est, non quasi alia natura. V, 816. Concupiscentia morbus. X. 717. Remedium concupiscentiae qui agnoscit, morbum concupiscentiae agnoscit, X, 723. Concupiscentia est naturae vitium. X, 800. Concupiscentia aut vitium est, aut vitiata est. X, 1237. Concupiscentia in natura hominis aut ex peccato nata, aut peccato vitiata. X, 1360. Concupiscentia, malum veniens ex depravatione peccato vitiatae nostrae naturae. X, 1453, 1461, 1469. Concupiscentiam S. Patres ante Pelagianos dixerunt humanam vitiasse naturam. X, 1095, 1097. Concupiscentia et alia generis humani mala non nisi ex natura bona ex Deo instituta, sed praevaricatione primi hominis vitiata. X, 1325, 1328, 1338. Discordia carnis et spiritus secundum catholicos accidit ex primi hominis peccato. X, 1322.
Concupiscentia venit ex peccato. X, 820, 1081. Unusquisque natus ex Adam, portat secum traducem iniquitatis. IV, 734. Concupiscentia esse non potuit nisi in corpore mortis hujus. III, 400. Concupiscentia carnis adversus spiritum est ex primo peccato. VII, 788. Concupiscentia nobis innata est et ex primo peccato orta. V, 817.
Concupiscentiae supplicium. X, 630. Concupiscentia poena peccati. VI, 362; X, 261, 1378. Venit hoc de poena peccati, ut homo adversus seipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. IV, 891. V. Bellum. Concupiscentiae violentia, qua vincitur qui scit unde debeat abstinere, non tantum est peccatum, sed et poena peccati. X, 1539. Concupiscentia carnis homini est poena, non bestiae. X, 1359. In pecoribus cur malum non est concupiscentia. X, 776.
Concupiscentia aliquando peccatum dicitur. I, 608; VI, 353. Concupiscentia peccatum est. X, 1336, 1605. Non est peccatum ei non consentienti. II, 893. Concupiscentiam nomine peccati appellat Apostolus. X, 560. Concupiscentia carnis quare peccatum vocatur. V, 840; VIII, 93, 94. Et quo sensu. X, 428, 563, 696, 1243. Peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. V, 717. Concupiscentia carnalis, lex peccati. X, 432. Concupiscentia cur lex peccati, curve peccatum dicta. X, 1096. Concupiscentia et peccatum, et poena peccati, et causa peccati. X, 787. Concupiscentia carnis filia et mater peccati. X, 429. Concupiscentia eadem quae lex peccati resistens legi mentis. X, 1097. Concupiscentia legi mentis repugnat. X, 798. Concupiscentiam juste patitur homo. V, 821. Pro concupiscentia non murmurandum adversus Deum, sed misericordia ejus quaerenda. X, 260.
Concupiscentia lex foeda, lex misera, vulnus, tabes, languor. [Col. 0178] V, 819. Ipsa per se ipsam concupiscentia suis ipsis motibus accusatur. X, 742. Concupiscentiae motus, actus est ejus. X, 859. Cur pudet concupiscentiae carnalis. X, 1445. Poenalis et pudenda carnalis inobedientia. X, 1378. Concupiscentia pudenda non esset, nisi homo ante peccasset. X, 467, 1085. Sine concupiscentia seminaretur homo, si peccatum non praecessisset. X, 446. Commixtio corporum fuisset, sed sine concupiscentia, si peccatum non praecessisset. X, 730.
Concupiscentia carnis nuptiis non imputanda. X, 606, 424, 607. Concupiscentiae malum a bonitate nuptiarum discernendum. X, 414. De concupiscentiae usu quid inter Catholicos et Pelagianos distat. X, 723, 727. Concupiscentiae malo quis uti et non vinci existimandus. X, 419. Concupiscentiae carnalis usum non vituperat Apostolus. X, 1324. Fecunditatem Abrahae et Sarae dedit Deus, non concupiscentiam excitavit. X, 449. Concupiscentia carnalis non conficit semina, sed excitat. X, 451. Concupiscentiae bonus usus laudatur in concubitu conjugali. X, 1462. Concupiscentiae in nuptiis non serviatur, sed ipsa ad prolem propagandam servire cogatur. X, 424. Concupiscentia etiam in conjugiis frenanda. X, 807. Concupiscentiae morbus in nuptiis non sit ex voluntate, sed ex necessitate. X, 418. Concupiscentia servit in connubiis, regnat in adulteriis. X, 421. Concupiscentiam carnis in usum justitiae, fidelium nuptiae convertunt. X, 416. Concupiscentiam non exstinguit bonum nuptiarum, sed modificat. II, 844. Concupiscentiae malo bene utuntur casta conjugia. X, 178, 730, 1437. Concupiscentiae malo, et parens bene utitur cum pudice filium gignit, et Deus cum provide hominem condit. X, 723. Concupiscentiae repugnat pudicitia conjugalis. X, 1236.
Concupiscentia carnis non in sola voluptate genitalium, sed in quocumque corporis sensu. X, 1352. Carnem concupiscere, quid. X, 845. Carnem concupiscere, est animam ipsam carnaliter concupiscere. X, 301. Carnalis concupiscentiae causa non in carne sola, sed etiam in anima. III, 416.
Concupiscentiam in Christo diabolus non invenit. X, 444. Concupiscentia carnis spiritui resistentis non fuit in Christo. X, 1374. Concupiscentia non erat in Christo. X, 816. Christi virtus erat non habere concupiscentiam, nostra virtus est ei non consentire. X, 1365. Vide Christus. Omnes, uno excepto, ex concupiscentiae voluptate concreti. X, 684, 720. Quidquid per concupiscentiam nascitur, non immerito subjugatur diabolo propter peccatum. X, 428. Ex hoc vitio peccatum originale. X, 1193. Non de nuptiis, sed de concupiscentia peccatum originale trahitur. X, 730. Concupiscentia trahitur ab iis, qui carnaliter etiam ex parentibus regeneratis gignuntur. X, 563. Concupiscentia quae solo baptismo expiatur, vinculum peccati trahit in posteros. X, 428. Concupiscentiae reatus facit hominem originaliter reum. X, 829. Lex peccati cum reatu in parvulis non baptizatis. X, 434. Concupiscentia parvulos non baptizatos reos innectit. X, 152.
Concupiscentia malum est, et manet post baptismum. X, 852. Concupiscentiae reatus manet in filiis regeneratorum, donec baptismo abluatur. X, 407. Concupiscentia in baptizatis remanet. X, 848, 850, 1117. Sed sine reatu. V, 590, 752, 820. Concupiscentia carnalis manet in prole, etsi reatus ejus absolutus sit in parente. X, 407. Concupiscentiae malo non polluuntur ejus fortissimi debellatores. X, 1322.
Concupiscentiae reatus non nisi baptismate solvitur. X, 855. Concupiscentia sic dimittitur in baptismo, ut licet tracta sit in nascentibus, nihil noceat renascentibus. X, 563. Concupiscentia remittitur in baptismate, non finitur. X, 678. Ejus reatus in baptismate solvitur, manet tamen infirmitas. I, 609. Si quemadmodum regeneratione et remissione peccatorum sanatur a reatu, sic ab omni infirmitate jam sana esset natura, non contra carnem spiritus concupisceret. X, 1452. Quomodo in baptizatis perempto concupiscentiae malo remaneat. X, 178, 430. Concupiscentia quomodo post baptismum mortua, cum jam excitet tot mala desideria. X, 696. Concupiscentia inest nato et renato, obest nato, non obest renato. X, 407. Concupiscentiae reatus, manente ipsa, post baptismum solvitur. X, 178, 179. Concupiscentia remittitur in reatu, remanet in actu. X, 676.
Concupiscentia quatenus in nobis. X, 152. Concupiscentiae post solutum reatum vis occulta, donec fiat plena mutatio. X, 434. Concupiscentiae vis in infante sopita est. X, 1246. Et latet. X, 679. Concupiscentia post baptismum remanens quo sensu iniquitas dicta. X, 683, 793. Concupiscentia in baptizatis, an et quando sit peccatum. X, 678. Concupiscentia sine consensu non est peccatum. II, 893; X, 428, 1316. Concupiscentia non nocet baptizatis, sed solus in eam consensus. X, 152, 1605. Non efficit malos, cum quod malo libet, vincente bona delectatione non fit. VI, 362. Concupiscentia [Col. 0179] nobis non obesset, si desideriis ejus illicitis nullis obediremus. IV, 1507. Diabolus nihil vobis nocebit, si membra vestra vobis auferentibus non tenebit. V, 1077. Ut absque culpa est in corpore dormientis concupiscentialis inobedientia, ita in corpore non consentientis. VII, 39. Concupiscentiae qui consentit dicere non potest, Non ego operor, etc. X, 560. Multi concupiscentiis damnabilibus victi se excusant verbis Apostoli, Ut non ea quae vultis, illa faciatis. V, 716. Concupiscentia non habet necessitatem criminis. X, 815. Concupiscentia mala displicet Deo etiam in baptizatis. X, 848. Non concupiscentias sentire, sed sequi peccatum est. X, 789.
Concupiscentiae motibus in hac vita sancti non carent. III, 2061, 2062, Retr.; V, 718. Concupiscentiam sancti Patres conjugati quo usque licebat, in concubitum relaxarunt: sed non quousque licebat, ejus impetum pertulerunt. III, 422. Concupiscentiam casta et bona jura nuptiarum non sinunt valere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere. III, 424. Apostoli de concupiscentia carnis gemuerunt. X, 562. Concupiscentia quomodo captivabat Apostolum. X, 432. Non frustra non dixit Apostolus: non sint concupiscentiae, aut non eas feceritis, sed ne perfeceritis. V, 716, 717, 719, 815. Velimus nolimus, habemus illas. V, 718. Nec ipse Apostolus sine concupiscentia. V, 834. Concupiscentia carnis nihil aliud est quam desiderium peccati. X, 297. Concupiscentiae desideria mala. X, 430. Cur Deus non auferat nobis omnem prorsus carnis concupiscentiam. X, 752.
Concupiscentia ad quid remanet in baptizato. X, 829. Concupiscentia de peccato factum supplicium, sed de supplicio potest fieri meritum. III, 400. Concupiscentia quatenus ad innocentiam promovet. X, 742. Concupiscentiae reatus regeneratione solutus est, conflictus ejus ad agonem relictus est. X, 1096, 1097. Concupiscentia non penitus exstinguitur per baptismum, remanet ad certamen. X, 150. Concupiscentia cujus reatus solvitur non nocet, cum adversus eam pugnatur. X, 861. Pugna contra concupiscentiam. X, 679, 682, 683. Vide Certamen, Conflictus, Pugna. Concupiscentia, ex quo desideramus Jerusalem, adversum nos contendit. IV, 775. Si nulla in te rixa est, vide ne forte ideo non sit bellum, quia pax perversa est. V, 189. Concupiscentiae pugnam non experiuntur nisi bellatores virtutum, debellatoresque vitiorum. VI, 353. Sanctorum tota vita in bello. V, 818, 821. Praestat pugnare cum concupiscentiis, quam pacem habere cum illis. VII, 729.
Concupiscentia in aliis major, in aliis minor. X, 1424, 1428. Concupiscentia vehementius quosnam oppugnat. X, 855. Juvenilis aetas acriores habet hostes, senilis minores, sed tamen habet. V, 719. Concupiscentia minor est, quamdiu non a sciente, sed ab ignorante peccatur. X, 1605. Concupiscentiae per infirmitatem et ignorantiam magis minusve creditur, prout quisque melior est aut deterior. X, 152. Concupiscentia habet quo crescat. X, 1605. Concupiscentia consuetudine roborata vehementior. X, 855. Concupiscentiae vires addunt, et peccata ex voluntate commissa, et consuetudo peccandi. X, 1605. Concupiscentias sequendo, vires eis adduntur. III, 1699. Concupiscentiae sunt vires, subjecto nostra. V, 816.
Concupiscentiae vitio plura committit homo vel infirmitate, vel caecitate. X, 261, 263. Concupiscentiarum ignis non sinit videre veritatem. IV, 688, 689. Concupiscentiae peccata in usu rerum concessarum et licitarum. X, 300. Veniales quidam concupiscentiae lapsus. X, 696. Qui concupiscentiis carnalibus cedit, vel bonas putans, vel malas sciens et sequens, totus carnalis est. V, 836. Concupiscentia carnalis, poena qua percutit Deus carnales. III, 828. Quomodo tradit Deus in concupiscentias. X, 793. Non cogendo, sed deserendo tradit. V, 391.
Concupiscentia non est luxuria, nisi quando perficitur. X, 1383. Concupiscentias perficere quid sit. V, 719; X, 733. Etiam quando lex in membris repugnat legi mentis, nulla est condemnatio iis qui sunt in Christo. X, 433. Concupiscentia qui agat malum, et non perficiat. V, 818. Qui non sinat perficere bonum. V, 938. Non concupiscere, omnino perfecti est; post concupiscentias suas non ire, pugnantis est. V, 816, 836. Concupiscentiis obedientium triplex gradus, tribus mortuis a Domino suscitatis adumbratus. V, 720.
Concupiscentiae resistendum. V, 597; X, 775. Concupiscentiae resisti potest, non ea tamen prorsus carendo. X, 799. Concupiscentia carnis, cum qua de traduce nascimur, cito vincenda est. IV, 688. Concupiscentiae nolunt post te ire, noli post eas ire; rebellant, rebella; pugnant, pugna; expugnant, expugna; hoc solum vide ne vincant. V, 816. Magna merces praeparata iis qui concupiscentiam vicerint per gratiam. III, 400. Concupiscentiam vincere non est impossibile. III, 400. Concupiscentia domabilis expugnatoribus, non laudatoribus ejus. X, 1343. Concupiscentiae et [Col. 0180] consuetudini malae quomodo resistendum. V, 719, 816; VII, 38. Concupiscentia non exstinguitur per jubentem litteram timore poenae, sed per juvantem spiritum dilectione justitiae. VIII, 654. Ad vincendam concupiscentiam non sufficere legis notitiam. V, 794.
Concupiscentiae malum ante Legem ignotum. V, 828. Concupiscentia Legem Dei nescientibus nec inimica deputatur. VI, 353. Concupiscentia per Legem innotescens, augetur ac fit invicta. VI, 103, 353. Concupiscentia ex prohibitione Legis augetur, non sanatur. II, 893, 894; III, 2065, 2068, 2070. Concupiscentia aucta per Legem, non victa. V, 829. Audiens, Non concupisces, si gratia non adsit, poenam tuam audisti. V, 792. Non sufficit homo ingenitis sibi motibus dare leges. X, 820. Fidenti de se timendum ne multo amplius inde sibi peccatum dominetur. VI, 357. Si posueris spem in ipso spiritu quo homo es; iterum spiritus tuus in carnem relabitur. V, 830. Concupiscentia timore poenae non tollitur. V, 949. Concupiscentia in eo saevit, qui a factis malis temperat non delectatione justitiae, sed formidine poenae. V, 82. Contra concupiscentiam arma, Dei praecepta. V, 719.
Concupiscentia malum est, nec ei resistitur nisi adjuvante Deo. X, 1096. Concupiscentia non nisi per gratiam vincitur. VI, 353. Concupiscentias carnis vincit caritas. III, 2061. Retr. Vincente delectatione justitiae non ceditur malae concupiscentiae. VI, 225, 287. Concupiscentiae, et legis Dei delectationes. V, 830, 838, 839. Spiritus Dei est qui pugnat in te adversus te, adversus illud quod est in te contra te. V, 717. Christus vivit in eis qui contra concupiscentias pugnant. X, 866. Concupiscentiae languor tyrannus est, cujus si vis te esse victorem, Christum invoca imperatorem. V, 190. Contra concupiscentiam tres ultimae petitiones orationis Dominicae adhibendae. X, 153. Conflictus cum concupiscentia etsi non sit damnabilis, est tamen miserabilis. X, 440. Concupiscentiae lucta spiritalem delectationem et perfectionem minuit justitiae. X, 742. Strenuis bellatoribus non desunt vulnera peccatorum. VI, 357. Pars aliquantum libera resistit reliquiis servitutis. V, 189. Concupiscentia victa nec regnat, nec pugnat, inest tamen. IV, 1860. Cum non fiunt membra tua arma iniquitatis, est quidem iniquitas in membris, sed non regnat. V, 190.
Concupiscentia in quibus regnet. X, 1243. Concupiscentia tunc regnat, cum desideriis ejus obeditur. III, 417; V, 719; VI, 354. Ut non regnet, tene membra tua, et noli iis armare adversarium tuum contra te. V, 719. Concupiscentia ut non dominetur, facit gratia. VI, 357. Concupiscentiae regnum non evertitur nisi per gratiam. V, 190. Concupiscentiae dominatu non liberat, nisi gratia. III, 2061. Retr. Concupiscentia quantum ad sanctos, in hac vita regnum perdit, in alia perit. V, 840, 841. Concupiscentia non regnante plus habet juris mens ad tenenda membra carnis, quam ipsa concupiscentia ad ea movenda. V, 841. A quo accepit homo victoriam concupiscentiae, ne voluptate pertrahatur, ab illo etiam robur patientiae, ne dolore frangatur. IV, 1577. Concupiscentia quandonam recte superatur. X, 788.
Concupiscentia minuitur. X, 855. Quomodo. X, 856. Concupiscentia minui in hac vita potest, consumi non potest. X, 851. Imminutio cupiditatis, est profectus sanctitatis. X, 845. Concupiscentia seu necessitas nostra per gratiam minuitur, per gratiam finitur. X, 1279. Concupiscentia in proficientibus minuitur, augetur in incontinentibus. X, 430. Concupiscentias carnis quodam modo crucifigit continentia. VI, 355.
Concupiscentia in conjugatis est et continentibus, quare. X, 742. Cur in continentibus penitus non exstinguatur. X, 742. Feminae a concupiscentiae motu non immunes. X, 798. Concupiscentia sic insidiatur sanctis, ut faciat dormientibus quod non potest vigilantibus. V, 819. Concupiscentiae violentia carere non est in hominis potestate. X, 1539. In potestate animae non est ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris. III, 417.
Concupiscentia minui potest, quamdiu vivimus finiri non potest. V, 817. Concupiscentia vinci potest, donec sicut vulnus in corpore, ita perfecta curatione sanetur. X, 722. In hac mortali vita difficile est etiam sub gratia positis omni modo implere quod in lege scriptum est, Non concupisces. VIII, 552. Praeceptum. Non concupisces, hic perfecte non adimpletur. II, 893. Ad quid lex Non concupisces, si hic non impletur. X, 432. Ostendit non quod hic valeamus, sed quo proficiendo tendamus. II, 893. Concupiscentias rerum illicitarum penitus exstirpare omni modo velle debemus, licet hoc non detur in hac vita. V, 892. Contra concupiscentias quae verba pugnantium, quae triumphantium. V, 892. Concupiscentiae interitus in votis esse debet, V, 189, 815, 820, 892. Mali voti homo es, si tali adversaria non vis carere. V, 189. Quandonam est omnis concupiscentia. X, 1605. Concupiscentias non habere, non est [Col. 0181] praesentis vitae, sed futurae. X, 1383. Concupiscentia primo sequentes ducit, postea renitentes trahit; accepta gratia nec trahit nec ducit, sed adhuc contendit; post contentionem victoria. IV, 775. Non concupiscere plenitudo est virtutis, perfectio justitiae, palma victoriae. V, 816. Concupiscentia aliquando gratia Christi perimenda. V, 819. Concupiscentia nulla erit in fine. X, 153. Concupiscentiae rebelles motus non quiescent in justis, donec carnem incorruptibilem habeant. I, 623. Concupiscentia non erit, quando mortale non habebimus corpus. X, 1243. Concupiscentia non erit in perfectione justitiae. X, 300. Tunc omni malo carebit homo, quando cui repugnet non erit. X, 1452. Concupiscentia non erit in beatorum corporibus post resurrectionem. X, 433, 562. Concupiscentia carnis quae hîc impiis est delectamento, post in tormenta vertetur. X, 852. A concupiscentia non liberatur moriens impius. X, 277, 561. Vide Corpus peccati, Lex, Libido, Caro.
Concupiscentia per foenum designata. IV, 1242. Concupiscentia carnalis fluvio comparatur. III, 1308. Concupiscentia per mulierem, mens per virum figuratur. VI, 579. Concupiscentia, hydrops. V, 410.
Condemnatio ob peccatum originale. X, 440. Ex condemnatione in quam omnes nascuntur non liberat, nisi gratia Christi. X, 116.
Condiaconum appellat Augustinus diaconum de quo loquitur. II, 630, 644, 758, 868, 999, 1001.
Condiscipuli omnes sumus sub Christo magistro. V, 155.
Confessio idem ac symbolum fidei. VI, 276. Confessi dicebantur, qui Christianam fidem profitebantur, ut ad familiam Christi admitterentur. VII, 45. Not. ( a ). Confessio fidei sine rubore. V, 1279. Confiteri Deo quid sit. I, 779. Nihil propius auribus Dei, quam cor confitens et vita ex fide. I, 677. Parum est in corde habere Christum, et nolle confiteri dum timetur opprobrium. IV, 1436, 1437. Magni fructus hujusmodi confessionum. I, 781. Confessio gemina est, aut peccati, aut laudis. IV, 108, 225, 513, 1020, 1218, 1405, 1463, 1495, 1774, 1844, 1878. Confessio ponitur interdum in laude Dei. III, 1366. Confessio duplex, laudantis et poenitentis. V, 186, 435, 952. Utraque debita Deo. V, 186. In utraque re, et in peccato tuo, quia tu fecisti; et in bono facto, confitere Domino quia ipse fecit. IV, 1173. Quando nobis male est, confiteamur peccata nostra; quando nobis bene est, confiteamur laudem Deo: sine confessione tamen non simus. IV, 225. Semper habemus quod confiteamur. IV, 1281. Confitere modo quod tu fecisti in Deum, et in aeternum confiteberis quid tibi fecerit Deus. IV, 226. Confiteatur infirmitatem, qui vult pervenire ad divinitatem. IV, 1907.
Confessio peccatorum. III, 635; V, 90, 153; VI, 358. Confessio peccatorum ad salutem necessaria. V, 138, 186, 756. Confessionis medicina. V, 139, 982. Confessionis et poenitentiae medicina peccatori necessaria. VIII, 419. De confessionis utilitate ac necessitate. IV, 408, 253, 808, 959, 1079, 1080, 1219, 1232, 1318, 1761, 1827, 1853, 1861, 1883. Confessio hostia est Deo. IV, 1233. Confessio peccatoris etiam ipsa Dei est laudatio. V, 433. Te prius accusa, te accusato Deum lauda. IV, 1908. Confessione amissa, non erit locus misericordiae. IV, 854. Confessio hominis, humilitas hominis; miseratio Dei, altitudo Dei. III, 1504. Ad justos pertinet confessio peccatorum, ad superbos pertinet defensio meritorum. V, 1382. Gratia beneficii Dei prima, redigere ad confessionem infirmitatis, ut quidquid potentes sumus, ab illo simus. IV, 428. Deus interrogavit Adam, ut eum ad peccati confessionem cogeret. III, 207. Confiteatur homo quod est, ut ab illo curetur, qui semper est quod est. III, 1982. Antequam veniat Dominus, nos confitendo damnemus quod fecimus, ut ille quod coronet, non quod damnet, inveniat. IV, 1219. Ipsa hominis justitia, in confessione sibi non parcere. III, 839. Sicut odit Deus peccata sua defendentem, sic sublevat confitentem. IV, 1885. Societatis pactum cum iniquitate est, cum eam confiteri quam cavere delectat. VI, 425. Times confiteri, qui non confitendo esse non potes occultus? Damnaberis tacitus, qui posses liberari confessus. IV, 808. Cur confitemur Deo omnia scienti. I, 809. Confessio malorum operum, est initium bonorum operum. III, 1491, 2006. A confessione reformatio incipit, et per bona opera perficitur. IV, 1281, 1338, 1908. Peccator qui confitetur, procedit de tenebris ad lucem. III, 1578. Confitentium peccatorum fumus lacrymas extorquet humiliatorum superborum. IV, 1865. Confessionis nomine audito populi pectora percutere solebant. IV, 1495, 1774, 1844; V, 186, 435.
Confessio ante omnia, deinde dilectio. III, 1982. Majore et veriore gloria quisque correctus sua confessione reprehenditur, quam cujuslibet errantis ore laudatur. X, 548. Ne securus sis cum confessus fueris peccatum, tamquam semper paratus ad confitendum et committendum peccatum: curam gere ut sanctur. IV, 409, 1335. Cum Dei laude [Col. 0182] conjuncta esse debet peccatorum confessio, quae aliter pia non est, nisi non desperans et poscens misericordiam Dei. IV, 1406. Post confessionem non afferet Deus ultionem, si et tu non repetas iniquitatem. V, 300. Confessione scrupulus conscientiae tollendus. V, 300. Confitenti quid prosit Ecclesia, si prius a Domino rescuscitari debuit. V, 434. Ecclesia aperuit os suum in confessione peccatorum accipere sanguinem Christi. VIII, 259. Confessio divitis in inferno. IV, 93. Confessio commendata in praecepto non manducandi de suffocatis. VIII, 265.
Confessionum libri scripti circa an. CCCC. I, 652.
Confidendum in Deo solo, non in Angelo. IV, 1496. Non in se. V, 829. Confidere in homine, non in Domino, miserum est ac mortiferum. IV, 1889, 1890. Confidendum in Christo, non quia filius hominis, sed quia Filius Dei est. IV, 1890.
Confit. II, 80.
Conflictus carnis et spiritus etiam in sanctis. X, 1527. Conflictus carnis et spiritus a Gregorio Nazianzeno describitur. X, 1528.
Conformatio, quae est unum ex bonis originalibus, quid sit. VII, 788. Congregationes fraternae quam multae in catholica communione. VIII, 225. Varia genera eorum qui in congregationibus vitam susceperunt. VIII, 225.
Confusio quid. IV, 856. Confusionis causa libido. VII, 778. Confusio quaedam est salubris. IV, 328. Confusio, conversionis principium. IV, 868. Confusio alia est temporalis, alia aeterna. IV, 233. Confusio temporalis utilis, est perturbatio animi respicientis peccata sua, respectione horrentis, horrore erubescentis, erubescentia corrigentis. IV, 232. Confusionem temporalem non formidet Christianus; si hanc non habuerit, habebit aeternam. IV, 232. Confusio adducens peccatum, et confusio adducens gratiam. II, 346. In judicio confundentur perniciose, qui modo nolunt confundi salubriter. IV, 1098.
Conjectores unde fit ut aliquando vera praedicant. VII, 722.
Conjugium a diabolo esse Manichaeorum blasphemia. VIII, 367. In conjugio quid odiosum Manichaeis. VIII, 310, 365. Conjugii usum damnant Manichaei. I, 1344, 1372, 1373. Conjugia laudantur ab Ambrosio et a Catholicis. X, 1407. De conjugio quid inter Augustinum et Julianum controvertitur. X, 811. Conjugium an naturae species. X, 1461.
Conjugii sacramentum in Christo et in Ecclesia magnum, in viro et uxore minimum. X, 427. Conjugium facit non commixtio carnalis, sed caritas conjugalis. V, 344. Copulatio animorum carior, quam commixtio corporum. VIII, 470, 471. Mariam inter et Joseph verum conjugium. X, 420, 810. Conjugium spiritale in homine. III, 206. Mutuum castitatis votum conjugium non dirimit. X, 420.
Conjugia fratres inter et sorores primo necessaria. VII, 458. Quare cum propinquis inire conjugia patres antiqui studebant. VII, 459. Quare prohibita. VII, 459. Conjugia fratres inter et sorores apud Paganos damnata. VII, 458. Quare religione prohibita. VII, 458. Conjugium inter fratres jam Abrahae temporibus non erat licitum. VIII, 422. Conjugia cum propinquis non divina, sed humana lege prohibita. VII, 459. Conjugia cum propinquis inire mos ipse horret. VII, 458.
Conjugium inire cum infidelibus non licere, asserit Cyprianus. VI, 221, 469. Conjugium Catholicorum cum Donatistis innuitur. V, 279.
Conjugium non solvitur ob sterilitatem. VI, 385. Conjugii vinculum sola morte resolvi, non autem fornicatione et separatione conjugum. VI, 473, 479. Conjugatis divortium facere sola fornicationis causa permissum est. VI, 100, 451. Conjugatis fornicationis causa a se discedentibus aliis posse nubere sentit Pollentius, sed refellitur. VI, 451, Dimissa adultera alteram ducens, moechatur. VI, 467. Etiam si ducat ut Christianam faciat. VI, 468. Nihil inde praeceptum esse in novo Testamento putat Aug. VI, 468. Conjugem ab alio contaminatam viro recipere omnimodo prohibitum erat in veteri Testamento. VI, 474. Reconciliatio post adulterium cum conjuge resipiscente, quam conveniens Christiano. VI, 474. Nolentes reconciliari conjugibus adulteris, continentiam custodiant. VI, 479, 485. Incontinentium querelae adversus legem Christi vetantis alteri nubere, dimissa adultera. VI, 476. Dimittere infideles conjuges non licere sentit Pollentius, licere, sed non expedire dicit Augustinus. VI, 459. Discessio ab infideli conjuge non prohibita praecepto legis, sed consilio caritatis. VI, 100, 461, 463, 464.
Conjugii bonum, quid. X, 141. Conjugii multiplex bonum. VI, 375, 379, 432. Conjugii bonum triplex. X, 404, 688, 810. De bono conjugali liber contra Jovinianum. I, 639; III, 397. De adulterinis conjugiis. I, 653. Quid postulant conjugati, dum bonum conjugale postulant. X, 738. Conjugia cui instituta. X, 1582. Conjugia propter liberos suscipiendos [Col. 0183] tantum copulanda sunt. VIII, 310. Conjugum piorum quis finis et intentio. X, 738. Non ob aliud debet femina nubere, quam ut mater fiat. VIII, 365.
Conjugalis debiti redditio. VI, 379. Conjugale decus est castitas procreandi, et reddendi carnalis debiti fides. VI, 382. Conjugalis congressus non damnandus. X, 555. Concubitus necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ipse nuptialis est. VI, 381. Conjugii usus quandonam inculpabilis. V, 1272, 1540; X, 1451. Eo ipso concesso immoderatius utendo, corrumpis in te templum Dei. V, 1272. Pacti es violator. V, 1272. Conjugalis concubitus futurus erat etiamsi nemo peccasset, sed sine libidine. X, 765. Peccata damnabilia et venialia in conjugibus. X, 429. In usu conjugis quid sine culpa, quid cum veniali culpa, quid cum mortali. X, 423. Vide Concubitus. Illicite et turpiter etiam cum legitima uxore concumbitur, ubi prolis conceptio devitatur. VI, 479. Conjugum peccatum qui generationi prolis obsistunt. X, 423. Conjugatorum peccata venialia. X, 724. Conjugii usus quis non sine veniali peccato. X, 1353. Conjugalis concubitus concupiscentiae satiandae gratia venialem habet culpam. VI, 269, 377, 381. Hujus delicti non hortatrices, sed deprecatrices nuptiae. VI, 381. Solius carnis voluptatis causa libidini consentire peccatum est, quamvis conjugatis secundum veniam concedatur. X, 563. Conjuges quandonam bene, quando venialiter male libidine utuntur. X, 810. In conjugibus castis et voluntas est in sobolis procreatione, et necessitas in libidine. X, 806.
Conjugatorum contra concupiscentiam pugna. X, 724. Non corpora conjugatorum, sed delicta malo auctori deputantur. X, 445. Deliciae amoresque terreni propter conjugalem copulam, non damnabiles. VII, 743. Delicias amoresque conjugatorum, licet non damnabiles, exurit ignis tribulationis et orbitatis. VII, 743, 744. Intemperantia quaedam in conjugibus toleranda. X, 423. Inobedientibus membrorum motibus verecundantur etiam ipsa pudica conjugia. X, 565. Conjugati de sola libidine erubescunt in corporum commixtione. X, 1304. Conjugalis usus cum dolore expetendus. V, 348. Poena est Adam. V, 348.
Conjugalis pudicitia perfecta, quae. X, 724. Conjugalis pudicitiae culmen, cum nihil fit propter concupiscentiam. X, 741. Sancti Patres quomodo olim conjugibus usi. X, 419. Nuptiis nuptialiter usi sunt. VI, 394. Obedientiam in opere, continentiam in habitu tenuerunt. VI, 395. Antiquorum etiam vita conjugalis prophetica fuit. VI, 397. Vide Nuptiae. Et conjugium bonum et homo bonus, et tamen originale peccatum admittendum. X, 728. Pelagianorum consilium in laudanda conjugalis commixtionis innocentia, ut tollant peccatum originale. X, 555. A conjugio abstinere an sit bonum. VII, 463. Ante diluvium nemo a conjugio abstinuisse reperitur. VII, 463. In utraque civitate plures ab opere generandi abstinent, VII, 463. Conjugati abstinentes ex consensu. V, 344. Conjugium permanet etiam servata pari consensu continentia. III, 1071. Conjugatis continentiam nisi ex consensu servare non licet. VI, 453. Conjugia beatiora sunt, quae continentiam inter se pari consensu servare potuerint. III, 1249. Conjugium in quo continentia servatur, longe excellentissimum. III, 1250. Conjugatus fidelis melior infideli continente. VII, 515. Conjugati fideles anteponuntur infidelium virginibus. X, 763.
Conjugali pudicitiae meritum sacrarum virginum aequabat Jovinianus. I, 639. Bonum conjugii quam inferius bono sanctae virginitatis. VI, 401. Et bono ipso viduitatis. VI, 433, 434. Conjugati humiles superbis continentibus meliores. V, 1564, 1567. Conjugium humile melius est quam superba virginitas. IV, 1280. De conjugio, viduitate, et virginitate multae sunt perplexitates. VI, 442. Conjugia casta multa probata sunt calamitatibus maritorum, quibus uxores amplius obsecutae sunt. IV, 658.
Conjugum mutuum officium. II, 1078. Vir et uxor quales secum esse debeant, praeceptum accipiunt et exemplum. VI, 364. Conjuges an sibi occultare debent bona opera sua. III, 1272. An conjugum alter eleemosynam facere possit, altero nesciente. III, 1272. Maritus vel molestissimos defectus, qui fornicationis crimen non habent, in conjuge toleret. III, 1257. Conjugis adulterae, et conjugis castae, qualis animus. II, 560. Conjux bona maritum suum dominum et vocat, et corde sentit. V, 225. Tabulas matrimoniales instrumenta emptionis suae deputat. V, 225. Conjugati fideles jam corpus Christi manducantes, de castitate servanda admonentur. V, 755, 1710. In ipsis conjugibus luxuria est abutendi intemperantia. III, 76. Conjugis alienae temerator morte puniri timet. V, 871. Conjugalis vita in triceno fructu significata. VI, 423. Conjugati fructum tricesimum referunt. III, 1549. Conjugatorum sanctorum lusus cum uxoribus suis ac pueris, non inanis, sed prudens. VI, 451. Conjugum aetas qua generare possint. X, 714. Senex non de omni femina filios gignere potest. X, 712. Rex Cyprius deformis conjugi suae ne deformes pareret, proponere solebat [Col. 0184] in concubitu formosam picturam. I, 655. Conjugiorum quaedam quasi confoederatio in nonnullis animalibus. X, 416.
Conjurati cum Catilina, perjuri. VII, 80.
Connubia non sunt, nisi ubi mors est. III, 1361.
Conscientia, tamquam ara, in qua immolatur Deo. IV 578. Conscientia erronea obligat. I, 1360. Si quis bonum putaverit quod malum est et fecerit, hoc putando utique peccat. II, 186. Conscientia venter interioris hominis. III, 1643. Conscientiae suae qui erubuit, ponit modum iniquitati. V, 1457. Conscientia piorum, sedes Dei. IV, 520. Conscientia impiorum quomodo magna est poena, sic magnum gaudium piorum ipsa conscientia. IV, 625. Conscientia mala quomodo tota in desperatione, sic bona tota in spe. IV, 261. Refugium in tribulationibus conscientia sana, ubi homo inveniet Deum. IV, 515. Conscientiae in eremo habitatio et quies. V, 311. Conscientiae bonae laetitia, paradisus est. III, 482. Conscientia, desertum ubi invenitur requies et consolatio. IV, 635. Conscientia nunc magna solitudo. V, 312. In coelo jam non erit eremus. V, 312.
Conscientiae testimonio virtus melior contenta est. VII, 156. Conscientia bona aliquando non sufficit. II, 475, 480. Quando sufficiat. V, 302. Conscientiae bonae accedat cura de fama. V, 1508, 1568. Conscientia bona non sufficit, si est negligens coram hominibus conversatio. V, 301. Ad existimationem hominum, magna testium copia; ad Dei vero conspectum, sola requiritur conscientia. IX, 545. Conscientia mala, fovea quo cadit impius. IV, 670. Nulla major tribulatio, quam conscientia delictorum. IV, 515. Horrendis et poenalibus tenebris omnes non tantum carceres, sed etiam inferos vincit scelerati hominis conscientia. II, 651. Conscientia mala non fugit seipsam. III, 1694. Quidquid vis potes fugere, homo, praeter conscientiam tuam. IV, 234. Conscientia mala cum uxore mala et habitaculo incommodo comparatur. IV, 312, 344, 515, 1286. Conscientiae discussio. V, 110. Conscientiae abyssus nuda oculis Dei. I, 779. Conscientia cito mundanda. V, 300. Quomodo mundanda. IV, 312. Conscientias iniquorum non sanat nisi indulgentia. IV, 516.
Consecrationis sacramenta non audeat quisquam recusare qualibet praepollens gratia. III, 745.
Consentes dii in consilium Jovis adhibiti. VII, 130.
Consentire. Consensio verbum cordis. VI, 350, 351. Reus fit divinis legibus quisque, verbo in corde dicto, nullo facto per corpus admisso. VI, 351. Non in ipso desiderio pravo, sed in nostra consensione peccamus. III, 2066. Consensus voluntatis peccato quî discerni possit. X, 431. Consensio ad peccatum alterius, tuum fit peccatum. IV, 1699. Consentire facientibus quid sit. IX, 37. Nemo potest vinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua voluntate consentit. II, 359. Inter committentis animum et consentientis favorem, non multum interesse arbitratur Innocentius. II, 786. Plerumque dediscit errare, cui nemo consentit. II, 786. Omnis malus ideo persequitur bonum, quia non illi consentit bonus ad malum. IV, 1690.
Consentire vocationi vel ab ea dissentire propriae est voluntatis. X, 240.
Consentius. VI, 517. Consentius libros suos. Augustino discutiendos ac probandos mittit. II, 452. Consentii, ingenium, probitas, humilitas. II, 452. Consentius Augustino quaestiones de Trinitate proponit. II, 448. Consentii quaestionibus respondet Augustinus. II, 942. Consentius Augustino ignotus facie. II, 942.
Conservari a Deo quaelibet creatura indiget. VII, 375. Si Deus subtrahat naturae operationem intimam qua eam substituit et facit, continuo tamquam exstincta nulla remanebit. III, 304, 404.
Consilium Dei, quod de nostra praedestinatione est, manet in aeternum. IV, 292. Consilium in Deo novum exstitisse, ineptissimum est dicere. I, 1016.
Consilia Evangelica. I, 855. Consilium Domini quomodo distinguitur a praecepto. VI, 402, 466. Ad consilia sic excitandum est, ut vita ad praeceptorum regulam exacta non damnetur. II, 691, 692.
Consilii donum quid efficit. III, 40. Consilium, quintur ad sapientiam gradus. III, 40. Vide Moyses. Consilium verum ex quacumque anima procedat, Deo tribuendum. III, 18. Nec debet contemni. III, 619. Consilio non opus est, nisi in adversis. IV, 140. Consilium a Christo capiendum in hujus mundi tribulatione. V, 402, 404. Consilio dives indiget: das consilium, et praestitisti eleemosynam. IV, 1665. Justum judicium aut verum testimonium non vendendum, licet vendatur justum patrocinium et verum consilium. II, 663. Bona latera habet et mala latera habet, proverbium est de eo qui bonis et malis consiliis vivit et regitur. IV, 1684. Consilium salutis petens, nec libenter audiens. V, 524.
Consolatur Deus cor bonum, torquet cor malum. IV, 1748, 1749. Consolatio miserorum, non gaudium beatorum [Col. 0185] est, quidquid nobis prospere Deus exhibet. IV, 1864. Anima justi quomodo renuit consolari. IV, 974. Consolationes nostrae in deserto. IV, 753. Consolatio nostra in spe, gemitus noster in re. IV, 165. Consolatio vera unde nobis sit. II, 495. Consolatio illa erit vera, qua dabitur quod non amittatur. V, 365. Consolari qui vult aliquem, nisi condoleat cum illo, non illum erigit. IV, 1199. Consolationes tamquam potus. III, 831. Consolatoria ad viduam de mariti morte epistola. II, 309. Consolatio de morte fratris. II, 1083, 1084.
Constantia sine actionibus similibus atque virtutibus esse non potest. III, 244. Constantia non sinit hominem depravari, pertinacia non sinit corrigi. II, 224. Si pertinacia insuperabiles vires habere conantur, quantas decet habere constantiam. II, 309. Constantia sanctorum, ignis respectu persecutorum. VII, 677.
Constantiae seu εὐπάθειαι quid et quot. VII, 411.
Constantina urbs. II, 133; IX, 337, 371. Constantiniensis ecclesia. IX, 246.
Constantinopolis. VIII, 1017. Romano imperio socia, et velut ipsius Romae filia. VII, 171. Constantinopolis et crevit, et crescit. V, 624. Constantinopolis terrore imminentis sibi incendii emendata divinitus et servata. VI, 722.
Constantinus Maximus, Augustus. II, 169, 304; IX, 512. Imperator. IX, 540. Consul iterum et ter. IX, 687. Donatistae Caeciliani causam ad ipsum detulerunt. II, 399, 580, 794. Ab ipso petunt judices episcopos. II, 161, 166, 264, 302. Constantinus de causa episcopi judicare non est ausus. II, 399. Constantinus jussit venire partes ad episcopale judicium in urbe Roma. II, 303. Constantini litterae ad Probianum Proconsulem in causa Caeciliani. II, 303. Ad Verinum Vicarium. II, 581. Ad Proconsulem quibus Ingentium ad se mitti jubet. II, 582. Constantini litteris omnia testatissima. II, 162, 170. Judicio episcopali non acquieverunt Donatistae. II, 162, 170. Alterum dedit episcopale judicium habendum in Arelatensi Galliae civitate. II, 162, 170. Nonnulli Donatistarum pertinacissimi et litigiosissimi ad eumdem Imperatorem appellaverunt. II, 162, 170. Constantinus de episcoporum judicio judicare non est ausus. II, 170. Postea et ipse coactus episcopalem causam terminavit. II, 170, 303. Caecilianum innocentissimum pronuntiavit. II, 170, 304. Pro unitate Christi justissime judicans, acceptari a Donatistis nec ad se appellantibus meruit. IX, 326. Parmenianus conqueritur quod Donatistas capitali sententia damnarit, suggerente, inquit, Osio Hispano. IX, 43. Vide Donatistae. In causa Caeciliani longe ordinatius egit Constantinus, quam illius accusatores. II, 328. Basilicas jussit auferri Donatistis. IX, 326. Constituit primus adversus Donatistas, ut fisco vindicarentur loca congregationum eorum. II, 303. Res ad ipsos pertinentes. II, 328. Constantinus nequaquam Christiani nominis invidus, sed plane Christiano nomine gloriosus. IX, 326. Constantini pater inter caeteros imperatores persecutionem non exercuit. IX, App. 778. Constantino Imperatori quare tot prosperitates contulit Deus. VII, 171.
Constantinus junior, Caesar. IX, 512.
Constantinus amicus quidam Augustini. IX, 593, 594, Retr. 595.
Constantius episcopus. X, 378.
Constantius Imperator, haereticus. VIII, 771. Athanasium specialiter apprehendere cupivit. II, 1016.
Constantius consul. II, 786.
Constantius Romanus, ex Manichaeo catholicus Christianus. VIII, 223.
Constellatio quid. III, 51.
Constitutiones imperatorum in Donatistas. IV, 135.
Consuetudo ex voluntate gignitur. X, 1398. Consuetudinis veternosae vis. I, 754, 1350; VII, 194, 730; X, 1523. Consuetudinis pestilentiosa dulcedo. I, 1307. Consuetudinis vis a Juliano concessa. X, 1108. Consuetudinis vi cogi peccare nolentem intelligunt Pelagiani in verbis Apostoli. X, 1393. Consuetudinis violentiae tribuunt Pelagiani quod ait Apostolus, Non quod volo, etc. X, 1524. Consuetudo est velut catena. I, 753. Consuetudines delectationum carnalium, vincula. III, 865. Consuetudo etiam mala, pro lege observatur. V, 78. Consuetudo quasi natura secunda. I, 1173; X, 1119, 1398, 1605. Consuetudo necessitatem inducit. VIII, 124. Consuetudinis necessitas. IV, 238. Consuetudo fit necessitas, dum ei non resistitur. I, 753. Gradus varii quibus ad eam necessitatem devenitur. I, 753. Vitium non fit ex consuetudine minus voluntarium. VII, 351. Consuetudo mali non sinit videre quia malum est. V, 593.
Consuetudo mala, genus mortis immane. III, 1748. Mala consuetudo, lapis sepulcri in quo jacet peccator. III, 1578. Consuetudo mali in Lazaro sepulto et jam foetente significata. V, 519, 720. Consuetudinis malae mole qui premitur quasi sepultus est Lazarus. V, 435. Consuetudinis pondere pressus non est desperandus. V, 595. Objurgationis [Col. 0186] multo clamore opus est ad eos qui consuetudine durnerunt. V, 594. Objurgatio illa quid parere soleat. V, 594.
Consuetudinis malae pugna. V, 816. Consuetudinem vincere, dura pugna. IV, 238. Consuetudines vitiosae quomodo vincuntur. II, 92; III, 1257. Consuetudinis carnis impetus quomodo frangatur. I, 1181. Consuetudo major, majorem intentionem flagitat. V, 978. Consuetudo mala antequam roboretur, elidenda, cum parvula est cupiditas. IV, 1773. Quomodo frenata paulatim languescit et emoriritur. V, 977, 979.
Consuetudinis peccata non contemnenda. V, 125. Consuetudinis peccata difficile solvuntur. VIII, 1756. Satellitium perdurantis consuetudinis. I, 732. Consuetudinis sarcina degravat. I, 807. Dolendum quod minus curentur quae in divinis libris saluberrime praecepta sunt, et varii usus et praesumptiones exacte observantur. II, 221. Non ex consuetudinis regula culpanda sunt vel probanda facta hominum. VII, 71. Consuetudo humana non excusat quod per legem Dei aeternam non licet. I, 712.
Consuetudines in Ecclesia mutandae, quae. II, 221. In his rebus de quibus nihil certi statuit Scriptura divina, mos populi Dei, vel instituta majorum pro lege tenenda sunt. II, 136, 200. Quae non sunt contra fidem, neque contra bonos mores, et habent aliquid ad exhortationem vitae melioris, ubicumque institui videmus, aut instituta cognoscimus, laudando et imitando sectemur, si aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. II, 221. Perturbationes saepissime oriuntur ex contentiosa in retinendis consuetudinibus obstinatione. II, 201. Consuetudinis mutatio, etiam quae adjuvat utilitate, novitate perturbat; adeoque noxia est, quae utilis non est. II, 203. Non facile a consuetudine recedendum, nisi rationi adversetur. I, 1108. Consuetudo rationi cedat. IX, 144, 157. Veritati cedat. IX, 143, 144, 220. Sed cum consuetudini veritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri. IX, 157. Consuetudinis vetustae, sed pessimae propugnatores blande accipiens Augustinus sedat. II, 118. Et eorum objectis respondet. II, 118. De consuetudine aliorum quomodo judicandum. III, 74.
Consubstantialis tuus. V, 384.
Consulere, est consilium impertire aut quaerere. V, 1412. Consulentibus consultisque nescientibus occulto instinctu agit Deus, ut dum quisque consulit, hoc audiat quod oportet eum audire occultis meritis animarum. I, 739. Amicorum saecularium lingua piis velut consulendo contradicit, et sicut cibum assolet amando consumit. I, 764.
Consulere sibi quomodo convenit. V, 1411.
Consules a consulendo dicti. VII, 154. Consules Romanum imperium brevi propagarunt et auxerunt. VII, 154. Consules et dies decretis episcoporum non conscribi ex consuetudine ecclesiastica Donatistae contendebant. IX, 642. Consules et dies semper habuerunt Concilia catholicorum. IX, 639. Hoc et ex Concilio Melchiadis, et ex Scripturis probarunt Catholici. IX, 642. Imperialia constituta, etiamsi consules non legantur, in dubium non vocantur. IX, 647.
Consummationis et consumptionis discrimen. III, 2057. Consummatur, quod sic finitur, ut perficiatur; consumitur, quod sic finitur ut non sit. IV, 709. Consummatio cum fide non stat. III, 1924.
Consus Deus qui praebet consilia, VII, 122. Consus Deus Neptunus equestris. VII, 61. Not. ( c ). Consualia, ludi Circenses unde sic dicti. VII, 61. Not. ( c ).
Contactus mortui est hominis iniquitas. III, 735.
Contemplatio. V, 925. Scopus quo tendunt quicumque convertuntur. VIII, 432, 433. Contemplatio promissa, finis omnium actionum. VIII, 831, 834. Ad contemplationem nonnisi per actionum laborem atque passionum pervenitur. VIII, 433. Contemplationis rerum coelestium excellentia. II, 128. Contemplationis sublimitas etiam minimis quibusdam, sed in via fidei perseverantissime gradientibus concessa, intelligentioribus negata. II, 454. Non iners vacatio, sed aut inquisitio aut inventio veritatis delectare debet. VII, 647. Contemplatio Dei incommutabilis boni. IV, 203. Contemplatio Dei non impudenter petitur et speratur. IV, 204. Unde qui Deum rite colunt transeant in aeternam contemplationem speciei, etiam cum tempus est fidei. II, 527. Omne quod contemplamur sive cogitatione capimus, aut sensu aut intellectu capimus. I, 1026. Contemplatio, ebrietas sancta alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contuentis. VIII, 276. In contemplatione rerum aeternarum non manet diu acies mentis. VII, 1010. In contemplatione otium sanctum quaerit caritas veritatis. VII, 647. Contemplatio actioni praecellit. VIII, 1070. Bonum est ut etiam contemplativa vita gloriam popularem mereatur. VIII, 436. Contemplativa vita quare sterilis. VIII, 434. Nemo a contemplatione prohibetur. VII, 647.
Contemptus mundi. V, 242, 586, 1415.
[Col. 0187] Contendere de verbis turpissimum est. I, 946, 947. Qui de verbis imperitia contendit, docendus; qui malitia, deserendus. I, 949. Contendere verbis quid sit. III, 119. Contendere judicio pro rebus terrenis, delictum est. IV, 1045. Contende cum malo, sed de bonitate. IV, 364. Contentio vera ipsa est, ut sit bonus contra malum, nut ut sint duo mali. IV, 364. Contentiosa animositas duplicis generis. IX, 559. Contentionis et laudis humanae appetitus superbia mater est. II, 92. Contentiones et dissensiones non faciunt nisi animales. V, 73. Contentionis cupidiores quam veritatis, ubi soleant latebras defensionis quaerere. II, 1039. Hae eripiuntur verba quaeque scribendo. II, 1039. Contentiosis non est unde videant Deum. V, 162. Contentio Catholicorum cum Donatistis, dilectionis est, non litis. V, 1586.
Continentia et sustinentia duae virtutes hujus vitae. V, 139, 235, 236. Continentia a carnis illecebris quintuplex. VI, 45. Continentia a mundi illecebris praecipitur Lege, Prophetis et Evangelio. IV, 1463. Continentia cuililibet peccato cohibendo est necessaria. VI, 359. Continentiae pugna contra libidines quamdiu hîc sumus. VI, 352, 362. Non expugnat concupiscentiae malum, nisi continentiae bonum. VI, 353. Continentia ipsas carnis concupiscentias quodammodo crucifigit. VI, 355. Continentia servanda pro suo cuique gradu. V, 735, 736, 1200. Continentia servanda aut conjugalis aut excellentior. VI, 484. Continentia conjugalis. VI, 368. Continentia a libidine carnis, et continentia oris. VI, 349. Continentia cordis, nomine oris a Christo commendata. VI, 351. Continentia carnis in animi bonis numeranda. VI, 400. Continentia in bello spiritali plurimum valet. VI, 355. Contra suavitatem noxiam qua vincebat concupiscentia, Dominus dat suavitatem beneficam qua delectet amplius continentia. VI, 353.
Continentiae casta dignitas, serena, non dissolute hilaris. I, 761. Continentia luminosa et speciosa. II, 852. Continentia non est sterilis sed fecunda de Domino Deo marito. I, 761. Per continentiam colligimur ad unum Deum a quo in multa defluximus. I, 796. Continentia cum immunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur. VII, 31.
Continentia conjugio praefertur. VI, 380; VII, 515; VIII, 597; X, 758. Jure divino. VI, 397. Continentia nunc procreatione filiorum melior, si tamen ea servetur ad cogitandum quae Domini sunt. VI, 394, 478. Ante Christum tempus nubendi, post Christum tempus continendi est. X, 422. Continentia perpetua cur insolita apud antiquos. VI, 435. Distinguenda continentia ut et aliae virtutes, in habitu et in opere. VI, 390. Continentia in antiquis habitu, nunc opere tenenda. VI, 380, 391. Continentia quibus potest, suadeatur. VI, 449. Nunc ii soli conjugari debent qui se non continent. VI, 380. Continentia, si digne ab omnibus servaretur, citius Dei civitas compleretur. VI, 381. Continentia et virginitas in veteri Testamento commendata. VIII, 302.
Continentiae votum. VI, 412; X, 740. Continentiae votum non reddens, damnatur. V, 1201. Continentiam professis non licet desiderare conjugium. X, 741. Continentiae votum nulla spe conpensationis rumpendum. VI, 468. Continentibus deliciae spiritales sint loco carnalium. VI, 447. Continentia a volentibus servari potest. X, 819. Continentiam professae servare possunt, quam et non professae saepe servare coguntur. VI, 447. Continentes caveant ne nummus viri amori succedat, et compressa lascivia crescat avaritia. VI, 447.
Continentiae perpetuae votum mutuo inter conjugatos consensu initum. II, 1012. Continentia voveri nequit sine utriusque conjugis consensu. II, 487, 997; III, 746; IV, 1959; VI, 468; X, 957, 958. Continentiam uxor marito nondum volente, non secundum sanam doctrinam suscipit. II, 1078. Mulier quae ex consensu mariti consortio carnali non miscetur, in caeteris conjugati obsequio viro suo servire debet. II, 1078. Mulier quae ex consensu mariti continenter vivit, nihil de veste, auro, aut ullis rebus sine arbitrio ejus facere debet. II, 1079.
Continentiae voto obstricti. V, 736. Continentia clericorum qui electi sunt inviti, opponitur viris nolentibus in divortio se continere. VI, 486. Continentia voluntate delecta fit necessitatis, et quae ex necessitate custoditur, fieri potest voluntatis, quomodo. VI, 485. Continentia interdum violatur non violato corpore. VI, 351. Continentia, si servetur, nec violatur corporis continentia. VI, 352. Continentia quorumdam immunda, ut per magicas artes perveniant ad uxores alienas. VI, 367.
Continentia conjugatis servanda certis diebus per annum. V, 1052. Quadragesimae tempore servanda. V, 1047, 1052. Continentia continentium ab invidis mordetur ut probetur. V, 1564.
Continentia et sustinentia dona sunt Dei. V, 1286. Continentia et castitas Dei donum. III, 639; VI, 349, 372, 421, [Col. 0188] 442; X, 807. Continentia, quam magnum munus. VI, 444. Continens esse nemo potest nisi Deus det. X, 297. Continentia est donum Dei et datur petenti. I, 729. Continentia a Deo petenda. X, 236. Orationes plus valent ad bonum continentiae diligendum et habendum, quam exhortationes. VI, 445. Continentiam Deus jubet et dat. I, 796; II, 677. Continentia ex dono Dei et libero arbitrio. X, 886. Ut ab ea quis non deficiat, ne de propriis viribus praesumat. VI, 355, 357. Non se continet spiritus tuus, si non continetur ab alio superiore. V, 830. Continentium locus excellentior in Christi corpore. V, 1564. Continentes, maximi apud Deum loci. II, 855. Sed possunt conjugati esse continentibus meliores. VI, 392.
Continentia sine fide, nulla vera. VI, 368. Praeter continentiam et opera bona, requiritur caritas. V, 575. Obedientiae bonum majus quam continentiae. VI, 392. Continens mulier, a nuptiis nimium detestanda est, si non continet a delictis. VI, 383. Continentes viventes contra propositum reprehenduntur. VI, 415. Melius nuberent quam urerentur. VI, 415. Continentium varia genera, et quodnam est excellentius. VI, 484, 485.
Continentibus quam maxime cavenda superbia. V, 1567. Continens cogitet quid sibi desit, non quid adsit. V, 1565. Continente superbo melior conjugatus humilis. V, 1564, 1567. Continentium superbiam quo pacto Deus aut punit, aut praevenit. VII, 41. Continentibus superbis expedit cadere. V, 1567. In eos qui putant continentiam non prodesse nisi ad praesentem vitam. VI, 401. Continentes hujus temporis non abjecte sentiant de sanctis patribus conjugatis VI, 395.
Contractus humani supernae justitiae quaedam habent impressa vestigia. VI, 120.
Contradictio mundi. V, 1531. Contradictores patitur qui coepit sequi Christum. V, 586.
Contraria ad decorem universi pertinent. VII, 332. Contrariorum reciprocatio. X, 858. Significatio quarumdam vocum a contrario debet intelligi. III, 800. Contraria a contrariis notis pleraque intelliguntur ignota. III, 386. Contraria nulli rei duo simul inesse dicunt dialectici. VI, 238.
Contritio cordis quae. IV, 947, 1902. Qui cor non conterunt non sanantur. IV, 1902. Contritiones cordis, vox magna ad Dei misericordiam. I, 739. Contritionis signum pectoris tunsio. IV, 1903. Contritionum alligamenta sunt sacramenta temporalia. IV, 1903.
Contubernales dicuntur milites, tamquam simul habentes tabenacula. IV, 143.
Contumeliae haereticorum pro laudibus habendae. X, 1254.
Contyrones. V, 1077.
Convenientia et inconvenientia universale bonum et malum est. I, 1350. Convenientia omnia pulchra sunt. III, 146. Summa convenientia est veritas. III, 154. In voluptate corporis tenetur convenientia. III, 154.
Conversationis bonae coram fratribus sit cura. V, 301, 303. Propter ipsorum utilitatem, non propter nostram dignitatem. V, 302. Conversatio sine querela secundum legem. V, 929.
Conversio ad Deum. I, 988. Ut homo sit aliquid, convertit se ad illum a quo creatus est. IV, 896. Semper a Deo fieri, semperque perfici debemus inhaerentes ei, et in ea conversione quae ad illum est permanentes. III, 404. Vita spiritalis conversione ad Creatorem formatur atque perficitur. III, 247. Avertendo nos ad peccatum, illuminationem amittimus, convertendo nos ad Deum percipimus illuminationem. III, 1566. Conversio animae ad Deum quomodo fit. III, 418. Conversio oritur, et ex confusione peccati fame et siti justitiae. IV, 832. Bono meo male mihi fuit sine te; nam si bene mihi esset sine te, nollem forsitan redire ad te. IV, 1787. Deus fugientis dorsa persequitur, faciem redeuntis illuminat. V, 780. Habes judicem fugiens, patrem habeto rediens. V, 780. Caecitatis inflictione conversus est Paulus. II, 803.
Converti est ab immoderatione vitiorum virtute ac temperantia in sese attolli. I, 988. Conversionem ad Deum debet praecedere renuntiatio huic saeculo. V, 1654. Converti ad Deum nemo potest, nisi ab hoc mundo se avertat. VIII, 102. Non convertitur anima ad Deum, nisi dum ab hoc saeculo avertitur, nec opportunius ab hoc saeculo avertitur, nisi noxiis ejus voluptatibus dolores misceantur. IV, 121. Mutandae vitae malae in bonum, dum vivitur, semper est locus, semper est tempus. VI, 772. Conversionis tempus nunc, in altera vita nonnisi retributio meritorum. IV, 93. Bis miser homo ante conversionem. IV, 1658.
Conversionem plerique male sperando differunt. V, 140, 244, 536. Alii sperando, alii desperando differentes. V, 139, 244. Conversio in crastinum non differenda. V, 141, 150, 241, 245. Conversionem suam qui differunt, fit in illis vox corvina, cras, cras. IV, 1330. Conversioni tuae Deus indulgentiam [Col. 0189] promisit sed dilationi tuae diem crastinum non promisit. IV, 1301, 1877; V, 513, 536. Conversionem ad confusionem habebunt, qui ad salutem habere noluerunt. IV, 96.
Conversionis impedimenta. I, 1170. Conversionis labor et difficultas unde. IV, 93. Convertenti se ad Deum animae difficultates et morbi non statim tolluntur, quare. IV, 92. Angustiae hominis ad Deum conversi, et laetitia spiritali non recreati. III, 1341. Conversio homini ad Deum non subtrahitur delectatio, sed mutatur. IV, 946. Conversio nostra perfecta paratum invenit Deum. IV, 92. Converso omnia prorsus peccata dimittuntur, ac donatis debitis fiunt cum illo tabulae novae. V, 535. Si mutaris, Deus mutatur. V, 152. Converso mutatio vitae non sufficit, nisi adsit et satisfactio pro commissis. V, 1548.
Conversio. Peccator non potest resurgere per se a peccato absque gratia. V, 137. Quod nos ad Deum convertimus, nisi ipso excitante atque adjuvante, non possumus. X, 169. Conversio Deo tribuenda non operibus humanis. II, 591. Conversio de gratia Dei est. III, 1779; IV, 1119, 1073. Non ex meritis. V, 1648. Conversio nostra ad Deum, donum Dei. X, 888. Anima se convertens ad Deum, orat ut ad eam se convertat Deus. IV, 92. Facit de malo bonum, qui semper est bonus. V, 410. Peccator in libero arbitrio habet ut convertatur. V, 48, 51, 56. De conversione peccatorum plus laudandus Deus, quam de resurrectione mortuorum. IV, 1123. Ut durum est conniventiam praebere peccantibus, ita impium manum negare conversis. II, 784. In conversione peccatorum Deus et Angeli magis gaudent. I, 751. In conversione nobilium quare plus laetandum. I, 752. Gaudium quod percipimus quando aliqui correcti in melius mutantur, nulli gaudio in hac vita comparari potest. II, 1085. Exhortatio ad vitae mutationem in melius. V, 1482. Reprehensione digniores qui nunc Christo aedificante Ecclesiam non convertuntur, quam qui olim Noe aedificante arcam. V, 1611.
Conversio gentium figuratur. III, 1333. Vide Peccator, Viae Domini.
Convescimur cum extraneis, cum Paganis, facilius quam cum fratribus et Christianis si male vivant, idque propter correptionem et medicinam. IV, 1289, 1290.
Convicia quomodo cedunt in utilitatem justorum. IX, 355. Ut sese gerere oporteat audito convicio. IV, 1185, 1434. Convicium grave presbyteri quomodo ferat Augustinus. II, 136. Convicium convicio non reddendum. V, 1584. Conviciatus si percutias, non est ista fortitudo, quoniam ab ira victus es. IV, 1184.
Convivium dominicum duplex, aliud hîc fidelium, aliud in coelis beatorum. V, 559. Convivii coelestis panis justitia, potus sapientia. V, 417. Qualis qui ad convivium invitavit. V, 582. Discumbens sine veste nuptiali reprobatus. V, 583. Mali a convivio exclusi, quinam intelligendi. V, 560. Uno excluso a convivio multos exclusos significari. V, 560.
Convivia in Ecclesiis celebrari solita aboleri curat Augustinus. II, 115, 116. Convivia in basilica B. Petri olim celebrata. II, 119. Convivia luxuriosa in templo celebrasse Judaei non leguntur. II, 115.
Copia omnis quae Deus non est, egestas est. I, 848.
Copula nuptialis propter quid instituta. X, 730. Copula nuptialis fieret sine concupiscentia si nemo peccasset. X, 730.
Cordium lux Deus. II, 560, 561. Vita cordium Christus. II, 564, 565. Cor nostrum verbo suo Deus tamquam agrum suum visitare dignatur, et de corde nostro fructum quaerit. IV, 706. Cor radix unde vel spinae vel fructus procedunt. V, 569. Cor quaerit Deus, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator. IV, 1746. In corde homo est, quicumque est. I, 781. In corde bominis sedet Imperator, si bonus bona jubet, bona fiunt; si malus mala jubet, mala fiunt. IV, 1938. De cordibus judicat Deus, non de verbis. III, 726. Cor os suum habet. VIII, 1070. Cordis os et lingua. IV, 1660, 1661, 1775. Ex ore cordis quidquid procedit si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. IV, 1660. Corde laudas, corde in aram conscientiae victimas sacras imponis. IV, 1746. Lacrymae, sanguis vulnerati cordis. II, 1081, 1082. Per cor caro mundatur. VII, 303. Deus legem suam in corde ponit, ut ea casto amore diligatur. IV, 1565. Ex corde nullo modo fieri potest, quod formidine fit poenae, non dilectione justitiae. IV, 990, 991.
Cor hominis cum thesauro suo. V, 1519. Cor ubi ponendum. V, 136. Cordis et thesauri nostri locus coelum est. IV, 1170. Cor tardum, securum est quando in caelo est; et acutum cor nihil est, quando in terra est. II, 296. Cor figendum in Deo aeterno ut stet. I, 814. Cor nostrum inquietum donec requiescat in Deo. I, 661. Cor nostrum ubi totum Deo est, non perit nobis. V, 212. Cor volitans in praeteritis et futuris rerum motibus, adhuc vanum est. I, 814. Cor humanum quam multa figmenta parit. VIII, 887. Cor ex multitudine ad unum gratia Dei convertitur. V, 1290. Corda quaerentium Deum sincera pietate, sensim [Col. 0190] ipse ab affectum terrenorum labe purgat. I, 775. Cor gravidum. IV, 1775 Cor tuum putruerat in terra: non gratis audis sursum cor, ne putreat. IV, 271, 1941.
Cor sursum. V, 135, 168, 170, 369, 523, 623, 904, 956, 1456. Cor sursum quandonam pietatis, quandonam superbiae. V, 1202. Cor sursum habere ad semetipsum, est superbiae; ad Deum, est obedientiae. VII, 421. Cor sursum ad Deum habere munus est Dei. X, 1013. Cor cum ad Deum sursum est, ejus est altare. VII, 280. Cor quomodo effunditur coram Deo. IV, 739. Frigus caritatis silentium cordis est, flagrantia caritatis clamor cordis est. IV, 404. Cordis nostri fundamentum est Christus, si saecularia ei non praeponantur. V, 1616. Pavor et conturbatio cordis ex amissione fortitudinis nostrae. IV, 404, 405. Cinis est cor, quod ex temporali damno agitur. IV, 1631.
Cor rectum quid. VI, 162. Cor rectum quale. IV, 991, 1207, 1287, 1468, 1649. Corde recti et corde pravi quinam. IV, 273, 274, 277, 352, 1649. Corde perverso est qui vult detorquere cor Dei quod semper rectum est, ad pravitatem cordis sui. IV, 771. Corde rectus est qui laudat flagellum patris. V, 146. Cor cum directum non est, opera recta non sunt, etiamsi recta videantur. IV, 991. Corde rectus et mundus quî differant. X, 311. Cor simplex et mundum. III, 1304. Cor mundum, est cor simplex. III, 1232. Non habet simplex, id est mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes et illum solum intuetur qui conscientiae solus inspector est. III, 1270. Quisnam vere purus est corde. III, 40. Cor castum. IV, 658, 928, 1246.
Cor unde mundetur. V, 569. Cor per quae immaculatum. IV, 1556. Ad munditiam cordis quomodo pervenitur. X, 286, 310. Cor conterendum ut fiat mundum. V, 134. Cordis purgatio, sextus ad sapientiam gradus. III, 40. Cor mundandum quo videatur Deus. V, 1204. Mundi corde Deum videbunt. II, 604, 608, 618, 620, 621. Ut interiores oculi aperiantur et serenentur, fide corda mundantur. IV, 1552. Cor tamquam oculus quo videtur Deus. III, 1269. Oculus cordis ad videndum Deum requiritur. III, 1510, 1527, 1539. In corde est imago Dei. III, 1542. Deus habitare vult in corde mundo. V, 1205. Cor fidelis templum non angustum Deo. V, 158. Corda sanctorum, magna Dei tabernacula. IV, 508.
Cordis puri vitales deliciae Deus. I, 857. Voluptas cordis. III, 1608. Cordi tribuuntur delectationes bonae, renibus non bonae. IV, 104, 192. Cordis tranquillitas de serenitate bonae conscientiae. V, 1242. Quando dicatur cor nostrum nos reprehendere vel non reprehendere. X, 305. Cor impiorum est fundum maris. IV, 782, 1425. Cordis tempestas quomodo sedatur. III, 1755.
Cordis cubiculum. IV, 1834. Cor cubile sanctum virtutis. VIII, 448. Cor justi, domus ejus. VI, 162. Cor viri justi domus ejus est, ubi Deo laudante opulentius habitat, etc. IV, 1469. In corde libenter habitamus, si id ab iniquitate mundemus. IV, 943. Vide Conscientia. Cordis pennae quibus volat in domum suam, fides, spes, caritas. IV, 1060. In cor regrediatur quisquis studet Deo vacare. I, 834. Et illum invenire. I, 701. Cor diligenter claudendum. IV, 1834. Cordis ostium duas quasi valvas habet, cupiditatis, et timoris. IV, 1835. Virginitatem cordis violat seductio linguae. III, 1499. Cordis silentium orationi tam necessarium quid perturbet. I, 803. Cor non in corde sed in oculis habet hominum multitudo. IX, 43. Cor in auribus. IX, 338. Cor duplex mentientis. V, 739. Infidus homo malo suo cordatus est. I, 972.
Cor hominis, abyssus. IV, 473, 1749. Cordis res judicem habere non potest nisi Deum. V, 569. Cordis accusator et inspector Christus. V, 569. Cor clausum non excludit oculum Dei. I, 705. Cordis intima Deo nuda. I, 779.
Cor tortum et durum. IV, 1903. Cor confortari, pro obdurari. III, 783. Vide Induratio. Cor lapideum et cor carnale, quid. X, 898. Cor carneum et cor lapideum quomodo intelligendum. III, 85. Duritia cordis ex vitio uniuscujusque est. III, 601. Cordis duritia usque ad finem vitae peccatum in Spiritum sanctum. II, 814. Cordis hominum duritia manum Dei non repellit, sed solvit eam Deus cum vult, aut miserans aut vindicans; et non est qui se abscondet a calore ejus. I, 705. Deus in cordibus hominum agit, et illud quo voluerit inclinat. X, 907, 908, 909. Deus operatur bona in cordibus electorum. X, 909. In corde hominis operatur conversionem. X, 1296. Deus agit in cordibus hominum etiam motum voluntatis eorum. X, 908. Deus in cordibus etiam malorum agit quidquid vult. X, 907. Deus cordibus malorum utitur ad laudem et adjumentum bonorum. X, 907.
Corde dilatari quid sit. IV, 79. Cordis dilatatio et in bono et in malo accipi potest. III, 532. Cordis dilatatio ex caritate. V, 158. Cordis dilatatio, justitiae est delectatio. IV, 1527. Corda nostra invicem videbimus post hanc vitam. V, 321, 322.
[Col. 0191] Corax rex Sicyoniorum. VII, 569.
Core interpretatur calvus, calvitium aut calvaria. IV, 464, 482, 493, 514, 525, 533, 605, 1056, 1069. Estque figura Christi. IV, 1069.
Cornelius Ruffinus Senatu pulsus, quod decem pondo argenti in vasis habere compertus est. VII, 164.
Cornelius Celsus sensit summum bonum esse sapientiam, summum malum dolorem corporis. I, 881.
Cornelius Censor. II, 263.
Cornelius et qui cum illo erant, primi fuere, in quos nondum baptizatos Spiritus sanctus descendit. IV, 1247. Cornelius ante visibilem baptismum, Spiritum sanctum accepit. III, 735; V, 1235. Cornelius centurio accepit Spiritum sanctum sine manus impositione. V, 601. Cornelium centurionem mundaverunt eleemosynae ad quemdam modum. V, 802. Cornelius centurio non sine aliqua fide orabat et donabat. X, 970. Cornelius Petro traditur imbuendus. III, 18.
Cornelius nondum catechumenus a vitio impudicitiae temperatissima voluntate se correxerat. II, 1074. Hujus pravos mores non palpando, Augustinus se vere amicum ostendit. II, 1075.
Corniculas facilius in Africa audieris quam, etc., proverbium. II, 436.
Cornos in Africa non esse innuitur. II, 70.
Cornu altitudinem, non carnalem sed spiritalem significat. IV, 1728.
Cornutus presbyter. II, 899, 901.
Cornutus Grammaticus. VIII, 77.
Corona vincentibus promissa. VI, 289. Coronari non potest quisque, nisi vicerit; nec vincere, nisi certaverit. IV, 724. Corona debita servantibus fidem. V, 1369, 1371. Corona non redderetur debita, nisi gratia prius data fuisset indebita. V, 1366. Corona ut reddatur digno, gratia datur indigno. X, 341. Coronat nos Deus de misericordia. V, 753. Nisi primo Deus per misericordiam parceret, non inveniret quos per judicium coronaret. IV, 1282. Coronabit sua dona Deus, non merita tua. IV, 895, 1280, 1321, 1783, 1784.
Corona spinea Christi. IV, 1942. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam postremo crucem. IV, 366.
Corona aurea in vitulino jecore ostensa Syllae inter sacrificandum. VII, 72, 73.
Corpus a diabolo fabricatum secundum Manichaeos. VIII, 380 386. Et opificium gentis tenebrarum. VIII, 498. Corpora terrena tamquam mali naturam Manichaei detestantur. VII, 408. Corporis humani partes inferiores non a Deo sed a diabolo dicunt Paterniani. VIII, 46.
Corpus omne est a Deo. VI, 14. Corpora a Deo solo formari possunt et creari. VIII, 95, 556. Corpus fictum a Deo, animam vero ab ipso factam dixere quidam. IV, 1551.
Corporis nomen quot modis intelligi valeat. II, 722. Corpus quid sit. X, 534, 544. Corpus est natura quaelibet longitudine, altitudine latitudine, spatium loci occupans. III, 366. Corporibus tolle locorum spatia, jam non erunt. II, 838. Id quod corpus non est, quidam putant nullam esse substantiam. II, 619. Corpus nullum est sine partibus. I, 1023. Corpus sine pace continuatarum partium ac similitudine, fingi aut sentiri non potest. VIII, 195, 199. Corpus habet innumerabiles partes. I, 1252. Corpus tanto est melius, quanto est numerosius. I, 1167. Corpus proprie dici unum non potest. I, 1252. Corpuscula etiam minutissima infinite dividuntur. VIII, 998. Corpus quodlibet in infinitum secari potest. I, 1027; II, 64; III, 266, 301. Corpus nullum est omnino quod non minus sit in parte, quam in toto. VIII, 185.
Corporis proprium est in loco esse, de loco in locum moveri. V, 360, 361. Corporum ordo ex diversitate ponderum. V, 1142. Corporum coelestium celeritas. V, 1266. Corporum graviorum celerior quorumdam motus. V, 1142. Corporibus terrenis corpora superiora non sunt potentiora. III, 278. Corporis proprii motus et naturam norunt paucissimi. X, 528. Corporis naturam nec ipsa anima novit. X, 527. Quaestiones de corporis natura. X, 527.
Corpora quomodo sint in intellectu. VII 231. Corpus non habet vim ut formet aliquid spiritale. III, 470. Corporis imaginem non corpus in spiritu, sed spiritus in seipso facit. III, 467, 470. Corporis imago praestantior est in spiritu, quam ipsum corpus in substantia sua. III, 467. Corporum similitudines quas habemus in somnis, cujus naturae. X, 540. Corporum quae vel in somnis, vel in exstasi demonstrantur, velut materies spiritalis non corporalis. X, 539. De corporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas judicare, sublimioris est rationis. VIII, 999. Quanto magis quis lucem mentis praeponit luci corporis, tanto melius valet. II, 616.
Corpus sine aliqua specie esse non potest. VIII, 195. [Col. 0192] Corpus aliqua forma et specie continetur. I, 901. In eo sola pulchritudo laudatur. II, 64. In corpore pulchritudo quaedam rationis. VII, 791. Ipsi non hoc est esse, quod pulchrum esse. I, 846. Corporis humani fabrica quam pulchra et admirabilis. VII, 790. Membra corporis si etiam singula pulchra sunt, in universi corporis compage pulchriora sunt III, 296. Corporis structura, compositio, opificium indicat artificem suum Deum verum. VIII, 392. Corpus quomodo factum ad similitudinem Dei. VI, 32. Corpus imaginem Dei non capit. X, 537. Corporum conditio non deformis in sexuum diversitate, etiam si esset semper mala utriusque commixtio. X, 710. In corporis conditione dignitas necessitati fuit praelata. VII, 791. Corporis elementa et qualitates quatuor. IV, 91. Corpus, terra. VII, 531. Medicorum sententia de corpore humano. III, 362. Membrorum diversa officia cum summa in corpore consensione. IV, 1707. Corporis sanitas, membrorum concordia. VI, 712. Corporis compago, symbolum caritatis. VI, 125.
Corporis pulchritudo, magnitudo, fortitudo, bona communia bonis et malis, quare. VII, 471. Corporis bona aut mala nolunt appellare Stoici, sed commoda aut incommoda et externa. VII, 258, 260. Est tantum verborum certamen, non examen rerum. VII, 260. Corporis bona nonnisi ex Deo. II, 568. Corporis bona si minuantur, bonam justamque vitam omnino non minuunt. VII, 31. Corpori non subduntur Angeli, sed subditum regunt. VIII, 870. Corpora Angelis esse verisimilius probat Augustinus. II, 355. Corpus non esse animi bonum. II, 438. Corpus secundum id quod in coelum erectum est, animae rationali congruit. III, 348. Corporis bonum est anima. I, 1313. Quae etiam peccati sui poenas luens, ipsum ornat. I, 1284. Corpus animae vestimentum. IV, 1314.
Corpus non vegetatur nisi per animam. III, 1585. Corporis sensus unde. III, 466. Corporis vires unde majores. I, 1056, 1057. Corporis vires quî extenuentur. V, 1617. Corporis affectiones tres, sanitas, stupor, immortalitas. IV, 650, 651. Tria sunt ejus incrementorum genera. I, 1054. Corpore melior quaelibet incorporea natura, etiam vitiosa et misera. II, 561. Corpore praestantissimo anima vilissima praestantior est. IV, 1885. Corpore melior animus. II, 64. Corpus inter et animam, quod melius sit corpore, deterius anima, non invenitur. VI, 38. Deterius omni corpore nihil est. VI, 38. Corpora non se colere dicebant gentiles, sed numina quae illis regendis corporibus praesiderent. IV. 1484. Corpora quasi animarum, quae alibi peccaverint, carceres arbitrantur nonnulli. V, 1259. Omnis animi motus aliquid facit in corpore. II, 72. Corpus quomodo mutetur in affectu voluntatis, noscere difficile est. VIII, 871. Corporibus suis quidam homines utuntur ut volunt, ad mirabiles effectus producendos. VII, 433.
Corporale omne est passibile ex Tertulliano. III, 427. Corpus nihil forte in animam agere posset, nisi praecessisset peccatum. I, 1166. Omnis corporeae mutationis causa superior, voluntas Dei. VIII, 871. Exemplo demonstratur. VIII, 871. Alius status corporis ante Adae peccatum, alius nunc. X, 1449. Corpori dominabantur primi parentes. III, 283. Corpus ante peccatum regebatur pro arbitrio animae, etiamsi nondum spiritale. II, 588. Corpus regitur ab anima post peccatum ordinata, sicut leges universitatis sinunt. II, 587. Aliter corpori, aliter libidini animus imperat. X, 767. Corpus nostrum deterioris conditionis quam Adae. III, 354, Corpora priorum hominum majora, quam hujus temporis hominum. VII, 447, 448. Corpus hominis ante peccatum erat in suo genere optimum. III, 134. Aegritudinem non patiebatur. I, 601. Corpus an dolere possit, nec tamen mori. VII, 710, 711.
Corpus Adami ante peccatum non erat corruptibile. VI, 332. Adae corpus mortale simul et immortale. III, 354, V. Adam. Corporis Adami immortalitas ex ligno vitae. VII, 394. Corpus animale primorum hominum et eorum qui ex eis nascerentur, si nullum peccatum exstitisset, in spiritale transire potuisset sine media morte. X, 1599. Si non peccassent primi parentes, corpora eorum accepturi erant angelicam formam. III, 283. Corpus post peccatum coepit subjacere morti. III, 200. Corporis mors ex peccato. X, 114. Corpus quomodo mortuum ob peccatum. X, 112. Mortuum ab Apostolo dicitur propter hanc moriendi necessitatem. I, 628. Corpus moriturum est in nobis etiam juste viventibus. III, 354. Quare Apostolus vocat corpus mortis, aut corpus mortuum, non vero mortale. III, 354, 399. Corpus etiam nunc mortuum esse dicitur, quamdiu non perfecte servit spiritui. VI, 62, 65. Corpus sepulcrum est animae mortuae. IV, 1117. Corpus carnis quid. X, 545. Corpus mortis, an peccata an carnem intelligere oporteat. X, 1089. Corpus mortis de vitio, non de substantia dictum. X, 279. Vitia corporum vel ingeniorum congenita probant originale peccatum. X, 1432. Vitia corporum sive animarum naturalia non tribuenda Deo conditori. X, 1420. Corpora non nascerentur [Col. 0193] vitiosa, si non esset peccatum. X, 1194, 1288. Et nisi natura esset peccato vitiata. X, 1290.
Corporis gratia amissa, poena peccati Adae. X, 120. In corpore duo consideranda, figmentum Dei, et poena meriti. IV, 1843. Corpus tuum fecit Deus bonum, quia bonus est; corruptionem intulit justus, quia judex est. IV, 1843, 1844. Corpori humano et belluino licet materie communi, potuit tamen corruptio et libido non esse communis. X, 1363. Consuetudo tegendi corpus orta ex peccato. X, 1376. Pax carnis et spiritus non est in corpore mortis hujus, fuit vero in corpore vitae illius hominum ante peccatum. X, 1531.
Corpus animale, mortuum et spiritale, quid. VII, 397. Corpora animalia et spiritalia quaenam sint. VII, 395. Et quî differant. VII, 402. Corpora animalia, id est animata. VII, 401. Corpus dicitur animale propter mortis dissolutionem, spiritale autem quod jam cum spiritu immortale est, non quod mutetur in spiritum. II, 945. Omne corpus in omne corpus posse mutari quidam asseruerunt. III, 362. Et hoc fieri posse credibile est. III, 365. Nullum corpus in animam aut in naturam incorpoream converti potest. III, 362. Corpus corruptibile non gravaret animam, si non esset peccatum. X, 1529. Corporis onus in hac vita semper manet. V, 1260. Corpora corruptibilia sunt omnium, sed alias animas minus, alias plus gravant, pro diversitate judiciorum Dei occultorum quidem, sed tamen justorum. X, 1424. Corpus nostrum ornamentum nobis fuit; peccavimus, et compedes inde accepimus. IV, 1896. Corpus homini gravissimum vinculum est. I, 1328. Corpus servum est et hominibus cum belluis commune. VII, 264. Corpus animae famulus. III, 400.
Corpus castigandum, ut diabolus et mundus vincatur. VI, 294. Corpus subjiciendum est servituti. VI, 294. Id fit, si prius nos ipsos subjiciamus Deo. VI, 294. Corpus domare. V, 107. Corpori non parcendo, ei consulitur. V, 1258, 1261. Corpora diligendo, quare peccamus. VIII, 109. Corpus suum nemo odit. III, 28. Et si amplius aliquid diligitur quam corpus, non tamen corpus odio habetur. III, 29. Corpus omne fugiendum esse Porphyrius docuit. I, 590; V, 1108. Propter animae purgationem. VII, 375. Ut anima beata esse possit. VII, 308. Corporis castigatio sacrificium est. VII, 283. Corpora fidelium, hostia sunt Deo, membra Christi, templum Spiritus sancti. VIII, 791.
Corpus fidelium, templum Dei. X, 433. Corpora nostra, ob corpus Christi, membra sunt Christi sicut animae nostrae. V, 878. Corpora nostra, propter inhabitantem Spiritum Christi, templa sunt Spiritus sancti. V, 878, 880. Et quia empta sunt sanguine Christi. V, 886. Quomodo in ipsis Spiritus sanctus inhabitet. V, 881. Corpus baptismate quatenus sanctificatur. X, 847. Corporum sanctificatio perfecta speratur, non tenetur. X, 425. Corpus peccati evacuare, quid est. III. 2069. Corpus sanctum fit usu sanctae voluntatis. VII, 30. Sanctitatem non aufert corpori violentia libidinis alienae. VII, 32. Corpus dicitur vas et domus hominis. IV, 561. Corpora justorum, tamquam vasa et organa, quibus ad opera bona usus est Spiritus sanctus. VII, 27. De corporis sepultura parum curant sancti. I, 775, 778.
Corporis et mors et resurrectio. III, 25. Corporum resurrectio negata a Paganis, contra eos adstruitur. VII, 754. Corporum resurrectionem negant Manichaei. VIII. 146. Corporum resurrectionem mundus non temere credit. VII, 793. Corporis vita speranda est, praecedente jam spiritus vita. X, 113. Resurrectio corporum ad perfectam animae beatitudinem necessaria. III, 483. Corpus non obstabit felicitati animae. VII, 794. Corpus quod nunc est onus, post resurrectionem erit honor; quod nunc sarcina, tunc levamen. V, 1259. Nulla corpora, quantum ad ea pertinet, vel beata possunt esse vel misera. I, 1283. Corporum resurrectio, et qualis futura est saeculo venturo. X, 112, 113. Corporibus humanis, etiamsi belluina et terrena sint, debetur resurrectio et incorruptio sempiterna, X, 1359, 1362. In talem statum revocantur corpora, cum sanantur, qualem jam sortita est post peccatum natura mortalium, quae illos in mortem compellit. X, 1449.
Corporum salus erit in resurrectione mortuorum. III, 1527. Aliud exire, aliud liberari de corpore mortis hujus. X, 299. A corpore mortis hujus non liberantur qui sunt ad poenam resurrecturi. X, 433. Corpus mortis in resurrectione redit ad impium. V, 840. Quid de corpore nostro post mortem futurum sit, parum curandum. III, 289. Corpus idem erit, quod ante. I, 613. In resurrectione quo pacto corpora redintegrabuntur. VII, 27. Corpus in futura vita pristinae stabilitati restituetur I, 603; III, 132, 133.
Corpora sanctorum qualia post resurrectionem futura. VII, 393, 403. Corpus melius erit post resurrectionem, quam fuit primorum parentum in paradiso. I, 601. Corpus hominis quale erit in coelo. VII, 793. Corpus erit spiritale. I, 620, 647. Quomodo futurum spiritale in resurrectione. [Col. 0194] VIII, 145. Corpora nostra nunc terrena et animalia, post resurrectionem fient spiritalia, et quomodo. II, 355, 618, 629; VI, 188, 274. Corporum, post resurrectionem, spiritalem futuram qualitatem non dubitat Augustinus, etsi non valeat explicare. II, 355. Vide Resurrectio. Corpora spiritalia post resurrectionem unde dicta. V, 1143. Spiritui sine molestia subdetur corpus. I, 588. Non indigebit alimentis. I, 603. Corpora sanctorum sic erunt spiritalia, ut non, nisi velint, possibilitate non necessitate vescantur. VII, 395. Corporis spiritalis velocitas. V, 1263. Corpus coeleste, Christi instar, clausis ostiis poterit domum intrare. V, 1264.
Corpus erit incorruptibile et immortale. I, 588. Corporis sanitas perfecta, totius hominis immortalitas. II, 438. Corpus manet incorruptum, si ab animo incorruptio non recedat. VI, 495. Immortalitas et incorruptio corporis de sanitate animi exsistit. III, 27. Est praemium meriti illius quod Adam amisit. III, 355. Corporum immortalitas post mortem. VII, 240. Et aeternitas. VII, 309. Corpus immortale et aeternum esse post mortem, absurdum philosophis videbatur. VII, 389. Corporum immortalitatem et aeternitatem post mortem, non impossibilem esse ostenditur. VII, 390. In corpore semper vivere, Dei munus ingens secundum Platonem. VII, 392.
Corpus terrenum quomodo in coelo erit. V, 1140. Corpora terrena in coelo esse non posse, dogma philosophorum. VII, 390, 773. Refellitur. VII, 772. Corpus nostrum quomodo in coelo erit, si non sit ibi corruptio. V, 1622. Vide Resurrectio. Mirabilius est animos incorporeos terrenis corporibus illigari, quam corpora terrena coelestibus sublimari. VII, 755. Latent nunc in corpore cogitationes, at non ita in corpore coelesti. III, 213.
Corporalia an solo corpore possunt videri. VII, 800. An Deus videbitur per corpus spiritale. V, 1264. An per corpus spiritale videri possit substantia quae non videtur in loco, adhuc incompertum. V, 1265. Corporalem speciem amare an sit alienari. VIII, 817, 818, Retr. An praeter corporis formam possit cognitio provenire. X, 537. Corpus pavimenti nomine significatum. IV, 1525.
Corpus pro toto homine ponitur. III, 1739. Corporum traditio. III, 265. Corpora pro rebus quae corporaliter possidentur posita. III, 265. Et pro servis. III, 496.
Corporale et proprie et translate dicitur. III, 459. Corporalium servitute juste premuntur, qui corporalibus ultro se manciparunt. I, 740.
Corporis et sanguinis Christi sacramentum. III, 612; V, 729. Vide Eucharistia. Corporis et sanguinis Christi sumptio. III, 704. Corporis Christi sumptio quotidiana, et alicubi non quotidiana. III, 1280, 1614. Corpus Christi manducare et sanguinem ejus bibere, quid sit. III, 1614, 1618. Corpora nostra sunt membra Christi propter corpus Christi. V, 878. Corpus Christi, quod est Ecclesia, dicitur Christus: et corpus diaboli, diabolus. III, 442. Corpori Christi per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. III, 1618.
Correctio cujusquam non est desperanda, nisi diaboli. IV, 630. Correctio vitae non procrastinanda. V, 512, 1095. Vide Conversio. Correctionem morum suorum differe periculosum. III, 1651.
Correctio fraterna. III, 708; IX, 81, 82. Correptio et disciplina non negligenda. V, 111, 549; IX, 98; X, 918. Licet odiosa. II, 247, 957. Correctio non negligenda, cum fieri potest vel cosilio, vel auctoritate, vel potestate. III, 1263. Correctionem fraternam negligere grave malum est. IX, 83. Feriens pius, parcens crudelis. V, 111. Correptio ex cupiditate aut infirmitate neglecta, peccatum est. VII, 21. Correptio facienda. X, 931. Correptionis necessitas et utilitas. X, 919, 921. Correptio utilis et necessaria, etiamsi gratia a Deo pendeat. X, 920. Quamvis praedestinatio certa, seu quamvis praedestinatorum nullus perire possit, non est tamen negligenda correptio. X, 945. Quoniam incertum nobis est quos Deus salvare decreverit, omnium et singulorum debemus procurare salutem voto, praedicatione, et correptione. X, 944. Omnibus correptio est adhibenda. X, 946. Corripiuntur boni ut filii, dimittuntur mali ut alieni. IV, 883, 1177. Cui ignoscitur in futuro saeculo, corripitur de peccato in isto saeculo. IV, 595. Correptio non solum ejus qui corripitur, sed et aliorum utilitati servit. VII, 644. Correptio medicamentum contra quaedam peccata. VI, 228. Domini praeceptum de corrigendis malis. VI, 200.
Correptionem facere tenentur omnes. VII, 21. Maxime episcopi. VII, 21. Et qui praepositi sunt aliis. VII, 21. Corripiendi munus praepositis impositum. V, 124, 1697. Non regit, qui non corrigit. IV, 504. Corripere eos qui ad nostram curam pertinent, ne negligamus. V, 549. Pastores ne vitiis parcant multitudinis conciliandae causa. V, 274. Corripere veri pastoris est. V, 762. Non corripere mercenarii. V, 761. Qui correptionem negligit, jure cum male agentibus temporaliter flagellatur. VII, 21. Libertas Augustini [Col. 0195] in corripiendo amico qui consolationem ab ipso petierat de morte uxoris. II, 1074.
Correctio quae et quatenus licita. IX, 432. Reprehendi officium, quo animo suscipiendum et implendum. III, 1261, 1262, 1263, 1298, 2143. Correptio quo animo facienda. II, 531; V, 507, 549, 1698; VI, 199. Correctio fraterna quo modo facienda et quomodo recipienda. I, 1381. Correptio inquietorum non est mali pro malo redditio. IX, 350. Correptione non malum, sed bonum pro malo redditur. X, 946. In malos saevire non licet. V, 1389. De malitia vis vincere malitiam? erunt duae malitiae. V, 1389. Si ille qui corripit, reddere vult malum pro malo ei qui corripienti indignatur, non fuit dignus qui corriperet sed dignus plane qui etiam ipse corripi deberet. II, 958. Correptio non sit ut insultet, sed ut confusione sanet. V, 779. Ut anima quae ibat effusa, redeat confusa. V, 780. Correptio cum caritate facienda. X, 902. Correptio ex caritate proficiscitur. X, 942, 944. Correptio officium dilectionis est. V, 54. Qui corripit ex caritate, adhibendo severitatem non amittit caritatem. II, 530. Melius est cum severitate diligere, quam cum lenitate decipere. II, 323. Agenda sunt multa etiam cum invitis benigna quadam asperitate plectendis. II, 531. Vindicta ultima juste poscitur, quando nullus jam restat correctionis locus. II, 530.
Correptio quandonam proficit. X, 920. Correptio unde habet vim et efficaciam. X, 942. Correptio unde habet ut utilis sit. X, 944. Dei est correptionem utilem facere. X, 946. Correptio non nisi per Deum proficit. X, 921. Correptio humana non fit nisi opitulatione divina. X, 1246. Correptio sine gratia intrinsecus operante non prodest. VII, 442. Cur juste corripiantur qui non obediunt, tametsi gratiam obediendi nondum acceperint. X, 920. Sive sint regenerati sive non sint. X, 921. Correptio praedestinato est salubre medicamentum, reprobo poenale tormentum. X, 942. Corripi a Deo et erudiri, ad eamdem mansuetudinem revocantur. IV, 1145. Usus praecepti, correptionis et orationis. X, 919. Correctiones fiunt objurgatione, monitione, oratione. II, 231. Correptio et gratia non se invicem tollunt. X, 942.
Correptio quomodo facienda. IX, 83, 84; X, 946. Correptio pro culparum diversitate diversa. X, 944. Correptio alias secreta, alias publica esse debet. V, 510. Quando secreta esse debet, quando publica. V, 510. Cur secreto fiat. V, 511. Publice publica tantum corripienda peccata. X, 946. Si solus nosti quia peccavit frater, et eum vis coram omnibus arguere, non es correptor, sed proditor. V, 510. Correptio publica in Ecclesia. V, 127. Ad correptionem faciendam magna consideratione opus est ne peccetur. II, 353. In correptione facienda se quotidie peccare fatetur Augustinus. II, 353. Melius homo corrigitur parvus, quam frangitur durus; et melius indoctus docilis corrigitur, quam pervicax. II, 873; VI, 160. Correptio aliquando ex consilio caritatis omittitur. VII, 21. Corrigi qui non possunt, tolerandi sunt. IV, 1692.
Correptio a minore quolibet non refugienda vel dediganda. II, 290. Contra eos qui corripi nolunt. X, 920. Excusationi nolentium corripi occuritur. X, 921. Correptionem qui moleste ferunt, litigiosos et contentiosos vocant qui secum sedulo agunt. IX, 450. Qui non vult in se fieri sanus, in eum qui corripit fit insanus. V, 78. Corrigi pudere, vitium est superborum. VII, 309. Correptione quam bene utantur honestiores. I, 725. Facilius est videre quid in alio corrigas atque corrigere, quam videre quid in te corrigendum sit, libenterque corrigi. III, 2114. Multo est mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem, quam audacter corrigere deviantem. II, 286. Petrus accipiendo humiliter correptionem a Paulo, rarius et sanctius exemplum posteris reliquit, quam Paulus corripiendo Petrum. II, 285. Peccata videntur veniabiliora, cum is qui reus est, correctionem promittit. II, 654. Dum verum nobis cum aliqua asperitate dicitur, non ab homine, qui forte peccator est, sed a Christo emendamur. II, 130. Paulus eorum vitiis a quibus sibi honor exhibetur non parcit. V, 273. Quomodo Deus corrigit. VIII, 159. Corripientis Dei flagellum patienter ferendum. V, 146. Vide Flagellum. Correctio haereticorum quomodo tentanda. VIII, 173. Correptio hominis per visum caesi. V, 1410.
Corruptela ingenii et indolis multis signis se prodit in pueris. I, 674.
Corruptioni et mutationi perpetuae corpus obnoxium est in hac vita. IV, 752. Corruptio unde est. VIII, 202, 203. Corruptibiles naturae, quia ex nihilo factae. VIII, 554. Corruptio tendit ad non esse. VIII, 204. Per corruptionem omnia tendunt ad non esse. I, 1348. Sed eo usque pervenire a Deo non sinuntur. I, 1349. Corruptio non est natura, sed contra naturam. VIII, 201. Corruptio non est substantia, sed est in substantia. I, 1348. Nihil corrumpitur nisi bonum. I, 1349. Corruptio nihil est aliud quam exterminatio [Col. 0196] boni. VI, 238. Ubicumque corruptio, ibi bonum fuit. VIII, 201.
Corruptio quare a Deo permittitur. VIII, 203. Bonitas Dei res quae corrumpuntur congruentissime ordinat. I, 1349. Non omnis corruptio vituperatione digna est. I, 1290. Sola quae vitiosa est vituperatur. I, 1291. Corruptio animae per illicita desideria. IV, 1920, 1921. Corruptio a mala fide incipit, inde itur in turpes mores, inde in acerrimas iniquitates. IV, 614. Corruptela mentis est, fastidire quod dulce est. IV, 1425.
Corruptores sui non innocentes. V, 1272. Quis ab alio corrumpi possit, et quis non. I, 1290.
Coruscationes miracula significant. IV, 1865.
Corvus ex arca dimissus potuit cadaveri insidere. III, 551. Corvus ex arca emissus nec reversus, quid significat. VIII, 264. Corvi, gentiles; pulli corvorum, filii gentilium. IV, 1911, 1912. Corvina vox. V, 512, 1095. Corvina vox, cras cras, in illis qui conversionem differunt. IV, 1330. Non quaerit Deus dilationem in voce corvina, sed confessionem in gemitu columbino. IV, 1330. Vide Peccatores poenitentes.
Costa cur dormienti Adae, et non vigilanti, detracta. IV, 668.
Cotem Tarquinius novacula secuit. VII, 294.
Cotta disputat in lib. Cicer. de Natura deorum. VII, 149.
Coturnices non datae sunt Israelitis in eremo, sed ortygometra. III, 617.
Cranaüs Cecropis regis in regnum Atheniensium successor. VII, 568.
Crassi duo, pater et filius, in conspectu mutuo mactati tempore victoriae Marianae. VII, 107.
Cras, cras, corvina vox, cum qua multi clauso ostio, foris remanserunt. V, 512.
Crastinum. Quomodo de crastino non cogitandum. VIII, 167. Praeceptum non cogitandi de crastino, ut intelligendum. III, 1803; VI, 507.
Crates Thebanus Cynicorum sectam amplexus. X, 1362.
Creare et condere idem est. VI, 184. Creare, condere, constituere, facere pro uno indifferenter et eodem ponuntur in Script. VIII, 632, 633. Creare non potest ulla creatura. III, 602. Ideo non possunt homines de nihilo aliquid fabricare, quia per corpus operantur. VI, 90.
Creator. Quisnam creator solus est. VIII, 877, 878. Solus Deus potest esse creator cujuslibet naturae. III, 403, 405. Creator nullorum vitiorum offensione vituperandus, et omnium naturarum consideratione laudandus. VII, 353. Creatori nihil in creatura coaeternum. VII, 365. Creatoris omnipotentia. III, 406. Creatoris opera quam admirabilia. III, 1450. Creator est omnipotens virtute sapientiae, non potentia temeraria. III, 406. Creatoris omnipotentia est causa subsistendi omni creaturae. III, 304. Juste creator laudatur in omnibus quae fecit omnia bona valde. III, 369. Qui mutabilia et temporalia non commutabilibus et temporalibus motibus condat, multum est vel tenuiter sapere. II, 948. Creaturae, gradus ad creatoris cognitionem. I, 744, 745. Creaturam non amemus neglecto creatore: sed creaturam attendamus, et laudemus creatorem. V, 1204.
Creatum idem esse quod genitum Ariani existimabant. VIII, 633, 634. Creatoris proles non est creatura. VIII, 583, 584. Creatoris proles omnino est illi aequalis. VIII, 585.
Creationis beneficium. V, 172. De creatura tria scienda, quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit. VII, 334. In creatione universi quam admirabilis sapientia creatoris. VIII, 391. Creationis opera non videri debent incredibilia. VII, 376. Universam creaturam Deus non per aliquam creaturam, sed solus fecit. IV, 1758. Nihil nascitur, si non id operetur Deus. IV, 1552. Creatura nulla est, quae ab omnipotente non creata sit. VI, 183. Scriptura non praetermisit aliquod genus creaturae in historia creationis. III, 341. In rei natura est, ut quid esse possit; ut futurum sit, nonnisi in Dei voluntate. III, 350. Creatura undique clamat, Deus me fecit. IV, 205. Creaturae clamant, Ipse fecit nos: clamor earum est species earum. I, 783. Creatura universa habere se praestantissimum conditorem proclamat. VIII, 1061. Creaturae quamvis nihil esse possint sine Deo, non sunt quod ipse. VII, 220.
Creatio. Ex nihilo Deus fecit omnia. I, 811, 828; III, 137. Quare. VIII, 117. Contra eos qui negant de nihilo fieri posse aliquid. I, 1191. Creatura non de Dei natura, sed de nihilo facta est. III, 247. Creaturae ex nihilo factae, non de Deo. VIII, 559. Creaturae quomodo ex Deo. X, 497. De nihilo factum esse, idem ac naturam Dei non esse. X, 1479. Omne quod fit, ei a quo fit par esse non potest. VI, 11. Creaturae in se habent naturae suae terminum, quo non sint quod Deus est. III, 309. Creatura non est Deo consubstantialis aut coaeterna. III, 247. Creaturam nec a Deo alienam esse, nec tamen ejusdem cum illo substantiae, ex Paulo ostenditur. [Col. 0197] VIII, 583. Creatura quomodo a Deo facta, non de Deo genita. VIII, 548. Creaturas omnes ex sola bonitate sua condidit Deus, non ex indigentia. I, 845.
Creaturae in Deo, III, 332. Creaturae quaecumque in Deo vita sunt. III, 1387. Quomodo. III, 1387. Creaturae non in se, sed in Deo vita sunt. III, 332. Qualis vita sunt. III, 332. Quae facta sunt, in Deo sunt meliora; quia ibi veriora, aeterna, et incommutabilia III, 332. Omnia priusquam fierent, erant in notitia facientis. III, 332. Creatura antequam fieret, vita erat in sapientia Dei. III, 1397. Creaturae in ipsa Dei sapientia. III, 287. Creaturae quomodo in Dei sapientia ante creationem. VIII, 674. Omnia antequam facta apparerent, semper in Dei sapientia facta mansisse docebant Priscillianistae. VIII, 668. Quomodo hoc recte intelligi possit. VIII, 674. Creaturae omnes virtute et sapientia Dei conditae. VIII, 586. Quam facilis sapientiae efficacissimus motus est, tam facile Deus condidit omnia. III, 318. Creaturae omnes in Dei Verbo. III, 1674. Creatura quaelibet, praeter lucem, primo erat in Verbo Dei, deinde facta est in cognitione rationalis creaturae, postea in genere suo. III, 269. Creaturae aliter se habent in Verbo Dei, aliter ut primitus a Deo conditae sunt, aliter ut nunc producuntur. III. 331.
Creaturae omnes a Deo per Filium suum factae. VIII, 579. Patris jussio ut fierent omnia, non est nisi Verbum Patris per quod facta sunt omnia VIII, 685. Quid est quod in creatione commemoratio fiat Filii, modo ut est Principium, modo ut est Verbum. III, 248. Opinio quorumdam, Deum Verbo fecisse omnia, et tamquam praestantiorem caeteris hominem suis manibus fecisse, refutatur. IV, 158. Deus per Filium in unitate S. Spiritus universam creaturam constituit. III, 221, 241. Creaturam qui negat a Deo Patre per Filium in bonitate Spiritus sancti de nihilo factam esse et mutabilem, sacrilegia de Deo dicere cogitur. VIII, 584.
Creatio mundi opus totius Trinitatis. VIII, 129. Omnis creatura a Trinitate creatrice habet esse speciem et ordinem. III, 129. In creatura vestigia Trinitatis. VII, 342. SS. Trinitas insinuatur in inchoatione et perfectione creaturae. III, 251. Creaturae spiritalis principium est aeterna Sapientia. III, 250.
Creatura non ante saecula, sed a saeculis facta est. III, 335. Argumenta quibus creatio naturarum in tempore impugnatur. VII, 366. Solvuntur. VII, 366. Res mundo novas facere, et mutabilem voluntatem non habere, Deo non est impossibile. VII, 371. Aliquid jam de nihilo fieri violentum est velle monstrare. III, 411. Principium Genesis de creatione coeli et terrae, varie sumi potest. III, 247. Omnia simul creata sunt. III, 231, 234, 317, 322, 327, 328, 330, 388. Quomodo itaque sex dies narrentur. III, 319, 326. Et singulis diebus singulae tribuantur operationes. III, 231. Creata sunt omnia simul in rationibus creaturae spiritalis. III, 234. Sine cognitione creaturae spiritalis caeterae creaturae non factae sunt. III, 312 Creaturae qua ratione a Deo et ab Angelis noscuntur. III, 334. Aliter nota est Angelis creatura Dei, aliter nobis. III, 325. Mens nostra non est idonea creaturas videre apud Deum in ipsis rationibus quibus factae sunt. III, 333. Creaturas non tam facile novimus, quam Deum, quare. III, 219, 220. Creaturas in Verbo Dei et in prima creatione non per sensus novimus, sed ex divina auctoritate credimus. III, 331. Creaturae plures nobis ignotae. III, 334. In creaturis mane significat earum speciem, vespera earum privationem seu defectum. III, 235. Cognitio creaturae in seipsa faciebat vesperam. III, 314. Non incongrue tamen dicitur dies sub aliquo respectu. III, 312. Creatura habet in se vesperam, non in Deo. III, 308.
Creationis opera sexto die consummata et adhuc inchoata, quomodo. III, 318, 348, 393. Unus tantummodo dies creatus, cujus repetitione multi qui dicuntur dies praetereunt. III, 310, 314. 321. Ordo creationis rerum per sex dies, non intervallis temporum, sed connexione causarum. III, 325, 326. Cur certis diebus certa opera edita sint. III, 273. Initium creaturae in quiete creatoris, mane septimi diei significatum est. III, 309. Non apparet quando dies septimus fuerit creatus. III, 310. Vide Dies. In die septimo creationis, plenitudo et requies commendatur. VII, 344. Creationis dierum numerus, mysticus. VII, 347. Quomodo condita sunt, quae temporalibus intervallis moventur ad peragenda quae suo cuique generi competunt. III, 318. Rerum creatio prima facta est sine corporis mora, administratio non ita. III, 330. Productio et vicissitudo rerum quae jam fit, est explicatio saeculorum quae Deus universae creaturae indidit. III, 336. In creatura quae facta narratur sine intervallis temporalium morarum, distinctus mirabiliter ordo rerum invenitur. VIII, 609, 610. Creaturae genus duplex tempori non subjacens. I, 831.
Creaturae universae species non nisi opere Dei formatur. VII, 374. Omnia quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. VIII, 932. Creaturae habent mensuras, numeros, ordines suos. [Col. 0198] III, 288. Creaturae omnes gradibus suis conditae et ordinibus distinctae. VIII, 538. Creaturarum gradus, ordo, numerus cognitus a Deo ante creationem. VIII, 674. Modus, species et ordo, generalia bona in rebus a Deo factis. VIII, 553. Unde interdum dicatur malus modus, etc. VIII, 558. In creaturis est ordo rationis, ordo utilitatis, et ordo justitiae. VII, 331. Creaturae omnes certis gradibus ordinatae sunt, aut locorum intervallis, aut meritis naturalibus, aut meritis praemiorum atque poenarum. VIII, 586, 595. Quam mirabilis et diversa creaturarum pulchritudo. VII, 791. Unde creaturae formam accipiunt. I, 845. Informes penderent, si solam a Deo traxissent exsistentiam. I, 845. Creaturarum mira ordinatio. IV, 1878. Creaturae omnes ordine quodam reguntur. VIII, 873.
Creatio coeli et terrae. I, 811. Ut varie intelligitur quod Scriptura dicit de creatione rerum. I, 841, 842. Ut respondendum quaerenti quid faciebat Deus ante coeli et terrae creationem. I, 815. Creavit Deus hominem per Verbum suum, et per Verbum recreavit. IV, 1855. Mirabilia seu miracula creationis ideo insolita, quia prima. III, 373.
Creaturas omnes bonas esse adversus Manichaeos, I, 743. Creatura omnis bona in genere et ordine suo. VIII, 538, 607. Sed non aequaliter, quare. VIII, 606. Cum omnia Deus fecerit, quare non aequalia fecit. VI, 27. Deum de nihilo fecisse omnia bona valde, quomodo probetur. VIII, 580. Creatura ex nihilo facta, non de Deo, ideo non summe bona. VIII, 593. Creaturae in tantum bonae sunt, in quantum acceperunt ut sint. III, 32. Ex corruptione creaturae, et ex ipsa etiam vituperatione vitii, ostenditur bonitas naturae ejus. I, 1289. Creaturae omnes ita sunt bonae, ut etiam ipsas quae cum vitiis creantur, ratio bonas esse demonstret, ipsorum quoque attestatione vitiorum. X, 1537. De bonitate creaturarum semper sunt urgendi Manichaei, ut earum bonum Deum, quod negant, fateantur auctorem. X, 1537.
Creaturam quatenus laudant Catholici. X, 611. Cur laudant Pelagiani. X, 606, 609. Pelagiani in laude creaturae a Manichaeorum errore sani videntur, sed alia sua pestilentia moriuntur: utrique a Catholicis redarguuntur. X, 611. Creaturarum vera laus. VIII, 300. Creatoris opera quatenus laudanda. X, 770.
Creaturae Deo non comparatae, sunt; quoniam ab illo sunt: illi autem comparatae, non sunt. IV, 1741, 1863. Creatura rationalis, quae non nisi malorum comparatione cavet malum, non parvi boni est. III, 434. Creaturarum defectum non fecit Deus, sed ordinavit. III, 240. Nihil homini secundum vitia corporalia, quod Deus nolit. III, 598. Creatura omnis sponte peccavit, et inimica facta est veritati; sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. IV, 1532. Amor Dei in opera sua ex beneficentia venit. III, 250, 251. Rebus quae quotidie oriuntur condendis efficaciam virtutis suae adhibet Deus. II, 948. Creat Deus interius, extrinsecus adhibentur opera creaturae. VIII, 876. Si Dei se bonitas rebus conditis subtrahat, ad nihilum relabentur. X, 712, 858. Creatura sive corporalis, sive spiritalis, semper multiplex. VIII, 928.
Creaturarum subjectio Deo et sibi invicem. III, 390. Spiritalem creaturam corporali Deus praeposuit. III, 388. Res alias, praeter hominem, quas creavit Dominus, sapientissima ordinatione sive bonis sive malis angelis subjecit. X, 1421.
Creaturae spiritalis creatio. I, 846. Creatura rationalis, quam magnum bonum. VIII, 554. Creatura intellectualis in Deo quietis habet locum. III, 309. Creatura spiritalis quam infirma sit, unde pateat. I, 848. Creatura in quantum est, bona est; in quantum deficit, se non de Deo genitam, sed ab ipso de nihilo factam ostendit. VIII, 191. Cur deficiunt et mutabiles sunt creaturae. III, 136. Creaturae omnes mutabiles, non quia a Deo, sed quia de nihilo factae. X, 666, 667, 1481. Et tamen sunt bonae. X, 1495. Creatura corporalis per tempora et loca, spiritalis per tempora tantum mutari potest. III, 388. Creatura intellectualis contemplatione veritatis omnia tempora excedit. III, 252.
Creatura rationalis quaenam melior. VIII, 614. Creatoris participatione incorporeae creaturae rationales fiunt meliores. II, 562. Creatura spiritalis potest habere vitam informem, quare. III, 249. Informitas creaturae est aversio ejus a sapientia incommutabili, pulchritudo vero conversio ad eam. III, 249. Creatura spiritalis est imperfecta et tenebrosa abyssus, dum ad creatorem non convertitur. III, 247, 252. Creatura deserto incommutabili lumine, in se obtenebratur; ad illud autem conversa, fit lux, non in se, sed in Domino. VIII, 602. Quomodo creatura potest illuminari. III, 247. Et dici lumen. I, 846. Creatura tunc imitatur Verbi divini formam, cum ad creatorem suae substantiae convertitur. III, 249. Creaturae intellectuali non cessat loqui Sapientia aeterna, ut convertatur ad id ex quo est. III, 249. Creatura ad creatorem suum non conversa, tendit ad nihilum. III, 247. Creatura, quia de nihilo facta est, quando [Col. 0199] peccat, potest ad nihilum vergere, quomodo. VIII, 583, 584, 587, 590, 594. Creatura rationalis cum creatori suo dilectionis obedientia cohaeret, naturam suam in illius aeternitate, veritate, caritate custodit. VIII, 595.
Creatura rationalis aut beata aut misera. VII, 266. Creaturae rationalis beatitudinum et miseriarum alternantes vices semper fuisse, semper fore, docuit Origenes. VIII, 33. Creaturae spiritalis felicitas et perfectio in quo sita. I, 846. Creatura rationalis ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit. II, 561, 568. Creaturae rationalis aversio ab incommutabili bono, vitium et miseria; conversio vero, virtus et beatitudo. II, 561, 568, 569. Recedenti a Deo, creaturae in supplicium convertuntur. IV, 1887.
Creatura rationalis, aut mortalis aut immortalis. VII, 266. Creaturae omnes coeperunt esse, sed aliae desinunt, aliae permanent. VIII, 604. Quod creatur in tempore, potest esse immortale. II, 727. Creaturam nullam Deus conderet quam praesciret futuram esse malam, nisi nosset quibus eam bonorum usibus commodaret. VII, 332. An crudele sit, Deum creare quos scit esse damnandos. X, 1442. Creatura nulla secundum se ipsam vivere debet. VII, 408. Creaturae indigentiae explendae non sufficit nisi Deus. VII, 349. Rationalis creaturae verus cibus, solus Deus. X, 255. Creatura spiritalis coelum coeli. III, 252. Universa creatura spiritalis et corporalis saepe coelum et terra nominatur. III, 273.
Creaturae sunt vestigia et nutus Dei. I, 1264. In creaturis quomodo Deus contineatur. IV, 1480, 1481. Omnia opera Dei testimonium dicunt bonitatis et magnitudinis Dei, IV, 1580. Creaturae omnes laudant Deum, quomodo. IV, 205, 845, 846, 1691, 1878, 1946. Creaturarum species, voces sunt creatorem laudantium. IV, 206. Creaturae omnes testimonium perhibuere Christo. III, 1398. Creatura spectaculum homini facta est. IV, 1851. Creatura amplissima quaedam immensaque respublica. VIII, 873. Creatura universa, magnus quidam liber naturae rerum. VIII, 509. Creatura non fruitur Deus, sed utitur. III, 32. Quatenus utatur Deus ut vult creaturis omnibus, describitur. VIII, 872. Creatura voluntatem creatoris numquam superat. IV, 1464.
Creata quomodo amanda, III, 1995. Creatura et bene potest amari, et male, VII, 467. Creatura non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur creatori. IV, 1028. Creaturam Deo praeponentes reprehenduntur. V, 144. Creaturarum amor, ebrietas. I, 677. Hominem quasi dispergit et discindit. I, 675. Nullam creaturam licet colere cultu qui soli Deo debetur. VII, 217. Creaturam qui colit ritibus scelestis et obscoenis, bis peccat in Deum. VII, 217. Ex creaturis assurgendum ad creatorem. V, 699.
Creatura Dei nulla mala, sed ea male uti est malum. VIII, 562. Vide Malum. Peccatum. Creatura quomodo utendum aut fruendum. VIII, 968. Sine creatoris amore nemo bene utitur creaturis. X, 755. Creaturarum usus miserorum sunt damnatorumque solatia, non praemia beatorum. VII, 792. Creaturis perverse utens anima non effugit ordinationem creatoris. II, 539. Creatura quot modis assumitur ad significandum. VIII, 879. Creatura hominis in homine. VIII, 583. Creatura omnis partim corporalis, partim incorporalis. II, 378.
Credentibus vehementer insultabant Manichaei. VIII, 183. Credere non est turpe in religione antequam scire. VIII, 81. Credere in multis quam necessarium ad humanam societatem. VIII, 84, 85. Credere aliquando sine vitio est, aliquando cum vitio, quandonam. VIII, 83. Credere inter et opinari quid distat. VI, 488. Credentes ab opinantium temeritate quomodo alieni. VIII, 84.
Credere est cum assensione cogitare. X, 963. Creditur quod non capitur. III, 1667. Alia sunt, quae nisi intelligamus, non credimus; et alia sunt, quae nisi credamus, non intelligimus. IV, 1552. Creditur ut intelligatur. III, 1667. Credere non idem est quod mentis aspectu contueri. II, 597, 599. Creduntur absentia, praesentia videntur. II, 600. Credere nolle, nisi quod videas, perversum est. V, 698. Credita videre mente dicimur, quomodo. II, 600. Cum aliqua corporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum necesse est, et hoc ad aliquid utile. VIII, 951, 952. Crede quod nondum vides, ne erubescas cum videris. IV, 1208. Credere vel non credere licet testibus vel testimoniis humanis, quantum ea momenti ad faciendam fidem vel habere vel non habere perpenditur. II, 598.
Credere in Deum quid. III, 1631. Credere in Deum hoc est, credendo adhaerere ad bene cooperandum bona operanti Deo. IV, 988. Credere est ad Deum accedere. III, 1741. Non credimus in Apostolum, vel in hominem, quare. III, 1781. Vivis, si credis; si credis, efficeris templum Dei. IV, 1620, 1704. Credentium tres gradus. V, 1297. Fides in Christum pauperem et crucifixum. V, 251, 730. Quicumque in Christum non credit, damnatur. V, 1343. Credere Christum et credere in Christum differunt. V, 788. Credere in [Col. 0200] Christum, quid. III, 1778. Credere in Christum hoc est, diligere Christum. IV, 1704. Habere fidem quae per dilectionem operatur. VI, 217. Vide Fides. Corde credere non sufficit, nisi et ore non negetur Christus. VI, 526. Non perfecte credunt, qui quod credunt, loqui nolunt. IV, 1492. Difficile est ut male vivat, qui bene credit. V, 321. Venire ad Christum est credere. X, 568. Parvulis credere est baptizari. X, 132. Multi nolle se in Christum credere dicunt, quia nemo potest implere quod jubet. IV, 1370. Vide Fides. Credis in Christum natum in carne, pervenies ad Christum natum de Deo. IV, 1641. De Christo quid credendum. V, 1072, 1124. Vide Christus.
Credere Evangelio donum Dei est. X, 972. Credere datur nobis a Patre. III, 1618. Nemo credit, nisi qui audivit a Patre: et omnis qui audivit et didicit, venit. X, 970. Credendi voluntas unde. X, 237. Ad credendum voluntas sine gratia non sufficit. II, 830, 831. Voluntas credendi non propterea Deo tribuitur, quod ex libero arbitrio est, quod cum crearemur accepimus. X, 240. Qui nimium viribus suis tribuunt, non possunt credere in Christum. III, 1778. Credere est opus Dei, et eadem ipsa justitia. V, 320. Ipsum velle credere Deus in homine operatur, quomodo. X, 240. Et credere et bonum operari, per Spiritum sanctum datur, et simul nostrum est. X, 964. Credere et velle quomodo nostrum est. III, 2061, 2062. Retr. Difficilia non creduntur aut capiuntur, nisi donante Deo. III, 1815. Credere nemo potest, nisi aliqua vocatione tangatur. VI, 126. Ut credamus, misericordia Dei vocamur; et credentibus praestatur ut bene operemur. III, 2061, 2062. Retr. Judaei et qui cum eis non credunt, voluntatis suae vitio non credunt. II, 830. Poena justa fit, ut homines non credant excaecato corde; gratia vero gratuita, ut credant libera voluntate. X, 1518. Posse aut non posse credere non prodest aut obest, nisi habita ratione praedestinationis. X, 1014. Etsi quidam naturaliter apti sunt ad credendum, si vel dicta vel facta quaedam adhibentur, non adhibentur tamen si non sint ex praedestinatis. X, 1014. Non profuit Tyriis posse credere, quia non erant praedestinati: non obfuisset Judaeis non posse credere, si fuissent praedestinati. X, 1014. Cur illis datum sit ut credant, aliis non datum, inscrutabile judicium est Dei. X, 1016. Omnes gentes, non omnes homines omnium gentium credent in Christum. II, 923.
Credibilium tria genera. VI, 31. Ex eo quod Deus fecit, credibile fit quod promisit. V, 727. Credibiliorum fit fides ex incredibilioribus creditis. X, 144. Creduntur vix, quae multum laeta sunt, etsi certa sunt. IV, 1927.
Credulum inter et credentem plurimum interest. VIII, 80. Creduli nomen pro vitio solet objectari. VIII, 80. Non cuilibet spiritui credendum. V, 984. Vide Fides.
Creditoris et debitoris officium. III, 764. Creditores suos Deus convenit ipsi ut recipiant. V, 525.
Crescens a Cirta. IX, 208.
Crescentianus Murensis Episc. IV, 381.
Crescere. Creverunt juvenes, pro, crescendo facti sunt juvenes. III, 493.
Cresconius Tribunus. II, 428, Not. ( b ).
Creconius Adrumetinus monachus. II, 968, 971.
Cresconius Episc. Maximianista. IV, 376.
Cresconius alter Maximianista. IV, 376.
Cresconius grammaticus Donatista. I, 641.
Cresconius nulla functione clericatui adstrictus. IX, 447.
Creso Conjustiacensis Episcopus. IV, 381.
Creso sive Cresoconius Titianensis. IV, 381.
Creticam accessionem medici vocant, per quam transitur ad sanitatem. IV, 923.
Creüsa Aeneae uxor. VII, 576.
Criasus rex Argivorum. VII, 565.
Criatus quintus rex Argivorum. VII, 565.
Crimen est peccatum grave. III, 1697. Crimina mortifera tria tantum esse quidam putarunt. III, 995. Refelluntur. III, 995. Satius est incertum de futuro crimen, quam certum de praesenti eligere. VII, 570. Crimine falso delectari, crimen est verum. VII, 570. Crimen falsum quod est calumnia, reum non facit hominem, nisi apud judicem hominem. IV, 1582. Quod equo natura est, homini crimen est. IV, 1339.
Crimen alienum non maculat. II, 86; IX, 31, 40, 233. Praesertim si ignotum. II, 86; IX, 31, 40, 233. Vide Mali, Peccata, Traditio. Crimina etiamsi vera sint, bonorum caritati pro unitate in unitate omnia toleranti, nihil nocent. IX, 57. Criminis aliorum non fit particeps, nisi qui iniqua agit aut approbat. IX, 79. Etsi a crimine longe simus, non tamen sine peccato. IV, 1508. Multi sine crimine esse possunt, nemo sine peccato. X, 563. Vide Peccatum.
Crimina quaelibet in Ecclesia remittuntur. VI, 262. Crimina eleemosynis non redimuntur, nisi vita mutetur. VI, 265. Vide Peccatum. Crimina criminibus aliqaundo vindicantur, et supplica peccantium non sunt tormenta, sed incrementa vitiorum. VIII, 635. Criminationes ab Ecclesiae [Col. 0201] inimicis cum ipsa Ecclesia perpeti, gloriosum est. IX, 611.
Criniti monachi castigantur. VI, 578. Cur in Samuele aliisque antiquis coma laudabilis. VI, 578.
Crispina martyr. IV, 1616, 1775, 1777, 1783; V, 1298, 1565; VI, 422. Not. ( a ).
Crispinus Calamensis episcopus Donatista. IX, 523, 528, 555. Hesternus tyro appellatur. IX, 523.
Crispinus presbyter Crispini Calamensis Donatista. IX, 523. Ejus immanitas. IX, 523. Quare adversus Crispinum leges commotae a catholicis. IX, 524. Ad Theodosii filios provocat Crispinus. II, 306; IX, 524, 525. Crispinus poena decem librarum auri per mansuetudinem catholicam feriri non est permissus. II, 236, 306, 307. Intercedente Possidio. IX, 524. Crispinus apud Hipponem comparavit fundum. IX, 316, 336. Crispinus non dubitavit octoginta ferme animas rebaptizando submergere. IX, 316, 336. Crispinus haereticus rebaptizavit Mappalienses metu et pecunia subactos. II, 236.
Crispulus episcopus. II, 759, 780.
Crispus consul. IX, 687.
Critica medicis, quae aliis accessio dicitur. I, 719.
Crocodilus solus superiorem in mandendo partem movet. I, 891; X, 831. Crocodilorum littus. VII, 253.
Χρόνους inter et χαιροὺς discrimen. II, 900.
Cruciatibus non delectatur Deus, sed justitia nostra; nec quaeritur quid quisque patiatur, sed quare. V, 1293. Cruciatus omnes qui corporaliter inferuntur, aut exercent conversos ad Deum, aut ut convertantur admonent, aut juste damnationi ultimae praeparant obduratos. IV, 117, 118. Cruciatus corporis malos affligit, bonos purgat. VI, 295. Qui cruciatur, si inde nihil adquirat boni, dolet damnum salutis. VII, 641.
Cruciatus cum gehenna comparatus, quam levis. VI, 719.
Crucis supplicium cur Christus elegit. VI, 17, 630. Crucem ignominiosissimum mortis genus ideo suscepit Christus, ut non solum nullam mortem, sed etiam nullum mortis genus christiana libertas formidaret. VIII, 166. Portans crucem suam Jesus, grande spectaculum. III, 1945. Quid significet quod Christus crucem suam portavit. V, 1084. Titulus super crucem. V, 1084. De cruce cur non descendit Christus. V, 535, 543. Cruce Christus vicit orbem terrarum. V, 334. Crux muscipula qua captus est diabolus. V, 726. Crucis virtute conteruntur haereses, ut virga Moysi magorum serpentes. VI, 696. Videtur consummata nequitia hominum, qui crucifixerunt Filium Dei: sed eorum major est qui nolunt recte vivere, et oderunt praecepta veritatis, pro quibus crucifixus est Filius Dei. IV, 103.
Crux genus mortis pessimum. III, 1665. Crucis supplicio nihil exsecrabilius videbatur. IV, 1829. Crux jam de poena generis humani sublata est, modo nullus crucifigitur. IV, 366. Crux modo in poenis reorum non est apud Romanos. III, 1664. A locis suppliciorum fecit transitum ad frontes Imperatorum. IV, 366. Jam in fronte regum crux illa fixa est, cui inimici insultaverunt. IV, 637, 663, 1839. Christus de cruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam crucem in fronte fixit. IV, 1228. Jam in frontibus regum pretiosius est signum crucis, quam gemma diadematis. IV, 292, 934. Crucis ignominiam in loco pudoris nostri constituit Christus. IV, 1839. Crucem suam cur hic honoravit. V, 543. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid servat fidelibus suis. IV, 292, 366. Crucem Christi qui irrident, a daemonibus tamquam a bestiis devorantur. IV, 525.
Crux clavis Testamenti veteris. V, 1377. Clavis fuit, qua clausa aperirentur. IV, 514. Crucis mysterio omnia revelata. V, 1378. Crux novi Testamenti signum, ut circumcisio veteris. V, 876. Crux virga regni Christi. VI, 696. Crux Christi tribunal fuit. III, 1642. Tribunal fuit, non supplicium. VI, 69, 695. Tribunal judicis. V, 1293. Tribunal unde Christus insultantem damnavit, confitentem coronavit. V, 1460, 1471. Crux Christi magnum candelabrum. V, 1311, 1436. Crux schola et cathedra Christi. V, 1116, 1430. Crux non ad potentiae documentum, sed ad patientiae exemplum a Christo suscepta est. III, 1397. In cruce Christi abscondita erat virtus, sicut in grano numeri seminum latent. IV, 720. Crux ipsa et pro ipsis persequentibus facta est. IV, 487.
Crucis grande commercium. V, 1454. Crucem tollere. V, 586, 1456. Quaenam crux tollenda ad sequendum Christum. VIII, 166. Crucem ferre debet Christianus in praesenti. vita. II, 215. Crux Christi amplectenda, ne mundi hujus gurgite abrepti sorbeamur. II, 335. Crux Christi, navis qua transeamus mare hujus saeculi. III, 1389, 1390. Cruce Domini portemur necesse est, ut ad patriam transeamus. V, 475. Christianus debet perpetuo pendere in cruce. V, 1039. A cruce non recendendum, et ipsa ad patriam perducet. III, 1389. Melius est non videre mente id quod est, et a Christi cruce non recedere, quam videre illud mente, et Christi crucem contemnere. III, 1389. [Col. 0202] Crux Christi nos firmat adversus colluviem morum pessimorum generis humani. II, 533.
Crux non erubescenda. V, 1074. De cruce non erubescit Christianus, sed in fronte eam portat. IV, 1839. Glorificatio sit in cruce Christi, non in nostra justitia. V, 877. Crux medicamentum. IV, 1838. Crux signum humilitatis, unde sanatur tumor superbiae. IV, 1838. Crucis humilitas, via ad celsitudinem. V, 875. Crucis lignum appellatur vita. III, 1386.
Crucis signum. I, 668; II, 694. Crucis signum Ecclesiae inimicos superat. V, 1638. Crux Christi, signum Christi: quod signum nisi adhibeatur, nihil rite perficitur in celebratione sacramentorum. III, 1950. Crux, sepultura, et resurrectio Christi observanda in celebratione Paschae. II, 215. Crucis signum in fronte. V, 181, 201, 876, 941, 1293, 1386, 1501; VI, 335. Signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. VIII, 270. Continuo se signant in fronte Christiani, si aliqua ex causa expavescant. IV, 585. Moriens adolescens signare se coepit in fronte. II, 694. Goliae percussio in fronte, ubi crucis signum non habuit, non est sine mysterio. IV, 1857. Crux tamquam tropoeum in frontibus fidelium. III, 1396, 1665, 1709, 1780, 1946. Si portas in fronte signum humilitatis Christi, porta in corde imitationem humilitatis Christi. V, 201. Crux fidelibus est triumphus, et vexillum contra diabolum. VI, 664. Crux in fronte cathecumenorum. III, 1476. Per crucis signum catechumenos Ecclesia suscipit. VI, 659. Crucis signo cancer curatus. VII, 763. Crucis signum in vestibus baptizatorum apparens. V, 136. Crucis clavorum virtus. V, 1646.
Crux Christi allegorice. III, 1949. Crux nostra mortalitas nostra. II, 1058. Crucem suam quodam modo tollit, qui continentia regit mortalitatem suam. V, 1085. Crucis quatuor dimensiones. V, 371, 903. Crucis dimensiones quid significent. II, 566, 611; IV, 1348. Crucis latitudo, longitudo et profundum omnem actionem christianam describit. III, 64. Crucis latitudo, hilaritas; altitudo, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei; longitudo, tolerantia; profundum, secretum sacramenti. II, 216. Crucis profundum, quod gratia alii detur, alii non detur. V, 905. Crucis quatuor gradus ad coelum perducentes quomodo ascendendi. VI, 698.
Crucis figura fuit arca Noe. VI, 334. Necnon Moyses manus extendens. VIII, 901. Lignum immissum in aquas ut dulces fierent. III, 616. Littera graeca T. III, 804. Virga qua petra percussa est. III, 737. Duo ligna crucis per geminam percussionem petrae significata. III, 1612.
Crucifixum Christum scire magna sapientia. V, 874. Crucifixi sumus et resurreximus in Christo. III, 2063. Crux, sepultura et resurrectio spe et fide geritur. II, 215, 216. In cruce Domini crucifixio veteris hominis designatur. III, 2069. Crucifixio hominis interioris, poenitentiae dolores, continentiae quidam salubris cruciatus. VIII, 891. Crucifigendae in Christo similitudinis carnis peccati, figura fuit et similitudo serpentis per Mosen exaltata. IV, 1578. Crucifigi mundo quid sit. VI, 207. Quis mundo crucifixus, et cui mundo crucifixus est. V, 1312. Crucem luminis laedere, apud Manichaeos quid significet. IV, 1823.
Crudelitas parcens, misericordia saeviens. II, 660.
Crystallum quid et quomodo fiat. IV, 1914.
Cubile nostrum interius est cor nostrum. IV, 343, 515.
Cubitus geometricus sex cubitis nostris aequivalet. III, 549; VII, 474. Per cubitum geometricum areae capacitas ad continenda omnia animalia demonstratur. III, 549.
Cucurbitae occiduntur secundum Manichaeos cum decerpuntur. VIII, 230.
Cuiculis. IX, 236.
Culpam etiam poenam esse peccantis confessus est Julianus. X, 1354.
Cultus Dei unico verbo non potest exprimi. VII, 278. Cultus, qui dicitur latria, soli Deo debetur. VII, 279, 280. Haec est religio Christiana, ut unus colatur Deus; quia non facit animam beatam, nisi unus Deus. III, 1585. Cultus Dei in quo constitutus est. X, 211. Cultus Dei amor ejus. VIII 1010. Cultus Deo debitus est, vel aliqua nostra, seu nos ipsos religionis ritibus consecrare. VII, 277. Homo fit similis ei quem adorat. III, 1466. Cultus Dei pietas: nec colitur ille, nisi amando. II, 557, 737. Nobis prodest colere Deum, non ipsi Deo. II, 377. Colimus nos Deum, et colit nos Deus. V, 316, 531, 651. Cultus Dei gratuitus. IV, 207, 488; V, 207, 865. Legis veteris servitus est, cum Deus colitur propter terrena. V, 167. Cultum Dei vilissimo pretio addicit, qui pro illo terrenam felicitatem quaerit. V, 135. Cultus gratuitus Dei solus animam satiat. V, 865. Cultoribus suis praemium Deus ipse est. V, 136. Cultus Dei servilis quis, quis liberalis. X, 597.
Cultores veri Dei, dii. VII, 279. Sancti conservi sunt nostri, non pro Deo colendi. V, 1442. Martyres honorandi, [Col. 0203] Deus colendus. V, 1249. Cultum Deo debitum impendi sibi horrent sancti. V, 1251. Cultus mortuis hominibus a paganis impensus. V, 1249. Cultus multorum deorum et falsorum, fornicatio. III, 1702. Vide Latria.
Cumaea Sibylla multa de Christo cecinit. VII, 580. Cumaea vates aliquid de unico Salvatore in spiritu forte audiit. II, 1073. Cumaeum carmen. II, 393; III, 2089. Cumaeae Sibyllae tribuuntur carmina de Christo, nomine Erytraeae vulgata. VII, 580.
Cumana colonia Graeca erat. VII, 86.
Cunae nutritoriae. I, 841.
Cunina dea, quae cunas infantum administrat. VII, 118, 122.
Cupiditas quid sit. VI, 24, 25; VII, 409. Cupiditas est improba voluntas. I, 1295. Cupiditas abusive dilectio dicitur. VIII, 956. Cupiditas vocatur amor, cum pravus est. IV, 124. Cupiditas est amor earum rerum, quas potest quisque invitus amittere. I, 1227. Cupiditas cum non additur cujus rei sit, nonnisi in malo potest intelligi. VII, 411. Cupiditas in malis flagitiosisque dicitur. III, 1303. Non est vocanda cupiditas rerum quae propter aliud requiruntur. I, 880.
Cupiditatem nemo praeter Pelagianos negat esse malam. X, 1366. Cupiditas mala non est a Deo. IV, 291. Nulla in Adamo ante peccatum cupiditas resistebat voluntati. X, 1530. Cupiditas nos facit Deo dissimiles. VII, 271. Cupiditas culpabilis est non ex objecto suo, sed ex inordinatione sua. III, 1824. Cupiditas omnium malorum radix. IV, 1154; X, 370. Cupiditates meretrices. I, 705. Cupiditas triplex, voluptatis, dominationis et cognitionis. I, 807; III, 153. Christus a diabolo tentatus eas vicit. I, 807; III, 153. Amor auri, laudis, feminarum, congruentius cupiditas vel libido nominatur. I, 1329. Amor mundi, amor hujus saeculi cupiditas dicitur. IV, 260. Cupiditatem ventosam et turbidam, avidam rerum extra nostram potestatem constitutarum, pellit ex animo humilitas. II, 483. Ibi labor, ubi multa quaeruntur et diliguntur, quibus adipiscendis et retinendis voluntas non satis est. II, 485. Nescit cupiditas ubi finiatur necessitas. X, 773. Cupiditates non finiuntur, sed augentur, si praesentia propter terrenas promissiones contemnantur. V, 263. Cupiditas rerum aeternarum cupiditati rerum temporalium non debet misceri. V, 204.
Cupiditates non exstinguunt res temporales. IV, 1411. Plus augent cupiditatem illis qui res temporales possident. IV, 1639. Cupiditatis ardorem dum scalpimus, accendimus. I, 684. Cupiditas viscum. IV, 1792. Dominus rerum suarum est, qui non est irretitus cupiditate; qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. IV, 544. Cupide servantis sua quae sint pericula. V, 631. Cupiditas temporalium quomodo in proximum iniqua. V, 203. Cupiditates et libidines solent de repentino successu terrenae felicitatis exsistere. III, 799. Cupiditas malus dominus. IV, 163.
Cupiditates omnes vitae hujus sunt satellites. V, 1282. Cupiditas pondus. I, 847. Cupiditas sua unicuique tempestas est. V, 482; VI, 456. Omnia peccata duae res faciunt in homine, cupiditas et timor. IV, 1026. Cupiditas animi progressio; timor animi fuga, etc. III, 1732. Cupiditas et timor duae januae diabolo tentatori. V, 200, 201. Per quas intrat et regnat inimicus. VI, 310. Per cupiditatem diabolus regnat in homine. VI, 291. Vincuntur invisibiles potestates, ubi vincuntur cupiditates. VI, 291. Cupiditates pravae sunt portae mortis. IV, 123. Cupiditas peccatum vocatur. VI, 106. Cupiditate inferiorum quisque peccat. IV, 950. Cupiditas quanto major est, tanto quemque efficit ad mala quaecumque perferenda fortiorem. VI, 618, 622. Cupiditas quamdiu est in membris nostris, lege quadam sua repugnat legi mentis. II, 771.
Cupiditates aliquae nobiscum nascuntur, aliquas consuetudine facimus. V, 817. Cupiditas natura et consuetudine roboratur. VI, 106. Cupiditas mundi initium habet ex arbitrio voluntatis, progressum ex jucunditate voluptatis, firmamentum ex vinculo consuetudinis. VI, 619. Humana voluntas non libera dicenda est, quamdiu est vincentibus et vincientibus cupiditatibus subdita. II, 593. A cupiditatum vinculis expediri, quantum bonum. I, 763. Cupiditates quando validae sunt, eisque servimus, necessitates vocantur. IV, 238. Cupiditas frustrata vertitur in dolorem. VII, 711. Non tam satietas est de plenitudine cupiditatum, quam pressura. III, 846. Cupiditas, sicut radix spinarum, dulcem pluviam ad punitiones convertit. IV, 1803. Cupiditatem omnem sua culpa consequitur. I, 674. In ipso animo, ubi appetitus voluntatis humanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam, plerumque major non sentientis caecitate graviore. II, 381. Animae cupiditates quomodo carnis dicantur, et quomodo curentur. X, 802.
Cupiditates quae putantur ad innocentiam pertinere et licitae, legibusque concessae. VI, 613. Cupiditas facit cives Babyloniae. IV, 773, 774.
Cupiditates malae nascentes, parvuli Babyloniae. IV, 1773. [Col. 0204] Cupiditas, cum parvula est, elidenda. IV, 1773. Cupiditas hîc perimenda, ut consumatur; non differenda, ut ibi (in coelo) satietur. IV, 1466. Cupiditas in beatis nulla erit. VI, 289.
Cupiditatis aut caritatis suae quisque onus portat. V, 898. Quanto sunt caritati futura meliora, tanto sunt infirmitati violentiora praesentia. II, 593. Cupiditas et caritas quo differunt. VIII, 967. Regnat carnalis cupiditas, ubi non est Dei caritas. VI, 287. Merguntur homines pondere cupiditatis, et terrenis affectibus; et emergunt caritatis sublevatione, et spiritu sanctitatis. I, 847. Pro sarcinis cupiditatis, suscipiendae sarcinae caritatis. V, 897. Cupiditas te male subjugaverat, salubriter te subjuget caritas. V, 897. Cupiditates facilius resecantur in eis qui Deum diligunt, quam in eis qui mundum diligunt aliquando satiantur. II, 994. Cupiditas minuitur caritate crescente. VI, 288. Cupiditatis minuendae initium est Deum timere. VI, 25. Quanto magis regnum cupiditatis destruitur, tanto caritatis augetur. III, 72. Cupiditatum servitus tunc oneri est, cum ipsae defervere coeperint. I, 749. Imminutio malarum cupiditatum, sanctitatis est profectus. X, 845. Cupiditas cupiditate alia pellitur. X, 747. Non sanatur. X, 594 Multum interest utrum animi desperatione obruatur cupiditas, an sanitate pellatur. I, 879. Cupiditatis malae negotium dum foris non impletur timore poenae, ipsa intus manet hostis. II, 593. Cupiditas quiescendo frenatur. VII, 445. Cupiditas vitae, extrema et omnium maxima. X, 691. Cupiditatum omnium victor est, qui subjugat amorem vitae hujus. V, 1282. A concupiscentiae dominatu sola gratia Dei per Jesum Christum liberamur. I, 620, 621. Vide Concupiscentia et Libido.
Cupiditas ubi domita censenda sit. V, 963. Cupiditas carnis expulsa per poenitentiam, aliquando avidius redit. III, 1325. Nihil tibi prodest si eges facultate, et ardes cupiditate. IV, 609. Non pecunia, sed avaritia damnatur. IV, 609. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem. IV, 1727. Qui ex cupiditate ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intenti sunt, per corvum ex arca dimissum significantur. VIII, 264.
Cupido cur puer volitans et sagittans fingitur. VIII, 374.
Cupsones. In Cupsonibus habitantes Donatistae. V, 293.
Curae finis delectatio est. IV, 103. Securitatem hîc cum vix sperare liceat, agendum ut curis exuamur inutilibus, et induamur utilibus. II, 85. Cura est Deo de omnibus, quantum ad universitatis providentiam attinet: non est ei cura de bobus, hoc est, praeceptum de illis homini non dedit. IV, 1893. Infelix homo, Deus ut esses curavit, ut bene vivas non curas? IV, 1201.
Curari qui velit, opus est ut manus omnipotentis medici non refugiat. IV, 712.
Curator. II, 162.
Curator civitatis. II, 304
Curia a cura dicta videtur. VII, 285. Curias populi triginta quinque habet Roma. IV, 1624.
Curiatiorum trium contra tres Horatios certamen. VII, 89.
Curiositas a cura nomen sortitur, inimica securitati. I, 1184. Curiositas dicitur desiderium oculorum. III, 1996. Cur sic nuncupata. I, 802. Curiositas unum ex tribus vitiorum generibus, quibus omnia peccata concluduntur. IV, 115. De curiositalis vitio. I, 802. Omnis anima indocta curiosa est. VI, 293. Curiositas quod comprehenderit, minus miratur. X, 832. Curiositate admonemur ad contemplandam veritatem. III, 164, 165. Curiositas sensibus nosse quaerit, voluptas gaudere. I, 802. Curiositatis pericula. I, 726. Curiositas quinque sensuum est impedimentum fidei. V, 644, 645. Curiositas inanis rerum difficilium, vel inutilium plerumque separat a Deo, nisi vincat caritas quae ad spiritalia invitat. III, 2077. Curiosa attendere vetat debitus Deo honor. I, 687. Curiosis tractandis quaestionibus tempus esse non debet iis, qui suae saluti et Ecclesiae utilitati studere debent. III, 271, 277. Curiosis quaestionibus non occupandum tempus, rebus impendendum melioribus. II, 75. Scripturarum perscrutatio in curiositatis medelam. III, 166. Curiositas sacris Litteris prohibetur. I, 1327. Curiositas hominis carnalis tantum, non spiritalis objurgata est ab Apostolo. VI, 70. Curiositatis poena. VII, 722. Curiositate instigante divini honores daemonibus delati. VI, 584. Contra curiositatem incomprehensibilia sunt judicia Dei. X, 832.
Curiosus in quo differt a studioso. VIII, 80. Curiosos homines reprimere ac refrenare inter curas Augustini vel maxima cura est. II, 432. Homines curiosum genus ad cognoscendam vitam alienam, desidiosum ad corrigendam suam. I, 780.
Curma curialis. VI, 602.
Curma faber ferrarius. VI, 603.
[Col. 0205] Currere proficere est. X, 315. Quotquot in stadio nostro perseveranter currunt, omnes coronam accipiunt; et qui prior venerit exspectat ut cum posteriore coronetur. IV, 441.
Cursus publicus. I, 717. Not. ( a ).
Curtius in abruptum terrae hiatum se praecipitem dedit pro patria. VII, 127, 163.
Curubis, oppidum. V, 1410; VII, 764.
Curvatus dicitur, qui se pronum fecit ad terrenas concupiscentias. IV, 595. Qui terram sapit. IV, 1849. Qui peccatorum pondere pressus non se potest erigere. IV, 401.
Curvus, qui in prosperis laudat Deum, in adversis blasphemat. IV, 278. De inferioribus cogitare, hoc est dorsum curvum habere. IV, 860.
Custodia. Lex qua conceduntur cui velit, triginta dies quibus agat sub moderata custodia in ea civitate in qua detentus est. II, 429, 430.
Custodiae, nocturni temporis spatia significant. III, 718.
Cutzupitae vocati sunt Donatistae in urbe Roma. II, 196. Vide not. ( a ).
Curubitanus ex mimo, a paralysi, etc., cum baptizaretur salvus effectus est. VII, 764.
Cutem animalia quaedam ibi tantum movent, ubi sentiunt: quod non potest homo. VII, 432.
Cylinnius episcopus. II, 991.
Cynegius filius Florae. VI, 157, 591.
Cynici Philosophi. I, 956. Unde dicti sint, et in quo a caeteris differant. VII, 624. Cynicorum habitus differentiam nullam facit in religione. VII, 647. Eos quaedam vitae libertas atque licentia delectat. I, 956. Cynicorum turpitudo et impudentia. VII, 428; X, 428. Herculea Cynicorum auxilia. I, 943.
Cynocephalus unum ex numinibus Romanorum. VII, 59. Cynocephalus ex Aegypto Romam venit. VII, 87.
Cynocephali. VII, 485.
Cynomyia, canina musca. V, 69. Caninos mores significat. IV, 1000.
Cyprianus martyr. IV, 1099; VII, 255. Praenomine Tascius. V, 1412. Carthaginensis episcopus. IX, 239. Cyprianus qualis ante conversionem ad fidem. V, 1420. Quam nefariae, quam impiae, quam detestandae vitae. V, 1416. Cyprianus a cypro vere factus est, quando factus est Christianus. V, 1421. In Cyprianum gratiae beneficia. V, 1422. Cyprianus ex forensi oratore factus est praedicator Christi. V, 1023, 1421. Cyprianus linguam suam ab redundantia revocavit, et ad graviorem eloquentiam modestioremque restrinxit. III, 102. Cypriani exsilium. V, 1410. Cypriani reditus ab exsilio. V, 1410. Inde regressus, in hortis suis manet. V, 1410. Cyprianus bonus pastor. V, 763, 764. Cypriani sollicitudo pastoralis. V, 1411.
Cypriani comprehensio a duobus apparitoribus. V, 1411. Proconsulis verba ad Cyprianum, et hujus responsum. V, 1411. Cypriani verba. V, 1412. In Cyprianum sententia. V, 1412. Cyprianus martyr confessionem prompsit, in fide permansit, sanguinem fudit, diabolum vicit. V, 110. Pro sanguine Christi quem bibit, sanguinem fundere non dubitavit. VI, 689. Cyprianus ab inferiore accepit sententiam, a superiore coronam. IV, 391. Cyprianus pro fide in Christum natum, martyrium passus. VIII, 225. Locus in quo occisus est. IV, 290. Cypriani sepulcri locus. V, 1422. Cypriani martyris mensa. IV, 1056, 1046; V, 107. Apud Carthaginem. V, 320, 652, 729, 833, 915, 1413. Cypriani memoria. V, 1415. Altare erectum super ejus corpus. V, 1424. Cypriani martyris memoria non procul a mari. I, 713. Cypriani solemnitas. II, 648. Cypriani martyris natale Africa tota percelebre. V, 1412. Cypriani orationibus adjuvari optat Augustinus. IX, 188. Et petit. IX, 225. Nocte qua illucescebat solemnitas B. Cypriani, Augustinus psalmum LXXII exposuit. II, 543. Cypriani episcopatu et martyrio ecclesia Carthaginensis nobilitata. V, 1413. Cyprianus et passione et scriptis suis per orbem clarus. V, 1413, 1422. Cyprianus ante exortam Manichaeorum haeresim martyrium passus. X, 466. Cyprianus multos ad vincendum diabolum, flagrantissimis exhortationibus accenderat. V, 1412, 1421.
Cyprianus spectacula damnavit. VI, 639. Cyprianus a Pelagio cum debito honore commemoratus. X, 623. Cyprianus Poenus, magna haeresis Pelagianae poena antequam nasceretur. X, 1053. Cyprianus peccatum originale defendit. X, 466. Cypriani testimonium pro originali peccato. V, 1347; X, 623. Cyprianus, pro fide de concupiscentiae origine, Pelagianis futuris resistit. X, 1511. Cypriani testimonium de gratia Dei. X, 626.
Cyprianus aliter sensit de baptismo, quam forma et consuetudo habebat Ecclesiae. II, 310. Cyprianus baptismum Christi non esse apud haereticos et schismaticos censuit. IX, 197, 199, 201. Cyprianus nihil habet de baptismo apud haereticos aut schismaticos dato. IX, 208. Fatetur in praeteritum [Col. 0206] sic esse admissos in Ecclesiam qui fuerant alibi baptizati, ut denuo non baptizarentur. II, 339. Ac licet illos sine baptismo arbitretur, non credit tamen ab Ecclesiae muneribus separari. II, 339. Quid de salute baptizatorum extra Ecclesiam sentiret. IX, 138. Cyprianus haereticos denuo baptizandos docuit. IX, 124, 131, 607. Unde in errorem lapsus est. IX, 134. Cyprianus excusatur. IX, 124, 129, 130, 490, 491, 606. Rationes Cypriani verisimiles potius, quam verae. IX, 159. Cyprianus circa baptismum, sicut Petrus circa circumcisionem erravit. IX, 225, 232. Cyprianus ex fide Ecclesiae eos correxit, qui ante octavum diem parvulum non baptizandum putabant. II, 731. Ipse cum quibusdam coepiscopis, mox natum rite baptizari censuit. II, 731; X, 190, 191. An censuit haereticos denuo baptizari, subdubitare videtur Aug. IX, 465. Cypriano pravam de baptismo sententiam fuisse affictam quidam contendunt. II, 340. Germanam ejus esse sententiam arbitratur Augustinus. II, 340, 410. Solius Agrippini auctoritate consuetudinem non iterandi baptismum mutavit. IX, 159. Cyprianus sententiam mutasset post Concilii plenarii definitionem. IX, 129. Quid acturus fuisset, si quaestio de baptismo finita fuisset plenario Concilio conjicit August. IX, 157, 159.
Cyprianus quam doctus et docilis. IX, 157, 194. Cyprianus num mutaverit sententiam, ignoratur. IX, 129. Suam de baptismo sententiam correxisse, etsi non invenitur, non incongrue tamen existimatur. II, 340. Cypriani sententiae de baptismo correctio forte suppressa est. II, 340. Cyprianum suam de baptismo pravam sententiam postea aut correxisse in regula veritatis, aut hunc quasi naevum cooperuisse ubere caritatis, et falce passionis purgatum fuisse censet Aug. II, 340, 341, 409. Cur Cypriano veram de baptismo sententiam Dominus non revelarit. IX, 124, 129, 159. Et permiserit de baptismo non recte sentire. IX, 198. Multosque coepiscopos in eam Cypriani sententiam consentire. IX, 200. Cyprianus favet Augustini sententiae de reprehensione Petri. II, 286. Cypriani auctoritatem cur tanti habeant Donatistae. IX, 739.
Cypriani concilium aut non est factum, aut a caeteris unitatis membris, a quibus ille non est divisus, superatum. IX, 465. Cypriani concilium diem habet. IX, 663. Cypriani auctoritate Donatistarum error obtunditur. II, 340. Cypriani auctoritas Donatistas confundit; nedum juvat. IX, 141, 489. Cyprianus Donatistas sua auctoritate abutentes damnat. IX, 225, 231. Cypriani litterae et factum plurimum valent ad refellendos Donatistas. IX, 107, 108, 109. Donatistis Cypriani auctoritatem in quaestione baptismi objicientibus, quomodo respondendum. IX, 126, 746. Inter Cypriani et Donatistarum errorem quid distat. IX, 126. Argumentum quod ex Apostolo contra rebaptizationem opponebant, recte refellit Cyprianus. IX, 160. Cypriani auctoritas magis pro Catholicis, quam pro Donatistis proponenda. IX, 139. Cypriani auctoritas Catholicos non obligat. IX, 490. Cypriani dicta aliorumque doctorum quomodo accipienda. IX, 490. Cypriani sanctitati nihil praejudicat error circa baptismum. IX, 186. Cyprianus etsi de baptismo aliter sensit, quam veritas monstravit, sarmentum tamen fuit in radice Christi, quod Pater purgaret, etc. IX, 746. Cyprianus licet aliud de baptismo sentiens, non deseruit unitatem. IX, 124, 130, 151, 161.
Cyprianus quantum dilexit unitatem Ecclesiae. V, 1422. Cyprianus unitatis studiosissimus. IX, 88, 89, 90. Et amantissimus. II, 340, 341, 410; IX, 566. Radicem non deseruit unitatis. II, 340. Quam studiosum unitatis se exhibuit Cyprianus in Concilio Carthaginensi. IX, 201. Quantum unitatis caritatem coluit et custodivit Cyprianus IX, 187, 188, 198, 200. Cyprianus quanti fecerit unitatem Corporis Christi. IX, 491, 496, 497. Cypriani testimonium de unitate Ecclesiae. II, 410. In Cypriano Deus ostendit specimen caritatis et unitatis. V, 1422. Cyprianus in unitate manendum putavit cum eis, qui baptizandum post haereticos non censebant. IX, 194, 198. Episcopos diversa sentientes, a communionis jure amoveri nolebat Cyprianus. IX, 201, 203, 214, 219, 226, 227, 234, 244. Cyprianus a collegis suis malis non separavit se, sed graviter eos arguit. IX, 85. Quandonam. IX, 88, 89. Cyprianus non tantum collegas diversa sentientes toleravit caritatis patientia, sed et malos manifestos. IX, 95. Toleravit avaritiam collegarum. II, 318. Eamque redarguit. II, 410. Cyprianus ejusque collegae et perversos, et diversum a se sentientes, in unitate tolerarunt. IX, 228, 229, 231, 233, 234, 244. Ecclesiam non esse deserendam propter malos bonis permixtos semper docuit Cyprianus. IX, 492, 494, 495, 521. Cyprianus coronatus, non quia pro Christi nomine passus est, sed quia pro Christi nomine in gremio unitatis passus est. II, 410. Cyprianus exemplo est Donatistis ab unitate non recedendi. IX, 138, 139, 140.
Cypriani epistola ad Antonianum. II, 340; IX, 157, 158, 165. Ad Donatum. V, 1421. Ad Fidum episcopum. X, 624, [Col. 0207] 644. Ad Jubaianum. IX, 239, 490, 496. Expenditur haec epistola. IX, 141, 143, 144, 145. In Concilio Carthaginensi recitata est. II, 340. Cypriani epistola ad Magnum. IX, 202, 240. Ad Maximum. II, 410, 411; IX, 492, 742. Ad Pompeium. IX, 192, 193, 201. Ad Quintum. IX, 192, 201. Ad Quirinum. X, 627, 630. Ad Saturninum, Maximum et alios. IX, 192, 201. Ad Stephanum. IX, 208.
Cypriani epistola de patientia. X, 624. Libellus de bono patientiae. IX, 161, 187. Epistola de lapsis. II, 690; VI, 220, 230; IX, 161. Ex illa locus explicatur de parentibus parricidis. II, 360. Cypriani liber de mortalitate, multis ac pene omnibus qui ecclesiasticas litteras amant, laudabiliter notus. X, 624, 629, 690, 979, 1528. Librum hunc quo fine scripsit. II, 986. Cypriani epistola de opere et eleemosynis. X, 629, 691. Tractatus de oratione Dominica. X, 626, 629, 676, 877, 878, 922, 996, 997. Cyprianus omnia quibus recte vivimus, a patre nostro qui est in coelis, esse poscenda docuit in lib. de oratione dominica. II, 972, 979, 980. Cypriani liber Testimoniorum. X, 623. Cypriani epistola de unitate, seu liber de simplicitate Praelatorum. IX, 491. Epistola de zelo et livore. IX, 161, 164. Cypriani stilus habet quamdam propriam faciem. II, 340.
Cypriani encomium. IX, 141, 187, 198. Cyprianus ab invidia alienus. IX, 161. Cypriani anima, framea magna Dei. V, 1424. Cyprianus electum granum. V, 1417. Lapis pretiosus. V, 223.
Cyprianus, unus Patrum Carthaginensis Concilii. II, 759, 780.
Cyprianus diaconus Augustini ad Hieronymum epistolae perlator. II, 241, 245, 251, 288, 291.
Cyprianus a Thubursicubure episcopus Donatista a Primiano damnatus. IX, 368. In lupanari deprehensus. IX, 368.
Cyprius rex uxori suae formosam picturam proponere solitus in concubitu, ne deformes pareret. I, 655.
Cyrus rex Persarum. VII, 117. Chaldaeis etiam et Assyriis imperat. VII, 583. Cyrus quinquaginta millia Judaeorum ad instaurandum templum regredi fecit e Babylonia. VII, 583.
D.
Dacianus. V. 1257, 1260.
Δάκτυλος , digitus. VIII, 42.
Daedali fabula. l, 894; VII, 570.
Daemonum definitio secundum Apuleium. VII, 263. Secundum Platonem. VII, 241. Daemones ob scientiam sic nominati. VII, 273. Daemonum scientia sine caritate. VII, 273. Daemones angelos coelestes vel supercoelestes fuisse, nonnulli non putant. III, 285, 430. Daemones ab Angelis distinguit Porphyrius. VII, 287. Daemones ex hominibus fieri putarunt Platonici. VII, 265.
Daemonum peccatum superbia. VII, 221, 353. Amor fastus et honoris. VIII, 585, 592. Daemones cur superbi sunt. VII, 273. Daemones ante lapsum beati, sed non plene. X, 933.
Daemonia de coelis dejecta sunt. IV, 1220. De spiritali paradiso ceciderunt. VII, 419. Daemones in coelo inferiore, id est, in aere habitant, non in summo coelo ubi sol et stellae. VI, 291. Daemones detrusi tamquam in carcerem caliginis hujus aeriae. II, 378; III, 285, 443; V, 1091; VIII, 562, 875. Daemonum sedes in aere. VII. 239. Velut in congruo sibi carcere. VII, 246. Daemones a luce atque fervore caritatis aversi, velut glaciali duritia torpuerunt: et ideo per figuram, tamquam in aquilone ponuntur. II, 561. Daemones aeria aethereave animantia. II, 72; III, 284. Animalia aeris vilissima. I, 916. Daemones a quibus subtilitate sensuum superamur, non ratione. I, 916; II, 72. Quare daemones morte non dissolvuntur. III, 284. Daemonum corpus aerium. VI, 584, 585.
Daemones communitatem habent cum diis et hominibus. VII, 239. Daemones sola corporum aeternitate, non animo, diis similes, secundum Apuleium. VII, 263. Quam hoc sit absurdum. VII, 263. Daemones corporei. VII, 239, not. ( a ), 337, 710. Daemones neque propter aeria corpora, neque propter superiora habitacula, hominibus antecellunt. VII, 239, 240, 246. Cur excellentia corporali voluit Deus daemones antecellere hominibus, quibus vitae bonitate sunt inferiores. VII, 210. Vitae bonitas in homine, praeferenda excellentiae corporali daemonum. VII, 240, 246. Daemones miseriores in corpore aeterno, quam homines in mortali. VII, 265. Quare. VII, 265. Nihil boni est daemonibus esse aeternos, si sint miseri. VII, 271. Daemonum corpus aeternum vinculum damnatorum. VII, 265.
Daemones nomine deorum quidam appellarunt. VII, 255. Daemon quomodo ab homine factus deus. VII, 252. Daemonia non simpliciter dii, sed dii gentium dicuntur. IV, 1757. [Col. 0208] Daemonia alia majora, alia contemptibiliora. IV, 1375. Daemones a diis quidam distinxerunt. VII, 257.
Daemones medios inter deos et homines quidam statuerunt. VII, 257. Daemones aut immundi sunt, si misceri homini sit contaminari; aut diis meliores. VII, 269, 270. Quatenus daemones medii esse possint inter deos et homines. VII, 266. Daemones quibusdam persuaserunt se esse deos, quibusdam se deorum saltem internuntios. VII, 247. Daemones etsi deos factos ab hominibus asserat Hermes, non dixit tamen internuntios esse et intercessores. VII, 252. Daemones nuntios esse et interpretes deorum, absurdum est fingere. VII, 245. Daemones medii deos inter et homines frustra finguntur, ut diis bonis homines commendentur. VII, 243, 244, 245, 246. Et ipsis concilientur. VII, 257. Per daemones ad deorum amicitias frustra homines ambiunt. VII, 264. Daemones, tamquam redeundi ad Deum mediatores, infeliciter coluerunt nonnulli. I, 807. Vide Diabolus. Daemones non solum non praebent viam ad Deum, sed ne via teneatur impediunt. VII, 272. Daemones falsi sunt ac fallaces mediatores. VII, 264, 272. Daemonum mediatio nihil prodest homini. VII, 268, 269, 270, 272. Non prodest ad beatitudinem obtinendam. VII, 275. Felicitas etiam terrena, non in potestate daemonum. II, 534. De daemonibus varia inquirit Porphyrius ab Anebonte Aegyptio. VII, 288. Daemonum cavendam societatem dixit Porphyrius. VII, 287. Daemonis alicujus amicitia cuique utendum sentiebat Porphyrius. VII, 287.
Daemones negotium suum agunt, ut pro diis habeantur et colantur. VII, 72. Daemones se per miracula coli volunt. VII, 296. Daemones ἀγαθοὺς invitandos, et κακοὺς placandos monent Romani. III, 1053. Daemones alios malos, alios bonos, hosque propter vitam aeternam colendos, quidam censuerunt. VII, 257. Quid de iis sentiendum. VII, 257. Daemones deos quidem negat Apuleius, sed cultum eorum a supernorum deorum religione non separat. VII, 247. Daemones omnino indignos honore divino, quidam dicere non ausi sunt. VII, 248. Daemonum animae evocatae, imaginibusque et mysteriis inditae. VII, 253, 254. Daemonia gentium affectu ad possidenda simulacra invitabantur. IV, 1483. Daemones quomodo illiciuntur. VII, 717. Daemonum cultus a principibus civitatum introductus. VII, 139. Daemonum cultum declinare rudiori populo difficile fuit. VII, 139. Daemoniis cultus qualis exhibitus a paganis. IV, 1220. Daemonibus fercula exhibita. VII, 49. Daemones cur gaudent sacrificiis. VIII, 901. Daemoniorum sacrificiis sanitas parvulis quaesita. II, 359. In daemonum cultu et invocatione, quot absurda, quot sibi contraria. VII, 288. Quando liceat in proprios usus convertere, quae usui fuerint ad cultum daemoniorum. II, 185. Quando sine culpa nostra tollatur aliquid de area nostra, ad sacrificia daemoniorum. II, 185.
Daemones non colendi. VII, 276. Daemonum cultus impugnatur. IV, 209, 1246. Daemones non colendi, neque propter ea quae in eis nunc sunt, neque si virtutem sapientiamque haberent. VII, 241. Daemoniis periculosius servitur, quam idolis. IV, 1245. Non uno modo eis sacrificatur a peccatoribus. I, 673. A cultu daemonum liberat nos sacrificium Christi, et donum Spiritus sancti. VII, 138. Daemonum immunditiam, jussaque impura detestari admonuit Plato. VII, 239.
Daemones propter immunditiam et infirmitatem concupiscentiarum et poenarum suarum, praesentem intrinsecus veritatem contueri et consulere non valent. VI, 146. Daemones aeternas temporum causas in Dei sapientia non contemplantur. VII, 274. Daemones quomodo futura prospiciunt. VI, 143, 164; VII, 274. Unde ventura praenuntient. VI, 586. Daemones ob acrimoniam sensus, celeritatem motus, ac diuturnam experientiam multa futura praedicunt. VI, 584. Nec ideo hominibus sunt praeponendi. VI, 584. Quam distans eorum divinatio ab altitudine prophetiae divinae. VI, 586. Daemones quaedam praedixerunt, quae ex oraculis propheticis aut angelicis didicerant. VI, 587, 588. Cur ea diu siluerint, ac tandem protulerint. VI, 587. Non est mirum daemones nuntiare alicubi longe jam facta. III, 467. Daemones in cognitione futurorum saepe falluntur. VI, 586; VII, 274. Cum aliquid veri praenuntiant, fallacias miscent. VI, 143.
Daemones quomodo fallant. VI, 587. Cur daemones aliquando vera dixisse per suos vates reperiuntur. VIII, 903. Si spiritus mendax aliquid veri dixerit, non ideo negandum, quia hoc detestandus spiritus dixerit. IX, 368. An indignum sit ut veritas per eos innotescat. VI, 586. Daemones quomodo signis forinsecus ad faciendum, vel non faciendum moveantur. VI, 146. Quomodo hominum dispositiones cogitatione tantum conceptas pervideant. II, 72, 73; VI, 582, 586. Daemones sentire possunt quae in memoriam nostram incurrerint, veluti si versum recogitamus. I, 916. Sic eorum ope versum, quem Augustini discipulus quidam animo volvebat, divinavit Albicerius. I, 915. Daemones apud memoriam sanctorum mirabiliter et terribiliter Mediolam confitentur. [Col. 0209] II, 269. Daemones Christum Filium Dei confitebantur timendo, non sicut Petrus, diligendo. V, 993, 1117.
Daemones delectantur certis quibusdam creaturis Dei. VII, 717. Quare daemones ludorum obscoenitatibus et poetarum figmentis delectantur. VII, 238, 239. Quid de moribus daemonum dixit Apuleius, quid quod laudaret in eis invenit. VII, 239, 240. Daemones a luna et infra ordinatos solum, passionibus agitari censuit Apuleius. VII, 304. Daemones passionibus agitantur. VII, 242. Quare. VII, 242, 257, 261, 263. Daemones non esse colendos hinc evincitur, quod nobiscum sunt passionibus similes. VII, 242.
Daemones maxime superbiae fastu et invidentiae malitia sunt perversi. VI, 585. Daemonum invidia erga homines. VII, 78; VIII, 585, 592. Daemonibus aeterna hominum felicitas poena est. VII, 78. Daemones pascuntur miseria damnatorum, et bonorum liberatione prae malevolentia torquentur. III, 156. Errore delectantur et quodam modo pascuntur humano. II, 378. Daemonibus similes sunt, qui alienis gaudent miseriis. III, 156. Daemones qua nocendi arte velint vel falsa de se crimina, vel vera narrari. VII, 55. Hoc malevolentiae illorum proprium est, ut nec si placentur, nec si rogentur, desinant nocere velle. IV, 209, 1246.
Daemonum maxima vitia sunt superbia atque fallacia. VIII, 409. Daemonibus maxima est fallendi cupiditas. VII, 139. Daemones ad decipiendum sunt vigilantissimi. VII, 84. Daemones quomodo mala malis suadeant. VI, 586. Daemones dum probitatis praecepta paucis tradunt, omnibus vero spectacula turpia exhibent, deceptionis negotium implent. VII, 75. 76. Daemones exemplo suo velut divinam auctoritatem sceleribus praebere voluerunt. VII, 73. Daemones mentes iniquas agitant occulto instinctu. VII, 75.
Daemones possessione cordis mortalium potissimum gloriantur. VII, 717. Daemones maxime possident corda mortalium, cum se transfigurant in angelos lucis. VII, 717. Daemones transfigurant se velut angelos lucis ad tentandos eos quos ita vel erudire opus est, vel decipi justum est. VII, 636. Daemones possidere non possunt, nisi quos deceperint. VII, 139. Daemones minus forte deciperent, si otiosos homines minime reperirent. VII, 84. Daemones non tentarent, si virtutum internam speciem possent in hominibus cernere. III, 467. Daemon per omnes aditus sensuales incestat animae sanctitatem. VI, 14.
Daemonum esca, quae. IV, 1292, 1374, 1375. Daemones carnalium divisione pascuntur. VII, 502. Neminem diabolus manducat, nisi per tribulationem everterit. IV, 1292. Daemones non aliquem vincunt, nisi societate peccati. VII, 300.
Daemon mundi hujus auctor creditur a nonnullis, quare. VIII, 651, 655, 659. Angelis praevaricatoribus infima pars mundi subjecta est. III, 52. Daemonibus non servit ad nutum haec visibilum rerum materia, sed Deo, etc. VIII, 875, 876. Daemones cujusnam mundi rectores. IV, 630. Daemones rectores sunt illius mundi quem fecerunt. IV, 1854. Daemonibus tota civitas terrena subditur. VII, 634. Daemones quomodo rectores tenebrarum sunt. VI, 292.
Daemones multa mira faciunt. VI, 584, 585. Daemones nonnulla faciunt Angelis sanctis similia, non veritate, sed specie; non sapientia, sed plane fallacia. II, 383. Daemones magicam artem homines docuerunt. VII, 717. Daemones magicis artibus evocati, non creatores. VIII, 876, 878. Daemones naturas non creant, sed commutant. VII, 575. Daemones infima ministeria. III, 156. Ultimi servi. III, 156. Utitur Deus ministris etiam spiritibus malis ad vindictam malorum, vel ad bonorum probationem. VI, 131. Daemones dicuntur exterminatores, et angeli iracundiae. III, 156.
Daemonum potestas in homines, ex alto justoque Dei judicio. VII, 224. Daemones in bonis et malis carnalibus non hoc possunt, quod putatur. VII, 78. Daemones nihil agunt in homines, nisi quando et quantum permittuntur alta et secreta Dei providentia. VII, 70, 251. Daemonum potestas ut morbos immittant. VI, 586. Daemones poenam peccatorum suorum priores patiuntur, ut noceant. VIII, 586. Daemones nocere cuiquam non possunt, nec valent aliquid, nisi desuper data potestate. VIII, 663, 875. Daemonibus cur et quomodo aliquando nocendi potestas desuper datur. VIII, 875, 876. Daemones non operantur nisi quod Deus permiserit. VII, 574. Daemones non possunt quod non sinuntur efficere. VII, 224. Daemones benefaciendo magis nocent. VII, 251. Daemonium meridianum, persecutio vehementior. IV, 1154. Daemonibus permissa potestas persecutiones excitandi, utilis Ecclesiae. VII, 298. Quanto majorem eorum potestatem in haec ima videmus, tanto tenacius Mediatori inhaerendum. VII, 574. Contra daemones patientia et prudentia pugnandum. VIII, 586. Quid ex certamine adversus daemones Deus intendit. VIII, 586.
Daemonum incursus patiuntur aliqui. VII, 628. Etiam ex parvulis baptizatis. VII, 714. Quare hoc Deus permittit. VII, [Col. 0210] 786. Daemonum incursus non obest parvulis baptizatis. VII, 714. A daemonio liberatur adolescens ad memorias martyrum Protasii et Gervasii. VII, 765. Et virgo Hipponensis, cum se oleo perunxisset. VII, 765. Daemones ejiciunt sancti exorcizando, non placando. VII, 399. De expulsione daemonum nemini gloriandum. IX, 303.
Daemones in judicio puniendi servantur. III, 443. Quaenam daemonum miseria. VII, 349, 353. Daemonum miseria non esset aeterna, nisi esset magna malitia. VII, 267. Daemonum transgressorum coelestia corpora (si forte gesserunt), non mirum est in aeriam qualitatem fuisse conversa, ut possint ab igne aliquid pati. III, 285. Etsi daemones sint incorporei, poena corporalis ignis possunt affligi. VII, 724. Quomodo. VII, 724. Daemonum desperatio. VII, 240. Daemoniis quid judicando facturi sunt martyres, qui eorum templa moriendo everterunt. V, 1422. Daemones Ambrosium vivum, et minime conscium, obsecrant ut sibi parcat. VI, 608. Daemoniorum fides. II, 878. Daemonia per leones et catulos leonum significantur. IV, 1292, 1374. Daemones sunt milvi. IV, 1161. Daemones piratae. III, 842. Pulli vulturis. III, 829, 841. Daemones invicem pugnare visi sunt in planitie Campaniae. VII, 73.
Daemones in Scripturis in malam partem accipiuntur. VII, 273. Daemones etiam a Paganis in malam partem accipiuntur. VII, 273. Daemonum nomen tam detestabile est, ut a sanctis Angelis removeri debeat. VII, 276. Dameonum nomen omnes vel pene omnes exhorrent. VII, 239.
Daemoniacus presbyterum ad se ex duodecim millibus venientem domo constitutus cernebat. III, 468. Cum daemon in daemoniacis loquitur, nesciunt quid loquantur. III, 444. Quomodo daemoniaci aliquando verum dicunt. III, 464.
Damascus, civitas divitiis florens. V, 1034.
Damasus. Dissensio populi Romani ob Damasi Pontificis electionem. X, 842.
Damnatio generationis carnalis ob originale peccatum. X, 160. Damnationis causa, peccatum originale in parvulis qui sine baptismate moriuntur, non facta quae facturi erant, si viverent. X, 1006. Damnari omnes justitiae erat. X, 250. Omnes omnino homines in massa perditionis, a qua nemo liberatur, nisi gratia Redemptoris. X, 402. Damnationis vinculo nemo solvitur, nisi per Christum. II, 843, 858, 859. Damnatio in sanctis hîc nulla. V, 841. A damnatione, quam peccatum originale meretur, nemo nisi misericordia et indebita gratia liberatur. VII, 727; X, 1606. Quantas gratias debeant agere qui per Christum liberantur a damnatione. X, 250. Qui in damnatione relinquitur, non habet quod queratur. VII, 727. Damnati nullam excusationem habebunt. V, 151, 152. Damnari animas parvulorum, si sine baptismo hinc migrarint, et sancta Scriptura, et sancta testis est Ecclesia. II, 317.
Damnantur juste, qui per gratiam non liberantur. X, 250. Damnantur et ii, qui justificari non potuerunt. X, 251. Inscrutabile cur Deus de stirpe humana damnata creet homines qui futuri sint damnandi. X, 837, 1130. Quod creat Deus quos damnandos praescivit, quidam indignantur. X, 1071. A damnatione si omnis homo liberaretur, lateret quid peccato per justitiam debeatur; si nemo quid gratia largiretur. II, 875. Damnare nos non vult Deus. V, 150, 152, 154. Non potest Deus quemquam sine malis meritis damnare, quia justus est. X, 721. Deus neminem damnat nisi aequissima veritate. II, 820, 882. Justitia et veritate Dei damnantur, quicumque damnantur. IV, 1583. Approbare falsa pro veris, et non posse a libidinosis operibus temperare, est poena hominis damnati. I, 598.
Damnatorum miseria, privatio participationis Dei. VII, 269. Damnatis perire a regno et alienari a vita Dei tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari. VI, 285. Supplicium damnatorum incredibilius, quam beatorum felicitas. VII, 709. Circa damnatorum poenas variae sententiae. VII, 731, 732. Extrema impiorum damnatio, cerae fluenti a facie ignis comparatur. IV, 814. Damnatio impiorum, perditio ipsorum dicitur. VII, 684. Damnatio mors secunda. VII, 658, 666, 675. Damnatis omnibus mors illa perpetua erit communis, quamvis eorum cruciatus varii. VI, 285. In damnatione mors etiam secundum corpus esse dicitur, quare. VII, 378. Damnatis est cura suorum. IV, 1437, 1438. Damnati an habeant notitiam, quid agatur intus in gaudio domini nescient. VII, 694. Quale bellum damnati sustinebunt. III, 658. Damnati congruentissime in poena sunt. I, 604, 1349. Damnationem inter et regnum coelorum nullus medius locus. X, 140. Vide Parvuli. Peccatum originale.
Damnationis gradus. X, 117. In illa damnatione erunt quidam duplo amplius quibusdam gehennae filii. X, 250. Damnatorum miseria alia aliorum major. VI, 284. Damnati alii aliis tolerabilius damnabuntur. IV, 1106; VI, 275. Damnatorum [Col. 0211] quorumnam mitissima poena. VI, 275. Damnationem tanto quisque habebit tolerabiliorem, quanto minorem habuerit iniquitatem. VI, 275. An futurum sit ut aliquando poenae damnatorum mitigentur. IV, 1406, Damnatis quibusdam mediocriter malis prodesse Ecclesiae preces ad poenae mitigationem. VI, 283. Not. ( a ). Quomodo in damnatos miserationes suas non continere Deus dici potest. VII, 739.
Damnatorum corpora animata et viventia in tormentis aeternis durare poterunt, quomodo. VII, 709. Non absurde cadavera dici poterunt. VII, 693. Damnatorum corpora quomodo erunt incorruptibilia, si dolebunt; aut quomodo corruptibilia, si mori non poterunt. VI, 274. Ignis inexstinguibilis et vermis vivacissimus damnatorum, quomodo accipiendus. VII, 694. Quomodo damnatorum dolor non finietur. VII, 658. Damnatorum acriores poenae post resurrectionem. V, 1453.
Damnandum neminem novissimo judicio quidam putant, propter intercessiones sanctorum. VII, 732. Refelluntur. VII, 736. Quidam supplicia damnatorum hominum cessatura putant, non vero daemonum. VII, 731, 733. Supplicium diaboli ac damnatorum non semper duraturum existimavit Origenes. X, 325. Liberationem ab aeterna damnatione quidam promittunt omnibus baptizatis, etiam haereticis. VII, 733. Refelluntur. VII, 741. Alii id spondent solis apud catholicos baptizatis quamvis male viventibus. VII, 734. Refelluntur et hi. VII, 741, 742, 743. Quidam hoc ipsum concedunt catholicis omnibus in Ecclesia perseverantibus quamvis pessime vixerint. VII, 734. Refelluntur. VII, 743. Quidam omnibus qui eleemosynas fecerint, licet non mutarint mores. VII, 734. Pariter refelluntur. VII, 746. Contra hos omnes fidem sine operibus ad salutem non sufficere ostenditur. VI, 211. Damnatorum poenam aeternam fore, probatur contra nonnullos, imo contra plurimos aliter sentientes. VI, 284. Plures damnantur, quam salvantur. VII, 727.
Damnificari. V, 1474.
Damnum nullum timendum, nisi Dei. V, 207. Damna alia dum superflua amputant, prosunt. V, 202. Damna temporalia cur permittat Deus. II, 1060. Non angatur cor Christiani ob damnum, sed quia nondum cum Christo vivit. IV, 1631. Damna a Paganis illata tolerantur, aut resarciuntur per Christianos; nos animarum lucra hoc exemplo non impediri desideramus. II, 317.
Danae. I, 672. Danaes concubitum per imbrem aureum appetisse Jovem, quid significat. VII, 571.
Danaus decimus rex Argivorum. VII. 569.
Daniel propheta. III, 461, 462. Quid et quo tempore prophetavit. VII, 593. Cur peccata sua et peccata populi sui confitetur. X, 159. Daniel vir quietus, qui et inter leones securus erat. IV, 1731. Danielem supra se leones agnoverunt. III, 2039. David in caelibatu serviens Deo, figuram expressit servorum Dei, id est Monachorum. IV, 1731. Daniel, Job, et Noe quos significent. VI, 716.
Daniel ab Angelo hebdomadarum mysterium discebat. II, 911. Danielis hebdomadas ad Christi nativitatem et passionem impletas non putat Hesychius. II, 904, 911. Quidam de secundo Christi adventu eas exposuit. II, 901. Danielis hebdomadae in praeterito Christi adventu completae sunt. II, 911, 917. Non futurum Christi ventum significant, sed praeteritum. II, 899.
Dardanus saeculi dignitate illustris. II, 832. Augustini amicus carissimus. II, 848. Ejus quaestionibus respondet Augustinus libro de praesentia Dei. II, 833.
Dare. Solus est Deus qui non novit nisi dare. V, 108. Datorem non habet, qui non habet meliorem. V, 108. Praeceptum ut demus omnipotenti quomodo implendum. V, 1592. Id profecto dandum est, quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest. III, 1264. Quis praeferendus, quando res aliqua duobus vel pluribus dari non potest. III, 30. Cui plus datur, plus exigitur ab eo. II, 883. Omnis res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. III, 19. Dati Christo qui intelligantur. X, 928.
Dares. VIII, 574.
Darius. II, 801. Rex Persarum. VII, 583.
Darius comes missus pacis procurandae causa. II, 1014. Rescribit Augustino. II, 1014. Bella si non exstinxit et occidit, saltem distulit. II, 1015. Darius etsi christianis parentibus natus, tamen gentiles ritus cum aliquotiens sensus pulsarent, Augustini lectione penitus contempsit. II, 1016. Quam hoc Augustino gratum. II, 446. Darius non in superficie, sed in christiana caritate christianus. II, 1025. Libros confessionum ab Augustino petit. II, 1022. Et ab ipso accipit. II, 1025. Una cum aliis libris qui recensentur. II, 1026. Darius plurimi facit verba Augustini. II, 1020. Et ejus bibliothecam adjuvat. II, 1026. Darius medicamenta Lazapo presbytero ad Augustinum deferenda dedit. II, 1022.
Datianus Camicetensis episc. IV, 380.
[Col. 0212] Dativus a Badis. IX, 211.
Dativus. Pro dativo graeco casu, ablativum Latini ponunt. III, 487.
David interpretatur manu fortis, et Christi figuram gerebat. IV, 148, 154, 302, 628, 646, 716, 1238, 1717, 1845; VIII, 458. Interpretatur et desiderabilis. IV, 323; VIII, 458. David a Deo electus propter Christum, et tribus Juda propter David. IV, 1007. David cur dicitur secundum cor Dei electus, cum talia tantaque commiserit. VI, 168. David statura parvus, fide magnus. IV, 1856. David ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est, Christus autem a bovibus ad oves; a Judaeis ad Gentes. IV, 1007.
Davidi cum Golia confligere permisit Saül, intelligens aliquid divinitatis in eo esse. V, 197. Davidis contra Goliam progredientis confidentia in Deo. V, 197. David quinque lapides quid mysterii habeant. V, 198. David armis Saülis oneratus significabat hominem sub lege. IV, 1859. Davidis cum Golia certamen mystice exponitur. IV, 1855, 1856. David pro benefacto meruit invidiam. IV, 301. David uxorem suam, quam pater ejus Saül alteri tradiderat, tamquam novi Testamenti figurator recepit. VI, 474.
Davidis humilitas et mansuetudo. IV, 1716. Mansuetudo erga Saülem, VIII, 161. David implevit Christi praeceptum diligendi inimicos. VIII, 161. David cur non prius regnum tenuit, quam primo a persequentibus liberaretur. IV, 600. David perjurii reus, de duobus peccatis elegit minus. V, 1408. David quomodo ob dinumerationem populi, mortibus tot hominum vapulavit. VIII, 618, 619. Mors, ob dinumerationem populi, illata hominibus quandoque morituris non obfuit. VIII, 619, 623. David per medicinalem providentiam desertus est paululum a Rectore, ne per exitialem superbiam desereret ipse Rectorem. VI, 372. David quare obtulit sacrificium. VIII, 625.
Davidem non suae injuriae, sed peccata filii commovebant. III, 77. David persecutione filii sui non dejectus inique, sed humiliatus pie. IV, 1845. Davidis mansuetudo erga filium suum Absalon, III, 77.
David quamquam in adulterium lapsus, longe fuit a libidinosorum intemperantia. III, 77. In Davide immoderatae libidinis non permansio, sed transitus fuit. III, 77. Davidis humilis confessio. III, 449. David non surrexisset a peccato, nisi gratia Christi eum relevasset, ex epist. Innoc. II, 782. Etsi venia David data est a Propheta, ea tamen quae Deus comminatus fuerat, subsequuta sunt, quare. X, 1582. David poenitentia. VII, 554. Castigantur qui in lapsu Davidis quaerunt sibi patrocinia peccandi. IV, 586. David peccatum quid praefiguraverit. VIII, 458. David virtutes et vitia. VIII, 441. David peccata et merita fidelis Scriptura non tacuit, quo fine. II, 534.
David regnum amplissimum. VII, 525. David quot annos regnavit. VII, 577. In regno David articulus quidam factus est et exordium juventutis populi Dei. VII, 522.
David quo animo harmoniam musicam dilexit. VII, 547. Piam musicam amavit. II, 369. David Psalterii auctor. V, 197. Davidis nomini totum psalterium tribuitur, et Davidici psalmi appellantur. IV, 130. Davidici versus. II, 369. Quos David psalmos scripsit. VII, 547. Quaedam aliter, quam in aliis Scripturae libris leguntur, dicit: ne vere putetur transacta recolere potius, quam ventura praedicere. IV, 1476. David homo in veteri Testamento, sed non homo de veteri Testamento. III, 2137.
David nomine Christus significatur. V, 308. David figura Christi. VI, 336. Figura corporis Christi seu Ecclesiae. IV, 600, 619, 713. In Davide persecutionem Saülis patiente, regnum salutis aeternae praefigurabatur. IV, 600. David fugiens in speluncam, figura Christi se occultantis in carne. IV, 663. Figura Christi in monumento positi. IV, 664. Davidis proditio per Doech, figura proditionis Christi. IV, 603. David ab Allophylis detentus quid significet. IV, 648. David insaniam coram Achis simulans, figura Christi sacramentum manducandae carnis suae praedicantis. IV, 305, 315. David Absalonem fugiens, figura Christi Judam proditorem deserentis. IV, 73. David figuravit sacerdotis personam, quando panes propositionis manducavit. III, 1045; IV, 601. David ex persona Christi loquitur. IV, 723. Promissiones ad David in filio, non in Salomone, sed in Christo inveniuntur. VII, 540.
Debita nostra exsolvit Christus. IV, 1783. Debita quotidiana. V, 381, 392. Debita fratribus et inimicis dimittenda. V, 53, 324, 514, 516, 652, 1274. Debitum relaxare conservo, magni lucri eleemosyna est, ut tibi relaxetur a Domino. V, 1055. Debita donandi pactum in Dominica oratione V, 383, 1056. Debitum dimittendum volenti litigare. III, 1282. Causa cadit, qui plus petierit quam ei debeatur. IV, 1531.
Debet nemo nisi ei a quo accepit ut debeat. I, 1292. Debet Deus nulli aliquid, quia omnia gratuito praestat. I, 1293. [Col. 0213] Debitorem Dominus ipse se fecit, non accipiendo, sed promittendo. I, 714; IV, 1068, 1445; V, 640, 863, 1184. Ut homo exigeret debitum, prius accepit indebitum. V, 1428. Debitor ille factus est fidelis, esto tu avarus exactor. IV, 286. Si Dominus retribuere vellet, nihil nisi poenam debitam retribuisset. V, 177. Omnia Deo debent, primo quidquid sunt, deinde quidquid melius esse possunt si velint, et quidquid oportet ea esse. I, 1293. Anima Deo reddit quod debet, vel faciendo, vel patiendo. I, 1293. Qui non facit quod debet, statim patitur quod debet. I, 1293. Debitor tenetur tempore judicii, quia inventus est donator tempore misericordiae. IV, 1283. Debitor Dei est omnis homo, et debitorem habet fratrem. V, 381, 515. Debitores habemus, et debitores sumus: quo pacto debita nobis relaxentur. V, 983.
Debitoris et creditoris obligatio. III, 764. Debitores non nimium urgendos esse. V, 1129.
Decachordum psalterium. V, 79.
Decalogus. V, 517. Decalogum respuunt Manichaei et violant. VIII, 303, 307, 309, 310, 311. Praeceptorum Decalogi distinctio. III, 620; V, 1165. Tria ad Deum, septem ad homines pertinent. V, 79; VIII, 306, 310. Decalogi tria prima praecepta ad singulas SS. Trinitatis personas indicandas pertinent. II, 213. Decalogi praecepta omnia continentur praecepto, Quod tibi fieri non vis, etc. V, 86. In praecepto dilectionis Dei est castitas nuptiarum Ecclesiae, in praecepto dilectionis proxim unitas membrorum ejus. VIII, 306. Decalogi praecepta singula exponuntur. V, 76. Decalogus non solum Judaeis, sed et nobis ad vitam recte instituendam datus. X, 215, 594. Praecepta justitiae, quae continet Decalogus, observare tenemur. X, 222. Decalogus quoque occidit, nisi adsit gratia. X, 215. Praeceptum observandi sabbatum solum inter cetera in umbrae figura positum. X, 217.
Decani Monachorum. I, 1338. Eorum munus. I, 682.
Decimae. V, 89. Decimas rerum suarum dare num Christiano sufficiat. V, 522.
Decipere neminem summa et prope divina virtus est. VI, 35. Hujus virtutis gradus. VI, 34. Decipi aliquem quomodo Deus sinit. VI, 35.
Decius. IX, 323, 328. Decius Imperator, persecutor Christianorum. VII, 614. Decii, pater et filius, pro patria se devoverunt. VII, 127, 163.
Declinare in dextra, est velle tribuere sibi quod rectum est, non Dei gratiae. III, 769.
Decollare volens Ecclesiam. V, 725.
Decor domus Dei. V, 116.
Decurio civitatis. II, 304. Ingentius suspensus ideo non torquetur, quia se decurionem Ziquensium asseverarit. II, 304.
Dedicatio templi antea profani. V, 889. Vide Ecclesia. Dedicatio candelabrorum. V, 1478. Dedicatio templi Dei in nobis nondum fit, sed tantum aedificatio. V, 890. Ecclesiae fundamentum jam dedicatum, dedicabimur et nos cum surrexerimus. V, 661. Dedicatio domus, quae modo in tribulationibus fabricatur, fiet in secundo Christi adventu. V, 178; IV, 221. Jam in capite facta est tamquam dedicatio fundamenti. IV, 221.
Defectum in intelligibilibus quam in sensibilibus aegrius toleramus. VIII, 99. Defectus etsi inter intelligibilia numerantur, non tamen rebus sensibilibus praeponendi. VIII, 98. Defectus non semper culpae vel poenae deputandus, est etiam defectus laudabilis vel optabilis. IV, 1558. Non omnis defectus culpabilis est, sed solus voluntarius. I, 1291; VIII, 590. Defectus qui non sunt voluntarii, vel sunt ad punitionem peccati, vel ad pulchritudinem universi. VIII, 590. Deus non est auctor mali. I, 1346. Nec defectionis. I, 1347. Defectus profectusque creaturae non sunt sine supplemento decoris universi. III, 259.
Deficere a te potes, tu te ipsum reficere non potes. IV, 1224. Deficere est ad nihilum tendere. VIII, 587, 592. Deficiunt res aut deficere possunt, quia ex nihilo factae sunt. II, 439.
Defit. II, 833, 1076.
Defensio peccatorum, magna iniquitas. IV, 701, 854, 1793, 1808, 1821. Vide Peccatum.
Defensoris et intercessoris discrimen, et utriusque officium. II, 657.
Definitio nihil complecti debet quod sit alienum. I, 913. Definitionis partes. I, 1038. Definitio quomodo examinanda. I, 1038. Definitionis utilitas. VII, 67.
Deformitas corporum ostendit quam poenalis sit conditio mortalium. VII, 781. Non remanebit post resurrectionem. VII, 781, 783.
Defunctorum piorum sedes occultae. VII, 28. An defunctorum spiritus ignem transitoriae tribulationis patiuntur. VII, 745. Defunctorum quorumdam spiritus poenas patiuntur. VII, 738. Defuncti fideles membra sunt Ecclesiae. VII, [Col. 0214] 674. Eorum memoria ad altare fieri solita. I, 778. Ad altare pro commemoratis defunctis, non pro martyribus oratur. V, 867, 1291, 1295. Oratio pro defunctis. III, 1847. Oblationes pro defunctis. II, 92. Sacrificium missae pro defunctis. II, 694. Sacrificium pro defunctis posito juxta sepulcrum cadavere. I, 777. Quod pro se postulat Monnica. I, 778. Pro patre suo Patricio et matre sua Monnica vult orari ad altare Augustinus. I, 780. Ac ipsemet orat. I, 778. Sacrificium altaris et eleemosynae fiunt pro baptizatis omnibus defunctis. VI, 283. Operatio misericordiae in defunctos. III, 1350.
Defunctorum animae pietate suorum viventium relevantur. VI, 283. Defunctorum spiritus orationibus Ecclesiae, sacrificio salutari, eleemosynis adjuvantur, et quatenus adjuventur. V, 936, 937. Ut ad ipsum sacrificium loco suo commemorentur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur, hoc a Patribus traditum, universa observat Ecclesia. V, 936. His ritibus non comparantur mortuis nova merita. V, 937. Pro quibusnam defunctis orationes exaudiuntur. VII, 737. Sacrificium, orationes, eleemosynae eis prosunt, qui cum viverent, ut hac sibi postea prodessent, meruerunt. VI, 283. Frustra illis impenduntur haec pietatis officia, cujus pignore dum hic essent caruerunt. V, 937. Quibus prosunt, aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut ut tolerabilior fiat ipsa damnatio. VI, 284, Not. ( a ). Pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes, pro valde malis qualescumque vivorum consolationes. VI, 283. Missa pro defuncto de cujus anima dubitatur. VI, 284. Not. ( a ). Pro defunctis impiis et infidelibus non oratur. VII, 736. Defunctis quibusdam nullum misericordiae auxilium praeberi potest. III, 1351.
Defunctorum commemoratio. IX, 655.
Defunctorum exsequiae quid recogitandum admonent. V, 937. Funeris pompae, etc., vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. V, 936. Haec tamen, utpote in Scripturis inter opera bona deputata, quisque pro viribus praestet. V, 937. Propter eos qui vivunt, fiunt laudes funebres, etc. II, 1074.
Defuncti corporis sui redemptionem exspectant. I, 606. Defuncti absentes potius dicendi sunt, quam mortui. IV, 1897. Vide Mortui.
Degradatio clerici, poena ab ecclesiastica disciplina inflicta. V, 1575; VI, 199, 271. Degradare cui et quando liceat. IX, 669.
Debbora judex et prophetissa apud Hebraeos. VII, 572.
Delectatio finis est curae. IV, 103. Delectatio quasi pondus est animae. I, 1179. Ubi est delectatio ejus, ibi est thesaurus. I, 1179. Non amatur nisi quod delectat. V, 869. Aliquando, etiam si noceat, prodesse creditur quod delectat. II, 963. Quod appetendum cognitum fuerit, non appetitur nisi tantum delectet, quantum diligendum est. X, 242. Saepe quid agendum sit videmus, nec agimus; quia non delectat ut agamus, et cupimus ut delectet. IV, 1522. Nisi etiam delectet et ametur quod agendum cognoscitur, non agitur, non suscipitur, non bene vivitur. X, 203. Tanto quidque vehementius volumus, quanto certius quam bonum sit novimus, eoque delectamur ardentius. X, 167. Tanto magis delectat opus bonum, quanto Deus plus diligitur. X, 168.
Delectet Deus, a quo habetur quidquid delectat. V, 143. Quis sic delectat, ut ille qui fecit omnia quae delectant? IV, 281. Delectant bona, quae non sunt per se bona; qualis erit delectatio incommutabilis boni? IV, 203. Delectatio laudis Dei piis promissa, quae non datur impiis. V, 1188. Delectatio piorum in Deo amissis terrenis rebus. V, 147. Occupatio beatorum, delectationem ipsius Domini contemplari. IV, 203. Nec ex praeterita nostra vita, nec ex praesenti delectari debemus, sed in ea quae nobis promittuntur, intendere. IV, 681. Nulla creatura sic sibi placet, seque ipsa delectat, ut mens bona. X, 752. Delectatio mentis de justitia et fide. V, 869. Delectationi cordis de lumine veritatis, nulla voluptas comparanda. V, 969.
Delectatio boni non litterae, sed spiritus donum est. X, 203, 217. Quando delectat bonum, magnum est Dei donum. IV, 1547, 1565, 1566. Delectatio boni gratiae deputanda. X, 561. Delectatio justitiae donum Dei. V, 919. Qui fiat ut justitia nunc magis minusve delectet, nunc non delectet, X, 168. Delectatio justitiae, nisi vincat aliarum rerum delectationes, vincimur in pugna contra peccatum. VI, 271. Delectatione justitiae vincente non ceditur malae concupiscentiae. VI, 287.
Delectatio legis Dei, et delectatio concupiscentiae. V, 830. Delectationes sensuum licitae et illicitae. V, 868. Delectatio perniciosa sequitur cupiditatem, fructuosa caritatem. IV, 124. Delectationes quandonam fiunt libidines illicitae. VIII, 419, 420. Delectationem illiciti non fraenare est peccatum. VIII, 419. Delectationi alicui illicitae consentiae, [Col. 0215] non tantum in horrendis facinoribus, sed et in levioribus, peccatum est. X, 244, 996. Delectationem carnis qui a nullis refraenat licitis, vicinus est et illicitis. VI, 711. Delectatio justitiae superare debet quidquid aliud voluptas, sive dolor impedit. X, 242.
Delectationes vincendae, et dolores. V, 1470, 1510. Delectationis inest semper aliqua titillatio, etiam in eo qui tentationem superavit. IV, 1860. Delectatione cogitationum lascivarum quis vulneratur, etsi non consentiendo victor abscedat. V, 391. Delectatio voluptatis in corpore non nocet iis, quibus major est delectatio voluptatis verbi sapientiae, praecepti Dei. IV, 345. Delectationibus terrenis amaritudines cur Deus miscet. IV, 458, 1213, 1793. Homines sancti habent in potestate illicitam delectationem cohibere. III, 433. Delectationes rerum periturarum transiet, qui credet in Christum. IV, 794. Delectationes bonae, cordi; renibus, malae tribuuntur. IV, 103, 104.
Deliciae peccatorum fluxae. V, 861. In deliciis nihil requirendum praeter integram corporis valetudinem. II, 496, 497. Deliciae a Christiano non conquirendae, Christi passiones imitandae sunt. V, 275. Deliciae contemnendae. II, 496, 497. Deliciarum matres divitiae. II, 497. Vita in deliciis temporalibus, in comparatione vitae aeternae, non vita, sed mors dicenda. II, 223.
Deliciae sunt justitiae, ut et iniquitatis. V, 919. Deliciae spiritales quae. VI, 447. Deliciae nostrae Christus. IV, 1793. Deliciae sanctae in Scripturis divinis. IV, 413. Deliciae per Spiritum sanctum Scripturis sanctis inspersae. IV, 1803. Deliciae spiritales in aenigmate proponuntur in Scriptura sacra. VIII, 308. Deliciae spiritus nostri cantica divina, ubi et fletus sine gaudio non est. IV, 1884. Deliciae homini converso non subtrahuntur, sed mutantur. IV, 946. Deliciae mansuetorum, pax. IV, 362.
Delicta unde dicuntur. IV, 950. Delicta non intelliguntur, sicut nec videntur tenebrae. IV, 162. Delictorum duo genera, propria et aliena. IV, 162. Delicta nostra, sua delicta Christus fecit, ut suam justitiam nostram justitiam faceret. IV, 172. Delinquens juste relinquitur, ut sibi ipse sit poena. X, 1355.
Delphinus episcopus. II, 537.
Delphinus Burdegalensis. II, 100.
Demaenetus in lupum mutatus, quare. VII, 573.
Demetrias virgo. X, 378. Filia Julianae. VI, 433, 442. Demetrias hortantibus Alypio et Augustino nuntium remisit nuptiis jam paratis. II, 849. Demetrias volens et petens, virgo Deo oblata. VI, 441. Pelagii ad ipsam epistola. II, 854. Libri ad Demetriadem scripti virus notant Alypius et Augustinus. II, 850. Demetriadis sanctimonia virginalis ubique praedicatur. II, 645. Ejus laus. II, 645.
Demetrius a Lepti-minus. IX, 222.
Demetrius presbyter a Primiano communione interdictus. IV, 379.
Democritus. I, 945. Democriti de Deo sententia. II, 445. Et de causa cogitationum nostrarum. II, 444, 445. Democritus ab Epicuro distare hoc in quaestionibus naturalibus dicitur, quod concursioni atomorum vim quamdam animalem et spirabilem inesse senserit. II, 445.
Demosthenes clarissimus oratorum. IX, 468. In pronuntiatione omnia eloquentiae praecepta conclusit. II, 442. Fortunas Graeciae non in eo positas esse illone an illo verbo usus fuerit, Aeschini insolentiam locutionis objicienti respondit Demosthenes. IX, 468.
Denarii centum forte mille asses sunt. V, 516. Denarius merces. V, 696. Denarius pro opera vineae reddendus aequaliter omnibus, non tollit diversitatem praemiorum. VI, 410.
Denarius numerus universitatem significat. VI, 38; VII, 696. Legem. III, 1442; V, 517, 1240, 1241, 1243. Perfectionem. V, 1240. Beatitudinis perfectionem. III, 1336. Et disciplinam quae insinuat conditorem Deum, et conditam creaturam. VI, 39. Denarii numeri significatio. V, 352, 353. Et mystica explicatio. III, 48. Perfectio beatitudinis nostrae in denario, quia redit ad primum. II, 218.
Dentes ad loquendum ut ad mandendum nos adjuvant. V, 1145. Dentes si obstupescant, quod remedium. IV, 562. Dentes quid ab ossibus distant. X, 527. Deus ingentis melis in Uticensi littore. VII, 448. Dentes peccatorum et dentes Ecclesiae, qui sunt. IV, 75, 1007, 1224.
Deponderare. V, 1513.
Depravationis publicae descriptio. VII, 65.
Deprecationes in devitandis malis, precationes in bonis optandis adhibitae. II, 635.
Derelictio. Vide Deserere.
Derelinquens non derelinquit Deus, quando in bonis temporalibus non exaudit. II, 545, 563, 575.
Descendere proprie et cadere differunt. IV, 1598, 1631. Descendens ab Jerusalem in Jericho, homo descendens ab immortalitate ad mortalitatem. IV, 1134. Descendere ad [Col. 0216] aliquid officio aliud est, aliud per cupiditatem in id cadere. V, 346.
Deseruit homo imperatorem, et defecit ad desertorem. IV, 892. Non deseret opus suum Deus, si ab opere suo non deseratur. IV, 1890; X, 261. Dereliquit Adam Deus, quia ipse deseruit Deum. IV, 693. Ira judicis tradidit quosdam concupiscentiis non cogendo, sed deserendo. V, 391. Deserente Deo continuo fit caecitas. X, 256. Et homo it in malum. X, 567. Possidet tentator. V, 590. Deus conversos adjuvat, deserit aversos. X, 153. Non deserit nisi dignos. X, 259. Deserit aliquantum Deus ne superbiamus. X, 151, 200. Miseriores sunt qui omnino malum desertionis suae non sentiunt. III, 432. Homo a Deo cum ipsum rogat, non deseritur. V, 171. Tu adjuvas qui condidisti, tu non deseris qui creasti. IV, 208. Pascebat te Deus contemnentem se, et deseret te timentem se? IV, 315.
Desertum propter ariditatem et sterilitatem, ipsum saeculum. IV, 1760. Deserta unde servis Dei impleta. IV, 634. Deserti quaelibet pusillanimitas tempestasque minus mihi videtur molesta, quam ea quae vel patimur vel timemus in turbis. II, 354. Desertum piis est ipsa conscientia. IV, 635.
Desiderium est rerum absentium concupiscentia. IV, 1522. Desiderium sitis animae. IV, 750. Sinus cordis est. III, 1691. Desiderio tardum videtur etiam id quod tempore acceleratur. II, 905. Desiderata diu dulcius obtinentur. V, 411. Desiderio rei concupitae extenditur animus, non laetitia consecutae. IV, 434. Desideria illicita animam corrumpunt. IV, 1920, 1921. Desideriis pravis quando non captivamur. III, 2071. Non in desiderio pravo, sed in consensione peccamus. III, 2066. Desideria illicita quae ex ingenita concupiscentia nascuntur, nihil obsunt si iis non obeditur sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione. IV, 1507. Desideria mala concupiscentiae, unde. X, 430. Desideria mala ut non sint, velle debemus. X, 431. Aliud est habere mala desideria cordis, aliud tradi eis. X, 789. Tradi desideriis malis quid. X, 789. Desiderio suo ut pereant dimittuntur tantum reprobi, non vero praedestinati. X, 324. Non solum per patientiam, sed et per potentiam tradit Deus desideriis malis. X, 790. Desiderii prohibiti fructus dulcior. III, 2070. Desideriorum diversitate verberata anima, portat plagas saucia, divisa per amores multos. IV, 1887. Totum mundum dimittit, qui et illud quod habet, et quod optat habere dimittit. II, 692.
Desiderium sanctum est tota boni Christiani vita. III, 2008. Desideria sancta sunt a solo spiritu, non a carne. III, 416. Desiderium nostrum nunc non sit nisi in coelum. V, 932. Desiderium regni Dei tribulationibus hinc atque hinc contundentibus producitur. IV, 290. Qui non gemit peregrinus, non gaudebit civis, quia desiderium non est in illo. IV, 1641, 1940. Desiderium nostrum, donec ad Dei visionem perveniat, semper extendendum. IV, 1147. Desiderium Christi in omnibus justis ab origine ad finem mundi. IV, 1557. Desideria aeternae vitae arma sunt contra tentationes. IV, 1774. Desiderium justorum, delectationem ipsius Domini contemplari. IV, 203. Desiderium tuum, oratio tua est; et si continuum desiderium, continua oratio. IV, 404. Desideriorum forma in Dominica oratione. V, 378. Quodnam desiderium Deus se cito exauditurum pollicetur. IV, 1296, 1888. Desiderium justorum differtur ut crescat, crescit ut capiat. IV, 1057. Desiderium Deus extendit differendo, desiderando extendit animum, extendendo facit capacem. III, 2008. Nihil impedit quominus habeantur justificationes Dei, nisi quia non desiderantur. IV, 1522.
Desolati habent consolationem Patris orphanorum. IV, 815.
Desperare. Necesse est ut homo plus gaudeat, cum venerit quod desperaverat. IV. 1927. Desperatio in peccatis perdere se putat, si quid non fecerit quod instigat libido. X, 266. De Deo nihil desperandum. V, 36. Nec de peccatorum venia. III, 871. Ita Deus plenus est adipe misericordiae, ut ad eum conversis non solum quibuslibet peccatoribus, sed etiam impiis, non sit desperandum. IV, 597. Desperando plus perdit anima, quam delinquendo. V, 138. Peccatum cum desperatione, certa mors. IV, 588, 1703. Desperatione veniae anima suffocatur. V, 1558. Et spes et desperatio timenda est in peccatis. IV, 1877. Desperatio et spes impoenitentiae ac perditionis causa. V, 139. Desperationem inter et praesumptionem incedendum. V, 778. Ne quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. IV, 946. Ne desperatione homines pejus viverent, promisit Deus indulgentiae portum; rursus ne spe veniae pejus viverent, fecit diem mortis incertum. IV, 1302, 1876. De nemine quamdiu vivit desperandum. IV, 370, 630; V, 456, 1548; IX, 698. Desperationem salutis suggerens inimicus, quonam invictissimo scuto repellitur. IV, 89.
Destinis responsionum fulcire ruinosas fabulas. V, 106.
[Col. 0217] Destruuntur a Deo alii ut aedificentur, alii sic ut non aedificentur. IV, 1120, 1462.
Detractio est mordacior, quam veracior reprehensio. V, 1561. Quomodo irasceris alteri, quando de te male loquitur; sic irascere tibi, quando de altero male loqueris. V, 635. Ut amico laudanti, sic nec detrahenti inimico facile credendum. IX, 354. Cum detrahitur nobis, orandum primitus pro nobis, ut ulciscendi cupiditatem vincamus, deinde pro ipsis detractoribus nostris. IV, 1434. Fortitudo necessaria, cum praesenti detrahitur, non ad repellendum, sed ad ferendum convicium. IV, 1184. Detractionibus falsis crescit merces servis Dei, et poena detrahentibus. V, 1581. Hanc mercedis speciem non amat Augustinus. V, 1581. Detractio quae fit ab his qui videntur alicujus momenti esse, scandalum est infirmis. IV, 582.
Deucalionis diluvium quo tempore contigit. VII, 568. Ad Aegyptum non pervenit. VII, 568.
Deuerra numen paganorum. VII, 188.
Devotatio fit cum maledicto. III, 738.
Devotorum hominum oblationes. V, 1572. Nunc non omnia facere Patrem per Filium abigatur a sensu devotorum, etc. V, 356.
Deum exsistere probatur. I. de lib. Arbitr. a cap. V ad XV. Deum esse fide et ratione cognoscitur. I, 1262. Deum esse debere ratiocinando non efficitur. II, 705. Dei notitiam vanitas litigando quaerit, pietas credendo. V, 1203. Error disputantium de Deo ex triplici causa. VIII, 819. Quis pejor. VIII, 820. Deum esse agnoscitur ex operibus creaturae. IV, 944; X, 211. Deus Philosophis notus ex creaturis. V, 776, 1133. Quomodo ad Dei cognitionem devenere Platonici. VII, 231. Ut anima ex motibus et administratione corporis, ita Deus ex administratione mundi, et animarum regimine intelligitur. V, 1022. Haec est vis verae divinitatis, ut creatura rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. III, 1910. Dei nomen gentibus, antequam crederent in Christum, non potuit esse omnino ignotum. III, 1910. Infidelis potest ad tantas tenebras pervenire, ut Deum esse neget. IV, 1117. Quomodo agendum cum atheo. I, 1242. Rarum hominum genus est, qui dicant in corde suo, non est Deus. IV, 613. Non esse Deum, nemo audet dicere, etiamsi ausus fuerit cogitare. IV, 141. Deum ipsum negare aperta insania est. VII, 152. Deum negantium insania paucorum est. V, 441. Deus verus etiam oraculorum responsis agnitus. VII, 651. Deum verum, Jovis nomine Varro designavit. VII, 650.
Deus quid. III, 1658. Optime de Deo sentire, verissimum est pietatis exordium. I, 1224. De Deo falli periculosum, mentiri exitiosum. V, 157. Cum mendacio Deus non possidetur. I, 807. Variae de Deo opiniones. I, 721; III, 123, 164, 169. Opinio gentium de Deo nostro. III, 1055. Deum esse animam motu ac ratione mundum gubernantem Varroni placuit. VII, 138. Deum se non esse clamat omnis natura. VI, 653. Quid de Deo natura universa nos doceat. VIII, 1061. Quid doceat Ecclesia. I, 1317.
Deus quid sit, sive quid non sit. I, 783; V, 143, 1689. Facilius dicimus quid non sit Deus, quam quid sit. IV, 1090. In rebus divinis pia ignorantia melior, quam praesumpta scientia. V, 663. Non parvae notitiae pars est scire quid non sit Deus, antequam sciri possit quid sit. II, 459; III, 1588; VIII, 948.
Deum omnes intelligunt id quo nihil melius est. I, 807; III, 22. Deus est id quo nullus superior. I, 1248. Dei excellentia. III, 1383.
Dei proprie est esse. VII, 236. Deus summe ac primitus est. III, 32. Solus proprie est. III, 1680. Deus habet in se ut sit longe aliter quam creaturae. III, 333. Ita est Deus, ut in ejus comparatione, ea quae facta sunt, non sint. IV, 1741. Deus summe est, quia nulla mutabilitate proficit seu deficit. II, 439. In Deo omne quod dicitur, idipsum est. V, 1498.
Dei simplicitas. VII, 231. Deus natura simplicissima. VIII, 1062, 1076. Deus pars ullius rei esse non potest. VIII, 765. Deus simplex et multiplex. VIII, 928, 929, 936. Deus etiam trinus, bonum simplex et incommutabile. VII, 325. Quomodo. VII, 326. In Deo non aliud potestas, aliud prudentia et caeterae virtutes. V, 1498. Deo hoc est esse, quod posse. III, 1558. Hoc est esse, quod est magnum esse, bonum esse. VIII, 947. Fortem esse, justum esse, etc. VIII, 927, 929, 931, 933, 943. Sapientem esse. VIII, 947, 1076.
Dei natura, qualis. III, 1876. Deus ex factura intelligitur qualis sit. VI, 662. Deus est quaedam substantia. IV, 844. Summa substantia. X, 255. Est excellentissima quaedam immortalisque natura. III, 21. Incommutabilis, III, 357, 362. Invisibilis et ubique tota. III, 647. Quidquid in Deo intelligi potest, substantia est. VI, 192. In Deo abusive dicitur substantia, essentia proprie. VIII, 912. Deus sive dicatur substantia, sive essentia, ad se dicitur, non relative ad aliquid. VIII, 942. Quidquid secundum qualitates de Deo dici [Col. 0218] videtur, secundum substantiam vel essentiam est intelligendum. VIII, 1062. In Deo nihil secundum accidens dicitur, sed secundum substantiam aut secundum relationem. VIII, 913, 914. De Deo quidquid dicitur vel intelligitur, secundum substantiam dicitur, falsum Arianorum dogma. VIII, 912, 914. Circa Dei naturam in quo conveniant Catholici et Manichaei, in quo dissentiant. X, 1468.
Deus essentia sua idipsum est summe esse, et summe vivere. I, 665. Ipsi esse et vivere, non aliud atque aliud. I, 665. Deum esse quamdam vitam aeternam sapientem, sapientes facientem, intellexerunt Philosophi. V, 776. Ex consideratione mundi. V, 776. Dei vita, ipse Deus. III, 1548. Vita Dei est immutabilis. III, 1548. Deus animam habere tropice dicitur, sicut et corporis membra. VII, 534. Deus summum vitae principium. VIII, 93. In Deo et causa subsistendi, et ratio intelligendi, et ordo vivendi. VII, 228. Deus non ejusdem cum anima naturae. VII, 230. Ex Dei anima vitas atque animas cunctorum viventium sorte sumi quidam dixerunt. VII, 123. Dei anima, voluntas ejus. III, 716. Deus nec sexum habet, nec aetatem, nec definita corporis membra. VII, 134.
Deus cum dicitur, quid cogitandum. V, 35. Qualis sit Deus non potest cogitatione comprehendi. III, 790. Deus incomprehensibilis. I, 661; IV, 1742, 1743, 1872; V, 360, 663. De eo quaedam in Evangelio propterea praeseminata, ut admoneremur, non oportere nos de temeraria comprehensione jactare. II, 1053. Deum comprehendi non posse ait Plato. VII, 270. Deus verius cogitatur, quam dicitur; et verius est, quam cogitatur. VIII, 939. Deum aliquantum mente attingere beatitudo est, comprehendere impossibile. V, 663. Deus incomprehensibilis semper quaerendus. VIII, 1057. De Deo nihil potest intelligi sine pietate et quadam pace mentis. VIII, 92. Deus ut ex quantulacumque parte possit intelligi, nonnisi magnis gemitibus et suspiriis fit. VIII, 174. Deum facilius eloqui audet anima, quam videre; et tanto minus eloquitur, quanto sincerius videre potuerit. VIII, 187. Deus prius fide non errante cognoscendus, ut possit amari. VIII, 951. Ad Deum solo intellectu ambiendum est. VIII, 90. Phantasmata quae sibi cor de Deo fingit. V, 1204. Deum carnaliter cogitans, qua ratione edocendus. V, 157. Respuenda omnis carnalis cogitatio, ut capiatur quomodo Deus veritas est. VIII, 948. Deus quomodo cogitandus. III, 2035. Quisquis talem cogitat Deum, qualis non est Deus, alienum Deum utique et falsum in cogitatione portat. III, 790. Tale aliquid esse, qualis figuraliter spiritui sanctorum demonstratus est, quidam volunt. III, 427. Deum facilius percipimus mente, quam creaturas. III, 333. Deus interior, exterior, antiquior, novior omnibus. III, 333.
Deus ineffabilis. I, 662, 663; III, 21, 333; IV, 1090. Quomodo. I, 662, 663; III, 21, 333; IV, 1090. Dei majestas a spiritalibus cogitari potest, a nullo autem effari. II, 1053. Deus est ineffabilis, ac silendo plus de eo sentire licet quam dicere. V, 665. Deo honorificum potius silentium, quam ulla vox humana competit. VIII, 142. Vae tacentibus de Deo, quoniam loquaces muti sunt. I, 662, 663. Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. III, 564; V, 1498; VI, 138; VIII, 138, 142, 627, 628. Ad loquendum de Deo nulla digna comparatio potest inveniri. VIII, 728. Non temere tale aliquid de Deo dicere debemus, quod in Scriptura ejus non legimus. III, 302. Potestas, prudentia et similia de Deo dicuntur, non proprie, sed quia nihil dici melius potest. V, 1497. Divinis rebus vocabula humana tribuuntur, sed ibi remotis imperfectionibus intelligenda. VI, 140.
Dei nomen duplex Moysi declaratum. V, 61, 66. Dei nomen, τετραγάμματον, ineffabile. III, 638. Dei nomen est ipsum esse. IV, 1741. Dei nomen jucundum est amantibus eum super omnes jucunditates. IV, 612. Deus quare appellatur ignis edax. VIII, 148. Lumen. VIII, 938, 939. Lux lucifica, VIII, 404. Veritatis lumen illuminans omnem hominem Deus est. X, 130.
Deus spiritus est secundum Platonicos, secundum Stoicos est corpus. III, 1056. Deum corporeum esse, sicut et animam, contendit Tertullianus. X, 499. Et esse corpus. II, 861; III, 427; VIII, 46. Deo quidam corpus affingunt, ne non sit substantia. II, 619. Aliqui esse corpus igneum, alii candorem lucis finxerunt. III, 164. Sed incorporeus est. I, 721. Deum existimare corporeum omnino nefas est. II, 622, 623. Deus non est quid corporeum, nec aliquid quale formari nostra cogitatione possit. V, 35, 369. Quidquid corporeum occurrit, et in spiritalibus quidquid mutabile, non est Deus. VIII, 958. Nihil quod corporis sensus attingit, pro Deo colendum esse, vel imperitum vulgus praedicat. VIII, 90. Deum non esse corpus probatur. VII, 230. Deo membra adscribi quam absurdum. II, 459. Deus nulla corporis forma definitur. VI, 188, 304. Non est admodum corporis in spatio cogitandus. V, 359. De Deo corporaliter dicta, qui accipienda. I, 1318; III, 166, 186. Deo quae tribuuntur membra, spiritaliter [Col. 0219] intelligenda. II, 628. Dei membra, potentia operationum ejus. IV, 130. Effectus operationum atque virtutum. III, 716. Deus totus oculus, totus manus, totus pes. II, 628. Dei facies, potentia qua dignis innotescit. IV, 137. Dei auris, non membrum corporeum est, sed potentia qua exaudit. IV, 130. Dei facies et manus et pedes quid. V, 366. Dei brachium et manus, Christus. IV, 484, 894, 1146, 1444, 1253. Filius et Spiritus sanctus. IV, 1551; VII, 373. Dei manus potentia Dei. III, 347; IV, 484, 1551, 1613; VII, 373. Virtus ejus. VIII, 692. Dei dextera, aeterna felicitas. IV, 1146, 1782. Dei digitus, Spiritus sanctus. II, 218; IV, 111. Dei zelus, ira, misericordia, patientia, poenitentia, manus, pedes, etc., quo sensu dicantur. VI, 34, 139, 140, 249, 611. Ira Dei et zelus sine perturbatione. III, 558, 599, 651. Deus perturbationibus non subjacet. III, 2065. In Deo situs, vestimentum, anni, locus, translate dicuntur. VIII, 817.
Dei pulchritudo. IV, 1075. Plenitudo. I, 845; III, 133. In Deo nihil deest et nihil redundat. I, 894. Plenitudo divinitatis in Christo corporaliter, quomodo. II, 847. Quonam discrimine habitet divinitas in Christo et in membris ejus. II, 847.
Dei dictio quomodo accipienda. III, 227. Dei locutio in substantia sua, Verbum Dei incommutabile, quod est Christus. IV, 1788. Verbum Dei. III, 348. Deus Verbum coaeternum loquitur. III, 250. Quomodo cum Angelis loquitur Deus. III, 447; VII, 484. Dei loquelam modis ineffabilibus audiunt Angeli, et ad homines deferunt. VII, 293. Quomodo Deus, et quam multis modis hominibus loquitur. IV, 566; VII, 317, 484. Deus loquitur aut per suam substantiam, aut per sibi subditam creaturam. III, 392. Deus loquitur vel in ipsa cogitatione, vel per creaturam corporalem. III, 1284. Illis intus loquitur, qui ei locum praebent. III, 2005. Deus per multa organa ipse sonat ubique, tangendo, modificando, inspirando. IV, 566. Quomodo Deus cum primis hominibus loquebatur. VII, 443. Deus primis parentibus locutus est post peccatum per subditam creaturam. III, 392, 447. Cum illis, aliis modis intrinsecus loquebatur. III, 392, 447. Moysi loquebatur per adsumptam creaturam, non per suam substantiam. IV, 1788. Deus aliquando servis suis in ipsis servis suis loquitur. III, 394. De locutione Dei varia inquiruntur. III, 252. Quomodo naturaliter fieri potuerit, difficile est invenire. III, 252. More humano in Scripturis ad homines loquitur. III, 558. Nuntios habet propter nos et propter ipsos. III, 334.
Deus invisibilis. V, 1266. Non tantum Pater, sed tota Trinitas unus Deus invisibilis natura. II, 605. Quomodo invisibilis, cum Angeli videant faciem ejus semper. VIII, 763. Deus non invisibilis Angelis et iis qui similes illis erunt. VIII, 768. Deus videri non potest oculis corporeis VI, 663. Deus oculis corporeis invisibilis, menti visibilis. II, 318, 319; V, 663; VIII, 171. Deus invisibilis, nullorum corporeis oculis, cordibus autem paucorum mundissimis notus est. IV, 1481. Deus non videri nisi animo potest, nec tamen ita ut animus videri potest. IV, 468. Deum nec cum videbis, poteris dicere, hoc est Deus. V, 369. Deus non potest videri in loco ad modum corporis. V, 1264. Deus invisibilis dicitur, ne corpus esse credatur. II, 618. Deus lux est, sed lux cordis. II, 561.
Deum nemo vidit umquam, quia eam quae in Deo habitat, plenitudinem divinitatis, nemo mente aut oculis comprehendit, ex Ambr. II, 604. Dei Filium in veteri Testamento visum esse insinuat Ambrosius. II, 604. Quomodo Deus visibilem se praebuit Patribus. VII, 291. Per creaturam primis parentibus Deus in forma humana apparere solebat. III, 448. Dei apparitio Moysi. V, 59, 160. Deum quomodo videbat Moyses. VI, 662. Deum videre cupiebat Moyses in ea substantia, qua Deus est. III, 477. Deum videre pii desiderantes, eam substantiam qua ipse est quod est, non eam speciem qua ut vult apparet, contueri cupiunt. II, 605. Dei apparitio Moysi per Angelum facta est. V, 60. Quare in rubo qui a flamma inhaerente non comburebatur. V, 60. Deus apparere solet in igne. VI, 659. Deus potest hic simul apparere et latere; apparere specie, latere natura. V, 161. Deus dum specie corporali apparet, substantia ejus non apparet. III, 394, 632. Refelli non potest, vel Patrem, vel Filium, vel Spiritum sanctum, si tamen est Spiritus sancti visio, videri ea specie quam voluntas elegerit, non natura formaverit, quoniam Spiritum quoque visum accepimus in columba. II, 604, 605. Ex Ambr. II, 618. Deus apparere per suam substantiam, sicuti est, nonnisi mundis cordibus dignatur. V, 59. Dei quaedam est manifestatio interior, quam impii non noverunt. III, 1831. Dei forma a solis piis; in Christo forma servi ab omnibus videbitur. V, 711.
Deus an videndus sit oculis corporeis. VII, 798, 799, 800. An videbitur per corpus spiritale. V, 1264. An saltem per corpus glorificatum videri possit. II, 619. Deum esse visuros, receptis in resurrectione corporibus, non modo sanctos, sed et impios, quidam dixerunt. II, 319. Deum [Col. 0220] visuros per corpus eos qui ad vitam aeternam resurgent, putant alii. II, 619. Deus etiam in resurrectione non videbitur visione oculorum. II, 606. Deum invisibilem invisibiliter videri docuere SS. Patres Ambrosius, Hieronymus, Athanasius, Gregorius Orientalis, etc. II, 624. Deum qui potest invisibiliter videre, ipse Deo potest incorporaliter adhaerere. II, 613. Dei visio corporea, si aliquando dabitur, non impediet visionem spiritalem. II, 629. Angeli quomodo vident faciem Patris, quomodo et nos videbimus Deum sicuti est. II, 605. Deus nunc fortasse videtur a quibusdam Angelis eo modo, quo videtur sicuti est. II, 605. Deus etiam in resurrectione non audietur auditu aurium. II, 609, 618. Deus oculis corporeis videri non potest. II, 319, 618, 619, 622, 623, 625, 626, 627; ne quidem a Christo. II, 707.
Deum videre summa felicitas. I, 1018. V, 711. Deus a filiis videbitur sicuti est. V, 161. Dei visio, merces fidei. VI, 661. Cur differatur. VI, 662. Deus quot modis videri possit a beatis. VII, 801. Oculis cordis videbitur. VII, 799. Quid requiritur ut videatur Deus visione perfecta. VIII, 171. Ad eum videndum mens mutanda est. VI, 14. Purgandus animus. III, 23. Cordis oculus mundandus. V, 542, 670. Deus lux mentium purgatarum, non oculorum corporis. II, 318. Deum in ipsa quoque resurrectione videre non facile est, nisi iis qui corde sint mundo, ex Ambr. II, 604, 608. Ad videndum Deum per ejus auxilium cor mundum praeparandum est. II, 622. Deum in futuro saeculo impii non videbunt, sed soli mundo corde. II, 607, 608. Videbunt mundi corde. II, 618, 620, 621. Deum in tantum videbimus, in quantum similes ei erimus. II, 319. Deum nunc in tantum non videmus, in quantum dissimiles sumus. II, 319. Deus quomodo jam videatur. VI, 661. Deum nunc videri a nobis per speculum, quomodo dicat Apostolus. VIII, 1067. Deus videtur ab his qui saeculo moriuntur. III, 40. Deus videri solum in illa vita potest, ubi, ut vivatur, huic vitae moriendum est. III, 649. Deus diligentibus se ostendit eisque sufficit, adeo ut ab eo non declinent. I, 833. Deus ubique secretus est, et ubique publicus; quem nulli licet, ut est, cognoscere; et quem nemo permittitur ignorare. IV, 952.
Dei faciem videre, et non posse vivere, quomodo moraliter intelligendum. VIII, 864. Faciei Dei visio, ejus est manifestatio. VIII, 797. Dei posteriora unde videri possunt. VIII, 865. Dei posteriora ab Israelitis visa. VIII, 865. Dei posteriora Christus Dei. VI, 663. Caro Christi. VIII, 863, 864. Dei invisibilia per ea quae in corpore facta sunt, intellecta conspiciuntur. VIII, 392. Divina videntur intelligendo, non oculis carnis intuendo. VIII, 712. De visione Dei. V, 155, 366. In quaestione de visione Dei excitatae rixae et contentiones. V, 162. Deum scire quid sit. VIII, 951. Dei cognitione fit homo beatus. V, 663. In quantum Deum novimus, similes sumus, sed non ad aequalitatem similes VIII, 969.
Dei attributa sunt inexplicabilia. I, 662. Dei attributa summatim describuntur. I, 662.
Dei pulchritudo antiqua est et nova. I, 795. Ejus imitatione pulchra, ejus comparatione foeda sunt caetera. I, 1018. Ab ea omnis pulchritudo. I, 801. Et omnis species. III, 131. Dei pulchritudo in intelligibili et incommutabili veritate. II, 444; in justitia. II, 462.
Dei aeternitas. VII, 362. Deus manet apud se et in se ipso plena et perfecta aeternitas. V, 1073. Deus non ab aliquo factus. X, 571. Deus est, et vere est, et eo ipso quod est vere, sine initio et termino est. IV, 1743. Deus nec esse coepit, nec eum vacationis suae taeduit, nec cessando torpuit, nec operando laboravit. VIII, 604. Deus solus aeternus est. V, 208. Omne tempus excedit. X, 401, Nescit tempora. I, 814. Deus praecedit omnia praeterita. I, 815. In Dei natura non aliquid quasi nondum sit; aut fuit, quasi jam non sit: sed est tantum id quod est, et ipsa est aeternitas. IV, 122. Ipsa Dei substantia est, quae nihil habet mutabile, ubi nihil est praeteritum, quasi jam non sit; nihil futurum, quasi nondum sit; et non est ibi, nisi est. IV, 1311. In Deo solum praesens invenitur. III, 1680. Dei aeternitas est dies unus. I, 815. Superat omnia futura. I, 815. Aeterna ibi est veritas, et aeterna caritas; et vera ibi est caritas, vera aeternitas; et cara ibi est aeternitas, et cara veritas. VIII, 887. Deus sine temporali voluntate universa tempora facit. VIII, 335.
Deus immutabilis. I, 664, 1248, 1318; IV, 1142; VII, 220, 362; VIII, 518, 551, 558, 887, 911. In Dei natura mutabilitatem ponebant Manichaei. VIII, 595. Deus solus est immutabilis. V, 986; VIII, 912. Deus immutabile bonum. III, 384. In substantia summi boni nulla mutabilitas temporis potest inveniri. VIII, 594. Deus est supra id omne quod est mutabile. I, 1248. Non est alias aliud, nec alias aliter; sed idipsum et idipsum. I, 828. Apud eum rerum omnium instabilium stant causae immutabiles, et mutabilium immutabiles manent origines, et irrationabilium [Col. 0221] temporaliumque sempiternae vivunt rationes. I, 664. Deus scit et vult immutabiliter. I, 853. Incommutabiliter manens format et innovat omnia. I, 1265. In Deo nullus novus motus. I, 815. Semper idem et immotus agit omnia. III, 389, 390, 391. Quomodo Deus immotus moveat creaturas, exemplo animae deprehendi potest III, 388. Deus non temporalibus motibus operatur. III, 200. Quomodo Deo non temporaliter jubente fiant motus temporales in rebus temporalibus, difficillimum est capere. III, 252. Consilium Dei non mutabile est. III, 300. Deus incommutabili voluntate, veritate, aeternitate persistit. VIII, 372. Deus mutabilis non est, quia aliud in veteri Testamento, aliud in novo sibi jussit offerri. II, 528. Deus voluntatem non mutat sed res quas voluit. VIII, 660. Deus cum mutat, opera sua per incommutabile consilium suum, propter ipsam non consilii, sed operis mutationem, poenitere dicitur. IV, 1416, 1723. Deus mutatur, si mutaris: mutatur ejus sententia, non justitia. VI, 141. Deus immutabilis, omnis boni auctor. VI, 360. Deus solus immortalis, quia solus immutabilis. VIII, 768.
Dei naturam corruptibilem dixere Manichaei. X, 1325, 1328. Est incorruptibilis. VIII, 518. Nulla ei natura contraria. VI, 185. Nisi quae non est. VII, 350; VIII, 586. Deo nec neceri potest, nec alii naturae nisi ipso permittente. VIII, 555, 563. Deus nullam necessitatem pati potest. VI, 16. Neque ex aliqua parte violari. VIII, 114.
Dei immensitas. II, 837; VII, 220. Deus ubique est. I, 707, 795. Deus Pater, Filius et Spiritus sanctus sunt simul ubique. II, 837. Difficile invenitur ubi Deus est, difficilius ubi non est. I, 1077. Ipso nihil secretius, nihil praesentius. I, 1077. Falsa de immensitate Dei imaginatio Augustini adhuc Manichaei. I, 733, 736. Sic est per cuncta diffusus, ut non sit qualitas mundi, sed substantia creatrix, sine labore regens, et sine onere continens mundum. II, 837.
Deus ubique totus. II, 443, 517, 622; III, 1640, 1654; V, 1264, 1268. Quomodo ubique totus in se ipso. II, 838. Divinitas est ubique tota, nusquam divisa. V, 560, 367. Deus ubique praesens. IV, 952, 1125. Ubique praesens et omnia videns. V, 441. Spiritali praesentia adest rebus conditis. IV, 1047. Dei praesentia in rebus, causa est exsistentiae earum. I, 661. Dei praesentiae omnibus notae argumentum est illa etiam improbis usurpata juratio, testis est Deus. V, 101. Deus ubique praesens quandonam cuique nostrum simul esse censetur. VI, 14. Cum Deo est quidquid Deum intelligit. I, 995. Dei secretum in quod intrat servus Dei, quale. III, 1603, 1604. Possunt miseri esse ubi Deus est, sed beati soli sunt cum illo. III, 1927. Deus nec mole distenditur, nec partitione minuitur. VII, 280. Dei natura ubique integra, ubique praesens, non in parte minor, et in parte major; sine ulla mole, magna; per locorum spatia non distenditur. VIII, 184. Si anima per locos non extenditur, multo minus Deus. VIII, 188. Qui ubique totus, et nusquam locorum est. I, 721, 795. Ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia. III, 1277.
Deus non est in loco. V, 367, 548, 1265, 1268; VI, 15, 661. Si in aliquo loco esset, non esset Deus. IV, 953. Deus nec per locum nec per tempus movetur. III, 387, 395. Quomodo descendere dicitur. VII, 483. Et esse in aliquo loco corporali. III, 752. Esse in coelis, cum ubique sit totus. II, 459. Effectu miraculi praesentiam suam insinuat hominibus. IV, 484. Deus propinquior nobis quam multae creaturae. III, 333. Deus homini corde ipso interior est. IV, 853. In interiori nostro est quaerendus. I, 795. Deum non habitare in locis ab hominibus fabricatis in utroque Testamento praedicatur. VIII, 141. Dei habitaculum per manus hominum factum, ad aliquam significationem in utroque Testamento accipitur. VIII, 141. Deus beat suum templum, non indiget illo ut sit beatus. VIII, 604. Dei templum et Angeli, et homines. VIII 604. Dei sedes sancta, coeli et anima justi. IV, 529, 530. Dei sedes, si vis, tu es. V, 367. Deus in sanctis et justis. III, 1276. Deus ubique est per divinitatis praesentiam, sed non per habitationis gratiam. II, 837. Deus quibusdam non est praesens. III, 1392. Non aequaliter habitat in hominibus per gratiam. II, 837. Possidetur ab hominibus pro eorum capacitate. II, 838. Habitat in electis licet adhuc carnalibus. II, 842, 843. In parvulis habitare dicitur, quia in eis occulte agit ut sint templum ejus, idque in proficientibus, et proficiendo perseverantibus perficit. II, 841. Deus inhabitando continet, non continetur. V, 1502. Portat et continet eos in quibus habitat: si se subtraxerit, cadunt. IV, 1632, 1633.
Deus praesens omnibus conscientiis adest, bonis ut pater, malis ut judex. V, 101. Noli cogitare Deum in locis, ille tecum est talis, qualis fueris: opitulator, si bonus fueris; ultor, si malus. IV, 952. Dei praesentia Adae justo gaudium, peccatori poena. V, 542. Deo, qui ubique est, et nullo continetur loco, non per loca propinquamus: propinquare illi, est similem fieri; recedere, dissimilem fieri. IV, 337, [Col. 0222] 1217. Deum amor exhibet praesentem. II, 670. Iniqui Dei praesentiam non effugiunt. I, 766. Quis se abscondere a conspectu ejus dicatur. III, 208. Deus antequam faceret coelum, terram, sanctos, in se apud se Deus habitabat. IV, 1632. Deus Verbum quomodo erat in mundo. III, 1393, 1398. Deus non implet mundum velut aqua, aer, aut lux. II, 517. Dei plenitudinem nemo comprehendit. II, 606.
Deus magnus est non mole, sed virtute. II, 519. Dei substantia non circumscripta quantitate. V, 157. Quomodo crescit Deus. III, 1504. Deus non participatione magnitudinis magnus. VIII, 918. Deus ita magnus est in operibus magnis, ut minor non sit in minimis. V, 1060: VIII, 391, 665. Deus magnitudo incommutabilis, quomodo ex nobis magnificetur. IV, 1337. Deum magnum Porphyrius confitetur. VII, 650.
Deus sapiens, aeternus, etc., non participatione sapientiae et aeternitatis, sed sapientia et aeternitate cujus ipse est auctor. VI, 16. Dei sapientia simpliciter multiplex, et uniformiter multiformis. VII, 368. Dei sapientia et virtus in prima creatione, non ex usitatis et quotidianis operibus metienda. VII, 373. Deus sapientum mentibus praesens non contaminatur. VII, 270.
Deus habet omnium rerum scientiam. I, 590. Solus Deus se novit sicut omnino est. I, 853. Nihil ipsi occultum. I, 590. Dei scientia qualis. VIII, 1075. Dei scientia non variatur. I, 826; VII, 291. Non ei decedit aliquid, vel succedit. VIII, 931. Dei scientia, infinita comprehendit. VII, 367. Abyssus est et in corde bono et in corde malo; sed haec nuda sunt Deo. IV, 1749. Dei oculos vitare nemo potest. IV, 1200. Deus praesentia, praeterita, futura incommutabiliter videt. VII, 334. Deo futura praesentia sunt, ut praeterita. VII, 291. Apud Deum omne praesens est. VI, 15. Dei cognitio causa est omnium. I, 736. Deus creaturas omnes non quia sunt, ideo novit, sed ideo sunt, quia novit. VIII, 931, 1076. Deus non sic cognoscit ut homo vel angelus, sed incomprehensibili modo. IV, 576, 577. Dei notitia tanta est, ut omnia apud ipsum essent quodam ineffabili modo, antequam creata essent. IV, 577. Scientia nostra scientiae Dei comparata ignorantia est. I, 811.
Deum praescium esse futurorum negare, aperta insania est. VII, 149. Qualis in Deo scientia et praescientia. VI, 136. Praescientia Dei sicut et sententia, certa et fixa. VII, 472. In Dei dispositione jam tempora facta sunt, quaecumque futura sunt. VII, 291. Non est auctor omnium quae praescit Deus. I, 1276. Non ei sunt imputanda peccata. I, 1280. Dei praescientia conciliatur cum libertate. I, 1273.
Deus quomodo dicitur scire, nescire, tentare. VI, 48, 106. Deo Scripturae solent tribuere quod in nobis facit, ubi de eo congruenter dici potest. IV, 75, 615, 616. De Deo sicut quaedam laudabilia hominum non recte dicuntur, sic quaedam culpabilia hominum recte intelliguntur in Deo. VI, 141. Deus scire dicitur, quod facit sciri. VII, 511. Videre quod facit videri. IV, 697, 699; VII, 483, 753. Cognoscere cum cognosci aut cognoscere facit. III. 334, 563; IV, 490, 615, 697. Deus videre dicitur quando miseretur. III, 1756. Deus cum vidit quia bonum est quod fecit, docuit bonum esse, non dicit. VII, 334. Deus tentat ut sciat, id est ut dono suo scire faciat. III, 757; IV, 490. Deus discere quomodo dicitur. V, 29. Deum esse miratum non repugnat. VIII, 406. Quare de Deo nescire, poenitere, et similia dicuntur in Scripturis. V, 1498. Deum poenitere quomodo dicitur. V, 152. Deus quomodo dicitur peccatores nescire. IV, 69. Mandare et loqui nobis. V, 98, 102. Dei cogitatio et recogitatio quid. VII, 472. Deus non tentandus. III, 574. Deus tentare quomodo dicitur. V, 29.
Deus est aeterna veritas, quae grandium est cibus. I, 742. Deus veritas super omnia praesidens. I, 807. Facies Dei nihil est aliud, quam ipsa cui suspiramus, veritas. I, 988. Deus alio modo verax quam homo. III, 1685. Fallere neminem potest cum promittit. I, 826.
Dei voluntas non est creatura. I, 814. Dei voluntas et Dei potentia Deus ipse est. I, 736. Causa omnium quae fecit, voluntas ejus est. IV, 1745. Semel, simul, et semper vult omnia quae vult. I, 832. Non nova voluntate Deus creavit mundum. I, 832. Deus multa potest quae non vult. X, 250. Quomodo Deus multa velit quae non facit. VII, 753 Dei voluntatem nulla vis vincit, secundum Platonem. VII 389. Dei voluntas semper invicta et numquam mala, sive misereatur, sive obduret. VI, 279. Nihil fit praeter Dei voluntatem, etiam dum fit contra ejus voluntatem. VI, 279. Deus per eamdem creaturae voluntatem qua factum est quod creator noluit, implevit ipse quod voluit. VI, 279. Deu servit omnis creatura, velit nolit. VI, 294. Dei voluntas bona per bonas aeque ac per malas hominum voluntates semper impletur. VI, 279. Dei voluntas de homine peccante impleta. VI, 282. Non sineret bonus aliquid fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene. VI, [Col. 0223] 279. Nihil homini secundum vitia corporalia potest accidere quod Deus nolit. III, 598. Deus juste omnia vult. III, 598. Dei quae fuerit voluntas erga salutem Adami, quem peccaturum praesciebat. VI, 281. Dei consilia non norunt nisi amici ejus et filii. VI, 71. Dei judicia nemo comprehendit, juste nemo reprehendit. VII, 71. Voluntas Dei dicitur, quam facit in cordibus obedientium mandatis ejus. VII, 753. Deus facit ut homines faciant quae ille praecipit. X, 975. Optimus minister Dei est, qui non magis intuetur hoc a Deo audire quod ipse voluerit, sed potius hoc velle, quod a Deo audierit. I, 795. Dei voluntas, Prophetis magis cognita quam philosophis. VII, 389.
Dei potentia et Dei voluntas Deus ipse est. I, 736. Ea est causa exsistentiae creaturarum. I, 736. Deus omnia quaecumque vult facit, quomodo. VII, 753. Facit quidquid vult; quidquid male fit, non vult. VI, 627. Deum demus aliquid posse, quod nos fateamur investigare non posse. II, 519. Deus nullum habet Dominum. I, 803. Sine typho dominatur. I, 804. Animus fit ei similis, dum ei se subjicit. I, 1320.
Deus omnipotens. V, 1060, 1067. Solus omnipotens. VI, 640. Deum omnipotentem nemo negat etiam paganus. V, 1131. Deus non ob aliud vocatur omnipotens, nisi quia quidquid vult, potest. VII, 719. Deus omnipotens qui id solum non potest, quod non vult. V, 1067. Deus omnipotens quo volente fit quod alias fieri non potest. V, 1141. Dei omnipotentis voluntas an fatum potest nuncupari. X, 577. Nihil Deo impossibile. VII, 716. Deus dives est omnipotentia, non pecunia. VII, 204. Si nescis qua ratione fiat, crede non injuste fieri quod sinit aut facit Deus. V, 319. Dei omnipotentiae nihil adimit quod peccare aut mori non possit. V, 1061, 1068; VII, 349, 793; VI, 627; VIII, 482; X, 285. Quidquid Deus dicitur non posse, non deficienter potest, sed potenter. VIII, 693. Deus omnipotens, iniquis multa contra ejus voluntatem facientibus, non superatur. V, 1067. Deus non victus a diabolo cum Adam deceptus est. VIII, 615.
Deus solus creator. VIII, 878. Solus verus creator. III, 603. Quidquid vera ratione melius occurrerit, scias fecisse Deum. I, 1277. Dominum quidquid non laudat, non fecit Dominus. III, 2002. Naturaliter sentit natura humana se esse factam a Deo. X, 247. Rerum condendarum tam facultas, quam facilitas, est incomparabilis apud Deum. III, 302. Si bona facere non posset Deus, nulla esset potentia; si autem posset, nec faceret, magna esset invidentia. III, 307. An Deus causa rerum dici possit. III, 21. Deum primam esse causam quomodo Platonici noverunt. VII, 231. Ex ipso sunt omnia, non de ipso. VIII, 560. Deus creator omnium quae cernimus, et quae meliora non cernimus; quamvis modus quo ea fecerit, comprehendi non possit. VIII, 610, 611. Deus omnipotens factor ostenditur tribus potentiis. VIII, 547, 549. Deum esse omnipotentem negant, qui putant mundum non ex nihilo fecisse, sed ex natura sibi coaeterna. VI, 181. Deus omnipotens non esset, si indigeret materia ad faciendum quod velit. VIII, 117. Dei imperium, potentia et benignitas quomodo intelligitur in creatione rerum. III, 228. Dei opera carnalibus membris fuisse fabricata non cogitandum. VII, 373. Non nova voluntate creavit mundum. I, 832. Deus incommutabili consilio et voluntate operatur. VII, 366, 367. Deus fecit nova non novus, temporalia sempiternus, mutabilia nesciens mutari. V, 1204.
Deus creator est temporum. III, 310. Coaeternum Deo esse quidquid generavit et ejusdem cum eo substantiae, error Manichaeorum. VIII, 532. Deus omnia creavit in tempore, immutabili tamen aeternoque consilio. VII, 362. Deus cum operatur, non fit in ejus natura aliquid quod non ante fuerat. VII, 367. Quod Deus facit ex tempore, manente incommmutabilitate consilii sui facit. VII, 320. Quidquid incipere et desinere dicitur Deus, non in natura ejus, sed in ejus creatura intelligendum. III, 227. Deo hoc est natura quod fecerit. III, 349. Deus omnia in mensura, numero et pondere disposuit. III, 299, 300. Quomodo. III, 299, 300. A Deo est omnis mensurarum modus, parilitas numerorum, ordo ponderum. III, 337. Deus et mensura est, et numerus, et pondus. III, 299. Quomodo. III, 299. Deus miris modis habebat omnia antequam faceret. V, 958. Omnia noverat priusquam fierent. III, 332. Quare, III, 333. Ubi cernebat unde omnia disponeret. III, 300. Deus in vita sua vidit omnia, quando fecit. III, 332. Deum vidisse opera sua, est eum illa approbasse. III, 228. Deus novit omnia incommutabiliter. III, 334. Deus auctor omnium eorum operum propter quae multos deos physiologi finxerunt. VII, 219. Descriptio compendiaria operum Dei. I, 865.
Deus creator fecit coelum et terram sine distentione actionis suae. I, 826. Deus et coelestia et terrestria, in hisque exigua condidit. VIII, 606. Deus creator est cujuslibet [Col. 0224] naturae quamvis minimae. VII, 373, 374, 376. Deus in minimis operibus suis magnus est. III, 399. Deus ita est artifex magnus in magnis, ut minor non sit in parvis. VII, 335. Dei creatoris omnipotentia quantum in rebus minimis elucet. II, 519. Deus creator non parvus in parvis, sed magna de minimis insinuat. II, 519. In creando hominem, bonitatem suam ostendit. I, 1272. Deus et animae et corporis conditor. X, 686. Conditor est corporis. III, 131. Deus hominem fecit, hominis vitia non fecit. III, 2002. Deus visibilium et invisibilium conditor, non quantum ad vitia; sed quantum ad naturas ipsas attinet. III, 227. Deus nascentium conditor, sed ita ut naturarum sit auctor, non vitiorum. X, 1300, 1301, 1303, 1312, 1313. Dei regno nullus subtrahitur. V, 1638. Deus non generator malorum. VIII, 632, 633. Quid agat Deus in omni genere et operatione naturae. VII, 788. Dei potestas in omnes naturas et voluntates. VII, 435. Dei regno nullus subtrahitur. V, 1638. Deus quid sit rationabilibus, irrationabilibus animantibus, et corporibus. VIII, 372. Deum in mysteriis imbecillitate, in praeceptis immoderatione, in judiciis immanitate peccare, calumnia Juliani adversus sanctum Augustinum. X, 1418. Deus creator efficaciam sapientiae suae rebus quae quotidie suis temporibus oriuntur condendis adhibet. II, 948.
Deus etiam nunc creat quae nascuntur. III, 325. Deus usque nunc operatur. III, 304, 334. Quomodo, cum omnia simul creaverit. III, 337. Semper operatur, et semper quiescit. I, 868; III, 1534; IV, 1181. Dei vacatio ab opere sine desidia, opusque sine labore. VII, 367. Deus in operando non laboravit. III, 302. An proprie requievit. III, 302.
Dei requies ab operibus suis quomodo accipienda. III, 304, 320, 336, 338; V, 80. Quia Deus se ipso bono perfecte beatus est, a bonis quae fecit in se ipso requievit. III, 298, 307. Requievisse dici potest Deus, quatenus creaturae rationali requiem praebuit in semetipso. III, 302, 303, 306. Deus, quia requiescimus, se dicit requiescere. IV, 1725. Deus semper quietus, sua quies ipse est. I, 868. Requies Dei sine initio, sine termino. III, 310. Nec mane nec vesperam habet. III, 308, 309, 310. Quare Deus septimo die requievit, eique benedixit, III, 305, 306. Ordinatis rerum causis, consilii sui secretissimi immutabilitate disposuit, quae suis quaeque temporibus agnita et praesentia facit, et futura jam fecit. IV, 1416. Deus nihil facit quod non ab aeterno se facturum esse praescivit IV, 1416. Facit quod se facturum promisit. X, 224, 1206, 1208. Quomodo fecit Deus quae futura sunt. III, 1814. Deus quaedam per se ipsum facit, quaedam per servientem sibi creaturam fieri jubet aut sinit: quaenam illa sunt. VI, 36, 37. Deus ita per ministros suos operatur, ut sint etiam ipsi cooperatores Dei. VII, 483. Cur voluerit mundum creare; frustra quaeritur. III, 175.
Deus omnia fecit bonitate, non necessitate. IV, 1745. Deus creaturam amat ut sit et ut maneat. III, 251. Dei amor in opera sua ex beneficentia venit. III, 250, 251. Deo inest ex beneficentia veniens, non ex indigentia, amor in opera sua. VI, 166, 167. Deus nihil sibi contulit de operibus bonorum. III, 435. Nullis eget bonis nec factis nec faciendis. III, 306, 308. Nec faciendis eguit, qui factis non eget. VIII. 606, 608. Ad augendam beatitudinem. VIII, 606, 608. Deus nulli quod ex ipso est debet, quod beatus est. III, 306, 308. Deus nulla creatura indiget ut aut melior sit, aut potentior, aut beatior. IV, 896. Nec futurus erat minor nisi fecisset mundum, nec beatior cum fecisset. III, 306. Deus judex est voluntatum, creator naturarum. VIII, 544. Deus naturas creat bonitate, voluntates ordinat potestate. III, 389. Deus naturarum optimus conditor, peccantium vero justissimus ordinator est. III, 296. Deus solus reparator creaturarum. III, 408.
Deus omnipotens non sine ratione facit, unde animus humanus rationem non potest reddere. VII, 716. In rebus supra naturam mirabilibus, tota ratio facti est potentia facientis. II, 519. Habet Deus in se ipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit. III, 406. Valde occulta et abstrusa vis est, qua Deus agit, ut etiam illa quae sensu carent, confestim ejus obtemperent voluntati. IV, 1410. Occultorum Dei operum utilitas. X, 832. Nonnulla in operibus Dei, quam Deus ipse, in quantum cognosci potest, difficilius cognoscuntur. X, 527. Sicut humana consuetudo verbis, ita divina potentia etiam factis loquitur. II, 383. Deus rerum creatarum effector, cognoscendarum lumen, agendarum bonum. VII, 233, 234. Deus principium naturae, veritas doctrinae, felicitas vitae. VII, 233, 234. Deus naturarum auctor, intelligentiae dator, amoris quo bene beateque vivitur inspirator. VII, 338. Haec agnoverunt Platonici. VII, 230. Quaerenti quid faciebat Deus ante coelum et terram, quid responsi reddatur. I, 815.
Deum curare humana negant Epicurei. VIII, 376. Dei providentiam res humanas non curare, impia iniquorum doctrina est. IV, 924. Gubernationem rerum humanarum ad [Col. 0225] Deum non pertinere, unde quibusdam est suspicio. V, 318. Dei providentia omnium est moderatrix. I, 978, 979, 1223, 1349; III, 126, 145. Deus administrat universa. III, 285. Quomodo. III, 390; VII, 220. Quomodo Deus administrat humanum genus. III, 391. Et voluntates. III, 390. Sic curat unumquemque nostrum tamquam solum curet; et sic omnes, tamquam singulos. I, 692. Pravi corde tres habent de Deo sententias, aut non est Deus, aut injustus est Deus, aut non gubernat res humanas. IV, 273. Deus infusus carni, curam gubernandae universitatis non deseruit aut amisit. II, 517. Dei beneficia generalia et particularia erga homines. VII, 220. Deus si rebus efficacem potentiam suam subtrahat, nec agere, nec permanere possunt. VII, 788, Si a gubernatione rerum Deus cessaret, continuo dilaberentur. III, 304. Deus administrat imas et vilissimas mundi partes. III, 336. Deus bipertito opere providentiae creaturam universam administrat. III, 390, 402, 404. Quaedam facit Deus et ordinat, quaedam ordinat tantum. III, 229. Dei providentia in rerum gubernatione, et ordinatione malorum. V, 318, 692. Dei providentia ex impiorum felicitate quibusdam in dubium aut in reprehensionem venit. V, 126, 128, 135, 318. Deus rectus perverso non placens. V, 322. Deus non eget justitia recti hominis, quanto minus iniquitate perversi. III, 433. Cur divites ac pauperes facit Deus. V, 523. Musica ad indicandam divinae gubernationis harmoniam hominibus concessa est. II, 726. Deus cuncta gubernat, et cur non vindicet mala. VI, 661. Deus omnibus bene utitur. I, 809. Etiam errore hominum. I, 670. Nequitia peccatorum. I, 772. Et malitia diaboli. III, 219. Deus non solum bonis, sed malis bene uti novit. VII, 435. Quomodo vel quamdiu sinat et bene esse malis et male esse bonis. V, 319. Deus cum diabolum fingeret bonum, praesciebat quomodo illo uteretur et malo. VII, 332. Deum in vetere Testamento improvidum, ignarum futuri, invidum et timentem, sanguinis hominum appetentem, zelantem, irascentem, hominum interfectorem, dicebat Faustus. VIII, 406.
Deus unus. V, 1073, 1076. Deus verus non est, nisi unus. VI, 387. Deus unus est Pater et Filius et Spiritus sanctus. V, 1333. Quid est Deus? Pater et Filius et Spiritus sanctus. IV, 216. De Deo Patre, de Filio, de Spiritu sancto quid credendum. V, 1072. Deum unum ac Dominum esse Patrem et Filium et Spiritum sanctum ex Scriptura ostenditur. II, 1045, 1046. In Deo una essentia, tres Graecis hypostases, Latinis tres personae. VIII, 917. Dum unum verum Deum significare volunt Graeci, articulum apponunt. III, 575.
Deus summum bonum. VII, 233. Bonum nullo indigens bono. I, 845, 868. Deum bonum esse, est ipsum ejus esse. X, 369. Bonum esse per se, simpliciter et sine addito Dei proprium est. IV, 1496, 1740. Deus est bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum; et quod sine caeteris bonum est. IV, 1742. Ex plenitudine bonitatis ejus subsistit creatura. I, 845. Bonorum summa Deus nobis est et summum bonorum. I, 1316. Apud Deum vivit semper bonum nostrum: et quia inde aversi sumus, perversi sumus. I, 706. Quale bonum sit Deus commendatur, quando nulli ab eo recedenti bene est. III, 432; VIII, 554. Deus solum bonum quo natura intellectualis fit beata. VII, 162, 349. Deum esse summum bonum quomodo cognoscatur. VIII, 949, 950. Dei bonitatis et magnitudinis testimonium dicunt omnes creaturae. IV, 1865. Deum non esse bonum sed justum docebat Cerdon. VIII, 29.
Deus solus summe bonus, et quod de illo est. VIII, 202. Deus bono suo bonus est, non aliunde participato bono. IV, 1740. Deus bonus est singulariter, et homo a Deo bonus est, de suo vero malus. II, 658. Deus solus a se bonus, a quo caetera bona. V, 119, 185, 559. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. IV, 1280, 1670. Deus sic proprietate naturae bonus est, ut non possit vitiari: secus creaturae. X, 1537. Deus sine qualitate bonus, sine quantitate magnus, sine indigentia creator, sine situ praesidens, sine habitu omnia continens, sine loco ubique totus, sine tempore sempiternus, sine ulla sui mutatione mutabilia faciens, nihilque patiens. VIII, 912. Deus in omnibus bonis invenitur sive emendans, sive consolans, sive exercens, sive coronans, sive purgans, sive illuminans. IV, 1655. Dei bonitas non est, cur accusetur in malorum procreatione. V, 851. Ipsa est illa mirabilis Dei bonitas, qua bene utitur etiam malis vel angelis vel hominibus. IV, 1398. Deus tam bonus est, ut malis quoque utatur bene. II, 539; III, 1619, 1620; X, 1495. De ipsis peccatis hominum bene operatur. II, 727; V, 95. De malis facit bona. VI, 359. Deus facit bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. VI, 276. Deus bene utitur malis operibus hominum, sicut illi contra male utuntur bonis operibus Dei. IV, 1396, 1397. Recte utitur animarum voluntatibus etiam malis, cum illae perverse utantur naturis bonis. III, 431. Deus [Col. 0226] bene utitur cordibus malis ad id quod vult ostendere vel facere bonis. III, 601. Agit Deus in cordibus, ut det exitum rebus quem constituit. III, 801. Ad utilitatem bonorum parcit iis quos malos futuros esse praescit. III, 606. Deus etiam ipsis hominum peccatis usus est ad significanda quae voluit. III, 815. Deus non operator peccatorum, sed ordinator, distributione meritorum. III, 259. Deus improborum malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodat. II, 860. Deus omnia largitur et praescit; sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. II, 558. Deus nostram de malis tristitiam consolatur quod ad provectum sanctorum conducunt. II, 1085. Deus tantum malos permittit esse, quantum novit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. II, 1085. Deus scit ubi ponat peccatorem, haud secus ac pictor ubi ponat nigrum colorem. V, 1382. Mundus totus fornax aurificis, ibi justi tamquam aurum, impii tamquam palea, tribulatio sicut ignis, Deus sicut aurifex. V, 1383.
Deus misericors. I, 1333. Ejus suavitas. I, 1315. Apud Deum non est iniquitas, sive eligat, sive reprobet, quomodo. VI, 120, 121, 122. Deus, cum cujus vult miseretur, et quem vult obdurat, non est injustus. II, 822, 823; VI, 72. Nec acceptor personarum. II, 875. Deus cujus vult miseretur, non justitia, sed misericordiae gratia: et quem vult obdurat, non iniquitate, sed veritate vindictae. II, 876. Quomodo Deus adhuc conqueratur, cum misereatur cujus vult. II, 880, 888. De peccatoribus juste et misericorditer conqueritur Deus. VI, 121. Deum, quidquid fecerit homo, in factis suis laudabilem invenit. VI, 332. Deus quantam circa nos exhibuerit misericordiam, in illis demonstrat circa quos non habuit. IV, 704, 707. Deus quare misericordia nostra dicitur. IV, 712, 713. Quomodo velit Deus omnes homines salvos fieri. VI, 280. Deus quos praescit justitiam relicturos, aut in peccatis perseveraturos, non cessat invitare ad poenitentiam. V, 807. Deus nullius frustra miseretur. VI, 119. Dei misericordia praeveniens et subsequens. V, 1650. Deus misericordia et veritate homines convertit. III, 604. Dei gratia non exspectat voluntates hominum, ut praeveniant eum. II, 987. Deus praeparat voluntatem. III, 2061, 2062, Retr. Non tantum instructio oris, sed ipsa etiam apertio, ad Dei voluntatem et gratiam pertinet. III, 598. Deus non mendaciter jubet quod scit non facturum cui jubetur, ut justum judicium consequatur. III, 600. Deus non amat damnare, sed salvare; et Deus patiens est in malos, ut de malis faciat bonos. V, 129.
Dei patientia erga nos. V, 467. Dei patientia secundum corda hominum quibusdam utilis ad poenitendum, quibusdam inutilis ad resistendum Deo, etc. III, 603. Dei patientia invitat malos; ejus flagellum ad patientiam erudit bonos. VII, 20.
Deus non est auctor mali. VI, 16. Non est auctor peccati. X, 235. Nullius vel levissimi. IV, 1398. Peccatis hominum non inquinatur. VIII, 560. Deus non auctor culpae in reprobis. II, 884. Deus neminem obdurat, nisi merito. II, 823. Neminem deserit nisi deseratur. I, 699, 700, 707. Non deserit eos qui ex ejus fide vivunt, eumque pie colunt. II, 525. Si Deus deserit, quae hominis virtus. II, 553. Necesse est ut quo auxiliante vincimus, eo iterum non adjuvante vincamur, ait Innoc. II, 782. Deus derelinquens non derelinquit, quando in bonis temporalibus non exaudit. II, 563. Deus fomentis lenibus mordacissima quandoque medicamenta adjungit. II, 323.
Dei misericordia et severitas. III, 1290. In peccatores misericorditer saevit. I, 676. Etiam in electos vindicat temporaliter. III, 775. Esse Deum cum hominibus durae cervicis, est adesse vindicando et puniendo. III, 647. Deus numquam tacet praecepto, sed interim tacet supplicio. IV, 952. Dei misericordiam et patientiam quomodo sequutura est justitia. V, 482. Dei aversio et conversio. V, 780. De Dei misericordia multum sibi pollicetur injustus, ut et injustum faciat Deum. IV, 728. Dulcis pater donans munera, dulcior condonans peccata. I, 673. Ejus misericordia etiam sanctis necessaria. I, 778. Quis sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam sibi in judicio Dei posse sufficere, nisi misericordes misericorditer judicet. II, 571, 573. Deus si solum judex, et non misericors esset, nemo ante eum staret. IV, 1698, 1700. In Deo solo de bonis nostris gloriandum. II, 851, 852. Cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam dona sua. II, 880. Concordia justitiae et misericordiae Dei. III, 134. Deus justus et misericors. V, 151. Deo nec misericordia potest auferre justitiam, neque justitia misericordiam. IV, 505.
Deus justus. I, 1296; X, 688. Deus etsi injustus esse non possit, non tamen non liber est. X, 1116. De justitia Dei dubitare dementis est. I, 1296. Dei aequitas latere te potest, esse ibi iniquitas non potest. V, 179. Deus et cum damnat, et cum miseretur, justus est. IV, 1922. Deus semper justus aut remunerator aut damnator. VIII, 538. Remunerator [Col. 0227] aut damnator liberi arbitrii. VIII, 540. Deus quemadmodum et damnet impium, et justificet impium, occultum est. VIII, 390. Deus quomodo nihil odit eorum quae fecit, cum odio habeat reprobos. VI, 122. Deus iniquos odit et diligit. X, 1422. Deus non exigit quod non dedit, et omnibus dedit quod exigit. IV, 575. Deus quomodo nemini parcat, nec justo nec peccatori. VIII, 407, 411, 412. Deus sive per poenas sive per praemia justitia moderante omnia disponit. VIII, 159. Deus est justus etiam cum peccata dimittit. IV, 1263. Deus non relinquit impunita peccata eorum, etiam quibus ignoscit. IV, 592. Deus vere est justus, quando et justos sic protegit, ut per seipsum illuminet; et peccatores sic ordinat, ut non ipsius sed sua ipsorum malitia puniantur. IV, 108. Deus semper fuit justus, etiam antequam malum esset quod puniret. I, 1004. Deus justus est etiam dum punit. I, 1241. Et innocens. I, 680. Dei severitatis exemplum in excisione Judaeorum, bonitatis vero in incisione gentium. VIII, 51. Dei severitas in poenis infligendis, non major in veteri Testamento, quam in novo. VIII, 616, 617, 618, 619, 620, 621. Sicut tempore caritatis bonitas, sic tempore timoris severitas Dei maxime commendatur. VIII, 167. Deus in lege terruit carnalibus, in Evangelio spiritalibus poenis. VIII, 620, 622. Misericorditer saevit, amaritudine adspergens illicitas jucunditates. I, 676. Infatigabili lege spargit poenales caecitates super illicitas cupiditates. I, 674. Peccator a Deo leni et bono fugiens, in Deum justum et severum incurrit. I, 706. Deus inter poenalia mala, etiam bona malis multa praestat. VIII, 1026. Dei misericordiam et justitiam Testamentum utrumque praedicat. VIII, 138. Dei bonitas et severitas cur commendantur a Scriptura. VIII, 617. Deus justus, etiam quando id facit quod homo si faceret, esset injustus. X, 1256, 1257. Justum non est omne quod permittit Deus. VI, 581, 582. Deus justus injusta permittit, etiam in rebus ad religionis cultum pertinentibus, sed non impune. VI, 582. Deus omnia ordinat. I, 999, 1001. Etiam peccata. I, 668, 1180, 1285. Deus justus et Deus zelans, non sibi opponuntur tamquam contraria. VIII, 142.
Dei justitia dicitur non qua justus est, sed qua induit hominem. X, 209, 220, 237, 603. Deus solus justus et justificans. II, 809. Deus fons justitiae, qua justi sunt quicumque justi sunt. IV, 744. Fons justitiae quo nullus dignus prohibetur accedere. V, 1515. Fons justitiae, qui injusta nequit probare. V, 649. Deo qui putat placere facta mala, non eum putat Deum. IV, 614. Deus non premitur necessitate, ut peccare non possit. X, 1116, 1117. Deus vitiatum sanat a reatu statim, ab infirmitate paulatim. X, 679.
Dei ira quid. VII, 472. Deus passione nulla turbatur, licet irasci dicatur. VII, 261. Deus cum tranquillitate irascitur. IV, 690. In Deum non cadit perturbatio. IV, 92, 1415. Dei ira, non animi perturbatio, sed juxta fixaque vindicta. II, 860; VIII, 1030. Et vis qua justissime vindicat. IV, 70. Vindicta primi peccati, et eorum quae addita sunt, vocatur ira Dei, quia de judicio Dei venit. IV, 690. Quod in ejus sinistris fit, quia per leges ejus fit, ira ejus dicitur. IV, 92. Ira, qua punit Deus, non in ipso est, sed in animis ministrorum ipsius. IV, 105. Dei ira accipi potest ipsa mentis obscuratio, quae consequitur eos, qui legem Dei transgrediuntur. IV, 70. Dei ira est motus qui fit in anima quae legem Dei novit, cum eamdem legem videt a peccatore praeteriri. IV, 70. Deus et iratus vindicat, et propitius. X, 166. Deus irascendo mitis. V, 166. Dei ira paterna qua per tribulationes irascitur et deducit; saevit et salvat; terret et vocat. IV, 655. Deus temporalia aliquando tribuit, aliquando utiliter subtrahit. II, 575. Deus mala infert malis, non peccata, sed supplicia. II, 558. Ira Dei illa est maxima, qua peccator non patitur quod acriter dolet, sed facit quod turpiter libet. VIII, 635. Dei ira major in peccatorem, cujus peccatis deest ultor et adest laudator. IV, 126. Deus multum irascitur, dum non exquirit, dum quasi obliviscitur et non attendit peccata, et per fraudes et scelera ad divitias honoresque pervenitur. IV, 126. Vide Ira. Deus tunc punit infestius, cum impunita peccata dimittit: misericorditer adversatur, cum copiosas libidines inopes reddit. II, 531. Deus in hoc saeculo infidelibus et desperatis bona largitur. II, 957.
Dei odium quid sit. IV, 85. Deus amat in peccatore quod est naturae, odit quod est culpae. IV, 504. Deus abominari aliquando dicitur, non ad perditionem, sed ad disciplinam. IV, 1415.
Dei irrisio et subsannatio ut accipienda. IV, 70.
Deum poenitere quo sensu dicitur. VII, 418, 472, 539. Deum elatum esse gaudio mundi universitate perfecta, dixit Plato. VII, 334. Dei poenitentia, ira, misericordia, zelus, oblivio, quid. VIII, 141, 147, 148, 410, 412, 627, 628, 629, 661.
Deitas unitas Trinitatis. VIII, 829. Deitatis unitas, et personarum distributio. V, 309. Quomodo in ipsa simplicitate [Col. 0228] Dei sit Trinitas. VIII, 1063. Deus Trinitas, sed non triplex. VIII, 929. Deitatis unitas et personarum pluralitas insinuatur in creatione hominis. III, 291. Natura Dei in Trinitate creditur a multis, intelligitur a paucis. III, 356. Nec plures dii, sed Deus unius substantiae. IV, 844. Quidquid de Deo substantialiter dicitur, de singulis personis singulariter et simul de ipsa Trinitate dicitur. VIII, 916, 917. Quae Deo absolute conveniunt ut essentia, de Trinitate singulariter dicuntur, non pluraliter. VIII, 918. Quod de Deo ex tempore dicitur, relative dicitur, non accidentaliter. VIII, 922. Et sine ulla ejus mutatione. VIII, 922. Quod genuit Deus, aequale est illi, non quod fecit. VIII, 190, 546, 547, 548, 551, 579, 584, 585. Deum mutabilem, prolemque genuisse mutabilem, impium est dicere. VIII, 585. Deus Trinitas, res qua fruendum. III, 21. Deus unus est in tribus personis. VI, 189. Ipsam communionem, sive deitatem Patris et Filii, ac in se invicem dilectionem, amborumque caritatem, quidam credunt esse Spiritum sanctum. VI, 191. Deus crucifixus recte dicitur de Christo. II, 746.
Deus debitorem nostrum se ipse facit, non accipiendo, sed promittendo. I, 714; IV, 1068. Deus fit debitor, quia factus est donator. IV, 1283. Deus idoneus promissor est, fidelis redditor. IV, 433, 434.
Dei juratio quid. VII, 511. Dei juratio promissionis est confirmatio. IV, 1122.
Deum ipsum habemus et Deum, et Dominum, et Patrem. VIII, 216. Deus eorum proprie dicitur Deus, qui eum diligunt. IV, 657, 1809. Deus omnium est, et ab omnibus suis non divisus, sed totus possidetur. V, 315. Deus non omnium eodem modo: noster magis, qui de illo vivimus. IV, 294. Ejus proprie Deus dicitur, quem familiarius habet, tamquam in mancipiis et peculio suo. IV, 575. Dei titulum in corde gestamus. V, 163. Quomodo quae Dei sunt, fiant nostra. V, 909. Deus protegit nos quia Deus est, ne moriamur; regit nos, quia rex est, ne cadamus. IV, 542. Deus susceptor, ne cadam; erutor, ne haeream, protector, ne feriar. IV, 1862. Deus refugium nostrum. V, 377. Devitanda sedulo quae adversa sunt, etiam cum Deus apertissime adjutor est. III, 614.
Deus ex tempore appellatur Dominus. VIII, 922. A quo tempore coepit appellari Dominus. III, 382. Deum semper Dominum fuisse non audet dicere Augustinus. VII, 363, 365. Indigent omnia Domino et misera et felicia. IV, 287. Deus summa utilitas et salus nostra est. III, 382.
Deus Pater noster. V, 409. Pater Christi et hominum, quomodo. III, 1565. Aliud est cum tibi commendatur Deus, quia Deus est; aliud, quia Pater est. III, 1546. Quod Deus a nobis exigit, ut Pater noster sit, misericordiae est. III, 1276. Ut Deus Pater noster sit, nullo sumptu, sed sola bona voluntate comparari potest. III, 1276. Dei filii dicuntur aliqui secundum praedestinationem, non secundum regenerationem. II, 846. Dei filii non desinunt esse filii saeculi, tempore praesentis vitae. X, 590. Deus non vocatus est a Judaeis Pater, sed Dominus. III, 1275. Deum sic laudavit Porphyrius, ut et Deum patrem, et regem vocaret. VII, 793.
Deus corde laudandus et amore. V, 1643. Deus laudandus in prosperis et in adversis. IV, 309, 1794.
Deum colere justitiae proprium officium est. X, 283. Nobis unus diligendus et colendus praecipitur. III, 70; VII, 646. Deum unum solum colendum docuit Varro. VII, 138. Et ex eo probatur, quod inter deos munera ejus habeantur. VII, 132. Deo vero fiebat a paganis maxima injuria, quod eum cum diis falsis colerent. VII, 134. Deum cum multis dum volunt habere idololatrae, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisve miscerent. II, 842. Deum perhorrescunt numina paganorum. VII, 754, 793. Rectorum principum labor in procuranda populis quiete inutilis ad vitam beatam, nisi curent ut haec ipsa quies ad Dei cultum referatur. II, 671. Deus Hebraeorum solus colendus est, quo solo fruens, beatus sit cultor ejus, et e contra. VIII, 371; VII, 141.
Deus gratis et casto amore colendus. IV, 626, 658, 660, 661, 928, 1028, 1402, 1404; V, 29. Vide Colere. Deum quando glorificamus, nobis prodest, non illi. IV, 436. Magna est utilitas homini quod Deo servit. III, 384. Deus non solum propter aeterna, sed etiam propter temporalia beneficia colendus. VII, 202. Deum unumquemque sit coli oportere, quomodo se ipse colendum praeceperit, dixit Socrates. III, 1053. Deum verum colere cultu turpi et scelesto, nefarium est. VII, 217.
Deo vero tantum sacrificandum est. VII, 654. Deo illi sacrificiis serviendum, cujus nos ipsi sacrificium esse debemus. VII, 295. Deum colebant Judaei ritu significativo futurorum. VIII, 290. Deo simulacrum nefas esse Christiano in templo coliocare. VI, 188. Deo soli cultus latriae debetur. II, 749. Deo debetur λατρεία ut Deo, δουλεία tamquam Domino. III, 631. Deo perfecta servitute serviri non [Col. 0229] potest. III, 790. Quibus moribus colendus est Deus. VII, 653. Deus colitur caritate. II, 737. Fide, spe et caritate. II, 282. In Deum recta fide credere, illum colere et nosse, quid prosit. VI, 223. Deus in nobis deambulat praesentia majestatis, si latitudinem invenerit caritatis. V, 889. Dei cultus in hoc maxime constitutus est, ut anima non sit ei ingrata. X, 210. Sola pietate obedientiae colitur Deus. X, 172, 210. Nomen Dei quomodo sanctificatur. III, 1278. Fieri potest ut etiam extra Ecclesiam idem ipse unus Deus colatur. IX, 463.
Deus praecipue et solus diligendus, quia nihil eo melius. II, 672. Deus cum sit sapientia incommutabilis, rebus omnibus anteponendus. III, 22. Omni homine, immo et seipso cuique amplius diligendus Deus. III, 29. Deo non praeponendum quod ipse dedit. V, 29. Deus quomodo sapiendus. III, 1562. Quomodo tamquam pecunia amandus. VI, 675. Deus non ad praemium diligendus est. III, 1405. Deo tanto magis inhaeretur, quanto minus diligitur proprium. VIII, 1006. Deus non tantum amatur antequam videatur, quantum amabitur cum videbitur. X, 603. Deus omnia cooperatur in bonum iis qui diligunt eum. X, 931. Quibusnam Deum diligentibus omnia cooperantur in bonum. X, 929. Deum ama: quidquid amas ab illo est. V, 1204. Deus quomodo caritas dicitur. VIII, 1080. Deus ipse puri cordis vitales deliciae. I, 857. Deus fit homini totum horum quae diligit homo. III, 1495. Optandum et agendum ut omnes Deum diligant. III, 30. Praeceptum de Deo et proximo, immo et de seipso diligendo datum est. III, 29. Quare praeceptum quo diligamus Deum, a dilectione proximi distinctum est. III, 33. Nihil Deus jubet quod sibi prosit, sed illi cui jubet. II, 527. Deus numquam male amari potest. VII, 467.
Deus et amatur utiliter, et timetur. VIII, 617. Deus quomodo amabilis est et terribilis. IV, 1874. Deus solus timeri sine amore non potest. VI, 25. Ut timeatur, quid agendum. VI, 25.
Deus in hac vita semper quaerendus. III, 1804. Deum quaerendum Deoque serviendum, et species rerum omnium, et interior nescio quae conscientia hortatur. VIII, 89. Deus quaerendus est inveniendus; quaerendus est et inventus. III, 1804. Jam fide inventus qua ratione semper quaerendus. IV, 1391. Deus ubi et quomodo quaerendus. VIII, 957. Caste quaerendus. V, 759. Deus per Scripturam et per creaturam quaeritur. VIII, 845. Post mortem non efficiemur capaciores Dei inveniendi. III, 1804. Inquisitio de Deo purgat, imitatio deificat affectionem. VII, 653. Actio recti itineris ea est quae gloriam Dei spectat. II, 189. Qualis sit haec actio. II, 189. Deus non tam attendit nostram voluntatem quam utilitatem. IV, 277.
Deus testis et judex. III, 1669. Deus testes habere voluit homines, ut et homines habeant testem Deum. III, 1979. Deus non de verbis sed de cordibus judicat. III, 726. Quid sit nos ad Deum venire, et Deum ad nos. VIII, 704. Ad Deum qui ubique praesens est non locis movemur, sed bonis moribus. III, 23, 25. Non motu corporis, sed voluntate cordis. III, 1608. Non pedibus, sed moribus. II, 672. Deus inaccessibilis est viribus nostris, sed acceditur ad eum muneribus suis. IV, 1515. Apud Deum plus habet loci, qui plus attulerit non argenti, sed fidei. V, 316. Quid sit hominem esse cum Deo, et Deum cum homine. VIII, 1018. Deo efficimur tanto similiores, quanto magis in ejus cognitione et caritate proficimus. II, 319. Ad Deum qua ratione accedant beati, cum sit inaccessibilis. VIII, 539. A Deo disceditur non locorum intervallis, sed voluntatis aversione. III, 383. Non pedibus, sed corde. IX, 62. Deus, si non ab illo homo faciat casum, numquam ab homine ipse facit occasum. III, 1654. Deum nemo tibi tollet, tu tibi illum tollis si illum fugis. IV, 1249. Qui non vult habere Dominum Deum suum, quo fugiet Deum omnium. IV, 1809. Deo propinquat homo pie vivendo, peccando recedit ab eo. II, 838. Propinquat similitudine, recedit dissimilitudine. VII, 271; VIII, 946. Tanto anima Deo dissimilior, quanto rerum temporalium cupidior. VII, 271. Dei similitudo in nobis. V, 361. Dei similitudo etiam in peccatis appetitur. VIII, 991. Deflexus ab imagine Dei. VIII, 1005. Quomodo fit. VIII, 1006. Deum inter et homines peccata sola separant. X, 123.
Dei inimici dicuntur, qui non natura, sed vitiis ejus imperio adversantur. VII, 350. In Deum esse inimicum quid sit. VI, 65. Deum in amaricasse quinam intelliguntur. IV, 88, 89. Multi dum putant se non videri a Deo, propterea mala faciunt. V, 441. Dei oblivisci et meminisse quomodo quis possit. VIII, 1049. Necesse est ut aliter quam oportet, humana aestimet, qui divina contemnit. II, 1072. Ad Deum sine gratia, anima non redit. VIII, 1007. Deum propitium et salubrem sola humilitas et pietas capit. III, 646. Dei servis si detrahunt homines non mirum, cum ipsum Deum quotidie blasphemare non cessent. II, 266. Dei in peccatorem [Col. 0230] beneficia. IV, 371.
Deus altus est, et ab humilibus contingitur. IV, 947, 1205. Deus sic est altissimus, ut non sit ab illo longe miseria nostra et gemitus noster. IV, 665. Deum quisquis intelligit, Deo junctus est. VI, 38. De Deo qui digne cogitare coeperit, inveniet silentium ineffabili cordis voce laudandum. V, 1498. Dei cognitio sapientibus viris cum se a corpore removerint, intermicat interdum. VII, 270. Deum non tangit homo, nisi animam transierit. III, 1562. Tanto fit animus plenior Deo, quanto in superna atque aeterna liberius extenditur. III, 619. Nimis intentus humanis actionibus animus, Deo quodammodo vacuatur. III, 619.
Deus finis desiderii nostri est ipse promissor; se ipsum dabit immortalibus immortalem, quia se ipsum dedit mortalibus mortalem. IV, 477. Deus omnis appetitionis est finis. VII, 280. Ipse est praemium nostrum. IV, 575. Hereditas et possessio nostra. IV, 294. Deus quomodo hereditas hominum. III, 1394. Deus terra quam mites hereditabunt. III, 1232. Deus et possidet et possidetur, et totum propter nos, ut beati simus. IV, 295. Prae omnibus quae dat Deus et bonis et malis, servat seipsum bonis. IV, 918, 1028. Quid dabit amanti se, nisi se? IV, 1840. Deus petitur a se ipso; qui promittit seipsum. III, 1655. Deus omnino me non satiaret, nisi promitteret mihi seipsum Deum. V, 865. Deus nobis sufficit, sine Deo nihil sufficit. V, 492, 865, 958. Quidquid nobis adest praeter Deum, non est dulce. IV, 1090. Deus beatis erit, quidquid hic pro magno desideramus. V, 1189, 1190. Deus meus non facile audet dicere, nisi qui in eum credit, et qui eum diligit. V, 315.
Deo adhaerere, nihil est melius. IV, 928. Qui adhaeret superiori, calcat inferiora, si autem recedat a superiore, ista illi in supplicium convertuntur. IV, 1887. Deo non utendum, sed fruendum. VI, 20. Deo frui, beate vivere est. III, 30. Animae nulla quies nisi in Deo. I, 661, 699; II, 213. Deus quandonam erit omnia in omnibus. VIII, 708. In Deo esse nostrum non habebit mortem, nosse nostrum non habebit errorem, amare nostrum non habebit offensionem. VII, 342. Deum nulli invideas, totum singuli possidebitis. IV, 929.
Deus animae lumen. III, 479; V, 36 Lux nostra matutina. III, 1532. Lux superior qua mens illuminatur. III, 1517. Deus hoc animae est, quod lux et aer corpori. IV, 893. Deus cordi lux et odor et cibus. V, 183. Deus est homini panis, aqua, lumen. III, 1495. Lumen mentium ad discenda omnia. VII, 232.
Deus est fons vitae. III, 131. Vita animarum et vita vitarum. I, 687. In Deo habitare, vivere est. I, 870. Deus habitando continet, non continetur. V, 1502.
Deus verus est cui Christiani serviunt. VII, 650. Deum Israel esse Deum verum convincitur. III, 1054, 1060. Deus Israel nec Jovis, nec Saturnus est. III, 1061. Deum Israel qui rejiciunt, non omnes deos colunt; nec eum colunt, qui alios colunt. III, 1059. Contra Deum Hebraeorum nihil a paganorum vatibus praedictum. III, 1055. Deus quare voluit appellari Deus Abraham, Isaac et Jacob. III, 1479, 1486; VIII, 454. Deus Legis et Prophetarum crudelitatis non arguendus. VIII, 618. Deus nec impurus, quod pudenda impiis praenuntiarit tormenta. VIII, 633.
Deus deorum quomodo. VII, 317. Dei veri participatione, non sua veritate dii sunt, dii creati. VII, 422.
Deus Manichaeorum quis? III, 165. De Deo quam indigna sentiunt Manichaei. VIII, 381. Manichaeorum errores circa naturam Dei. VIII, 92. Unum bonum et alterum malum admittebant. I, 1317. Deos duos a Manichaeis admitti ostenditur. VIII, 389, 390. Deos duos fingere, unum bonum propter beneficia donorum, alterum malum propter judicia poenarum, non est necesse. VIII, 389, 394. Dei praelium cum gente tenebrarum, figmentum Manichaeorum. VIII, 398, 400, 533, 534, 536, 585, 595; X, 1071. Deum sibi suisque regnis a gente tenebrarum timuisse, error Manichaeorum. VIII, 333, 566, 595. Commentum Manichaeorum de permixtione partis naturae Dei cum contraria et rebelli natura. VIII, 214, 414. Dei partem naturae daemonum mixtam fuisse, ligandam, polluendam, etc. error Manichaeorum. VIII, 536, 537, 539, 544, 545, 565, 595. Dei naturam primo necessitate, et post inexpiabiliter voluntate corruptam Manichaei dicunt. III, 436. Manichaei ipsam Dei substantiam a substantia mali, ex parte corruptam esse, et ad peccandi necessitatem perductam esse contendunt. II, 724. Dei substantia secundum Manichaeos corruptibilis. VIII, 113, 248; X, 1325, 1328. Deus incorruptibilis; non poterat ei nocere gens tenebrarum. VIII, 534, 535, 536, 539, 547, 548, 596. Dei pars naturae daemonum mixta et polluta, quomodo purgetur secundum Manichaeos. VIII, 540, 544, 551, 567, 569, 570, 571, 585. Dei partem in omnibus conceptibus ligari, opprimi, coinquinari, et nec totam postea liberari posse praedicabant Manichaei. VIII, [Col. 0231] 218, 222, 229. Dei sui membra in cibis alligata putabant Manichaei; ructando et manducando reformari et liberari. VIII, 230, 231, 232, 284, 294, 320, 597. Maxime in electis. VIII, 35. Dei sui substantiam non solum coinquinatam, sed omni ex parte recuperari mandarique non posse contendebant Manichaei. VIII, 233. Deus Manichaeorum partem suam miscet infeliciter, purgat turpiter, damnat crudeliter. VIII, 540, 546, 566, 595, 596, 597. Dei luctus (secundum Manichaeos) donec membra sua purgentur. VIII, 214. Deum Legis et Prophetarum non esse verum Deum docent Manichaei. VIII, 37. Absurdiora sunt quae de Deo suo fatentur Manichaei, quam quae velut indigna Deo in veteri Testamento reprehendunt. VIII, 413, 1414. Deus Manichaeorum pejor hominibus. VIII, 416. Circa Dei naturam in quo conveniant Catholici et Manichaei, in quo dissentiant. X, 1468. Deum Israel non solum daemonem, verum etiam ceteris daemonibus pejorem ausus est quidam blasphemare. VIII, 640. Deum quidam esse animum mundi dixerunt. VII, 123. Sola animalia rationalia partes Dei esse quidam dixerunt. VII, 123. Refelluntur. VII, 123. Deos duos quatenus admittit Apelles. VIII, 29. Cerdon. VIII, 29. Gentes non usque adeo ad falsos deos sunt delapsae, ut opinionem amitterent unius veri Dei. VIII, 383. Dei Monarchiae opinionem non ex gentibus habent Christiani. VIII, 383. De Deo quam recte senserint quidam pagani. IX, 224. De Deo non potuerunt tacere paganorum scriptores. VIII, 290. Dii Paganorum contra Deum Israel nihil umquam praedicere ausi sunt, aut dicere. VI, 589. Doctissimi eorum auctores magis quaesierunt, quis Deus esset, quam Deum negare potuerunt. VI, 589. Hunc solum verum Deum, solumque esse colendum evincitur. VI, 589, 654. Ipsius cultui daemonum cultum cessurum Prophetae praedixerant. VI, 654. Quod praedictum est, quotidie impletur. VI, 591, 592. Deus diis gentium daemoniis terribilis, diis a se factis filiis amabilis. IV, 566.
Deo laudes, salutandi formula Circumcellionum. IV, 1732; IX, 306, 318. Deo gratias, modus salutandi usitatus Monachis. IV, 1732. Ab haereticis immerito reprehensus. IV, 1732. Deo gratias, nihil melius et animo gerimus, et ore promimus, et calamo exprimimus. II, 158.
Deos multos rebus humanis conciliandos esse Pagani crediderunt. VII, 645. Ipsa exaestuans est in multa deorum numina libido vesana. VII, 211. Philosophi diversa de deorum natura sentiebant. III, 123. Opiniones Varronis de diis ambiguae. VII, 208. Deorum multitudinem qua ratione Varro invenit. VII, 189. Popularem de diis persuasionem reprobabat Varro. VII, 137. Ingenia acutissima angustias patiuntur in fabulis deorum interpretandis. VII, 209. Vana quae de diis praedicantur, senserunt intelligentiores gravioresque Romani. VII, 136. Hominis est, quod ad deorum naturam spectat, opinari; Dei, scire. VII, 208. Deum summum unum esse, sed ejus virtutes per mundanum opus diffusas multis vocabulis invocari scribit Maximus. II, 81. Et sugillatur ab Augustino. II, 83.
Dii alii naturales, alii ab hominibus instituti. VII, 183. Deos gentium quaedam Dei unius magni membra dicere, sacrilegae facetiae. II, 83. Dii an sint quasi virtutes, vel membra vel partes Jovis. VII, 123. Deos omnes ad mundum referre, frustra conantur. VII, 218. Quidquid ad mundum partesque ejus physiologi retulerunt, ad Deum verum referri debet. VII, 219. Dii non tot fingendi, quot sunt in mundo opera veri Dei. VII, 219. Qui opera hominum Deos putant, altius demersi sunt, quam qui opera Dei, III, 70. Deum unum aliquando res plures faciunt Pagani, aliquando rem unam plures deos. VII, 207.
Dii omnes ex una substantia secundum Paganos, quamvis diversa officia, opera, et potestates habeant. VIII, 376. Deos ex igne esse Heraclitus, ex numeris Pythagoras, ex atomis Epicurus credidit. VII, 181. Ex aere Anaximenes. VII, 226. Ab uno Deo factos sensit Plato. VII, 175. Dii animalia secundum Platonem. VII, 241. Et natura sua non immortales, sed voluntate Dei immortalis. VII, 794. Dii a summo Deo facti immortalia corpora habent. VII, 388, 390. Secundum Platonem in caelestibus corporibus sunt inclusi. VII, 794. Magnum beneficium est secundum Platonem diis a summo Deo factis, immortalia corpora habere. VII, 390. Refellitur. VII, 388. Diis secundum Platonem promisit Deus aeternam in corporibus caelestibus permansionem. VII, 794. Deos alios a summo Deo factos, alios ab hominibus, Trismegistus dicit. VII, 247. Error in conficiendis diis. VII, 250. Deos fieri ab hominibus dicitur, cum spiritus invisibiles simulacris per artem quamdam copulantur. VII, 247, 250, 251. Incredulitas, causa hujus erroris. VII, 250. Diis pro anima est daemon, pro corpore simulacrum. VII, 254.
Dii, spiritus immundi. VII, 221. Fallacissimi daemones. VII, 111. Qui sibi eflingebant deos, a daemonibus possidebantur. VII, 251. Dii rarius nomine daemonum nuncupati [Col. 0232] sunt. VII, 255. Deos a daemonibus diligenter discernit Apuleius. VII, 239. Deos libentius daemonibus misceri, quam hominibus, absurdum est asserere. VII, 315 Deum nullum misceri homini, aut ex hac attrectatione contaminati, falsum Platonicorum effatum. VII, 269. Deos daemonibus indigere nuntiis et interpretibus absurdum est. VII, 245. Dii Gentium ex quo nominari coeperunt in Scriptura. III, 572.
Dii Paganorum homines fuerunt. V, 1349. Deos aliquando homines fuisse Euhemerus conscripsit. VII, 184. Maro et Tullius putarunt. II, 84. Cicero confitetur. III, 1056. Leon sacerdos Aegyptius declarat, et Alexandro patefecit. III, 1056, 1057; VII, 229. Et hoc credibilius. VII, 208, 217, 253, 254. Mortui aliquot, vana superstitione Graecorum, in deorum numerum relati. VII, 565. Temporibus Caesarum nemo referebatur in deos errando, sed adulando. VII, 581. Facilius homo desinit esse homo, quam ut dii esse possint, quos fecit homo. VII, 250. Dii ab hominibus differunt, loco, aeternitate, beatitudine. VII, 266. Diis se genitos ut homines mentiantur, utile esse Varro dixit. VII, 81.
Deorum distinctio secundum Labeonem. VII, 105. Dii quidam caelibes, quidam juncti matrimonio, etc. VII, 191. Plato deos masculos caelo, feminas terrae tribuit, postea confundit. VII, 218. Dii certi atque incerti. VII, 87. Deorum tria genera. VII, 133. Ordines tres. VII, 58, not. ( c ). Dii selecti. VII, 130, 193, 194. De deorum selectione nulla ratio est. VII, 195. Dii selecti unde sic appellati. VII, 196. Dii selecti nobilitate criminum, non dignitate virtutum. VII, 221. Dii selecti magis ad injurias quam ad honores. VII, 197. Dii selecti magis innotuere propter sua opprobria, quam ceteri. VII, 217. Deorum selectorum vix ullus qui non infametur; deorum vero inferiorum vix ullus qui infametur. VII, 198. Deos selectos hunc esse mundum volunt. VII, 207.
Deos et bonos esse et malos, quidam opinati sunt. VII, 255. Deos omnes bonos beatosque credi voluit Apuleius. VII, 263. Deos tantum esse bonos, quidam opinati sunt. VII, 247, 255. Et Plato est opinatus. VII, 126, 237. Deos bonos, sanctos Angelos forte vocarunt Platonici. VII, 275, 276. Deos bonos, nos sanctos Angelos vocamus. VII, 252. Quare Deos tantum malos, seu daemones, ludorum scenicorum voluptate privavit Plato. VII, 239.
Deos superiores perturbationibus subjecit Porphyrius. VII, 304, 305. Et subjectos per Theurgicam, adserit. VII, 288. A perturbationum labe eos discrevit Apuleius. VII, 304. Discreverunt et Stoici. VII, 262, 263. Quare. VII, 242. Deos carminibus ligari posse dicebat Porphyrius. VII, 304, 305. Contrariorum studiorum certamina, partes esse daemonum, non deorum, volunt Stoici. VII, 262. Deorum discordia. VII, 188. Diis litigia vel judicia aliena esse voluit Varro. VII, 567.
Deorum cultus, institutum daemonum. VII. 179, 187. Negotium suum agunt daemones, ut pro diis habeantur et colantur. VII, 72. Tempora posteriora etsi mortuos homines, deos non instituerunt; institutos tamen, ut deos colere non destiterunt. VII, 581. Multa praetermiserunt Pagani, quibus divinos honores tribuere potuissent. VII, 127. Deos plures colendos censuerunt Platonici. VII, 277. Contra id quod sapiebat, deorum cultum admisit Porphyrius. VII, 303, 304. Diis bonis et malis sacrificandum dixit Porphyrius; Plato solis bonis. VII, 237. Deos, ex eo quod facti sint, non esse colendos ostenditur. VII, 251. Deorum multitudinem colebant Manichaei. VIII, 142, 307, 308, 321. Dii boni quos vocant Platonici, nolunt se coli pro Deo. VII, 281, 284. Deos colere nefarium, quare. VII, 217. Deorum multorum cultus, fornicatio. VII, 303. Et ita saepe ac proprie Scriptura vocat. III, 70. Dii falsi alios coli secum non prohibent. III, 1058. Christianus non debet utire aliqua in honorem deorum alienorum, licet animo contemnat, ne eos qui animum non vident, ad ea honoranda aedificet. II, 185.
Deorum falsorum cultus ipse varie se habuit. II, 373, 375. Deorum colendorum scientiam contulisse Romanis Varro vane gloriatur. VII, 122. Deos malos cruentis victimis et tristibus supplicationibus, bonos ludis ac jucundis obsequiis placari Labeo existimat. VII, 56, 237. Deorum placatio per ludorum obscoena, magis noxia nominibus, quam foret eorum indignatio. VII, 76. Deos malos tantum, seu daemones ludorum scenicorum voluptate privavit Plato. VII, 238. Dii quam malo animo ludos scenicos sibi exhiberi jusserunt. VII, 75. Dii indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. VII, 78. Dii inde convincuntur obscoeni, quod ludos obscoenos sibi exhiberi jusserunt. VII, 53. Et hinc indigni honore divino videri debebant Romanis. VII, 57, 58. Fabulosa crimina in deorum obsequium per ludos turpiter agebantur. VII, 582. Deorum probra, quae etiam in theatris spectanda proponuntur. II, 533. Dii falsi [Col. 0233] malis moribus cultorum suorum delectantur. V. 1025. Dii inde convincuntur falsi, quod criminibus suis, seu veris, seu falsis delectantur. VII, 78, 111. Dii minime curarunt ne mala morum cultoribus suis acciderent. VII, 60, 74, 79. Nulla umquam cultoribus suis praecepta probitatis dederunt. VII, 49, 51. Nulla umquam praecepta contra luxum et avaritiam dedere Romanis. VII, 64, 69. Leges ad instituendos bonos aut corrigendos malos mores non exspectandae a diis, qui flagitia seminanda et augenda curarunt. VII, 59, 74. Deos adfuisse cupiditatibus implendis, et non praefuisse refraenandis, ostenditur. VII, 70.
Dii scelerum spectatores et fautores. VII, 92. Auctores se vitae scelestae immundaeque testantur. VII, 74. Dii auctores doctoresque peccatorum, non ultores. VII, 81. Dii non probandi in eo quod crimina in quibusdam punirent, in aliis non ulciscerentur. VII, 82. Dii velut divinam praebent auctoritatem ad perpetranda crimina, dum ludos scenicos exigunt. VII, 111. Deorum falsorum imitatione nequissimos homines fieri pejores, vel ex ipsis gentilibus philosophis evincitur. II, 315. Nihil enim homines tam insociabiles reddere. II, 314. Deorum exempla magis movent, quam philosophorum praecepta. VII, 52, 53.
Deorum destructioni causam miseriarum suarum frustra imputant Romani. VII, 101. Romanum imperium constituisse, auxisse, conservasse, dii non possunt dici, quare. VII, 119. 135. Nec Romano imperio pacem praestitisse. VII, 84, 85. Ex prohibitione cultus deorum, clades humano generi infligi opinabantur Pagani. VII, 29. Dii frustra coluntur propter commoda hujus temporalis vitae. VII, 173, 174, 316. Hoc fateri Pagani coguntur. VII, 29. Et exemplis ostenditur. VII, 29. Varietates rerum temporalium non ex favore aut indignatione deorum pendent. VII, 70. Deos aut superfluo coli, aut injustos esse infertur. VII, 70. Mala carnalia a suis cultoribus non averterunt. VII, 79. Cultoribus suis decipiendo et fallendo nocuerunt, nedum eos adjuverunt. VII, 113. Deorum officia scurrilitati mimicae, quam divinae consonant dignitati. VII, 187. Dii frustra coluntur propter vitam aeternam. VII, 175, 183, 187, 193, 256. Deorum nullum auxilium in regna in quibus coluntur. VII, 117. Aut in urbes sibi commissas. VII, 83. Absurdum est petere ab uno deo, quod sub alterius tutela est. VII, 175, 176. Deorum dearumque turba innumera non requiritur, cum virtus adest et felicitas. VII, 128, 129, 130. Dii paganorum, dii mortui. IX, 65. Pani bordeaceo comparati. III, 802. Deorum templa, asyla male tuta confugientibus ad illa. VII, 15, 17, 18.
Deos sine simulacro plus annos centum et septuaginta coluerunt Romani. VII, 138. Not. ( b ). Deorum simulacra quo tempore constituta. VII, 581. Ad quid excogitata. VII, 198. Deos castius sine simulacris Romanos coluisse docuit Varro. VII, 198. Deorum templa eversa et simulacra fracta Carthagine. VII, 620. Alexandria deos suos perdidit. V, 624. Dii aurei et dii lignei ad pretium dispares, ad habere oculos et non videre, pares. V, 624. Deorum falsorum templa, idola, luci possunt in usus communes, vel in honorem veri Dei converti. II, 185. Frustra in templis salubres interpretationes recitari eorum quae antiquitus de deorum vita et moribus scripta sunt. II, 315.
Deorum varia nomina. II, 84. De Saturno et Jove quid nugati sint Pagani. III, 1056. Dii parasiti Jovis. VII, 184. Dii Manes VII, 253. Per solam Christianam religionem deorum fallacia manifestari potuit. VII, 221. Dii Paganorum non comparandi Martyribus. V, 1250.
Deorum nomen commune Angelis et hominibus. VII, 275. Angeli sintne vocandi dii. IV, 1757. Dii homines appellati. IV, 1248, 1776. Dii homines, non meritis eorum, sed Dei gratia. IV, 1048. Dii participatione homines, non natura. IV, 1221, 1545. Dii homines ex gratia deificati, non de substantia nati. IV, 565.
Deogratias Diaconus. VI, 309. Augustino indicavit pios aestus Restituti. II, 1065.
Deuterius episcopus Donatista. IX, 691.
Deuterius Macrianensis episcopus Donatista. II, 342.
Deuterius metropolitanus Caesareensis, IX, 697, 700.
Deuterius episcopus. II, 1033.
Deuterosis Judaeorum, traditiones eorum. VIII, 637, 642.
Dextera in laude ponitur. III, 769. Dextera nominatur in omnibus bonis. III, 493. Dextera Dei, V, 1062, 1070. Dextera Patris, potestas. VI, 646, 658. Beatitudo. VI, 304, 646. Dextera significat id quod carius est. III, 1259, 1261. Quod quis praeponit. IV, 1435. Dextera et sinistra beatitudinem miseriamque significat. VIII, 597. Dextera nostra est vita aeterua, sinistra vita temporalis. IV, 1770. Salus in dextra, salus aeterna; salus in sinistra, salus temporalis. IV, 1782. Dextera est caritas spiritalis, sinistra cupiditas carnalis. V, 806. Dextera prosperitatem significat. III, 493. Dextrum faciunt, quod est sinistrum, qui in temporalibus beatitudinem ponunt. IV, 1770. Ad dexteram sedetur honorabilius. [Col. 0234] VIII, 792. Dextera aut sinistra ire post deos alienos quid sit. III, 770. Dextera iniquitatis quid significat. III, 770; V, 204.
Diabolus latine accusator dicitur. III, 741. Diabolum habere patrem, Manichaei putaverunt. Ill, 1704. Et in creaturis Dei censeri nolunt. III, 436. Urgentur. III, 436. Diabolum non fuisse ex numero Angelorum supercoelestium, sed mundanorum quidam senserunt. III, 438. Diabolus inde, unde et ceteri Angeli. III, 1703. Diabolus princeps angelorum qui ceciderunt. X, 932. Quomodo fuerit in medio Angelorum. V, 103. Diabolus rex daemoniorum, sicut basiliscus rex est serpentium. IV, 1168. Ex bono Angelo diabolus factus est. I, 1308. Aliquando bonus Angelus fuit. IX, 162. Eo, qui summe est, fruebatur, III, 133. De sublimi veritate gaudebat. III, 209. In veritate fuit, sed non permansit. X. 922. Quo sensu dicitur diabolum in veritate non stetisse. VII, 330.
Diaboli casus unde. VIII, 615. Nonnulli dicunt diabolum cecidisse, quod inviderit homini ad imaginem Dei facto. III, 436. Magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit. III, 133. Diabolus ex angelo factus est, cum voluit sibi idipsum esse sibique principari. IV, 1623. Et quia se delectatus est amplius quam illo, cujus participatione beatus erat. III, 313. Diabolus superbus est. VII, 419. Diabolus cecidit ab eo quod accepturus erat, non vero ab eo quod acceperat. III, 441. Varia de conditione et lapsu diaboli. III, 443. Diabolus natura bestiis omnibus excellentior. III, 431. Diabolum creatum in malitia nonnulli putarunt. III, 439. Refelluntur. III, 439, 441. Diabolus non semper malus fuit. VII, 330. Diabolus bonus et rectus creatus fuit. X, 670. Diabolus auctor vitiorum, natura bonus, vitio malus. X, 1537. Diabolus factus fuit a Deo bonus. X, 734. Diabolus, unde malus. VIII, 592. Diabolum suam quamdam propriam, tamquam ex adverso principio naturam mali habere, Manichaeorum haeresis. VII, 329. Diaboli natura in quantum natura est, malum non est. VII, 641. Diabolus in quantum angelus, non est malus, sed in quantum perversus propria voluntate. III, 133. Diabolus non fuit beatus ante peccatum. III, 436, 438, 441. Diabolus non fuit aliquando beatus si Angeli norunt quales sint, et praesciunt quales postea futuri sint. II, 248. Deum impios visuros et a diabolo fuisse visum quidam dixerunt. II, 602. Refelluntur. II, 607, 608. De sublimi habitatione coelorum et apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis suis, ad hunc aerem tamquam ad carcerem damnatus est. IV, 1220, 1382, 1385, 1913. Sedem habet in Aquilone. IV, 1127. Corpus diaboli aerium. III, 436. Diaboli praesens status comparatione explicatur. IV, 1385. De corpore mystico diaboli intelligendum est illud, Quomodo cecidit de coelo, etc. Isai. XIV, 12 III, 441. Et illud Ezech. XXVIII, 12. Tu es signaculum, etc. III, 442. Diabolus et angeli ejus in coelestibus quibusnam habitent. V, 1090. Diaboli corpus diabolus dicitur. III, 442. Diabolus ab initio temporis cecidit. III, 437. Diabolus duobus malis diabolus est, superbia et invidentia. VI, 413. Diabolus sola superbia lapsus, et inde solum puniendus est, IV, 709. Ex defectu inopia, et ex inopia invidentia, qua diabolus, diabolus est. III, 133. Diabolus homini stanti invidit, quia ipse ceciderat. VII, 419. Diabolus hominis adversarius ex invidia. IV, 709, 1245, 1623; VIII, 592.
Diabolus non est permissus tentare feminam nisi per serpentem, III, 431. Nec virum nisi per feminam. III, 443. Cur diabolus serpentem elegit ad tentandam Evam. VII, 419. Diabolus in serpente locutus est, non vero in femina. III, 443. Diabolus in serpente maledictus. X, 1576. Diabolus quomodo audierit vocem Dei. V, 102. Et in conspectum ejus venerit. V, 101, 103. Diabolus homicida ab initio. III, 1703; IX, 266. Quomodo. III, 437 Diabolus vere primus peccator. V, 1344, 1345. Quo sensu dicitur, ab initio diabolum peccasse. VII, 330. Ipsum perpetua peccandi voluntas tenet. I, 1278. Diabolus arbitrium non habet ad bene faciendum, sed ad maximam malevolentiam poena sui sceleris obduratum. II, 982.
Diabolus infidelium pater, non eos creando, sed quod sint illum imitando filii. IV, 501; V, 1552. Diaboli filii quinam. IX, 266. Imitatores diaboli, filii diaboli. III, 2011, 2023. Per diabolum, peccatum quod peccantes imitarentur intravit in mundum. X, 1162, 1163. Aliud filii diaboli, aliud filii saeculi. X, 589. Diaboli filios non faciunt quaevis peccata. X, 589. Infidelitas facit diaboli filios. X, 589. 590. Diabolus in filiis diffidentiae opera sua mala operatur, diffidentiam et infidelitatem. II, 982. Diabolus dicitur antiquus peccator, praepositus mortis, princeps hujus mundi, id est omnium peccatorum. I, 748. 1286. Operis mali persuaser, supplicii exactor. IV, 1850. Diabolus princeps rexque vitiorum. VI, 357. Diabolus et angeli ejus rectores mundi. V, 1090. Diabolus per peccatum princeps est hujus mundi. III, 1872. Cujusnam mundi princeps, X, 1546. Quo sensu [Col. 0235] princeps. III, 1173, 1838; VI, 291. Princeps mundi, id est iniquorum qui corde non habitant nisi in hoc mundo. IV, 209, 1841; V, 790 Princeps peccati, et ideo princeps hujus saeculi. V, 100, 435. Diabolus malorum caput. IV, 1807. Captivator noster. V, 726. Non tenebat nos nisi vinculis peccatorum. V, 726. Diaboli dominium in hominem unde. I, 1285. Diaboli ad regnum qui pertineant. V, 447. Diabolo veluti principi subditi omnes peccatores. X, 429. An homo per peccatum possit diabolo subjici. X, 862, 863. Omnes propter Adae peccatum subditi diabolo. X, 444. Et traditi in potestatem ejus non jussione, sed permissione Dei. VIII, 1026. Si in Christo non renascantur. X, 455. Deus non creat diabolo, quos novit sub peccato nascituros. X, 454. Homo per vitium sub diabolo. X, 1269. Poena diaboli est, ut in potestate habeat peccatores. III, 209. Diabolus ad voluntatem suam exauditus, sed ad damnationem. IV, 173. Diabolo peccator in cibum datus. VI, 291. Vide Daemones. Omnes propter Adae peccatum traditi in potestatem diaboli, non tamen alieni a lege potestatis Dei. VIII, 1026. Diabolus ipse non alienus a potestate Omnipotentis, sicut neque a bonitate. VIII, 1026. Nec homo peccator, nec diabolus Dei potestati subtrahuntur. X, 705, 719, 837. Illi soli a diabolo non possidentur, quos gratia Christi liberat. X, 1107. Diabolus accepit potestatem in infima, et amisit maxima summa: et non est ista potestas irati, sed poena damnati. IV, 201. Diabolus non auctor naturae humanae. X, 857. Diabolus vindicat sibi quandoque aliquid eorum quae naturaliter instituta sunt. X, 1436. Sic sunt in potestate diaboli quaecumque illi Deo judicante subduntur, ut a Dei potestate sub qua et ipse diabolus est constitutus, aliena esse non possint. X, 1035.
Diabolus ejectus per virtutem Christi. V, 445, 447, 787, 1090. Et per mortem ejus. I, 1286. A captivitate diaboli Christus nos redemit. IV, 1657. Quomodo diabolus victus sit a Redemptore nostro. V, 726, 745. Diabolus a Christo justitiae veritate, non violentia potestatis victus. VI, 256; VIII, 1026. Et nunc ita superari debet. VIII, 1026. Diabolus quomodo victus potentia Christi. VIII, 1028. Quomodo justitia. VIII, 1027, 1029. Diaboli muscipula, mortalitas et crux Domini. V, 745, 726, 1209. Diabolus trophaeo suo victus est, dum occidendo novissimum hominem, primum de laqueis perdidit. V, 1209. Diabolus quod ad tempus praevaluisse visus est homine superato, etiam sic in aeternum victus est homine reparato. VIII, 615. Diabolum alligare, est potestatem ejus a seducendis et possidendis hominibus cohibere. VII, 668, 670. Diabolus ligatus est, ut non seducat gentes ex quibus constat Ecclesia. VII, 670. Diaboli solutio quare permittetur. VII, 670. Et quando futura est. VII, 670.
Diabolus missus foras dicitur, non quia extra mundum, ut haeretici quidam putant, sed quia ab animis piorum qui non diligunt mundum ejectus est. VI, 291. Diabolus in mysteriis exorcismo et exsufflatione mittitur foras. X, 1383. Diabolus exclusus a credentibus, plus coepit impios possidere. VII, 668. Diabolus an non ante Christi adventum ejectus est de cordibus justorum III, 1772. Diabolus foras missus, qui intrinsecus dominabatur, extrinsecus praeliatur. V, 787. Diabolus propter nostram exercitationem forinsecus oppugnare permittitur. V, 787. Diabolus nihil facit, nihil potest, nisi missus, aut permissus. III, 880, 1441; IV, 201, 1001, 1150, 1246; X, 757. Diabolus si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. IV, 1246. Diabolo datur permissio in homines sive probationis causa, sive vindictae, vel ad damnationem vel ad correctionem irrogatae. III, 880. Nec tentari quis potest a diabolo, nisi permittente Deo, aut ad damnandos impios aut ad probandos pios. IV, 1375. Tantum tentare sinitur, quantum expedit proficientibus. IV, 761. Et electis. VIII, 1029. Tentandi voluntatem habet diabolus, in potestate autem nec ut faciat habet, nec quomodo faciat. III, 444. Non quiescit in diabolo voluntas nocendi, etiam cum potestas non datur. III, 886. Diaboli tentationes ad utilitatem Sanctorum convertit Deus. VII, 332.
Diabolum creavit Deus, ut de illo bonis ipse prodesset. III, 440. Diabolo utitur Deus ad salutem fidelium, VIII, 900. Diaboli persecutionibus bene utitur Deus. X, 757. Diaboli bellum indesinens adversum nos, in nostram fit utilitatem. X, 692. Diabolus malleus universae terrae, quo in Dei manu posito tunduntur ductiles tubae. IV, 1255. Diabolus divinae providentiae procurator et actor. III, 2128. Diabolus nescit quanta bona de illo fiant, etiam cum saevit. IV, 1709.
Diabolus Agonotheta. IV, 1859. Hostis exercitatus. III, 2006. Diabolus inimicus homo appellatur. IV, 1805. Diaboli furor et in Deum protervus, et in nos nefarius, et in se perniciosus. V, 1080. Diaboli contra Christum et Christi fideles pugna. VI, 664. Diabolus ad solatium malevolentissituum damnationis suae, cum quibus damnetur inquirit. VI, 343. Diabolus cadens stanti in vidit, idque agit ut homo [Col. 0236] illuc non perveniat, unde ipse ejectus est. IV, 709, 1807. Diabolus omnibus modis instat, quemadmodum dejiciat. IV, 758. Peccatori quid persuadeat. V, 139. Nihil aliud agit, nisi ut intercludat viam ad Deum. IV, 1751. Nihil sic, ut non credatur in Deum, nec ad Mediatorem a quo solvuntur opera ejus credendo veniatur. II, 982. Diabolus pessimus venator mundi. V, 334. Diabolus non cessat persequi, sive aperte, sive insidiis. III, 1467. Quomodo insidiatur. III, 1441. Diaboli angeli pavidi in latebris insidiarum suarum. III, 1441. Diabolus non audet nobis insidiari, si de via, id est, a Christo, non recesserimus. IV, 1660. Diabolum ipsum aliquando latet qualis sit homo: nisi tentet, non invenit. IV, 660. Diabolus omnia nostra peccata rimatur diligentia invidentiae. V, 928. Nostris nos armis oppugnat. V, 1077. Diabolo locum damus mala voluntate. V, 435. Diabolo tentatori duae januae, cupiditas et timor. V, 200, 201. Diabolus non tentat, nisi quod in te carnale dominatur. IV, 1858. Diabolus per cupiditatem regnat in homine. VI, 291. In potestate sua eos detinet, quos cupiditate hujus vitae illaqueat, et morte terret. IV, 227. Diabolus intrat in cor immittendo iniquas persuasiones cogitationibus iniquorum. III, 1159. Diaboli caput, initium malae suggestionis. IV, 548. Diaboli phantasmata ad irretiendas animas. VII, 289.
Diaboli regnum, regnum fallaciarum. VIII, 897. Diabolus pater mendacii. III, 1704. Diabolus magis metuendus est cum fallit, quam cum saevit. IV, 432. Diabolus quot modis homines decipit. VIII, 897. Diabolus aliquos sinit habere nonnulla veluti opera bona. II, 982. Diabolus et angeli ejus tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores. II, 562. Diabolus eum non decipit, quem Deus non deserit. IV, 1577. Diabolus ubi inane invenerit, ibi nidum facere molitur. V, 1567. Diaboli vasa, qui ei per infidelitatem locum dant. V, 806. Diabolus et per se et per filios infidelitatis impugnat filios lucis. VI, 615. Diabolus per vasa sua agit persecutionem corporis, ut intus fiat ruina cordis. IV, 1841. Diabolus corruptor virginitatis Ecclesiae. V, 575. Animam Christi persecutus est diabolus et Judas; nunc ad persecutionem corporis Christi diabolus manet, Judas autem Judae succedit. IV, 1849.
Diabolus tribus annis, et sex mensibus saeviturus est adversus Ecclesiam in novissimis temporibus. VII, 670. Quo saevior erit diaboli persecutio ultimis temporibus, eo tortior Christianorum patientia. VII, 671. Diabolus includitur in cordibus eorum qui oderunt Christianos, VII. 671. Diabolus affligendo exercet, non nocet; saeviendo prodest ad coronam. IV, 1129. Diabolum persequentem fugere malle debemus, quam ducentem sequi. IV, 119. Diabolus tentat opprobriis hominum et malarum linguarum detractione nos dejicere, et animum nostrum frangere. II, 270; Diabolus calumniosus adversarius. V, 568. Calumniator IV, 905. Scit suas falsas criminationes nihil valere apud Deum: inter homines illas spargit, quo consilio. V, 568. Diabolus quos comprehensos captivosque jam possidet, non ut obtineat persequitur, sed quia obtinet utitur. IX. 720. Diabolus etsi ejectus foras non regnet, tamen tentare non cessat. III, 1772.
Diabolus qui nobiscum pugnat, cur non expugnet. III, 1993. Pugnae Christianorum modo non sunt cum Tyrannis, sed cum diabolo. IV, 1207, 1687. Magnum praelium, hostem non videre et vincere. IV, 1854. Diabolo quisnam rebellet. X, 863. Diabolus unde nos subjiciat, unde a nobis prosternatur. V, 1542. De diabolo, qui se ipsum interius vincit, foris triumphat. V, 29. Et qui carnem vicerit. IV, 1858. Diabolus adversarius noster vincitur, quando vincuntur cupiditates. VI, 291. De nulla re sic vincitur, quam cum misericordes sumus, IV, 1860, 1861. Diabolo, sicuti Goliae, de gladio suo caput inciditur. IV, 1857. Diabolus vincitur a pueris et puellis per gratiam. V, 787. Ut resistatur diabolo, adjutorium Dei deposcendum. X, 281.
Diabolus tentans consentientem tenet, non cogit invitum. V, 200. Diabolus cogendi potentiam non habebat cum Adam tentavit, sed persuadendi versutiam. III, 1489. Non oppressor inviti (Adae), sed tentator volentis. VIII, 539. Diabolus operatur in filiis infidelitatis, nulla vi alia, nisi societate et obligatione peccati. V, 455. Diaboli cum Job certamen. IV. 1382. Diabolus in paradiso vicit, in stercore superatus est, IV, 1383. Diabolus apud Jobum mystice descriptus. IV, 1384. Diabolo renuntiare et pompis et angelis ejus. VI, 291. Diabolo qui locum non praebent, Deo locum praebent. III, 2005. Diabolus si expellatur, admittitur Deus. IV, 391.
Diabolus gravius quam homines puniendus. X, 429. Quomodo a justitia Dei ordinatur in poena diabolus. VII. 641. Diabolo ab Angelis illuditur. IV, 1385. Origenis error de diaboli reditu ad bonum. X, 1518. Et de ejus salute. VII, 731, 735. Diabolum posse Dei misericordiam impetrare quibusnam visum est, Origene ut perhibetur auctore. X, 1484. Diabolum cum damnatis aliquando esse salvandum, doctrina Priscillianistarum. VIII, 668. Refellitur. VIII, 672. [Col. 0237] Diabolum, angelos ejus, impiosque omnes, post longissima tempora purgatos atque liberatos, regno Dei lucique restitui; et post longissima tempora ad haec mala denuo relabi, Origenes docuit. VIII, 33. Diabolus non liberatur cum homine, quia plus peccavit. I, 1285, 1287. Diaboli et angelorum ejus tantum desperanda est correctio. IV, 630. Quare pro diabolo Ecclesia nunc non orat. VIII, 737.
Diabolus draco, inimicus Ecclesiae. IV, 1381. Diabolus fortis et potentis nomine significatus. IV, 695, 910. Per Goliam figuratus. IV, 302. Diabolus leo. V, 1209. Diabolus leo et draco. III, 1167. Leo et draco propter insidias et iram. III, 879. Leo in impetu, draco in insidiis. IV, 867, 434, 1168. Diabolus, lupus. III, 1731. Diabolus mors dictus. IV, 556. Mortis et inferni nomine significatur. VII, 681. Diabolus praepositus mortis. IV, 223. Diabolus nebulo et pirata. V, 1649. Diabolum legis peritum quare ostendere conatus est Petilianus. IX, 299. Diabolus nisi templum, sacerdotium, et sacrificium uni vero Deo deberi nosset, numquam haec sibi a cultoribus expetisset. II, 377. Diaboli templa ubique evertuntur, idola franguntur, sacerdotes et arreptitii caeduntur. V, 1453. Daemoniorum cultus, animae est adulterium. V, 76. V. Daemones.
Diaconus, latine minister. V. 1441. Diaconi, in tertio sacerdotio. IX, App. 773, Diaconi officium quam periculosum. II, 88. Diaconi officium, ministrare sanguinem Christi. V, 1385. Diaconi voce oratio communis indicitur. II, 221. Diaconorum, qui ex parte Donati ad Ecclesiam venerant, lapsus. II, 271.
Diagoras Atheus. IX, 360.
Dialectica, nomen graecum. IX, 456, 457. Peritia est disputandi. IX, 455. Disciplina est disciplinarum. I, 1012. Sola scientes facere et vult et potest. I, 1013. Multa in ea percipiuntur. I, 949. Dialectica nihil aliud docet quam consequentia demonstrare; seu vera veris, seu falsa falsis. IX, 459. Scientia definiendi et dividendi non est falsa, etiam si falsis adhibetur. III, 60. Dialecticae inventio. I, 1012. Veritas connexionum non instituta est ab hominibus, sed animadversa. III, 58. Veritas sententiarum et connexionum unde eruenda. III, 58. Dialecticae utilitas. III, 60. Dialectica plurimum valet ad intelligentiam. Scripturae. III, 57. Dialecticam reprehendit Cresconius. IX, 455. Dialectica nec eloquentia metuenda veritatis assertoribus. IX, 466. Dialectica usus est Christus. IX, 458. Et Paulus. IX, 456. Eam sapiens callet. I, 949. Dialectica a Stoicis vehementer amata. VII, 232. Quam maxime apud eos viguit. IX. 455. Et apud Epicureos. IX, 455. Non secundnm dialecticam judicant Ecclesiastici judices. X, 819.
Dialecticus quis appellandus. IX, 455, 457, 459. Dialectici non efficiunt, ut si verum est, falsum sit; si falsum est, verum sit. IX, 480. Dialecticorum regula, nulli rei duo simul inesse contraria, ratione malorum et bonorum deficit. VI, 238.
Diana germana Apollinis, et Luna, et viarum praeses habetur. VII, 207. Quare virgo dicitur. VII, 207. Dianam virtutem interpretantur Pagani. III, 1059.
Diapsalma quid sit. IV, 80.
Dictator in extremis tantum periculis creabatur. VII, 97. Dictatura major honore, quam consulatus. VII, 164.
Dictinius Episcopus Asturicensis. VI, 522. Dictinii liber cui nomen est Libra. VI, 522, 543, 548.
Didonis mortem se flevisse, deflet Augustinus I, 670.
Didrachma quid? IV, 1783.
Didymus episcopus. II, 759, 780.
Didymus Videns in Epistolam ad Galatas commentariolos reliquit. II, 252, 262. Librum scripsit de Spiritu sancto. III, 604. Didymum Videntem Hieronymus reprehendit. II, 286.
Dies diversimode sumitur. III, 231; IV, 1115. Diei et noctis nomen quomodo accipiendum. III, 230, 295. Dies appellatur illa lux, cui nox praecedenti recedentique succedit. III, 255. Dierum et noctium distinctio. III, 183. Dierum et noctium enumeratio valet ad distinctionem ponendam inter Deum et creaturas. III, 235. Dies primos creationis mundi impossibile est cogitare, quanto magis dicere. VII, 322. Quomodo dies unus peractus fuit sive in creatione, sive post creationem lucis. III, 253. Dies et nox quomodo potuerint esse ante solis creationem. III, 231, 275. Quomodo tres dies noctesque sibi succedere ante solis creationem. III, 255. Diem et noctem ante creationem solis factam fuisse emissione et contractione lucis non probatur. III, 258. Dies, vespera, et mane quomodo intelligi debeat in creationis historia. III, 314, 317. Omnia simul facta, et nihilominus per sex dies facta. III, 319. Dies sex creationis quomodo accipiendi. III, 295, 309, 314, 323, 338; VII, 322. Dies et nox quomodo in lucem sensualem et rationalem possunt cadere. III, 231. Diem et noctem, mane et vesperam quomodo lux spiritalis exhibuit. III, 311. Dies qui primum factus est, natura est Angelica. III, 326. Lux quaedam sapiens vocatus est. III, 310. Dies vespera et mane [Col. 0238] in cognitione Angelica. III, 314. Dies creatura intellectualis, quo sensu dici potest. IV, 1567. Interpretatio data de die spiritali, non figurata existimanda est. III, 314. Initium diei et initium noctis, principatum utriusque intelligere debemus. III, 237. Dies septimus sine vespera. V, 80. Cur dies septimus mane habuerit, non vesperam. III, 306, 314, 326. Septimus dies est septima repetitio diei primitus creati. III, 311. Diei septimi cessatio, ab ipsis creaturis condendis intelligenda est facta, non ab administratione earum quae conditae referuntur. II, 948. Dierum septem allegoria de hominis Christiani profectu in operibus bonis. III, 191. Dies septem mystice sunt septem aetates mundi. III, 190.
Dies fit conversione fixorum siderum. III, 236. Dies nunc dicitur mora solis super terram, nunc mora totius circuitus ejus ab Oriente ad Orientem. I, 821. Dies totus circumitus solis verius nuncupatur, non ab Oriente usque in Occidentem, sed ab Oriente usque in Orientem. II, 911. Usitati dies hebdomadae longe dispares septem diebus Geneseos. III, 314. Quid significent. III, 320. Dies in Genesi incipit a lumine, et finit ad tenebras; nunc e contra, quare. III, 1325; V, 1089. Dies in prioribus temporibus viginti quatuor horarum fuit, ut nunc est. VII, 455. Dies brumalis totidem habet horas, quot aestivus, licet breviores. III, 159. Dies septem hebdomadis, deorum suorum nomine a Gentibus appellati. VIII, 346. Et planetarum. IV, 1192. Improbatur hic loquendi usus in ore Christianorum. qui ritu loquendi Ecclesiastico melius uterentur. IV, 1192. Dies feriati. V, 1201. Dies intercalares. VII, 451.
Dies alii coeli, alii terrae. IV, 1130. Dies vitae aeternae, unus dies est sine occasu. IV, 202. Dies aeterni et multi dies dicti sunt, et unus dies. V, 528. Proprie non multi sunt, sed unus. V, 520. Dies aeternitatis semper hodiernus. VI, 255. Dies qui vere sit, hîc non est. IV. 418. Dies jungunt se, sequuntur se, et non se tenent. IV, 419. Dies ponitur pro tempore in Scriptura sacra. VII, 659. Maxime cum dies in feminino genere dicitur. IV, 1115 Ponitur pro tempore indeterminato. III, 197. Pro multitudine annorum aliquando. II, 911. Dies unus secundum Scripturas, mille anni sunt. II, 911. Dies tres saeculi, unus ante legem, secundus sub lege, tertius sub gratia. IV, 224.
Dies observare et menses ad aliquid inchoandum, quod fausta vel infausta existimentur tempora, magnum peccatum. VI, 270. Diei electio ad uxorem ducendam, ad plantandum vel serendum, stulta. VII, 146. Dierum quae observatio culpabilis. II, 210. Dies in celebratione Paschae Christiani observant ex Patrum Conciliis. II, 217. Judaei in celebratione Paschae, quae figura est Dominicae Passionis, sabbatum occurrere, aut cum mense novorum ad tertiam Lunae hebdomadam concurrere, non attendunt. II, 215, 218. Ut octo dies Neophytorum distinguantur a caeteris, id est, ut octavus primo concinat, Ecclesiae consuetudo roboboravit. II, 220. Diei octavi et septimi mysterium. V, 1197.
Dies prosperitatem significat, nox adversitatem. IV, 1110, 1737, 1793, 1794. Dies hominis, quales. IV, 1487. Dies maligni ab initio peccati. V, 168. Dies maligni sunt, in quibus videntur florere peccatores, et laborare justi. IV, 1204. Dies nunc laboris et tristitiae. V, 1051. Dies mali significant mala quae in diebus perpetrantur. II, 916. Dies malorum aliter habent impii, aliter fideles. IV, 123. Dies bonus non est homini qui malus est. V, 245. Dies malos duae res faciunt, malitia et miseria. V, 909. Dies malignos faciunt maligni homines. V, 168, 1363. Dies boni quinam et ubi quaerendi. V, 123, 169, 170, 633, 635, 1014. Semper dies mali in saeculo, semper dies boni in Deo. IV, 317. Dies ideo mali, quia transit unus, ut veniat alius: dies boni aeterni, unus dies erunt. V, 1084.
Dies novissimus totius generis humani finis est saeculi: at uniuscujusque hominis ipse est dies mortis. V, 76, 589, 932. Dies omnis pro extremo computandus. V, 1411. Diem mortis incertum salubriter constituit Deus, V, 241. Dies Domini quando futurus sit, sciri non potest. IV, 90. Signa quae Christus ad significandum novissimum diem indixit, Hesychius dicit ex parte completa esse. II, 903, Dies novissimus quando futurus sit qui confitetur ignorare se, magis consonat Evangelio, quam qui citius aut tardius futurum esse dicit. II, 924. Dies novissimi dicti sunt, et in ipsis primis Apostolorum temporibus. II, 913.
Dies Dominicus. V, 916. Dicitur una sabbati, secunda sabbati, secunda feria, etc. IV, 1192, 1960. Dies Dominicus, qui octavus et primus a resurrectione Christi incepit declarari. II, 215. Significat resurrectionem. II, 215. Hoc non latuit antiquos Patres II, 215. Sabbatum tamen solum celebrandum traditum est, quia tunc erat tantum requies, non resurrectio mortuorum. II, 215 Dominicum diem nobis consecravit Domini resuscitatio. V, 916. Dies Dominicus praeponitur sabbato fide resurrectionis, non consuetudine [Col. 0239] refectionis, etc. II, 141. Priscillianistae ad jejunandum die Dominico, testimonium de Actibus Apostolorum adhibebant. II. 148.
Dies Pater de nullo die, Filius dies ex die. V, 1084. Dies ex die Christus. IV, 1417.
Dies pater, Deus qui partum perducit ad diem. VII, 122. Vide Dispater.
Differre aliquem, pro, accusare. I, 1203.
Difficilia intellectu apud quos et quomodo tractanda. III, 99. Difficilibus in rebus et obscuris cavenda temeritas. II, 862. Quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. IV, 1352.
Difficultas, ad quid in primo homine post peccatum, ad quid in aliis. I, 1298. Difficultas, si esset primordia hominis, ob eam praecise non esset damnandus. I, 1302. Difficultas et ignorantia omni animae peccanti, duo ista poenalia sunt. X, 287. Ignorantia et difficultas si naturalis est, inde incipit anima in sapientiae quietisque beatitudinem surgere. I, 1302. Hoc si neglexerit, in aliam difficultatem quae poenalis est praecipitatur. I, 1302. In difficultate quid ad culpam deputatur. I, 1297, 1302. Difficultas sive naturalis, sive non, Deus tamen inde laudandus. I, 1303. Difficultas in posteros Adae juste dimanavit. I, 1297. Difficultates necesse est exsistant, ut ostendatur homini quod homo est. V, 1559. Difficultas piis est admonitio proficiendi et perfectionis exordium. I, 1298. Studiosis ad coronam valet, negligentibus ad supplicium. I, 1299. Ad eam vincendam implorandum Dei adjutorium. I, 1297, 1303. Per quod facile sit opus pietatis, etiam quod difficile aut impossibile fuit. I, 620. Difficultas in bene operando, facit ut hujus demum largitorem boni Deum agnoscamus. IV, 1421. Difficultas cum superatur, his vincitur daemon quibus hominem vicerat. I, 1299. Operis ergo difficultas non semper auget meriti rationem. X, 857.
Diffidentia de adjutorio Dei nobis a diabolo suggeritur. IV, 325.
Digitus Dei Spiritus sanctus. III, 604; IV, 111; V, 74. Digiti Dei, ipsius ministri, per quos Spiritu sancto repletos Scripturae confectae sunt. IV, 111. Digiti, quibus pugnat corpus Christi, qui. IV, 1857, 1858. In digitis divisio intelligitur operationis et radix unitatis. IV, 1857. Micare digitis. VIII, 953.
Dignationem sumere. I, 720.
Dignitas quid sit. VI, 22.
Dilatari corde quid sit. IV, 79. Dilatatio cordis ex caritate. V, 758. Est justitiae delectatio. IV, 1527. Munus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione et delectatione justitiae dilatemur. IV, 1527.
Dilectio ab amore non distinguitur. VII, 410. Diligi non potest quod neque scitur, neque creditur. X, 243. Dilectio quomodo Deus est. III, 2031. Dilectio qua Deus diligit, est incomprehensibilis, immutabilis, aeterna. III, 1923. Universa in suis generibus ordinata, ordinatissime diligit Deus. III, 1924. Non est alia causa Patri diligendi membra Filii, nisi quia diligit Filium. III, 1923. Dilectio animarum duplex in Deo. X, 1422. Miro et divino modo quando oderat nos Deus, diligebat. III, 1923. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis, unde placeremus. III, 1898.
Dilectionis unum est praeceptum, si intelligatur. VI, 672. Diligendi Dei ac proximi mandatum exponitur. VI, 670, 671. Quatuor diligenda sunt, et quae. III, 27. In duobus praeceptis dilectionis, tria invenit homo quae diligat, Deum, proximum, et seipsum. VII, 643. Dilectionis ordo et mensura. VIII, 959, 963. Quaenam ordinata dilectio. III, 29. Dilectio Dei et dilectio proximi, et si seorsim aliquando posita in Scriptura, se invicem important. VIII, 956, 958, 1050. Quaecumque jubentur sive monentur, tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum. VI, 288. Dilectio Dei, et proximi. V, 563, 564, 1461, 1527, 1648. In dilectione Dei est tota perfectio. VIII, 136. Justiores tanto utique sumus, quanto Deum diligimus. X, 604. Deum non diligeremus, nisi nos prior diligeret. V, 210. X, 904. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus, dilexit. III, 1898. Quid aliud in nobis, quam Deum debemus diligere, aut quia habemus, aut ut habeamus? V, 1189. Ardua quaestio ex Domini verbis nata, dicentis plus eum diligere, cui plus dimittitur. V, 597. Qui Deum non diligit, se odisse dicitur. VIII, 1049. Quomodo Deum toto corde diligere debemus. X, 528. Dilectionis praeceptum in futura tantum vita perfecte implebitur. X, 301. Diligendi Deum ex toto corde praeceptum cur hic imponitur, cum non impleatur. X, 243. Dilectio Dei nobis, non Deo proficit. V, 212. Diligimus nosmetipsos, si Deum diligimus. II, 499.
Dilectio Dei prior est ordine praecipiendi, dilectio proximi prior ordine faciendi. III, 1531. Vita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum diligitur Deus et proximus. II, 524. Ratio cur Deus et homo diligantur. III, 30. [Col. 0240] Omnis homo, in quantum homo, diligendus est propter Deum, Deus vero propter seipsum. III, 29. Hominem recte diligere non novit, quisquis eum non diligit, qui hominem fecit. II, 1072. Ecclesia propter proximum diligitur, Deus propter Deum. IV, 1615. Diligere invicem jubemur propter regnum Dei. V, 1461. Ad dilectionem Dei pietas pertinet, ad dilectionem proximi innocentia et benevolentia. VI, 514. Dilectio Dei sit gratuita, benefica sit dilectio proximi. V, 571. Dilectio qua invicem diligimus, imitari debet dilectionem qua Christus dilexit nos. III, 1808. Dilectionis fructum Christo nullum possumus reddere meliorem, quam imitationis exemplum. V, 1395. Dilectionis plenitudo, ponere animam pro fratribus. III, 1846.
Dilectionis haec regula homini figitur, ut imitans Patrem, diligat inimicum. IV, 631. Dilectio inimici, dilectio perfecta. III, 2042. Perfectio misericordiae. III. 1264. Dilige inimicos tuos, ne incautus oderis et amicos. V, 1404. Dilectio inimicorum. V, 383, 496, 1426, 1436. Diligere inimicum salubre est, licet amarum. IV, 447. Dilectione inimicorum nihil in mandatis Dei mirabilius. IV, 1518. Praecepto de diligendis inimicis nihil in Scripturis contrarium. III, 1265. Unde inimicos diligamus. III, 30. Vide Inimici.
Dilectio proximi quanta debeat esse. IV, 1170; V, 1461. Diligere nolite vitia amicorum vestrorum, si diligitis amicos vestros. V, 323. Diligere vitium noli propter hominem nec propter vitium odisse hominem. V, 323. Diligere bonos, aut qui creduntur boni, ei prodest qui diligit. II, 87. Unus hic error cavendus. II, 87. Diligat quisque in aliis quod ipse non habet, et in illis Christum amet. V, 589. Proximus et ipse nunc per fidem diligitur. VI, 288. Praeceptum de diligendo proximo importat praeceptum de diligendo Deo, et vicissim. III, 1809, 1846.
Diligendo proximum iter agitur ad Deum. III, 1532. Dilectio proximi certus gradus est ad dilectionem Dei. VIII, 136. Dilectione proximi purgatur oculus ad videndum Deum. III, 1531. Dilectionem proximi donat nobis Deus. III, 1809.
Dilectio extendenda, ut omnes rapiat ad Deum. V, 566. Omnes aeque diligendi sunt. III, 30. Diligantur parentes, sed plus Christus. V, 1532. Amplius alius homo diligendus est, quam corpus nostrum. III, 30.
Dilectio proximi a dilectione sui regulam accipit. VII, 34. Ut se quisque diligat, praecepto non opus est. III, 34. Prava sui dilectio quae. III, 27. Quis se, quis proximum male diligat. VI, 674. Quis sciat diligere se V, 715. Diligere se qui nondum novit, qui norit diligere proximum. V, 715. Non diligit se, qui Deum non diligit. V, 212. Qui se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt. III, 1846. Praeceptum de proximo et seipso diligendo corpus et animum importat. III, 29.
Diligendus peccator quomodo. V, 43. Non est socius iniquitatis, qui pro impiis intercedit. II, 660. Aut qui impios ex caritate diligit, et iis benefacit. II, 654, 655.
Dilectio vera quaenam. VIII, 956. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. III, 1830. Dilectio sola semper reddenda. V, 1201. Mundum istum diligere, est nequiter vivere. VI, 299. Vide Amare. Mores dijudicari solent ex eo quod quisque diligit. II, 672. Talis est quisque, qualis ejus dilectio est. III, 1997. Non poterit labor finiri, nisi hoc quisque diligat, quod invito non possit auferri. IV, 107. Hinc apparet te diligere quod bonum est, si inventus fueris odisse quod malum est. IV, 1249. Non est dignus Christus, cum quo diligas avaritiam. IV, 1248, 1249. Diligere justitiam, et odisse iniquitatem, haec est tota virga regni Christi. IV, 504. Dilectio lumen est, odium tenebrae. IV, 633. Dilectio frustra praedicatur diligenti mundum. IV, 254. Disce non diligere, ut discas diligere; avertere, ut convertaris; funde, ut implearis. IV, 254.
Dilectio facit in nobis quamdam mortem. IV, 1628. Dilectio est mors nostra saeculo, et vita cum Deo. III, 1808. Dilectio fidei opus. III, 2054. Dilectio sola discernit inter filios Dei, et filios diaboli. III, 2016. Dilectio virtus civitatis Jerusalem. IV, 1628. Praeceptum dilectionis quare mandatum novum, et mandatum Christi dicitur. III, 1845, 1808. Dilectio ad novum Testamentum pertinet. III, 623. Dilectio mandatum Christi, per quam peccata solvuntur. III, 2013. Dilectionis mandatum non est grave. X, 289. Cuinam grave est. X, 290. Dilectio monendo atque suadendo componi, non invitum cogendo imponi potest. VIII, 565.
Dilectionem ad gratiae beneficium pertinere docet Ambrosius. X, 582. Id agit gratia, ut dilectione impleantur mandata Dei, quae timore non poterant. IV, 1579. Tunc fit vere opus bonum, quando dilectionis fine fit mandatum. IV, 1540. Dilectionem spes solet accendere. IV, 1487. Dilige, et quodvis fac. III, 2033. Dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate. III, 1852. Dilectio Dei et [Col. 0241] proximi manet in aeternum. IV, 1563. Diligendo fimus vere fortissimi, non superba duritia, sed secura justitia. V, 1526. Per dilectionem fit pax, et abundantia. IV, 1628. Dilectio et fides probatior per haereses. II, 793. Dilectio fructus noster. III, 1852. Dilectionis praemium ipse est dilectus. IV, 1563. Vide Amor. Caritas.
Diligentiae suae non debet fidere homo. X, 253.
Diluvium ogygii. VII, 566. Deucalionis. VII, 568. Universale temporibus Noe. VII, 566. Diluvium universale quoto ab Adam anno contigit. VII, 463. Cur hoc potius quam alio tempore contigit. VII, 471. Diluvii duratio, incrementa, decrementa, etc. III, 550. Tempore diluvii universalis nullus filiorum Seth periit. VII, 471. Objectiones contra diluvium solvuntur. VII, 566. Vide Arca. Diluvium a calumniis vindicatur. VIII, 631. An diluvii universalis aliqui scriptores meminere. VII, 566, et not. Ad memoriam diluvii revocandam, sacra diis falsis instituta sunt a regibus Graeciae. VII, 569. Diluvii sacramentum. VI, 334; VIII, 631. Diluvium quale sancti patiuntur in hoc saeculo, et quomodo evadunt. IV, 214, 269, 270, 1354.
Dimensiones quatuor apud Apostolum, latitudo, longitudo, altitudo et profundum. V, 371. Dimensiones crucis. V, 903. Vide Crux.
Dimittere debita debitoribus. VI, 266. Deputare debemus nobis tamquam omnino dimissum, quidquid mali a nobis non est Deo regente commissum. VI, 420, 427. Vide Peccata. Dimissio peccati alieni, remedium a Deo datum pro obtinenda misericordia. IV, 1469, 1698. In hoc genere operis boni excusatio nulla est, ubi sola voluntas tota facultas est. V, 1053. Dimissa peccata replicantur non dimittenti. V, 517. Vide Debita. De dimissione qualiscumque peccati non diffidendum, quando et interfectio Christi dimissa est confitentibus. IV, 707.
Dimittere patrem aut matrem aut uxorem, etc., tenetur Christianus, ubi necessitas occurrit ut pater, v. g. aut Christus dimittatur. II, 689, 690. Dimittit divitias, qui spem non ponit in illis, qui eis recte utitur, etc. II, 690. Dimittit totum mundum, qui et illud quod habet, et quod optat habere dimittit. II, 692. Omnia contemnit, qui non solum quantum potuit, sed etiam quantum voluit habere, contemnit. II, 124. Paulinus omnia abdicavit. II, 102, 107.
Dinocrates frater S. Perpetuae Martyris an ante baptismum mortuus, sororis precibus a damnatione sit liberatus. X, 481, 503, 505, 516, 517. Dinocrates sororis sanctae precibus de miseria meruit liberari. X, 541.
Dinomachi opinio de summo bono. X, 852.
Diocletianus. IX, 323, 328. Octies consul. IX, 510, 513. Novies consul. IX, 643. Diocletianus Christianorum persecutor. VII, 614.
Dioga Leptin agnensis. IX, 239.
Diogenes Apolloniates Anaximenis auditor, quae rerum principia agnovit. VII, 226; X, 777. Alter a Cynico. X, 777.
Diogenis Cynici turpitudo et impudentia. VII, 428.
Diomedes deus factus a Graecis. VII, 573, 576. Diomedaeae volucres Graecigenis blandiuntur, alienigenas persequuntur. VII, 576. Diomedaearum volucrum transformatio. VII, 576. Diomedaea insula. VII, 573.
Dion Neapolites nobilis mathematicus. VII, 720.
Dionysius Areopagites, id est Atheniensium principalis. V, 808.
Dionysius, idem qui Liber pater dictus est. VII, 569.
Dionysius Tyrannus quid agebat ut filios pulchros haberet. X, 813.
Dionysiana vel Josiniana. IX, 230.
Dioscorus juvenis Graecus. II, 436. Carthaginem ad litteras ediscendas missus. II, 436. Petit ab Augustino quaestiones ex libris Ciceronis sibi explicari. II, 431.
Dioscorus Archiater ad Christianam fidem repetitis miraculis adductus. II, 1012.
Diospolitanae Synodi episcopi. X, 652, 663. Summa capitum quae Pelagius in Concilio Diospolitano anathematizavit, quaeve Catholicus debet profiteri. II, 828. Pelagius Diospolitanae Synodi Gestis purgatus ferebatur. II, 761, 765. In judicio Diospolitano Pelagius subterfugit, non se purgavit. II, 787. Patres Diospolitani, qui Pelagium absolverunt, non accusandi. II, 765. Diospolitanae Synodi Gesta petit Augustinus a Johanne Jerosolymitano. II, 776. De Gestis Diospolitanae Synodi dubitat Innocentius. II, 787. De auxilio gratiae Pelagius non sincere scripsit post Concilium Diospolitanum. II, 829.
Diptycha. Vide Tabula.
Discedere. Non discedere a Deo ex gratia est. X, 1001.
Discere, quid. I, 787. Ab adversario mota quaestio, discendi exsistit occasio. VII, 477. Ad discendum ducimur auctoritate atque ratione. I, 957, 1007. Rationem praecedere debet auctoritas. I, 1007, 1311. Discere litteras vel artificia, quam poenale sit pueris. I, 1300. Discentium tormenta in hac vita ad miserias hujus saeculi pertinent. X, [Col. 0242] 1516, 1525. Vis consuetudinis ad discendum. III, 46. Ad discendas linguas majorem vim habet libera curiositas, quam meticulosa necessitas. I, 671. Quae in rebus vanis saepe discunt pueri, in rebus non vanis tutius disci possunt. I, 671, 672. Utiliora magis quam mirabiliora sunt discenda. I, 1054. Ad discendum quod opus est, nulla aetas sera. II, 720. Discere litteras spe commodi temporalis, quam sollemne, et quam vanum. VI, 675. Vide Docere. Discunt multi justificationes Dei, et non discunt. IV, 1550. Discere oportet justificationes divinas, quomodo eas discunt qui faciunt; non quomodo qui ut habeant quod loquantur, tantummodo meminerunt. IV, 1513, 1514. Nemo docetur, nisi discat; nemo discit, nisi doceatur. IV, 1548. Nemo recte discit quae pertinent ad vivendum cum Deo, nisi fiat a Deo docilis. III, 104. Qui per gratiam discit, agit omnino quidquid agendum didicit. X, 367. Et venit ad Christum. X, 368. Inter discentes et vescentes est aliqua similitudo. III, 101. Feliciores sunt qui discunt, quam qui docent. IV, 594. Veritas causa cur discamus, necessitas causa cur doceamus. II, 194. Discere Augustinus plus amat, quam docere. II, 194. Discere quidam nolentes, ne superbi fiant, reprehenduntur. IV, 1712. Quod ad arborem, colendi negligentia; hoc ad animam, discendi segnitia. III, 380.
Disciplina a discendo dicta est. I, 1223; VI, 669. Disciplina est quarumque rerum scientia. I, 1021. Disciplinarum omnium excogitatrix est ratio. I, 1011. Disciplinae immerito dicuntur liberales, nisi adsit studium pietatis Christianae. II, 368. Disciplina duas habet partes, unam vitae, alteram eruditionis. I, 1006. Disciplina bonum est, non malum. I, 1223. Liberalium disciplinarum utilitas. I, 988. Efferunt intellectum ad divina. I, 1015. Displicet Augustino quod multum iis tribuerit. I, 588.
Disciplina seu institutio Christiana, quae. IV, 1204. Magister Christus. VI, 678. Schola, corpus ipsius. VI, 678. Disciplinae domus, Ecclesia. VI, 669. Discitur ibi bene vivere, ut perveniatur ad semper vivere. VI, 669. Disciplina ecclesiastica fundamentum habet in verbis Christi. VI, 200. Maxime militat contra superbiam invidentiae matrem. VI, 413.
Disciplina significatur periclitatura per multitudinem in Ecclesia colligendam. V, 1168. Disciplinae rigorem relaxari in gratiam pacis. II, 812. In rebus ad disciplinam pertinentibus perturbationes multas fieri gemit Augustinus. II, 201. Disciplina ubi diversa est, quae prudenti Christiano servanda. II, 151, 200. Disciplina ecclesiastica de martyribus ad altare recitandis. V, 866. Disciplina et correctio non negligenda. V, 111, 506, 518, 900. Periculose negligitur. II, 231. Quid debeat intueri. IX, 81, 84. Disciplina ecclesiastica quomodo exercenda. IX, 84, 86, 92. Disciplina domus quantumlibet vigilet, nemo arrogare sibi audet, ut sit sine malis. II, 271, 272; IV, 1328, 1329. Disciplina erga malos exerceatur, non judicium praecipitetur. V, 299. Disciplina et correctio sine odio adhibenda est. V, 385. Vide Correptio. Disciplina danda cum opus est, sed caritas de corde numquam dimittenda. V, 518. Disciplinam leniorem Christus esse voluit in novo Testamento. IV, 1413. Disciplina quae per emendatoriam tribulationem fit, accipiendo discitur. IV, 1548. Disciplina ecclesiastica per presbyteros data. V, 1221.
Discipuli Christi duobus modis dicti. X, 929. Magis fratres ejus erant. III, 1468. Discipulorum corda mortua invenit Christus. V, 1118. Perdiderant spem ac fidem. V, 1119. In morte Christi. V, 1120. Discipulorum anima quomodo alternabat in fide. V, 1109. Latronis fidem nec imitari potuerunt Christi discipuli. V, 1110. Discipulorum Christi incredulitas. V, 493. Maxime audita Christi resurrectione. V, 658, 1104, 1108, 1122, 1151, 1154. Discipuli Christi ipsum hominem tantum ante resurrectionem putabant. V, 1149. Humano in eum affectu tenebantur. V, 1238. Discipuli in Christi morte dubitantes in Moyse figurati. V, 1554. Discipulorum error haereticorum errores figurat. V, 477, 478. Quomodo discipuli opera majora, quam Christus fecerunt. III, 1821. Christi verba ad discipulos, ad nos pariter spectant. V, 721. Renuntiandum est omnibus, ut discipulus Christi quis efficiatur. III, 1343. Discipulum Christi esse est turrim aedificare, et contra regem fortiorem dimicare. III, 1343.
Discordiae quomodo sedandae. I, 772. Maxime inter virum et uxorem. I, 772. In discordia duorum quomodo se gerere debet amicus amborum. V, 323. Discordia blasphemat Dominum. IV, 1950. Vide Concordia. Divisio. Dissidiorum causae. VII, 560. Discordia quae est in spiritu et carne, pro concordia laborat. V, 821.
Discordia dea. VII, 105. Bellum Trojanum excitavit. VII, 105.
Discerno. Quis vasa misericordiae a vasis irae discernit. X, 582. Discretio ex massa perditionis. V, 446. Per gratiam. X, 923. Nemo nisi gratia Salvatoris discernitur. X, 923, 1422, 1428. Dei filios discernit fides per dilectionem [Col. 0243] operans. X, 590. Omnia quae ad salutem aeternam sunt necessaria, procurantur iis qui discreti sunt, sive electis. X, 924. Vide Electio. Gratia.
Discretio. Magni et spiritales viri cautissime provident, ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis ut cum populo agatur, intelligunt. III, 144. Parvulis nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. III, 144.
Dispater. VII, 122, 207, 213, 218. Vide Orcus. Pluto.
Dispensare potest Deus circa leges a se constitutas. III, 803. Quod ex inspiratione fit contra praeceptum, transgressioni imputandum est. III, 803, 816. Dispensative, quid sibi velit. II, 228.
Dispensatio carnis Christi. V, 1217.
Dispensatio salutis nostrae. V, 1122.
Displicere homini debet quod Deo displicet, et contra. V, 134. Semper tibi displiceat quod es, si vis pervenire ad id quod nondum es. V, 926. Non in te placet Deo, nisi quod habes ex Deo: quod autem habes ex te, displicet Deo. V, 108.
Disputare quid. IX, 457. In disputationibus a contentione abstinendum. IX, 548. Improbum est aliquid addere verbis alienis contra quae disputes. IX, 210. Afferenda non sunt ad disputationem quae utrique parti possunt esse communia. IX, 396. Nec quae figurata sunt aut obscura. IX, 398.
Disputandi quaedam proponuntur conditiones. II, 276. Quid est contentiosius, quam ubi de re constat, certare de nomine. II, 1040. Nusquam sic non invenio quod dicam, quam ubi res de qua dicitur, manifestior est quam omne de quo dicitur. X, 147. Non disputatio veritate, sed veritas disputatione requiritur. III, 547. Disputationum ambagibus non purgatur bonorum vita, sed facili mysteriorum sacrorum, quibus initiamur, auctoritate. I, 1007. Disputatur cum Omnipotente quaerendo, non convincendo. III, 885. Non parvus in philosophia profectus, cum in comparatione recti verique inveniendi contemnitur a disputante victoria. I, 910. Canonicis libris non aequanda ullius disputatoris auctoritas. X, 623.
Dissensio, mors Christiani; caritas, vita. VI, 713, 714. Dissensio Christianorum, Satanae triumphus. V, 1053. Dissensiones numquam debent amari, aliquando tamen a caritate nascuntur, aut caritatem probant. II, 957. Dissensiones salva caritate. VI, 388. Dissensio carnis et spiritus unde. X, 1096. Vide Concupiscentia.
Dissimilitudine a Deo recedimus. IV, 337.
Distinguere labiis suis, pro definire. III, 675.
Diu. Quid diu est, ubi finis est. V, 688, 1385. Diu videri facit infirmitas, quod cito est. IV, 361. Diu non est, quidquid finem habet. IV, 234, 1889.
Diversorium sanctorum, id est Monasterium. I, 1340.
Divina et incorporea ubique sunt tota. V, 1486. Divina carnalibus insinuare difficile. V, 665.
Divinatio a rebus divinis nominata est. I, 917. Divinationes daemonum. I, 1007. Divinationis aliquid Deus impertit aliquando daemonibus. VI, 143, 164. Vide Daemones. Divinationes Mathematicorum fallaces. I, 737. Divinationes et praedictiones plenae sunt pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae servitutis. III, 53. Divinatio Mathematicorum genus est fornicationis animae. III, 52. Daemonibus cura est animos hominum noxiae hujus curiositatis retibus implicare. VII, 722. Divinatio per sanguinem. VII, 223. Per aquam. VII, 223. Divinantium dicta seu responsa quomodo accipienda. III, 757. Mira divinatio quorumdam juvenum jocantium. III, 472. Et altorius qui hominem a leone interemptum iri praedixit. III, 473. Divinationes Albicerii mirae. I, 914. Sed contemnendae. I, 914. Animam humanam habere vim quamdam divinationis in seipsa nonnulli volunt. III, 464. Impugnantur. III, 464. Vide Mathematici. Divinatio in civitatibus gentium ante adventum Christi prohibita. VII, 223. De divinantibus variae quaestiones a Porphyrio motae. VII, 289.
Divinitas cur quaerenda. VII, 193. Divinitas humano visu nullo modo videri potest. VIII, 826. Divinitatem non esse in Theologia civili, constat. VII, 193. Divina munera quare inter deos colebant pagani. VII, 131. Refelluntur rationes eorum. VII, 132.
Divisio corporis in infinitum. III, 266. Divisionem recipiunt infinitam tam localia, quam temporalia spatia. I, 1174.
Dividere cupit cupiditas, sicut caritas colligere. V, 1224. Divisi inter se possunt ambo pertinere ad regnum diaboli, non item ambo ad regnum Christi. V, 446, 447. Divisio in Christianorum hereditate locum non habet. VI, 716.
Divitiae, quare mammona iniquitatis vocantur. IV, 552; V, 650; VII, 749. Divitiae aliud sunt, aliud pecunia. VII, 204. Divitiae non nisi iniquis est pecunia. III, 1349. Divitiae multiplicis generis. IV, 1293. Divitiae verae et falsae. V, 328, 650. Divitiarum cupiditas insatiabilis est. V, 956. Divitiarum cupiditas quam periculosa. V, 242, 1457. Corporis [Col. 0244] et animi est enervatio. VII, 155. In divitiis cupiditas reprehenditur, non facultas. VII, 24, 25. Quinam divitiarum amor salutem impedit. VI, 216. Divitias qui non habent et habere desiderant, inter reprobandos divites computantur. IV, 1057. Divitiae propter vitam, non vita propter divitias. V, 1518. Divitiae multis noxiae fuerunt. IV, 624. Divitiarum illecebrae. I, 880, 906, 907. Divitiae per superbiam quaeruntur. IV, 545. Et superbiam generant. IV, 922, 1769. Divitias tanto plus amant homines, quanto majores in saeculo sunt. IV, 1909. Divitiis colligitur superbiae nidus, ubi nutriatur et crescat. V, 957. Divitiarum vermis, superbia. V, 215, 242, 412, 521. Divitiae non nocebunt, si tollis superbiam. V, 242. Si propter divitias inflaris, noli attendere quando eris praeda hominum, jam diabolo praeda es. IV, 1727.
Divitiae somnium. V, 1517. Divitiae, alienae vocari debent. III, 1349. Hominem felicem non faciunt. I, 906; VII, 162, Divitiae terrenae, non facultatis, sed infirmitatis argumenta. V, 488, 1189. Fulcimenta sunt infirmitatis, non ornamenta potestatis. V, 232. Divitiae non verae sunt, quibus crescentibus, crescit inopia; quae amatoribus suis, quanto fuerint ampliores, non afferunt satietatem, sed inflammant cupiditatem. IV, 224, 1638; V, 328. Dicuntur copiosa inopia. I, 670. Divitias habes, egestas aucta est, non potestas. V, 956. Divitias habes, et concupiscis; morbus est, non opulentia. V, 410.
Divitiarum inanitas et incommoda. IV, 1727. Divitiae nihil praeter sollicitudinem afferunt. V, 1520. Divitiarum onus. V, 899. Divitiarum sarcina impedit ne homo Christum sequatur. III, 1655. Cum superflua quaerit homo, compedes suas onerare desiderat. IV, 864. Divitiae flumina sunt, quae tollunt quos extollunt. IV, 1769. Ex divitiis pressurae et timores. IV, 1057. Quanto eris ditior, tanto timidior. IV, 1762. Divitiae malos, cum offeruntur, excaecant; cum auferuntur, excruciant. V, 328. Divitiae terrenae periturae sunt et plenae periculorum. V, 114, 217. A morientibus hinc non auferendae. V, 114. Divitias habere non est culpabile, sed amare et spem in eis ponere, et eas praeferre aut conferre veritati, justitiae, etc. VIII, 165. Spes in divitiis non ponenda. V, 958. Cor tuum fugiat aurum, et servus est tuus. V, 955. In hac causa si non vis esse servus, esto fugitivus. V, 955. Qui torqueri quam divitias prodere malunt, boni Christiani non sunt. VII, 25. Divitiae cum desunt, et cum adsunt, quomodo circa eas se gerendum. II, 856. Divitiae quomodo petendae a Deo. IV, 624.
Divitias Deus bonis tribuit ad probationem, malis ad supplicium. V, 327, 328. Divitiarum abundantia reperitur etiam in justis, sed in iis cor non apponunt. IV, 1867, 1868. Animo qui terra non est, aurum et argentum terra est. IV, 1481. Divitiae et a malis male habentur, et a bonis tanto melius habentur, quanto minus amantur. II, 665. Mirabilius est iis non inhaerere cum possidentur, quam omnino eas non possidere. I, 1329. Divitias ab amicis Dei possideri non repugnat novo Testamento. VIII, 162, 163. Nec eas vendere praeceptum est novi Testamenti, sed consilium. II, 687. Utilius terrena opulentia tenetur humiliter, quam superbe relinquitur. II, 124. Divitiae temporales etiam in veteri Testamento contemptae. VIII, 163, 164. Abraham in divitiis pauper. IV, 1083. Divitiae, sine cupiditate si habentur, non culpandae. V, 956. Divitiarum amor talis, ut sine dolore amitti non possint, lignum et foenum quod super fundamentum aedificatur. VI, 216. Divitias qui affectu carnali sic amat, ut tamen Christo non praeponat, per ignem salvabitur, quomodo. VI, 153, 155.
Divitiae non amandae, sed iis tantum utendum. III, 1691. Divitias habere censendus non est, nisi qui bene utitur. V, 327. Quomodo iis utendum. I, 163. Divitiarum usus in operibus bonis. V, 90, 217, 219, 242, 328, 415, 522, 959. Per eas Deus bonis subministrat occasiones beneficiorum, malos torquet timore damnorum. V, 327. Divitiae Christi pauperibus erogandae. VII, 162. Divitiae quamdiu in terra sunt, divitiae non sunt. V, 650. Magnae opes sunt Christianorum, necessitates egentium; si intelligamus ubi debeamus servare quod habemus. V, 1389. Divitiae si diliguntur, ibi serventur ubi perire non possunt. II, 485. Ubinam tuto collocantur. VII, 24. In tuto ponuntur dum erogantur. V, 239. Divitiarum locus tutus in caelo, quo per manus pauperum perferuntur. IV, 423, 549, 550. Divitiae e terra in coelum migrandae. V, 239, 240, 405, 413, 1519. Divitias suas alienis relinquunt omnes qui male vivunt. IV, 553.
Divitiae Christianorum quae. VII, 23. Divitiae quaerendae, quae auferri nequeant. IV, 1645. Divitiae illae verae sunt, quas cum habuerimus, perdere non possumus. V, 650. Quaenam illae sint. V, 651. Divitiae spiritales et verae. IV, 316, 863, 864, 1638, 1639. Divitiae animae. VIII, 165. Divitiae interiores quae amitti naufragio non possunt. V, 147, 218, 955. Divitiarum interiorum fons non latet, si cor patet: aperit cor clavis fidei. V, 955. Aurum multis fulget, [Col. 0245] fides non fulget. IV, 365. Divitiae tuae, Deus tuus. V, 955. Qui vult dives esse, Deo inhaereat. IV, 545. Aurum et si volueris, forte non habebis; Deum cum volueris, habebis. IV, 294. Omnis copia quae Deus non est, egestas est. I, 848. Divitiae illius quid nos facturae sunt, cujus paupertas nos divites facit? V, 916. Divitiae verae in coelis. IV, 620. Divitiae verae immortalitas; quia ibi vera copia, ubi nulla indigentia. V, 216, 232. Divitiae verae a Deo expetendae. V, 220, 651, 1520.
Divites quinam dicendi. VII, 204. Divites sunt mundi, et sunt divites Dei. V, 957. Divites hujus saeculi, et divites alterius saeculi. V, 521. Divites non hujus mundi. V, 215. Divites saeculi egent. IV, 316, 317. Divitem tu putas, qui minus egeret, si minus haberet. V, 328. Dives et plenus, et inanis est. V, 366. Semper est mendicus. V, 1521. Divites se pauperes esse agnoscunt. IV, 1628. Desideriis vastantur, cupiditatibus dissipantur, timoribus cruciantur, tristitia contabescunt. IV, 224. Dives re et dives cupiditate differunt. V, 412, 956. Dives hydropi comparatur, et mulieri incurvatae, de quibus in Evangelio. III, 1343. Si dominus auri es, facis de illo quod bonum est: si servus, facit de te quod malum est. V, 955. Ditescere velle alterius paupertate iniquissimum. V, 1591. Dives sciat se viatorem, et in divitias tamquam in stabulum intrasse; non secum tollit quod in stabulo invenit. V, 114.
Dives et pauper quomodo onera mutua vicissim partiri ac minuere valeant. V, 899. Dives pauperi tribuendo onus minuit. V, 414. Divites facile tribuant eleemosynam. IV, 549. Divitem et pauperem fecit Dominus: per eum qui habet, juvat egentem; per eum qui non habet, probat habentem. V, 243, 523; IV, 1649, 1650. Divites sibi bene fecisse quamdiu vixerunt, falso dicitur. IV, 561. Si servaveris, tua non erunt; si erogaveris, tua erunt. V, 961. Dives imprudens et luxuriosus, qui reservare aut epulari proponit, non erogare. V, 529, 629. Dives timeat ne dum vult esse praedo, sit praeda majoris, et minor piscis a majore devoretur. IV, 422. Dives sic utatur superfluis, ut tribuat pauperi necessaria. V, 413. Divitum superflua, necessaria sunt pauperum: res alienae possidentur, cum superflua possidentur. IV, 1922. Divites et pauperes in corde interrogat Deus, non in arca et domo. IV, 545.
Divitibus quid praecipi velit Apostolus. V, 521. Divitibus cavenda superbia. V, 112, 956. Divitem humilem lauda, lauda divitem pauperem. V, 112, 113. Divites animo superbi, et per abundantiam non quaerentes aeterna. IV, 1814. Divites se pares ceteris non putant. IV, 920. Divites et nobiles adversus pauperes et ignobiles superbire non debent, quare. III, 1276. Dives non dedignetur frater pauperis appellari. V, 217. Dives pauperis contemptor, miser finita vita. V, 249, 250. Dives et pauper in nativitate et morte aequales. V, 412. Dives sit humilis, plus gaudeat quia Christianus est, quam quia dives est. V, 217. Divitibus adulantes. V, 250. Divites, id est superbi, exinaniendi sunt; et esurientes, id est humiles, implendi. V, 1315. Dives qui in multis pecuniarum facultatibus non extollitur, pauper est. IV, 545, 1057. Dives si ideo se magnum putat, superbus et egenus est; in carne crepat, in corde mendicat; inflatus est, non plenus. V, 215. Major animus divitiis suis, qui eas vincit non concupiscendo, sed contemnendo. V, 215.
Divitum superborum labor stultus. III, 882. Divites amarius laborant cogitationibus, quam pauperes operationibus. X, 1578. Divitis cupidi et pauperis tranquilli collatio. VII, 114. Dives in conscientia securior dormit in terra, quam dives in purpura. V, 216. Divites minus securi in perturbationibus saeculi, non solum sua perdiderunt, sed propter illa et ipsi perierunt. V, 217. Divites superbi struthionibus comparantur. III, 881, 882. Divitum in sepulturae cura stoliditas. IV, 555. Divites humiles et misericordes sunt veri pauperes. V, 113. Divites erant antiqui Patriarchae Abraham, Isaac, Jacob, etc. II, 686. Divites terrae adorant Christum, sed non saturantur sapientia et justitia ipsius. IV, 1726. Non saturantur corpore et sanguine Christi. II, 566.
Divites hujus mundi non contempti a Christo. V, 216. Difficile salvantur. V, 521. Eorum conversio quî fiat. III, 882. Divites intrare in regnum caelorum, Deo facile est. II, 494. Divites correptionem non admittunt. IV, 920. Ut non plura peccata contrahant quam alii, difficile est. IV, 1731. Divites quinam a Deo non exaudiuntur. IV, 1083.
Divitem in divitiis suis manentem, regnum Dei non posse ingredi, etc. falso docebant Pelagiani. II, 686, 687, 688. Divites baptizati nisi omnibus abrenuntient, si quid boni visi fuerunt facere, non reputari illis, neque regnum Dei posse habere, dogma Pelagianorum. II, 686, 687, 688; X, 334. Divites pauperum cibis vesci non cogit Augustinus. V, 414. Divites qui ecclesias aut monasteria aedificant, sunt cedri Libani, in quibus passeres nidificant. IV. 1371, 1372. [Col. 0246] Divites clarissimaeque personae utriusque sexus martyrii gloria sunt sublimatae. II, 691.
Divitis Christiani idea. II, 691. Dives omnis, Dei mendicus. V, 686. Dives si Deum non habet, quid habet? V, 492. 521. Divites quidam inter Domini pauperes numerantur. IV, 1197.
Dives malus Judaeus fuit. V, 249. Cur damnatus est. V, 962, 1651. Digerebat apud inferos, quod manducaverat apud superos. IV, 561. In inferis sero misericors. V, 113. Ejus poenae. VI, 719. Flamma qua cruciabatur erat spiritalis. VII, 725. Quomodo intelligenda sit flamma inferni, sinus Abrahae, et cetera quae in historia divitis referuntur, vix aut numquam invenitur. III, 376. Varia de divite qui sepultus est in inferno. IV, 561. Divitis et Lazari comparatio. V, 217, 249, 530, 611, 911, 1518, 1650.
Divortium. Lex saeculi quoad divortia, alia a lege Evangelii. X, 420.
Diuturnum nihil est, in quo est aliquid extremum. VII, 359.
Docendi munus quam praestans. III, 18. Doctorum officium periculosum, auditorum securior conditio. V, 155. Ut discamus, invitare nos debet suavitas veritatis; ut doceamus, cogere necessitas caritatis. VI, 161. Augustinus magis amat discere, quam docere. VI, 161, 170. Docendi praecepta non superflua, tametsi doctores efficiat Deus. III, 103. Instituit Deus ut homines ab hominibus docerentur, non ab Angelis, quare. III, 18. Quidam sanctorum soli Deo docibiles. IV, 1486. Paucissimis donatum est, ut sine hominis ullius ministerio doctrinam salutis perciperent. X, 1023. Homo post judicium non per hominem docebitur, sed omnes erunt docibiles Deo. III, 1278.
Doctoris Christiani officium. III, 91. Doctoris est petere a Deo mysteriorum intelligentiam, ut de fide interrogantibus respondere valeat. V, 619. Veritatem honorat, qui doctorem honorat. X, 495. Patientissime sustinendi sunt qui docent quod nos ignoramus. X, 526. Doctor non est qui malus est. I, 1223. Docens bona, agens mala, necessarius est, mercenarius est, prodest aliquid. V, 1169. Moribus tuis intenti fiant, qui abs te aliquid accepturi sunt. II, 437. Nolo prius aliquid doceas, quod dediscendum est, ut vera doceas. II, 437. Qui non facit quae docet alios, si aliquando utilis est, non ipse facit, sed Deus. III, 1305. Doctores mali, spinae botrum ferentes. III, 1730. Terrere, et non docere, improba dominatio est. II, 322. Docendum est sine superbia et invidia. III, 18. Doctori sollicitissime cavendum superbiae vitium. II, 1090. Ut cui facile subrepit elatio. II, 1090. Doctoris solatium. II, 1090. Non ut quod scimus doceamus, aliorum ignorantiam optare debemus. II, 1090.
Docet Deus aliter, aliter homo vel Angelus. X, 130. Homo doctor, exterior cultor arboris. III, 1610. Aures verborum sonus percutit, magister intus est. III, 2004. Docentis hominis vox aurem corporis ferit, Deus aurem animae. IX, 697. Docet intus Christus; admonet homo. I, 1219, 1220. Christum intus magistrum habemus. III, 1557. Cathedram in coelo habet, qui corda docet. III, 2004. Quomodo Deus doceat per gratiam. X, 368. Schola Dei Patris valde occulta. X, 970. Docere quando vult Deus, prius dat intellectum, sine quo ea quae ad divinam doctrinam pertinent, homo non potest dicere. IV, 1548. Deus sic docet, ut scienda sciamus aperiendo veritatem; sic docet, ut facienda faciamus inspirando suavitatem. IV, 1549. Etsi gratia gratuita sit, doctrinae exhortatio tamen est necessaria. X, 1023. Cur non omnes docet Pater ut ad Christum veniant. X, 971. Docibiles Dei sumus etiam cum homines audimus. II, 874. Et cum ea quae ad veram pietatem pertinent discimus. VI, 161. Docibilis quis dicendus. IX, 193. Doctores sancti, filii Ecclesiae discendo, patres docendo. X, 1406. Alia sunt, in quibus inter se aliquando etiam doctissimi atque optimi regulae catholicae defensores salva fidei compage non consonant, et alius alio de una re melius aliquid dicit et verius. X, 655. Doctorum sanctorum quatenus valere debeat auctoritas. II, 277, 339, 628, 873. De magistrorum Ecclesiarum sententiis sentit Hieronymus periculose judicari, et alterum alteri praeferri. II, 904. Doctores dicti montes, etc. III, 1380.
Doctus vere et sapiens quisnam. III, 62. Vide Magister. Docti in Ecclesia, lapides sunt pretiosi. V, 223. Jacent in tenebris, si non sint in ornamento ipsius Ecclesiae. V, 223. Perdunt pretium, ubi non habent caritatem. V, 223. Docti quidam sibi non videntur, nisi labores alienos conentur conscindere. VI, 441. Doctos viros in quibusdam interdum falli cur Deus patiatur. IX, 129. Docti quidam malunt esse, quam justi. IV, 1503.
Doctrinarum duo genera apud Ethnicos. III, 50. Doctrina omnis vel rerum est vel signorum. III, 19. Doctrinarum multiplicitas, diluvium est aquarum. IV, 269, 270. Doctrinae multae vel superfluae vel noxiae, una utilis ac salubris. II, 1030. [Col. 0247] Doctrinam reliquam iis facilem docebat Socrates, quibus persuasum esset, ut nihil mallent, quam se esse viros bonos. II, 1030. Doctrinae saeculares, siliquae quibus porci pascuntur. III, 1344. Doctrina salutaris, partim credendis, partim intelligendis rebus constat. VI, 496. Doctrina Christi praecipit humilitatem. V, 876; VI, 413. Morum corruptionem damnat. VII, 64, 74. Doctrina quomodo possit dici gratia. X, 367. Doctrina atque lex Dei quamvis sancta et justa et bona, tamen occidit, si non vivificet Spiritus. II, 983. Adjumenta doctrinae tunc prosunt animae adhibita per hominem, cum Deus operatur ut prosint. III, 104. Deus in cathedra unitatis posuit doctrinam veritatis. II, 403. Doctrina accepta, non amaro corde communicanda. V, 300. Doctrina aperta, melli; quae vero de abstrusioribus sacramentis exprimitur, favo similis est. IV, 1566.
Doech interpretantur motus. IV, 601.
Dogmata sunt placita sectarum. III, 1326.
Domesticorum salus omni vigilantia procuranda. V, 581.
Dolor quid sit. III, 364. Dolor duplex, carnis scilicet et animae. VII, 424. Dolorem in animo et in corpore quid facit. VIII, 557.
Dolor corporis quid. III, 132, 364. Dolor carnis, offensio est animae ex carne, et quaedam ab ejus passione dissensio. VII, 424, 711. Dolor ipse qui dicitur corporis, non potest esse sine anima. IV, 1110. Dolorem carnis non praecedit ullus quasi metus carnis. VII, 424. Inde perniciosus corporis dolor, quia id quod unum erat, discindere nititur. I, 1017. Dolor quem bestiae sentiunt, indicat quod sint appetentes unitatis. I, 1305. Dolor carnis judicium est vitae, non argumentum mortis. VII, 712. Dolorem carnis non semper sequitur interitus. VII, 710. Dolor carnis quare occidit. VII, 710.
Dolor animi. III, 132. Dolor animae est dissensio ab his rebus quae nobis nolentibus acciderunt. VII, 424. Tristitia nuncupatur. VII, 424. Dolorem animae praecedit metus, qui non est in carne. VII, 424. Dolor et timor, duo tortores animae, non simul torquentes, sed cruciatum alternantes. V, 687. Dolor et voluptas, duo incitamenta ad peccandum. V, 1286.
Dolor esse potest, ubi potest esse cupiditas. VII, 711. Quod non sine illiciente amore habuit homo, sine urente dolore non perdit. VII, 744. Dolor nonnisi in naturis bonis. VIII, 557. Dolor est testimonium boni adempti, et boni relicti. VII, 641. Sicut laetitia deserti boni, in peccato testis est malae voluntatis; ita dolor amissi boni, in supplicio testis est naturae bonae. VII, 641. Animis non sunt nisi dolores extra Deum. I, 699.
Dolor alius est fructuosus, alius infructuosus. IV, 621. Dolor salutaris, quem secando medicus facit. IV, 1489. Dolor sectionis ferendus, ut sanemur. V, 1270. Dolorem medicinalem tolera, futuram cogitans sanitatem. IV, 1319. Dolor qui fit in cordibus piorum, quos persequuntur mores impiorum, prodest dolentibus, quare. VII, 614. Semper lenitur animi dolor. I, 698. Dolor de amissione rerum quibus fruendo homo laetabatur, ignis per quem salvus erit. VI, 153, 155, 216; VII, 744, 746. Dolor hujus vitae transit, alterius vero non finietur. VII, 658. Ab illo robur patientiae, ne dolore frangamur; a quo accipimus victoriam concupiscentiae, ne voluptate pertrahamur. IV, 1577. Imaginis Dei poena est, conditioni pecorum in doloribus comparari. X, 1563. Convenientius injustus dolet in supplicio, quam laetatus est in delicto. VII, 641. Dolorem quisque magis fugit, quam appetit voluptatem VI, 25. Omnino non dolere, immanitatis in animo, stuporis in corpore indicium est. VII, 415, 417. Interest utrum aliquid sanitate, an stupore non doleat. V, 1528. Dolores multi tolerarunt vitio, non virtute. V, 1254, 1287.
Dolus est cum aliud agitur, et aliud fingitur. III, 1446; IV, 86, 143; V, 45, 739, 1561. Dolum loqui, est aliud labiis promere, aliud pectore claudere. V, 123. Doli nomen positum pro figura. V, 45. Dolum numquam probat Deus, sed permittit. IV, 1400. Dolus potentis mali novaculae comparatur. V, 421. Dolum pro dolore multi imperitiores latinitatis ponebant. III, 1466.
Dolositas est fraus quaedam, in verbis aliud promendi, aliud sentiendi. IV, 581.
Dolosus non sequitur Christum. V, 603.
Domiducus deus. VII, 188.
Dominari aliis homo appetit. III, 27. Et hoc intolerabilis superbia est. III, 27. Vide Servitus. Dominandi cupiditas vitium primum, quod est propria potestate gaudere. V, 644. Dominandi libido a quo tempore maxime coepit. VII, 90. Perniciosa est. VII, 90. Vastat corda mortalium. VII, 644. Magis debent patres quod dominantur, quam servi tolerare quod serviunt. VII, 644. Sicut prodest humilitas servientibus, ita nocet superbia dominantibus. VII, 644. Dominatio in Romanorum laudibus posita. VII, 155.
Dominicarius. II, 146.
[Col. 0248] Dominicum celebrare, et ad dominicum venire. V, 205, et not. ( b ). Dominicum et collectam agere. IX, 643.
Dominicus dies. V, 916. Resurrectione Domini coepit habere festivitatem suam. II, 215. Dominicis diebus stantes oramus, et halleluia canimus, quo mysterio. II, 218. Utrum ubique stent orantes his diebus ignorat Aug. II, 220. In iis non sine scandalo quis jejunaret. II, 136, 143, 148, 150.
Dominicus filius. V, 1357.
Dominus Deus solus. III, 382. Deus ideo verus est dominus, qui servo non indiget, et quo servus indiget. II, 527. Dominus a Patribus in Angelis ipsius personam gerentibus adoratus. V, 65. Vide Deus.
Dominus quivis homo vocari potest, ob caritatis servitium. II, 94. Homines non valde veri domini, cum egeant servis. IV, 872. Domini quid servis debeant, et servi dominis. I, 1329. Dominum foris hominem noli timere: malum dominum in te time, cupiditatem tuam. IV, 163. Domini iniqui et difficiles tolerandi. IV, 736. Domini appellantur more epistolari in salutatione etiam non Christiani. X, 349. Dominus est rerum suarum, qui non est irretitus cupiditate. IV, 544.
Dominus vobiscum. VIII, 1049.
Domitianus crudelissimus. VII, 168, 614. Neronis maxima pars. IX, 323, 328.
Domitius deus. VII, 188.
Domitor ferarum homo, domitor hominum Deus. V, 375.
Domnaedius dicitur dominus aedium. IV, 429, not. 3, IX, 316, not. 4.
Domnio. II, 100.
Domnus. V, 643, 967. Domne pauper. V, 113.
Domus, et fabrica dicitur et habitatores. V, 1503. Ponitur pro civitate. VII, 462. Pro cubiculo vel tentorio. III, 494. Domus et tabernaculum quo differant. IV, 202. Domus hinc marmorata mala, et domus fumigata bona. V, 929.
Domus Dei ipsi ejus habitores. V, 1477. Esto domus Dei, et erit domus tua. IV, 252. Domus orationum nostrarum Ecclesia, domus Dei nos ipsi. V, 1471. Haec domus quomodo aedificetur. V, 1471. Domus Dei cantando aedificatur, credendo fundatur, sperando erigitur, diligendo perficitur, in fine saeculi dedicatur. V, 178, 1471, 1476. Domus Dei Ecclesia, praeter quam non exaudit Deus ad vitam aeternam. IV, 478, 1721. In domum tuam, ut inhabites, intras; in domum Dei, ut inhabiteris. IV, 1721. Omnes fideles et Angeli unam domum Dei faciunt et unam civitatem. IV, 1668, 1669. Ad domum Dei pertinet, qui est in caritate, compaginatus lapidibus vivis. IV, 1721. Domus Dei adhuc aedificatur, multas gentes crescendo occupavit, omnes occupatura est. IV, 1228. Domus Dei decorem diligere quid sit. V. 116.
Donatianus primas provinciae Bizacenae. II, 759, 780, 891.
Donatianus episcopus Donatista. IX, 326, 555.
Donatianus Maximianista. IV, 376.
Donatus proconsul Africae. II, 366.
Donatus exproconsul. II, 427, 428.
Donatus qui cum fratre Monasterium sponte deseruit et renitente Augustino. II, 228.
Donatus diaconus rebaptizatus. II, 536.
Donatus unus Patrum concilii Zertensis. II, 577.
Donatus. VI, 714.
Donatus. V, 1587. Donati falsum miraculum. III, 1501.
Donati duo, alter Casensis, alter Carthaginensis. IX, 646, 662. Vide infra. Donatus Casensis Nigrensis auctor schismatis. II, 813. Et princeps haeresis Donatistarum. VIII,. 43. Donatus aliquando doctrinae seu eloquii ratione lapis pretiosus. V, 223. Superbia elatus, fecit sibi partem. V, 279.
Donatus episcopus Donatista. IX, 528, 529, 555.
Donatus Bagaiensis schismaticus. II, 175. not. Pseudomartyr Donatistarum. III, 1483.
Donatus Belmensis ep. IV, 381.
Donatus Carthaginensis schismaticus. II, 175.
Donatus Cebresutanus ep. IV, 380.
Donatus a Cibaliana. IX, 232.
Donatus Fiscianensis ep. IV, 380.
Donatus Macomadiensis ex Donatista episcopo apud Catholicos episcopus. IX, 473.
Donatus Masculinatus traditor. IX, 511, 612. App. 773. Schismaticus. II, 197.
Donatus Mutugennensis villae presbyter. II, 756. Summam illius in schismate pertinaciam vincere conatur August. II, 754.
Donatus Sabratensis ep. IV, 381; IX, 507, 528, 530.
Donatus Samurdatensis ep. IV, 381.
Donatus episcopus Donatista in loco Turrensi. IX, 618.
Donatus Urbanus. IX, 510.
[Col. 0249] Donatus (a quo Donatistarum schisma.) IV, 134, 177, 347, 1925; VI, 201. Donati duo ejusdem schismatis; primus a quo incipit, episcopus Casensis Nigrensis in Numidia, alter post Majorinum secundus partis Donati Carthaginensis episcopus. I, 617, 618, et not. ( a ). Ab eo vocari Donatistas quidam volunt. VIII, 43. Donatistae a Donato Carthaginis, aut a Donato Casensi sic appellati. IX, 468. Donati pars in Africa. V, 49, 55, 268, 280, 288, 291. Nata est de Numidia. V, 293. Primo apud Carthaginem pars Majorini dicebatur. II, 302. Donati pars nata est auctore Secundo Tigisitano haeretico. V, 293. Donatistarum velut principes, Donatus, Majorinus, Parmenianus. IX, 96. Donati partis schismatis auctores superbi. V, 304.
Donatus a Casis nigris altare contra altare primus erexit. IX, 468. Extra Ecclesiam primus sacrificavit. IX, 469. Convictus est Romae, adhuc diacono Caeciliano, schisma fecisse Carthagine. IX, 637, 642. Carthaginis haeresim maxime roborasse perhibetur. IX, 468, 469. Donatum prae ceteris praedicant Donatistae. IX, 664. Eum ecclesiae Carthaginis ornamentum et martyrialis gloriae virum appellant. IX, 664. Ejus eloquentiam multum laudant. IX, 448 Donatus mirabilia fecisse praedicatur. IX, 428. Per canos Donati jurare solebant Donatistae. IV. 134. Eidem apertissimisvocibus dicebant, Euge, Euge dux bone, dux praeclare. IV, 870. Donatus an princeps Tyri intelligendus. IX, 423, not. 3. Donatistarum loca praecipua Bagai et Thamugade. IV, 177.
Donatistae. Concilium habetur in domo Urbani Donati. II, 197. Sive Urbani Carisi apud Cirtam civitatem. IX, App. 774. Ab undecim aut duodecim factiosis episcopis, quibus praeest Secundus Tigisitanus primas Numidiae. II, 161. Hic traditores praesentes et confessos, Deos judicandos relinquit, et in sedibus episcopalibus manere permittit. II, 161, 162, 164; IX, App. 775. Maxime Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Donatum Calamensem. II, 197. Per sententias praesentium damnavit absentes. II, 161, 162, 164, 264. Suspicionem traditionis satis probabilem sibi metuebat Secundus Tigisitanus. II, 162, 164. Ab illo Silvanus ordinatur Cirtensis episcopus. II, 197. Mensurius cum apud Imperatorem ob occultatum apud se diaconum causam dixisset, jussus reverti, ad Carthaginem pervenire non potuit. IX, App. 775. Libertate Christianis a Maxentio restituta, Botrus et Celesius apud Carthaginem ordinari cupientes, ordinationem absentibus Numidis celebrari curarunt a solis vicinis episcopis. IX, App. 775. Caecilianus totius populi suffragio eligitur; et Felice Autumnitano manus ei imponente ordinatur episcopus. IX, App. 775. Ambitores de spe sua dejecti, Lucilla, et seniores quibus pecuniam Mensurius crediderat, causas confingunt contra Caecilianum, ut vitiosa ejus ordinatio diceretur. IX, App. 776. Vocati sunt Numidae episcopi traditores, qui apud Cirtam celebraverant concilium. IX, App. 776. Concilium deinde alterum perversum atque nefarium colligitur apud Carthaginem. II, 160, 163, 164. Convenerunt septuaginta episcopi schismatici. II, 160, 166, 579; IX, 426, 639, 640, 684. Et traditores. II, 164; IX, 511. Adversus Caecilianum. II, 172. Praesidet Secundus Tigisitanus primas. II, 166; IX, 519. Concilium istud conflavit Lucilla. II, 172. Mulier Hispana. IX, 395. Pecuniosissima. II, 167; IX, 37. Et factiosissima. II, 167; IX, 37. Quam pro Ecclesia disciplina Caecilianus adhuc diaconus laeserat. II, 167, 172; IX, 37. 426; App. 775. Lucilla corrumpebat animos episcoporum pecunia, ut testatur Nundinarius diaconus in gestis apud Zenophilum consularem. II, 167, 168; IX, 426; App. 798. Et Caeciliani damnationem emebat. IX, 426, 443. Quadringentos folles dedit. IX, 513; App. 798, 799. Episcopi qui Concilio huic adsunt, empti et instigati damnationem aegre etiam ferentes quod non ipsi ordinaverant Carthagine episcopum. II, 168; IX, 26. Caecilianus adire noluit hospitium collegarum. II, 164. Eos contra veritatem suae causae ab inimicis suis perversos esse sentiebat. II, 163, 168. Et suspectos semper habuit. II, 163, 165, 168. Causam suam integram reservavit ecclesiis transmarinis. II, 164, 167, 168. Ad Numidas episcopos mandavit, ut si est quod in se probetur, exeat accusator et probet, paratum se asserens iterum ordinari, si nihil in illam Felix contulisset. IX, App. 776. Numidae episcopi non communicant Caeciliano. IX, App. 776. Nihil tunc in Caecilianum ab inimicis confictum est: sed de ordinatore, quem falso traditorem dicebant, infamatus est. IX, App. 776. Concilium Caecilianum innocentem et absentem damnavit, quod ad eos venire noluerit; tamquam a traditoribus ordinatus, et quia cum esset diaconus, victum afferri martyribus in custodia constitutis prohibuisse dicebatur. II, 161, 162, 163, 166; IX, 639. Non servata est solita judiciorum forma. IX, 26, 37. Schismatici dederant interventorem populo suae communionis. II, 177. Caecilianus deponitur, et alter ordinatur. IX, 37. Instante Lucilla odiis accensa furialibus. IX, 512. Majorinum contra Caecilianum levaverunt. [Col. 0250] II, 161. Et ordinaverunt. IX, 469, 553. Majorinus lector in diaconio Caeciliani fuerat, domesticus Lucillae. IX, App. 776.
Donati pars adversus Ecclesiam catholicam exorta est de Carthaginis schismate. IX, 637. Per totam Africam, fertur traditores apud Carthaginem fuisse damnatos. II, 164. Donatistae Catholicis traditionis crimen objiciunt. II, 264, 396, 403, 578, 588. Falsas indulgentias Imperatorum pro schismate vulgarunt. II, 398. Cum Caeciliano permanet communio orbis terrarum. II, 168. Caeciliano ter mille folles numerari curavit Constantinus per Ursum Rationalem Africae. IX, App. 777. Et monet ut si quid pecuniae opus habet, ab Heraclida procuratore praediorum suorum petat. IX, App. 777. Constantinus Anulino proconsuli, et Patricio Vicario Praefectorum curam mandat compescendi eos, qui, uti accepit, Ecclesiae catholicae populum corrumpunt. IX, App. 777. Clericos ab omnibus functionibus publicis facit immunes. IX, App. 777.
Donatistarum quidam, adunata secum populi multitudine, Caeciliano contradicendum putarunt. IX, App. 778. Ad Imperatorem causam Caeciliani deferunt. II, 302, 310, 327, 329, 331, 392, 580. 794. Per Anulinum proconsulem ea quae Caeciliano objiciebant crimina accusando miserunt. II, 302; IX, 554, 555, 610, 626, 627, 631, 636, 640, 679, 695, 739. Libellos duos offerunt dirigendos ad Constantinum. IX, App. 778. Preces episcoporum partis Majorini ad Constantinum Imperatorem. IX, App. 778. Non audet Imperator de causa episcopi judicare. II, 399. Donatistae cum Caeciliano causam agere ad duas apud ecclesias transmarinas eligunt. II, 169. Ab Imperatore petunt judices. II, 161; IX, 27. Ex Gallia. II, 198. Consensit Imperator. IX, 27, 40. Et Miltiadi scribit ut Romae habeatur concilium. IX, App. 778. Cogitur concilium Romae. II, 166, 399; IX, 27. In domo Faustae in Laterano, Constantino ter et Licinio ter coss. sexto Nonas Octobres die, sexta feria. IX, App. 779. Nomina episcoporum qui concilio interfuerunt. IX, App. 778, 779. Huic Melchiades Romanus episcopus praefuit. II, 161, 399; IX, 40. Constantinus denos ex utraque parte episcopos, ad agendam causam, navigare Romam jubet. IX, 637, App. 778. Rescribit Anulinus utrosque convenisse, et se missuros episcopos promisisse. IX, 637. Donatus Carthaginensis ad episcopale judicium Melchiadis contra Caecilianum missus est. IX, 662. Cum Caeciliano causam agens nihil probat. Caeciliani causa jussu imperatoris Constantini discussa Romae in episcopali judicio Melchiadis Romani episcopi, et aliorum Gallorum et Italorum episcoporum. IX, 637. Profertur libellus. II, 167. Donatistae nihil probare possunt adversus Caecilianum. II, 161, 166, 167. Donatus a Casis nigris in praesenti convictus est, adhuc diacono Caeciliano schisma fecisse Carthagine. IX, 647. Donatus praesens damnatus est. II, 399; IX, 637, 642. Quare sententia percussus. IX, App. 779. Caecilianus innocens pronuntiatur, et in episcopatu confirmatur. II, 167, 399. Caecilianus apud Carthaginem Secundi Tigisitani judicio absens damnatus, Melchiadis postea judicio in Romano concilio praesens absolutus est. IX, 779, 519, 645, 661; App. 779. Miltiadis sententia. IX, App. 779. Eunomius et Olympius episcopi in Africam missi declarant ubi sit Catholica, et sententiam pro Caeciliano dictam corroborant. IX, App. 779. Seditiosa Donati pars fieri non passa est, et de studio partium strepitus quotidiani sunt habiti. IX, App. 780. Felicem Aptungitanum Caeciliani ordinatorem traducunt traditorem apud Constantinum. II, 400. Purgato in urbe Caeciliano, Felix in Africa purgari jubetur. IX, 594, Retr. 610; App. 780. Felix a traditionis crimine absolutus Aeliani proconsulis judicio. II, 162, 164, 400, 492, 582; IX, 532. Falsum se fecisse adversus Felicem Ingentius confitetur. II, 582. Gesta proconsularia quibus absolutus est Felix. IX, App. 780.
Donatus petiit ut ei reverti licuisset, et nec ad Carthaginem accederet. IX, App. 779. Filumino suffragatore ejus, Imperatori suggestum est, ut bono pacis Caecilianus Brixiae retineretur. IX, App. 780. Caecilianum majoribus suis accusantibus judicio Imperatoris damnatum esse ut Brixiae in exsilio degeret, contendebant Donatistae. IX, 539, 541, 664, 666, 684, 695. Hoc falsum esse convicerunt Catholici. IX, 539, 541, 664, 666, 684, 695. Caecilianus non damnatus est, sed Brixiae bono pacis retentus est. IX, 685. Donatus ultro prior Carthaginem rediit. IX, App. 780. Hoc audito Caecilianus ad suam plebem properavit, et sic renovellatae sunt partes. IX, App. 780.
Donatus appellandum esse ab episcopis credit. IX, App. 779. Donatistae datis sibi a Constantino judicibus episcopis non consentiunt. IX, 426. Quare. IX, App. 785. Eos postmodum apud Constantinum tamquam iniquos judices accusant. II, 169, 264, 303, 399; IX, 426. Non ausus est Christianus Imperator sic eorum tumultuosas et fallaces querelas suspicere, ut de judicio episcoporum qui Romae sederant, ipse judicaret. II, 169. Alios episcopos dedit. II, 169. [Col. 0251] Concilium Arelatense indicitur intra diem Kalendarum Augustarum. IX, App. 785. Constantinus ad Ablavium Vicarium Africae scribit, ut Arelatem ad concilium ire jubeat partes inter quas erat controversia. IX, App. 785. Chrestus Syracusanorum episcopus ad Arelatense concilium jubetur pergere. IX, App. 786. Nomina episcoporum qui Arelatensi interfuere concilio. IX, App. 786. Rem Donatistas inter et Caecilianum in concilio Arelatensi diligentius examinandam terminandamque curat Constantinus. II, 161, 169, 198. Caecilianus in Arelatensi concilio absolutus est. IX, 41, 640. Quid in Arelatensi concilio gestum sit. IX, App. 786. Constantinus Donatistarum contumaciam detestans, jubet episcopos qui Arelatensi concilio interfuerunt, ad suas provincias redire. IX, App. 788. Donatistas vero ad comitatum suum perduci, ut ibi degant, ibi sibi mortem pervideant. IX, App. 789.
Donatistae ab ecclesiastico judicio ad Constantinum provocant. II, 161, 198, 310, 327, 794; IX, 27, App. 426. Donatistis petentibus episcopale judicium dederat Constantinus et apud Romam, et apud Arelatum. Primum apud Constantinum accusant, ab altero ad eum appellant. IX, 326. Ipsum adeunt ut causam Caeciliani cognoscendam decerneret etiam post Arelatense Concilium. IX, 41. Jubet Constantinus ut partes Romae occurrant ad causam agendam. II, 169; IX, App. 789. Nescio qua causa non occurrit Caecilianus. II, 168. Ab iisdem interpellatus Imperator praecipit ut Mediolanum sequantur. Quidam se subtrahunt, reliquos ab officialibus custoditos facit Imperator illuc pervenire. II, 169. Ingentium falsitatis convictum ad comitatum suum mitti jubet Constantinus: ut interpellantibus Donatistis intimari possit, frustra eos Caeciliano invidiam comparare IX, 540. Constantini judicium Mediolani habitum. IX, App. 790. Praesente utraque parte Caecilianum innocentem judicat Imperator; Donatistas calumniosos pronuntiat. II, 169, 399; IX, 640, 647, 648, 649, 650, 664, 685. Constantini sententia. IX, 647. Codex in quo judicium Constantini legitur, diem et consulem non habet. IX, 664. Imperatore inter partes audiente calumniatores inventi Donatistae atque damnati. IX, 371, 429. Caecilianus judiciis et ecclesiasticis et imperialibus absolutus. IX, 615, 626, 643, 681, 687, 695. Caecilianus semel damnatus est absens, et ter absolutus est praesens. IX. 362, 668. Caecilianus transmarino judicio absolutus est. IX, 503, 533. Constantini litterae ad Eumalium de Caeciliani purgatione. IX, 687. Et ad Probianum. IX, 540, 649. Transmarinos judices a Caeciliano corruptos esse dicebant Donatistae. IX, 533. Ipsumque Constantinum gratia corruptum. IX, 41, 533. Donatistarum murmura adversus judices a quibus condemnati sunt. IX, 41, 42. Donatistae in Caeciliani causa humanas traditiones divinae Scripturae praeferunt. IV, 1924. Donatistae a judicibus, quos postulaverant, ter condemnati. IV, 383.
Donatistae nec sic toties victi quiescunt. II, 400. Licet Caecilianus ab Imperatore innocens apud Mediolanum pronuntietur, mentiuntur tamen ipsum Caecilianum in eo judicio fuisse damnatum. II, 794. In eadem furoris pertinacia permanserunt. IX, 426, 429. Ubique victi rebaptizant. IX, 27. Donatistae nec superati corrigi voluerunt. IX, 39. Promittit Constantinus ad Africam se venturum, ut inter Caecilianum et Donatum de schismate in Africa facto judicet. IX, App. 789. Constantinus adversus Donatistarum errorem primus multa constituit. IX, 329. Constantinus basilicas jussit auferri Donatistis. IX, 326. Loca congregationum ipsorum fisco vindicari jussit Constantinus. IX, App. 791. Donatistae libellum Constantino offerunt, quo dicunt nullo modo se communicaturos antistiti ipsius nebuloni, paratosque esse perpeti quidquid eis facere voluisset. IX, 648. Donatistarum potius tolerandam insolentiam, quam vindicandam, censet Constantinus. IX, App. 791. Ad Valerium Vicarium de Donatistarum exsilio soluto, et eorum furore Deo vindici dimittendo, litteras dedit Constantinus IX, 648, 685, 687. Occupata a Donatistis basilica, quam in Constantina civitate jusserat fabricari Constantinus, locum alium fiscalem concedit, et basilicam fiscali sumptu erigi praecipit. IX, App. 792.
Donatistarum preces ad Julianum Apostatam. IV, 374. Ab eo episcopi Donatistae in exsilio agentes revertendi licentiam obtinent. IX, App. 802. Episcoporum Donatistarum horrenda facinora post redditam sibi a Juliano libertatem. IX, 803. Catholici legatos mittunt ad Honorium. IX, App. 811. Commonitorium legatis datum. IX, App. 811. Honorii lex confirmans ante latas constitutiones in haereticos, et ad Donatistas pertinere declarans. IX, 522, App. 815. Ejusdem lex abrogans eam legem, qua haereticis concessa fuerat libertas arbitrii. IX, App. 815.
Donatistae. Concilium Carthaginense Africae universale cum Donatistis leniter et pacifice agere studens, legatos mittit qui exponant Donatistis nihil contra Ecclesiam juste proponi. IX, App. 810. Concilium alterum Carthaginense [Col. 0252] ex tota Africa Donatistas conveniendos decernit. IX, App. 810. Forma conventionis Donatistarum. IX, App. 810. Libellus a Concilio Carthaginensi datus Septimonio proconsuli de Donatistarum conventione. IX, 626, App. 811. Donatistas Catholici celebrato Concilio ad pacem invitant, et ad pacifice simul conferendum, uti statutum fuerat in Concilio Carthaginensi an. CCGCIII die 25 Aug. II, 306, 308. Praeceptum Honorii de habenda collatione. IX, App. 816. Marcellini edictum primum, quo per provincias misso, utriusque partis episcopi convocantur. IX, App. 817. Donatistis cur locum et tempus examinis praebuerunt terrenae potestates. X, 1054, 1055, 1056.
Donatistis episcopis Catholici conditiones collationis proponunt. II, 488, etc. Promittuntque se non requisituros episcopales honores, si ostendatur Ecclesiam in sola parte Donati remansisse. II, 488. Donatistarum notoria. II, 501. Donatistarum notoriae respondent Catholici. II, 490. Donatistae cum Catholicis conferre nusquam voluerant, quasi fugientes cum peccatoribus loqui. II, 401. Collatio habita cum Donatistis. I, 646, 650; V, 1582, 1586, 1590. Donatistae in collatione, oblato sibi consessu a cognitore, sedere nolunt cum Catholicis, ne ab ipsis maculentur. V, 599. Unde se excusarunt ne cum Catholicis sederent, convicti sunt nec debuisse intrare. V, 599. Donatistae in collatione instabant ne causa ageretur propter quam episcopi ex utraque parte coacti fuerant. II, 578. Contra se ipsos multa dixerunt et recitarunt. II, 579, 580, 582. Confessi sunt contra Ecclesiam catholicam nihil se habere quod dicerent. II, 579, 580.
Donatistae expugnati. VI, 696. Sua ipsorum sententia damnati. V, 901. Donatistae jam capti dicunt, Contendere nolumus. V, 286. Caecilianum a suis praecessoribus apud Constantinum imperatorem accusatum fuisse professi sunt. II, 580. Ab Imperatore damnatum fuisse Caecilianum cum dicerent, in mendacio convicti sunt. II, 580. Marcellinum cognitorem in collatione Carthaginensi praemio fuisse corruptum dicebant. II, 577. Maxime ab Augustino, ut pro ipso judicaret. V, 901. Donatistarum mendacia. II, 577, 579, 580, 582. Donatistae mendacii convicti. II, 577. Donatistae in schismate post collationem pertinaces. II, 161, 170, 172, 265, 309, 400; V, 286, 899. Quot criminum sint rei. V, 900. Quid eis reponendum, ubi dicunt: Non communico peccatis alienis, nec ferre debeo quem novi malum. V, 900. Puto quod ipse diabolus, si auctoritate judicis quem ultro elegerat, toties vinceretur, non esset tam impudens, ut in ea causa persisteret. II, 309. Donatistae resistunt saeviendo aut pigrescendo, velut phrenetici aut lethargici. II, 312. Appellantur ab Augustino anima haeretica, insanabilis, animosa. V, 901. Et tamen statim jubet ut leniter cum eis agatur, et caveatur ab insultationibus. V, 902. Donatistarum post Carthaginensem collationem Concilium triginta episcoporum. IX, 736. Donatistarum obstinatorum quorumdam inepta excusatio. V, 1596.
Donatistis duo mala objiciuntur, error in quaestione baptismi, et separatio. IX, 497. Donatistae schismatis convincuntur. IX, 226, 233, 517, 519. Unde convincuntur. IX, 306. Missi a Secundo Tigisit. clerici ad clericos Carthaginis accedere noluerunt, Visitatorem posuerunt, a Lucilla suscepti sunt. V, 293 Donatistae schismatis rei, quidquid de traditione et persecutione dicant aut fingant. IX, 387, 388, 392, 394, 395, 493. Et haeretici et schismatici sunt ex Cresconii definitionibus. IX, 469, 470, 471, 472. Donatistas Ecclesiis, apostolico labore fundatis extra Africam, non communicare manifestum est. IX, 629. Catholicos a sua communione repellunt. V, 288. Diem Epiphaniae numquam cum Catholicis celebrare voluerunt. V, 1033. Eluenda putabant sacra loca et instrumenta quae Catholici attigissent. II, 414. Notas vide. Ab unitate catholica communicatorias litteras non accipiunt. II, 160, 170, 173. Se Catholicos esse, testimonio beati Cypriani incassum affirmare conantur. IX, 741. Suae communionis esse Orientales contendebant. IX, 576. Concilium Sardicense dedisse litteras ad Afros episcopos communionis Donati contendebat Fortunius. II, 176. Donati nomen inventum inter episcopos concilii Sardicensis. IX, 576. Quid de hoc sentiendum. IX, 516, 576. Non constat Donatum, qui in litteris concilii legitur, fuisse illum schismatis auctorem. II, 176. Donatistae exsecrabili sacrilegio ab unitate se praesciderunt. IX, 256, 258. Donatistarum schisma sacrilegum. IX, 293. Injustum. IX, 26, 28, 41, 49, 121, 585. Separatio scelus maximum et manifestum. IX, 264, 266, 267. Donatistae nolentes communicare omnibus gentibus urgentur. III, 1464. Augustini dilemma ad Donatistas. II, 592.
Donatistae cum Catholicis erant in baptismo, in Symbolo, in ceteris dominicis sacramentis, non in spiritu unitatis. II, 343. Donatistarum animus ab unitate alienus. V, 1583. Carent caritate. V, 1256. Caritatem non esse in parte Donati, ex ipso quod fecerunt schismate ostenditur. IX, 311, 312, 313. Donatistae significantur per corvum, qui non reversus est ad arcam. III, 1434. Ut ad unitatem redeant monentur. [Col. 0253] III, 1434, 1435, 1436. Donatistae redarguuntur. V, 41, 73, 74, 267, 286, 313, 628, 722, 763, 768, 991, 1126, 1161, 1228, 1234, 1235, 1256, 1326, 1350. Donatistae separationem suam excusare non possunt. V, 304. Nullam separationis causam habent. IX, 62, 177, 179, 254, 256, 265, 266, 279. Sine causa ab Ecclesia catholica sese dirimerunt. II, 173, 195, 224, 240, 297, 298, 314, 328; IX, 130. Donatistis nulla fuit causa ab unitate recedendi, aut temeraria fuit. IX, 50, 130, 131. Quomodo exierunt ab Ecclesia. III, 2000. Et quare. IX, 364. Donatistae temere propter traditionis crimen de Ecclesia recesserunt. IX, 36, 538. Ob crimen traditionis objectum, non vero probatum se separarunt. IX, 141. Donatistarum schisma prudenti cuiquam christianismum profiteri cupienti non placere. V, 306.
Donatistae Scripturas se ab igne servasse jactant. V, 310. Donatistae immerito tot gentes Christianas deserunt, quibus traditor ignotus est. IX, 515, 516, 519. Traditionis crimen in Donatistas potius quam in Catholicos conjiciendum. IX, 266. Vide Traditio. Donatistae traditores. IX, 131. Eorum majores sanctos codices tradiderunt. II, 265; IX, 426. Et instrumenta Ecclesiae. II, 265. Quomodo, ostenditur. IX, 736. In crimine traditionis detecti et confessi manifestantur. II, 403. Donatistas divinorum codicum traditores fuisse in gestis ecclesiasticis et municipalibus legitur. IX, 254. In gestis Cirtensis Concilii. II, 580. Donatistae traditionis crimen vel objectum, in aliis damnabant; sibimet ipsis vero etiam confessum donabant. IX, 37. De traditoribus quae ipsi dicunt, non idonea auctoritate nituntur. V, 289.
Donatistae Christianos in toto orbe terrarum non esse contendebant. IX, 62. Et se solos esse Christianos. IV, 1234; IX, 36, 410. Ecclesiam de toto orbe terrarum periisse docebant. IX, 425. Vide Ecclesia. Ecclesiam periisse tempore Cypriani ob admissos sine baptismo de haeresi ad Ecclesiam venientes, non audent dicere Donatistae. IX, 176. Donatistas inter et Catholicos quaestio versatur ubi sit Ecclesia. IX, 391, 392. Quaestio finiri debet verbis divinis, non illis quae ex utraque parte objiciuntur. IX, 391, 394, 396. Donatistae Ecclesiam suam nonnisi canonicis sanctorum librorum auctoritatibus debent demonstrare. IX, 427, 430. Ecclesiam divinarum litterarum auctoritate non agnoscunt. II, 793. Partem Donati Ecclesiam plenariam male appellant. IX, 587. Pars Donati est in sola Africa. II. 952. Hinc non est Ecclesia catholica. II, 190, 194. Donatistae Mauritaniam et Numidiam occupant. IX, 586. In Numidia praepollent. IX, 51. Pars Donati magnae parti Romani orbis et barbaris gentibus ignota. II, 297. Donatistae praeter Africam paucos habent, eosque non apparentes. IX, 535. Unum aut duos, aut ut multum, tres episcopos ad hos mittere solent. IX, 535. Episcopum Romam paucis Montensibus ex Africa mittebant. IX, 346, 494, 516. Et in Hispaniam domui unius mulieris. IX, 346.
Donatistae male de paucitate gloriantur. IX, 296, 403, 537. Maximianistae pauciores sunt. IX, 537, 582. Donatistarum paucitatem suam commendare cupientium argumenta refelluntur. IX, 416, 418. Ecclesiam toto orbe terrarum diffundi Scriptura dicit, negant Rogatistae. II, 331. Negant Donatistae. III, 1407. Eamque in sola parte Donati pollere affirmant. VI, 306. Et Christum ad duas linguas remansisse. III, 1991. Ecclesiam in sola Africa vel retinendam, vel ex Africa in omnibus gentibus reparandam debent ostendere. IX, 428, 430. Nulla proferre possunt Scripturae testimonia quibus Ecclesiam in sola Africa remansisse ostendant. IX, 442, 443. Ecclesiam quodam modo volunt decollare. V, 725. Donati partem non esse Ecclesiam vel ex ipsis Cresconii verbis habetur. IX, 536.
Donatistae orbem terrarum Caeciliani peccatis pollutum esse immerito dicunt. II, 799, 801. Schisma fecerunt, quod quasi nollent esse boni inter malos. IV, 191. Et dicerent malorum commixtionem in Ecclesia bonis obesse. IV, 837. Hoc erat in regula Donatistarum, quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. IV, 378, 379. Donatistae ex Ecclesia quae tolerat malos, nati sunt. IX, 90. Donatistarum sententia de Ecclesiae puritate. IX, 247. De veritate et sanctitate Ecclesiae suae praesumptio et elatio. IX, 95, 97. Donatistae episcopos suos sine peccato esse dicebant, nec pro eis orandum. IX, 343. Praepositis Donatistarum praejudicat vana praesumptio de sanctitate suae Ecclesiae. IX, 103. Donatistarum societas plena hominibus sceleratis. IV, 134. Apud eos sunt traditores, ebriositates, foenus, et usurae super usuras. V, 306, 307. Peccatorum multitudo. V, 306, 307. Ab eis se maculari non existimant, quos in sacrilego schismate damnatos recipiunt. II, 198. Donatistae ipsi a sceleratis non recesserunt. II, 801. Maximianistis (schismaticis) communicant. II, 412, 413, 414. Eosque in suis honoribus suscipiunt. II, 579, 804, 812. Baptismum a Maximianistis datum confirmant. II, 308, 406, 490, 580, 800. Donatus Deuterio traditores sine baptismo admittenti et universis Maurorum episcopis communicavit. [Col. 0254] II, 342. Donatistae in Concilio CCLXX episcoporum decrevere, ut traditoribus, si baptizari nollent, pro integris communicaretur. II, 342. Felicianum Mustitanum, quem veritatis adulterum, catenam sacrilegii, Concilium Bagaitanum appellarat, in honore susceperunt. II, 240, 403. Donatistae longe majore scelere schismaticis, quam quod in Maximianistis damnarunt, ab orbe terrarum separantur. II, 194. Maximianistas tamquam integros receperunt, quos ante damnaverant tamquam perditos. V, 550.
Donatistae non habent suae communionis originem, si malorum communio Ecclesiam perdidit temporibus Cypriani. IX, 140. Non habent suae praecisionis aliquam defensionem, si non perdidit. IX, 140. Si Ecclesia periit propter malos in ea toleratos, unde nati sint Donatistae ostendere non possunt. IX, 273. Donati partem Ecclesiis ab Apostolis fundatis temere praeponunt Donatistae. IX, 535. Transmarinas Ecclesias temere accusant. IX, 40, 41, 46, 510. Quanta audacia orbem terrarum judicant. IX, 298, 300. Universum orbem Christianum damnare ausi sunt inauditum. IX. 51. Donatistae injusti, qui detestantur a se inauditos; et a se damnatos in integris honoribus recipiunt. IX, 79. Donatistae nolunt credi quae de suis vulgantur crimina, credunt vero famae quae de innocentibus tamquam de traditoribus vel de interfectoribus seminata est. IX, 277, 280. Scripturae verba, quae se jactant custodisse a flamma, nolunt delere lingua. IV, 678. Donatistae Ecclesiam orbis terrarum quomodo absolverint nescientes. V, 900. Hoc maxime dicto: Nec causa causae praejudicat, nec persona personae. V, 901. Donatistae suorum peccata per totam Africam manifesta fingunt ignorare; Afris autem ab Afris objecta crimina, non probata, imo absoluta, Orientalibus et Occidentalibus ignota esse non sinunt. IX, 565, 567. Donatistae suos manifestos malos cum damnare non audent, temere damnant orbem terrarum. IX, 503, 504. Et cum communicent Maximianistis, orbi terrarum communicare temere recusant. IX, 426. Amplius putant valere iniquitatem hominis ad alium contaminandum, quam justitiam hominis ad alium purificandum. IX, 293. Donatistae caritatem non habent, qui ignaro et ipsis incognito orbi terrarum objiciunt, nec ipsa saltem probata, crimina Afrorum. IX, 337, 338. Orbem terrarum non potuit maculare crimen Afris objectum non probatum, si non maculant Donatistas manifesta quae inter ipsos tolerantur crimina. IX, 277, 282, 319. Donatistas alienis peccatis maculari ex ipsorum regula sequitur. IX, 278. Donatistae gaudent frustra de nomine Donati, cum et Optati rapacitate, et Circumcellionum ebrietate polluantur. IX, 293. Donatistae polluuntur, si haereticorum communio et malorum polluit. IX, 225, 227, 233, 234, 337. Donatistas non maculat et communio Catholicorum, si non maculat Maximianistarum. IX, 252, 571, 572, 575, 581. Et malos, si sunt in Ecclesia, bonos non polluere; aut si foris sunt, et in ipsis sacramenta esse, ex Apostolo ostenditur. IX, 314.
Donatistae non habent quemadmodum schisma suum defendant. IX, 283. Ad defensionem suam, Scripturarum testimonia proferunt immerito. IX, 734, 737, 738. Donatistarum schismati non favent testimonia Scripturae, quibus separatio a malis praecipitur. IX, 670, 673. In Donatistas redeunt, quae proferunt ex Scripturis testimonia. IX, 49, 105. Et quidquid Catholicis objiciunt. IX, 50, 51, 52, 53, 54, 55. Donatistas parum adjuvat ad schisma defendendum testimonium Ezechielis. IX, 518. Donatistae ipsa secessione Israelis a regno Juda, quam pro exemplo sui schismatis ponunt, confunduntur. IX, 417. Donatistis applicantur Psalmi XLIX versus 16, 17 et seq.: Ut quid exponis justificationes meas, etc. IX, 61. Qua ratione Donatistae nolunt Orientalibus communicare, eadem nec debent Maximianensibus. IX, 576. Donatistae suo se judicio jugulant in causa Maximianistarum. IX, 252, 253, 255, 257, 258, 377, 378, 585, 592, 641, 703. Causam suam in judicio praefecturae quibusdam inconsideratis et temerariis responsionibus vulneraverant. IX, 625. Donatistae nullam habent causam separationis, si mali bonos in unitate non maculant. IX, 244. Donatistae impie ab orbe terrarum se separarunt, cum malos inter se tolerent. IX, 273, 277. Nec baptizatos a se rebaptizent. IX, 275. Adversus Donatistas explicatur Psalmus XXII quem adversus Catholicam pro se proferebant. IX, 297. In Donatistas retorquentur probra et convicia, quae ex psalmis et Evangelio in Catholicos conjiciebant. IX, 267, 268, 269, 270, 271, 309, 310, 311. Donatistae pervicaces, qui tot de Ecclesia testimoniis Scripturarum credere nolunt. IX, 414, 431, 434, 444. Si nonnullam habet imaginem fortitudinis non cedere Imperatori, nulla laus est apertae contradicere veritati. IX, 105, 106.
Donatistis non favet Cypriani auctoritas. IX, 126, 128, 129, 133, 135, 606. Donatistarum causa ipsius Cypriani auctoritate tota penitus naufragavit. IX, 176, 177. Donatistae schismatis rei convincuntur ex ipsa unitate, quam, licet diversa sentientes, tenuerunt Stephanus et Cyprianus. IX, [Col. 0255] 607. Donatistis objici potest quidquid Maximianistis objiciebant. IX, 303, 304, 531, 533, 534, 546, 547, 549. Donatistarum schisma a catholica communione, ex ipso Maximianensium a parte Donati schismate demonstratur. IX, 553. Donatistae impie se separasse ab orbe terrarum ex eo didicerunt, quod a Maximiano passi sunt. IX, 105. Pravitatem suam in causa Maximianensium velut in speculo conspicere possunt si volunt. IX, 567. Qua ratione probant schismaticos suos a se recedere non potuisse, eadem convincuntur a toto orbe terrarum non potuisse ipsi separari. IX, 101. Ad ea quae Donatistae de traditione, persecutione, falso baptismate objiciunt, de solis Maximianistis respondetur. IX, 258.
Donatistae manifestissimos sacrilegos pro falsa pace Donati tolerarunt. IX, 27, 51, 62, 63, 74, 86, 88, 105. Donatistarum pars paleis plena. IX, 96. In eorum communione sunt vitia quae orbi terrarum exprobrabant. IX, 293. Quot et quam gravia scelera in parte Donati. IX, 96. In parte Donati sunt iniqui, mendaces, mortui, peccatores, ficti. IX, 63. Inter Donatistas multi episcopi mali. IX, 58. Donistarum episcopi et presbyteri gravidatarum feminarum impudicitiae convicti. IX, 280. Donatistae nocentes et scelerati, non criminibus quae ab eorum aliquibus committuntur, sed crimine schismatis. IX, 333. Ad omnes Donatistas non pertinent scelera quae in eorum parte committuntur. IX, 312. Propter unitatem Donati sustinent mala notissima et famosissima Optati; et incerta ac incognita nolunt sustinere propter unitatem Christi. IX, 308. Qua ratione Optatum excusant, excusare debent et totum orbem. IX, 531. Et qua ratione malos suae communionis bonis non obesse volunt, eadem et Catholici. IX, 277, 283. Donatistae contaminati, si Sacramentorum communione cum malis boni contaminantur. IX, 56. Donatistae pacem cum Ecclesia catholica violant, inter se vero sic servant, ut in sacrilego schismate damnatos recipiant. II, 172, 192, 195, 198. Nec ab eis se maculari existiment. II, 198. Donatistarum malos tolerare nolentium errori, alius error contrarius ex Scipturis perperam acceptis. VI, 201. Donatistae an primi malos de Ecclesia pellendos censuerint. IX, 96.
Donatistae injusti, admittentes baptismum Maximianistarum, et exsufflantes baptismum orbis terrarum. II, 172, 193, 266, 404, 405. Donatistae non solum laicos, sed et clericos, presbyteros et episcopos, si ad se transferre potuerint, catechumenos faciunt. IX, 605. Catholicis ad se venientibus persuadent ut se paganos dicant. II, 135. Eum quem rebaptizare parant, docent ut coram ministro baptismi neget se esse Christianum. IV, 431, 432, 1895. Quisquis fidelium ad Donatistas transibat, baptizabatur. II, 179. Donatistarum argumenta et cavillationes. IV, 1895. Donatistae quos seducere possunt, per secretas quasdam speluncas pertrahunt, et rebaptizant. IV, 1895. Donatistae rebaptizant. V, 769. Et ad se redeuntes poenitentiae subjiciunt. V, 1359 Donatistae recipiunt ac rebaptizant juvenem caesae matris reum, ejusque caedem spirantem. II, 132. Item subdiaconum degradatum. II, 134. Donatista quidam reversus ad Ecclesiam. V, 1598. Donatista reversus ad Ecclesiam, et peccatum rebaptizationis confitens, a fratribus quibusdam repulsus est. V, 1358. Factum hoc excusat et improbat Augustinus. V, 1358. Donatistae rebaptizant etiam Christianos de Mesopotamia, de Syria, etc venientes. IV, 134, 383.
Donatistae arguuntur quod rebaptizent. III, 1420. Rogatistae auctoritatem epistolae Cypriani ad Jubaianum sequi se ad rebaptizandum dicebant. II, 339. Defendere se conantur auctoritate Cypriani. I, 637. In epistola ad Jubaianum II, 339. Donatus Carthaginensis non instituit ut Christiani rebaptizarentur. I, 618. Objectiones Donatistarum cur rebaptizent solvuntur. III, 1430, 1431.
Donatistae baptismum, nisi ipsi dederint, inanem esse volunt. VI, 307. A se dicunt justificari eum quem baptizaverint, et se esse in ecclesia quae est sine peccato. II, 809. Donatistae baptismum a se datum, sanctum; ab aliis vero, nullum esse dicebant. IV, 1890. Quod nos damus, hoc est sanctum, effatum Donatistarum. IV, 1890. Sacramenta tunc esse sancta, si per homines sanctos dentur, dicunt. IV, 134. Et baptismum non tollere peccatum, nisi detur a ministro sancto. III, 1410, 1421, 1422. Donatistarum verba, Ego sanctifico, ego justifico, quod dedero sanctum est, refelluntur. V, 723. Donatistae quatenus dicunt, Ego justifico, ego peccata dimitto, pejores sunt Pharisaeis. V, 600. Donatistarum error, non dari Spritum sanctum, nisi per sanctos ministros. V, 1225. Donatistae dicebant se potestate baptizare, non ministerio. III, 1419. Donatistae item urgentur. III, 1498, 1499, 1500. Donatistarum stolida objectio. V, 278. Locus ex Canticis Canticorum ab eis frustra prolatus. V, 289, 768. Sicut et locus ex Habacuc. V, 292. Et locus Evangelii de arbore et ejus fructu ad ministrum baptismi perperam ab eis translatus. V, 1323. Donatistarum argumentum ex verbis (Matth. 18) contendentium per homines dimitti peccata. V, 600. Donatistae fatentur justificari baptizatum [Col. 0256] ab occulto peccatore. V, 1325. Ac tum hominem illum ex Deo nasci. V, 1325. Donatistis pendet salus ex vita praepositorum. V, 724. Donatistae salutem se dare falso sibi arrogabant. IV, 1890, 1891. Donatistarum voces superbae. V, 599, 1296, 1320. Donatista justum se dicens, malus esse convincitur. V, 305.
Donatistae immani sacrilegio transmarinarum ecclesiarum baptismum exsecrantur, et admittunt Maximianistarum. IX, 31, 40, 108, 137, 223, 252, 427, 569, 570, 740. Nec schismaticos suos rebaptizabant, nec reordinabant. IX, 73. Quosdam quidem ex schismaticis suis rebaptizabant, sed quosdam non rebaptizabant. IX, 99. Maximianistas non rebaptizabant. IX, 137. In honoribus eorum integris eos susceperunt, nullumque rebaptizarunt. IX, 549, 554. Donatistae ridiculi, qui cum ex moribus et factis hominum sacramenta pensarent, post Optatum neminem rebaptizabant. IX, 291. Causam quam de baptismo cum eis habent Catholici, jam ipsi Donatistae terminarunt, cum post Maximianistas baptismum non repetant. IX, 556, 557, 558, 559. Donatistae in causa Maximianistarum, nec propter malos unitatem deserendam, nec baptismum Christi foris ab Ecclesia datum destruendum declararunt. IX, 683. Quod movet Donatistas de baptismi sacramento, in Maximianensium causa jam solutum. IX, 371, 372, 551, 558. Et toto lib. 4, contra Cresc. Scripturae testimonia, quibus Donatistae rebaptizationem necessariam probari putant, in Maximianenses detorquentur. IX, 558, 563. Sicut et auctoritas Cypriani. IX, 559. Donatistae cum post peccatores suos non rebaptizent, nec post orbem terrarum debent rebaptizare. IX, 485. Donatistarum plerique ministri non baptizant, si mali ministri non baptizant. IX, 64, 74, 75. Donatistarum rebaptizatio ex ipsa circumcisione, quae nec post malos ministros iterabatur, confutatur. IX, 309. Quod Paulus quibusdam schismaticis dixit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli, etc. Donatistis congruit. IX, 381. Donatistae in eo quod rebaptizant, sanguinem spiritaliter fundunt. IX, 54. Imperatorum constitutio in Donatistas rebaptizantes. IX, 805, 813.
Donatistarum furor. X, 704. Licentia effraenata. II, 132, 135. Immanis et saeva agendi ratio. II, 413, 799, 800. Quotidianas violentias circumquaque agunt per Circumcelliones. IV, 134. Vide Circumcelliones. Mala quae schisma Donatianum secuta sunt. II, 131, 415. Donatistarum scelera summatim comprehensa. IX, 720. Donatistarum episcoporum post redditam sibi a Juliano libertatem horrenda facinora. IX, 803, 812. Donatistarum plerique et episcopi, et presbyteri, et clerici caedes et strages etiam suis inferebant. II, 177. Per violentissimas turbas etiam ultro improbi sunt Ecclesiis catholicis, ubi possunt. IX, 272. Donatistae Eucharistiam canibus fundi jusserunt. IX, App. 803. Tunc canes dominos laniaverunt. IX, App. 803. Donatistae impediebant per violentias ne Catholici veritatem praedicarent. II, 397. Donatistarum insidias saepe passi sunt doctores catholici. IV, 1605. Donatistarum crudelitas in eos qui ad Ecclesiam catholicam volebant transire. II, 397, 798, 800. Marcum presbyterum Casphalianensem, Restitutum Victorianensem, propria voluntate unitatem catholicam amplexatos, suppliciis affecerunt. II, 397; IX, 525. Marciani Urgensis, nemine cogente Catholici facti, subdiaconum prope usque ad mortem ceciderunt, et lapidibus obruerunt. II, 397.
Donatistae homicidiorum amantes. II, 797. Interfectores Prophetarum. IX, 268. Varia referuntur crudelitatis et saevitiae facinora quae commiserunt Donatistae. IX, 316. Vetant panem Catholicis coqui. IX, 316. Donatistarum clerici quam crudeliter in catholicos clericos exarserunt. IX, 521. Donatistae oculis calcem aceto permixto infundunt. IX, 521. Calce et aceto excaecando, an crudeliores in Catholicos, quam diabolus in Job. IX, 636. Restitutum occiderunt et Innocentium, cui oculum etiam effoderunt, et digitum praeciderunt. II, 509. Donatistarum audacia regio Hipponensis infestata. II, 296. Donatistarum armata manus opperiens Augustini transitum. VI, 239. Donatistarum crudelitas in Maximianum Bagaiensem episcopum catholicum. IX, 521. Possidio Calamensi episcopo latronum more insidiati sunt. II, 397; IX, 523. Presbyterum Siniti cum gravi injuria projecerunt. II, 397.
Donatistarum furor, ebrietates, mortes spontaneae, praecipitia, praecipitatorumque cultus sacrilegi. IX, 590. Ebrietates suas ad canticum psalmorum humano ingenio compositorum inflammant. II, 221. Donatistarum quorumdam insania et furor. V, 1596. Donatistarum spontaneae mortes. IX, 526. Donatistae se ipsos trucidabant. II, 797, 798, 799, 940. Tria mortis genera a Donatistis frequentata. IX, 724, 725. Donatistis quotidianus ludus erat se ipsos per praecipitia, per aquas, per ignem occidere. II, 798. Cur non ad laqueum etiam confugerint. IX, 736. Ultro se Paganis occidendos ingerebant. IX, 725. Et trucidandos offerebant. II, 798. Donatus Mutugennensis presbyter Donatista comprehensus, [Col. 0257] jumento sibi admoto uti noluit, et se ad terram graviter collisit, et in puteum misit. II, 754, 755. Donatistarum mortes spontaneae, praecipitia, etc., ut colantur ab hominibus. IX, 429. Donatistarum mortes voluntariae carpuntur. VI, 616; IX, 721, 723, 725. Donatistae in quantum vitae suae non parcunt, nocentes sunt. IX, 709, 711. In quo diabolum imitantur. IX, 299. Ab illo spontaneas mortes didicerunt. IX, 299. Se ipsos necando diaboli instinctu, imitantur traditorem. IX, 736. Non quemquam hominem in parte Donati, sed ipsum errorem, satanae comparavit Augustinus. IX, 591. Donatistae pro spontaneae mortis insana sententia de Scripturis sacris frustra aliquid proferunt. IX, 726, 728. Donatistae se ipsos occidunt mystice. IX, 276.
Donatistae. Leges Imperatorum contra ipsos. V, 900. Contra Donatistas primus legem severissimam dedit Constantinus. II, 399. Hunc imitati sunt filii ejus Constantius et Constans. II, 399. Adversus eosdem leges dederunt Valentinianus, Gratianus, Theodosius, Honorius et Arcadius. II, 400. Lex Theodosii mulctae decem librarum auri in haereticos, ad Donatistas quoque qui in Ecclesiam desaevirent, extensa. II, 804; IX, App. 806, 812. Lex de decem libris auri adversus Donatistas primo allegata. IX, 316. Honorii leges in Donatistas. I, 641, 654. Edictum Macedonii adversus eos. II, 673. Donatistis per leges Imperiales inflictae poenae notantur. II, 331. Donatistas nulla lex regia jussit occidi. IX, 319, 327. Et hoc forte ex majore Dei iracundia. IX, 319. Donatistis exsilii poena tantum, non vero mortis, ab Imperatore constituta. II, 940; IX, 717. Mulctae pecuniariae in Donatistas omnes, exsilium in episcopos vel ministros eorum decernitur. II, 805. Donatistae legibus Imperatorum nec in civitatibus esse jussi sunt. IX, 316. Donatistas in fundis et civitatibus suis tamquam obsides habent Catholici. IX, 433. Ne ipsi ex agris undique pellerentur. IX, 317. Donatistis testamenta aut donationes faciendi facultas adimitur. IX, 788, App. 812. Et ex his aliquid sumendi. IX, 788, App. 812. Donatistarum testamenta Imperatores merito valere noluerunt. V, 310. Res terrenas amittere jussi sunt secundum leges regum terrenorum. II, 345. Congregationum eorum loca fisco vindicata. II, 303, 328. Imperatorum legibus non sinuntur retinere basilicas. IX, 326. Ne ipsas quidem quas in schismate fabricaverant. IX, 47. Non tamen reddiderunt omnes quas ab initio unitas tenuit. IX, 48. Donatistae res terrenas non recte possident. II, 345. Qui pro pace Christi omnibus terrenis caruerit, Deum habet: qui autem pro parte Donati vel paucos nummos perdiderit, cor non habet. IX, 336. Donatistae se nec divitiarum jacturam, nec mortem ipsam timere jactitabant. IX, 335, 336, 337. Augustinus aliquando sensit non petendas leges ab Imperatoribus contra Donatistas. II, 804. Invitat Maximinum ad colloquium, spondetque milites abfuturos; ne quis Donatistarum arbitretur ipsum tumultuosius agere voluisse. II, 98.
Donatistae objectant Catholicis Imperatorum Constitutiones. IV, 135. Immerito queruntur quod apud Imperatorem Catholici querelas suas deferant. II, 328, 580. Aut de latis adversus eos legibus ab Imperatoribus Christianis. IX, 46, 47, 631. Aut quod regibus terrae contra inimicos Christi aliquid Catholici postulent. II, 794. Ipsi haec omnia primitus fecerunt. II, 327, 492, 795. Adversus Rogatistas et Maximianistas jussa Principum impetrarunt. II, 192, 266, 327. Et adversus Catholicos potestates terrenas adhibuere. II, 301, 413. Ad Julianum desertorem Christi et idololatram recurrerunt, et apud eum solam justitiam locum habere dixerunt. II, 327, 400. Donatistae spontanea suorum praecipitia persecutionibus Catholicorum imputant. IX, 518, 327. An se ipsos praecipitaverint, an alicujus potestatis jussu praecipitati sint, incertum est. IX, 273. Crimina tempore persecutionis commissa a malis Christianis, quae quidem ipsorum auctores fecisse dicuntur, Catholicis objiciunt. IV, 133. Marculum et Donatum a Catholicis occisos vulgabant Donatistae. IX, 268, 273. Injusta Donatistarum expostulatio de Pauli et Macarii persecutione. IX, App. 800. De Macario invidiam faciunt Catholicis. IV, 134, 135. Ecclesiam catholicam vocabant Macarianam. II, 190.
Donatistae immerito persecutionem objiciebant Catholicis. IX, 531, 532. Immerito persecutionem se pati querebantur. II, 307, 310; III, 1482, 1483; IX, 317, 327, 432, 434. Eorum querimoniis de persecutione responsio. IX, 666, 684, 709, 710, 715. Maximinianistas ipsi persecuti sunt. II, 413, 414. Per Optatum Gildonianum. IX, 137. Donatistis de persecutione conquerentibus claudit os ipsa, quam fecerunt Maximianistis, persecutio. IX, 254, 295. Si persecutionem facere non licet, Donatistae Maximianensibus fecerunt. IX, 531, 532, 534. Donatistae immerito queruntur quod ecclesiarum suarum possessiones ad Catholicam transire jusserint Imperatores. II, 809. Loca quae tenebant Donatistae, Ecclesiae esse ostenditur. IX, 303. Donatistae loca, quae jam separati habere coeperant, cum ad Ecclesiam transeunt, ab [Col. 0258] illis juste possidentur. IX, 304. Donatistae Maximianistarum basilicas abstulerunt. IX, 47, 737, 740. Donatistis basilicas restituit Julianus Apostata. IX, 47, 329, 334. Donatistae contradictionis arguuntur, dum persecutionem a Catholicis se pati conqueruntur. IX, 664, 665. Schismaticis suis numquam pepercerunt. IX, 55. Qua ratione Primianistarum crudelitatem in Salvium excusant, ea severitas Catholicorum in Donatistas excusatur. IX, 108. Si melior est qui persecutionem patitur, meliores Maximianistae Donatistis. IX, 636. Qualia questi sunt de Caeciliano, talia et Maximianistae de Primiano. IV, 376. Donatistas persecutionem non pati, aut non pati secundum Evangelium, ostendit Augustinus. IX, 272. Donatistae persecutionem, Catholici passionem sustinent. II, 414. Donatistae juste patiuntur ex jussionibus Principum. IV, 1894, 1895. Juste patiuntur quidquid patiuntur. IX, 43. Si quid patiuntur, juste patiuntur ob schisma. IX, 272. Donatistae a se ipsis persecutionem patiuntur. IX, 725. A se ipsis patiuntur quidquid mali eis accidit, cum legibus potestatum resistunt. IX, 433. Cur potestatum severitatem adversum se excitant. IX, 106. In potestate Donatistarum erat, ut nulla damna paterentur etiam haeresim suam sectantes; si nullas Catholica violentias pateretur. IX, 434. Donatistae graviora committunt, quam patiuntur. IX, 43, 46. Gravius quid Ecclesia patitur a Donatistis, quam illi ab Imperatoribus. IX, 434. Donatistae se innocentium persecutores apud Imperatorem exstitisse docuerunt. IX, 649, 695. Donatistae in Christum et Evangelium crudeliores, quam qui et nomen Christi persequebantur, et Evangelium exustum volebant aboleri. IX, 319. Imo quam Judaei. IX, 320. Judaeis ipsis pejores. III, 1991. Donatistae Antichristi scelus imitantur. V, 723.
Donatistarum persecutio in Ecclesiam gravior, quam Imperatorum. III, 1420, 1482. Donatistae decipiendi oves infirmas Christi quam studiosi. IX, 132. Suadendo faciunt, quod persecutor occidendo non fecit. IV, 1895. Vide Baptismus. Donatistae viperae. IX, 267. Donatistas non solum non esse oves Christi, sed esse lupos ostenditur. IX, 309. Donatistae lupi et latrones. V, 760. Donatistarum schisma, fructus ex quo cognoscuntur esse lupi rapaces. IX, 270. Donatistarum persecutione profecit Ecclesia. II, 807.
Donatistas qualiter Catholici persequebantur. IX, 315. Ad quid adversus Donatistas leges plenissimae coercitionis moventur. IX, 433. Quae patiuntur Donatistae, aut pro errore, aut ut a salute sua impetus eorum depellant, terrenae potestates decreverunt. IX, 526. Imperator non tantummodo saeviendi licentiam auferre Donatistis, sed et eos ad unitatem catholicam coercendo redigere satagit. II, 806; V, 295. Non mortem eorum, sed conversionem et pacem Ecclesia quaerit. II, 807. Severitas legum adversus Donatistas ex Dei misericordia et dilectione Imperatorum Christianorum catholicorum, IX, 136, 307, 324. Donatistas non crudeliter, sed misericorditer reges terrent; Donatistae autem non fortiter, sed pertinaciter non timent. IX, 336. Quidquid agitur cum Donatistis, ex caritate agitur. IX, 332. Bellum si quod adversus Donatistas movetur, ex dilectione est, non ex odio. IX, 307. Donatistae resistunt veritati, alii saeviendo, alii pigrescendo. II, 312. Utrisque Ecclesia medetur. II, 322, 323. Donatistarum in Catholicos ab errore ipsos revocantes stolida objectio. IV, 160, 299, 300. Plura in Donatistas. IV, 131, 170, 171, 177, 246, 639, 641, 781, 961, 962, 1067, 1091, 1228, 1229, 1231, 1253, 1269, 1270, 1309, 1310, 1613, 1656. Pie vindicatur in Donatistas per Imperatorum leges, ut ab errore resipiscant. II, 798. Donatistae immerito queruntur, quod reges terrae contra eos pro catholica pace leges constituerint. II, 492. Quod regum terrae jussionibus ad unitatem cogantur. II, 397. Donatistarum saluti Catholici consulunt, dum ad unitatem cogunt. II, 401. Donatistae qua causa aliquid a Catholicis patiantur, debent considerare. IX, 433. Immerito queruntur quod quaerantur a Catholicis, imo a Deo per Catholicos. IX, 291. Donatistae cur et ad quid quaeruntur. III, 1435, 1448; IX, 333, 334, 432, 693, 740. Non agunt adversus eos Catholici, ut res eorum habeant. II, 345, 808; IX, 737. Leges poenales adversus Donatistas latae non eos bene facere cogunt, sed male facere prohibent. IX, 315. Donatistae immerito de mansuetudine gloriantur, quod ad communionem suam neminem cogant. IX, 315. Donatistae quaeruntur per Scripturas, per linguas pacificas, per flagella temporalium tribulationum. IX, 292. Donati pars si quid afflictionis pertulit, passa est tamquam Agar a Sara. V, 52. Donatistae similes servo Pontificis, cui auris amputata est; qui vero ex Catholicis Donatistas persequuntur, similes Petro. IX, 321. Donatistae Simonis Cyrenei factum pro se interpretantes. V, 294. Donatistae aut recte persecutionem passi sunt, aut si modus excessus est, palea fecit. IX, 254, 256, 265, 482 Si quid ultra modum volumque caritatis contra eos committitur, ad paleam Ecclesiae hoc pertinet, non ad triticum. IX, 48, 434. Non pertinet ad eos, a quibus qui talia agunt, laudabiliter [Col. 0259] pro unitatis pace tolerantur. IX, 520, 526. Nullis bonis in Catholica hoc placet, si usque ad mortem in quemquam, licet haereticum, saeviatur. IX, 526. Nec quamvis longe a morte, si molestiis libido ulciscendi malum pro malo retribuat. IX, 526. Aut aliena quisque auferat velut pro unitate. IX, 526. Christianus qui vel odio, vel cupiditate, vi legum Imperalium persequitur Donatistas, pessime agit. II, 345, 346. Donatistae de Augustini fama maledice detrahunt. IV, 393, 394. Augustinus supplicium mortis ab aliquibus Donatistarum magnorum scelerum reis amoliri conatur. II, 535. Donatistis persecutionem fieri debere non dixit Augustinus. IX, 520. Genethlius beatae memoriae Carthaginensis ante Aurelium episcopus constitutionem contra Donatistas compressit, unde multum ab eis laudabatur. II, 178.
Donatistae pro fide et propter filium hominis, persecutionem se pati immerito conqueruntur. IX, 718. Vane se de gloria tolerantiae jactant. IX, 106, 753. Si quid pro schismate patiuntur, baptizari se sanguine suo dicunt. IX, 279. Martyres haberi volunt. IX, 136, 317. Donatistarum mortuorum Memoriae. IX, 428. Sepulcra mortuorum suorum quos colunt, ebriosorum impudicorumque concursus. IX, 430. Donatistae cadavera ultro praecipitatorum colebant. IX, 257, 308. Natalitia eorum celebrabant. IX, 106. Per canos et compages pseudomartyrum suorum jurabant. IX, 106. Donatistae martyres veritatis immerito se dicebant. IX, 43, 45, 62. Donatistae vivunt ut latrones, mori se jactant ut martyres. IX, 315. Vivunt ut latrones, moriuntur ut Circumcelliones, honorantur ut martyres. II, 307. Donatistarum pseudomartyres. III, 1436, 1483. Donatistae martyres nuncupari non possunt. IX, 653. Immerito sibi Martyrum glorias quaerunt. VI, 617. Temere sibi usurpant quod de Martyribus dictum est in Apocalypsi. IX, 723, 724. Donatistarum martyres carpuntur. V, 630, 1448.
Donatistas inquietos per ordinatas a Deo potestates cohiberi atque corrigi, non inutile. II, 321. Donatistarum plurimi per leges Imperiales correcti sunt. II, 359, 795, 806. Et ad Ecclesiam compulsos se esse laetati sunt. II, 321, 322, 330. Donatistae cujusdam ex necessitate conversi historia. IV, 369, 370. Donatistarum subdiaconus quidam ad catholicam pacem ex animo conversus. IV, 370. Donatistarum ex schismate multi ad Ecclesiam conversi. V, 1595.
Donatistarum error longe lateque Africam pervaserat: pauci jam in ea remanserunt. IX, 449. Numerus Donatistarum, qui ad Ecclesiam transeunt, longe major quam eorum, qui in dissensione Donati remanent. IX, 726. Multae civitates prius Donatistae, timore legum, Catholicae ardenter diligunt unitatem. II, 329. Donatistarum aliquorum conversio Ecclesiam consolatur de perditione aliorum. II, 808. De exclusione Donatistarum, gratiarum actiones de Carthaginensi ecclesia cum episcoporum litteris ad Comitatum mittendas esse. IX, 814. Donatistarum error non inexpiabilis. IX, 475, 478. Patientia ipsis exhibenda. V, 902. Caritas commendatur in Donatistas. IV, 299. Fratres sunt, etsi mali fratres. V, 288. Fratres appellantur a Catholicis. IX, 691. Cum ipsis lis et concordia. V, 1590.
Donatistae non rebaptizantur qui ad Ecclesiam convolant. II, 803, 811. Donatistarum sacramenta Catholicis non sunt inimica. II, 312. Donatistae ad Catholicam redeuntes, eodem modo sine baptismi iteratione expiantur, quomodo expurgatos censuerunt Praetextatum et Felicianum. IX, 555, 556. Donatistae quatenus suscipiantur a Catholicis. IX, 691, 806. Non tales suscipiuntur in Ecclesia, quales erant, IX, 472, 476. Donatistis ad unitatem venientibus caritatis bonum confertur. IX, 312. Donatistae qui ad Ecclesiam convolant, necesse est poenitentiam agant. II, 811. Si qui apud Donatistas degradati fuerant, si ad Catholicam transire volebant, non nisi in humiliatione poenitentiae recipiebantur. II, 135. Donatistis ad Ecclesiam transeuntibus honor clericatus vel episcopatus non aufertur propter bonum pacis, vel ex sola clementia. II, 229, 489, 812, 813. Donatistarum episcopi ita in catholicam suscipiuntur unitatem, ut videtur paci et utilitati Ecclesiae convenire. IX, 474. Ejus, qui in parte Donati baptizatus est, ordinandi auctor esse Possidio non potest Augustinus. II, 1061.
Donatistae cur severiorem disciplinam affectant. IX, 81, 85. Donatistae Catholicos reprehendunt quod sobrie psallant in ecclesia divina cantica Prophetarum. II, 221. Poenitentia in parte Donati. V, 1359. Donatistarum multi multa pauperibus distribuebant, et parati erant ad suscipiendam mortem. III, 2020. Donatistarum bona opera, falsa et vana. III, 1436. Donatistas factis non posse dicere, Dominus Jesus. V, 1236. Donatistae Deum spernunt, nedum clarificant. IX, 80. Visis suorum credunt. IX, 428. Donatistarum calumnia adversus Catholicos, quod aliud in altare Dei ponerent. II, 330.
Donatistarum et Catholicorum quae sit doctrina. V, 724. Donati scripta non recte de Trinitate eum sensisse probant. [Col. 0260] VIII, 43. Donatistarum cum Arianis unio, et discrimen inter utrorumque errorem. II, 176, 792. Donatistarum quidam negant Filium aequalem Patri. V, 991. Donatistae in Christum injurii. V, 724. Donatum pro Christo habent. V, 1023. Pro Christo se jactare convincuntur. V, 1323 Nec Moysi, nec Christo credunt vel resurgenti. V, 724. Donatistas quid in errore detineat. V, 901. Quid obstet quominus Donatistae resipiscant. IX, 136.
Donatus Christum dividere conatus, divisus ipse est a suis. VI, 306. Donati pars in multas partes scissa est. II, 334; V, 50, 447; VIII, 43; IX, 40, 101, 114, 136, 113. Donatianum schisma novo schismate scidit Maximianus. II, 172, 580, 800. Necnon Rogatus. II, 326. Donatistae et Maximianistae adversum se divisi. V, 447. Donatistarum, Maximianistarum, Rogatistarum congregationes. V, 769. Donatistae iidem Parmenianistae. VIII, 32. Donatistarum concilium adversus Maximianistas. IX, 63. Donatistarum concilia. Vide Concilia.
Donatiani seu Donatistae. VIII, 43. Donatianos a Donato potius quam Donatistas consentit Augustinus appellari. IX, 468. Donatistae cur ita appellati, et non potius Christiani. IX, 552. Ut Maximianistae et Claudianistae, sic et Donatistae non male dicuntur. IX, 555. Donatistae apud Carthaginem pars Majorini primo dicebantur. II, 302. Montenses vel Cutzupitae vocati sunt in urbe Roma. II, 196.; Not. VIII, 43; IX, 346, 395. Unde hoc. IX, App. 805. Ad Donatianos seu Donatistas, qui Romae Montenses vocantur, episcopum ex Africa mittere solent. VIII, 43.
Donatulus a Capse. IX, 235.
Dona Dei quaedam bonis et malis communia. IV, 1343; V, 1460. Dona Dei nostra sunt, etsi non ex nobis. II, 851. Nostrum est et quod nobis donatur. V, 1464. Dona Dei fiunt hominis, cum amat quod accipit, et gratias agit illi qui dedit. V, 908. Dona Dei nulli invidenda: quî omnibus possint esse communia. V, 1040. Qui donavit ut simus, donat ut boni simus. IV, 1379. Vide Beneficia. Dona Dei multa habent et mali. V, 764. Dona Dei quanto magis quis novit esse Dei, tanto magis inde beatus. VI, 442. Donis Dei nemo est beatus, qui donanti exsistit ingratus. VI, 443. Melius est vel de parvo Dei dono gratias ipsi agere, quam sibi agi velle de magno. II, 110. Dona alia filiorum heredum, alia filiorum exheredatorum. VI, 624. Dona Spiritus sancti sunt diversa, sed idem Spiritus. II, 839. Donorum divisio est, et concordia unum corpus facit. III, 1509. Dona Dei multiplicantur in hominibus, cum hi ea aliis dispensant. III, 19. Donum Spiritus sancti per aquam aut per ignem significatur. III, 804.
Dona Dei accipere aut habere non potest anima, nisi consentiendo. X, 241. Orandum ut Dei dona in nobis augeantur. IV, 1548. Dona sua Dei est custodire in nobis. V, 1362. Donum Dei gratuitum est ipsum hominis meritum. II, 820. Dona Dei sunt merita hominis. V, 1367. Cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam dona sua. II, 880. Donum proprium quod hic datur aut in futurum servatur bonis. V, 583, 1460. Discrimen inter donum et datum. III, 526. Exigitur quod quis noluit accipere cum daretur. IV, 287. Aliud est accipere non posse, aliud nolle, illic excusatio necessitatis, hic reatus voluntatis. IV, 287. Tutius videtur ambulare, qui minus accepit; sed si non perverse quaerat, quod recte non accepit. IV, 1709. Quis praeferendus, quando res aliqua duobus vel pluribus dari non potest. III, 30. Non quaerat quisque in corpore Christi, nisi sanitatem. IV, 1709.
Donum nullum magis quaerit Deus, quam te. V, 508. Quia nihil melius in omni terrena creatura. V, 317. Dando te illi, bonus eris. V, 707. Vita aeterna tantum valet quantum tu es; te da, et habebis illam. V, 707. Dando nos Deo quid lucremur. V, 212. De Dei das Deo: ex eo quod tibi dedit, a te accipit. V, 913. Dederunt diversa Zacchaeus, Petrus, vidua: sed ad unum pervenerunt, quia non diversa amaverunt. V, 315. Dona spiritalia quae donat Deus, non auferet, nisi tu dimiseris: carnalia vero ipse aufert, et quisquis alius aufert, ipso donante potestatem aufert. IV, 201.
Donec pro non amplius ponitur. VI, 77.
Dormit Christus in navi tentationibus agitata, si fides dormit in corde. IV, 1169, 1915. Dormiente Christo, cor fluctuat. IV, 1915. Dormiunt qui amant praesentia. IV, 963
Dormitio in Scripturis posita pro morte. IV, 74.
Dormire pro manere et cessare. III, 514, 534. Pro concumbere. III, 497.
Dorsum pone ad id quod cadit, et faciem ad illud quod manet. IV, 190.
Drachma a muliere quaesita quid allegorice. IV, 1379, 1792.
Dracones animalia sunt omnium maxima. IV, 1943.
M. Drusus. VII, 106.
Dualis numerus a Graecis et Hebraeis usurpatur. VII, 695, 696.
Duas habes, locutio usitata. IV, 201. Causam dicere ad duas. II, 169.
[Col. 0261] Dubitatio. Veritate dubitat, non de veritate, qui certo scit se dubitare. III, 155. De quibusnam rebus licet dubitare. VII, 646. Melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. III, 376. Historiae fides perit, si quod auctoritate et tempore firmatum est, in dubium revocetur. I, 1335. Dubitatio significat animum minime temerarium, quae custodia tranquillitatis est maxima. I, 1213. Dubitationis verbum aliquando increpative dicitur. III, 1671.
Dulcedo nominis Dei longe praeponenda dulcedini saeculi. IV, 612. Dulcedo fallax, quae. VI, 104. Dulcedinem nominis Dei soli norunt, qui gustarunt. IV, 612. Hortatio ad gustandam dulcedinem Dei. VI, 296. Dulcedo Dei absconditur timentibus, revelatur sperantibus. V, 791, 794. Dulcedinem amoris abscondit Deus iis quibus utilis est timor. IV, 229. Dulcedo hujus vitae est muscipula, qua incauti capiuntur. IV, 1647, 1648.
Dulcis est voluptas, sed dulcior Deus. V, 1286. Quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas V, 830. Dulcia si sunt in saeculo, cum amaritudine digeruntur. IV, 612. Dulcedo peccati perniciosa per amaritudines tribulationis digeratur. V, 1.
Dulcitius tribunus et notarius. VI, 147, 148; IX, 705, Retr. 706, 707. In Africa legum Imperialium exsecutor adversus Donatistas. I, 654; II, 939. Institui ab Augustino, cupit quî cum Donatistis se gerat. II, 939. Primum edicto eos apud Thamugadem admonet. II, 939. Hoc edictum altero explicat. II, 939. Scribit ad Gaudentium Donatistarum episcopum Thamugadensem. I, 654. Honorificentius eum tractat quam decebat haereticum. II, 939. Rescripta Gaudentii Augustino mittit refellenda. I, 654.
Duodenarius numerus pro universitate ponitur. VII, 663. Duodenarius numerus perfectus est. IV, 715. Duodenarius numerus consecratus. III, 1621. Duodenarii numeri Apostolorum, sacramentum magnum. IV, 1103.
Duplex cor mentientis. V, 739.
Dura Dominus jussit, sed magna promisit. V, 120. Quae dura sunt laborantibus, eisdem ipsis mitescunt amantibus. V, 444.
Duritia peccatorum in poenitentiae lacrymas solvitur a facie Dei, sicut fluit cera a facie ignis. IV, 814. Durissimi licet sint inter praedestinatos, et quasi crystallum facti, duri tamen non sunt misericordiae Dei. IV, 1935.
Dusii daemones quidam, sic a Gallis nuncupati. VII, 468.
Duumviralitius. VI, 602.
E.
Ebionaei haeretici. VIII, 27.
Ebrietas sancta. V, 1098. Ejus effectus. IV, 351, 955, 1369. Ebrietas mentis sobria, et laudabilis. VI, 296. Ebrietas spiritalis. V, 160. Ebrii Martyres ad passionem ducebantur. IV, 352, 955.
Ebrietas peccatum. X, 159. Ebrietatis peccatum consuetudine viluit, et contemnitur. V, 125. Ebriositatem non solum sine honore nominare, sed et cum hilaritate praedicare populi jam consueverunt. IX, 171. Ebrio nihil insanius. IV, 1370. Ebrietatis et malae consuetudinis pugna. V, 816. Ebrietas cavenda. V, 1098. Lex aeterna eam condemnat. VIII, 426. Ebrietas frequens tempore Augustini. II, 345. Etiam inter ministros Christi. II, 344. Ebrietates in honorem SS. Martyrum quotidie celebrari solitas luget Augustinus. II, 91. Calicibus Martyres persequuntur, qui in eorum solemnitatibus inebriantur. IV, 723. Ebrietatem carpit Augustinus. II, 116. Ebrietates in solemnitate S. Leontii de Ecclesia pulsae per Augustinum, non sine ipsius periculo. V, 1174. Ebrietates in solemnitatibus martyrum usitatae, in omnibus aut prope omnibus transmarinis ecclesiis desierunt. II, 91. Ebrietates suas Donatistae, ad psalmorum canticum, quasi ad tubas inflammant. II, 221. Ebrietas pro saturitate frequenter in Scriptura. III, 586.
Ebriosum inter et ebrium plurimum interest. VIII, 427.
Ecbola. IX, 639, 640.
Ecclesiae varia nomina. IX, 241. Ecclesia ex vocatione appellata. III, 2089. Tota instituta est ad colendum unum Deum. VI, 259.
Ecclesiae antiquitas. IX, 122, 123. Ecclesia primitus in coelo. III, 335. Ecclesia in II Geneseos cap. praenuntiata. VIII, 258. Et in arca diluvii. VI, 334, 346. In benedictione Abrahae promissa. VI, 174. Ecclesia est verum Abrahae semen. III, 789. Praedictiones Prophetarum de Ecclesia. VII, 584; VIII, 289. Ecclesia in ipsis etiam promissionibus jam tunc figurata et prophetata, praescientiam parturiit sanctorum. VIII, 305. Prophetiae de illa impletae. VI, 175.
Ecclesia mundus reconciliatus. V, 588. Corpus Christi. III, 25; V, 266. Ipse illius est caput. V, 753. Unum est corpus magnum, unius capitis magni. II, 584. Una domus. II, 584. Ecclesia et Christus caput et corpus, unus homo. [Col. 0262] et unus Christus. IV, 161, 232, 250, 453, 629, 662, 693, 695, 723, 730, 761, 866, 948, 1082, 1156, 1679, 1784, 1785, 1817, 1819, 1846; V, 571, 754; VII, 532; VIII, 896; X, 145.
Ecclesia in Christo etiam a Verbo suscepta est. IV, 77. Verbum ipsum non est pars Ecclesiae, sed ut ejus caput, factum est caro. IV, 1942. Ecclesia carni Christi adjungitur, et fit Christus totus, caput et corpus. III, 1979. Ecclesia corpus Christi est, et templum, et domus, et civitas; cujus caput, et habitator, et sanctificator, et rex Christus est. IV, 1717. Ecclesia catholica sola est corpus Christi. II, 815. In corpore Christi quid caput, quid barba, quid ora vestimenti. IX, 341.
Christi et Ecclesiae aliquando una persona intimatur. III, 82. Christus ex persona Ecclesiae saepe loquitur. II, 545. Ecclesiae et Christi vox una. V, 722. Ecclesia in Christo, et Christus in Ecclesia patiebatur. II, 545.
Ecclesia Christi conjux. III, 25; IV, 1672, 1684, 1784. Sponsa Christi. V, 563, 991, 1233. Christo est sponsa in occulto. VIII, 423. Ecclesia sponsa Christi matrem Synagogam reliquit, ut ei adhaereret. V, 570. Ecclesia nurus Synagogae. IV, 501. Ecclesiae nuptiae celebrantur. III, 1990, 2013. Christi et Ecclesiae matrimonium magna caritate compaginatur. IV, 1140. Ecclesiae matrimonium cum Deo arctissimum est; nemo offendit unum, et alterum promeretur. IV, 1140. Ecclesiae tabulae Matrimoniales. VI, 668. Ecclesia a Deo cui nubit dotata, ab illo decorata, ab illo redempta, ab illo sanata. IV, 510. Sanguine Christi dotata. V, 1331; VI, 645, 668. Ecclesia promissionem vitae aeternae adamavit in muneribus sponsi sui. VIII, 305. Ecclesiam ut fundaret Christus, induit decorem ad eos quibus placebat, et fortitudinem ad eos quibus displicebat. IV, 1182, 1183. Ecclesiam amavit Christus dum adhuc foeda esset; evertit foeditatem, formavit pulchritudinem. IV, 495. Eam pulchram fecit Christi foeditas. VI, 690. Ecclesia dealbatur et decoratur. VI, 289, 290. Ecclesiae pulchritudo a Christi passione velut ex radice processit. V, 258. Si miraris Christi humilitatem propter Ecclesiam, noli jam mirari Ecclesiae celsitudinem propter Christum. IV, 1340. Quidquid habet sponsa unde Christo placeat, ab illo habet. IV, 510. Ecclesiae rector, sponsus et redemptor Christus. IV, 1784.
Ecclesia de sponso nascitur. VI, 645. De latere Christi. III, 216, 1513; V, 55. Ecclesia nubit quando sponsus moritur. VI, 645. Ecclesiae formationem mystice significabat mulieris formatio. III, 407, 1463; IV, 564, 1784. Ecclesiae velut uterus, fons baptismi. V, 379. Ecclesiae nidus de lignis crucis Christi. IV, 1300. Ecclesiae unitatis societas cur tamquam proprium est opus Spiritus sancti. V, 463. Ecclesiae hoc Spiritus sanctus est, quod nostro corpori anima. V. 1231. Qui Spiritum sanctum in Ecclesia esse negant, similes Pharisaeis qui negabant esse in Christo. V, 448. Ecclesia tota una vidua. IV, 1726. Ecclesia vidua est absente sponso. IV, 1897. Ecclesia de patre soror Christi. VIII, 425. Ecclesia Christi soror de sanguine ejus, proxima de accessu, columba de spiritu, perfecta de sermone. III, 1791. Ecclesia mater nostra. IV, 1140, 1141. Ecclesia dicitur filia propter successionem, mater propter praelationem. IV, 1773. Ecclesia Christi uxor, et mater et filii, et fratres et sorores. IV, 1684, 1685. Non habebit Deum patrem, qui Ecclesiam noluerit habere matrem. VI, 668. Ecclesia sibi est et mater et filii. III, 1327. Ecclesia mater est, et ubera ejus duo Testamenta. III, 1998. Ecclesia diligenda ut mater. V, 1512. Amemus Deum sicut patrem, Ecclesiam sicut matrem. IV, 1140. Ad Ecclesiae amorem adhortatio. VI, 692.
Ecclesiae sollicitudo pro filiis. VI, 692. Ecclesia puellae sibi commendatae quantam curam debeat. II, 1069. Ecclesiae mansuetudo erga eos qui primum delusi, postea correcti sunt. II, 337. Ecclesia Christi sponsa et virgo fecunda. VI, 645. Ecclesia virgo appellata est. III, 859, 1498. Ecclesia tota virgo dicitur. IV, 1920; VI, 438. Tota una virgo. IV, 1920. Ecclesiae omnes gradus, una virgo est. III, 1499. Ecclesiae virginitas in quo sita. V, 1005, 1012. Tota in castitate atque integritate cordis debet virgo esse. IV, 570. Inventa meretrix, et facta virgo. V, 1063. Virgo est in hoc saeculo, nubet in futuro. VI, 47, 48. Et virgo est, et mater. V, 768, 1005, 1010, 1012, 1018, 1063. Perinde ac Maria. VI, 397. In omni terra fecundatur, quando Christus super coelos exaltatur. VI, 645. Ecclesia appellatur tamquam sterilis quae non pariebat. III, 1064. Ecclesia sine corruptione fecunda, virgo, mater. VIII, 305. Quotidie parit, et virgo est. VI, 249. Ecclesiae pariunt per Evangelium. III, 880. Cum dolore. III, 880.
Ecclesiae firmamenta et columnae sunt apostoli. II, 553. Sunt ejus ossa et fortitudo. IV, 175, 1297. Fundamenta et portae, sicut et Prophetae. IV, 1103. Ecclesiae filiae Apostolorum, filiae regum sunt. IV, 508. Ecclesiae coelestis stabilitas. VI, 259. Ecclesiae virtus, dilectio ejus. IV, 1628. Ecclesiae fundamentum et caput Christus. V, 1615. Ecclesiae fundamentum sursum in coelo, et quare. IV, 223, 1103. Ecclesia [Col. 0263] non super homines, sed super Christum aedificata. V, 479. In Ecclesia vera et salubris est, et quodammodo germana atque radicalis Christiana societas. VIII, 289.
Ecclesia ex omnibus gentibus congreganda praedicitur. VII, 585, 586, 592, 593. Congregatur ex omnibus aetatibus. III, 821. Humilitate, non potestate initio congregata est. II, 757. Christus ostium Ecclesiae. III, 1721, 1726. In Ecclesiam quem ob finem intrandum. III, 2013. Quatenus ad Ecclesiam vel veniunt Pagani, vel redeunt haeretici. IX, 478. In Ecclesiam intratur per humilitatem. III, 1721. Ecclesia per humilitatem praesentem, futuram comparat celsitudinem. VII, 611. In quantum culmen erecta est. V, 314. Ecclesia Christi cruce exaltatur. VI, 688.
Ecclesiae doctrina et fides. I, 1336; III, 128. Ecclesia docet quod credidit, non quod novit. V, 1613. Ecclesia catholica venientibus praecipit fidem, haeretici promittunt rationem. VIII, 19. In Ecclesia catholica plebem non intelligendi vivacitas, sed credendi simplicitas tutissimam facit. VIII, 175.
Ecclesia esurit quos lucrari vult. IV, 242. In Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. IV, 1642. Ecclesia quodammodo manducat, quos per sanctos suos in corpus suum trajicit. IV, 242.
Ecclesia una, vera, catholica. V, 49. Ecclesia sursum in Angelis, deorsum in omnibus fidelibus. IV, 1776; VI, 260, 261. Ecclesia ex parte peregrina, ex magna parte manens in coelo. IV, 1952. Una tamen Ecclesia. V, 1500. Una est vinculis caritatis. VI, 259. Ecclesia in sanctis Angelis beata, suae parti peregrinanti opitulatur. VI, 258.
Ecclesia una ex Judaeis et Gentibus. V, 757; VI, 341. Ex praeputio et circumcisione congregata. IV, 534, 1011, 1012. Ecclesia Christi ibi plantata est, unde eradicatae sunt spinae Synagogae. IV, 462. Ecclesiam inter et Synagogam differentia ex nominis notione. IV, 1047. Ecclesia Gentium proselyta, adventitia ad patres, non de carne eorum nata, sed imitatione filia. IV, 1896. Ecclesia etiam ante Christi adventum erat in Sanctis. V, 38. Ecclesiae membra erant sancti qui Christum praecesserunt. VI, 313, 335.
Ecclesia est una. IX, 391. Ecclesia unica, non utique nisi una catholica. II, 556; V, 447. Ecclesiam vocat Christus unicam suam. II, 555; IV, 176. Ecclesia una et multiplex, quomodo. IV, 1837, 1961. Ecclesiae multae quidem inveniuntur dictae in Scripturis, sed illius unica membra esse intelliguntur. IX, 415, 635. Ex omnibus filiis regum fit una quaedam regina. IV, 509. Ecclesiae particulares dicuntur insulae. IV, 1240. Linguis omnium Gentium loquimur in Ecclesiae unitate. III, 1645. Ecclesia unitas est. IV, 1309.
Ecclesiae unitas commendatur. III, 1432, 1433, 1489; IV, 513, 538, 889; V, 693, 1076, 1224, 1233, 1586, 1587, 1595. Christus Ecclesiam nodo unitatis et caritatis tamquam sanitatis adstringit. III, 25. Ecclesia unitatis compage fit salva. IX, 341. Unitas sic ungitur, sicut uncti sunt sacerdotes. IX, 341. Ii sunt in unitate corporis Christi, qui sunt in pace Christi: ii autem sunt in pace Christi, qui sunt bonae voluntatis. IX, 160. Haeretici, Judaei et Pagani unitatem fecerunt contra unitatem. V, 423. Ecclesiae pax dimittit peccata. IX, 146, 147, 150. Pax ista non est in malis, sive intra sive extra Ecclesiam sint. IX, 150. Per caritatem membra sibi invicem, et capiti cohaerent. IX, 392. Ecclesiam constare unanimis et concordibus docuit Cyprianus, et testimonio Prophetico, et significatione sacramentorum. IX, 240. Orationes sanctorum qui sunt in Ecclesia quantum prosint. IX, 149.
Ecclesiae moerorem de amissis filiis consolatur perfectio unitatis. II, 940. Ecclesiae catholicae unitas dono linguarum significata. V, 534, 1225. Unus qui sanabatur in piscina unitatem Ecclesiae figurabat. IV, 889, 1733; V, 693. Sicut et Petro oves a Christo commendatae. V, 1350. Omnia clamant pro unitate. IV, 1925.
Ecclesia illa unica columba ex solis sanctis perficitur. IX, 219. Ad eam non pertinent haeretici, neque schismatici. VI, 193. Christum caput habere non potest, nisi qui in ejus corpore, hoc est in Ecclesia fuerit. IX, 429. Qui haeretice sentiens, de Ecclesia alicujus saecularis emolumenti causa exire noluerit, tanto sceleratius ab ea separatus habendus est, quanto magis errori et divisioni fallaciam simulationis adjungit. IX, 169. Extra Ecclesiam sunt qui vel de capite Christo, vel de corpore ejus, a Christi testificatione dissentiunt. IX, 395. Multi, qui extra Ecclesiam sunt et appellantur haeretici, multis et bonis Catholicis meliores sunt secundum Dei praescientiam. IX, 156. De Ecclesia omnes haereses exierunt, tamquam sarmenta inutilia de vite praecisa. VI, 635.
Ecclesia per haereticos tamquam civilibus bellis quatitur. IV, 1425. Si tua impatientia concusseris latera matris Ecclesiae, cum dolore quidem te excutit foras; sed magis malo tuo, quam suo. IV, 678. Ecclesia, sicuti Rebecca, pariente, discernuntur quos geminos praegnans pertulit. IV, [Col. 0264] 1673. Ecclesiam cur Deus turbari sinat. V, 1496. Ecclesia turbatur separatione schismaticorum et haereticorum. III, 1799. Ecclesiae membra nonnulla seu frumenta, praevalentibus haeresum et schismatum seditionibus, obumbrata sunt. IX, 443. Ecclesia temporales aliquando in suis frumentis patitur tempestates, ut in quibusdam locis non cognoscantur; sed tamen etiam illic latent. IX, 443. Ecclesia quaedam conculcata. IX, 444. Quaedam omnino praecisa. IX, 444. Boni ab Ecclesia per seditiosos expulsi, ut se gerere debent. III, 128. Ecclesia omnibus errantibus utitur ad provectus suos. III, 127. Quid in Ecclesia detinere debet Christianum. VIII, 175. Parvuli in nido Ecclesiae plumescunt, et alas caritatis alimento sanae fidei nutriunt. I, 706.
Ecclesia interior est, et exterior. IV, 512. Ad Ecclesiam non solum non pertinent schismatici, sed etiam perversi. IX, 117. Multi qui videntur foris, intus sunt; multi qui videntur intus, foris sunt. IV, 1428; IX, 196. In Ecclesia multi qui ad eam non pertinent. IX, 155, 156. In Ecclesia non est dicendus, qui ovibus Christi corporali tantum commixtione miscetur. V, 462. Ecclesiae paleae separatae, et paleae interiores. IX, 538. An pejores sunt exteriores quam interiores mali, magna quaestio. IX, 163. Ecclesiae quamdiu quis cohaeret, non desperatae sanitatis est; secus qui praecisus est. V, 754. Intra Ecclesiam falsi Christiani, et inter impios Ecclesiae filii. VII, 45. Non omnes qui sunt in Ecclesia regnant cum Christo. VII, 673. Ad Ecclesiam non pertinent mali. III, 1431, 1433; IX, 160, 189, 195, 199. Non pertinent avari, et caeteri mali. IX, 149, 150, 155, 156. Mali etsi corporaliter in Ecclesia, spiritaliter foris sunt. IX, 207. Ab Ecclesia ceciderunt aperta et corporali separatione haeretici, occulta vero et spiritali, mali. III, 442. Etsi non rebaptizantur Donatistae dum ad Ecclesiam transeunt, non tamen suscipiuntur tales, quales sunt. II, 940. Ab illius Ecclesiae, quae sine macula et ruga est, unitate semper divisus est, etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione miscetur. IX, 123, 124.
Ecclesia in iis est qui aedificant supra petram, non vero in iis qui aedificant supra arenam. IX, 436, 437, 440. Extra petram sunt, qui audiunt verba Christi, et non faciunt. IX, 228. Ad Ecclesiam pertinent omnes fideles qui fuerunt, qui sunt, aut qui futuri sunt. IV, 749. Praedestinati dividi nullo modo possunt ab Ecclesia. IX, 491. Nec ab ea sunt exclusi aut separati poenitentes. IV, 1295. Ab Ecclesia separati, quamdiu contra illam sentiunt, boni esse non possunt. II, 952. Extra illam necesse est in aeternum schismatici moriantur. V, 1596. Extra illam non oves Christi, sed hoedi pascuntur a schismaticis. V, 1296. Extra illam exsistens nec audit, nec videt; et qui in illa est, nec surdus, nec caecus est. IV, 538. In ventre Ecclesiae veritas manet: quisquis inde separatus fuerit, necesse est ut falsa loquatur. IV, 678. Ab ea praecisi frustra de forma gloriantur. V, 1232. Et foris fiunt aliqua in nomine Christi, non contra Ecclesiam; et intus ex parte diaboli contra Ecclesiam. IX, 164. Et accidere potest ut boni aliquid inutile doceant salva caritate; et mali aliquid salubre sine caritate. IX, 164. Opera bona, quae praeter Ecclesiam fiunt, inutilia sunt. IV, 1060. Extra Ecclesiae unitatem non prodest quidquid operantur haeretici. IX, 54. Nihil prodest virginitatem servare. II, 952. Aut mori pro Christi nomine. II, 410. Martyres non nisi in Ecclesiae unitate honorandi. V, 1295. Spiritus sanctus, tamquam anima corporis Ecclesiae, extra eam non habetur. V, 461, 1221, 1231, 1232. Nec remissio peccatorum. V, 465. Extra eam nemo exauditur ad aeternam salutem. IV, 478, 1270, 1721. Quidquid boni haberi potest in orationibus, et eleemosynis, non posse extra Ecclesiam prodesse probatur exemplo Cornelii. IX, 115. De hominibus quidem dici potest, quod extra unitatem Ecclesiae Deus non habet aliquem suorum, non de sacramentis. IX, 162. Extra Ecclesiam catholicam totum potest haberi praeter salutem. IX, 170, 695. Praeter caritatem. IX, 476. Orationes sanctorum qui sunt in Ecclesia, quantum prosint. IX, 149. Quosnam adjuvent, vel non. IX, 149.
Ecclesia sancta catholica quae. V, 1063, 1071; VIII, 78. Unde catholica dicitur. III, 221. Ecclesia hinc catholica dicitur, quod toto orbe diffundatur. II, 194. Ecclesia catholica non est, nisi ea quae orbe terrarum diffunditur. IX, 112. Ecclesiam toto orbe diffusam et per omnes gentes dilatatam esse, ostenditur contra Donatistas. II, 189, 194, 195, 198, 264, 583, 794, 952; IV, 244, 513, 566, 640, 642, 669, 807, 1159, 1630, 1924, 1925; V, 289, 659, 722, 723, 1126, 1221; IX, 79, 252, 264, 265, 268, 269, 283, 284, 306, 310, 318, 319, 330, 370, 380, 582, 587, 589, 628, 653, 718; VI, 174, 306, 307. Ecclesia quibus praeconiis praedicatur, quibus mysteriis commendatur, quibus sacramentis occultatur, qua praedicatione revelatur. IV, 1677. Laus Ecclesiae catholicae. VI, 652, 660. Ecclesia magna, sola Ecclesia catholica. IV, 443. Ecclesia homo est ubique diffusus, cujus caput sursum est, membra deorsum. IV, 476. Jam totum corpus loquitur omnium linguis: et quibu [Col. 0265] nondum loquitur, loquetur. IV, 1929. Universitas Ecclesiae quatriduo figurata est. III, 821.
Ecclesia ubique est. VII, 609. A finibus terrae ad Deum clamat. IV, 1602. A quatuor mundi partibus in nomine Trinitatis vocatur. IV, 1104. Ecclesia sanctorum, Ecclesia catholica est, non Ecclesia haereticorum. IV, 1951. Ecclesia catholica in toto orbe, haereses quaeque in sua tantum parte. V, 280. Ecclesia eadem ubique catholica, haeretici non ubique nisi alii et alii. IX, 538. Ecclesia catholica tabernaculum Domini; Ecclesiae autem haereticorum, tabernacula viri, tabernacula peccatorum. IV, 1912. Ecclesia catholica pars Donati non est. II, 189. Non est in sola Africa. II, 396. Ecclesia quae non communicat omnibus gentibus, non est Ecclesia Christi. IX, 400. Ecclesia transmarina. V, 292, 293. Ecclesia tota una arbor est. IV, 1743. Ecclesia catholica per totum mundum fructificat et crescit. IX, 616. Ecclesiae ex abjecta radice surgentis gloria per omnes gentes. V, 259. Martyrum sanguine seges Ecclesiae fertilius pullulavit. IV, 454, 595, 1595; VII, 758. Ecclesiae propagatio, fructus derelictionis, tribulationis, deprecationis Christi. II, 556. Ecclesiam futuram in omnibus gentibus, Scripturae promittunt. II, 491. Promissiones Dei de Ecclesia diffundenda per orbem universum. IX, 35, 38. Magna ex parte completae. IX, 36. Ecclesia quomodo coepta est ab Jerusalem, inde itura per omnes linguas. IX, 412.
Ecclesia quo indicio cognoscenda. VIII, 289. Et unde demonstranda. IX, 427, 429, 430. Ecclesiam non quisque nostrum in justitia sua quaerit, sed in Scripturis divinis. II, 335. Ecclesia ubi sit, in verbis Domini tantum quaeri debet. IX, 392, 395, 396. Ecclesia catholica in Scripturis agnoscitur. II, 401, 491. In Scriptura sancta commendatur. IX, 466. In Scriptura significata. IX, 633, 428. Probatur ex Scriptura. IX, 632. Innumerabilibus testimoniis. V, 288, 294, 797. Et primum ex Lege ostenditur. IX, 398, 415. Ex Genesi. IX, 431, 441, 534. Ex Psalmis. IX, 405, 431, 441. Ex Prophetis IX, 400. Ex Isaia. IX, 431, 441. Ex Evangelio. IX, 407, 430, 431, 438, 441. Ex Evangelio Lucae XXIV agnoscitur. V, 1125. Ex Actibus Apostolorum. IX, 409, 430, 431, 442. Ex Epistolis Apostolicis. IX, 430. Ex Apocalypsi. IX, 430. Ecclesiam per omnes gentes futuram portendebat donum linguarum Apostolis impertitum. IX, 476. Ecclesia catholica Petro in visione ostensa. V, 802. In quibus litteris apparet Christus, apparet et ejus Ecclesia. II, 491, 794: IX, 536. Ecclesia toto orbe diffusa, quam parva erat cum Abrahae praedicta est. V, 335. Oportet ut Ecclesia sit in omnibus gentibus, non ita tamen, ut omnes qui ibi fuerint, credant. II, 923. Ecclesiae sponsus super omnes coelos, ipsa sponsa super omnem terram. V, 308. Obscurius dixerunt Prophetae de Christo, quam de Ecclesia, de qua majores quam de Christo contentiones excitandas fore praevidebant. IV, 244, 245. De Ecclesia Christi non magis potest dubitari, quam de ejus corpore qui resurrexit a mortuis. IV, 1928. Haereticorum caecitas de Ecclesia, par est caecitati Judaeorum de Christo. V, 260. Non sunt tot haereses contra Ecclesiam, quot sunt testimonia Legis pro Ecclesia. IV, 1925. Testimoniis Scripturae, quibus Ecclesia toto orbe diffundenda praedicitur, quam inepte respondeant Donatistae. IX, 406. Ecclesia catholica adstruitur, et contra objecta Vincentii defenditur. II, 331. Catholicam dici ex omnium praeceptorum observatione aiebat. II, 333, 346. Et ad probandum non ubique Ecclesiam diffundi, locum Hilarii assumebat. II, 333. Locus explicatur. II, 335, 337. Ecclesiae universitas quomodo contra Donatistas ex ipsis eorum rationibus ostendatur. IX, 588. Et ex ipsa eorum confessione. IX, 583. Ecclesia catholica etiam ab inimicis nominatur. III, 128.
Ecclesia vera non est operta et invisibilis. IX, 422. Abscondi non potest. IX, 343. Cunctis clara est atque conspicua. IX, 493. Neminem latet. IX, 284. Latere non potest. V, 222. In manifestatione posita. IV, 160, 161. Sub nomine quasi secretae et apocryphae veritatis, et hominum paucitatis non agnoscenda. VIII, 290. Toto orbe notissima, nec in deserto aut in cubiculis quaerenda. IX, 443. Ecclesia post hoc saeculum ex nulla parte se latebit. IV, 514. Ecclesiae doctrina, Juliano dogma populare. X, 1143. Ecclesiam catholicam humanum esse figmentum, dicere audebant Donatistae. IX, 732.
Ecclesiam de orbe terrarum periisse Donatistae volunt. IX, 35, 36, 37, 49, 79, 294, 340. Contagione malorum Afrorum. IX, 494. Caeciliani peccato. IX, 713. Propter crimina Caeciliani seu vera seu falsa. VIII, 43. Et in sola Africa remansisse. IX, 49, 52. Ecclesiam ad exiguam partem terrae redigere conantur Donatistae. IX, 300, 312, 330. Imperite vel fallaciter quaedam Scripturae testimonia afferunt Donatistae ut Ecclesiam de toto orbe periisse ostendant. IX, 417, 418, 419, 421, 424. Frustra perituram dicunt. V, 289. Ecclesias totius orbis temere condemnant Donatistae. IX, 300, 312 Temere et injuste accusant. IX, 494. Ecclesiam catholicam meretricem appellabant. IX, 696. Ecclesiae toto orbe [Col. 0266] diffusae, impie ac calumniose objici crimina Caeciliani, ex Scriptura ostenditur. IX, 633. Ecclesiae sanctitatem non polluit malorum contagio. IX, 177, 178, 179, 275. Peccata aliena non maculant. IX, 370, 371. Ad eam non pertinent mal a quae in ea committuntur. IX, 310, 312, 315. Nihil ei praejudicant quicumque in ea mali sunt. IX, 234, 616, 617. Justis non obsunt peccata quae in sua communione committuntur. IX, 417. Ecclesiam transmarinam crimine Afrorum non contaminari confessi sunt Donatistae in collatione. IX, 681. Ecclesia periisse existimanda est, si peccatum aliorum contaminat. IX, 228, 244. Si mali bonos maculant in eadem communione ante Cyprianum. IX, 493. Ecclesia si contagione malorum de orbe terrarum periit, periit et apud Donatistas. IX, 393. Ecclesiam periisse tempore Cypriani dicere non audent Donatistae. IX, 746. Si jam perierat Ecclesia temporibus Cypriani; unde ergo origo Donati et Majorini. IX, 131, 133, 607, 608. Ecclesiam polluere non possunt Afri traditores, si Maximianistae non polluere Donatistas. IX, 583. Ecclesia catholica Afrorum criminibus perire non potuit. IX, 414, 415, 611. Nec maculari. IX, 252. Ecclesiae prosopopoeia ad Donatistas. IX, 31, 41. Ecclesiae status, et quî non perierit Arianorum tempore. II, 86, 87.
Ecclesia interrumpi non potest quin pereat. IX, 140. An a diluvio usque ad Abraham fuerit interrupta. VII, 475. Ecclesia aliquando in uno solo homine, aliquando in una sola familia fuit. IV, 1689. Ecclesia tota in Abraham, Isaac et Jacob cogitanda. IV, 1743. Ecclesia in aliis abeuntibus, in aliis venientibus transiens, in aeternum est fundata. IV, 894, 901, 906, 1007, 1309. Ecclesiam dicunt periisse qui in illa non sunt. IV, 1309. Ecclesiam decollare volunt Donatistae. V, 725. Ecclesia malorum communione non est deleta. II, 339, 341, 342. Ecclesiam non periisse de toto orbe ostenditur. IX, 424, 425. Ecclesia non vincitur, non eradicatur, nec cedit quibuslibet tentationibus, donec veniat saeculi finis. IV, 726. Ecclesia nec perire, nec inclinari potest. IV, 1353. Ecclesiae fides usque ad finem. V, 224. Ecclesia non deficiet. VI, 53.
Ecclesia bonos cum malis toto orbe permixtos habet. II, 338, 345; III, 1431; IV, 190, 1693; V, 299, 307, 1092; VI, 341; VII, 611; VIII, 291. Palea et zizania cum frumento permixta per totum mundum usque ad diem judicii. V, 119, 1174; IX, 296, 297, 312, 444, 536, 537. Non tamen in ea zizania inter triticum, sed in mundo. IX, 629, 632, 634. Ecclesia non est hîc sine macula et ruga. I, 593, 617, 637; II, 842; X, 336, 435, 621. Objectum est Pelagio, quod diceret Ecclesiam hîc esse sine macula. X, 336. Ecclesiam esse sine macula quatenus dixit Caelestius, quatenus Pelagius. X, 336, 356. In solis justis jam in praesenti tempore esse Ecclesiam docebant Pelagiani. X, 998. Ecclesia non est hîc sine peccato. V, 981. Vocatur tamen regnum coelorum. V, 1169. Ecclesia non habens maculam aut rugam non sic accipienda est quasi jam sit, sed quae praeparatur ut sit. IX, Retr. 107, 108. Hîc agitur ut in coelis sit sine macula et ruga. V, 982. Malorum ab Ecclesia separatio corporalis fiet in fine saeculi. II, 338. Ecclesia ab omni malorum hominum permixtione pura, non nisi post istam mortalitatem futura est. IX, 658. Ecclesia ista terrestris, post resurrectionem in coelis congreganda est. III, 335. In futuro tantum saeculo ad immaculatissimam puritatem Ecclesia sancta perveniet. X, 285. Sine macula et ruga non nisi post resurrectionem. II, 810; X, 310. Ecclesia qualis post resurrectionem. V, 1197, 1243. Ecclesiae claritas post judicium quanta sit futura. VII, 682. Ecclesia tunc non nisi bonos habitura est. V, 1175. Ecclesia sanctorum, Ecclesia frumentorum. IV, 1950. Ecclesia inter malos sicut lilium inter spinas. IV, 1802. Ecclesiae pulchritudo jam mirabilis. IV, 1340.
Ecclesiae tempora distinguenda. IX, 658, 659. Ecclesia nunc mortalis, in saeculo venturo erit immortalis. IX, 632, 635. Ecclesiae tempora duo. IX, 632. Non tamen duae Ecclesiae. IX, 635. Ecclesiae aetates. IV, 385, 894. Ecclesiae senecta candida erit recte factis, morte autem non corrumpetur. IV, 1179. Ecclesiae senecta juvenilis et viridis. IV, 1179. Ecclesia Christi non est jam sub lege, sed sub gratia. VIII, 309, 311.
Ecclesiae conjugis Christi mores, etc. VIII, 309. Tres gradus viventium in Ecclesia. VII, 40. Tria hominum genera. III, 1357. Singula habent bonos, habent malos suos. IV, 356, 1279, 1730. Duo genera in Dei domo exsistentium. IX, 241. Duo genera operariorum, boni et simulatores. V, 94. Ecclesia continet fortes et infirmos. V, 1640, 1670. Nec sine firmis esse potest, nec sine infirmis. V, 480. Continet spiritales et carnales. IX, 195. Utrorumque vita. IX, 195. Ecclesia constat ex spiritalibus et carnalibus, tamquam ex coelo et terra. IV, 1748. Carnales de Ecclesia in sorte sunt Esaü. V, 39. In Ecclesia qui honores suos et commoda amant, palea sunt. V, 50, 1175. Ecclesia parvulos vel tamquam ova sollicitis alis fovet, vel tamquam infantes lacte nutrit. VIII, 305. Ecclesia docet, et in ea donat Deus mores, [Col. 0267] quos egregii philosophi ad rem requirebant potius quam formabant. II, 315. Qui male vivunt in Ecclesia, domum Dei faciunt speluncam latronum. IV, 1705. Qui sua quaerunt in Ecclesia, non quae Jesu Christi, oves, boves et columbas vendunt. III, 1469. Quonam modo Ecclesia timet inquinare pedes, dum pergit ad Christum. III, 1789. Quomodo intelligendae sint propheticae increpationes, quae in totam interdum multitudinem dicuntur. IX, 417. Unum quemlibet de Ecclesia tamquam Ecclesiam Christus alloquitur. V, 292. In Ecclesia boni et mali. IX, 162, 167, 192, 417, 420, 427. Ex ipsa Donatistarum confessione. IX, 629, 659, 660. Ecclesia modo clauda est, habens bonos et malos. V, 59. Ecclesia fusca est et speciosa. III, 83. Ecclesia non ideo deserenda, quia in ea mali reperiuntur. II, 411, 794, 951. Etiam pastores. II, 951, 952. Ecclesia non deserenda propter zizania, aut malos qui in ea sunt. IX, 348, 349, 417, 514, 566, 585, 657, 658, 675. Nec propter traditores manifestos. IX, 517. Exempla. II, 329, 341; IX, 370, 371. Constans haec doctrina Cypriani. IX, 165, 514, 564, 683, 741, 742, 744, 747.
Ecclesiam non maculant malorum Christianorum peccata. IV, 1801. Malorum commixtio corporalis nulla perturbat. IX, 295. Ecclesia habet quod ferat foris, quod gemat intus. IV, 1847. Ecclesia hîc parturit et dolet, quare. IV, 613. Ecclesia quamdiu parturit, filii sunt intus, boni et mali. IV, 1673. Conciliatio Scripturarum de permixtione bonorum et malorum in Ecclesia. IX, 632. Intra Ecclesiam boni et mali, extra eam boni esse non possunt. IX, 610. Mali cum bonis manducant et bibunt corpus et sanguinem Domini. IX, 669. Apsidas ascendunt etiam mali; in apsidis sunt frumenta, sunt et zizania. V, 472. In comparatione malorum, justi pauci sunt. IX, 417, 418. In Ecclesia cum paucis haereditas Dei, cum multis autem signacula ejus participanda. VIII, 291. Ecclesia a malis nunc discedit disparitate morum, et eos tolerat in communione Sacramentorum. V, 1071.
Ecclesia. Mali in Ecclesia nunc sic permixti, ut non solum latentes nesciantur, sed plerumque propter unitatem pacis etiam cogniti tolerentur. IX, 631. Mali tolerandi in Ecclesia. II, 329, 403; VIII, 292. Pro unitate Ecclesiae toleranda aliena peccata. V, 42, 49. Zizania toleranda. IX, 517. Ecclesia multa tolerat quae non approbat. II, 222. Ecclesia non consentit factis malorum, sed eos tolerat. IV, 1802; V, 55, 56, 59. Ecclesiae ad filios suos bonos, adversus pravos, preces. II, 1057. Ecclesia non vituperanda ex malorum Christianorum moribus. I, 1342. Hi ut palea tolerantur. I, 1342; III, 127. Jamdiu sustinetur peccatum, aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaciter defendat. III, 127. Ecclesiae non praejudicat consortium malorum qui cum bonis permiscentur. II, 329, 492. Si eos a communione prohibendi aut potestas desit, aut ratio pacis impediat. II, 297. Ecclesiae et innocentibus Christianis nihil praejudicaret, etiam si in ordinem episcoporum, qui ducitur a Petro usque ad Anastasium, quisquam traditor subrepsisset. II, 197. In Ecclesia catholica boni malos tolerant pro bono unitatis, oderunt pro bono aequitatis. II, 170, 179, 198, 335, 338. Quomodo in Ecclesia tolerandi sint perversi, Tychonius tractavit, cujus opus Augustino probatur. II, 1065. In Ecclesia catholica boni non communicant factis malorum, sed altari Christi. II, 170, 265, 298. Crimina quae ipsi objiciuntur, ad paleam, non ad frumenta pertinent. II, 198. Nec propterea negligitur ecclesiastica disciplina. IX, 370. Ecclesiastica correptio incruenta disciplina vocatur. II, 657. Ad corripiendos malos non solum verbis, sed etiam excommunicationibus et degradationibus, vigilare debet ecclesiastica disciplina. IX, 631. Vide Mali. Separatio ab Ecclesia et reconciliatio. VII, 674.
Ecclesiae tradita facultas peccata condonandi. III, 25. Ecclesia sola accepit potestatem remittendi peccata. VI, 263. In Ecclesiam compediti quidam fugiunt, et solvuntur. IV, 1959. Ecclesiae claves. V, 1545, 1711. Ecclesiae claves regni coelorum datae, cum datae sunt Petro. VI, 308. Petro scilicet Ecclesiae personam gerenti. V, 802, 1349. Claves uni datae sunt, quia Ecclesiae unitati. V, 1349. Christus peccatores prius resuscitat, et tunc Ecclesia solvit. V, 1349. Ecclesia solvendo quid peccatoribus prosit. V, 434. Ecclesia aperuit os suum in confessione peccatorum accipere sanguinem Christi. VIII, 259.
Ecclesiae catholicae auctoritas. VI, 319; VIII, 91, 246; IX, 466. Ecclesiae fundatissimae auctoritatem stabilissimam conantur haeretici omnes quasi rationis nomine et pollicitatione superare, cur. II, 448. Ecclesiae auctoritatem quî munierit Dominus. II, 448. Ecclesiae quanta auctoritas vel in eis quae gestis testatur. V, 1333, 1346. Ecclesiarum apostolicarum prae caeteris auctoritas. II, 164, 175. Ecclesiae Occidentalis auctoritas. X, 648. Orientalis et Occidentalis Ecclesiae fides una. X, 649. Quod tota credit Ecclesia, etiam [Col. 0268] si nec ratione indagari, nec sermone explicari possit, recipiendum est. X, 829. Ecclesiae consuetudo antiqua, canonica, fundatissima. V, 1343. Scripturarum tenetur veritas, cum hoc fit quod universae Ecclesiae placuit. IX, 466. Circa diversas diversarum Ecclesiarum observationes regula. II, 151, 200, 202. Ecclesia praedestinata, columna et firmamentum veritatis. IV, 1350. In Ecclesia sola perfecta veritas. I, 1325. Sola veritatem habet et in lacte suo, et in pane suo. VIII, 305. Nisi Dominus inhabitaret Ecclesiam, iret in errorem quamlibet studiosissima speculatio. IV, 122. Variae linguae in Ecclesia, sed una doctrina. IV, 509. Ecclesia adversus profanas novitates vigilare debet. X, 141. Christus ad Ecclesiam remisit examen eorum quae ad doctrinam pertinent. III, 1355. Ecclesiae tantum detulerunt Principes, ut quidquid in ea judicatum fuerit, dissolvi non possit. IV, 196. Improbatio haereticorum facit eminere quid sentiat Ecclesia. I, 752. Ecclesia contra omnes haereses pugnans expugnari non potest. VI, 635. Ecclesiae nihil nocere permittitur diabolus. VII, 613. Ecclesia numquam a diabolo seducetur. VII, 670. Ecclesiae varia disciplina pro varietate rerum. II, 812. Observandum quod universa frequentat Ecclesia. II, 202.
Ecclesiae numquam deest persecutio. VII, 613, 614. Ecclesia quamdiu hîc est, non deerunt inimici qui ruinam ejus exoptent. IV, 1012. Ecclesia per omnes gentes est in magna gloria, sed in magna tentatione. IV, 724. Simul est in latitudine gaudii, et in angustia tribulationis, propter bonos et malos quos complectitur. IV, 239. Nunc tamquam area cum palea trituratur. IX, 587. Persecutionem semper pro justitia patitur, etsi non semper tormentis corporalibus. IX, 420. Ecclesiae persecutio triplex, prima per tyrannos, secunda per haereticos et falsos fratres, tertia per antichristum. IV, 128. Ecclesia martyrum mater. V, 221. Persecutionibus crescit. V, 1351.
Ecclesiae persecutiones decem numerantur. VII, 614. An ab his decem, usque ad undecimam quae erit ab antichristo, nullam aliam persecutionem passura est Ecclesia. VII, 614. Ecclesiae persecutio novissima, quae. VII, 676. Tempore persecutionis novissimae, Ecclesia erit ubique diffusa. VII, 676. Ecclesia post ultimam persecutionem, etiam quibusdam tribulationibus purganda est. III, 1326. Persecutiones Ecclesiae plagis Aegypti non sunt significatae. VII, 615. Tempus persecutionis et pacis Ecclesiae in rege Nabuchodonosor figuratum est. II, 325.
Ecclesiae tribulatio maxima ex malis operibus. IV, 720, 721. Ecclesia ab initio fuit impugnata ab impiis. IV, 1689, 1690. Temporibus persecutionum quasi tota simul impellebatur, nunc autem per singulos tentatur. IV, 761. Ecclesia persecutionem patitur superbia et impietate carnalium, quos temporalibus molestiis atque terroribus emendare conatur. II, 324. Ecclesia timoribus, doloribus, laboribus et tentationum periculis eruditur. VII, 611. Ecclesiam Deus purgat et exercet quibusdam medicinalibus molestiis. III, 25. Ecclesiae rebus prosperis consolatio, ut non frangatur adversis; et rebus adversis exercitatio, ut non corrumpatur prosperis, procuratur. VII, 613. Ecclesia modo fabricatur in labore et aerumna, postea dedicabitur in gloria. IV, 219; V, 1471, 1476. Ecclesiae coelestis fabrica. V, 1475. Ecclesiae dedicatio. V, 1475. Pagani non habentes quid in ea reprehendant, Christianorum dissensionem objiciunt. V, 314.
Ecclesiae patientiam exercent tyranni, sapientiam haeretici, benevolentiam aut etiam beneficentiam inimici. VII, 613. Ecclesia pro salute temporali adversus impios persecutores non pugnavit. VII, 758. Si gladio uti vellet, videretur pro vita praesenti pugnare. IV, 723. Ecclesiastici quantum abhorreant ab occidendi voluntate. II, 367. Ab hoc proposito abhorret id velle, quod sine tormentis corporalibus agi non potest. II, 395. Ecclesia catholica adversus inimicorum impetus, non resistendo, sed perferendo roborata. VI, 298. Quomodo nunc de suis hostibus vincit. VI, 298. Vincit inimicos mansuetudine, sicut vicit Christus. IV, 1717. Orandum pro persecutoribus Ecclesiae. II, 637. Pia opera fieri debent pro Ecclesiae obtinenda pace. V, 1585. Contra Ecclesiam de Ecclesia Christianus non se ulciscatur. VII, 162. Contra rationem nemo sobrius, contra Scripturas nemo Christianus, contra Ecclesiam nemo pacificus senserit. VIII, 895. Ad Ecclesiam transeuntes crudeliter vexabantur a Donatistis. II, 798, 800.
Ecclesia belligerantibus adversus se filiis abortivis, justum ac debitum poscit auxilium ab aliis filiis. II, 1057. Ecclesiae tuitionem apud Imperatores quaerere licet. IX, 327, 334. Ad reges saeculi Christianos pertinet, ut pacatam velint Ecclesiam. III, 1483. Etiam saeviendo adversus inimicos Ecclesiae. III, 1483. Ad eorum curam pertinet, ne quis adversus Ecclesiam rebellet impune. IX, 733, 739. Et in res divinas peccet. IX, 749. Ecclesïa filios perditos ut redeant juste cogit. II, 803. Utiliter cogit. II, 312. Potestatem non [Col. 0269] tantum invitandi, sed et cogendi ad bonum habet. II, 757. Non mortem perditorum, sed conversionem eorum et pacem quaerit. II, 807. Ecclesia propter damnum nonnullorum deterreri non debet a procuranda salute aliorum. II, 799. Ecclesiae moerorem de amissis filiis consolatur vel unius conversio. II, 808.
Ecclesiam catholicam Donatistae vocant Macarianam. II, 190. Ecclesia ex persecutione Donatistarum profecit. II, 807. Et ex bonis et malis legibus Imperatorum. II, 398, 795. Ecclesia patiente, Christus patitur. IV, 613, 749, 1119, 1132. Ecclesia in Christo patiebatur, quando ille pro Ecclesia patiebatur; sicut in Ecclesia ipse patiebatur, quando pro illo Ecclesia patiebatur. II, 545. Frustra Christianus est, qui non est in ea sorte, propter quam passus est Christus. IV, 176. An Ecclesia illa vera dicenda est quae persecutionem patitur, non quae facit. IX, 664, 665. Ecclesia quotidiano sacrificio seipsam per Christum discit offerre. VII, 298. Ecclesia universale sacrificium per sacerdotem magnum. VII, 284.
Ecclesia inops et peregrina. IV, 1119. Ecclesiae deneganda fuerant bona veteris Testamenti, ut bona novi Testamenti optare atque sperare jam disceret. II, 544. Ecclesiam loculos habituram significavit Dominus, cum ipse loculos habuit. III, 1762, 1803. Ecclesiastica bona jure humano possidentur. III, 1437. Donatistae immerito querebantur quod ecclesiarum suarum possessiones ad Catholicam transire jusserint Imperatores. II, 809. Ecclesiis oblationes factae, quando suscipiendae aut recusandae. V, 1571. Ecclesiae ministris necessaria suppeditanda, priusquam petant. IV, 1910. Ecclesiae praediis uti fruique putantur episcopi, ac reipsa nonnulli utuntur dominantis animo. II, 480. Eorum procurationem tolerat, non amat Augustinus, atque ea, si salvo officio possit, carere desiderat. II, 481. Ecclesiastici si privatim quae sibi sufficiant possident, bona Ecclesiae non sunt illorum, sed pauperum. II, 809. Ecclesiasticae causae Marcellino tribuno potissimum injunctae, tamen ad Proconsulem pertinent. II, 510. Servorum Dei passiones nolumus, quasi vice talionis, paribus suppliciis vindicari. II, 509, 510, 511. Ne passiones servorum Dei, quae debent esse in Ecclesia gloriae, inimicorum sanguine dehonestentur. II, 536. Hoc jam in causa clericorum a gentilibus occisorum facile ab Imperatoribus impetratum. II, 536. Id etsi improbant aliqui recentioribus factis turbulentius excitati, postmodum tamen laudabunt. II, 536.
Ecclesia ager. V, 46. Ager Dei. IV, 1744. Ager Domini. VI, 685. Ager Domini primum spinosus. VI, 688. Ager Dei fructuosissimus. III, 926. Ager sanguine Christi rigatus. VI, 688. Ecclesiam nolebant Donatistae esse agrum Christi, sed mundum praeter Ecclesiam. IX, 742.
Ecclesia ancilla Dei. IV, 1140. Ecclesia angulus dicta. V, 557. Est arca Noe. III, 1434. In qua sancti custodiuntur. IV, 214. Ecclesia area. V, 119, 1174. Area quae paleam habet et frumentum. IV, 109, 115. Ecclesiam areae esse comparatam in Evangelio Donatistae tentarunt negare. IX, 660. Ecclesia atrium sanctum Domini est. IV, 1233. Civitas Dei. IV, 533, 534, 680; VII, 387, 585. Quare dicta civitas regis magni, Sion, Jerusalem. VII, 550. Ecclesia civitas supra montem constituta, quae abscondi non potest. IV, 680. Civitas in monte, et ovis in humeris pastoris. V, 222. Ecclesia coelum. III, 834. Columba deargentata. IV, 823. Ecclesia confessio et decor. IV, 1340.
Ecclesia domus Dei. IV, 194; V, 1647; VIII, 1085. Ecclesia in Symbolo recte subjungitur Trinitati, tamquam habitatori domus. VI, 258. Ecclesiae domus Dei aedificatio et dedicatio. V, 1471, 1476. Ecclesia appellatur firmamentum. IV, 532, 533. Fulgur. III, 1330. Haereditas Dei. IV, 394, 1012. Ecclesia Jerusalem nova, descendens de coelo, quomodo. VII, 682. Ecclesia haec ab Jerusalem terrena incipit, ad coelestem terminat. IV, 1929. Ecclesia Israel secundum spiritum. VIII, 628. Ecclesia mons. IV, 70, 478, 533; V, 265. Mons sanctus Dei. III, 442. Navis. IV, 1188, 1380, 1381. Navis tempestate jactata. V, 415. Ovile Christi. III, 1721. Paradisus. III, 207, 442, 478, 482; IV, 539; VII, 395. Petra. III, 885, 886. Petra super quam aedificanda promittebatur Ecclesia, ipse est Christus. V, 1238, 1348.
Ecclesia nomine pupillorum et viduarum accipitur. III, 850. Quare dicta regina. VII, 549. Vocatur regnum. III, 821. Regnum coelorum. VI, 409. Regnum Christi. VI, 76. Regnum Dei. VII, 672. Ecclesia reticulum missum in mare. IX, 25. Sol, luna, stellae. II, 919. Stabulum. V, 752. Ecclesia universalis, luna: ecclesiae particulares, stellae dicuntur. IV, 112. Ecclesia in paucitate firmiorum clariorumque, stellis; in multitudine infirmorum carnaliumque, arenae maris comparata. II, 336. Ecclesia stola Christi. VII, 520. Tabernaculum Dei. III, 1064. Tabernaculum est contra haereses, schismata, etc. IV, 252, 253. Ecclesia militans est tabernaculum Dei; triumphans, est domus. IV, 252, 469, 1720. Ecclesia summae Trinitatis templum. VI, 259. Terra [Col. 0270] beatorum et terra viventium. III, 85. Torculari comparatur. V, 121. Ecclesiae sunt torcularia. IV, 109, 1056. Ecclesia turtur dicitur. IV, 1300. Christi vestimentum. V, 490. Christi vestis, quae mundatur ut non habeat maculam, extenditur ut non habeat rugam. IV, 1734. Ecclesiae vestitus varius et deauratus, quomodo. IV, 509. Ecclesia cum vite comparatur. III, 1990. Quasi vitis pullulat, et putatur. VI, 341.
Ecclesia figuratur per arcam Noe. IV, 115, 1103; V, 1216; IX, 196, 397, 632. Ecclesia sicut arca Noe fluctuat in hac vita. II, 847. Figuratur per aream siccam Gedeonis. III, 813. Ecclesiae sub regibus hujus saeculi serviturae figura. VI, 337. Ecclesiae per cervas exprimuntur. III, 880. Ecclesia figurata est per Evam. III, 215; IV, 1673. Per diluvium. IV, 1354. Per Jephte filiam. III; 823. Lunae comparatur. II, 209; IV, 132. Ecclesiae typus in Chananaea. V, 486, 487, 544. In Magdalena. V, 58. In Christi Matre. VI, 660. In matre Machabaeorum. V, 1380. In muliere cui Christus resurgens dixit, Noli me tangere. V, 1144, 1153. In meretrice cui Samson nupsit. V, 1640. In Petro. V, 479, 802, 1348, 1350. Ecclesia respective ad tempus praesens et futurum, figuratur per Martham et Mariam. III, 1341. Figuratur per montem Pharan. III, 775. Ecclesia et Synagoga, mulieres duae coram Salomone litigantes de filio. V, 92. Mulier patiens fluxum sanguinis, typus Ecclesiae venturae de Gentibus. III, 820, 1641. Ecclesia figurata per mulierem ungentem Christum. IV, 171. Per mundi creationem. I, 850. In benedictione filiorum Noe. VIII, 265. In piscatione ante et post passionem Christi. V, 1158, 1161, 1164, 1167; IX, 196, 397, 632. Figurata per Rebeccam. IV, 1673; V, 38. Per secundam Sabbati. IV, 532. Ecclesia in suis primordiis persecutionem sustinens, in Samson figurata est. IV, 1126. Ecclesiae praesentis imago in Sion, Ecclesiae futurae imago in Jerusalem. IV, 122, 70, 1107. Ecclesia significata in vase quod ostensum est Petro. V, 802. In veste Jacob. V, 46. In veste summi sacerdotis. III, 687. In vestimentis Christi transfigurati. V, 490.
Ecclesia vere appellatur populus qui basilica continetur. II, 863.
Ecclesia dicitur locus quo Ecclesia seu fideles congregantur. III, 704, 711. Ecclesiarum forma. III, 660. Ecclesiae absis. II, 474, 477. Ecclesiae constructio, bonum opus in quantum ex fide et caritate. V, 1475. Simulacrum Deo nefas esse in templo christiano collocare. VII, 188. Ecclesiae Memoriis martyrum ornatae. IV, 1590. Quid in Ecclesiis agatur. VII, 76, 77. In iis quidam recte, quidam male occupati. V, 196. Arguuntur qui in ecclesia corpus, alibi cor habeant. V, 423. Ecclesiae institutae ad audiendum verbum Dei. VII, 52. In ecclesiis viri seorsim a mulieribus. VII, 76, 77. Ecclesiae praepositi sublimius sedeant, cur. V, 569. Quidam ad ecclesiam non pietate, sed solemnitatis occasione concurrentes. V, 1600. Ecclesias implent qui implent et theatra. V, 1165, 1174. Ecclesia solemnibus diebus impletur talibus, qui citius vellent discedere, quam venire. V, 1212. Mulieres ad ecclesiam in superbo vestitu venientes reprehenduntur. V, 205. Ecclesiae parietes satis muniunt corporalem salutem eorum qui capite plecti timebant. II, 647, 651. Confugientes ad ecclesiam, ibi exspectare solent, donec per intercessionem episcopi sua negotia terminentur. II, 430. Officii sui esse ducit Augustinus non deserere qui ad ecclesiam suam ita confugerat. II, 429. Licet is minus cautus, extra eam raptus fuisset. II, 430. Queritur leges non servatas fuisse, ut sic raperetur. II, 430. Utrum non de ecclesia pellendi sint, qui eo confugiunt, quo fidem fidejussoribus frangant, Aug. in Concilio agere aut etiam sedem Apostolicam consulere cupit. II, 1067. Gestis ecclesiasticis confectis, anathematis sententia perculsus est, qui perjuros de ecclesia abduxisse videbatur, etsi diceret eos prius sponte egressos. II, 1066. Homo aere alieno obrutus ad ecclesiae auxilium convolat: et exactores urgent Augustinum ut eum ipsis tradat. II, 1092.
Ecclesiastica munia et populorum regimen cur plerique vitant. VIII, 436, 437. Ad ea plerique vi coguntur. VIII, 437. Ecclesiae in diversis membris officia sunt diversa, sed vita communis. V, 1231. In acceptione personarum ad honores ecclesiasticos, non leve peccatum. II, 1092. Ecclesia si quam monachi operam desideraverit, nec ille elatione avida suscipiat, nec blandiente desidia respuat. II, 188. Qui in Ecclesia excusationes praetendunt, ne dispensatoris officium suscipiant, comparati servo nolenti talentum erogare. VI, 218. Quis modus teneatur in honorum gradibus conferendis eis qui in Catholicam recipiuntur. IX, 478. In Ecclesia iste ordo est, ut alii praecedant, alii sequantur: et qui praecedunt, habent quem sequantur. IV, 436. Hi paci debent vigilanti intentione consulere. IV, 901. In Ecclesia sacerdotes et levitae. VII, 693. Ecclesiae rectorum sollicitudo et pericula. IV, 1425. Nihil in hoc maxime tempore facilius ac laetius episcopi aut presbyteri [Col. 0271] aut diaconi officio, si perfunctorie; nihil difficilius, si ut Deus jubet, res agatur. II, 88. Ecclesiasticis instante vastitatis periculo quando fugere liceat aut non liceat. II, 1013. Solent tum alii baptismum flagitare, alii reconciliationem, omnes consolationem, et sacramentorum confectionem et erogationem. II, 1016. Vide Fuga. Antistites Ecclesiae cum barbarismis et soloecismis Deum invocantes, et verba quae pronuntiant non intelligentes. VI, 320. Ecclesiam tenere, et primatum tenere, an idem sit. IX, 187.
Ecclesiastes liber in Canone sacrarum litterarum a Judaeis habetur. VII, 661.
Ecclesiaticus, non est in Canone Hebraeorum. VI, 165. Ab aliis Jesus Sirach appellatur. VI, 125. Quia hujus libri auctor Jesus Sirach. III, 947; VI, 606. Ecclesiasticus propter similitudinem eloquii, Salomonis dicitur. VI, 606; VII, 554. Libri Sapientiae et Ecclesiastici non sunt Salomonis. III, 947.
Ecdicia religiosa femina. II, 1078.
Echini lunaribus incrementis et decrementis augentur et minuuntur. VII, 146.
Eclipsis. Vide Sol.
Ecstasis quid. III, 391, 464, 470; V, 102; VI, 129. Ecstasis est excessus sive alienatio mentis. IV, 226, 338, 834, 1492. Fit vel pavore, vel aliqua revelatione. IV, 1492. In ea res incorporales habent similitudinem corporum. VII, 725. Et imagines quae cernuntur, aliquid significant. III, 465. Ecstasis descriptio. V, 360. Ecstasi vehementiori quid fieri soleat. II, 610. S. Petri ecstasis. V, 1228. Rusticanus in ecstasi et vigilare se sciebat, et videre quiddam non oculis corporeis. III, 455.
Eculeus cordis. V, 110.
Eden, id est deliciae, vel voluptas, vel epulum. III, 202; VIII, 261.
Edaciores quidam eo magis, quo pluribus curis sunt referti. I, 924.
Edendi libido. V, 771.
Edesius exceptor. IX, 513.
Edom nomen Esaü. III, 579. Esaü unde dictus est Edom. IV, 1772. Edom interpretatur terrenus. IV, 715. Edom punice, sanguis dicitur. IV, 1772.
Educa, sive Edulica dea. VII, 122, 140.
Effectuum insolitorum et praeternaturalium rationes quasi seminales Deus posuit in rebus. III, 406. Amant homines inexperta rimari, et causas insolitorum requirere. III, 469.
Effeminatus est qui sustinentiam perdidit. IV, 211.
Efferatio prodigiosa omnium animalium in ditione Romana. VII, 104.
Effractor. V, 422, 1585. Ex effractore fit metallicus. V, 693.
Egeatne omnis qui miser est. I, 970, 971, 972. Egenus et pauper est, qui non est perfectus. IV, 872, 873. Eget pauper ad te, eges tu ad Deum. IV, 410. Egenus alius te quaerit, alium tu debes quaerere. IV, 1911. Egens gaudeat de dato tuo, ut et tu gaudeas de dato Dei. IV, 410. Egemus omnes, et in se nullius egens, eget in egenis Deus. V, 408. Egentem juvat Dominus per eum qui habet; et per eum qui non habet, probat habentem. V, 523.
Egestas et plenïtudo mentis. I, 974. Egestas summa est egere sapientia: et qui sapientia non eget, nulla re omnino egere potest. I, 973. Egestas illa timenda, quae neque copia neque inopia minuitur. II, 389. Vita egestosa aeternam parit calamitatem, ait Nectarius. II, 387. Nullibi hoc legit Augustinus. II, 388.
Ego sum in carne, ego sum in mente: sed magis ego sum in mente, quam in carne. V, 837.
Egressus Dei intelligitur, cum apparet in operibus gratiae IV, 816. Egredi quomodo Christus dicitur. IV, 1114.
Elationis vitium. VII, 421, 422. Elatio magnis tentat irrepere. II, 881.
Elcesaei haeretici. VIII, 31. Hos Ebionaeis copulat Epiphanius. VIII, 27.
Elcis pseudopropheta. VIII, 31.
Electio ad regnum. X, 924. Electio secundum gratiam. V, 604. Electio gratiae ineffabilis. III, 1851. Cur ex eadem massa unus eligatur, alter reprobetur, investigabile. V, 177. Et ad inscrutabilia Dei judicia referendum. VI, 121, 122. Judicia Dei occulta in hominum electione. VI, 127, 275. Vide Gratia. Electio ex massa perditionis gratuita. X, 581. Electio ex gratia et proposito. VI, 114. Praedestinatio et electio est ex beneplacito Dei. X, 987. De massa illius perditionis quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat vas in honorem, non in contumeliam, nisi Deus II, 969. Electionis causa, dilectio. III, 1831. Electio per misericordiam et judicium. X, 925. Electio gratiae non ex operibus. II, 821, 823, 827; VI, 125. Non ex praecedentibus meritis. X, 924, 1133, 1140, 1142. Vel parentum vel parvulorum. II, 887. Electio Gentium, non meritis, sed gratiae tribuenda. IV, 1744. Electio non supponit meritum. III, 1851, 1853. Praevenit omnia humana merita. VI, 620. [Col. 0272] Electionem et vocationem nec ipsa fides praecedit. X, 998. Electio gratiae non est gratia, si eam merita ulla praecedant. I, 621. Electio dicitur, ubi Deus non ab alio factum quod eligat invenit, sed quod inveniat ipse facit. X, 582. Electio non ex operum praevisione. II, 888; X, 792, 1132. Electionem futuris operibus adscribentes Pelagiani, desipiunt. X, 582. Vocatio electorum est ex proposito Dei. X, 987. Electorum tantum est vocatio secundum propositum Dei. I, 621; III, 2061, 2062. Retr. Sic Deus gratia electos suos adultos praedestinat, ut etiam eorum praeparet voluntates. I, 595. Electio divina non habet personarum acceptionem, etiamsi ex meritis non procedat. X, 580. Electio de mundo seu vocatio supponit electionem ante mundi constitutionem. X, 986. Elegit Deus ante mundi constitutionem eos quos praedestinavit. X, 987. Electionis mysterium in pastorum imperitorum et magorum impiorum vocatione. V, 1030. Electio gratiae qualis esset, primo non invenerat Augustinus. III, 2061, 2062. Retr. Electio ad gloriam. Vide Vocatio.
Electi, qui secundum propositum vocantur. II, 825; X, 924. Dilecti secundum electionem, praedestinati. II, 639. Eligendos facit ipse Deus, non invenit. II, 886. Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit. V, 173. Elegit Deus quos voluit secundum suam gratiam, et secundum illorum justitiam. V, 604. Electi totum debent gratiae Dei. V, 604. Electi sumus et praedestinati, non quia futuri eramus sancti, sed ut essemus. X, 987. Deus elegit justos, non quos tales per se ipsos futuros praevidit, sed quos ut tales faceret, praedestinavit. X, 987. Pelagianorum sententia de Esaü et Jacob refellitur. II, 887. Christus omnes malos invenit, et gratia sua bonos facit. V, 587. Apostoli quia electi sunt, Christum elegerunt; non quia elegerunt, electi sunt. X, 904. Ignobiles cur prius electi a Christo. V, 537, 1163. Divites in fide quomodo Deus elegerit. X, 986. Operatur Deus ut simus in laudem gloriae Dei. X, 988. Electi Dei filii, Christi discipuli, duobus modis dicuntur. X, 929. Electi merito nuncupantur omnes boni fideles. VII, 194. Ad electionem non pertinent nisi boni. III, 579. Quomodo electi dici possint, qui non sunt perseveraturi. X, 925. Electorum nullus perit. X, 792, 924, 930. Electis Deus facit etiam peccata proficere in bonum. X, 930. Adducuntur ad poenitentiam. X, 792. Plures sunt reprobi quam electi, quare. II, 860. Quomodo nunc pauci, nunc multi dicantur. IX, 418. Comparatione reproborum pauci sunt, in se vero multi. II, 338; IV, 1208, 1475. Electorum certus erit numerus, sed tanta multitudo, quantam numerare nemo possit. V, 1161, 1165. Electi stellae sunt, quae a Deo numerantur; qui electi non sunt, supernumerarii sunt. IV, 1904. In electis et reprobis et bonitas Dei, et aequitas jure praedicatur. III, 434. Electio, misericordiae; reprobatio, Dei judicio adscribenda. II, 823. Per reprobos et electos divitiae Dei manifestantur. II, 824, 876. Electi in reprobis agnoscunt quid eis misericordia divina largita sit. II, 822, 824, 860, 876, 887, 986. Solvitur objectio dicentium, Quid adhuc conqueritur, etc. II, 822, 882, 884, 888. Electi in laude dicuntur. III, 1619. Electorum nomen non invenitur in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. III, 579. Electorum varia symbola et figurae. III, 632. Electi comparantur pupillae oculi Dei. VII, 705. Electi significati numero piscium. V, 1168.
Electi Manichaeorum. IV, 1822; VIII, 35; IX, 357. Electorum vita vana, et inepta sacrilegia. VIII, 226. Electi isti non salvandi a Deo, sed salvatores Dei. IV, 1823. Vide Manichaei.
Eleemosyna graece misericordia est. V, 1043. Eleemosyna est opus misericordiae. VI, 268. Eleemosyna commendatur. III, 2023, 2024; IV, 423, 963, 964, 1922; VII, 25. Eleemosynae bona. V, 524. Virtus ejus ad redimenda peccata. V, 407. Eleemosynam impendi Dominus jubet. II, 1092. Eleemosyna in pauperem sacrificium est Christiani. V, 252. Eleemosyna exordium caritatis. III, 2019. Eleemosynae, munera sunt in quibus rex adoratur. IV, 511. Consilium Dei de faciendis eleemosynis nunc amplectendum. V, 530. Eleemosynam Christus tacitus exigit; et major est vox tacentis, quia in Evangelio non tacet. IV, 1910. Egenus alius te quaerit, alium tu debes quaerere. IV, 1367, 1911. Deus egere a te voluit, et tu manus retrahis. IV, 1922. Non sub te ploret primo pauper, ut gaudeat de te pauper. IV, 1863. Christus in paupere eget. V, 240, 243, 1129. In paupere pascendum se praebere dignatur. V, 615. Deus in paupere accipit et pascitur. V, 524, 1041. Christus dat de coelo, accipit in terra. V, 253. Christus nihil a te petit, nisi quod tibi dedit: ipse largitor vult fieri debitor. V, 686. Eleemosynam praecipiens Deus, non de re illius cui jubet, sed de re sua jubet donari. V, 326. Considerent homines quantum sit meritum Christum pavisse esurientem, et quale sit crimen Christum contempsisse esurientem. V, 408. Eleemosynam erogans ex caritate duos pascit, eum nempe [Col. 0273] qui panem esurit, et eum qui justitiam. III, 2041. Deo credimus quae pauperi largimur. II, 1092.
Eleemosyna pium foenus Deo. V, 239, 1706. Eleemosynam facientis mercatura. V, 410. Praemittendae in coelum divitiae. V, 405. Necessaria dat homo, ut hîc diutius vel misere vivat; non dat superflua, ut in aeternum cum Christo regnet. V, 1387. Eleemosyna tua vide quid emas, quando emas, quanti emas. IV, 1326. Illi dant pretium redemptionis animae suae, qui non cessant eleemosynas facere. IV, 549. Non eris egenus tribuendo, quia thesaurus coelestis certius possidetur. IV, 1469. Vis aliquid invenire in manibus tuis postea? noli contemnere modo manum pauperis; et respice manus inanes, si vis habere manus plenas. IV, 963, 964. Quaerendi sunt quibus eleemosynam faciamus. IV, 1366, 1367.
Eleemosyna non de rapinis, sed de justis laboribus facienda. V, 648, 962. Erogari sibi vult Deus ex eo quod dedit. IV, 1922. Eleemosynam qui dat pauperi, non de suo dat; sed de re Domini. V, 326. De illius das, qui jubet ut des: praerogator esto, non invasor. IV, 1923. Eleemosyna redditio est, non largitio. IV, 1236. Simile est fraudi, si quis superflua sua non tribuerit indigenti. V, 1041. Superflua divitum, necessaria sunt pauperum. IV, 1922. Res alienae possidentur, cum superflua possidentur. IV, 1922.
Eleemosynae. Sepone aliquid tamquam debitum, quasi fisco reddendum. IV, 1911. Eleemosynae fixum aliquid deputandum vel ex annuis fructibus vel ex quotidianis quaestibus. IV, 1911. Nam quasi de vivo videris dare, et necesse est trepidet manus tua, quando illam porrigis ad id quod non devoveras. IV, 1911. Eleemosynae qua mensura, et quo fine faciendae. V, 243, 253. Decimas reddituum tuorum dare parum est. IV, 1911. Pharisaei, super quos debet abundare justitia tua, decimas dabant; tu autem nec millesimam. IV, 1911. In eleemosynis habetur modus, non in conquirendis divitiis. V, 89. Vide Divitiae. Qui aliquid pauperi dedit, et alia perdidit, videat quia perdidit quod non dedit. IV, 388. A faciendis eleemosynis tinea malae cogitationis revocans. V, 959. Avaritia se excusat specie pietatis erga filios. V, 89. Christus cum filiis debet in partem haereditatis venire. IV, 424, 552; V, 1572. Filiis meis servo, vox pietatis, excusatio iniquitatis. IV, 422. Non perdunt homines quod erogant: servo commendant, et tutum est; Christo commendant, et perit? IV, 423, 552, 1769. Deus ipse servat quod pauperi datur. V, 524. Hoc solum non perit, quod das pauperi: alia vero quae non dederis, et abundant tibi, aut cum vivis amittis, aut cum moreris dimittis. V, 253. Eleemosyna non perditur, sed servatur pecunia. V, 405. Portio filii mortui debetur Christo. V, 90.
Eleemosyna quomodo facienda. III, 1272, 1273, 1274. Eleemosyna cupiditatem temporalium commodorum miscere prohibetur. V, 806. Ex animo facienda. IV, 482. Eroganda est cum humilitate et hilaritate. V. 1200. Non superbe, neque parce facienda. V, 89. Super pauperem non sese efferat, qui ipsum juvat. V, 1128. Eleemosynae Pharisaeorum insufficientes. V, 626. Eleemosyna plerumque fit a tristibus et a murmurantibus, ut careant taedio interpellantis, non ut reficiant viscera indigentis. IV, 482. Si panem dederis tristis, et panem et meritum perdidisti. IV, 482. Eleemosyna de corde procedit. Si manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti: si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas, acceptat Deus eleemosynam tuam. IV, 1660. Eleemosynam quomodo jubemur dare omni petenti, et prohibemur dare peccatori. IV, 1327. Eleemosyna in pauperes etiam simulatores. V, 251. Eleemosynam fac et cum malo, ut pervenias et ad bonum. V, 251. Fac misericordiam iniquo, non tamquam iniquo: da operi Dei, noli operi hominis. IV, 1326, 1327. Deus non cui detur, sed quo animo detur attendit. VII, 748. Largiores eleemosynas non faciat uxor sine mariti arbitrio. II, 1079, 1080.
Eleemosynas facere quomodo possint pauperes. IV, 1664, 1665. Habet semper unde det, cui pectus plenum est caritatis. IV, 371. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. IV, 1351. Quid det qui calicem aquae frigidae dederit, expenditur. IV, 1665.
Eleemosyna fiat in occulto. IV, 512. Quomodo publice fieri debet. IV, 512. Eleemosyna dupla est ejus qui manu sua erogat. V, 1200. Vide Opera misericordiae. Eleemosynis amicitia pauperum comparanda. V, 250. Eleemosynae opera amplificanda tempore Quadragesimae. V, 1042, 1045.
Eleemosynae multum adjuvant orationem. II, 503, 507; VII, 747. Eleemosyna et jejunium duae orationis alae. IV, 482, V, 398. Eleemosyna et jejunio oratio fulcienda. V, 811, 1041, 1046. Haec justitia hominis in hac vita, jejunium, eleemosyna, oratio. IV, 482. Haec tria sunt levium peccatorum remedia. V, 88. Eleemosynas quomodo oratio ipsa facit. V, 1044.
[Col. 0274] Eleemosynas dignas non faciunt qui male vivunt. VII, 747, 748. Quibusnam eleemosynae proderunt in judicio. VII, 750. Illis prosunt, qui vitam mutarunt. V, 243; VI, 265, 267, 268. Nihil prosunt iis qui a libidinibus et criminibus non abstinuerint. II, 675. Nummi tui convertuntur in bonum, et tu remanes malus? V, 650. Si ideo das ut liceat tibi semper peccare impune, non Christum pascis, sed judicem corrumpere conaris. V, 243. Eleemosynam primum facere animae suae quisque tenetur. VI, 268; VII, 748. Eleemosyna an sine fide mundare possit. V, 626.
Eleemosynarum multa genera. VI, 265. Eleemosynae duplex genus, dimittere et dare. V, 252, 1041, 1199, 1557. Eleemosyna una fit de corde, altera de substantia. V, 398. Eleemosynae genus alterum, parcere inimicis. V, 1042, 1045, 1053. Eleemosyna ea nihil est majus, qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. VI, 266. Nemo pauper in hoc eleemosynae genere. V, 1042, 1053. Eleemosyna vera quae fieri jubetur. V, 626. Eleemosynis omnis benevolentia et beneficentia, vel dandi vel ignoscendi significatur. X, 300. Eleemosyna nulla major ea quae nobis Dei incarnatione collata est. V, 1043.
Eleemosynae pro mortuis. VI, 158. Vide Avarus. Pecunia. Eleemosyna mercenaria non sit. IV, 1327. Eleemosynarum merces. V, 253, 525, 1025. Remuneratio pro eleemosynis unde colligitur. VII, 27. De solis eleemosynis mentio facienda in judicio, quare. V, 407, 1700. Ad eleemosynas faciendas exhortatio. V, 90, 642, 686, 1651, 1671, 1700.
Elementa mundi. VII, 120. Elementa corporis quatuor. IV, 91. Elementa quinque Manichaeorum. VIII, 35, 210. Elementa an quatuor an plura sint, praeter fidem quaeritur. X, 398. Elementorum ordo secundum philosophos. V, 1140. Elementorum ordo et situs non invariabilis. VII, 774. Non tantum locis, sed qualitatibus propriis distinguuntur elementa. III, 263, 264. Elementa habent vim et qualitatem suam definitam. III, 406. In elementis latent occulta quaedam semina rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur. VIII, 875. Quidam philosophi cuique elemento sua animalia tribuunt. III, 284; VII, 242. De elementorum conversione sententiae variae. III, 280. Elementorum pondera. V, 1141. Elementa in recensione operum creationis non praetermissa sunt. III, 227, 238, 280.
Elephantiosus. V, 489. Elephantaria. IX, 507, 528, 550.
Eleusynae sacra. VII, 210.
Eleusinus. V, 1580, 1581. Eleusinus vir Tribunitius. VII, 768. Apud Thamugadenses Tribunus. II, 941.
Eleutherius episcopus. X, 652, 663.
Elias et Enoch non permissi sunt hîc vivere, quia nemo hîc sine peccato potest vivere. II, 872. Vivunt forte in paradiso unde ejectus est Adam. X, 1598. Nec morbo nec senectute deficiunt. III, 397. Eliae status inter jam beatorum, et adhuc peregrinantium statum medius. III, 396. Translatio ejus non probat mortem non esse poenam peccati. II, 871. Elias et Enoch aliquando morituri sunt ex quorumdam sententia. II, 871; V, 1375. Et redituri ad hanc vitam ut mortis debitum solvant. III, 397.
Eliae adventus ante judicium. VII, 704. Hoc erit Elias ad secundum adventum, quod Johannes ad primum. III, 1408. Elias docebit Judaeos amorem erga Christum. VII, 704. Et Legem intelligere spiritaliter. VII, 704. Eliae animam in Johannem fuisse revolutam quidam haeretici opinati sunt. III, 725. Elias mortuos suscitavit. II, 521. Non duxisse uxorem nec procreasse filios creditur. III, 396. Licite sacrificavit extra templum Dei. III, 702. Cur ad viduam mittitur. III, 1416. Ad viduam mittitur pascendus, ut beneficium praestetur pascenti. V, 98, 1128, 1258. Elias personam gestavit prophetiae. V, 1216.
Eliezer juramentum, praedictio de Christo. VII, 512.
Eligere bonum ex Deo est. X, 314. Non eligimus Deum, nisi prius eligamur. V, 210. Vide Electi.
Elisabeth fuit de filiabus Aaron. III, 809.
Elisaeus in suscitatione pueri typum gessit Domini. V, 176. Elisaei facto, Legis insufficientia et gratiae necessitas figurata. V, 176, 753.
Elisaei et baculi ejus allegoria. X, 617. Elisaeus mortuos suscitavit. II, 521. Elisaei calvities a pueris irrisa quid significet. IV, 1056, 1069.
Elleborum modo cibus, modo venenum, modo medicamentum. I, 1350.
Ellipsis Graeco et Hebraeo eloquio familiaris. III, 524.
Elpidius Arianus Augustinum Bonoso et Jasoni doctissimis, ut scribit, viris mittit, putans eum errare, et ab errore volens revocare. II, 1053.
Elogium, id est, vituperatio. V, 1571.
Eloqui parum, etsi multum loqui. II, 1023.
Eloquentia quid. IX, 447. Eloquentiae vis. IV, 1762. Ejus inanitas. IV, 1762. Eloquentiam de civitate ac de humani generis societate pellendam judicasse nonnullos refert Plato. IX, 448. Eloquentiam accusat Cresconius. IX 447, [Col. 0275] 448, 455. Eloquentiae criminatio refellitur. IX, 547. Eloquentiae defensio. IX, 447. Eloquentia quatenus utilis. IX, 448. Prava diserte dicta, valde sunt noxia. X, 495. Nullo modo sonat diserte, quod dicitur inepte. IX, 283. Eloquentia cum sapientia in sacris auctoribus juncta est. III, 92. Et in sacris litteris. III, 93, 94, 95. Sapientia sine eloquentia parum prodest civitatibus: eloquentia sine sapientia nimium obest, plerumque numquam prodest. III, 91. Quis sapienter dicit. III, 92. Eloquenter et sapienter dicere, quid sit. III, 119. Qui sapienter et eloquenter dicit, vivit autem nequiter, erudit quidem multos, quamvis animae suae sit inutilis. III, 118. Eloquentiae malus usus quis. X, 476. Eloquentia non ab hominibus instituta. III, 60. De fine, officio, et partibus eloquentiae agitur in toto libro quarto de doctrina Christiana. Eloquens non immerito dici potest, qui docet, delectat et flectit. III, 104. Eloquentia quae huic saeculo placet, non pascit fidem. IV, 995. Eloquentes muti sunt, qui dum laudant creaturam, obliviscuntur creatorem. IV, 1873.
Eloquia divina salubria sunt bene intelligentibus, periculosa his qui ea volunt ad sui cordis perversitatem detorquere. IV, 543.
Elysiis campis beatorum gaudia significari videntur. VII, 310.
Emaüs. Apertio oculorum discipulorum Emaüs non figurative accipienda. III, 446.
Emendandus est qui odio emendat. IV, 1824. Etiam eos quos emendas, multum amas. IV, 229. Sive blandiatur Deus, sive emendet, eum erudit cui parat haereditatem. IV, 628. Rectum cor est non resistere patri emendanti, et credere pollicenti. IV, 1468. Saepe filios per nequissimos servos pater emendat. IV, 1499.
Emendatio non differenda. III, 1651.
Emere. V, 662, 910. Emere vili volunt omnes, et caro vendere. VIII, 1017. Exemplum huic dicto contrarium. VIII, 1018. Emere de hastario. II, 357. Emere cupiens alterius villam quomodo iniquus. V, 204. Deus non vult perire quos emit. V, 153. Potens homo non potest perdere quod emit auro suo, et Christus perdit quod emit sanguine suo. V, 1253.
Emeritus Donatistarum episcopus. IX, 690, 698, 699. Apud Caesaream. IX, 697, 698. Bono ingenio praeditus ac doctrinis liberalibus eruditus. II, 297, 298, 301. Unus e septem selectis ad disputandum in Carthaginensi collatione cum Catholicis. I, 650. In altera collatione apud Caesaream obmutescit disputante Augustino. I, 650. Illi pridem miserat Augustinus epistolam. II, 299. Emeritus in dissensione Donati pertinax permansit. IX, 708, 731, 732, 743. Dictavit sententiam concilii Bagaitani adversus Maximianistas. IX, 53, not. ( b ). Gesta cum Emerito. IX, 712, 739.
Empiricam artem continet medicinalis disciplina. X, 528.
Ἐναντίον. VII, 483.
Encaenia, festivitas dedicationis Templi. III, 1741.
Enchiridion quid. VI, 233.
Encratitae. VIII, 30. Schismatici Tatiani secundum Epiphanium. VIII, 30.
Endor, interpretatur fons generationis. IV, 1054.
Ennius poeta. VIII, 1018. Euhemeri historiam in latinum vertit eloquium. VII, 217. Ennii dictum de laudis cupiditate. II, 1024.
Ἔννοιαι. VII, 232.
Enoch dedicatio interpretatur. VII, 460, 461, 462. An Enoch primus filius Cain. VII, 447.
Enoch translatus est. III, 397. Enoch et Elias creduntur translati ubi est lignum vitae. X, 1581. Ubi sint, praeter fidem quaeritur. X, 398. Gratia etiam eis collatum est ut non peccent. X, 1581. Adhuc vivunt, non tamen in spiritalem qualitatem corpori promissam post resurrectionem commutati. X, 111. Vivunt in corporibus, in quibus nati sunt. X, 398. Unde vivunt. X, 111. Redituri huc, et morituri creduntur. X, 1581. Enoch septimi ab Adam raptus quid significat. VII, 598; VIII, 262. Enoch prophetasse dici potest. VII, 598. Quare scripta Enoch in auctoritate non fuerunt. VII, 470, 598. Enoch genuit filios. III, 397. Vide Elias.
Enos interpretatur homo, vocabulum soli viro proprium. VII, 460.
Entellus. VIII, 574. Entelli caestus. II, 238, 247, 249.
Entheca est gazae repositorium. V, 1572.
Epaphus pater Libyae matris Busiridis. VII, 570.
Ephemeridarum inspectores reprehenduntur. IV, 456.
Ephud, seu Ephod unum de sacramentis tabernaculi. III, 806. Ephod sacerdotalis honoris insigne. III, 806. Ephod utebatur solus summus sacerdos. III, 807.
Ephrata interpretatur speculum. IV, 1720.
Ephraem fructificatio interpretatur. IV, 719, 1022.
Ἐπιβάται, milites Classiarii. II, 977, not. ( a ). X, 915.
Epictetus philosophus Stoicus. VII, 259.
[Col. 0276] Epicurus. VIII, 72. Democriti haeres. I, 946. Solem vel ullum siderum Deum esse non credidit. VII, 601. Nec Jovem, nec ullum deorum in mundo habitare contendit, ad quem preces hominum perveniant. VII, 601. Felicitatem in voluptate collocabat. I, 942; VIII, 1019. Voluptatem corporis summum bonum dixit. IV, 944. Ab ipsis philosophis porcus nominatus est. IV, 944. Post mortem restare animae vitam et tractus meritorum credere noluit. I, 732; IV, 944. Geometricis litteris Archimedis infensus erat. VIII, 74. Epicuri atomi. II, 64, 445. Refelluntur. II, 63. Vide Atomi. Principia.
Epicurei philosophi. VII, 230, 232. Dialecticae periti. IX, 455. Imperitia liberalium disciplinarum eos non solum non pudebat, verum etiam delectabat. IX, 655. Epicurei et Stoici regulam comprehendendae veritatis in sensibus ponebant, Platonici in sola intelligentia. II, 441. Epicurei numquam corporis sensus falli, Stoici falli aliquando dicebant. II, 441. Epicurei de anima quid sentiant. V, 811. Mortem malorum omnium esse finem putant, sicut et ii qui animam mortalem censent. II, 389. Negant futuram vitam. V, 1528. Post mortem nullum omnino esse sensum putarunt. II, 668. Negant et Deum res humanas curare. V, 1528. Epicurei secundum carnem viventes, Stoici secundum animam. V, 853. Epicureorum opinio de beata vita. V, 809. Ubi adest dolor, praeteritae voluptatis imagine se pascunt. V, 1528. Summum bonum posuerunt in corpore. II, 439. Refelluntur. II, 439. Epicurei et Stoici cum Apostolo conferentes. V, 809. Paulo fidem praeseminanti contradixerunt. II, 442. Epicurei moribus quidam Christiani. V, 811. Epicureorum et Stoicorum sectae exstinctae. II, 442. Epicureorum jam nec calent cineres. II, 437.
Epidaurus Achaiae oppidum. VII, 87, not. ( b ).
Epimenides Cretensis. VIII, 646.
Epiphania manifestatio Christi. V, 1028. De qua festivitas merito instituta. V, 1035. Epiphaniae diem celebrat universa Ecclesia Gentium. V, 1033. Tredecim dies post natalem Christi, quo scilicet die traditur a Magis adoratus. V, 1035. Epiphaniae diem cum Catholicis celebrare numquam Donatistae voluerunt. V, 1033. Quid erit tribunal judicantis, quando superbos reges cunae terrebant infantis? V, 1029.
Epiphanius Cyprius episcopus Constantiae, seu Salaminae. VIII, 23, not. ( a ). In catholicae fidei doctrina, laudabiliter diffamatus, haereses ante et post Domini adventum LXXX. collegit. II, 999; VIII, 23, not. ( a ), 41; X, 1366. Quo usque librum de haeresibus produxit. VIII, 41. Epiphanius hic Philastrio longe doctior. II, 999.
Episcopus unde dictus. V, 580; VII, 647. Episcopus latine interpretatur superintentor, quia superintendit. IV, 1669. Ideo altior locus ei positus est. IV, 1669. V, 1367. Episcoporum locus altior periculosus. IV, 1669. Episcopatus specula vinitoris est, non fastigium superbientis. IX, 702. Episcopatus nomen est operis, non honoris. VII, 647. Episcopi custodes sunt, pastores sunt, sed sub Christo custode et pastore. IV, 1669. Episcopi fieri non possunt Christiani seducti sive a paganis, sive ab haereticis, cum ad Ecclesiam redeunt. IX, 478. Episcopum cur non licet ordinare, nisi uxoris unius virum. VI, 387. Nec qui habuerit alteram, etiam dum paganus vel catechumenus erat. VI, 387. Id non ad vitae bonae meritum exigitur, sed ordinationis Ecclesiasticae signaculum. VI, 388. Quodnam est signaculum. VI, 388. Episcopi benedictio privatim. VII, 762.
Episcopatus presbyterio major secundum honorum vocabula, quae jam Ecclesiae usus obtinuit. II, 290. Episcopatus ipse et tota hujus nominis auctoritas a Petro emersit, ex Innoc: II, 780, 784. Episcopatus quo animo suscipiendus, et quomodo in eo vivendum. VII, 647. Coactione opus est erga plurimos ut episcopatum suscipiant. II, 754.
Episcopalis officii partes. V, 1484. Episcopi officium ex mente Pagani. II, 313, 316. Episcopatus non est artificium transigendae vitae fallacis. II, 296. Episcopus non est, qui praeesse dilexerit, non prodesse. VII, 647. Episcopi patres appellati. IV, 513. Episcopus laici filius, pater est patris. IV, 1450. Episcopi servi Ecclesiae. VI, 577. Episcopi non propter se sunt, sed propter eos quibus verbum et sacramentum Dominicum ministrant. IX, 474, 702. Contra officium suum sibi facere videtur Augustinus, si temporis stillas aliis rebus impendat, quam servitutis suae necessitati. II, 421. Occupationibus hominum ante et post meridiem implicatur Augustinus. II, 968. Petiit ut per quinque dies nemo sibi molestus esset, propter curam Scripturarum duobus Conciliis ipsi demandatam: placuit, gesta confecta sunt, nec tamen hoc diu obtinuit. II, 968. Episcopum ecclesiasticis curis distractum, Tullianorum dialogorum quaestiunculas exponere dedecorum est. II, 432, 436, 437.
Episcopalis sarcinae pondus. V, 960, 1480, 1482, 1687. Episcopi sarcina quid bene portata, quid male gesta mereatur. V, 1480. Episcopo demandata praedicandi instantia. IX, 453. Episcopum non solum doctum, sed et docibilem esse [Col. 0277] oportet. IX, 157, 194. Praedicationis onus grave, sed ab eo non est dimittendum. V, 1481. Etiamsi non audiatur. V, 1481. Episcopus de superiore loco loquitur. V, 608, 761. Nec quod dat, de suo dat; sed de illius a quo accipit et ipse. V, 608, 618. Episcopus qua ratione teneatur docentes quae non oportet refellere. II, 133, 135. Episcopo quanta cura de aliorum salute imposita. V, 1480. Episcopus est propter correptionis officium. VII, 23. Episcopo proditi ab uxoribus adulteri quomodo corripiantur. V, 511. Episcopi vicem graviter dolet Aug. quod dicatur se humilem praebere debere erga virum qui nefaria patrasset. II, 647. Episcopi an mediatores. IX, 59, 60. In Ecclesia Antistes clara voce deprecatur. II, 221. Episcopi etiam mali orantes pro populo exaudiuntur. IX, 60. Vide Sacerdos. Episcopi benedictio super populum. II, 761, 775. Episcopalem benedictionem inutilem esse sequitur ex haeresi Pelagiana. II, 761, 775. Episcopi vexabantur a litigantibus. IV, 1570. Episcopus pius rem habere cogitur cum saecularibus potestatibus, ac multa indigna pati. V, 1391. Sacerdotii officium esse intervenire pro reis. II, 652, 654. Hoc ex religione descendere approbatur. II, 654. Quo animo id praestetur. II, 654. Episcopum quomodo adeant, qui metuunt ne in carcerem mittantur. V, 879. Augustinus ut amicus petit, ut episcopus consulit, imo jubet ne judex agat aliud, quam quod consulit. II, 510.
Episcopus pauperum procurationem gerit. II, 809. Episcopi tutores pupillorum. V, 950. Episcopi uti fruique rebus ecclesiae tamquam possessores et domini existimantur. II, 474, 480. Episcopos divites culpando, et Pascha cum Judaeis celebrando schisma fecerunt Vadiani. VIII, 39. Episcopus curam habeat de bono nomine, curet praecipue avarus non audiri. II, 292. Sicuti et Paulus faciebat. II, 293. Episcopos vel a sola avaritiae maligna specie alienos esse decet. II, 292, 293. Episcoporum turpis avaritia Cypriani aevo. II, 410. Episcopis incumbit necessitas recipiendi hospites. V, 1570. Episcopi domus. V, 1569, 1670. Sunt falsi episcopi, sicut sunt falsi angeli et falsi apostoli. IX, 271. Episcoporum nonnullorum vitia a Cypriano relata. IX, 518 Episcopus non arbitretur ideo sibi non posse subrepere injustam commotionem, quia episcopus est. II, 1067. Episcopi mali non obsunt populis bonis. IX, 55, 56, 57, 58.
Episcoporum est de ecclesiasticis causis judicare. II, 169. Episcoporum lis ab Episcopis audienda. IX, 579. Episcopus tam judicari ab alio non potest, quam nec ipse potest alterum judicare. IX, 128, 141, 201. Seditio est contra primam Sedem, ut episcopus nonnullos damnare velit, quos primas vult differri. II, 164. Episcopis inflictae poenae triplex genus. II, 955. Episcopum degradatum suscipere nolens plebs, nec cogi potest, nec debet. II, 234. Qui amissum honorem per quaslibet violentias conatur recipere, non vult Christo volenti servire, sed Christianis nolentibus dominari. II, 234. Episcopum, nisi amisso ordine, baptizandi potestatem non potuisse amittere. II, 193. Episcopus peregrinus juxta collegam considet. II, 489. Episcopus quilibet Ecclesiae catholicae qualiscumque sit, nullo ecclesiastico judicio damnatus, ceterorum est collega. II, 295. Episcopi non primates in Tractoria eo ordine, quo facti sunt, nominandi. II, 226. Episcopalem alterius personam in scribendo se non satis cogitasse August. ex animo poenitet. II, 623. Episcopo Donatistae scribens Augustinus cur non citet episcopi nomen. II, 94. Episcopi cum epistolam episcopis scribunt, civitatum nomina non addunt. IX, 576. Litteras alicujus commendandi gratia negare se non posse profitetur Aug. II, 646. Episcopi ad plebem, quae dispensationi eorum commissa non est, ultro scribere non possunt. II, 234. Ad Episcopum non pertinet cura nisi propriae ecclesiae; in aliis id agit quod permittunt vel cupiunt earum episcopi. II, 133. Coepiscopatus sarcinam, nonnullis jam exemplis praecedentibus, Augustinus suscipit. II, 123. Episcopum ordinandum curat August. in castello ab Hippone quadraginta millibus dissito, quod ei adhibendae diligentiae non sufficeret. II, 953. Ordinationis hujus causa primas vocatur. II, 954. Offert Augustinus non petentibus adolescentem tantum in lectoris gradu constitutum, et acceptus fit episcopus. II, 954. Qui deinde apud Augustinum accusatus ac judicatus, ad Sedem apostolicam appellavit. II, 954. Episcoporum culpas, salvo episcopatus honore, posse puniri. II, 954. Episcopatum presbytero parat Augustinus deferre, sed ille eum omnimodo resistendo destituit. II, 953, 954. Post episcoporum abitus solent ecclesiae per ambitiosos aut contentïosos perturbari. II, 966. Episcopus apud Milevim ordinatus est, quem praecedens episcopus designavit. II, 966. Non sine aliquorum nonnulla tristitia, quod nihil inde ad populum locutus, eum apud clericos tantum designasset. II, 966. Augustinus coram clero et populo ait: Presbyterum Eraclium mihi successorem volo. II 966. Designationis hujus Gesta. [Col. 0278] II, 966. Episcopo adhuc vivente ne alter ordinaretur, cautum est Nicaeno concilio. II, 967. Alypius sede apostolica dicitur collocatus. II, 99. Laudatur Alyp. quod monasticam vitam cum Episcopi munere conjungat. II, 99. Episcopis liberum est, salvo jure communionis non solum verum quaerere, sed et diversum sentire. IX, 141.
Episcopalia Gesta. V, 1576. Episcoporum translatio illicita. II, 954. Episcopum se esse Cyprianus, nec instante martyrio est oblitus. V, 1411. Abscedit Augustinus Carthagine, ubi cogebatur facere quod non deceret. II, 646. Episcopum episcoporum nemo se constituit. IX, 142.
Episcopatus officium interdum laudabiliter ponitur. IX, 474. Episcopalis dignitas fructuosior nobis erit, si gregem magis deposita collegerit, quam retenta disperserit. II, 489. Episcopatus sarcinam propter Ecclesiae vitanda pericula deposuisse, longe est gloriosius, quam propter regenda gubernacula suscepisse. II, 239. Episcopatu Vaginensi gloriose cessit Maximianus. II, 239, et not. Episcopatum pro Christi unitate deponere parati omnes episcopi catholici qui aderant collationi Carthaginensi. IX, 615, 700, 701. Episcopatus societas Donatistis oblata. V, 1588, 1595. Episcopatus vel clericatus honor Donatistis ad Ecclesiam transeuntibus non aufertur, propter bonum pacis, et ex sola clementia. II, 812, 813. Episcopus quisque actum suum disponit et dirigit, rationem propositi sui Domino redditurus. II, 341. Episcopi vel inferioris ordinis ecclesiarum praepositi, an piscatorum similitudine intelligendi. VI, 219. Episcoporum ab ipsis Apostolorum sedibus inconcussa series. IX, 506. Episcopatus officium cuique patrifamilias impositum. V, 580.
Epistolae formatae. II, 175. Epistolaris modus ex institutione veterum. II, 1054. Epistolarum usitatarum modus non custodiendus, nec a veteribus est custoditus, ubi id agerent quod breviter explicari non valeret. II, 839.
Epistolam ad Hebraeos quidam negabant esse apostoli Pauli. VII, 500.
Epithalamia seu carmina a scholasticis in nuptiis dici solita. IV, 494, 495.
Epithema tumoris Apostolo datum. V, 835.
Epulae terrae hujus, medicamenta quotidiana sunt. V, 489. Epulas suas habet cor pium, epulas suas habet cor superbum. IV, 1290. Epulae Dei mentes quaerunt, non ventres. V, 581.
Equae Cappadociae vento concipiunt, fetusque earum non amplius triennio vivunt. VII, 715.
Equi nomine honor temporalis significatur. IV, 297, 1912. Equi potentatus, superbia. IV, 1912. Equus et mulus significant superbos. IV, 272.
Eraclius presbyter. II, 966. Sermonem habet praesente Augustino. V, 1717. Gesta quibus Augustini successor designatus est. II, 966. In illum refundit Augustinus negotia quae populus ad ipsum perferebat. II, 968.
Eraclius presbyter. VIII, 709.
Eraclius diaconus. V, 1577.
Eratus rex Sicyoniorum. VII, 564.
Eremus mundum significat. IV, 917. Eremus Christiano est hic mundus. V, 37. Sciant Christiani ubi sint: in eremo sunt, patriae suspirant. IV, 917. Eremus conscientiae. V, 311.
Erichthonius quartus rex Atheniensium. VII, 569. Filius Vulcani et Minervae quare creditus. VII, 570. Unde sic dictus. VII, 570.
Eridanus. De Mincio in Eridanum emigrare. II, 434.
Erigit nemo quemquam ad id quod ipse est, nisi aliquantum ad id in quo est, ille descendat. II, 77.
Erogare servi est, Domini rationem exigere. V, 1481. Erogare bona spiritalia, omnium est. V, 580. Eroganda pecunia, ut habeatur justitia. V, 410.
Eros episcopus Gallus. Vide Heros.
Eros carissimus Augustino, alius ab Herote Gallo. II, 189.
Error quid sit. VI, 239. Est falsi pro vero approbatio. I, 912. Error adulter animae. II, 62, 529. Approbare falsa pro veris ut erret invitus, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. I, 598; III, 840. Errat nemo in veritate. IV, 807. Errare quis non putandus est, cum aliquid se nescire scit, sed cum se putat scire quod nescit. II, 924. Quantum quisque errorem et falsitatem refugiat. VI, 240. Nemo vult cum quolibet errare. II, 286. Error turpitudine non caret. VIII, 83. Errorem putarunt Academici peccatum, quod vitari non possit, nisi omnis suspendatur assensio. VI, 242. Errores gentium maxime in duabus sectis eminere, quae ad tempora Christiana durarint. II, 442. Error in re qualibet omni cura cavendus. VI, 239. Errores quam difficillime caventur. VIII, 173. Error in via pedum aliquando utilis, non in via morum. VI, 239. Quantum et in quo quisque erret, interest plurimum. VI, 239, 241. Et quam facile corrigat, vel quanta pertinacia suum defendere conetur errorem. [Col. 0279] X, 1028. Excellentissima ingenia tanto in majores errores ierunt, quanto praefidentius tamquam suis viribus cucurrerunt. II, 669. Numquam tutius erratur, quam cum amore nimio veritatis erratur. VI, 487. Vide Falli. Non est pejor mors animae, quam libertas erroris. II, 400. Errans disputator in quibus ferendus. V, 1348. Duo vitia quae in errore hominum difficillime tolerantur. VIII, 845. Pertinacia in errore maxime cavenda. X, 375. Errare humanum est, diabolicum est per animositatem in errore remanere. V, 901.
Error definitur facilius quam finitur. I, 911. Error unde convalescit. X, 194. Errorem in sectis variis confirmat series successionis. IV, 837. Plerumque dediscit errare, cui nemo consentit, ait Innoc. II, 786. Nimis perverse se ipsum amat, qui et alios vult errare, ut error suus lateat. II, 586. Erroris hoc proprium est, ut quod cuique displicet, hoc etiam Deo displicere arbitretur. III, 208. Nihil tutius, quam ut abundent qui errores redarguant. II, 870. Errantes procliviores sunt quaerere potius, quid contra ea respondeant quae objiciuntur errori, quam intendere quam sint salubria, ut careant errore. X, 260. Errores exsurgere non est mirandum, sed vigilandum ne noceant. II, 1084. Errorum tentationibus erudiri sanctos expedit. II, 1084. Si quis in aliquo errat, modo sit humilis, reducetur a Deo. IV, 1715. Eum qui in errorem lapsus sit, corripiendi ordo et exemplum. II, 991, 992. Errantes per totam faciem terrae. V, 280.
Erubescentia primorum parentum, unde. X, 444. Erubescentia de inobedientibus membris. X, 417. Membrorum erubescentia poena peccati. X, 564, 565, 712. Erubescere facit ingenuam frontem verecundia, etiam de falsi criminis objectione. IV, 856. Erubescere si crimen est, ejus est qui falsum objicit, non cui objicitur. IV, 856. In contumeliis non erubescet vultus nisi superbi. IV, 314. De Christo non erubescendum. IV, 850, 851; V, 1278. Frontosus esto, quid times fronti tuae, quam signo crucis Christi armasti. IV, 851. Vide Christus.
Eructuare. Manducas cum discis, eructuas cum doces: manducas cum audis, eructuas cum praedicas. IV, 1874. Si vultis eructuare gratiam, bibite gratiam. IV, 1875.
Eruditi nomine quis dignus. I, 1015. Eruditos et peritos Legis non ponebat Christus inter discipulos suos. III, 1446.
Erudivit Deus homines multis modis. IV, 1202. Hinc ille rationem exiget. IV, 1202. Erudiri non potest quisquam sine labore et dolore. IV, 1145. Eruditio quae fit per molestias, in litteris ecclesiasticis vocatur disciplina. IV, 1547, 1548.
Erutii orationes. VIII, 76.
Erythraea Sybilla quo tempore vaticinata est. VII, 579, 581. Carmina ejus de Christo. VII, 579.
Esaü et Jacob benedictiones. V, 38, 56. Esaü et Jacob una et eadem sors ex patre, ex matre, ex conceptu, ex ortu; diversa tantum ex Deo. II, 887, 888. Quomodo Esaü Deus odio habuit, qui nihil odit eorum quae fecit. VI, 122. Cur fidei donum ei subtractum. VI, 117. Cur non congruenter vocatus. VI, 119. An ex praescientia futurae voluntatis est improbatus. VI, 117. Ejus reprobatio quomodo iusta. VI, 113, 115. Esaü non damnatur indignus. II, 823. Quam dispar moribus a Jacob. VII, 144. Esaü non esca, sed usque ad contemptum sacramenti, quod in primatu suo habuit, concupita esca damnavit. II, 141. Esaü non propter offam suillam, sed propter lenticulam defricatam perdidit primogenita. V, 1045. Aegyptio cibo perdidit primogenita. I, 739, 799. Esaü primatum amittens victus concupiscentia, quid figurat. IV, 527, 558, 1772. Esaü quomodo supplantatus a Jacob. V, 47.
Esaü adoratus a Jacob, quid significet. IV, 1135. Esaü servivit Jacobo usque ad regem Joram. III, 567. Quomodo. III, 567. Esaü superbos et peccatores designat. IV, 527. Esaü pilosus et Jacob lenis, duo sunt Christianorum genera in utero Ecclesiae genita. V, 41, 48. Esaü significat carnales in populo Dei. III, 567; IV, 1772. Jacob spiritales. V, 34. Esaü carnales significans, cur major dictus. V, 37. Esaü figuram gestavit veteris Synagogae. IV, 1015, 1477. Esaü Judaeorum symbolum, Jacob Christianorum. V, 55.
Esca pro cujusque corporis congruentia vel delectat vel offendit. VIII, 397. Escis animas inesse credebant Manichaei. VIII, 230, 232.
Esdras quo tempore scripsit. VII, 596. Quodammodo de Christo prophetavit. VII, 596. Magis rerum gestarum scriptor est habitus, quam propheta. VII, 596.
Esse sensibilia et insensibilia appetunt, et illud conservare. VII, 340. Nemo est qui non velit esse. VII, 340. Non esse a nemine eligitur. I, 1281. Ne quidem ab ipsis qui sibi mortem consciscunt. I, 1281. Nihil per divinam providentiam ad id ut non sit, pervenire permittitur. I, 1349. Nemo vere dicit se malle non esse, quam miserum esse. I, 1279. [Col. 0280] Magnum bonum est ipsum esse, quod et beati et miseri volunt. I, 1280. Quanto amplius esse amatur, tanto amplius vita aeterna desideratur. I, 1280. Omnia vera sunt, in quantum sunt. I, 744. Omnia quae sunt, jure laudanda sunt, quia bona sunt. I, 1280. Omne quod est, in quantum aliqua substantia est, et bonum est, et nonnisi a Deo esse potest. III, 436. In quantum sumus boni, sumus; in quantum mali sumus, minus sumus. III, 32. Homo est, et se esse novit, et id esse ac nosse diligit; in his tribus non fallitur homo. VII, 339. Esse ad lumen pertinet, non esse ad tenebras. IV, 109.
Esse nihil est quam unum esse. I, 1349. Esse vere, est semper eodem modo esse. III, 1679. Res quaelibet si mutabilis est, non vere est. III, 1680, 1685. Id vere est quod incommutabiliter manet. I, 742; III, 32; IV, 1741; V, 61. Quod vere est, sine initio et sine termino est. IV, 1743. Esse verum, esse sincerum, esse germanum non habet, nisi qui non mutatur. V, 66. Esse nomen est incommutabilitatis. V, 66.
Esse vere, proprium Dei. VIII, 557. Nomen Dei proprium. V, 61, 66. Solus Deus est verum esse. IV, 1741. Creaturae in comparatione Dei, non sunt. IV, 430. Quo sensu peccatores non habeant esse. IV, 430. Ab eo qui vere est, qui in contrarium pergit, ad non esse pergit. IV, 431. Omnis natura, in quantum natura est, esse cogitur. IV, 109. Quod nulla substantia est, nihil omnino est. IV, 844. Esse, vivere, intelligere. I, 1244. Ex intelligentia colligitur esse et vivere. I, 1244. Esse aliquid in aliquo, duobus dicitur. I, 895.
Esse, pro aestimari. III, 586.
Essentia quid. VII, 350. Essentia non aliter quam substantia solet intelligi. VIII, 939. Essentia et substantia, id est quod a priscis natura vocabatur. I, 1345. Essentia nulla est contraria Deo. VII, 350. Essentiarum gradus ordinati a Deo. VII, 350.
Esther liber, Scriptura sacra. X, 569. Quo tempore liber Esther scriptus. VII, 596.
Esurientes justitiam. V, 365.
Ethnici si quid divinum et rectum in doctrinis suis habere potuerunt, non improbaverunt sancti nostri, sed emendarunt. IX, 224, 231.
Ethan interpretatur fortis. IV, 940.
Etruria. Bellum grave Romanorum cum Etruria. VII, 63.
Etruscorum regum tormenta. IX, 379.
Eva prima parens. V, 1439. Eva quid significet. III, 207, 215. Cur vita dicta. III, 212, 215. Eva curiositate peccavit. III, 446. Dedit fructum viro, fortassis etiam cum verbo suasorio. III, 445. Probabilius existimavit non esse mortem quam timuerat secuturam. III, 446. Eva etsi praecepti divini oblita fuisset, maximam tamen culpam incurrere non desiisset. III, 445. Evae menti inerat amor propriae potestatis, et quaedam de se superba praesumptio. III, 445. Eva quatenus a serpente corrupta. X, 864. Evae praevaricatio inexcusabilis. III, 445. Eva cur induta pelliceis tunicis. IV, 1341. Evae parturientis dolores ex damnatione culpae, non conditione naturae. X, 1564, 1566. Evae nomen, vita: magnum est Ecclesiae sacramentum. X, 442. Eva figura Ecclesiae. IV, 461. Evae et Ecclesiae formatio simul comparata. V, 1475. Evae reliquiarium. I, 713. Eva nobis interior, caro nostra est. IV, 548.
Evacuare corpus peccati, quid. III, 2069.
Evagrius. II, 758, 780.
Evangelistarum auctoritas. VIII, 213. Quod Evangelistae scripserunt, a Christo scriptum censeri debet. III, 1070 Quia in eis loquebatur Spiritus unus, verum est etiam quod dixerit unus. V, 1118. Evangelistae quo ordine scripserunt. III, 1043. Evangelistae quatuor, quia sunt quatuor partes orbis terrae. III, 1043; IV, 1359. Evangelistae quatuor in quatuor animalibus Apocalypseos intelliguntur. III, 1666. Alii aliis aptius intellexerunt. III, 1046. Evangelistae salva narrationis veritate variant. V, 1117, 1130, 1153. Scripta eorum inter se non sunt contraria. VIII, 515. In texenda Christi generatione, ab invicem non dissentiunt. VIII, 217. Evangelistarum consensus de partitione vestimentorum Christi. III, 1947. Matthaeus, Marcus, et Lucas plura dederunt praecepta vivendi, quam Joannes, quare. III, 993. Evangelistae dicti sunt coeli. III, 870; IV, 154. Angeli. III, 873. Pedes Domini. IV, 1167. Sagittae. IV, 150. In Angelis adscendentibus et descendentibus significati. VIII, 268. Evangelista proprie vocatur Philippus diaconus. V, 1226, 1227. Evangelista pro Evangelii praedicatore. V, 600.
Evangelium unde dictum. IV, 1417. Evangelium latine bonus nuntius vel bona annuntiatio. V, 266, 740; VIII. 210, 214. Evangelium et Instrumentum est et Testamentum. V, 1436. Evangelium non inimicum Legi, quomodo. VIII, 656. Evangelium lex Testamenti novi. V, 167. In Evangelio revelatur novi Testamenti gratia, quae in Lege velabatur. IV, 1856. Evangelium unde et esse coepit et nominari, secundum [Col. 0281] Manichaeos. VIII, 209. Unde secundum Catholicos. VIII, 213. Evangelium quomodo Faustus definit. VIII, 219. Evangelium legunt et laudant Manichaei. III, 180. Ex eo quaedam recipiebant Manichaei, quaedam respuebant. VIII, 321, 323, 342. Quaedam esse falsa dicebant. VIII, 339. Evangelium Apostoli dispensatione diviserunt, caritate junxerunt. IV, 541, 542.
Evangeliorum auctoritas. III, 1041. In Evangelium non cadit mendacium. V, 740. Evangelio non credebat Augustinus nisi propter auctoritatem Ecclesiae. VIII, 176. Paulum non habuisse securitatem Evangelii praedicandi, nisi Petri et qui cum eo erant, fuisset sententia roboratus. II, 255. Evangeliorum dissonantia nulla esse secure creditur, donec intelligatur. V, 336. Exemplaribus graecis Evangeliorum major fides habenda. III, 1259. Evangelium quintum ab Hieronymo translatum. X, 1389. Not. ( a ). Evangelium Joannis caeteris supereminet. III, 993. Evangelii Joannis exordium quaedam ad sapientiam, quaedam ad scientiam pertinentia complectitur. VIII, 1013. Quaedam quae corporis sensu, quaedam quae animi ratione cognosci possunt. VIII, 1015. Evangelii secundum Joannem initium Platonicus quidam aureis litteris scribendum dicebat. VII, 309. Impletum nunc, quod in Evangelio praedicebatur. V, 417. Evangelicum lumen figuratum per faculas in hydriis fidelibus militum Gedeonis inclusas. III, 815.
Evangelii fides toto orbe recepta. V, 335. Evangelium nondum praedicatum est in nonnullis gentibus. IX, 205. Nondum permultis copulis Africae. II, 922. Evangelii gratiam meritis suis debitam, nec Gentibus, nisi susciperent sacramenta Legis, dandam esse credebant Judaei. VI, 111. Etsi verum esset homines post Evangelii praedicationem gravioribus quam antea malis premi, merito tamen haec illis acciderent. II, 422. Evangelium sic audire oportet, quasi praesentem Dominum. III, 1632. Evangelium os Christi. V, 520. In illo etiam nunc nobiscum est Dominus. V, 784. Evangelia quatuor, drachmae quatuor, quibus ab exactione hujus saeculi liberamur. IV, 1783. Ibi peccata nostra solvuntur. IV, 1783. Evangelium ponendum est ad cor, ut sanetur a peccatis. III, 1443.
Evangelium virga virtutis Christi. VII, 551. Vinum quod servatum est in nuptiis. III, 1459. Evangelica sacramenta in Christi dictis factisque signata, non omnibus patent. VI, 54. Evangelium magister est grandioribus, lex parvulis et paedagogus. VI, 37. Evangelio docemur quid amare debeamus, quid contemnere, quid agere, quid vitare, quid sperare. V, 1357.
Evangelium sine baptismo non perducit ad regnum coelorum, nec vicissim. IX, 385. Evangelium accipere quid sit. VIII, 220. An non accipit, quisquis omnia non dimittit. VIII, 226. Varii gradus eorum qui Evangelica implent praecepta. VIII, 226. 228. Evangelicam vitam sectanti qualiter vivendum cum minus perfectis. II, 352. Evangelio quando Christus parat homines, nullam excusationem vult interponi carnalis temporalisque pietatis. V, 603.
Evangelii dispensatio an praestantior quam baptismi. IX, 385. Evangelii praedicatio per passiones praedicantium clarius et potentius facta est. VII, 612. Evangelii praedicatores pro veritate perpetiendo certarunt, moriendo vicerunt. VI, 179. Evangelicum lumen crevit morte Martyrum. III, 815. Evangelici ministri debent esse forma fidelibus vivendo. I, 857. Evangelium per occasionem praedicare. V, 609. Evangelium non caste praedicantes. IV, 139. Multi ministrant Evangelium, sed sibi ministrant. IV, 1291. Evangelizare qui cupiunt, relinquant hydriam suam. III, 1521. Evangelium non sit venale. V, 273. Evangelium pro quo laboravit Paulus usque ad vincula, quod erat. IV, 1448. Evangelii praedicatores accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. V, 273. De Evangelio vivere Apostolis aliisque licitum, non jussum. VI, 553. Evangelizanti licet accipere carnalia pro spiritalibus. IV, 1366, 1367, 1910, 1911. Evangelizanti subveniendum est, antequam petat. IV, 1366, 1367, 1910. Evangelium ponitur ad caput cum dolet. III, 1443.
Eucaddires. II, 83.
Eucharistia. III, 71, 1723; VIII, 382, 658, 879, 881; IX, 202, 290, 669. Sacramentum. II, 200; IV, 1348; VII, 520, 741. Pretii nostri sacramentum. I, 778. Eucharistia pretium nostrum quod manduco et bibo et erogo, ait Augustinus. I, 810. Eucharistia, altaris sacramenta. V, 584. Et sacramentum altaris vocatur. V, 401. Item corpus Christi. V, 401. Pene sacramentum omnes corpus Christi dicunt. V, 1563. Panis et calix ideo dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. V, 1247. Panis est corpus Christi, calix sanguis Christi. V, 1246. Eucharistia dicitur communicatio Dominici corporis. I, 720. Mensa Christi in medio Ecclesiae constituta. V, 735. Mensa corporis et sanguinis Domini. III, 1733. Mensa magna unde accipimus corpus Christi et sanguinem. V, 193. Corpus et sanguinem [Col. 0282] Agni immaculati accipi in Ecclesia. II, 147. Christus de corpore ac sanguine suo dedit salubrem refectionem, ita ut non deficiat unde reficeris. V, 729. Quam brevem eis qui in partes concidendum putabant, de integritate sua solutionem dedit. V, 729. Si carnem Christi non haberemus, panem altaris non manducaremus. V, 726.
Eucharistia spiritalis alimonia quae accipitur de altari Dei. V, 389. Eucharistiae cibus et potus. V, 233. Eucharistia vitale convivium. V, 1649. De mensa Dominica non viles epulas, aut ignobiles potus, sed ipsius occisi Christi carnem praelibamus et sanguinem. V, 1662. Discrimen inter Eucharistiam et cibum temporalem. III, 1613. Non omnis panis, sed accipiens benedictionem Christi, fit corpus Christi. V, 1116. Fit nobis mysticus. VIII, 379. Panis ille, quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi: calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. V, 1099, 1246. Coenam manibus suis consecratam Christus discipulis dedit. V, 645. Ipsa est quae nunc praeparatur. V, 645. Ipsam coenam fide quotidie manducamus. V, 645. Eucharistiam primam confectam manibus suis, et ore suo commendatam, Judae sicut caeteris apostolis tradidit Christus. IV, 135; V, 453. Judam adhibuit ad convivium in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit. IV, 73. Eucharistia signum corporis Christi. VIII, 144. Carnis suae praecisas particulas daturum esse Dominum quidam putaverunt. IV, 1265. Christus discipulis insanire videbatur dicens: Quicumque non manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, etc. IV, 305. Corpus suum Christus ferebat in manibus suis, cum diceret, Hoc est corpus meum. IV, 306, 308. Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus, et memoriae discipulorum. II, 203. Coena Domini post resurrectionem, ipsius manibus et ore firmata. V, 643. Tenetur et agnoscitur Christus ad fractionem panis. V, 558, 1111, 1118, 1127. Fractio panis in sacramento corporis Christi. II, 148. Noluit agnosci Christus a discipulis, nisi in fractione panis, propter nos qui non eum visuri eramus in carne, et tamen manducaturi eramus ejus carnem. V, 1118.
Eucharistia praefigurata. IV, 305. Figurata in pane et vino a Melchisedech Abrahae propositis. VII, 500. Figuram hanc modo videmus impleri, quomodo, tacetur propter Catechumenos. V, 1407. Israelitarum cibus spiritalis quomodo idem ac noster. V, 1551.
Eucharistia sacrificium. VII, 655. Oblatio. IX, 58. Victima sancta quae ex altari dispensatur. I, 778. Non quod videtur, sed quod creditur, pascit. V, 645. Sacramentum corporis Christi nihil aliud quam vitam vocant Christiani Punici. X, 128.
Eucharistiam nesciunt Catechumeni. III, 1477. Eucharistiae mensam Catechumeni et Audientes vident, sed ad epulas non accedunt. V, 735. Norunt fideles quid accipiunt, quia per carnem benedicuntur. V, 58. Christum ubi agnoscamus, novit qui fidelis est; qui autem Catechumenus est, ignorat. V, 1111, 1116. Excitantur Catechumeni, ut nomine dato ad baptismum, subinde ad tales epulas accedere valeant. V, 754. De sacramento altaris sacri, quod hodie viderunt baptizati, nihil adhuc audierunt. V, 1102, 1246. Panis quotidianus, quod fideles accipiunt, quod baptizati accepturi sunt. V, 381. Quod norunt fideles, a tritico et vino. V, 48.
Eucharistia ad regeneratos pertinet. X, 1265. Est Sacramentum fidelium. V, 649, 729. Non conceditur nisi iis qui baptismum susceperunt. III, 1477. Manducare non possunt corpus Christi nisi baptizati. II, 826. Nec vitam habere possunt qui non manducaverint. II, 785, 826, 984. Praeter baptismum et participationem Eucharistiae, non solum ad regnum Dei, sed nec ad salutem, et vitam aeternam potest quisquam hominum pervenire. X, 128, 129. Ista sententia, Nisi manducaveritis carnem meam, etc. omnes tenet etiam infantes. X, 123. Not. ( a ), 124. Manducare non possunt corpus Christi nisi baptizati. II, 826. Nec vitam habere possunt qui non manducarint. II, 785, 826, 984. Eucharistiae participatio necessaria parvulis ad vitam aeternam consequendam, X, 576, 648. Eucharistia parvulis ministrata. X, 1154. Infantes mensae Domini participes fiunt, ut habeant in se vitam. V, 943. Sanguinem quem per insaniam fuderunt homicidae, per gratiam biberunt. IV, 517, 791. Credentes sanguinem biberunt, quem saeviendo fuderunt. V, 485, 497, 538, 554, 1550, 1685.
Eucharistiae perceptio. VI, 202, 470. Vocatur coena Dominica. II, 203. Sacramentum Eucharistiae qua dispositione suscipiendum. III, 1610. Carnem Christi nemo manducabit, nisi prius adoraverit. IV, 1264. Qui manducant carnem Christi, et bibunt sanguinem Christi, cogitent quid manducent. V, 754. Eucharistiae sacramentum etsi necesse est visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. IV, 1265. Tunc vita unicuique erit corpus et sanguis Christi, si quod in sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veritate [Col. 0283] spiritaliter manducetur, spiritaliter bibatur. V, 729. Verum Christi corpus et sanguinem in sacramento etiam impii accipiunt. IX, 181. Ad altare in Ecclesia positum multi scelerati possunt accedere, ad altare aliud in coelis non possunt. V, 1543. Corpus Christi manducant haeretici sacramento solo, Catholici re ipsa. VII, 734. Christi corpus manducare re vera, et non sacramento tenus, quid sit. VII, 742. Eucharistia corde manducanda. III, 1612. Modus quidam manducandi carnem Christi proprius piorum. V, 453.
Eucharistiam percepturis castitas commendatur. V, 735, 736. Nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas; imo quem manduces, quem bibas; abstine te a fornicationibus. V, 85. Humilitas Christi in Incarnatione, et in altaris sacrificio declarata. IV, 303, 306, 312. Nisi esset humilis Christus, nec manducaretur, nec biberetur. IV, 303. Coenam suam dedit Dominus, passionem suam dedit: ille saturatur, qui imitatur. IV, 170, 178, 545. Corpus humilitatis Domini sui manducant etiam divites terrae, nec saturantur usque ad imitationem, sed tamen adorant. IV, 170. Et ipsi superbi veniunt ad mensam Christi, accipiunt de corpore ejus; sed adorant tantum, non etiam saturantur. II, 567. Comederunt pauperes, et saturati sunt, talia passi, qualia manducaverunt. IV, 178. Nos de cruce Domini pascimur, quia corpus ipsius manducamus. IV, 1290.
Eucharistia bonos vivificat, malos mortificat. III, 1762. In Eucharistia habet fidelis ubi vivat, habet unde vivat, III, 1612. Manduca vitam, bibe vitam; habebis vitam, et integra est vita. V, 729. In corpore et sanguine suo Christus voluit esse salutem nostram. IV, 303. Eucharistiae calix inebriat martyres ad capessenda coelestia. IX, 298. Judaei de crucifixo Christo tenebrati sunt, nos manducando crucifixum, et bibendo, illuminamur. IV, 313. Eucharistia sacramentum pietatis, signum unitatis. III, 1612. Mysterium pacis et unitatis nostrae, quod idcirco in pane et vino consecratur. V, 1100, 1103. Concordia et unio effectus sacramenti corporis Christi. III, 1613, 1614. Soli illi manducant corpus Christi, qui sunt in compage membrorum ejus. VII, 742. Virtus quae in Eucharistia intelligitur, ipsa unitas est; ut redacti in corpus Christi, effecti membra ejus, simus quod accipimus. V, 589. Corporis Christi sacramentum qui accipiunt, non omnes apud eum habituri sunt etiam locum promissum membris ejus. V, 1563.
Eucharistia. Sanguine Christi accepto, ab omnibus gentibus respondetur Amen. VIII, 259. Pretium nostrum accipitur, Amen respondetur. IV, 1663. Ad pignus Christi quotidie dicis, Amen. V, 1469. Ad mensam Domini accedentes, ibi respondent verba fidei. V, 145. Qui ad mensam Domini accedentes, ibi respondent verba fidei, hi fideles vocantur. V, 145. Fideles ii, quibus Christi corpus erogatur. V, 649. Mysterium vestrum accipitis; ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. V, 1247. Audis, Corpus Christi, et respondes, Amen: esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. V, 1247.
Eucharistiae perceptionem cur praecedit oratio Dominica. V, 127. His verbis Dimitte nobis, etc. lota facie ad altare accedimus, et corpore ac sanguine Domini communicamus. V, 127.
Eucharistia panis noster quotidianus. V, 381, 389, 394, 645. Eucharistiae sumptio quotidiana. X, 627, 998. Eucharistiam quotidie accipere debent fideles. V, 1099. Communicant alii quotidie, alii certis diebus. II, 200. Qui non audet quotidie sumere Eucharistiam, et qui non audet ullo die praetermittere, uterque corpus et sanguinem Domini honorat. II, 201. Contemptum solum non vult cibus iste, sicut nec manna fastidium. II, 201.
Eucharistiam simul accipiunt boni et mali. V, 584. In ipsa quam multi judicium sibi manducant et bibunt. V, 645. Qui manducant indigne, vere manducant, etsi judicium sibi manducant. V, 1229. Quam multos Judas implet satanas indigne accipientes buccellam. IV, 1854. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. IV, 1854. Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. IV, 1854. Vide Sacrificium. Si bene vixeris, cibum Christum habebis; si a Christo recesseris, cibus draconis eris. IV, 1386. Exigitur de manducante quod manducat; non prohibeatur manducare a dispensatore, sed moneatur timere exactorem. IV, 545. Cum quis videt alium ad altare accedentem, quem novit indignum, quando inde nihil ipsi timendum. V, 899, 900. Separatio ab Eucharistia intercedente aliquo graviore delicto. X, 627, 998. Crimina quae a Christi communione separant. X, 628. Non perseverantes in vita bona separantur a pane Eucharistiae. V, 395, 401. Separatio a sacramento coelestis panis per ecclesiasticam disciplinam poenitenti humiliter amplectenda. V, 1543. Parvula quaedam a nutrice, daemonum sacrilegiis impacta, postea in ecclesia illatam sibi Eucharistiam miris motibus respuit. II, 361.
[Col. 0284] Eucharistia ad Memorias martyrum celebrata. I, 720. Mensa constructa in loco sepulturae Cypriani, in qua sacrificium Deo offertur. V, 1413. Sanguinem Christi bibit multitudo venerans natalem Cypriani. V, 1413. Ad altare corpus et sanguinem Christi sumentes. V, 384. Sacrum Christi sanguinem Laurentius diaconus ministravit. V, 1395. Eucharistia olim in manibus poni solita. IX, 277. Conjunctis manibus accipiebatur. IX, 58.
Eucharistia. Discipuli primum acceperunt corpus et sanguinem Domini non jejuni. II, 203. Non praecepit Christus quo deinceps ordine sumeretur, ut Apostolis servaret hunc locum. II, 203. Eucharistia a jejunis sumenda, et est mos universae Ecclesiae. II, 203. Nonnullos delectavit die Coenae Domini ad insigniorem commemorationem post cibos offerre et accipere. II, 203. Quid inde sentiat Augustinus. II, 203. Ex hoc placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti, in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi. II, 203. Cataplasma ex Eucharistia. X, 1315. Sacramenta quae per Episcopi afferuntur manum, ad fidem dicti adducuntur. II, 650. Eucharistiam quomodo conficiunt Ophitae. VIII, 28. Cataphryges. VIII, 30. Pepuziani. VIII, 31. Manichaei. VIII, 35.
Eucharius presbyter per memoriam S. Stephani a calculo sanatus. VII, 766. Et suscitatus est. VII, 766.
Eucratius a Thenis. IX, 220.
Εὐχεταί haeretici. VIII, 40.
Eudaemones. VII, 265. Eudaemones non possunt esse medii Deos inter et homines. VII, 266.
Eudoxius astrologus. VII, 500.
Evectio publica. I, 717.
Eversiones. I, 716; III, 156.
Eversores. I, 685; II, 799. Qui scilicet risus sibi ac ludicra spectacula exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. III, 156. Eversor. II, 799.
Eufrates presbyter ad unitatem Christi conversus. II, 583.
Eugenius ab Ammedera. IX, 221.
Eugenius tyrannus Maximi successor a Theodosio victus. VII, 172.
Euhemerus. III, 1056. Sacram historiam scripsit. VII, 217. Saturnum, Jovem, Neptunum et Plutonem homines fuisse prodit. III, 1056; VII, 184. Euhemerus ab Ennio in latinam Linguam versus est. III, 1056.
Eulogia panis. IX, 357. Eulogia fieri dicitur, dum sumitur panis unitatis gratia missus. II, 100. Id est accipiendo benedicitur. II, 103.
Eulogius episcopus. X, 325, 652, 663.
Eulogius diaconus martyr. V, 1247, 1249. Ejus responsa. V, 1249, 1251.
Eulogius Carthaginis rhetor. VI, 602.
Eumalius Vicarius Africae. IX, 541, 640, 687.
Eunomius a quo Eunomiani haeretici, seu Aetiani. VIII, 40, 707, 1087. Eunomius Filium Dei non naturae, sed voluntatis esse filium dicens, refellitur. VIII, 1087.
Eunomiani. III, 1836; V, 448, 988, 990; IX, 395. Peccabant in Spiritum sanctum. II, 814. Eunomiani in Oriente, non in Africa. V, 280.
Eunuchus Candacis reginae accepit Spiritum sanctum sine hominum ministerio. V, 601, 1227.
Evodius patria Tagastensis. I, 770. Cum agens in rebus militaret, convertitur ad Deum, et ante Augustinum baptizatur. I, 771. In libris de quantitate animae et de libero arbitrio, collocutoris personam sustinet. I, 1033. Augustino se socium in sancto proposito adjungit, et cum ipso redit in Africam. I, 771. Psalmum cantat in obitu Monicae. I, 776.
Evodius cum Proculeiano sermonem contulit. II, 129.
Evodius episcopus in Italiam profectus cum Theasio. II, 273.
Evodius de quo Paulinus. II, 100.
Evodius episcopus Uzalensis. II, 693; V, 1446; VII, 768. Rescribit Valentino de epistola ad Sixtum. II, 975, not. ( a ). Multa diversis epistolis Augustino proponit, quibus Augustinus respondet. II, 693.
Eupasia. VI, 475.
Euphemitae haeretici. VIII, 41.
Euphrates. III, 378. Nomine magni fluminis intelligitur. III, 787.
Europa rapta a Xantho Cretensium rege. VII, 569.
Europae dimensio. VII, 497.
Europs secundus rex Sicyoniorum. VII, 561.
Εὐσέβεια. VII, 279.
Eusebia Manichaea quasi sanctimonialis. VIII, 36.
Eusebius. VI, 597; VIII, 27. Historiam temporum quae ad sacram Scripturam pertinent, contexuit. III, 62. Eusebii historiae a se in latinam Linguam translatae Rufinus duos libros addidit. VIII, 46. Eusebii Chronica. VII, 497, 566, 587. Eusebii sententia de tempore quo promissiones Abrahae [Col. 0285] factae sunt. VII, 496. De annis servitutis Israelitarum in Aegypto. III, 612. Eusebius Caesariensis psalmos interpretatus est. II, 262. Constantinopolitanus vocatur a Paulino, qui ipsius historiam mittit ad Alypium. II, 99.
Eusebius Vercellensis. II, 263.
Eusebius Emisenus. II, 286. In epistolam ad Galatas commentariolos reliquit. II, 252.
Eusebius presbyter Hieronymo mittit libros Anniani Pelagiani. II, 928.
Eustasius ex insula Capraria (monachus). II, 189.
Eustochium et Paula salutant Augustinum. II, 753. De dormitione Eustochii dolet Hieronymus. II, 928.
Eutomus episcopus. X, 652, 663.
Eutropius episcopus. VIII, 665.
Eutychianus Consul. VII, 620.
Eutychiani haeretici. VIII, 50. Not. ult.
Exactoris, qui quod suis jam redditum erat, rursum repetebat quasi se non mandante datum, iniquitas corripitur. II, 1062.
Exaggeratissimi diaboli angeli. V, 883.
Exaltare Deum, est altum confiteri. V, 1681. Exaltat Deus humiles sic, ut non faciat superbos. IV, 1472. Vide Superbia.
Exaudiri orationes hominum etiam peccatorum. V, 748, 751. Exaudiri hominem, cum Deum orat, ambigenti dubitatio tollitur. V, 171. Exaudiendi nos hinc Deo quaedam necessitudo, quia fecit nos. V, 295. Deus praevenit desideria nostra. V, 494. Petentem nugatoria propitius Deus non exaudit ut det, sed exaudit ut sanet, non dando. V, 203. Si Deus non dedit, scias quia prodest tibi, quia non dat pater bonus. V, 204. Exaudit quosdam Deus iratus, non exaudit quosdam propitius. V, 147. Deus aliquando non exaudit, ut intelligamus quid ab ipso petere debeamus. IV, 623, 624. Vide Oratio. Qui vult audiri a Deo, prius audiat Deum. V, 126.
Exaudire murmurationem, id est, cognoscere. III, 509.
Excaecatio maxima poena. IV, 688, 690. 691. 692. Unusquisque aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut si contempserit vocationem et disciplinam Dei, excaecatur ad damnationem. IV, 116. Cur alius excaecetur, alius illuminetur, judicio divino relinquendum. III, 1777. Excaecat hominem sinistra intentio. IV, 1839. Elatio causa excaecationis. IV, 790, 794. Excaecatio infidelium a diabolo potest esse. VIII, 393. In uno eodemque opere malo aliud venit de astutia suadentis, aliud de nequitia volentis, aliud de justitia punientis. VIII, 394. Excaecatio infidelium secundum quemdam modum ad verum Deum pertinere potest. VIII, 389. Nec injuste. III, 1777, 1780. Excaecat Deus deserendo. III, 1777. Excaecatio Judaeorum ex superbia. III, 1778, 1779; VI, 20. Excaecatio aliquando utilis. III, 1372. Plurimis Judaeorum profuit. III, 1779.
Excellentia tria. V, 1590.
Exceptor. V, 1390. Exceptores judicis. II, 578, 581.
Excessus in rebus ad utendum concessis longe tolerabilior, quam in non concessis. VI, 382.
Exclusi ab Ecclesia quomodo eidem prosint. III, 127.
Exclusores argentarii. X, 210. Sic vocantur qui de confusione massae noverunt vasis formam exprimere. IV, 643, 836, 837.
Excommunicatio. III, 451, 764, 1763; VI, 199, 473; IX, 45, 444, 669. Excommunicatio a mensa. IX, 94. Excommunicatio est misericors severitas. VI, 199. Remedium est contra gravia quaedam peccata. VI, 228. Corripiamus, castigemus, excommunicemus, etiam cum dilectione separemus. IV, 635. Excommunicatione poena major in Ecclesia non est. X, 944. Qui ab Ecclesia resecantur, periculis omnibus ac luporum dentibus exponuntur. Innocentius. II, 783. Excommunicatio non nisi legitima potestate et cum judicio facienda. V, 900, 1546. Excommunicatus a presbytero suo subdiaconus. II, 419. Item excommunicatus a presbytero suo diaconus. II, 419. Excommunicatio ubi adhibenda. IX, 92, 93, 95. Excommunicatio peccatoris. III, 1732. Excommunicantur incontinentes. V, 1094. Excommunicatione prudenter quandoque abstinendum, ne flagello pejor fiat qui caeditur. V, 125. Maxime dum Ecclesiae perturbatio et disruptio timetur. V, 51. Patres maluerunt Pelagianos in Ecclesiae compage sanari, quam ex ejus corpore resecari, si necessitas permitteret. II, 685, 764, 773. Excommunicatum non fuisse qui merebatur, Augustinus probat, ubi erat periculum schismatis. II, 298.
Excommunicatio quid debet intueri. IX, 62, 94. Potest esse utilis. X, 944. Quomodo salubris. IX, 92. Per poenitentiam aut per malam conscientiam a Christi corpore separati. VII, 674. Sicut ante visibilem excommunicationem, quisquis contra veritatem qua convincitur et arguitur, inimicum gestat animum, jam praecisus est; sic post reconciliationem manet praecisus. IX, 444. Si objecta Caeciliano [Col. 0286] crimina possint monstrari, ipsum jam mortuum anathematizaremus. II, 794. Separatio falsorum fratrum, ante tempus messis, sine perturbatione Ecclesiae non potest fieri. III, 1799. Ab iis fraternam non separat caritatem, quos de fraterna congregatione praecipit Paulus separari. IX, 84, 85, 86, 92. Excommunicatio innocentes ac spiritales homines non laedit, sed probat. IX, 123. Non obest homini, quod ex tabula (Ecclesiae) non vult eum recitari humana ignorantia, si de libro vivorum non eum delet iniqua conscientia. II, 269. Si quisquam fidelium fuerit anathematus injuste, ei potius oberit qui faciet, quam ei qui hanc patietur injuriam. II, 1068. Excommunicati injuste ut sese gerere debeant. III, 128. Ut domus universa pro peccato unius anathemate feriatur, rationem non invenit, nec facere ausus est Augustinus. II, 1066. Excommunicare laïcum, et clericum degradare. VI, 271.
Excurator. II, 304.
Excusatam se putat humana superbia, quando ignorantiae, non voluntatis videtur esse quod peccat. II, 883. Excusaturos se dicit Pelagius malos, quod gratiam bene vivendi non acceperint. II, 882. Inexcusabilis ostenditur omnis peccator. II, 882. Eos qui scientes peccant, vocat Scriptura inexcusabiles etiam secundum judicium superbiae suae, quo multum confidunt de viribus propriae voluntatis. II, 883. Excusantes peccata sua, per circuitum volunt venire ad Deum accusandum, qui nolunt de compendio venire ad Deum placandum. IV, 268. Impii ut se excusent, accusant Deum. IV, 1172, 1691. Excusatio peccati iniqua est, et a diabolo suggeritur. V, 138, 186; VI, 357. Excusatio in peccatis manifestis, est superbia damnabilior. VII, 422. Nolens se esse reum, addit potius ad reatum. VI, 357. Non poenam removet, sed veniam. VI, 357. Excusationes in peccatis diversae; fati, fortunae, diaboli, et ipsius Dei. VI, 358. Excusator tuus cum vis esse, triumphat de te diabolus accusator tuus. V, 186.
Excussorum filii, qui. IV, 1674
Exduumvir. II, 304.
Exedra. IX, 697. Locus de quo episcopus loquebantur ad populum. VII, 770.
Exemplis ratio anteponenda. VII, 36. Exempla magis movent quam praecepta. VII, 53. Fidem infirmorum roborant. IV, 1402. Exempla sanctorum alios accendunt alios dejiciunt. IV, 1812. Exempla, carbones desolatorii. IV, 1600. Exemplis urgemur ad conversionem. IV, 1600, 1601. In Ecclesia qui praecedunt, exemplum se praebere debent sequentibus. IV, 436. Exemplum bonae imitationis qui proponit, misericordiam praestat majorem, quam qui porrigit reficiendi corporis alimentum. V, 804. Exemplum non sumendum a multis, sed a paucis qui sint justi. IV, 437. Exemplum peccandi ex magnorum virorum lapsu non accipiendum. IV, 539, 586. Exempla mala non excusare, et quatenus bona non desint. V, 1547. Exemplo malorum se excusans, quaerit sibi non patronum ad causam malam, sed comitem ad poenam. V, 758.
Exenia, pro, Xenia. IV, 195.
Exercere. Aliquando Deus per temporalem potentiam damnandorum, exercet disciplinam liberandorum. IV, 935. Vide Tribulatio.
Exheredati, dici solent abominati. IV, 86.
Exhortatio quem ad finem adhibeatur. IV, 1501. Exhortationis vires ex gratia. VI, 444. Exhortatio nihil prodest, nisi revelet ille qui intus est. III, 1609.
Exigitur plus ab eo cui plus datur. II, 882.
Exorcismus quid. I, 968. Exorcismus parvulorum in baptismo. IV, 797; X, 829, 1073, 1325. Et exsufflatio in baptismo. X, 1192, 1220, 1383. Exorcismus inter ritus baptismi. I, 968; X, 408. Est vetustissimus ritus. X, 465. Antiquissima Ecclesiae traditio. X, 467. Exorcizatur potestas diabolica in baptismo. X, 426. Vide Baptismus. Exorcismus adjurato Christi nomine. V, 1080, 1100, 1103.
Exorcisterium ecclesiasticum. IX, 578.
Exorbitare est extra orbitam fieri. III, 1739.
Expalmatus. IV, 1230. Expalmaretur. III, 2031.
Expedire et illicitum esse quid differant. VI, 461. Quando quid expediat, quando non. VI, 463. Quod licet, sed non expedit facere, non legis vinculo, sed libera dilectione cavendum. VI, 461.
Experimenta corrigant, quem verba non corrigunt. V, 405. Experiendi assiduitas paulatim subtrahit admirationis incitamentum. VII, 714.
Expompari. V, 268.
Exsequiarum solemne obsequium. IV, 1352. Per triduum in hymmis Dominum collaudavimus super sepulcrum defuncti, ac tertio die redemptionis sacramenta obtulimus. II, 694. In exsequiis quid ad spiritum mortuorum perveniat. IV, 554. Exsequiae magis sunt virorum solatia, quam subsidia mortuorum. VII, 27. Exsequiae divitum. IV, 322 554.
[Col. 0287] Exspirare, extra spiritum fieri. III, 1739.
Exsufflatio in baptismo. X, 408, 455, 829, 1073. Exsufflatio parvulorum vetustissimus ritus. X, 465. Et antiquissima Ecclesiae traditio. X, 467. Ritus Ecclesiae universae et antiquissimae. X, 1305, 1307, 1439. Exsufflatio in baptismo parvulorum ut eruantur de potestate diaboli. X, 1323. Exsufflare imaginem Dei in baptismo non liceret, nisi eruenda esset a potestate tenebrarum. X, 1333. Deo ipsi gravis et insignis fieret injuria, si imagines ejus sine peccato exsufflarentur et exorcizarentur. X, 1414.
Exsulare, extra solum fieri. III, 1739. Exsul nusquam Christianus. V, 1410. Exsilium, si patria amatur, magna poena; si non amatur, pejor cordis poena. V, 1339. Exsilium sua sponte quotidie servi Dei eligunt. VIII, 225.
Exsultatio alia bona, alia mala. IV, 1217. Exsultare Domino pie debes, si vis securus mundo insultare. IV, 1217. Exsultare in cubilibus suis, est exsultare in cordibus suis. IV, 1955. Exsultatio sanctorum nondum est in re, sed in spe. IV, 629. Exsultare quisque debet cum tremore, quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. IV, 1955. Exsultatio injustorum in saeculo, ac proinde transiens; justorum in Domino, et permanens. IV, 277.
Exsurge pro expergiscere. III, 497.
Exteriora non amanda. IV, 1813. Exteriora munda esse non possunt illis quibus interiora immunda sunt. IV, 1661. De interioribus gaudeamus, in exterioribus necessitatem habeamus. IV, 1813. Externis tanto magis quis moritur, quanto magis appropinquat Deo; sicut cum ab eo recedit, omnes vires suas in externa convertit. II, 208.
Extima. Progredi in extima nihil est aliud, quam intima projicere, id est longe a se facere Deum. I, 1185.
Extollere. Parum est ut illud quod in se est bonum, agnoscat homo quod a Deo sit, nisi etiam inde non se extollat super illum qui nondum habet. IV, 878. Vide Superbia.
Ezechias optimus et piissimus rex, regnavit Romuli temporibus. VII, 578. Lucos et templa idolorum, et excelsa destruenda destruendo, Domino servivit. II, 801. Ezechias secundum quasdam futurorum causas moriturus erat, et quomodo quindecim anni ad vitam illius additi. III, 351.
Ezechiel, quid et quo tempore prophetavit. VII, 592. Prophetavit in captivitate Babylonica. IV, 772. Ezechiel de filiis et patribus suas vitas separatim ducentibus loquitur, cum ait injustitiam patris non nocere filiis. X, 1273, et supra passim. Ezechielis prophetiam cap. XVIII pertinere ad praenuntiationem revelationis Testamenti novi. X, 1281. In Ezechielem commentarios edit Hieronymus. II, 719.
F.
Fabella Persica. VIII, 92.
Fabiola. II, 719, 1091.
Fabius. X, 745. Tarentinae urbis eversor. VII, 19. A simulacrorum depraedatione abstinuit. VII, 19.
Fabricarum constructio. IV, 1036.
Fabricius. II, 390; X, 745, 751. Illustris Romanus. VII, 164. Voluntaria ejus paupertas. VII, 164.
Fabricius. VIII, 639. Haereticus. VIII, 664.
Fabula est compositum ad utilitatem delectationemve mendacium. I, 894. Fabulas suas ad naturam rerum, vel ad mores hominum interpretari conantur Pagani. VIII, 374. Et ad nescio quas physiologias vel theologias referre. VIII, 275.
Facere. Quod quisque facit, aut de se est, aut ex aliquo, aut ex nihilo. VIII, 547. Nulla res se ipsa gignit aut facit. I, 1028. Quod tibi non vis fieri, ne facias alteri, manu formatoris nostri in ipsis cordibus nostris veritas scripsit. IV, 673. Hoc nemo ignorare permissus est, ut esset unde judicarentur quibus lex non est data. IV, 673. Fac mecum, quid importet. IV, 1442. Facientes numeri factis anteponendi. I, 1165. Facta sermones sunt, quibus justus defendetur in judicio. IV, 1469. Cavendum ne sicut philosophi quaedam facta hominum dicamus media inter recte factum et peccatum. II, 280. Factorum quorumdam, quae nec bona nec mala sint, exempla. II, 281.
Factio, consensus optimatum injustorum. VII, 67. Factionem si videt, qui ad judicium trahitur, debet causam suam meliori judicio reservare. IV, 375.
Facies Dei, praesentia ejus per Ecclesiam. IV, 814. Potentia qua dignis innotescit. IV, 137. Veritas. I, 988; Revelatio et praesentia ejus futura in judicio. IV, 838. Facies Domini propitii et adjuvantis super facientes bona, et irati super facientes mala. IV, 1593. Facies qua Deus videndus est. II, 620, 622, 625. Facierum humanarum similitudo et dissimilitudo miranda. VII, 721.
Facinus, dicitur quod agit cupiditas ut alteri noceat. III, 72.
[Col. 0288] Facultates dictae divitiae. V, 1189. Facultates non sunt nisi infirmitatis argumenta. V, 488, 1190. Facultatem non attendit Deus, sed cupiditatem. IV, 1727. Et voluntatem, IV, 1057. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. IV, 1351.
Facundia canina. II, 752.
Falcitare. IV, 318.
Fallacia male utitur lingua, III, 1620.
Fallax differt a mendace. I, 892; III, 149. Fallax est qui habet fallendi appetitum. I, 892. Homo falsus docendus, cavendus fallax. I, 925.
Falli et mentiri quo differunt. V, 157, 738. Mentiri pejus est quam falli. V, 738. Aliquando mentiri quam falli est tolerabilius. VI, 241. Falli quam mentiri, quantum ad hominis voluntatem, minus est malum. VI, 241. Miseriores sunt qui mentiendo fallunt, quam qui mentientibus credendo falluntur. VI, 240. In quibusdam rebus magno, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam non nullo bono fallimur. VI, 241. At ipse error per se, aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. VI, 241, 243. Fallere volunt multi, at nemo vult falli. I, 794; V, 984, 1405; VI, 240; VIII, 340. Fallere nolunt boni, falli nec boni nec mali volunt. V, 984. Falli quantum oderit anima naturaliter. V, 813. Hîc non falli difficile est. II, 275. Fallitur cor hominum de peccato et de poena peccati. IV, 87. Vis venire ad vitam ubi non fallaris, age modo vitam ubi non fallas. V, 1405.
Falsitas non est quidquam, sed dicitur cum res putatur esse quod non est. I, 744. Fallit ipse animus, non oculi. III, 149. Falsitas non ex ipsis rebus, aut ex sensibus oritur, sed ex peccatis. III, 149, 150. Falsitas non est in rebus, sed in sensu animi. I, 887. Falsitatibus minus obnoxia est anima nondum passa sensibilium sensuumque vanitatem. II, 70. Falsitas falsitatem trahit. IX, 462. Falsitatis hîc regio. V, 973. Falsitas crimen capitale. V, 1471.
Falsum quid. III, 60. De falsi notione. I, 898. Falsum nihil aliud est, quam quod non ita est, ut videtur. I, 889. Quaedam eo vera, quo falsa. I, 893. Falsa nemo novit, nisi cum falsa esse novit. VIII, 1070. Non ideo verum aliquid quia diserte, neque ideo falsum quia incomposite dicitur. I, 710. Falsa cur plerumque cogitamus. VIII, 997. Falsis opinionibus tanto quisque inseritur magis, quanto magis in eis familiariusque volutatur. II, 66. Cognitio veritatis, omnia falsa, si modo proferantur, etiam quae prius inaudita erant et dijudicare et subvertere idonea est. II, 437. Falsum dicere numquam licet. IV, 86. Falsum testimonium nec mortis minis debet dici. V, 123. Falsum testimonium etiam cum bonorum ac vitae discrimine fugiendum. V, 631. Falsi testes excaecantur, et ea dicunt nescientes, unde appareant falsi testes. IV, 373, 374.
Famae bonae cura habenda. V, 1508, 1569; VI, 448. Fama bona crudeliter contemnitur. VI, 448. Fama vulgi non debet esse studiorum finis. II, 433, 434. Fama bona odor bonus. III, 1760. Fama bona aliis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem. III, 1760. Famam animus perditus malis artibus sibi comparare molitur. IV, 127. Ubi pro existimatione nostra quidquid recte possumus fecerimus, si quis famae nostrae detrahit, adsit conscientiae solatium, planeque gaudium. VI, 449. Nobis necessaria est vita nostra, aliis fama nostra. VI, 448. Aliquando ea causa est, ubi non sufficiat conscientia. II, 475, 480. Exitio suo quisque a bonis putatur bonus, cum occultus sit malus. III, 465. Fama bona et mala quomodo justi probantur. IX, 355. Famae auctoritate nihil vilius. I, 928. Rumor hominum ventis comparatur. II, 1308.
Fames et sitis dolores sunt. I, 797. Fames morbus, cujus medicamentum alimentum. IV, 398, 1396. Fame consumitur qui jejunat septem diebus. IV, 1638. Famem Abraham et Isaac passi sunt. IV, 384. Quomodo ergo justi non quaerunt panem. IV, 384, 386. Quid sit, Deus vocavit famem, etc. IV, 1396. Famis bona. VII, 25. Fames Romae. VII, 26. Fames Sagunti. VII, 101.
Fames cordis. V, 262. Famis tempus est modo, tempus saturitatis post erit. IV, 298. Fames perfectorum, conversio peccatorum. IV, 241, 242. Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in orationibus mendicemus. IV, 1895, 1896.
Familia quomodo administranda. VII, 644.
Farinae tria sata. V, 641.
Fascinare pro invidere. III, 536.
Fascius aere alieno obrutus ad Ecclesiam confugit. II, 1092.
Fatigationi cum succurritur, alia fatigatio inchoatur. IV, 1320, 1321, 1638.
Fatuitas grande malum. X, 707. Fatuitas est naturalis, quare. X, 1314. Fatuitatem non alienae naturae commixtio, sed nostrae depravatio invexit. X, 1429. Fatui quidam nascentes, fateri cogunt originale peccatum. X, 707, 1314. [Col. 0289] Fatuorum absurditate delectari non nisi ex carnali affectu venit. X, 148. Fatuae virgines, quibus non sufficit conscientia, IV, 1921. Fatuae virgines excitantur ad bona opera, non robore bonae conscientiae, sed excitamento linguae alienae. IV, 1921. Non dicit fratri suo, fatue, qui cum hoc dicit, solum ejus peccato infensus est. VII, 748.
Fatum a fando potest appellari. VII, 150; VIII, 213. Fati nomine quid vulgo intelligatur. VII, 141; X, 579. Fatum ex siderum dispositione fictitium. V, 1007, 1027. Fata tria in colo et fuso digitisque filum ex lana torquentibus, quare finguntur. VIII, 374. Fato nulla fiunt. VII, 150. Doctrinam suam de fato Mathematici ipsi factis suis evertunt. II, 1061. Haec doctrina non parvum malum, quod ad defendendum peccatum a medicamento confessionis avertat. II, 1061. Fato fieri, quod merito non fit, Pelagianorum sententia, quae refellitur. X, 761. Causa peccati in fatum non convertenda. II, 1061. Fato qui mala sua tribuit, Deo tribuit. IV, 1173. Fatum non asseritur a Catholicis sub gratiae nomine. X, 577, 579. Cur hoc a Pelagianis objectum est Catholicis. X, 577. Fati criminatio retorquetur in adversarios. X, 578, 579. Fati nomine non astrorum positionem, sed summam Dei voluntatem quidam intelligunt. VII, 148. Quare a fati appellatione abstinendum. VII, 150.
Fatalia quae sint. VII, 141. Fatalium siderum assertores impugnantur. VII, 141, 144, 145.
Faventius Paratianensis saltus conductor. II, 429, 430.
Faunus Pici filius secundus rex Laurentum. VII, 573. In Deos relatus. VII, 573.
Fauni incubi. VII, 468.
Faustinianus episcopus. II, 759, 762, 780.
Faustinus Tuburbitanus. IX, 676.
Faustinus Donatista Hippone panem coqui Catholicis vetat. IX, 316.
Faustinus episcopus Donatista. III, 1436.
Faustinus diaconus. V, 1576.
Faustus Manichaeus. VI, 166, 442. Manichaeorum episcopus. I, 707, 710, 711. Fausti patria, dotes, etc. VIII, 207, 223. Ingenium. VIII, 333. Mollities. VIII, 223. Falsae virtutes quibus gloriabatur. VIII, 224. Faustus negabat esse quidquam in libris Hebraeorum de Christo prophetatum. VII, 473. Faustum Augustini praeceptorem vocat Julianus. X, 1203. Faustus multis laqueus mortis, Augustino salutis occasio est. I, 711. Faustus eo quod Manichaeus esset, judicio proconsulari cum nonnullis aliis in insulam relegatus. VIII, 225.
Faustus a Timida. IX, 233.
Faustus perlator epistolae ad Bonifacium. II, 854.
Fausti basilica. V, 643, 1202.
Faustulus pastor, maritus nutricis Romuli et Remi. VII, 578.
Favo similis est doctrina sapientiae, quae de abstrusioribus sacramentis exprimitur. IV, 1566. Favus Christum designat. IV, 1497.
Febris, Romanorum dea. II, 84; IV, 1396; VII, 59, 88, 125. Febri et pallori fana fecerunt Romani. III, 1053; VII, 105.
Febris lectum non formidat argenteum, non timet pompam divitis, non timet jacula bellatoris. V, 1260. Febres animae. V, 83.
Februarius mensis unde nomen accepit. VII, 200. Februarius a Februis sacris Lupercorum appellatus. VIII, 346. Februarius mensis Deo Termino dedicatus est. VII, 200.
Fel crescit irascendi facilitate, ac fellis cremento crescit irascendi facilitas. II, 73. Fel Christus in cruce respuit, quia non intrant in corpus ejus amaricantes. IV, 852.
Fecunditas. Ineffabilibus verbis suis Deus vim seminis indidit primis hominibus. X, 405. Fecunditas ante peccatum et peccato non adempta, I, 1297. Fecunditas homini donata, non est ablata post peccatum. I, 1297; VII, 788; X, 1438. Non est qualis fuisset, si non peccasset. VII, 789. Fecunditas, non commotio pudenda membrorum, munus est Dei. X, 450. Fecunditas feminarum etsi jam aerumnosa facta est, iniquitas non fecunditas hoc fecit. X, 1560. Feminarum uteros non obnoxia virtute, sed libera et potentissima fecundat Deus. X, 837.
Feliciae virgini consolatoria, vel exhortatoria epistola, ne a malis pastoribus scandalum patiatur. II, 950.
Felicianus Mustitanus. IV, 376, 381. Maximianista. IX, 76, 108, 109, 137, 178, 371, 507, 528, 530, 550. Ordinator Maximiani. IX, 253. Felicianus et alii cum eo conspirantes Primianum damnaverunt. II, 412. Felicianus de tota conspiratione accusatur. II, 413. Adversus eum postulat Titianus. IX, 574. Postulatio adversus Felicianum de Mustitanis locis excludendum. IX, 529. Felicianus unus e duodecim qui apud tres aut amplius proconsules accusati sunt, ut e sedibus suis pellerentur. II, 407. Agitur apud proconsulem ut de basilica excludatur. II, 241. Quamdiu duravit iste conflictus. IX, 530. Felicianus damnatur a Primiano, II, [Col. 0290] 404, 405. A Donatistis. II, 580. A Concilio Bagaïtano. II, 192, 198, 309, 405; IV, 382; IX, 63, 73, 107, 251. Felicianus veritatis adulter, catena sacrilegii appellatur. II, 405, 414. Felicianus a parte Donati transit ad Maximianenses. IX, 655. Communicat cum Maximiano, et extra communionem Donatistarum multos baptizat. II, 241. Felicianus vi per Optatum reductus. IX, 251, 252, 316, 565, 581, 704. Felicianus Primiano reconciliatus est. IX, 107. Felicianus a Donatistis damnatus, cum ad eos studio concordiae rediisset postea, sine baptismo in eodem honore ab illis receptus. II, 192, 198, 309, 405, 407, 413; IX, 39, 584, 618, 655, 740. Optato Gildoniano cogente. II, 198, 405. Felicianum Mustitanum etsi damnatum receperunt denuo Donatistae velut integrum, quasi bono pacis. IX, 54. Recipiuntur et cum illo quos in schismate Maximiani baptizavit. II, 241. Nec Felicianum, nec quos baptizaverat in schismate, rebaptizarunt Donatistae. IX, 97, 98, 113, 262, 504. Felicianus Mustitanus nunc apud Donatistas episcopus vivit. IX, 426.
Felicitas et Perpetua martyres. VI, 703. Felicitas mulier martyr. V, 1280. Felicitas parturiendo, Evae poenam experta est. V, 1284.
Felicitati matri epistola. II, 942.
Felix. II, 1068, 1069.
Felix. IX, 555.
Felix martyr. IV, 1680. Inter tormenta vitam minime finivit. IV, 1680. Not. ( a ). Martyrium subiit Themisae. IV, 1679, 1680.
Felix. Nolam ad beati Felicis memoriam mittit Augustinus duos e suis, unde manifestum fieret uter reus esset. II, 269. Felicis basilica. VI, 157, 591. Felix confessor apparet ipsis hominum aspectibus. VI, 606.
Felix ab Amaccura. IX, 221.
Felix Aptugnensis ordinator Caeciliani. I, 642, 644; IX, 593, 594. Retr. 610. Acerbius accusatur in Concilio Carthaginensi schismaticorum. IX, 639. Crimen traditionis in eum conferebant Donatistae. II, 581. Malorum omnium fons in Concilio Donat. dictus. II, 303, 492. Felicis Aptugnensis causam a proconsule Aeliano primo audiri fecit Constantinus. IX, 593, 594, Retr. 610. Felicis Aptungitani causa multo prae caeteris invidiosius et criminosius ventilata est a Donatistis. II, 161. Felicem Aptugnensem in judicio proconsulis a quodam Vincentio de traditione convictum dicebant falso Donatistae. IX, 539. Ingentius confessus est in cognitione Aeliani proconsulis, falsum se fecisse adversus Felicem. II, 581. Felix Aptungitanus merito passus est in cognitione suae causae quemdam equuleo suspendi. II, 166. Ad jussionem Constantini proconsularibus gestis purgatus est. II, 161, 492. Et a crimine traditionis absolutus. IX, 532, 539, 553, 610, 649, 650, 686. Et Constantini rescripto. II, 581; IX, 540, 553. Gesta proconsularia quibus Felix absolutus est. IX, App. 780. Exemplar litterarum quibus innocens declaratur. II, 304. Felix Aptungitanus proconsulari quidem judicio purgatus fuit, sed hoc sibi ipse non poposcerat. II, 165.
Felix episcopus. II, 759, 1069.
Felix episcopus. II, 780, 1069.
Felix episcopus Valerio Comiti commendatur. II, 949.
Felix episcopus Donatista. IX, 526, 555.
Felix a Bagai. IX, 209.
Felix a Buslaceni. IX, 144, 233.
Felix a Gurgitibus. IX, 236.
Felix Manichaeus. I, 633; VIII, 519. Incendi paratum se dicebat ad defendendam magistri doctrinam. VIII, 527. Manichaeum anathemat. VIII. 551. Ipsi scriptam esse epistolam LXXIX suspicio est. II, 273. Not. ( a ).
Felix Adrumetinus monachus. II, 969, 971; X, 911, 914.
Felix alius pariter Dei servus ex eadem congregatione. II, 971, 975.
Felix a Marazana. IX, 229.
Felix a Rotaria Centurioni. IX, 511.
Felix ab Uthina. IX, 218.
Felicitas dea. VII, 126. Aedem primus Felicitati constituit Lucullus. VII, 129. Felicitas si dea est, ipsa una coli debuit. VII, 129, 131. Erraverunt Romani, qui tam sero felicitatem ut deam coluerunt. VII, 129, 130. Felicitas potior regno. VII, 130. Felicitas non dea, sed munus Dei. VII, 131, 140, 193. Felicitas non est colenda, sed Deus. VII, 131.
Felicitatem inter et fortunam bonam quodnam sit discrimen. VII, 126. Felicitatem veram non dat Deus, nisi bonis. VII, 139. Felicitas vera. VII, 370. Felicitas vera quanta erit. VII, 801. Felicitas est plenitudo omnium rerum optandarum. VII, 140. Est participatio Dei. VII, 153. Felicitas a solo vero Deo potest conferri. VII, 71. Beatitude nostra Deus, recedenti ab eo non erit nisi miseria. IV, 898. Vide Beatitudo, Prosperitas. Felicitas primorum hominum ante peccatum. VII, 434.
Felicitatem in quo reponant homines. II, 531. Felicitas [Col. 0291] non ponenda in temporalibus, V, 202. Stultus et perversus est, qui felicitatem hominis non putat esse nisi in temporalibus facultatibus, et deliciis, etc. IV, 1611. Felicitas temporalis ad vetus Testamentum pertinet. III, 630. Per Christum non terrenam carnalemque felicitatem, sed coelestem ac spiritalem exspectandam esse intelligebant spiritales Judaei. VII, 546. Felicitate terrena veteris Testamenti, novum Testamentum figurate praenuntiabatur. II, 540. Felicitatem terrenam quicumque in Ecclesia quaerunt a Deo, ad Ismael pertinent. IV, 1603. Felicitas terrena etiam in veteri Testamento contempta. VIII, 163. Felicitas temporalis gentilium occultae Dei providentiae tribuenda, non deorum favori. VII, 71. Felicitas temporalis communis est justis et impiis. III, 650; V, 129, 1386. Plerumque datur et malis. VII, 595. Beneficentissima providentia, ne pro magno quaeratur a bonis. II, 543. Felicitas temporalis, sinistra dicitur; aeterna autem, dextera. IV, 1612, 1770, 1867, 1868. Felicitas perpetua habetur a bonis in dextera, temporalis in sinistra. V, 204. Felicitati temporali qui cor apponit, quod sinistrum est dextrum facit. IV, 1867, 1868, 1869. Non felicitatem istam habere hoc peccare est, sed facere illam dexteram cum sit sinistra. IV, 1612, 1770, 1867. Felicitas secundum perversam hominum opinionem. II, 531. Felicitatem veram nemini conferunt res temporales, quia non exstinguunt insatiabilem cupiditatem. IV, 1411.
Felices non sunt existimandi, qui florent ad tempus. IV, 883. Felicitatem suam in praesenti impii nec ipsi tenent. IV, 1636. Malus ideo felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. III, 1625. Malus eo est infelicior, quo sibi videtur felicior. V, 1165. Felix vere est, non qui id habeat quod amat; sed qui id amet quod amandum est. IV, 202. Vide Beatus. Nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas, et mala voluntas velut hostis interior roboratur. II, 531. Felicitas impiorum nonnullis scandalum. V, 126, 134, 168, 203, 1164. De felicitate saeculari impiorum ne perturbentur pii. V, 1383. Non recti eorde qui de malorum felicitate scandalizantur. V, 318. Felicitas malorum non invidenda. III, 1605. Declinanti a Deo in adversis, fit verus laqueus falsa malorum felicitas. IV, 1655. Qui patienter fert malorum felicitates et bonos labores, jam talis beatus est. IV, 1191.
Felicitas impiorum, magna ira Dei. V, 1357. Felicitate cui iste mundus arridet, in pressura se computet. IV, 1059. Felicitas peccatorum fovea ipsorum est. IV, 1204. Mali florent falsis bonis, pereunt veris tormentis. IV, 626. Somnium dormientis, felicitas. IV, 925, 1719. Maxime impiorum. VII, 302. Felicitas temporalis fluvius Babylonis. IV, 1764. Felicitas velut flos foeni arescet, et decidet. IV, 620. Felicitas fallax, major est infelicitas. IV, 1697. Felicitas mundi piis non honos, sed onus. V, 1384. Felicitas mundana nobis magis est periculum quam ornamentum. V, 1562.
Felicitas terrena, nec mala putanda est, nec etiam magni facienda. VII, 71. Felicitas terrena donum Dei. II, 533, 539. Justis a Deo datur, ut ad hoc vacent, unde bonum aeternum adipisci possint. IV, 1401, 1402. Felicitas in hoc mundo et affluentia rerum temporalium, solatia sunt nostrae peregrinationis. IV, 579. Felicitas et infelicitas metuenda. IV, 946, 1058. Felicitas terrena plus timenda quam miseria. IV, 587, 840, 841. Felicitas terrena contemnenda. V, 204, 205, 206, 1070. Felicitatis terrenae regnum superbia est. IV, 1050. Felicitas bonorum habere Deum in conscientia. III, 1605. Felicitatem saeculi Christus non promisit. IV, 360; V, 1356. Felicitate terrena Christus homo non fuit commendandus, ne propter hanc serviretur Deo. II, 543. Felicitas humanarum rerum an diminuta sit per Christiana tempora. III, 1068. Felicitas hic non quaerenda. V, 134. Qui vult Christianus fieri ob felicitatem terrenam, adhuc in tenebris perseverat. IV, 1673. Dei cultum vilissimo pretio addicit, qui pro illo terrenam felicitatem quaerit. V, 135. In Psalmo LXXII inducitur homo poenitens quod Deo pro mercede terrena servierit, et agnoscere intendens quare impii felicitate terrena floreant. II, 543. In eos qui felicitatem carnalem petentes exaudiri sibi non videntur. V, 147. In eos qui felicitatem in hac vita esse censent, ac de altera vita dubitant. V, 1381. Felicitatem terrenam quaerere et aeternam felicitatem patienter exspectare, dormire est inter medios cleros. IV, 825.
Felicitatibus terrenis amaritudines miscet Deus, ut alia quaeratur felicitas, cujus dulcedo non est fallax. V, 621. Felicitatibus hujus saeculi si Deus amaritudines non misceret, oblivisceremur eum. IV, 1212, 1213. Magnae virtutis est cum felicitate luctari, ne illiciat, ne corrumpat, ne ipsa subvertat. V, 483. Nulla infelicitas frangit, quem felicitas nulla corrumpit. IV, 1058. Felicitatis magnae est a felicitate non vinci. V, 483. Felicitate terrena ad obsequium creatoris utendum est. II, 539. Et ad aeterna lucra. II, 356. Felicitas coelestis cum terrena comparatur. V, 136. Felicitas animarum [Col. 0292] alia ante, alia post resurrectionem. V, 1282. Felicitas plena quae sit. X, 1498. Beatissimi sunt, quibus hoc est Deum habere quod nosse. II, 840. Felicitas non est corporis, sed fruentis et intelligentis est propria. II, 439. Sita est in aeternitate, veritate, caritate, id est stabili, certa plenaque felicitate, ubi manentibus, videntibus, amantibus sunt cuncta perspicua. II, 744. Cum Deum diligimus propter se ipsum, et nos ac proximos propter ipsum, non jam nos in ipsa vita beata constitutos existimemus, quasi nihil sit amplius quod oremus. II, 499. Felicitas aeterna, dextera Patris. VIII, 692. Felices sunt infeliciter saeculi homines, martyres feliciter infelices. IV, 1679. Felicitatem martyres quia videbant, tormenta passi sunt. IV, 1678. Felicitates aeternae duae frustra inductae a Pelagianis. X, 1188. Felicitas in futuro saeculo qualis speranda. V, 34, 36, 135, 1384. Carnalis cogitatio de futura felicitate. V, 1189.
Femina de viro facta. IV, 1784. Facta est ad imaginem Dei. III, 293. Extra sex dies creationis facta est. III, 343. Per feminam mors, per feminam vita. VI, 303. Per feminam venenum, per feminam salus. V, 334. Vide Mulier. Feminarum ante Christum opprobrium, gratia deletum. VI, 704. Feminae ad virum subjectio. I, 866; III, 204. Femina ut viris serviat, ordo naturalis est. III, 589. Et lex voluit. III, 762. Femina sub patre aut sub viro constituta vovere non potest sine eorum consensu. III, 744, 745. Vide Votum. Feminae olim philosophatae. I, 993. Feminae publicis consultationibus intererant Athenis, sed postea expulsae sunt, quare. VII, 566. Feminam heredem facere lex Voconia vetuit. VII, 103. Femineus sexus conformatus propter sobolem, non tamen cum libidine, nisi homo peccasset, procreandam. III, 400. Feminae usus quis naturalis, quis contra naturam. X, 456, 457, 723, 1450, 1452, 1453. Feminis indifferenter utendi detestandam turpitudinem docebant Nicolaitae. VIII, 26. Simon Magus. VIII, 25. Saturninus. VIII, 26. Feminae conceptus apud Manichaeos carceres et vinculum Dei. VIII, 597. Feminis cur permixte utendum censuit Plato. X, 1551. Feminarum prostitutio unde prohibita. VIII, 438. Femina non solo tactu, sed affectu quoque et aspectu appetitur et appetit. II, 961. Nihil magis ex arce dejicit animum virilem, quam blandimenta feminea. I, 878. Feminam Job cur diabolus servavit. III, 2023. Feminas nec maritatas decet capillos nudare. II, 1060. Feminae solis maritis ornari, secundum veniam, non secundum imperium permittendae sunt. II, 1060. Feminis ornamenta exteriora quid noceant appetita, quid spreta conferant. V, 884. Feminini sexus honor est in matre Christi. V, 1008. Obsequium a feminis religiosis de earum facultatibus cur suscepit Christus. IV, 1367, 1368. Feminae resurrectionis Christi primae nuntiae. V, 335. Per feminas viris cur resurrectio Christi nuntiata est. III, 1998. Feminae de hoste victrices. V, 1285. Feminarum in masculinum sexum conversio. VII, 110.
Femur carnem significat. IV, 1183. Femoris alius est fructus, alius fructus ventris. IV, 1724. Femoris Jacob latitudo, generis multitudo. IV, 506. Quid sit accinctio gladii circa femur. IV, 1183.
Fercula diis exhibita. VII, 50.
Feriati dies. V, 1201.
Fermentum modo in vituperatione, modo in laude ponitur in Scriptura. III, 78.
Ferrum tribulationem designat. IV, 1397.
Ferveamus in itineribus bonorum operum, hoc est enim ambulare nostrum. IV, 290.
Fessonia dea. VII, 129.
Festivitas Dei laetitia sine defectu. IV, 470. Festi quidam dies Paganorum. V, 1610. Festi dies Christianorum, et dies solemnes Paganorum. VI, 343. Festivitas profana. IV, 1038. Festa humana, laetitia transiens et plena luxuriae. IV, 470. Festa cur anniversarie in Ecclesia celebrentur. VIII, 503. Festa quomodo observanda. II, 1404. Festorum carnalis celebratio. V, 1178. Festa quaedam celebrata cum laetitia convivantium in publicis mensis. V, 274. Festi dies gentilium in abundantia epularum et ebrietate. II, 118. Cur Ecclesiae principio permissum sit festos martyrum dies simili luxu celebrari. II, 118. Festivitates martyrum ad hoc institutae, ut eos admoneamur imitari. V, 52, 1293, 1352, 1364, 1414, 1447. Festivitates Martyrum honorare et non imitari, nihil est aliud quam mendaciter adulari. V, 1447. Per diversa loca diebus dominicis, et quinquaginta post Pascha, et solemnibus martyrum, et festis quibusque, prandetur. II, 146. Festum Ascensionis Domini ac depositionis S. Leontii eodem die celebratur. V, 1208. Festivitas sanguinis mulieris cujusdam. III, 1439.
Festus interpellatur adversus Donatistas Hipponensis regionis. II, 309. Cum prius datae ipsius litterae nii quidquam valuissent. II, 312.
Fetus in utero quandonam incipiat vivere. VI, 272.
Fetalia. V, 1014.
[Col. 0293] Fiat, Fiat, in psalmis, subscriptio est cautionis Dei. IV, 1114.
Fictio non est semper mendacium. VI, 538. Christus figurate finxit nescire se quod sciebat, finxit et se longius ire. VI, 537.
Ficus habens folia, carens fructu, Judaei et Pharisaei habentes verba, non facta. IV, 264. Ficus foliis significatur pruritus libidinis. V, 442. Sub ficu homo visus a Christo, quid allegorice. IV, 264. Ficus Aegyptiae lignum non natat in aquis. VII, 715. Ficus sterilis per triennium. V, 553, 555, 638.
Fidentia quid sit. VI, 21. Fidentis Deo quanta securitas. IV, 201.
Fidentianus episcopus. II, 758, 780.
Fidentius episcopus. V, 1448.
Fides dea credita est, templumque habuit, et altare. VII, 127.
Fides unde dicta. III, 1760; VI, 515. Fides sic appellata est, quia fit quod dicitur. II, 285; V, 320. Fides est sperantium substantia, convictio rerum quae non Videntur. V, 699. Fides ex Scripturis canonicis concepta est. VII, 646. Fides catholica testimonio lectionis collecta, et Apostolica veritate fundata. V, 355. Fides titubat, si divinarum Scripturarum auctoritas vacillat. III, 35. Fidei nostrae adstipulantur codices Judaeorum. VI, 178. Fides habet quoddam lumen suum in Scripturis. V, 698. Habet oculos suos, quibus quodammodo videt verum esse quod nondum videt, et quibus certissime videt nondum se videre quod credit. II, 456. Quod intellectui nostro nondum eluxit, non debet a firmitate fidei dimitti. VIII, 947. Fides est credere quod non vides. III, 1690. Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. III, 1837. Fides proprie est rerum quae non videntur. VI, 235. Ecclesiam videntes, Christum credere debemus quem non videmus, sicut Apostoli Christum videntes, Ecclesiam crediderunt quam non videbant. V, 1126, 1143. Christiano quid non opus scire VI, 235.
Fides tollitur, si juxta Academicos tollatur assensio. VI, 243. Fidem quaerit Dei voluntas, non quaestionem. V, 1438. Fides amplectenda prius est, quam finiantur quaestiones, ne finiatur vita sine fide. II, 386. Ubi de ecerit ratio, ibi est fidei aedificatio. V, 1157. Et profectus. V, 1008. Fides quatenus aliquando praecedat rationem, ac semper praecedatur a ratione. II, 453. Fidei rationem quaerere et accipere licet. II, 453. Fallax Manichaeus, qui fidem incertarum rerum imperat, et certarum rerum cognitionem pollicebatur. VIII, 183, 184. Quantum ad id quod ortum est aeternitas valet, tantum ad fidem veritas, ex Platone. III, 1070. Ubi de fide agitur, longo uti sermone non opus est. V, 1075.
Fidei catholicae varia argumenta. VIII, 175. Fidei firmitas in eo est, quia omnia, quae evenerunt in Christo, praedicta sunt. III, 1989. Ad credenda quae non vidimus, movere debent quae nunc impleta conspicimus. VI, 176, 178, 341, 346. Christiani primi miraculis movebantur, ut crederent quae ventura praedicebantur. VI, 341. Modus quo mundus credidit, si consideretur, incredibilior rebus quas credidit invenitur. VII, 756. Signa et indicia divinitus data non desunt, quibus inducamur ad fidem. V, 700. Fides indiciis confirmata. VI, 174. Totius mundi fides in Christum mirabiliter conciliata. VI, 179. Fidei nostrae totus orbis adtestatur. V, 1603. Quisquis adhuc prodigia inquirit ut credat, magnum est ipse prodigium. VII, 760. Fides tanto fortior, quanto magis jam miracula non quaerit. X, 183. Testibus vel testimoniis humanis credere vel non credere licet, quantum ea momenti ad faciendum fidem vel habere, vel non habere perpenditur. II, 598. Fides nostra ex moribus hominum, sanctae quantumlibet professionis, pendere non debet. IV, 1592.
Fides non est superborum. V, 656, 874. Fides primum, deinde praecepta vivendi subjiciunt animam Deo. VI, 299. Fides humilitatem habet. III, 1670. Fides lac parvulorum. VIII, 821. Fidei simplicitate lactari oportet, cum parvuli sumus. VI, 309. Fides catholica simplex parvulis una salus est: hoc uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. IV, 132, 133. Fides simplex quae forte sufficit nobis, non sufficit aliis. V, 619. Illa rectissima disciplina est, in arcem fidei quam maxime recipi infirmos. II, 448.
Fides primogenita cordis nostri. V, 72. Fides res cordis, non corporis. VIII, 1016. Fides non res est salutantis corporis, sed credentis animi. VI, 316. Fidei comites spes et caritas. V, 369. Fides oculus cordis. IV, 1169. Fides nostra primitiae nostrae. IV, 1749. Fidei, spei et caritati scientia omnis et prophetia militat. III, 35. Firma fide, spe et caritate opus est hic. IV, 1171. Fide, spe et caritate Deus colendus est. VI, 232. Haec sola in religione sequenda sunt. VI, 233. Fides sine spe et sine caritate, pia non est. II 456. Fides quomodo ad unamquamque se habeat. II, 457. [Col. 0294] Fides potest esse sine spe, non spes sine fide. VI, 234. Fidei amica spes. V, 248. Fides potest haberi sine caritate, non caritas sine fide. V, 564; VI, 235. Fide titubante caritas languescit. III, 35.
Fidei opus dilectio. III, 2054. Fides vera quae per dilectionem operatur. III, 1631. Fides laudabilis, fides fidelium; ipsa est vera gratiae fides quae per dilectionem operatur. V, 564, 852. Qui non amat, inaniter credit et sperat. VI, 286. Fides per dilectionem operatur in corde, etiamsi foras non exit in opere. V, 32. Fides sine caritate mors est. III, 1578. Fides mortua non Christianorum, sed daemonum. VI, 217. Fides daemoniorum. II, 878. Fides male viventium prope est fides daemoniorum. V, 993. Incipit corruptio a mala fide, inde itur in turpes mores. IV, 614. Fides Christianorum discernenda a fide daemonum. II, 878; V, 369, 865, 912, 1116. Fides Christiana quaenam. VI, 286. Fides cum dilectione, Christiani; sine dilectione, fides daemonis. III, 2055. Fidem qui non habent, pejores quam daemones. III, 2055.
Fides ad religionem pertinens quae sit et de quibus rebus. VI, 234, 299. Partitio rerum quae ad fidei objectum pertinent. II, 456. Quid sufficiat credere. VII, 235. Fides Christianorum praecipua. V, 808, 1116, 1133. Fides historica et temporalis, fides spiritalis et aeterna. III, 166. Fide temporalis historiae, quae pro salute nostra ab incarnato Verbo administrata est, nutriuntur lactentes, id est, nondum capaces cognitionis rerum spiritalium atque aeternarum. IV, 110.
Fidei primum et maximum officium est, ut in verum Deum credatur. VII, 127. Fides in Deum creatorem non sufficit ad salutem. X, 249. Sine fide in Christum nemo umquam reconciliatus est. IV, 1396. Nullus umquam homo potuit justificari aut salvari. X, 399, 401. Nemo liberatur a damnatione quae facta est per fidem Jesu Christi. X, 923. Nullus justorum etiam antiquorum a damnatione totius massae perditionis salvus esse potuit, nisi per fidem in Christum. III, 1918; VI, 287. Qui in ea regione defunctus est, ubi Christi nomen audire non potuit, non potuit justificari. X, 249. Fides in Christum non est necessaria ad salutem, si homo sine illa potest juste vivere. X, 248. Fides Christi Legis operibus praeponenda. III, 613. Fidei catholicae certum propriumque fundamentum, Christus. VI, 233. In causa duorum hominum, Christi et Adami, proprie fides Christiana. V, 190; X, 399. Fides resurrectionis Christi, fides Christianorum. IV, 1609. Fidei plenitudo de Christo. V, 1196. Fides Christi, quae. III, 1778. Fides in Christum, iter ad Deum. VI, 243; VII, 318. Fide in Christum natum in carne, pervenitur ad Christum natum de Deo. IV, 1641.
Fides vera ab exordio generis humani una et invariata fuit. II, 374. Fides veteris et novi Testamenti non varia est, sed una. II, 681. Ab initio generis humani nec prophetari Christus destitit, nec qui in Christum crederent defuerunt. II, 375. Antiqui justi eadem fide salvi fiebant, qua fideles temporis nostri. II, 845, 858; III, 1722. Fides justorum veteris Testamenti et novi eadem. VIII, 356; X, 272, 399, 400, 450, 569, 595. Ex fide in Christum justi ante passionem vixerunt. X, 284. Et salvati sunt. II, 681, 769, 858. Fides in Christum eadem nobis quae patribus veteris Testamenti. IV, 596; V, 133; VII, 610. Ut nos per fidem passionis Christi praeteritae, ita antiqui sancti per fidem ejusdem passionis futurae salvi facti sunt. I, 808. Sic salvi facti sunt credendo quia veniet Christus, sicut nos salvi efficimur credendo quia venit. VI, 332. Fides veteris Testamenti ad gratiam spiritus pertinebat. IV, 283. Fides una sit etiam in diversis observationibus. II, 146. Fidem unam quare Deus multipliciter varieque diffudit. IV, 524. Fides quomodo communis et una omnium credentium. VIII, 1016, 1017.
Fides hîc necessaria. V, 236. Necessaria ad salutem. V, 784, 1341. Sine fide nullus umquam justus fuit aut erit. VI, 621. Fides quo usque necessaria. I, 877. Sine fide impossibile est placere Deo. X, 755. Fides primum praeceptum et initium religionis. V, 237. Initium salutis. V, 912. Initium corrigendi cor. X, 314. Initium vitae bonae. V, 254; VI, 204, 621. Principium melioris vitae, et interioris renovationis. IV, 1749, 1750. Initium est hominis Christiani, martyrium pro Christo, finis optimus. X, 995. Fides necessaria ad pie vivendum. VII, 610. Fides gradus est pietatis. III, 1574. Fides tua justitia tua. IV, 279. Justitia ex fide, non ex operibus. II, 819. Neque per legem justitia, neque per naturae possibilitatem, sed ex fide, etc. II, 768. A fide omnis justitia sumit initium. II, 877. A fide justificatus incipit. IV, 1464. Fides resurrectio peccatoris. III, 1568. Fide anima reviviscit. IV, 1116. Justificatio ex fide, sine operibus. V, 31. Quid sit secundum Apostolum per fidem sine operibus justificari. VI, 88. Fidem ab operibus quatenus Apostolus distinguit. X, 969. Ex fide justificari nos, cur potius dixerit Apostolus, quam ex operibus. X, 969. Quid [Col. 0295] sentiendum de fide sine operibus. IV, 257. Per fidem sine operibus justificari hominem asserit Paulus, ne merito operum se gratiam accepisse praesumat. IV, 261. Fides sine operibus nihil prodest, sicut nec opera sine fide. IV, 258, 259, 261. Fides sine operibus non sufficit ad salutem. X, 892. Fides sine operibus neminem salvat. X, 598. Est otiosa. VI, 87, 88. Radix sine fructu. IV, 259. Augustinus suum de Fide, et Operibus librum notat. II, 948. Libertas fidei non sit fidelibus velamen malitiae. VI, 225. Quidam sibi ob fidem regnum coelorum promittunt, etsi male vivant. V, 368. Error quorumdam, propter fidem Christianam salvandos esse baptizatos, etiam si mores quantumlibet malos non correxerint. VI, 197. Refellitur. VI, 150, 210, 370. Fides in Deum non impedire debet quin fiant ab hominibus quae facienda sunt. III, 574. Deus facit per gratiam suam opus Legis in homine, et homo per fidem suam suscipiens gratiam, etc., cooperator est adjuvantis Dei. III, 756.
Fides non ex operibus, se ad gratiam pertinet. III, 613. Non ex meritis. III, 1400. Fides non ex bonis operibus, sed bona opera ex fide. V, 32; X, 892. Fides initium unde bona opera incipiunt. X, 341. Gratia fidei praecedit bona opera. VI, 111, 621. Ante fidem nihil est boni operis. III, 1851. A fide bona opera pendent, et praeveniuntur. III, 613. Sine fide opera bona a nullo fiunt. II, 875; V, 72. Sine recta fide nulla operum laudabilium copia prodest. X, 598. Opera quae dicuntur ante fidem, quamvis videantur hominibus laudabilia, inania sunt. IV, 259. An qui sine fide dat eleemosynam, etc., dicendus sit pius, an impius. IV, 262. Omne quod non est ex fide, peccatum est. X, 754. Non de animae et corporis bonis, quae dona sunt Dei etiam in peccatoribus, sed de actionibus eorum dictum est: Quod non est ex fide, peccatum est. X, 752. Fides sic est in anima, ut radix bona, quae pluviam in fructum ducit. IV, 1803. Fides impetrat gratiam bene operandi seu caritatem. II, 819. Impetrat adjutorium, ut Lex impleatur. V, 851. Impetrat justificationem. II, 820. Fide impetratur justificatio et salus. X, 232, 233. Fides gratiam justificationis conservat. II, 878. Vae homini fideli, nisi Dominus fidem ejus protegat. IV, 1614. Quod fides impetrat, non desinit esse donum gratuitum. II, 878, 879. In via fidei, pro non peccantibus habentur, quibus peccata non imputantur. IV, 1508. Ante fidem non debentur nisi mala pro malis. IV, 1516.
Fides principium meriti. II, 878. Quomodo. III, 2061. Retr. Fidei merito praecedenti quomodo tribuitur misericordia. III, 2061. Retr. Fides inchoat meritum, sed etiam fidei meritum est donum Dei. X, 965. Et ex misericordia ejus. X, 965. Nec ullis nostris meritis redditur. X, 377. Fides est a Deo. III, 83. Est opus Dei. III, 1602. Donum Dei. I, 622; IV, 1116; V, 254, 730, 911, 913, 915, 1362; VI, 111, 115, 116, 247; X, 552, 553, 897, 975, 976, 989, 1605. Fides non ex praecedentibus meritis, sed gratuitum donum Dei est. II, 878, 879, 880, 969. Donum omnino gratuitum. X, 399, 616, 673. Donum quod denegatur superbis. V, 436. Fides ex gratia est. X, 972. Fidem nostram operatur Deus in cordibus nostris. X, 963. Fides fit in homine, sine qua opera bona a nullo fiunt homine. II, 878. Fides quamvis operandi gratiam impetret, ipsa donum est gratiae. X, 341. Dei misericordiam non praecedit. II, 879. Ut in Deum credamus, et pie vivamus, non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. II, 982. Orandus est Deus pro eis qui nolunt credere, ut velint. II, 984, 987, 988, 989. Pro inimicis nostris qui nondum in Christum crediderunt, ut credant, orare nos debere admonuit S. Cypr. II, 972, 980. Inaniter oraremus pro infidelibus ut credant, nisi Ecclesia crederet etiam malas atque infideles hominum voluntates per Dei gratiam in bonum posse converti. II, 972. Gratiae Deo agendae pro eis qui ex infidelibus crediderunt. II, 989. Non meritis operum ad fidem pervenitur. X, 341. Unde quisque fit dignus fide. X, 975. Locus unde Massilienses probare nituntur fidem non esse Dei donum, ejusque explicatio. II, 375, not. ( a ). Fidei justitia a Spiritu sancto, post recessum Christi. V, 786. Fides per baptismum solidatur. III, 264.
Fidei inchoationes quaedam conceptionibus similes. VI, 111. Fides praeveniente et vocante misericordia Dei, per obedientiam suscitatur. IV, 991. Nemo sibi sufficit ad incipiendam vel ad perficiendam fidem. X, 963. Fidei initium Dei donum est. II, 979, 988; X, 961, 962, 989, 990, 1024, 1026, 1027. Superbiae est homini initium fidei tribuere. X, 963. Fidei initium ex nobis, caetera autem religiosae vitae bona ex Dei gratia esse aiebat Vitalis. II, 989. Aiebat nobis esse a nobis ut credamus in Deum, et Evangelio consentiamus. II, 978. Ut tamen credere velimus, id Deum operari quantum in ipso est, quatenus scilicet nota nobis facit eloquia sua. II, 978. Si consentire Evangelio non est ex domo Dei, sed ex voluntate, frustra orat Ecclesia ut ii credant quibus Evangelium praedicatur, etc. II, 978, 980. [Col. 0296] In initio Fidei est etiam initium bonae, hoc est piae voluntatis. II, 989. Non solum initium fidei, sed et ejus incrementum donum Dei est. X, 992, 995. Gratia non gratis datur, si initium fidei est ab homine, augmentum vero a Deo. X, 963. Totum sibi negotium salutis posset homo vindicare, si sibi sufficeret ad incipiendam vel perficiendam Fidem. X, 963. Quidquid et fidem praecedit, et fidem comitatur, et fidem sequitur, Deo tribuendum X, 970. Inter initium fidei et perfectionem perseverantiae, media sunt illa quibus recte vivimus, quae etiam donari a Deo nobis Fide impetrante, ipsi Pelagiani consentiunt. X, 1028, 1033.
Fides perfecta et fides inchoata ex dono Dei est. X, 966 Perseverantia in fide, donum Dei. X, 940. Fidem et perseverantiam esse Dei dona, totius Ecclesiae in suis orationibus testimonium. X, 1031, 1032, 1033. Ecclesiae preces pro fidelibus ut permaneant, pro infidelibus ut credant. X, 1606. Et fides, et salus Fidei quae promittitur, donum Dei est. X, 976. Fides ex Dei dono. III, 1631. Contra quam sensit initio Augustinus. III, 2061. Retr. Fidei initium donum Dei esse quando cognovit Augustinus. X, 1026.
Fides in potestate est, quomodo. X, 235. Qui corde proprio credunt in Dominum, sua id faciunt voluntate et libero arbitrio. II, 984, 987. Qui voluerunt, crediderunt. V, 787. Et infideles ipsi si vellent credere, a nullo impedirentur. V. 787. Fides nostra sic est in libero arbitrio, ut egeat divino adjutorio. III, 1778. Et velle et credere nostrum est, et simul donum Dei. X, 965. Fides Christi dicitur fides nostra, quare. X, 209. Tutius est fidem, spem et caritatem suam voluntati Dei committere, quam suae propriae. X, 976.
Fides non omnium est. IV, 1118, 1803. Fidei donum cur non omnibus detur. X, 972. Cur ille credat, ille non credat, cum ambo idem audiunt, altitudo est judiciorum Dei. II, 878. Quatenus a Christo praesciti sunt qui in eum fuerant credituri. X, 974. Impossibilitas fidei et conversionis quae, et unde. III, 1778, 1779. Patiendum est sibi fidem per hominem praedicari, quamvis possit homini non per hominem dari. X, 920. Paucissimis donatum est, ut nullo homine praedicante, vel per Angelos fidem accipiant. X, 1023. Fidem nemo accipit a ministro verbi aut sacramenti, sive perfido, sive fideli. IX, 501. Fidei patres. V, 1104.
Fides magna possessio. V, 248. Fides a nobis exigitur, offertur salus; pretiosum est quod promittitur, gratis fit quod jubetur. V, 1112. Fides auro praeferenda. V, 218. Aurum multis fulget, non fides. IV, 366. Fides in rebus etiam abjectis magnum animi bonum et saluti corporali praeponendum. VI, 376. Fides aurum est, carnalis concupiscentia foenum. IV, 1242. Fides carnalis. V, 34. Fides cara res est, vili illam addixisti. IV, 262. Pro bonis operibus sperasti terrenam felicitatem: impius es. IV, 262. Operibus sperasti vitam aeternam, sed non ab illo a quo speranda est: impius es. IV, 262.
Fides via ad religionem tutior, et ab omnibus tenenda. VIII, 82, 86, 91. Fides verbum consummans et brevians, quod fecit Dominus super terram. VI, 124. Per fidem patet via ad Deum. IV, 1751. Fides sit tecum, et tecum est Deus. IV, 1169. Fides quid valet ad cognitionem et dilectionem Dei. VIII, 960. Morum honestas ad diligendum Deum et proximum, fidei veritas ad cognoscendum Deum et proximum pertinet. III, 71.
Fidei filius quis. X, 214. Fide potestatem accepimus fieri filii Dei. IV, 1614.
Fides ad Christum nos trahit. II, 878. Fide vere acceditur ad Jesum. III, 1101. Fides in Christum. V, 773. Fides de Christo, Christus est in corde. III, 1755. Per fidem et spem anima nostra in Christo est. IV, 1843. Hominem pie fidelem cum Christo esse per fidem, non est dubitandum. III, 1927. Quamdiu per fidem in homine habitat Christus, tamdiu homo est templum Dei secundum fidem, non secundum speciem. IV, 1632. Paganus renuntiat saeculo, tunc mactatur: credit in Deum, tunc manducatur. IV, 1642.
Fides sola Christi mundat. IV, 1137. Fides in Christum si adsit, nulla peccata remanebunt. V, 788. Christus nihil prodest non credentibus. V, 1345. Velamen quod in veteri Testamento est auferetur, cum ad Christum quisque inde transierit. II, 549. Jesus in navi, fides in corde. IV, 324, 1169. Fide nostra vigilante, vigilat Christus in nobis. V, 424. Fide sopita in corde, tamquam dormiente Jesu in navicula, periclitamur tentationum fluctibus agitati. IV, 190, 1169, 1611. Fides in corde, quasi Christus in navi dormiens, excitanda. V, 240, 1602. Dubitationis tempestate jactaris: excita Christum, excita fidem tuam. IV, 1915. Fidei oblivio, somnus Christi in corde. III, 1755. Fides praesens, vigilans, oblita. V, 504.
Fides, incarnationis finis. VIII, 914. Fides, salubris medicina fidelium in sancta Ecclesia. VIII, 822. Fidei medicamenta manibus Dei confecta. I, 722. Dominus cum ista medicina venit, ut fidem populis imperaret. II, 448. Ante [Col. 0297] quam scias quare quid dictum sit, crede ita dici debuisse ut dictum est. IV, 1915. Sitiebat Christus in cruce fidem illorum, pro quibus orabat. IV, 851.
Fides, vita. III, 1577, 1727, 1753, 1815. Fides recta, via recta. IV, 262. Fides recta, initium bonae vitae. V, 254. Fidei rectae vita recta adjungenda. V, 993, 994. Fide quomodo distinguimur, sic distinguamur et moribus, sic distinguamur et operibus. V, 1117.
Fides aedificii spiritalis fundamentum. X, 970. Fidem in fundamento habere quid sit. VI, 215. Quid super fundamentum fidei, ligna, foenum, et stipulam aedificare. VI, 151.
Fides orationem praecedit. II, 878. Fides fons orationis. V, 655. Non orat nisi fides. V, 913. Fides si deficit, oratio perit. V, 655. Fides fundito rationem, fusa oratio fidei impetrat firmitatem. V, 655. Fides in quantum proficit, in tantum tentatio deficit, ac vice versa. V, 655. Fides a Deo impetrat quod Lex imperat. IV, 1545; VI, 287. Impetrat gratiam ad implenda mandata. IV, 1549. Per fidem impleta sunt, quae per Legem impleri non poterant. III, 2066. Fide custodiuntur judicia justitiae Dei. IV, 1567. Opus bonum intentio facit, fides intentionem dirigit. IV, 259.
Fides plena. V, 912, 1196; V, 1345. Fides catholicissima. X, 237. Fides vera, seu fides Christiana ex qua justus vivit. X, 237. Vivere ex fide quid. X, 182. Est mandatum ut justus ex fide vivat, et huic fidei hereditas aeterna promittitur. IV, 1393. Ex fide nemo vivit, nisi non videndo quod credidit. IV, 1452. Quomodo et credendum quod intelligatur, et intelligendum quod credatur. V, 257. Intellige, ut credas, verbum meum; crede, ut intelligas, verbum Dei. V, 258, Dedit nobis Deus videre, unde possimus credere quod non videmus. V, 700, 727. Qui vera ratione quod tantum credebat intelligit, praeponendus est ei qui cupit intelligere quod credit: si autem nec cupit, cui rei fides prosit ignorat. II, 456. Alia sunt, quae nisi intelligamus, non credimus; et alia sunt, quae nisi credamus, non intelligimus. IV, 1552. Deo adjuvante atque donante proficit intellectus ad intelligenda quae craedat, et fides ad credenda quae intelligat. IV, 1552. Fides est credere quod nondum vides, cujus fidei merces est videre quod credis. V, 254. Fides utcumque inchoat cognitionem. VIII, 961. Fides gradus est ad intelligentiam. I, 1224, 1243; III, 129. Fidei gradus saluberrimus et necessarius ad scientiae adeptionem. IV, 111. Fides praecedere debet intelligentiam. VI, 299. Ad intelligentiam ratio vera perducit, fides animum praeparat. II, 454. Fides ad veritatis cognitionem ducit. II, 447. Per fidem ad certam scientiam pervenitur. VIII, 183. Et ad intellectum. III, 1741. Fidem intelligentia sequitur. II, 447. Fidei merito datur merces cognitionis. VI, 71. Fides debet praecedere intellectum, ut sit intellectus fidei praemium. V, 257, 672, 698, 770. Fidei fructus, intellectus. III, 1574. Fides oculos validiores habet ad conspiciendum finem impiorum hic feliciter agentium. IV, 1897.
Fidei certa merces, et infidelitatis poena. V, 1119. Fidei merces, salus animarum. III, 1850. Contemplatio. VIII, 832, 833, 835. Fide simplici prius nutrienda est mens Christiana, ut fiat capax ad intelligenda superna et aeterna. VIII, 279. Fides ad divina capienda facit habiles. VIII, 822. Fide mens purgatur, ut contemperetur aeternis. VIII, 904. Fide corda mundantur, ut interiores oculi aperiantur et serenentur. IV, 447, 1552, 1640. Per rerum temporalium fidem, pervenit homo ad aeternam veritatem. III, 1070. Inveniendo Deo quisquam non fit idoneus, nisi prius crediderit quod est postea cogniturus. I, 1243. Fides tunc est, quando exspectatur in spe, quod in re nondum videtur. VII, 379. Quae futura sunt, ita creduntur, ut etiam videnda sperentur. II, 456. Fides, regeneratio, spes, caritas, in hac vita sunt solatia miserorum, non gaudia beatorum. IV, 1555. Fides desideret videre quod credit. VI, 661. Credendo tendimus ad videndum. III, 1923. Fides ita laboret, ut tandem videat. VI, 662. Fides est credere quod nondum vides; fidei merces, videre quod credis. V, 254. Fidei merces quae esset, nisi lateret quod credimus? Merces autem fidei, videre quod credidimus antequam videremus. IV, 1451. Fides ad visionem perducit. V, 103, 571. Per fidem perveniendum est ad visionem. IV, 510. Fidei merces visio Dei. III, 1691. Merces fidei definienda est visio rerum quae creditae sperabantur. III, 1927. Fidei tempus, et tempus specici. V, 236. Per fidem ambulamus ad speciem. V, 1523. Fides est praesentis vitae, species futurae. III, 1830. Fide mens imbuta tendit bene vivendo ad speciem pervenire. VI, 233. Fide lactamur, specie pascendi. V, 708. Laetificabit in patria, quem fides non consolatur in via. V, 541. Fides nostra quandonam fiet veritas. VIII, 904. In fidei temporatis retentione, contemplatione, dilectione, trinitas quaedam, sed nondum proprie imago Dei. VIII, 1038.
Fides reipublicae divinae nos adsciscit. II, 533. Fidei via [Col. 0298] ad beatitudinis possessionem ducit. VIII, 63, 64. Fides praeparat sanctos regno Dei. III, 1815, 1816. Fides necessaria ad beatitudinem obtinendam, quomodo. VII, 627. Fides et pietas praeparationes ad introeundum cum sponso ad nuptias. II, 574. Fide mens purgatur, ut Deum videre valeat. V, 36, 368, 541; VIII, 951. Eidei merces et praemium Deus. V, 136. Fidei gratia in quibusdam tanta, quanta non sufficit ad obtinendum regnum caelorum. VI, 112. Fides catholica Deo gubernante secura. VI, 293.
Fidei catholicae quod contrarium est, illud nulla dubitatione falsissimum esse credendum est. III, 262. Catholica fides errori Manichaeorum et Pelagianorum adversa. X, 1607. Fides catholica quid tenet. III, 221. Fidem suam prolixius declarat Augustinus. II, 1042. Brevius. II, 1050. Fidei regula, symbolum. V. 999, 1614. Fidei professio concepta certis verbis, tenenda memoriter Competentibus tradi solita. I, 612. Et in conspectu Ecclesiae reddi. I, 751. Fidei Christianae professio. VI, 190.
Fides libere confitenda. V, 1278. Fidei Christianae constantia. VII, 646. Mors temporalis ad exercitationem fidei relinquitur. II, 683. Fidem in persecutione negandam, Elcesaeos docuisse dicit Eusebius. VIII, 27. Fides an aliquando desideranda. VI, 376. Fides in corde et in ore habenda. IV, 444. Reprehenduntur qui corde credunt, sed ore negant, vel dissimulant. IV, 444, 445. Fides ne in persecutione de ficiat, Dominus vivificat. IV, 446. Fides ne amittatur, omnia perdenda sunt. IV, 618. Fides Christiana duplici modo negari potest. IV, 761. Fidem multi perdiderunt amore visibilium. IV, 1643. Fidem qui amiserunt, primogenitum suum in corde sepelierunt. IV, 1750. Fides una etiam extra Ecclesiam habetur, sed sine caritate. IX, 463, 464. Fides haereticorum nec fides appellanda. VI, 368. Fides, cordis virginitas et castitas. III, 1453, 1454. Catholica mulier bis nupta, professae virgini haereticae praefertur. X, 599.
Fides et dilectio probatior per haereses. II, 793. Misericordia Dei non deserit eos qui ex ejus fide vivunt, eumque pie colunt. II, 525. Fidem qui novit defendere, doctior est, non fidelior. V, 1131. Titubantibus est necessarius, non credentibus. V, 1131. Fidem quae in nobis est quomodo novimus. VIII, 1014. Fidei mysteria quomodo populo tradenda. III, 1333. Quaestiones praeter fidem quae, et earum exempla. X, 397, 398. In quaestionibus praeter fidem sic dicitur quis errare, ut non tamen haereticus judicetur. X, 397, 398. Regula in difficilioribus fidei quaestionibus servanda. VIII, 947. Fidei oppugnatoribus locum et tempus examinis praebere non debent Christianae potestates terrenae reipublicae. X, 1054. Ad fidem quidem nullus est cogendus invitus: sed per severitatem, imo et per Dei misericordiam solet perfidia castigari. IX, 315.
Fidei catholicae encomium. V, 1690. Fides Legi praeponitur. X, 898. Fides eorum qui sub Lege sunt, alia a fide filiorum. X, 236. Fides quidem est in terra, sed vix invenitur plena. V, 655. Fidei integritas res est non exigui momenti. IX, 146. In fide nihil vitii est. VIII, 80. De fide intelligendum dictum Christi, Luc. XVIII. V, 655. Fides Gentium, glorificatio Christi. III, 1766. Gentium fides praedicta in Scriptura. VII, 357, 359.
Fides collyrium. III, 1655. Fides per piscem significatur. III, 1342. Fides pia quî piscis bonus. V, 620. Fides magna sicut granum sinapis. V, 488. Fidei symbolum hyssopus. III, 734. Fides eorum quae pro nobis Dominus temporaliter gessit et pertulit, tabernaculum protectionis a contradictione linguarum. IV, 229. Fides et tunica est et lorica. V, 399. In fide qui sunt stabiles, orbis terrarum est, qui non commovetur: in fide titubantes, orbis terrarum mobilis. IV, 1185. Fides alia vulgaris, alia superior a qua fideles vocantur. V, 145.
Fidem non recte negari rei quod tantum semel contigerit. II, 590.
Fideles parvuli baptizati dicuntur a sacramento fidei. II, 984. Parvulo prodest eorum fides a quibus consecrandus offertur. I, 1304. Fideles quinam sint. X, 1180. Fideles non fiunt nisi libero arbitrio, et tamen illius gratia fideles fiunt, qui eorum a potestate tenebrarum liberavit arbitrium. II, 981. Quomodo. II, 982. In fidelibus quatuor consideranda, praedestinatio, vocatio, justificatio et glorificatio. III, 1614. Fideles dicuntur filii lucis, filii pacis, filii Ecclesiae, membra Christi. IV, 1867. Fideles vocantur accedentes ad mensam Domini. V, 145, 649. Fideles falsi. V, 1201. Fideles sunt, qui vocantur et non sunt, in quibus sacramenta Christi patiuntur injuriam. V, 1092. Fidelibus suis Christus nusquam desse potest. IV, 1498. Unitatis amor et defectuum tolerantia fidelibus commendatur. III, 879. Fideles de requie fratrum suorum laetantur, etiam in propriis anxietatibus. II, 593. Fideles in Sion et in Jerusalem significantur. IV, 598. Fideles omnes cum Angelis unam domum Dei faciunt, et unam civitatem. IV, 1668, 1669. Fidelium vita [Col. 0299] comparata infidelium vitae, dies est; comparata vero vitae beatorum, nox appellari potest. III, 312; V, 321. Fidelium multitudo, vel in varia loca propter persecutiones migratio, per locustas designata. IV, 1443. Fideles ovibus detonsis comparantur. III, 38. Fideles sunt tabernaculum Dei in terra. IV, 469. Fideles in Ecclesia sunt veluti quaedam textura. III, 879. Comparatio fidelium, infidelium vituperatio est. III, 1871. Fideles sancti et boni, et in comparatione plurium malorum pauci sunt; et per se ipsi multi sunt. II, 336, 338. Fidelium paucitas, tamquam granorum in comparatione palearum, paucitas dicitur; per se autem est multitudo. VIII, 388.
Fidelis homo est, credens promittenti Deo; fidelis Deus est, exhibens quod promisit homini. IV, 283, 284. Quod minimum est, minimum est; sed in minimo fidelem esse, magnum est. III, 105.
Fides duplex, fides qua credimus, et fides in promissis. X, 235. Fides alia humanorum pactorum, alia qua baptizati fideles vocantur. II, 184. Fides etiam in rebus humanis necessaria. VI, 171. Fide de rebus humanis sublata, quam horrenda confusio sequatur. VI, 173. Fides ab omnibus diligitur. V, 144. Fides etiam oculis iniquorum plus lucet, quam aurum. V, 218. Fides famulis necessaria. III, 591. Fides in servo honoratur. V, 145. Fides non deneganda Deo, quae exigitur a servo. V, 87, 145, 219. Fidem laudant et exhiberi sibi volunt, etiam qui eam exhibere Deo nolunt. V, 87. Quod tibi gaudes reddi ab inferiore, redde superiori. V, 219. Fides et redditur, et habetur: imo si non redditur, non habetur. V, 219. Fidem amas ut exigas; ama ut exhibeas. IV, 365. Christus proximus cui servanda fides. V, 251. Fidem Christus ipse maxime exegit. VIII, 88. Fides in deposito reddendo. IV, 618, 674. Fides in pactis et placitis data. VI, 376. Fides amico in ejus paupertate servanda est. V, 247. Fides non modo amico, sed et hosti servanda. II, 856. Fidem jurationis, quamvis extortae, hostiles inter se acies custodiunt. II, 482. Romanorum fides praedicanda. X, 389. Fides Reguli et Saguntinorum. VII, 101, 759.
Fide jussor deceptus ab eo pro quo fide jussit, pro illo legitimum supplicium luit. II, 661. Utrum non de ecclesia pellendi sint, qui eo confugiunt, quo fidem fidejussoribus frangant, in concilio vult agere August. II, 1066. Indignum enim videri, ut adjutorium fidei violandae in ipsa fidei domo inveniant. II, 1066, 1067. Fide ejus, qui ut eam servet per daemonia juraverit, uti licere. II, 184.
Fiducia in se vel in homine, fallax equus ad salutem. IV, 276. Fiduciam ad Deum dat nobis ejus misericordia, non meritum nostrum. IV, 1120.
Fidus episcopus. X, 652, 663.
Fiere. II, 288.
Figentes. II, 694.
Fictus est omnis superbus, omnis fictus mendax. IV, 1811. Fictos habet omnis professio. IV, 357.
Figulinensis fundus. II, 397.
Figulus est Deus cum fragiles, infirmos et terrenos facit. IV, 1211.
Figura dicitur, cum aliquod spatium linea lineisve concluditur. I, 1041. De figuris Mathematicis fuse. I, 1042. Figura ἑτέρωσις, qua numerus accipitur pro numero. VI, 253.
Figura antiphrasis, cum per contrarium verba dicuntur. V, 634. Figurae scripturarum rebus vere gestis inhaerent. V, 30, 557, 558. Figurae nostrae, ea quae Israelitis contigerunt. V, 37, 38, 1551. Figurae veteris Testamenti quaerentem desiderant, non reprehendentem. V, 62. Sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figura; ita e converso in malis. IV, 985. Figurae veteres per Christum evacuatae. V, 474. Figura Corporis et Sanguinis Christi. IV, 73.
Filia Babylonis, ipsa est Babylon; et filia Sion, ipsa est Sion. IV, 1773. Filia Babylonis infelix, et quare. IV, 1773. Filiae Judae, non Judaei, sed filiae confessionis. IV, 540. Filiae Tyri, filae Gentium. IV, 511. Filiae regum, animae Christo per Apostolos suscitatae. IV, 508. Et filiae Apostolorum sunt et Christi. IV, 508. Filiae regum etiam civitates a regibus conditae, quae Christo crediderunt. IV, 509. Filiae malae, id est mali in Ecclesia, inter quos boni ut lilium inter spinas, grana inter paleas. IV, 538. Post baptismum christiane non viventes, et filiae dicuntur propter formam pietatis; et non filiae seu alienae, propter amissionem virtutis. IV, 539. Filiam unicam heredem facere lex Voconia vetuit. VII, 103.
Filium Dei qui eumdem dicunt esse ac qui Pater est, catholica fide excluduntur. VI, 184. Et qui filium creaturam esse dicunt. VI, 184. Filium Dei coepisse ex tempore Arius dixit: posteriores vero Ariani non ita senserunt. VIII, 923. Filium Dei ex nihilo factum esse dicentibus, anathema dixerunt Ariani in Arimino. VIII, 730. Filium Dei non proficientem, [Col. 0300] sed perfectum esse genitum docebant (Ariani); verum perfectionem ejus, Patris esse minorem. VIII, 780, 787, 803. Filius Dei degener est secundum Arianos. VIII, 748, 761. Quidam Filium Dei esse consilium seu voluntatem dixerunt. VIII, 1087. Contra id quod dicunt. Certe voluit Pater, efficit Filius, ostenditur quia vult Filius, et facit Pater. V, 748. Filium Dei non natura filium, sed gratia profitentur Ariani. VIII, 802. Filium Dei non naturae, sed voluntatis esse filium dixit Eunomius. VIII, 1087. Filius Patri coaeternus quomodo negatur ab Arianis, et quomodo probatur a Catholicis. V, 664. Filium Patri quidem coaeternum confitetur quaedam haeresis, non tamen semper fuisse filium VIII, 45. Filium Dei a Deo unctum ante Incarnationem volebant Ariani. VIII, 734. Eumque, per ipsam naturam et substantiam suam, visibilem et corruptibilem dicebant. II, 1047; III, 1403. Filius Dei quomodo secundum Arianos Patrem videat. VIII, 728. Eorum sententia refellitur. VIII, 745, 746. Filium Dei, Deum, Dominum, Regem, etc. fatebantur Ariani. VIII, 732. Ideo Patre minorem eum putabant, quia jussa Patris perfecit. VIII, 804. Ipsum etiam secundum formam Dei, Patrem adorare contendebant. VIII, 728. Filium aequare Patri dum nolunt, ne Patri injuriam faciant, utrique injuriam faciunt. V, 772. Filium Dei qui minorem facit, Deo Patri contumeliam facit. VI, 667. Qui filii aequalitatem cum Patre negarunt, de Ecclesia projecti sunt. III, 1666, 1668. Quidam dicentes, qui filius est hominis, factus est Filius Dei; qui vero Filius est Dei, non est factus filius hominis. V, 999.
Filii Dei sempiterna generatio accipienda in his verbis: Ego hodie genui te. IV, 71. Filius ideo ex utero, quia de substantia Patris. V, 747. Filius sine passione genitus. II, 751. Nedum dixerit Salomon, Filium Deus non habet, ut vult Porphyrius, dixit, quod Deus habeat filium. II, 382. Semper gignit Pater, semper nascitur Filius: sed timendum ne putetur imperfecta generatio, si non dicamus natum, sed nasci. II, 1047. Filii Dei nativitatis similitudines imperfectae in creaturis. V, 666, 668. Filii generatio Patri coaeterna, similitudine splendoris ex flamma geniti illustratur. II, 749.
Filius Dei non ex gratia, aut ex adoptione. II, 541, 542. Filius Dei, Deus. VI, 628, 640. Probatur. III, 1749. Filius Dei unus verus Deus cum Patre. VI, 629; VIII, 683. Unum se esse cum Patre nemo praeter Christum dicere ausit. V, 774. Prophetia de Christo Pastore, docens ipsum esse unum cum Deo. V, 308. Filius Dei ad se, Deus dicitur; ad Patrem, Filius. IV, 845.
Filius Dei non est alterius naturae a natura Patris, quia natus. VIII, 719. Filii et Patris nomina non in se ipsis naturas demonstrant, sed alterius ad alterum personas. II, 750. Male ab Arianis dici, Patris et Filii ideo diversam esse naturam, quia iste pater est, ille filius. II, 750. Aut quia iste de nullo, ille de altero. II, 750. Filius Dei ejusdem ac Pater substantiae. VIII, 825. Filius nullo modo verus Dei filius, si de substantia Patris non est natus. VIII, 771, 773, 778, 786. Filius Dei ejusdem ac Pater naturae. VIII, 685, 686, 748. Ejusdem substantiae ac Pater, aequalis ipsi et coaeternus. V, 708, 747, 770, 771, 774, 1019, 1150, 1213, 1497. Filius Dei alius est a Patre, non aliud. X, 500. Filius secundum substantiam, hoc est quod Pater est, non secundum id quod ad aliud. IV, 845. Not. 1. Sive quod ad alium. IV, 845. Not. 1.
Filius totum quod habet, quod potest, tribuit Patri, non sibi; quia est a Patre, non a se ipso. II, 751. Filius Dei plerumque dicit, Dedit mihi Pater; ut intelligatur quod genuerit eum Pater. VIII, 839, 847. Quidquid Deus Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. III, 1912; VIII, 1081. Filius Dei, nihil non habet, quod habet Pater. VI, 630. Filius Dei secundum hoc dicitur, quod et Pater est, quod habet de quo sit V, 668. Filius Dei accepit vitam a Patre, sed non ita tamquam fuerit aliquando sine vita. VIII, 716. Filius Dei quia est de Patre, non Pater de illo, vitam et mandatum accipit a Patre, et docetur ab eo. VIII, 706.
Filius Patri coaeternus. II, 751; V, 990; VI, 15, 631; VIII, 683, 773. Filius Dei, secundum quod est unigenitus, non potest dici, fuit et erit; sed tantum, est. VI, 185. Filius Dei Patri aequalis. II, 751; V, 990; VI, 32, 74, 191, 630, 641, 683; VIII, 702, 706, 716, 719, 723, 747, 773, 774, 775, 776, 778, 779. Filius Patri coaeternus, et aequalis probatur contra Arianos. V, 770. Filium esse natum, et aequalem gignenti se. II, 1054. Filius natus aequalis, sicut semper natus, ita semper aequalis. II, 751. Filius Dei in omnibus aequalis Patri quae de substantia ejus dicuntur. VIII, 927. Filium aequalem habere aut noluit Deus, aut non potuit: si noluit, invidus est, si non potuit, infirmus est. II, 1048.
Filius patri simillimus. III, 1819. Ex nulla parte Patri potest esse dissimilis. VI, 17. Filius Dei quia perfecta imago Patris, ipsi coaequalis. VIII, 931. Unigenitus tantummodo est imago Dei, non ad imaginem. I, 626. Filius imago Patris [Col. 0301] plena, perfecta, summa VIII, 701. Similitudo et imago Patris, forma omnium, summe implens unum de quo est. III, 159. Filius Dei aequalis Patri, licet Pater dederit, acceperit Filius. VIII, 774, 800. Licet Patri obedierit. VIII, 688, 691, 776, 781, 786. Filii Dei obedientia non arguit inaequalitatem. VIII, 688, 691. Filius Dei non ideo non aequalis Patri, quia a Patre glorificatus. VIII, 848. Aut a Patre missus. VIII, 685, 905. 906. Respondetur testimoniis quibus Filii Dei inaequalitas asseri videtur. VIII, 773, 774, 798. Filius Dei si non est aequalis Patri, duo sunt dii, Pater invidus fuit. VIII, 777, 780. Pater non ideo potentior Filio, quia creatorem genuit, Filius vero non genuit. VIII, 768.
Filius Dei, omnipotens. VI, 629, 640. Filius Dei, Deus, omnipotens, invisibilis, immortalis, sapiens secundum naturam divinam ut Pater. VIII, 720, 724, 725, 745, 746, 762. Filius potentiam, immortalitatem, etc. quam Pater habet, habet et ipse. IV, 502. Filii Dei voluntas eadem ac Patris. VIII, 686. Voluntas Patris et Filii una est secundum aequalitatem formae Dei. V, 860. Opera Patris et Filii eadem. V, 703, 746, 748. Filium et Patrem quasi duos artifices sibi proponentis carnalis sensus. V, 702. Filius similiter facit eadem, quae facit Pater. III, 1535-1564, toto tractatu. Filius Dei in forma Dei usque adeo non est factus, ut per illum facta sint omnia. VIII, 723. Filius Dei non ideo non genuit, quia non potuit, sed quia non oportuit. VIII, 768. Quidquid facit Filius, non facit sine Patre, et vicissim. III, 1560. An ex eo quod nihil Pater sine Filio, aut Filius sine Patre facit, sequatur ut Pater dicatur natus, passus, etc. V, 356. Filii et Patris eadem opera, quia quae facit Pater, per Filium facit. V, 702, 704. Quia quae Patris sunt, Filii sunt. V, 746. Filius sine Patre non facit, quae se promisit facere. III, 1826. An Pater jubendo, Filius obsequendo fecerit. V, 747. Neque hoc concesso sequitur, ut Filius sit minor Patre. V, 747. Filius Dei jussu Patris omnia creavit. III, 241. Non dubitemus per ipsum regi omnia, per quem facta sunt omnia. V, 356. Ubi dictum est, Non potest Filius a se facere quidquam, etc., tale est ac si diceretur, non esset, Filius, nisi de Patre nasceretur. V, 705. Filius quomodo faciat quae viderit Patrem facientem. V, 701.
Filius Dei immensus aeque ac Pater. VIII, 813.
Filio Dei hoc est esse, quod nosse. III, 1689. Diem novissimum in Patre et Filius scit. V, 589. Filio Dei hoc est esse filium, quod videre Patrem. III, 1566, 1567. Scientia Filii, visio filii, idem quod Filius. III, 1567. In natura Filii Dei quod est esse, hoc audire, hoc videre. VIII, 693, 696.
Filius invisibilis aeque ac Deus Pater: quando voluit apparuit, non ut est, sed ut voluit. V, 64. Filius Dei etiam missus sicut aequalis est Patri non videbatur. VIII, 905. Filium Dei vel Prophetis, vel in Prophetis locutum quidam volunt. VIII, 849. Filius Dei an eo invisibilis, quod humanis oculis contemplari non possit. VIII, 729. De Filii Dei visibilitate ante Incarnationem anceps Arianorum sententia. VIII, 803. Momenta quibus Filium Dei ab homine visum probari putant, refelluntur. VIII, 804, 805, 806.
Filius Dei, incomparabilis splendor incomprehensibilis lucis. VIII, 610. Ostenditur ex Scripturis. VIII, 611. Filius Dei unigenitus pax Dei, splendor Dei ipse est. II. 617. Dies ex die. V, 891. Filius Dei, lumen. VIII, 611. Lumen verum. I, 740 Lux vera illuminans omnem hominem, quomodo. X, 130, 131. Filius Dei Deus de Deo, lumen de lumine, vita de vita recte appellatur; non vero Verbum de Verbo, quare. VIII, 696.
Filius Dei dicitur Verbum, Principium, Sapientia, Veritas, Virtus Dei. I, 813. Quare Verbum dicitur. VI, 183. Quomodo Virtus et Sapientia Patris. VIII, 936. Cur Sapientiae nomine potissimum insinuetur in Scripturis, cum et Pater et Spiritus sanctus sit sapientia. VIII, 936, 937. Filius Dei est Principium. III, 222. Principium est non Patri, sed universae creaturae. III, 251. Filius Dei a quo habet ut sit Deus, ab illo habet ut de illo procedat Spiritus sanctus. VIII, 1095. Amor Patris erga Filium qualis. III, 1509. Vide Verbum. Filius Dei et Pater aequaliter se invicem diligunt. VIII, 802.
Filius Dei non potest esse nisi unus, quare. VIII, 202. Filius Dei unigenitus est, et primogenitus. VIII, 202. Quomodo primogenitus omnis creaturae. VIII, 706. Ipse Dominus cum sine additamento ponit Filium, seipsum unigenitum vult intelligi. IV, 116. Filius Dei non ex Patre quemadmodum universa creatura. II, 749. Filius Dei unicus similis est Patri nascendo, nos videndo. IV, 565.
Filii Dei missio prorsus ineffabilis. VIII, 686. Quomodo intelligenda. VIII, 849, 850. Filius Dei non eo ipso missus dicitur, quod de Patre natus est. VIII, 907. Filius Dei an jussus a Patre, an missus dicendus est. VIII, 708. Quomodo missus et praenuntiatus. VIII, 905, 906. A Patre missus est, et a Spiritu sancto, et a seipso. VIII, 790, 848, 850. Filii Dei missio, apparitio ejus in carne. VIII, 905. Filius [Col. 0302] sic missus est, ut non recesserit a Patre. III, 1689 Filius Dei aliter mittitur ut sit cum homine, aliter ut sit homo. VIII, 907. Tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur. VIII. 907. Non vero Pater. VIII, 908. Filio Dei sicut natum esse, est a Patre esse; ita mitti Filio, est cognosci quod ab illo sit. VIII, 908.
Filius licet missus a Patre, non tamen minor est Patre. III, 1573. Filius Dei non minor Patre. VIII, 721. In se non minor per incarnationem. V, 1214. In forma servi, non solum Patre minor, sed etiam seipso, et Spiritu sancto. VIII, 828, 836. Regula duplex ad intelligendas Scripturarum de Filio Dei locutiones. VIII, 845. Ambiguae Locutiones de Filio Dei ex utralibet regula sine periculo possunt intelligi. VIII, 847. Locutiones plurimae Scripturarum non quod Filius minor sit Patre, sed quod de Patre sit, intimant. VIII, 847. Quidquid de Scriptura profertur quo minor Patre Filius Dei videatur ostendi, aut de forma servi accipiendum, aut ideo dictum, ut alter ex altero demonstretur. VIII, 775. Pater non dictus Deus Filii ante Incarnationem, nisi in prophetia. VIII, 782. Filius Dei Patrem suum esse etiam propter formam servi Deum suum, veraciter dixit, non humiliter finxit. VIII, 781. Filius Dei minor Patre, imo minor Angelis propter infirmitatem. VIII, 687. Filius Dei ut homo, facit mandatum Patris; ut Deus, ipse est Mandatum Patris. VIII, 706, 802.
Filius Dei non factus, nec minor Patre. VI, 184. Filium Dei non esse factum. II, 1053. Filius Dei non factus, nisi in forma servi. VIII, 756. Filius Dei aequalis Patri quomodo se exinanivit. IV, 699. Filium Dei vere dici natum et passum, sine divinitatis suae mutatione. VI, 303. Filius Dei in assumptione hominis non mutatus. VIII, 812. Filius accipiendo carnem non mutatus est, sicut qui accipit vestem, non vertitur in vestem. V, 1214. Filius Dei semper immutatus. III, 1566, 1567. Filius Dei manens in natura sua factus est particeps nostrae naturae, ut nos manentes in nostra natura efficeremur participes naturae ipsius. II, 542. Filium Dei naturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos facit naturae illius participatio meliores. II, 542.
Filius Dei cur exterior factus, et humilis apparere dignatus est. VIII, 202. Filius Dei incarnatus est, ut magis homo timeret extolli fastu hominis, quam humiliari exemplo Dei. II, 1029. Filii Dei nativitas humana, humilis et excelsa. VI, 630. Filius Dei factus est nobis via temporalis per humilitatem, quae mansio nobis aeterna est per divinitatem. VIII, 938. Filius Dei sine exemplo nobis exemplum est. VIII, 938. In forma Dei exemplum est Angelis qui non lapsi sunt, et in forma servi hominibus ut resurgant. VIII, 938. Filii Dei obedientia, prima causa salutis hominum. VIII, 687, 688. Filii solius est nativitas ex Virgine, sed facta est a Patre et Filio, sicut passio ejus et resurrectio. V, 357, 1063. Filius Dei totam suscepit humanam naturam, sed ab omni peccati nexu liberam. VI, 249. Filius hominis utero Virginis contaminari non potuit. VIII, 598.
Filius Dei secundum formam divinitatis, ubique est; secundum quod assumpsit carnem, est in coelo. IV, 969. Sedet a dextris Dei et interpellat. VIII, 723. 760. Filius Dei in qua forma judicabit, et a quo potestatem accepit judicii faciendi. VIII, 840, 842. Filium Dei secundum formam hominis videbunt justi et impii. VIII, 841, 842, 844. Secundum formam Dei, videbunt soli justi. VIII, 844. Visio Filii Dei secundum formam Dei non erit summum bonum justis. VIII, 844. Filius Dei non subditus Patri, nisi secundum hominem. VIII, 750, 829. Quomodo subjectus ei erit qui illi subjecit omnia. VI, 75. Filius Dei tradito regno Deo et Patri jam non interpellabit pro nobis. VIII, 835.
Filius Dei brachium Dei dicitur. IV, 484. Manus est et brachium Patris. III, 1744, 1775. Cibus est Angelis in quantum est Verbum Dei apud Deum; hominibus autem ut cibus esset, Verbum caro factum est. III, 879. Filius Dei magister, defensor, interpellator et dator. III, 1564. Filius Dei, manus Dei. V, 1377. Filius Dei rex solet appellari in Scripturis. IV, 84. Dixit Petrus, dixerunt et daemones: Tu es Filius Dei, par confessio, sed non par dilectio. IV, 566.
Filii Dei sunt multi gratia, unicus natura. V, 770. Deus Pater Filium, quem unicum genuit, noluit esse unum. IV, 811. Filius Dei fratres suos nos esse voluit. V, 387. Filius Dei secundum id quod est unigenitus non habet fratres, sed secundum id quod est primogenitus. VI, 185. Vide Christus. Filius Dei cur factus homo. VI, 184. Filius Dei factus est filius hominis, ut filii hominum fierent filii Dei. V, 680. Filius solus ad divinitatem, non solus ad hereditatem. V, 702. Solus de substantia Patris genitus, alii de familia ejus per ipsum adoptati. V. 702. Filios Dei fieri impossibile non est, propter quos Filius Dei factus est filius hominis. V, 675. Fili Dei ut efficiamur, potestas data. V, 1504. Potestas haec a Deo est. X, 285. Non est ex libero arbitrio, sed ex caritatis dono. X, 1001, 1292. Filios hominum filios Dei fieri [Col. 0303] minus est, quam Filium Dei factum esse filium hominis. V, 675, 1504. Filii Dei quidam secundum susceptam temporaliter gratiam, quidam secundum aeternam Dei praescientiam. X, 928. Filii Dei secundum praedestinationem vocantur, qui nondum regenerati. II, 846. Filii Dei jam sumus per gratiam, per fidem, per sacramentum, per sanguinem Christi. V, 503, 691, 709, 774. Filii spiritales per Evangelium in Christo Jesu generantur. IX, 66. Filii Dei sunt homines renovati ad ejus imaginem. VIII, 136. Et qui congruos novitati mores agunt. X, 157. Filius Dei eo quisque fit, quo incipit esse in novitate spiritus. X, 156. Filios Dei non posse vocari, nisi omni modo ab omni peccato puri fuerint effecti, Caelestii doctrina. X, 345. Filii Dei sumus in spe, non in re. IV, 565. Quibus est amabilis Deus, filii sunt; quibus terribilis, filii non sunt. IV, 566. Filii promissionis, perinde est ac filii gratiae, filii misericordiae. II, 559. Si filii Dei facti sumus, et dii facti sumus. IV, 565. Filii Christi, et uxor Christi, ipsa Ecclesia. IV, 1684. Filii sponsi, Apostoli. IV, 1684, 1845. Filii illi pacifici esse debent. IV, 1685. Filii Dei, filii diaboli quinam. Vide Deus. Diabolus.
Filii Abraham, Filii David, et Patriarcharum, qui eorum fidem et pietatem imitantur. IV, 933, 1725. Filii Esaü et filii Edom omnes carnales; Jacob autem spiritales, minores tempore, majores potestate. IV, 1772. Filii Abrahae vel diaboli sumus, non nascendo, sed imitando. V, 1552. Filios fidei Abrahae facit, qui promisit. V, 911. Filii hominum quinam. IV, 125, 349, 350, 544, 616. Vide Homo. Quinam filii mortificatorum. IV, 1019. Filii excussorum. IV, 1673. Filius impii floret aliquando in saeculo, et aliquando justus factus floret in Christo. IV, 399. Filios saepe per nequissimos servos emendat pater. IV, 1499. Filii si flagellantur, quid debent sperare servi nequissimi? IV, 1210. Filiorum nomen varie in Scripturis acceptum. I, 619; VIII, 129, n. 3, 130. Filii noctis et tenebrarum. IV, 757. Inter filios diei et filios noctis dividit solus Deus. I, 851. Filii regni, qui praeparantur in regnum Dei. VI, 252. Filii gehennae, qui in illam praeparati. VI, 252. Filii irae. IV, 398. Filii nostri sunt bona opera. IV, 1688, 1724. Fructus horum operum, filii filiorum. IV, 1688. Filii alieni, cives Babyloniae. IV, 1783. Filius junior Evangelicus. V, 1458.
Filiorum procreatio, Dei beneficium. VII, 440. Ad gloriam connubii, non ad poenam peccati pertinet. VII, 428. Filiorum procreatio in paradiso non sine sexuum commixtione fuisset. X, 555. Filiorum multiplicatio de benedictione Domini venit. IV, 1778. Filios habere, non jam felicitas est, sed habere bonos. IV, 1686. Filii ut parentibus nascantur, fecunditatis est; ut vivant, felicitatis; ut recte instituantur, voluntatis et potestatis. VI, 441. In eos qui filios sibi natos esse gaudent, aut non natos esse lugent. IV, 1686. Filius alicujus non quidquid ex eo natum est appellatur. VI, 252. Filius dicitur et avi et proavi et ultra majoris alicujus, is qui ex illo propagatur. III, 494. Filii legitimi, filii naturales. X, 721. Filii adoptionis, filii naturales, et filii conjugales. V, 348. Filii ex legitimis nuptiis magis sunt in potestate patris, quam matris. II, 1082. Filii non solum ex conjugio, sed et ex adulterio, bonum aliquod sunt. X, 456. Etsi per vulnus a diabolo inflictum filii generentur, non tamen quidquam in eos potest diabolus. X, 757.
Filii parvuli propter parentum peccata, divino judicio poenam communem aliquando subeunt. X, 1252. Nonnulla parentum quorumlibet peccata redduntur in filios. X, 1254. Filios propter parentum peccata puniri ostenditur ex Scriptura. X, 1253, 1254, 1256, 1258, 1275. Cur Deus aliter judicat parentes et filios, aliter homini judicandos mandavit. X, 1261, 1262, 1263, 1264. Dei judicium non alligari ea lege, qua judicanti homini praecipitur ne filius moriatur pro patre. X, 1252, 1253, 1254, 1255, 1256, 1257, 1258. Ad gratiam novi Testamenti pertinet, quod filius paternis debitis non sit obnoxius. X, 873. Filii parentum virtutibus sublevantur apud Deum. X, 1272. Filiorum beatitudo ad meritum patrum quomodo promittatur. IV, 1724. Filii mali perdite viventes pietatem parentum persequuntur. II, 310.
Filios quis vere diligat. VI, 702. Filio ploranti pater non dat gladium. V, 498. Nec eum levat in equum. V, 147, 498. Qui filiorum trucidat voluptates, tale sacrificium quale Abraham offert Deo. VI, 702. Filius cujusquam si moriatur, plangit illum: si peccet, non plangit; et Christiani sumus. IV, 409. Filiis suis omnes laborant, nemo sibi. IV, 1659. In avaros, qui res suas servare se filiis dicunt, et pauperi dare nolunt. IV, 422 Filios habes, unum plus numera, et da aliquid Christo. IV, 424. Filiis annumerandus Christus in patrimonii divisione. V, 529. Filiis tuis quod male servas, et tibi oberit et filiis. V, 529. Filii defuncti partem fratribus superstitibus dividens, parricidia docet. V, 529. Filiorum in parentes pietas non sit venalis. V, 264. Filii [Col. 0304] proprio quodam modo apud Judaeos. V, 350. Filii qui primi commemorantur in generatione primorum hominum, non sunt primogeniti. VII, 456, 457, 464.
Fimbria vir spurcissimus, Marii partes contra Syllam secutus est. VII, 83. Ilium crudeliter evertit. VII, 83. In sua domo trucidatur. VII, 107.
Fimbriae tactus. V, 1278.
Fingere quandoque simulare, quandoque formare significat. IV, 427. Fingere mendacio simulante, aliquid componere significat. VII, 399. Fingere non semper idem ac mentiri. IV, 1210. Fingitur quodammodo quod figurate dicitur. V, 558. Fictio Christi figurata fuit non fallax. V, 558. Vide Fictio. Laborat qui fingit quod dicit. IV, 1811.
Finis quid sit. VIII, 653; X, 749. Finis dicitur duobus modis, vel quo fit ut non sit quod erat, vel quo fit ut perfectum sit quod inchoatum erat. IV, 230, 628. Finis duplex, consummationis et consumptionis. VI, 77. Finis consumptionis et finis perfectionis. V, 366. Finis ibi dicitur, ubi jam quo excurrat, et quo referatur, non invenitur. II, 438. Exiguum est omne quod finitur. II, 1310. Quid diu est, ubi finis est? V, 688, 1385. Finis non est miseriae, quamdiu finis officiorum nostrorum in re instabili collocatur. II, 435. Finis saeculi quando futurus sit, Evangelio magis consonat qui se nescire confitetur. II, 924. De fine saeculi Liber ad Hesychium. II, 899.
Finis noster Christus, non qui consumat, sed qui consummet. IV, 628, 662. Finis omnis consummationis, habere vitam sine fine, sine dolore, vitae hujus doloribus partam. IV, 1561. Cum psalmus dicit, In Finem, corda convertenda ad Christum. IV, 1804.
Finem inter et officium quid distat. VIII. 653. Finis boni operis quis esse debet. IV, 1533. Quid sit. VII, 227. Finis quo refertur quodque opus, efficit ipsum aut laudabile, aut vituperabile. I, 1356. Fines boni et mali nostri, quinam sint. VII, 621. Fines boni et mali aut in animo aut in corpore, aut in utroque simul positi sunt. VII, 621. Circa fines boni et mali, ducentas octoginta sectas Varro numeravit. VII, 621. Deus finis propter quem fit recte quidquid fit. X, 788. Cum non ad suum referuntur auctorem dona Dei, hoc ipso mali his utentes, efficiuntur injusti. X, 746. Cum facit homo aliquid ubi peccare non videtur, si non propter hoc facit, propter quod facere debet, peccare convincitur. X, 749. Quidquid boni fit ab homine, et non propter hoc fit propter quod fieri debere vera sapientia praecipit, etsi officio videatur bonum, ipso non recto fine peccatum est. X, 749. Finibus, non officiis, virtutes a vitiis discernuntur. X, 749. Peccaverunt in hoc infideles, quod non ad eum finem opera retulerunt, ad quem referre debuerunt. X, 751. Mala numquam possunt ex fine bono fieri bona. VI, 528.
Firmamentum a distinctione et specie nominatum est. III, 232. Firmamentum idem quod coelum. III, 232. Non omne firmamentum coelum est. III, 233. Firmamentum, idem quod aer. III, 266. Firmamentum coeli, quid. III, 238. Firmamentum coelum, cor firmum allegorice. IV, 159. Firmamentum Legem significat. IV, 1194.
Firmianum bellum. IX, 316.
Firminus vir liberaliter institutus. I, 737. Quamdam narrat Mathematicorum divinationem. I, 738.
Firmitas animae os dicitur. IV, 1796. Firmum facit gratia Christi, sed quantumlibet firmus quis fuerit, de ipso vase fictili formidandum est. IV, 878. Firmitatis Christianae est non solum operari quae bona sunt, sed et tolerare quae mala sunt. V, 277.
Firmus nemo erit a Deo, nisi qui se a se ipso sentit infirmum. V, 481.
Firmus episcopus Thagastensis, interrogatus, nec vult mentiri, nec ut hominem quaesitum prodat, tormentis adigi potest. VI, 504.
Firmus presbyter. X, 411. n. 1. Fides ejus et virtus, X, 411, n. 2. Firmus presbyter duas Valerii Comitis epistolas ad August. attulit. II, 926. Eustochii et Paulae negotiorum causa Ravennam, inde in Africam Siciliamque mittitur. II, 754. Sixti litteras Hipponem direxit. II, 867. Per ipsum epistolam prolixiorem ad Sixtum mittit Augustinus. II, 874.
Firmus cui litteras mittit Augustinus. II, 1065.
Firmus a quo Rogatenses alios Donatistas Firmianos appellasse dicuntur. II, 301.
Firmus rex barbarus. IX, 46. Romanorum hostis immanissimus. IX, 46.
Fiscus Christi. IV, 1911. Fiscus saccus est publicus. IV, 1911.
Flaccianus Proconsul. VII, 579.
Flaccianus vir doctissimus et clarissimus. I, 915. Albicerium divinum interrogat. I, 915. Divinationis illius artem deridet. I, 916.
Flagellum Domini super omnem carnem. IV, 1748. Mundus [Col. 0305] jam merito acriter flagellatur. V, 469. Fagello nullus non dignus, quia nullus sine peccato. VI, 700, 717, 720. Ut nemo sine peccato, ita nec sine flagello. IV, 1132. Flagellum tuum in te, ex te ipso est. IV, 960. Flagellum fecit Deus de peccatore. IV, 362, 366. Juste nos flagellat Deus, justitiam quantamcumque servare videamur. II, 423, 425. Cur boni flagellantur cum malis. VI, 701. Cur aliquando Deus feriat innocentiorem, et dimittat sceleratiorem. IV, 1180, 1945. Malos aliquos jam ex hinc punit Deus, ut innotescat providentia: aliquos non punit, ut servetur divina patientia. IV, 255. Flagellum ad poenam impiis, ad disciplinam filiis. IV, 274. Flagellat omnem filium quem recipit. Nullus exceptus: etiam unicus sine peccato, non tamen sine flagello. IV, 274. Flagellorum a passione si exceptus eris, exceptus eris a numero filiorum. V, 276.
Flagellum Dei admonitio nostra est. V, 150. Flagellum Dei et poena est, et gratia est: quid servat post poenam, qui per gratiam exhibet poenam? IV, 427. Quando aliquos flagellat Deus in terra, admonitio est, nondum damnatio. IV, 568. Flagellum medicamentum est contra peccata. IV, 409. Quando Deus castigat mundum, non vult damnare mundum. V, 935. Magna est ira ejus, cum peccantibus parcit. V, 935. Deus irascitur quando non punit. V, 1636. Magnae misericordiae est nequitiam impunitam non relinquere. V, 935.
Flagellat Deus, et diligit. V, 54. Pater et quando ferit, amat. V, 111. Etiam eos quos emendat Deus, multum amat. IV, 229. Pater est et promittens vitam, et imponens disciplinam. VI, 719. Melius est ut Deus flagellet te et recipiat te, quam parcat tibi et deserat te. V, 377. Flagella patris dulcia nobis sint, ne fit amara sententia judicis. IV, 1793. Flagella parantur, quibus hereditas aeterna praeparatur. IV, 409. Flagellari non timeas, sed exheredari. IV, 1131. Non abjicitur a Deo, sed ipse se alienat ab hereditate, qui eum refugit flagellantem. IV, 1132. Flagellati non timeamus ne abjiciamur, sed potius confidamus quia recipiemur justificati. V, 860. Tu noli dimittere corripientem et hortantem, terrentem et consolantem, percutientem et sanantem. V, 277.
Flagella sua dolent homines, quare flagellantur non dolent. IV, 409. Dolent damnum pecuniae, non justitiae. IV, 409. Non attendat quisque quid patiatur, sed quid faciat. VI, 719. Quidquid hîc passus fuerit, si nec sic corrigatur, duplex damnatio est. VI, 720. Flagellis et donis Dei quomodo utendum. IV, 770. Sive ergo in donis, sive in flagellis, lauda. IV, 1871; V, 134. Flagellum patris qui laudat, rectus corde est. V, 147. Flagellantis laus, medicina est vulneris. IV, 1871. Paterna judicia laudentur in flagello, si promissa diligantur in praemio. IV, 1592. Flagello Dei quam in spem hîc domamur. V, 376. Flagellum Dei domitoris ferendum. V, 376. Quaslibet poenas humanas compara ad gehennam, et leve est omne quod cogitas. VI, 720. Cogitanda quae pertulit Christus. VI, 724. Flagella non dedignetur peccator filius, quae sustinuit unicus sine peccato. IV, 1131.
Flagellatus quidam per visum. V, 1410.
Flagitium vocatur quod agit cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum. III, 72. Flagitia et facinora. III, 2064. Flagitia priora sunt facinoribus. III, 72. Flagitia quae contra naturam sunt, ubique ac semper detestanda; quae contra mores hominum, pro morum diversitate vitanda. I, 689. Flagitia omnia morum malorum ad mundi hujus dilectionem pertinent. VI, 207. Flagitia tria mortifera, et excommunicatione punienda. VI, 220. Flagitiorum compensatio periculosissime admittitur. III, 559.
Flamen Sacerdos dignitatis excellentis apud Romanos. VII, 60. Flamines tres tantum apud Romanos; Dialis, Martialis, Quirinalis. VII, 60.
Flamma. Ardet olla iniquitatis, sed major est flamma caritatis; noli vinci. IV, 721.
Flatus nihil aliud quam aer motus. X, 534.
Flatus Dei dicitur anima. IV, 1776.
Flatu significatur interdum Spiritus sanctus. X, 484.
Flavianus quondam Vicarius et partis Donati. II, 300.
Flent tamquam non flentes, qui adversitate non franguntur. IV, 1917. Flere in laetitia, et in moerore laetari docens sermo divinus, perversum aliquid videtur docere. IV, 1764. Flere debes, sed recordando Sion. IV, 1763.
Fletus et risus. V, 943. Vide Lacrymae. Fletus cur dulcis miseris. I, 697. Fletus Babylonius. IV, 1763. Fletu Babylonio multi flent, quia gaudent gaudio Babylonio. IV, 1763.
Flora vidua. VI, 157, 591.
Flora mater. III, 1068. Dea quae praesidet frumentis florentibus. VII, 118. Florae ludi scenici quam obscoeni. II, 315; III, 1068; VII, 76.
Florentia Basilica. V, 1597, 1598.
Florentina. II, 1089.
Florentinus. II, 429. Officialis Comitis. II, 430.
[Col. 0306] Florentinus apud Hipponem probe notus. II, 1029. Litteras Madaurensium ad Augustinum defert. II, 1029.
Florentius episcopus. II, 587.
Florentius episcopus. II, 991.
Florentius Adrumetinus episcopus. IV, 380.
Florentius episcopus Donatista. IX, 528, 555.
Florentius sator, unde vestimentum emeret, miraculo obtinuit. VII, 765.
Florinus a quo Floriniani haeretici. VIII, 42.
Florus Paganus. IX, 511.
Florus monachus Adrumentinus, patria Uzalensi. II, 975. Ejus iter ad patriam Uzalensem, et inde Carthaginem. II, 975. Augustini epistolam prolixiorem ad Sixtum defert in Monasterium Adrumetinum, II, 975. Librum scilicet de gratia et libero arbitrio. X, 913, not. 2, 915. Hoc libro movetur Valentinus, et oritur inter fratres dissensio. II, 975. Ad Augustinum scribunt. II, 974. Augustinus petit ut Florus veniat ad se. II, 970, 974. Florus pergit ad Augustinum. II, 976. Flori fides de gratia, libero arbitrio, et retributione in die judicii, sana. II, 976. Et catholica. X, 917. Non prava sicut fratres ejus erant locuti. II, 969, 970.
Florus Juliani collega. X, 1327, 1341.
Flori (episcopi) auctoritate susceptum opus Juliani contra Augustinum. X, 1051. Eique inscriptum. X, 1316.
Flos gloriam significat. IV, 1728. Florentes saeculi felicitate, pereunt in Dei virtute. IV, 626. Florent ad tempus, pereunt in aeternum. IV, 626. Nutant aliquando justi, cum vident impios florere et abundare. IV, 1648, 1649. Florentes hîc foeno comparantur. IV, 607. Ad florem foeni si te tenueris, quoniam arescet, et tu cum illo decides. IV, 607.
Flumina paradisi, vera flumina. III, 378. Unde oriuntur. III, 328. Eorum fontes an noti sint an ignoti. III, 378.
Flumina Babylonis sunt, omnia quae hîc amantur, et transeunt. IV, 1762. Sunt variae hominum cupiditates. IV, 1763. Sunt divitiae quae tollunt quos extollunt. IV, 1769. Flumen est mortalitas hujus saeculi. IV, 795.
Fluvius in bono et in malo significatur in Scripturis. V, 198. Fluvius Dei, populus Dei. IV, 783. Multa flumina et unus fluvius. IV, 783. Fluvii nomine saeculum designatur. IV, 1857. Fluvius quidam est, omnis iste ordo rerum labentium. IV, 794. Fluvii Ethan siccantur, dum nil proficiunt. IV, 940. Fluvii Ethan, de fortitudine ac virtute sua praesumentes. IV, 940.
Foenum et flos foeni quid. IV, 1333. Foeni nomine etiam segetes frugum appellantur. IV, 1400. Foenum tectorum, herba quae nascitur in tectis; in alto videtur et radicem non habet: quid significet. IV, 1694. Foeno mali similes sunt, auro boni. IV, 1375. Foenum dicuntur carnalia. IV, 1909. Foenum est concupiscentia. IV, 1242. Foenum montes producunt, dum potentes fructus terrae pauperibus erogant. IV, 1909, 1910.
Foenerationem Scriptura dicit quod mutuo datur. III, 534.
Foenus et professionem habet, et ars vocatur. IV, 638. Foenus detestabile peccatum. IV, 386. Foenus pium Deo, eleemosyna. V, 239, 524, 525, 1128, 1200, 1586. Foenus trajectitium facere quid sit. V, 253. Foenus corpus dicitur, quasi necessarium civitati. IV, 638.
Foenarari latine dicitur, qui dat mutuum, et qui accipit. IV, 386. Planius populo si dicatur, foenerare. IV, 386. Foeneratorem te esse jubet, qui te prohibet esse foeneratorem: foenera Deo. IV, 386. Foenerat Dominum, qui miseretur pauperis. IV, 387. Foenerator minus vult dare, et plus accipere: da modica, accipe magna; da terram, accipe coelum. IV, 387. Foeneratur peccator et non solvit, cum non agit gratias Deo, a quo accepit tot bona. IV, 371. Foeneratorem objurgat Ecclesia, et exsecrantur omnes. V, 525. Foeneratores se excusantes quod non habeant aliud unde vivant, refelluntur. IV, 1692. Foenerator injuriarum est, qui peccata non dimittit, aut ultionem exigit. IV, 638.
Folles centum, folles mille. V, 263, 1704.
Fons quid sit, et quid significet. IV, 939. Fons paradisi irrigans totam terram, forte exsiccatus ut augeretur incolentium labor. III, 328. Variae de illo fonte quaestiones. III, 328, 329. De fontium et fluminum origine. III, 239. Fontem aut torrentem probat aestas; tentatio hominem in quo Verbum Dei factum est fons aquae. IV, 939. Fons et lumen apud Deum. IV, 465. Fontem non cupit sapientiae, qui adhuc laborat in veneno malitiae. IV. 465, 466. Ad fontem curre ut cervus. IV, 465. Qui peremptis serpentibus ad fontes acrius currit. IV, 465. Consume serpentes iniquitatis, et tunc amplius desiderabis fontem veritatis. IV, 465. Ad fontem vas affertur, cum anima ad Deum levatur. IV, 1854. Fons apud Garamantas frigidus diebus, fervidus noctibus. VII, 715, 718. Fons in Epiro in quo faces accensae exstinguuntur, et exstinctae accenduntur. VII, 718, 719.
Fonteus Carthaginensis de mente mundanda ad videndum Deum scripsit adhuc paganus. I, 624; VI, 14.
[Col. 0307] Forculus Deus foribus praefectus. VII, 119, 184.
Forma. Summe unum est, omnis formae principium. III, 233. Forma quaedam non formata et infabricata Verbum Dei, forma sine tempore et loco. V, 662. Forma aliqua est aeterna, et incommutabilis per quam cuncta formantur. I, 1264. Nulla res formare seipsam potest. I, 1264. Omnia quae sunt, forma subtracta, nulla erunt, I, 1265. Forma habet metas unde et quo usque sit. V, 665.
Formari est in unum redigi. III, 233. Forma futuri dictus Adam, sed a contrario. III, 2067.
Formatae epistolae. II, 175.
Formianum oppidum. II, 348.
Formica per aestatem colligit, quod ei per hyemem prosit. IV, 475. Formica Dei per aestatem prosperitatis colligit, unde se sustentet in hyeme adversitatis. IV, 805. Formica quomodo spiritaliter imitanda. VIII, 168. Formicae cor habere juvat. V, 238.
Formido quaedam semper cum admiratione conjungitur. IV, 1412.
Fornax ferrea, dura tribulatio. III, 531.
Fornicatio duplex, carnis et spiritus. VI, 469. Cordis et carnis. V, 1063. Fornicatio divino jure in Scriptura damnatur. VIII, 439. Fornicatio quandonam prohibita in Lege. III, 763. Fornicatio grande malum. III, 743. Lethalem habet culpam. VI, 378. Excludit a regno Dei. V, 879, 1462. Crimen est injuriosum Deo. V, 85, 86, 878. Fornicationis vitio corrumpitur in homine imago et templum Dei. V, 86, 1271. Et fit injuria gratiae Dei. V, 86, 1271. Participatio corporis et sanguinis Christi debet a fornicatione deterrere. V, 85. Parce in te Christo, agnosce in te Christum. V, 878. Fornicatio cujus causa uxor repudiari permittitur, quatenus intelligenda. III, 1251. Fornicatio non ea sola quae in stupris committitur, intelligenda venit in verbis dominicis, propter quam liceat uxorem dimittere. I, 616. Ad quod genus fornicationis limitanda sit isthaec licentia, quaestio est latebrosissima. I, 616. Fornicationem pro morte conjugale vinculum solvente deputare, quam absurdum. VI, 472, 473. Fornicantis cor proprie et familiariter servum fit corporis. V, 887, 888. Tunc dici non potest, animus suus est, sed totus homo caro. V, 887. Fornicatio cur sola dicitur peccatum in corpus proprium. V, 886. Fornicatio non tantum est in corporis luxu, sed in animae fluxu. V, 1079. Fornicatio licite committitur, sed non Dei legibus. V, 828. Generis humani in fornicationibus et adulteriis committendis quanta perversitas. V, 84.
Fornicatio cordis in omnibus fuit; in paucis carne, in omnibus corde. V, 1063. Fornicatio et adulterium animae colentis daemonia. V, 76. Fornicari a Domino quid sit. V, 778. Fornicatio generalis animae illa est, qua non adhaerens Deo, adhaeret mundo. V, 887, 889. Omnis anima, quae deserta aeternitate veritatis, terrenis sordibus delectatur, fornicatur a Domino. V, 92. Fornicariae et adulterae animae quo differunt. V, 117.
Fornix meretricis locus. VI, 351.
Forsitan et fortasse pro Graeco ἄρα, licet non omnino idem. IV, 1644, 1645.
Fortitudo quid sit, ejusque partes. VI, 21. Fortitudo dicitur, qua omnia molesta toleramus. IV, 1066. Fortitudo est animi affectio, qua omnia incommoda et damna rerum non in nostra potestate constitutarum contemnimus. I, 1235. Item est amor facile tolerans omnia propter id quod amatur. I, 1322. Fortitudo et temperantia ad inferiorem animi partem pertinent. III, 205. Fortitudinis officia. VII, 629, 631. Fortitudinis exempla. I, 1329. Maxime fortitudinis paganae. VII, 127. Fortitudo non est se ipsum occidere. VII, 631.
Fortitudo nostra unde. IV, 1797. Fortitudo Christiana ex fame et siti justitiae oritur. III, 1257. Fortitudo Christianorum ex caritate; gentilium, ex cupiditate. X, 1104. Fortitudinis dono esuritur et sititur justitia. III, 39. Fortitudo quartus gradus ad sapientiam. III, 39. Fortitudo vitium est, dum pro superbia usurpatur. IV, 427. Fortitudo omnis in humilitate. IV, 1184. Fortitudo, si hominis est et non Dei, duritia est. IV, 1388. Nemo cadit, nisi qui sua sibi vult esse fortitudo. IV, 1498. Fortitudo ab eo imploranda, qui jussit ut fortes simus; et nisi fortes ipse fecerit, non erimus quod jussit. IV, 477. Fortitudo militum Christi adversus diabolum. VII, 671, 672. Quanto acrior impetus belli, tanto major gloria non cedendi. VII, 678. Fortitudo necessaria ad iram compescendam, cum nobisin faciem detrahitur. IV, 1184. Fortitudo non est ista, si conviciatus percutias, quoniam ab ira victus es. IV, 1184. Scientia et fortitudo ideo rarissimorum, quia peccato vitiata est natura. X 1431, 1434.
Fortis perverse, et fortis vere. V, 1525, 1528. Fortis male fortis. V, 305. Fortior quis altero dicitur ex quatuor capitibus. VIII, 586. Fortes fortitudine damnabili: 1. diabelus: 2. qui de divitiis 3. qui de justitia sua praesumunt, [Col. 0308] IV, 695. Hi comparantur phreneticis, quorum mors tanto propinquior, quanto fortiores sint. IV, 696. Fortes quidam dicuntur, qui de justitia sua praesumunt. IV, 940. Fortes Ecclesiae etsi non conturbantur persecutionibus alienorum, conturbantur tamen iniquitatibus fratrum. IV, 242. Fortes scandalis plerumque cedunt. IV, 476. Fortis vera virtute nec temere audet, nec inconsulte timet. II, 736. Fortis ille est, qui non in se, sed in Deo fortis est. IV, 265. Fortis in hoc saeculo nullus est, nisi in spe promissionis Dei. IV, 1120. Fortis est Deus in virtute sua, nos autem in participatione virtutis illius. IV, 795.
Fortuita quae sint. VII, 141. Fortuita causis occultis divinitus dantur. III, 571.
Fortuna quid sit. III, 571. Fortunae nomine apud Augustinum intelligendus fortuitus rerum eventus, non dea. I, 585. Hujus tamen vocis usum improbat. I, 585.
Fortuna dea a fortuitis quibus praeest nomen habet. VII, 122, 126. Fortuna non est numen aliquod. III, 571. Immerito ut dea colitur. VII, 126. Qua ratione Fortuna putatur dea, cum mala esse possit. VII, 126. Fortuna caeca pingebatur. I, 1273. Cur caeca dicitur. VIII, 374. Fortuna temere sua cuique dona confert. VII, 197. Fortunae bona verissimi sapientes, quos solos fas est beatos vocari, nec timeri voluerunt, nec cupi, etc. II, 65. Fortunae muliebris simulacrum astutia daemonum locutum. VII, 126. Fortuna barbata, quae adultos barba induit. VII, 122.
Fortunatianus. II, 759, 780. Siccensis episcopus. I, 647; II, 622. Vide not. ( c ).
Fortunatianus ecclesiae Thagastensis presbyter. II, 273.
Fortunatus episcopus. II, 430, 431. Episcopus catholicus apud Constantinam. IX, 245, 337, 371.
Fortunatus Dionysianensis episcopus. IV, 380.
Fortunatus a Thuccabori. IX, 212.
Fortunatus Profuturi successor. IX, 611.
Fortunatus Manichaeus presbyter. I, 612; VIII, 111, 112. Fortunatus Manichaeus in disputatione cum Augustino deficit. II, 272, et not.
Fortunius Tubursicus Donatianae partis episcopus. II, 173; IX, 528, 555. Cum eo disputationem publicam habet Augustinus. II, 174. Summa disputationis Augustini cum eo. II, 175, 176. Fortunius communionem suam esse ubique terrarum contendebat. II, 175. Et concilium Sardicense ad episcopos Afros qui erant communionis Donati dedisse litteras, eo quod Donati nomen inter caeteros episcopos legeretur. II, 176. Augustinus respondit non constare Donatum, qui in litteris Concilii legitur, fuisse Afrum illum schismatis auctorem. II, 176. Et mox Concilium illud Sardicense, cujus litteras Fortunius ostentabat, Arianorum fuisse advertit Augustinus. II, 176. Et probat eo quod Athanasius episcopus Alexandrinus, et Julius Ecclesiae Romanae episcopus in eo improbarentur. II, 176. Fortunius Ecclesias transmarinas fuisse innocentes usque ad tempora Macariana dicit. II, 176. Vitam catholicorum episcoporum praedicat, sed in Ecclesia esse negat. II, 175. Suos esse Christianos, quia persecutionem paterentur, ostendere voluit. II, 175. Augustinus probat eos, qui ex Donatiana parte sunt, non propter justitiam persecutionem pati. II, 175. Fortunii animus et voluntas ita probatur Augustino, ut in Donatistis credat difficillime inveniri posse tam utilem. II, 178.
Fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est. IV, 1204. Fossa ad ima tendit; superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. IV, 1204.
Fossor. II, 230. Fossores. IX, 513.
Foveam peccatori fodere, est Deum occulta justitia peccatori parcere. IV, 1204. Omnis qui parat foveam fratri suo, (id est fraudem) necesse est incidat in eam. IV, 670. Fovea, mala conscientia et caecitas. IV, 670.
Fractio panis. V, 1111, 1116, 1127. Vide Eucharistia.
Fraga in Africa non esse innuitur. II, 70.
Framea quid. IV, 1955. Framea proprie gladius, translate lingua persequentium. II, 555. Framea Dei, gladius Dei. V, 1424. Framea Dei est anima justi. IV, 324; V, 1424. Frameae inimici, diversae opiniones erroris. IV, 120.
Frange lunam et fac fortunam. VI, 674.
Fratres aut sorores generali nomine, consanguinei, aut consanguineae apud veteres solent appellari. VIII, 422. Et in Scriptura. V, 737. De quolibet cognationis gradu. III, 489, 1374, 1467, 1623. Frater carnis nomine intelligitur. III, 496. Frater est quilibet homo. II, 95; III, 507. Fratres sumus omnes spe coelestis hereditatis, proximi conditione terrenae nativitatis. IV, 189. Fratres nostri omnes baptizati. IV, 299. Qui dicit Deo, Pater noster, dicit Christo, Frater noster. IV, 549. Frater ipse est, qui si non redimit, redimet homo. IV, 549. Fratrem habere servum suum non dedignetur dominus ejus, quem fratrem voluit habere Dominus Christus. V, 393. Sub Patre coelesti fratres sunt servus et dominus, V, 400. Quomodo quis sit frater et soror, et mater Christi. IV, 1685
Fratres falsi in unitate tolerandi. IX, 311. Fratrem qui [Col. 0309] non suffert, quid sufferat? II, 188. Fratres falsi omnia verba captant, ut in eis laqueos inveniant. IV, 459. Fratrum falsorum persecutio gravior, quam inimicorum. IV, 638, 639, 653. Periculum in falsis fratribus, quodnam sit. V, 119. Pericula a falsis fratribus quiescere usque in finem saeculi non noverunt. V, 910.
Fraternitatem nos amare quomodo probemus. III, 1992. De fraterna concordia sermo. V, 1054. Qui minus valet, non impediat plus valentem: et qui plus valet, non urgeat minus valentem. II, 507.
Fraudulenti patiuntur fraudem, dum volunt facere. IV, 925. Fraus non ideo non fit, quia fisco fit. II, 356. Melius inopiae laborem servi Dei tolerant, quam ut necessariorum facultatem cum conscientia fraudis obtineant. II, 356.
Frigiditas in viris tantum. X, 989.
Frigidum est quidquid stupidum. IV, 1935.
Frigus, dum deserit Deus peccatorem. IV, 1934. Frigus caritatis, silentium cordis. IV, 404. Frigus ac glacies spiritalis et ex iniquitate, et ex bonis operibus aliorum nascitur. III, 869.
Frons est in facie, frons est et in conscientia. V, 630. Frons laus pudoris nostri. IV, 1839. Frontem qui non habet, impudens est. IV, 1839.
Fronto servus Dei. VI, 521.
Fructesea dea. VII, 128.
Fructuosus episcopus. II, 759, 780.
Fructuosus episcopus martyr. V, 1247.
Fructuosus fossor. IX, 513.
Fructum sentire dolorem cum de arbore carpitur, cum conciditur, teritur, coquitur, manditur, dicebant Manichaei. VIII, 230. Fructuum decerptio, homicidium Manichaeis VIII, 230, 235. Abstinent a quibusdam terrae fructibus per Quadragesimam fere omnes Christiani; nonnulli etiam semper. VIII, 493. Fructus e quibus arbor dignoscitur. III, 1306. Gratia necessaria ut homo faciat fructus bonos. X, 370. Fructus noster non Deum ditiorem facit, sed nos beatiores. V, 531. Fructus centenus, sexagenus, et tricenus varie intellectus. VI, 423.
Frugalitas a quibusdam dicta virtutum omnium mater. I, 974. Frugalitas Tullio virtutum maxima. I, 975.
Frui quid sit. VI, 19; VII, 339; VIII, 981, 982. Frui late dicitur cum delectatione uti. III, 33. Frui est praesto habere quod diligis. I, 1312. Frui proprie est amore inhaerere alicui rei propter seipsam. III, 20. Est in ea ponere finem laetitiae suae. III, 33. Non fruendum seipso. III, 26. Non fruendum homine. III, 26. Qui homine in Deo fruitur, Deo potius quam homine fruitur. III, 33. Solo Deo fruendum. III, 33. Et solis rebus aeternis. III, 26. Quî Deus dicatur omnia dedisse ad fruendum, cum eo solo fruendum sit. V, 958. Frui et uti. V, 958. Stat qui Deo fruitur; qui se frui voluerit, id est superbus, cadit. IV, 1620. Interest utrum homo velit frui corpore et tempore, an divinitate et aeternitate. II, 539. Deus nobis non fruitur, sed utitur. III, 32. Frui usibus, quo sensu dicitur. VII, 339. Frui cibo et qualibet corporali voluptate non adeo absurde existimantur bestiae. VI, 19.
Frumenti adeps. IV, 1930. Frumentum Christi inter zizania gemit. IV, 476.
Fucari pigmentis adulterina fallacia est. II, 1060.
Fugere in persecutione licet. III, 1731. Quomodo et quando fugere liceat de civitate in civitatem premente persecutione. II, 1014, 1015. Quibus praeceptum sive permissum est. IX, 272. Qui specialiter a persecutoribus quaeritur, fugere potest, aliis qui non ita quaeruntur remanentibus ad ministerium necessarium Ecclesiae. II, 1014. Paulus Apostolus fugit, quia specialiter quaerebatur. II, 1014, 1015. Consilium Augustini est, ut episcopi aut clerici, quorum ministerium plebi necessarium est, imminente obsidionis aut excidii periculo, non recedant. II, 1013. Si persecutio in solos ministros Ecclesiae saeviat; non propterea Ecclesia deserenda. II, 1017. Quidam fugere possunt pro utilitate Ecclesiae, si non desunt alii per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium. II, 1016. Si necesse est ut aliqui e clericis pro utilitate Ecclesiae fugiant, et disceptatio caritatis est inter illos, sorte legendi sunt qui maneant, et qui fugiant. II, 1017. Qui fugit eo modo, ut Ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit quod Dominus praecepit sive permisit. II, 1018. Illi pro aliis patiuntur, qui cum se possent malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. II, 1014. Qui fugit remanente plebe in persecutione, mercenarius est. II, 1015, 1018. Qui fugit formidine superatus, caritate non flagrat, et contra formidinem debet dimicare. II, 1015. Non oportet ministros manere, ubi jam non fuerint quibus necesse sit ministrare. II, 1015, 1018. Etsi episcopi et clerici non fugiant, non propterea non debet plebs fugere. II, 1018. Fugere corpore propter persecutionem, concessum est; fugere animo, non licet. IV, 1810. Fugiendi [Col. 0310] exemplum praebuit Christus. V, 741.
Fugiunt impii a facie Dei, non latendo, sed timendo. IV, 814. Fugere a facie Dei quomodo possit peccator. IV, 1790, 1791. Fugere a Deo si vis, ad ipsum fuge: ad ipsum fuge confitendo, non ab ipso latendo; latere enim non potes, sed confiteri potes. III, 2021. Non est quo fugiat homo a Deo irato, nisi ad Deum placatum. IV, 953, 1217. Fugere nec conscientiam possumus, nec Deum. IV, 234, 235.
Fuga carnis, et fuga animi. IV, 814. Fuga in hieme et sabbato quid. III, 1151.
Fugalia festa. VII, 51.
Fulgora dea vidua. VII, 191.
Fulicae aves sunt marinae vel stagnenses. IV, 1350. Fulicae domus. IV, 1372.
Fulmina nocturna Summano Deo, diurna Jovi tribuebantur. VII, 131. Fulmina cur aliquando montem (id est bonum) percutiunt, non latronem. IV, 1945.
Fulvius Consularis occisus cum liberis in seditione Gracchorum. VII, 105.
Fumus quadam unitate est quod est. VIII, 196. Fumo comparantur creaturae. IV, 1863. Fumi globus quanto fuerit grandior, tanto fit vanior. IV, 370. Fumigant montes, cum tacti a Deo superbi precem ei reddunt. IV, 1388, 1389. Quia timuit homo, dies ejus facti sunt dies fumi. IV, 1302.
Fundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur, Christus, Apostoli, etc. IV, 1049. Fundamentum nostrum est Christus, si primum in corde locum obtineat. V, 1616. Fundamentum nostrum sursum, non deorsum. V, 1477. Quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est, sic fundamentum spiritalis fabricae in summo est. IV, 1103. Quia fundamentum nostrum in coelo est, ad coelum aedificemur. IV, 1621. Fundamenta terrae, terrenorum bonorum copia felices. IV, 1049. Fundamenta terrae quomodo moventur. IV, 1049.
Fundanus rhetor luscus cum esset, luscum genuit filium. X, 832.
Fundus noster Deus recte dicitur. V, 651.
Funes peccatorum, impedimenta sunt inimicorum. IV, 1546. Justi aliquando corpus implicant, sed non animum. IV, 1546.
Funiambulus. Petrus non funiambulus, sed mariambulus. IV, 440.
Funeris cura laudabilis. VII, 27. Funeris pompa. V, 611, 612, 936. Funeris pompa vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. V, 936; VII, 26. Vide Exsequiae.
Furius Camillus. Vide Camillus.
Furius contra justitiam injustitiam defendit. IX, 559, 560. Not. ( a ).
Furnarius inquilinus. IX, 316.
Furnae. IX, 233.
Furtum non est nisi quando alieno occulte ablato proximus laeditur. III, 708. Furtum prohibitum. V, 70. Praeceptum non furandi quomodo differat a praecepto non concupiscendi rem alienam. III, 621. Furtum est contra naturae legem. I, 678. Nullus fur furem aequo animo patitur. I, 678. Nemo habet injustum lucrum sine justo damno. V, 70. Furtum an fecerint filii Israel spoliando Aegyptios, et an possit quis eos imitari. IV, 1400. Furtum non fecerunt Israelitae spoliando Aegyptios. III, 608.
Furis occisio. Vide Tabulae XII. Fur nocturnus si occiditur, ad homicidium non pertinet; si diurnus occiditur, pertinet. III, 627. Non est iniquitas per molestias corporales compellere fures redhibere pecuniam ablatam. II, 662. Interveniendum pro furibus, non ad hoc ut minime restituant ablata; alias in societatem criminis veniretur. II, 663.
Fussala Hipponensi territorio confine castellum. II, 953. Fussala ab Hippone millibus quadraginta sejunctum. II, 953. Fussala antea ad Hipponensis Ecclesiae paroeciam pertinebat. II, 953. Fussalae nullus omnino catholicus erat. II, 953. Donatistarum error plebes obtinebat. II, 953. Per magnos labores unitati Ecclesiae cohaerent. II, 953. Donatistae saeviunt in presbyteros qui Fussalensibus congregandis constituuntur. II, 953. Fussalensem presbyterum Aug. Quodvultdeo commendat. II, 1001.
Fussalense territorium. VII, 764.
Fusum inter et colum discrimen allegorice explicatur. V, 227.
Futura vere sunt quae Deus vult. III, 350. Futura in Dei sapientia causas habent efficientes. III, 1902. Necessario sunt futura quae Deus praescivit. III, 350. Apud Deum jam factum est, quod ejus dispositione futurum est. IV, 1396. Futura credendi quaenam sit ratio. VII, 720. Futura quot modis praesciantur. VIII, 902. Futura praedicendo verbis praeteriti temporis utuntur Prophetae. IV, 1354, 1476. Futurorum scientiam Cicero negavit. VII, 148. Quare. VII, 149.
[Col. 0311] G.
Gabbarae. V, 1605.
Gabinus. IX, 710, 732, 733. Gabinus aliquando Donatista, jam ad Ecclesiam reversus. IX, 711.
Gabinianus non solum Christianus factus, sed fidelis valde bonus. II, 1012.
Gades insula Hispaniae. VII, 158.
Gaeson, scutum, hastam, lanceam interpretantur. III, 539.
Gaianus. IV, 376. Tigualensis episcopus. IV, 381.
Gaius. V, 253.
Gaius cujus laudatur animus. II, 86.
Gajuseius. III, 1436; IV, 883, 1826.
Galaad interpretatur abjiciens, sive revelatio. III, 818, 820. Et acervus testimonii. IV, 719.
Galatia non una ecclesia est, sed in ea regione innumerabiles. IX, 414.
Galerius Maximus decretum ex libello recitat in Cyprianum. V, 1412.
Galilaea interpretatur revelatio. III, 1216.
Galilaei non credentes, figura populi Judaici. III, 1525.
Galla vidua S. Stephani reliquias deferens, Quintiliano commendatur. II, 965.
Galliae cladibus afflictae. II, 422.
Gallorum irruptio in Urbem. VII, 108. Romam incendunt, remanente solo colle Capitolino. V, 1356. Camillus patriam a Gallis vindicat. VII, 62.
Galli, sic dicti sacerdotes Berecynthiae, a Gallo fluvio. VII, 52. Not. ( a ). Abscisi erant. VII, 185, 213, 214. Abscisio Gallorum sacerdotum impugnatur. VII, 214, 215. Hi a populis stipem poscebant. VII, 215. Not. ( b ).
Gallo-Graeci Galatae, id est, Galli qui Asiam incolebant. VII, 102. Not. 2.
Gallorum gallinaceorum pugna. I, 989.
Galli Cantus. Post gallicantum tempus consuetum orandi. IV, 1587.
Gallieno imperatore potuit putari propinquus finis mundi. II, 918.
Gallina dignoscitur utrum fetus habeat, ex voce, plumis, etc. IV, 1152, 1153. Gallina caeterarum avium sola est quae ex materna caritate cum parvulis infirmatur. IV, 698, 1153. Gallinae merito comparatur sapientia. IV, 1152. Gallina Evangelica. V, 625, 1213, 1224. Gallinae dicuntur de cinere proprios fetus edere. II, 703. Gallinarum in masculinum sexum conversio. VII, 110.
Gallionus episcopus Maximianista. IV, 381.
Gamalius Donatista episcopus. IX, 528, 555.
Ganges prius Phison appellabatur. III, 203; 378.
Ganymedis fabula. VII, 132, 571.
Garbe. IX, 511.
Garganus mons. VII, 573.
Gargilianae thermae. IX, 620.
Garruli quinam dicantur. IV, 975, 976, 977, 1515.
Garus. V, 1587. Gari. VIII, 302.
Gaudentius Thamugadensis Donatistarum episcopus. I, 654. Unus ex septem electis ad tuendam Donatistarum causam in collatione. IX, Retr. 705, 706, 707, 708. Duae ipsius epistolae. IX, Retr. 705, 706, 707, 708. His respondit Augustinus. II, 942. Libri duo adversus eum scripti. I, 654. Gaudentium Thamugadensem litteris Dulcitius tractat honorificentius, quam decebat haereticum. II, 940.
Gaudentius litteras a Severo Milevitano ad Aug. detulit. II, 419.
Gaudentius comes Imperatoris Honorii. VII, 620.
Gaudere in Domino quid sit. V, 935. Gaudere ad Deum, de Deo, propter Deum; ipsa est beata vita et non est altera. I, 793. Nihil aliud est beate vivere, quam veris bonis certisque gaudere. I, 1237. Gaudent tamquam non gaudentes, qui prosperitate non corrumpuntur. IV, 1917. Gaudet verius atque jucundius homo de bona conscientia inter molestias, quam de mala inter delicias. VI. 330. Gaudet iniquus in popina, gaudet martyr in catena. IV, 1809. Gaudes ad tempus, noli ibi fidere; tristis es ad tempus, noli desperare. IV, 1212. Necesse est homo plus gaudeat, cum venerit quod desperaverat. IV, 1927. Sola spe gaudent sancti, quando sanum gaudent. VII, 611.
Gaudium majus molestia majori praeceditur. I, 752. Gaudium Babylonium. IV, 1763. Gaudium impiorum quale. IV, 1251. Gaudium de saeculo immundum est. IV, 1661. Saeculi laetitia, est impunita nequitia. V, 935. Gaudium de bonis terrenis, molestum et periculosum. IV, 1777. Gaudium divitum hujus saeculi, gaudium phreneticorum. III, 1438. Gaudium carnale de mentis aegritudine venit. V, 1189. Gaudia insana non sunt gaudia. VI, 330. Gaudium non est nisi bonorum. III, 1306, 1307. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. IV, 1764. Gaudium beatorum [Col. 0312] non est, sed consolatio miserorum, quidquid prosper nunc exhibet Deus. IV, 1864. Est gaudium quod non datur impiis, sed eis qui Deum gratis colunt, quorum gaudium Deus ipse est. I, 793. Gaudia in externis non conocemus, habentes in intimo Deum. I, 1188. Gaudium sit in Domino, non in saeculo. V, 933. Gaudere in saeculo noli; gaude in Christo, gaude in verbo ejus, gaude in lege ejus. IV, 1212. Gaudium justi de fide, de spe, de caritate, de veritate Scripturarum. IV, 691. Beata vita est gaudium de veritate. I, 793. In nullo homine securitas, de nullo certum gaudium. IV, 1085, 1086.
Gaudium quod percipimus ex correctione malorum, nulli gaudio in hac vita comparari potest. II, 1085. Cum gaudemus de fidelibus et justis, et illis et nobis prodest bonum eorum: cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia. II, 1085. Gaudiis terrenis Deus miscet tribulationes, ut discamus aeternam desiderare dulcedinem. IV, 1777. Gaudium Christianorum in tribulatione. IV, 1796, 1797. Martyres in tribulatione patientes erant, quia spe gaudebant. IV, 1679, 1680. Gaudium magnum habet spes gaudentis. IV, 1679. Sine gaudio spes esse non potest. IV, 1885. Nec modo sine gaudio sumus. V, 861. Gaudium Christianorum jam in spe futura, postea in re erit. IV, 271, 559, 1640, 1679.
Gaudium justi non novit impius. IV, 1775. Gaudium piorum, canticum Deo est. IV, 1917. Gaudium nostrum, pax nostra, requies nostra, finis omnium molestiarum non est, nisi Deus. IV, 1073, 1077. Gaudium firmum in solo Deo. IV, 1870. Gaudium sempiternum quodnam sit. V, 479. Nonnisi in Deo est. III, 1502. Gaudium plenum quando. V, 142. Gaudium plenum, non carnale, sed spiritale gaudium est. III, 1896. Gaudium plenum in ipsa societate, in ipsa caritate, in ipsa unitate. III, 1980.
Gazuufala. IX, 237.
Gazophylacium est arca Dei, ubi colligebantur ea, quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. IV, 765.
Gebal vallis vana, id est, fallaciter humilis interpretatur. IV, 1053.
Gedeon et Phua quomodo fratres fuerunt, cum sint e diversis tribubus. III, 809. Gedeon peccavit faciendo Ephud. III, 813, 815. Quomodo itaque in Scriptura laudatur. III, 813. Gedeon subdefecit a fide. III, 814. Tentavit Dominum. III, 813, 814. Faculae militum Gedeonis in hydriis fictilibus inclusae, figura luminis Evangelici. III, 815. Numerus militum a Gedeone delectus, magnum habet sacramentum. IV, 833. Gedeonis vellus quid adumbret. IV, 521, 907. Mystico interpretatur. IX, 398. Gedeonis vellus figura populi Israel, area sicca figura Ecclesiae. III, 814.
Gehennae ignis quam timendus. V, 1616. Gehennae comminationem in veteris legis comminationibus non legimus. IV, 1413. Gehennae metu martyres roborati sunt. IV, 526. Quis non bibat tribulationis temporalis poculum, metuens ignem gehennarum? IV, 843.
Gelizitana ecclesia. II, 162.
Gelosus presbyter. VII, 762.
Gemelius a Tanabaeis ep. IV, 380.
Gemelli. IX, 239.
Gemini, interpretatur dexter. IV, 97.
Geminius ep. Maximianista. IV, 376.
Geminius a Furnis. IX, 233.
Geminorum quorumdam similis dissimilisque valetudo, cui tribui debeat. VII, 142. Geminos duos aegrotantes agnovit Hypocrates. VII, 144. Geminorum quorumdam actus quandoque diversi, sicut et mores. VII, 143.
Geminorum constellatio discussa. I, 739.
Gemitus cordis, et gemitus carnis. IV, 403, 404. Quare gemunt fideles. IV, 1657. Qui male gemunt, vel male gaudent, gemendos se faciunt. IV, 1298. Gemit bene, qui suspirat in patriam, non qui premitur aerumnis. III, 1425. Homini, quantumcumque profecerit, non deerit hîc unde gemat. IV, 471. In paradiso non gemebas, sed fruebaris; foris positus geme. IV, 225. Geme de praesentibus, psalle de futuris; ora de re, psalle de spe. IV, 224. Gemitus non est nisi miserorum; oratio non nisi indigentium. IV, 206. Gemamus modo, oremus modo; orationi succedet laudatio, gemitui gaudium. IV, 206. Gemitum nostrum occultum quaerit Deus. IV, 344. Gemitus pii desiderii, etsi ridere aliquando servus Dei videatur, numquam recedit ab auribus Dei. IV, 404. Gemitus noster est in re, consolatio in spe. IV, 1659. Qui non gemit peregrinus, non gaudebit civis, quia desiderium non est in illo. IV, 1940. Gemitus est qui habet et gaudium. IV, 1295. Gemitus piorum ex Spiritus sancti dono. IV, 199. Gemere dicitur Spiritus quod nos gemere faciat. III, 2076.
Gemmae non arcae, sed conscientiae. V, 147.
Genealogia. In Genealogia feminas pro maribus ponere non est Scripturae consuetudo. III, 768.
Generatio ante peccatum fuisset sine libidine. X, 756, [Col. 0313] 737. Ex membrorum obedientia, non ex eorum potentia. X, 447. Genitalibus membris usuri fuerant primi parentes, sicut caeteris membris, ad arbitrium voluntatis, si non peccassent. VII, 432, 434. Vide Libido. Genitalium inobedientia supplicium. X, 468, 469. Genitalia ante peccatum non pudenda. X, 1255. Unde facta sunt pudenda. X, 404, 406, 564, 565. Genitalium motus pudendus non fuisset in nuptiis, nisi praecessisset peccatum. X, 467, 468. Genitalium involuntarius motus pudendus. X, 768. De pudendis motibus omnis pudens impudensque confunditur. X, 566. Casti supplicium inobedientiae genitalium sentiunt, immundi de hoc carnis supplicio graviore supplicio mentis exsultant. X, 468. De pudendis motibus non erubescere impudentissimum est. X, 565. Generatio primum et potissimum tribuitur patri. X, 1285. Generationis initium a viro. X, 1166, 1175. In generatione humana si deficiat mens, quis enarret divinam? II, 1054. Qua aetate homo generare possit. IV, 1393. Aetas conjugum qua generare possunt. X, 714. Quot annis terminetur. IV, 1393. Senior vir cum muliere seniore filios facere non potest. III, 557. Generatio ex Adam, et ex aliis patribus in quo diversa, in quo non diversa. X, 1277. Generationes humanae cum foliis arborum comparatae. IV, 1311. Generationes in Scripturis non per annos, sed per hominum successiones numerantur. III, 614. Generationes Domini ter quatuordecim apud Matth. inveniuntur, Jechonia bis numerato. V, 339. Cur bis numeretur. V, 340. Vide Christus.
Generationem opponit Apostolus regenerationi. X, 1187. Vide Baptismum. Generatio carnalis facit filios carnis, filios mortis, filios saeculi, filios irae; generatio spiritalis e contra. X, 187. Generatio prima mortalis fuit de ira Dei, erit altera generatio immortalis de misericordia Dei. IV, 1073. Generatio carnalis tenet hominem in stirpe damnata. X, 406. Vide Peccatum originale. Generatio ex homine, regeneratio non nisi ex Deo. X, 1272. Generatio altera qua fideles efficimur, altera qua a mortuis resurgemus. IV, 1752.
Generis terreni necessitudinem propter regnum coelorum contemnendam exemplo docuit Christus. VIII, 248.
Generosi Numidiae Consularis integritas. II, 430.
Genesidium. VIII, 209, 214.
Geneseos historiam secundum proprietatem rerum gestarum quidam incipiunt ex quo Adam et Eva dimissi e paradiso genuerunt. III, 372. Satisfit rationibus eorum. III, 373. Narratio in libris Geneseos non genere locutionis figuratarum rerum est, sed gestarum. III, 372. Geneseos opera etiam corporaliter intellecta solidius asserunt divini eloquii narrationem. III, 373. Quis scopus scriptoris historiae Geneseos. VII, 456, 457, 462, 464. Liber de Genesi ad litteram imperfectus. I, 613; III, 219. Libri duodecim de Genesi ad litteram. I, 640; III, 245. Libri duo de Genesi contra Manichaeos. I, 599; III, 173. Judicium Augustini de libris quos ipse edidit in Genesim. I, 613. Geneseos initium explicatur in tribus postremis libris Confessionum. I, 845.
Gennadius in somnis audit hymnos beatorum. II, 699.
Genethlius beatae memoriae Carthaginensis ante Aurelium episcopus, constitutionem contra Donatistas compressit: unde multum ab eis laudabatur. II, 179.
Genethliaci. VII, 796. Qui vulgo et mathematici vocantur, superstitiosi. III, 51. Seductores sunt III, 1457. Responsa dant vana. VI, 112. Vide Mathematici. Scientia eorum ad pacta quaedam cum daemonibus referenda est. III, 52. Genethliaci redarguuntur. III, 1456.
Genius Deus, a generando dictus. VII, 205.
Genium Carthaginis. V, 419.
Gennadius ne dubitet utrum ulla sit post mortem vita futura admonetur. II, 699.
Gens tenebrarum adversus regnum Dei rebellans Manichaeorum somnium. VIII, 113. Refutatur. VIII, 115, 116.
Gentes septuaginta duae ex filiis Noe ortae sunt. VII, 481, 484. Gentes per linguas divisae sunt. VII, 483. Gentium numerus multo amplius auctus est, quam linguarum. VII, 485. De numero Gentium difficultas solvitur. VII, 491. Pro vero Deo falsum hominem adorabant. IV, 1481. Quid in corporibus colebant. IV, 1483, 1484. Gentes quae ignorabant Deum, desertum erant; Gentes omnes, fines deserti appellantur. IV, 785. Quaenam sunt Gentes quae naturaliter legem faciunt, eamque in cordibus scriptam habere dicuntur. X, 227, 228, 229, 749. 750. Gentium vocatio. IV, 1238, 1239. Gentes quomodo ad Christum conversae. III, 1641. Gentibus transmissum Evangelium. V, 607. Deus fecit ut gentes vellent quod et nolle potuissent. X, 1207. Judaei rejecti propter superbiam, et Gentes insertae vel Ethnici additi propter humilitatem. II, 559; V, 488, 490. Gentes oleaster. IV, 1743, 1744. Gentium major laus, quam Judaeorum. V, 485. Gentes per praedicationem Evangelii, spolia Israelitarum factae sunt. VII, 706. Gentilium conversio tempore Augustini. IV, 1864, 1865. Ecclesiae de gentilium vocatione gaudium. [Col. 0314] IV, 1247, 1248. Gentium vocatio et conversio praedicta. VII, 555, 584, 585, 589, 592. In Isaac figurata. VII, 505. Per discum mysticum adumbrata. IV, 1248. Gentium omnium salus, et receptio intra Ecclesiam figurata. V, 802, 1036. Gentes canes a Judaeis dicebantur. V, 487, 679; IV, 702. Gentes canes ulcera Lazari lingentes. III, 1352. Gentes lapides agri dicuntur. III, 830. Gentes quare lapides. V, 679. Gentes lapides dictae sunt, quod lapides adorarent. IV, 530. Gentes per mare significantur et per Aethiopes. IV, 524, 937, 938. Contra Gentiles, V, 1130, 1133, 1138. Gentes duae sunt et duo regna, unum Christi, alterum diaboli. II, 918. Gentium nomine intelligi possunt iniqui. IV, 544. Gentibus misceri et ab his segregari. V, 1024.
Geometriae inventio. I, 1014. Geometriae Aegyptii dediti. III, 549. Geometrae rari in genere humano. VIII, 1011.
Geon fluvius, nunc Tigris. III, 203.
Girba. IX, 209.
Germanianus episcopus. II, 759, 780.
Germaniciana. IX, 228.
Germanicianenses. II, 1068.
Germanus episcopus. II, 759, 780, 788.
Gervasius et Protasius martyres. V, 1297. Eorum corpora deteguntur. I, 770. Mediolani ab Ambrosio. VII, 761. Detectio miraculis illustrata. V, 1299, 1437. Caecus illuminatus. VII, 761. Gervasii et Protasii memoria celebratur eo die quo inventi, non eo quo mortui. V, 1299.
Geryonem tricorporem fabulae ferunt. VIII, 948.
Gesta publica. II, 133; V, 1594. Gesta episcopalia. II, 580; V, 1576. Gesta ecclesiastica. II, 161, 162, 1066; V, 1575. Auferenda sunt, ubi sunt temere facta. II, 1067. Gesta proconsularia. II, 161, 162. Gesta municipalia. II, 265. Apud Zenophilum. II, 413; IX, 542, App. 793. Cirtae apud Munacium Felicem flaminem, etc. II, 197; IX, 583, 793. Apud Aelianum. IX, App. 780. Gesta concilii Cirtensis. IX, 510. Not. ( a ), 542. Gesta forensia. II, 413. Gestis publicis haerere vult August. sacrilegum nefas, cur. II, 133, 135.
Gestus tamquam verba naturalia omnium Gentium, I, 783. Gestus signa quaedam sunt. I, 1206.
Geta. IX, 323, 328.
Geth, torcular interpretatur. IV, 648.
Getulia pars Africae. VII, 93. Not. ( d ). Perpetua siccitate laborat. I, 1001; IV, 1944.
Getulicus Victorianensis episcopus. IV, 381.
Giddaba mons. III, 1988; V, 267.
Gigantes in lingua hebraea appellantur Raphain. III, 749. Gigantes procerae magnitudinis homines. VII, 82, 448. Quare a Deo creati. VII, 471. An ex hominibus an ex daemonibus procreati. III, 549. Gigantum tempus. VII, 469. Gigantes plures ante, quam post diluvium. VII, 471. Gigantes in utroque sexu exstiterunt. III, 549. Gigantea femina Romae nata tempore Augustini. VII, 469. Superbi per gigantes significati. IV, 1116. Sicut et qui spiritali robore in Ecclesia excellunt. IV, 1116.
Gignere inter et parere an Scriptura distinguat. III, 759.
Gildo. II, 299. Gildonianum tempus. IX, 316. Vide Optatus.
Gippitana ecclesia. II, 234.
Glabis. III, 856.
Gladiatores publicae turpitudinis professores, ad sacramenta Christi non admittuntur. VI, 220. Gladiatorius animus. IV, 875. Gladiatorio animo sese libidinibus satiandis addicere. V, 140.
Gladius in bono potest accipi. VII, 691. Positus in malo, pro discordiosa lingua. VI, 306. Gladius benignus et gladius malignus. IV, 1866, 1867. Gladius ex utraque parte acutus, sermo Dei in veteri et novo Testamento promittens aeterna et temporalia. IV, 1956. Narrans praeterita, promittens futura. IV, 1866. Gladius Christi, verbum ejus. IV, 500. Gladius Dei putredinem abscindit, et membra Christi sanat. IV, 1866. Gladii diaboli sunt impii. IV, 1857 Iis utitur diabolus ad trucidandas animas. IV, 1837. Gladius pro tribulatione ponitur. II, 644. Gladius datus Esaü, non autem ipsi Jacob. V, 50.
Glaucia proles. II, 79.
Gloria quid sit. VI, 22. Quid gloria humana. VII, 156. Frequens de aliquo fama cum laude. III, 1905. Clara cum laude notitia. VIII, 770. Gloria non in ore vulgi, sed in rebus ipsis. II, 428. Gloria ignominiosa, honores saeculares. I, 670. Gloriae ingens cupiditas in Romanis. VII, 154. Gloria humana, merces reddita bonis moribus Romanorum. VII, 154, 160, 161. Ea putatur gloria vanitatis, nullis credere viribus veritatis. VII, 173. Gloriae cupiditas, et cupiditas dominationis, quid inter se differant. VII, 165. Gloriae cupiditas, fidei inimica. III, 1623; VII, 159. Tanto quisque est Deo similior, quanto est a gloriae cupiditate mundior. VII, 159. Gloriae cupiditas dilectione justitiae superanda. VII, [Col. 0315] 159. Gloriam contemnere magna virtus est virtutes habenti. VII, 165. Via ad gloriam, virtus. VII, 156. Vide Laus. Gloriae inanis vitium, vel solum, vel maxime cavendum est perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. IV, 100. Saepe homo de ipso vanae gloriae contemptu vanius gloriatur. I, 806. Gloriam humanam non quaesierunt Apostoli: nec ab illa se defendunt, qui cum aliena spernant judicia, sibi sapientes videntur, et sibi placent. VII, 167. Gloriam ab invicem exspectare, et eam quae a solo Deo est non requirere, fermentum est Pharisaeorum. V, 721. Gloria vana qui delectantur, in conscientia sua nihil habent. IV, 1984.
Gloria sua non quaerenda est, sed gloria Dei. III, 1632. Gloria Dei est, ut et qui fit bonus, non in se, sed in Domino glorietur. IV, 194. Gloria Dei in hominum gratuita justificatione. V, 998. Gloria Dei qua salvi facti sumus indigni. IV, 158, 159. Hanc agnoscit homo facilius, dum egestate constringitur. IV, 159. Non solum homines, sed etiam justos, si tamen sumus, ipse fecit nos, et non ipsi nos. IV, 159. In Deo solo de bonis nostris gloriandum. II, 851, 852. Cum bene agimus, Deum per nos agere intelligamus: neque quidquam nobis proprium vindicemus inanis gloriae cupiditate decepti, quo uno malo a summo in ima demergimur. I, 1078. Gloriari nemo potest coram Deo. X, 939. In Deo gloriandum, non in meritis. X, 980. Non in propria justitia. V, 872. Gloriandum in nullo, quando nihil nostrum sit. X, 628. Gloriatio excluditur per fidem. X, 210, 237. In Deo solum gloriandum esse, ipsa oratio Dominica ostendit. X, 1001. Gloriari in Deo, benedictio Dei est. IV, 89. Gloriatur in insipiente, qui gloriatur in se. V, 873. Gloria justi in ipso est, sed non ipse gloria sua est. II, 852. Qui in Domino non gloriatur, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habet. X, 1033.
Glorificare Deum, et gratias agere idem. V, 439. Glorificamus Deum, non faciendo, sed dicendo gloriosum. IV, 436. Ubi perfecta cognitio, ibi summa glorificatio. III, 1905. Gloriatio oleo designatur. IV, 1921.
Gloria Dei in quibusnam hominibus habitet. IV, 195. Gloria Dei quo sensu omnes egent. IV, 233. Gloria Dei, gloria nostra est, et nobis prodest. V, 1680. Quando Deum glorificamus, nobis prodest, non illi. IV, 436. Gloria nostra tuta in Domini gloria. V, 303. Gloriari citra arrogantiam aliquando licet, quandonam. III, 1794. Gloriandi modus quidam vere in conscientia. IV, 1955. Gloria solida habetur in conscientia coram Deo, ubi nulla jactantia est. IV, 100. Gloria Dei posita in Christo Jesu per gratiam in remissionem peccatorum. IV, 157, 158. Gloriari in cruce Christi, quanti sit meriti. V, 875, 876. Vocatio ad gloriam non pro meritis hominum, sed pro misericordia Dei. III, 648. Gloria nostra futura erit, aequari Angelis, et videre Deum. IV, 368. Gloriam nostram nobis abstulit Deus, ut daret suam, abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. IV, 789. Lux in totum erimus per gloriam, nihil habentes in nobis quod resistat caritati, quod repugnet veritati, quod subjaceat infirmitati. V, 987. Egregia quaedam, et singularis gloria in coelis tribuenda pro laudabili voto VI, 402.
Gnostici haeretici unde exorti et sic appellati. VIII, 26.
Goetia, magiae genus. VII, 286.
Gog interpretatur tectum. VII, 676. Gog et Magog bella, et aedificatio templi in Ezechiele, difficilia intellectu. II, 719.
Golias quis fuerit. V, 197. Goliae monomachia cum David. V, 197. Allegorice exponitur. IV, 1856. Golias figura diaboli. IV, 302.
Gorgonis fabula. VII, 570.
Gor. IX, 227.
Gotthorum potentia. VII, 115. Gotthi comparato exercitu Italiam vastant. VII, 115. Gotthorum irruptio in Urbem. VII, 109. Gotthi pagani Romam oppugnantes vincuntur. V, 624 Gotthi haeretici expugnant. V, 624. Gotthorum gladiatores. VII, 90. Gotthos sibi conciliare quî conentur Donatistae. II, 793.
Gracchus Tiberius a Sciptone occisus, qua de causa. VII, 66. Gracchi caput quantum grave erat, tanto auri pondere venditum est. VII, 105. Gracchorum seditiones. VII, 66, 69, 104. Gracchorum mors. VII, 105.
Gradatio seu κλίμαξ dictionis figura. III, 93.
Gradus hominis quatuor, ante Legem, sub Lege, sub gratia, in pace. III, 2065. Graduum cantica, graece ἀναβαθμῶν id est, ascendentium, non descendentium. IV, 413. Tot sunt, quot fuerant templi gradus. IV, 1960.
Graecia facta est Romana provincia. VII, 52.
Graeci, Troja deleta, ad propria remeantes cladibus diversis contriti sunt. VII, 573. Graecorum vana superstitio et consuetudo referendi mortuos in deorum numerum. VII, 565. Graecorum regnum. Vide Argi. Graeci leves dicti. VII, 18. Graecorum lingua in gentibus praeeminet. VII, 235. Graecorum [Col. 0316] gymnasiorum et Romanorum fororum alia a sunt certamina. II, 436. Graecae linguae, tamquam praecedenti, unde Scriptura in Latinum translata est, magis credendum. IV, 1539. Graeci per litteras numerant. III, 1473.
Grammatica graece, latine litteratura dicitur. I, 1012, 1099. Grammatica est vocis articulatae custos, et moderatrix disciplina. I, 894. Haec historiae custodiam profitetur. I, 1012, 1099. An Grammatices sit docere sonos et accentus. I, 1010. Grammaticae leges studiose observantur, negliguntur praecepta Dei. I, 673. Grammaticarum scholarum liminibus appensa vela. I, 670; VI, 713. Liber de Grammatica scriptus dialogi forma ab Augustino, cum esset Mediolani baptismum percepturus. I, 591. Quî liber ille excidit. I, 591.
Grammatici magistri penulati. I, 672. Grammatici litteriones per contemptum appellati. II, 445. Not. 1. Grammatica judices Poetarum. I, 1014. Grammaticorum censuram concionator non timeat, dum omnes instruat. V, 228, 1371. Grammaticorum leges in concionibus minus curandae, si forte melius in barbarismo populus intelligit. IV, 386, 1796.
Grando est iniquitas res alienas auferens. IV, 1000.
Granum morte multiplicatum. V, 1397.
Gratiae crudeles inimici Pelagiani. X, 688, 693. Et Caelestiani. VIII, 47. Gratia quid secundum Pelagium ac Caelestium. II, 760. Gratia Pelagiana. X, 272, 361, 1291. Gratia Pelagiana multiplex. X, 1111. De adjutorio gratiae id dicit Pelagius, quod referatur aut ad naturam, aut ad doctrinam, aut ad liberum arbitrium, aut ad remissionem peccatorum, aut ad exemplum Christi. II, 760, 768, 774, 849, 853, 877. Gratia Pelagiano doctore ea intelligenda est, quae Paganis atque Christianis, impiis et piis, fidelibus et infidelibus communis est. II, 816. Communis est omnibus natura, non gratia. V, 172, 173, 174. Non de donis Dei naturalibus, sed de donis gratiae ait Apostolus: Quis enim te discernit? X, 967, 968. Ut non Lex, sic nec ipsa natura est gratia qua Christiani sumus. X, 896. De gratia cum disputatur, non de ea loquimur quae ad naturae pertinet institutionem, sed reparationem. X, 252, 277. Naturae falsus defensor sub jugo est iniquitatis. V, 190. Refutatur experimento propriae infirmitatis. V, 188. Ex orationibus Ecclesiae. V, 191. Sapiens postulando continentiam, non naturam, non liberum arbitrium, non scientiam, non remissionem peccatorum, sed vires quibus valeat continere petit. II, 853. Etsi natura qua conditi sumus, quadam ratione dici possit gratia. II, 767, 768. Natura non putetur gratia, nisi quia et ipsa gratis concessa est. V, 172, 176. Gratiam Dei nullam dicit Pelagius, nisi naturam nostram cum libero arbitrio creatam. X, 345, 347. Aliquando, idque tenuiter nec aperte, ei conjungebat vel Legis adjutorium, vel remissionem peccatorum. X, 347. Gratia quae nullis praecedentibus meritis datur, non est remissio peccatorum. II, 877. Naturae falsus defensor medico ingratus. V, 189.
Gratiam Dei qua juvamur ad non peccandum, Pelagiani Legem esse dicunt. X, 617, 893. Et de gratia nihil Pelagius profitetur, quod non possit intelligi de Lege ac doctrina. X, 375, 376. Gratia non in Lege consistit. X, 212. Aliud Lex, aliud gratia. X, 364. Gratiam inter et Legem quid intersit. V, 791. Per Legem actum est, ut peccatum agnosceretur, et praevaricatione augeretur, et sic ad divinam gratiam confugeretur. II, 769. Lex, docendo et jubendo quod sine gratia impleri non potest, homini demonstrat suam infirmitatem, ut quaerat demonstrata infirmitas Salvatorem. II, 593. Nec sacerdotium nec Lex introducunt in hereditatem aeternam, sed gratia per fidem. III, 743. Deus facit per gratiam suam opus Legis in homine; et homo per fidem suam suscipiens gratiam etc., cooperator est adjuvantis Dei. III, 756. In gratia et non in Lege veri Israelitae gloriantur. II, 893.
Gratiae adjutorium a Pelagio positum in sola doctrinae revelatione. X, 379, 380. Gratia Christianorum non in scientia tantum sita est. II, 852. Gratia si desit, etiam obest doctrina. II, 983.
Gratia Pelagiana in interiori et multiformi mentis illustratione. X, 364. Haec gratia a gratia Legis et doctrinae non distat. X, 364. Sapientiae revelatio non est perfecta gratia. X, 366. Gratia agitur non solum ut facienda noverimus, verum etiam ut cognita faciamus, etc. X, 367, 373. Gratia non solum ostendit quid faciendum sit, sed adjuvat ut fieri possit. X, 153, 241, 363. Non Lege atque doctrina insonante forinsecus, sed interna atque occulta mirabili ac ineffabili potestate operatur Deus in cordibus hominum, non solum veras revelationes, sed etiam bonas voluntates. X, 373. Ad doctrinam pertinet etiam quod sapientia revelatur, ad doctrinam pertinet cum suadetur omne quod bonum est. X, 366. Quomodo gratia possit dici doctrina. X, 367. Homo sub Lege, homo sub gratia constitutus. I, 620. Conditio hominis sub gratia constituti. V, 64, 66. Timor sub Lege, spes sub gratia. V, 791.
Gratia proprie dicta non est natura, non Legis scientia, etc. X, 352. Gratiam, quae nec Lex sit nec natura, valere [Col. 0317] tantum, ut praeterita peccata dimittantur, non ut futura vitentur, contendunt Pelagiani. X, 896. Gratia neque natura est cum libero arbitrio, neque Legis scientia, neque remissio peccatorum, etc. X, 352. Gratiam in remissione peccatorum, et in exemplo Christi ponebant Pelagiani. X, 361, 379, 774, 1243. Gratia proprie dicta, gratia Christi, Pelagio est exemplum Christi. X, 381, 1202. Gratiam Pelagius intelligebat eam in qua creati sumus a Deo cum libero arbitrio. X, 333. Gratia Pelagianorum nihil aliud, quam datum a Deo liberum arbitrium et Legis doctrina. X, 262. Gratiam Dei non ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse, vel in Lege atque doctrina, sententia est Pelagiana. II, 979. Hanc Pelagius in judicio Orientalium episcoporum, licet ficto pectore, damnavit. II, 979. Tria sunt quibus divina mandata dicit impleri Pelagius, possibilitas, voluntas, actio. X, 361. Possibilitatem Deo, reliqua duo homini tribuit. X, 362, 363. Sic defendebant liberum voluntatis arbitrium Pelagiani ut gratiae Dei non relinquerent locum. I, 595. Gratia non est liberum arbitrium. X, 333. Gratia Christianorum non in natura liberi arbitrii, non in Lege atque doctrina. II, 849, 852, 983, 985; X, 338. Pelagianorum sententiam non adstruxit Augustinus in primis opusculis suis de libero arbitrio. I, 596. Non sola possibilitas, sed et voluntas et actio adjuvatur, cum Deus docet per gratiam. X, 368, 373.
Gratiam tandem confessi sunt Pelagiani. V, 856. Qualem confessi sunt. X, 1484. Et ad singulos actus dari quatenus Pelagius professus est. X, 361. Gratiam ad facilius tantum agendum requirebat Pelagius. X, 374, 375, 380, 871. Per sacramentum mortis et resurrectionis Christi commodiorem tantum viam esse contendebat, non quod alia via esse non possit. X, 872.
Gratia non datur ad facilius tantum agendum. X, 584. Pelagius refellitur, qui gratiam dari ex abundanti, aut ad facilius operandum docuit. II, 829, 830. Pelagius impugnat gratiam Dei per Christum. II, 775. Gratiam qua justificatur impius, et qua Christiani sumus. I, 647. Non tamen aperte audet impugnare. II, 760. Gratiam agnovit Porphyrius, sed non gratiam per Christum. VII, 307.
Gratia generaliter et specialiter dicta. I, 624; III, 2087. Retr. Gratia alia communis omnium, quae est creationis; alia propria Christianorum, quae est electionis et liberationis per Christum. V, 172, 173. Gratiae adversarius in Christum injuriosus. V, 921. Gratia Christi tamquam nubes opponitur Judaeis. III, 656. Gratiam Christi confiteatur Pelagius petit Augustinus. II, 776.
Gratiam secundum merita nostra dari Pelagiani asserebant. I, 595; X, 376, 377, 570, 887, 888. Praeter solam gratiam remissionis peccatorum. X, 890. Gratiam mereri homines per bonum liberi arbitrii usum docebant. X, 372. Scripturae testimonia quibus probant Pelagiani gratiam secundum merita dari. X, 888. Zachariae testimonio abutuntur. X, 888. Alia Scripturae loca quibus abutuntur. X, 888. Dogma Pelagianorum, deberi fidei gratiam. X, 377. Fidem esse meritum gratiae. X, 377. Orationem esse meritum gratiae. X, 633, 758, 897. Primae cupiditati boni gratiam deberi. X, 567, 583. Et conversioni cordis seu bono proposito. X, 585, 686, 888. Dogma Pelagianorum, gratiam secundum merita dari, damnavit Synodus Palaestina. X, 338. Pelagius ipse damnavit in Synodo Palaestina. II, 877; X, 587, 961, 962, 1011. Ne a catholicis judicibus damnaretur. II, 985; X, 584, 1027, 1128. De gratia tamen non sincere scripsit post illud Concilium; sed gratiam dari ex abundanti, aut ad facilius operandum docuit. II, 829. Et secundum merita dari. X, 371, 554. Quidam nisi sibi aliquid assignent quod priores dent ut retribuatur eis, ab omni studio pietatis reprimi se putant. X, 977. Gratiam secundum merita nostra dari, Caelestii dogma. X, 344. Caelestii errores circa gratiam. X, 357. A Palaestinis judicibus damnantur. X, 358. Et a Pelagio atque ipso Caelestio. X, 358. Gratia creationis conditus est qui nihil boni merebatur, gratia electionis salvatus est qui multum mali merebatur. V, 176.
Gratiam subdolis verbis confitetur Pelagius. X, 332. Anathematizat eos qui gratiam non ad singulos actus dari dicunt, sed in libero arbitrio esse, vel in Lege atque doctrina. X, 338. Gratiam in Ecclesia notissimam Pelagium confiteri Synodus Palaestina credidit. X, 333. Gratiam veram nusquam confessi sunt Pelagius et Caelestius. X, 375, 378.
Gratia Pelagiana exploditur. X, 872. Gratia Dei defendenda contra Pelagianos. X, 885. Quid cum Ecclesia sentiendum de gratia. II, 817. Sententiae duodecim de gratia. II, 984. Quas Augustinus dicit se scire ad rectam et catholicam fidem pertinere. II, 985, 987. Gratia, justitia Dei. X, 896.
Gratia novo Testamento promissa per Prophetam. X, 231. Gratia novi Testamenti sub veteri occultata. X, 400. Tamquam pluvia Gedeon in vellere. II, 770; IV, 1779. Gratia figurata et explicata per matrem Samuelis. VII, 528. Vetera sacrificia gratiam significabant, non efficiebant. II, 633. Significabant [Col. 0318] priores Tabulae Moysi datae. III, 653. Praeceptum de observando sabbato. III, 655. Et manna. III, 634. Gratia in veteri Testamento occulta, in novo revelata. IV, 1856; V, 167, 753; X, 217. Quare. ô altitudo! etc. II, 770. Gratia et veritas res est novi Testamenti. III, 1396.
Gratia est necessaria. III, 871, 1397, 1402, 1778, 1841, 1843; X, 170, 280, 281. Praeter naturam et Legem. V, 174. Non solus homo pertinet ad gratiam Dei, ipsi Angeli Deo debent quod sunt, quod vivunt, quod juste vivunt, quod beate vivunt. IV, 895. Gratiae auxilium necessarium in utroque statu hominis, sed majus in praesenti. VI, 282. Nec natura humana, etiamsi in illa integritate in qua condita est permaneret, ullo modo se ipsam, creatore suo non adjuvante, servaret. II, 830. Salutem sine gratia non poterat custodire natura, etiam integra. II, 830.
Gratia quia sanat, dicta medicina. X, 1308. Gratia non indigeret natura, si sana esset. X, 285. Gratiae Dei est inimicus, qui naturam humanam in qualibet aetate negat egere medico Christo. X, 402. Gratia medicinalis. V, 850. Quid secundum Pelagium. X, 266. Gratia medicina est: qui vult semper aegrotare, ingratus est medicinae. V, 852. Qui sani sibi videntur, insaniunt in medicum. V, 943. Gratia parvulis et majoribus subveniens. V, 907. Medicinam gratiae Christianae parvulis revera denegant Pelagiani. X, 1308.
Gratia liberatrix. V, 940. Per gratiam liberantur libeantur quicumque liberantur. II, 776, 822. Et praeter gratiam Salvatoris, quae numquam humano generi defuit, nemo liberari potest. VII, 315; X, 315, 316. Gratia liberat a diabolo. V, 446. Sola ab hujus vitae miseriis liberat. VII, 786. Et a peccatis. II, 885. A lege peccati. V, 842. A concupiscentiae dominatu. I, 620; III, 2061. A corpore mortis hujus. II, 769. Sola aufert peccatum. III, 2065, 2068. Gratia salvi fiunt praevaricatores cujuscumque legis. II, 681. Nec David ipse surrexisset a peccato, nisi eum gratia relevasset, ex Innoc. II, 782. Nulla est anima praeter ipsius Christi, cui liberandae a peccato non sit christiana gratia necessaria. III, 416. Hominem sine gratia posse non peccare docebat Pelagius. X, 281. Asserere hominem per gratiam posse esse sine peccato, tolerabile est. II, 771, 772. Iniquitatis in hominem dominatus ante gratiam V, 187. Justitia Dei sola me liberat, mea sola non sunt nisi peccata. IV, 895. Gratiae liberantis et adjuvantis necessitas. IV, 233, 234, 890, 895.
Gratia necessaria etiam ipsis baptizatis. X, 277. Gratia Dei nisi regat, cadis; nisi illa erigat, jaces. V, 855. Si non potuisti facere te, quomodo potes reficere te? IV, 524. A te deficere potes, tu te ipsum reficere non potes, ille reficit qui te fecit. IV, 1224. Non potuisti in te, nisi perdere te; nec scis invenire te, nisi ille qui fecit te quaerat te. V, 108. Natura per semetipsam non instauratur, sed per Dei gratiam. III, 406, 418; IV, 891, 998.
Gratia necessaria ut ad Deum anima redeat. VIII, 1007. Ad peccandum nobis ipsi sufficimus; ad justitiam vero ut redeamus, non item. X, 259. Gratia delevit cuncta peccata, et ad non peccandum voluntati nostrae conanti adjutorium subministravit. V, 843. Gratia necessaria est et ad conversionis initium, et ad progressum ac perseverantiam. IV, 892, 893. Et ad poenitentiam amplectendam. VI, 271. Gratia prima quam peccator accipit, quaenam. III, 1400.
Gratia a Deo postulanda, ut diabolo resistatur. X, 281. Gratia in tentationibus petenda. III, 761. Gratia necessaria ad superandas tentationes. V, 190. Ne dicas, non possum tenere et portare et frenare carnem meam; adjuvaris ut possis. IV, 457. Imbecillitas hominis auxilio gratiae destituti. IV, 1746. Deus portat et continet eos in quibus habitat: si se subtraxerit, cadunt. IV, 1632, 1633. Gratia divina privatus, necesse est diaboli laqueis irretitus occumbat. Innoc. II, 785. Nisi magnis precibus in nos gratia Dei implorata descendat, nequaquam terreni corporis vincere conamur errores. Innoc. II, 782. Sancti omnes se sine Dei adjutorio nihil agere posse testantur. Innoc. II, 782. Necesse est ut quo auxiliante vincimus, eo iterum non adjuvante vincamur. Innoc. II, 782. Contra peccatum pugnantes vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam delectatio justitiae vincat in nobis aliarum rerum delectationes. VI, 271. Homo indiget ope Dei ad non peccandum et adjusta agendum. X, 153. Etiam perfectissime justificatus indiget auxilio gratiae ut recte vivat X, 261. Ut in via justa ambulet. V, 751. Gratiae Dei est et credendi abinitio, et perseverandi usque in finem voluntas. II, 985. Sanctificati indigent auxilio Dei ut fiant sanctiores. III, 1915. Sine gratia hominem non posse perfici confessus est ipse Pelagius. X, 343. A Deo donatur, ut sciatur a quo bonum omne donetur. III, 1850. Cum Deum scimus, ne hoc quidem nobis tribuendum est, sed illius misericordiae. II, 575.
Gratia necessaria ad explicanda mysteria fidei. V, 355. Cogitationes bonae nonnisi ex gratia. II, 818. Ad credendum voluntas sine gratia non sufficit. II, 830. Homo illuminari a se ipso non potest. IV, 193. Oculi sani et patentes, si lux [Col. 0319] desit extrinsecus, in tenebris remanent. IV, 1858. Praeter Deum, nos tenebrae et infirmitas. IV, 200. Non peccare tam in natura integra, quam in vitiata, ex adjutorio Dei est, sicut et posse non peccare. X, 274. Velle justitiam nemo potest nisi ex gratia. X, 1520. Non solum propter possibilitatem, sed etiam propter voluntatem et operationem gratia praedicanda est. X, 373. Adulti non debent in suae voluntatis virtute confidere. X, 1292. Non confidendum est de nostris viribus, sed oratio adjungenda conatibus; ut impleat bonis, quî deterret a malis. VI, 480. Universa facies, et vultus sanctarum Scripturarum admonet, ut qui gloriatur, in Domino glorietur. VI, 278. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. IV, 1717. De Dei misericordia, non de virtute sua homo praesumere debet. X, 693. Misericordia et judicium in voluntatibus hominum fiunt. X, 968. Homo velle bonum non potest, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. X, 1114. Homo in malum quod fecit, nulla necessitate compulsus, sed sua voluntate collapsus est: in bonum autem quod reliquit, solius Dei gratia revocari potest, non voluntate libertatis, quam merito iniquitatis amisit. X, 1518. Non sola arbitrii libertate, et sine adjutorio gratiae, ad Deum perveniri potest. X, 372. Voluntatem quidem liberam mihi dedisti, sed sine te nihil mihi conatus meus. IV, 208. Ut sit nutus voluntatis, ut sit industria studii, ut sint opera caritate ferventia, Deus tribuit, Deus largitur. VI, 127. Adam filii non a se ipsis mutari possunt, sed a Deo. X, 1251.
Gratia non tantum ut facilius, sed omnino ut facere possis, necessaria. V, 856. Necessaria ut faciat homo aliquid boni. X, 370. Nihil boni sine adjutorio Dei. V, 856. Nihil rectum. X, 264. Gratia quanto magis minusve adjuvatur homo, tanto magis minusve potest ea quae ad vitam aeternam conducunt. II, 354. A Deo quidquid boni est donatur. III, 1850. A Deo nobis est ut eum diligamus. II, 576. Homo non bene vixisset nisi per gratiam Dei. III, 431. Nisi gratia Dei liberetur voluntas a servitute peccati, recte pieque vivi a mortalibus non potest. I, 596. Homo non potest aliquid agere bene tamquam ex se ipso. III, 382. Gratia beneficii Dei prima, redigere nos ad confessionem infirmitatis, ut quidquid boni possumus, in Deo possimus. IV, 428. Sine gratia vel cogitare aliquid, vel agere secundum Deum, nulla ratione possumus. II, 969. Sine gratia nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt homines bonum: non solum ut monstrante ipsa quid sit faciendum sciant, verum etiam ut ipsa praestante cum dilectione faciant quod faciunt. X, 917. Gratia nisi adjuvet, nihil pietatis ac justitiae sive in opere, sive etiam in ipsa voluntate habere possumus. II, 818. Sine ea voluntas bona esse non potest. II, 851.
Gratiae tribuendum quod bene vivitur. IV, 584, 789, 1575, 1784, 1814. Omne bonum meritum nostrum non in nobis facit nisi gratia. II, 880. Justitia nobis vera non est nisi ex gratia. V, 921. A Deo habet homo et quod homo est, et quod justus est. V, 107, 872. Ut sis, Deus operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. IV, 1851. A quo accepi ut essem, ab eo accepi ut bonus essem. IV, 713, 1379. Quidquid sumus, illius misericordia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, mali sumus. IV, 876. Homo si vult esse aliquid boni, non sit de suo proprio. V, 639. Quidquid boni habet homo, non habet nisi ab illo, qui omne bonum nostrum est. IV, 1073. Quidquid in te mali est de peccatis, tuum est; quidquid boni in justificationibus, Dei est. IV, 193, 1280.
Gratiae novi Testamenti adversarii non Deo tribuere, sed potius sibi volunt arrogare quod boni sunt. II, 575. Nihil nobis arrogemus, ne et quod accepimus perdamus. V. 178, 191. Deo debemus quod homines sumus, quod bene viximus, quod recte intelleximus. V, 953. Disciplina christiana haec est, ut quod quis facit male, sibi; quod bene, Deo tribuat: neque super eum qui bene non facit sese extollat. IV, 1204. Qui putant sibi esse tribuendum, non gratiae Dei, quod bene vivunt, jam non bene vivunt, quantacumque bona opera facere videantur. IV, 902. Ambulans in via justa, si id sibi tribuat, perit de via justa. V, 750, 751. Qui sibi committuntur, et a se ipsis aguntur, non sunt boni, quia non sunt filii Dei. X, 805. Ad bene operandum spes non habenda in homine. X, 885. Gratiae deputandum quidquid mali non fecimus. I, 681.
Gratiae adversatur qui putat ad mandata servanda sufficere naturam. II, 741. Gratia data est ut Lex impleretur. X, 221. Gratia necessaria ad implendam Legem. V, 75, 894, 1160, 1162, 1165, 1170. Gratia adjuvantis necessaria est, ut impleatur praeceptum jubentis. IV, 757, 889; VI, 421. Praecepta Legis non possunt impleri nisi per gratiam. II, 674, 675, 676, 677, 769, 894, 898. Mandatis Dei rectis et arduis humana non contemperatur infirmitas, nisi praeveniens ejus adjuvet caritas. IV, 1512. Per adjuvantem gratiam implentur [Col. 0320] praecepta, etiam in veteri Lege. VIII, 359. Si nondum divinus adjuvat Spiritus, secundum Legem volens vivere vincitur, et sciens peccat. VI, 287. Lex non juberet, nisi esset voluntas; nec gratia juvaret, si sat esset voluntas. II, 766. Gratia id quod Lex jubet faciens nos amare, potest liberis imperare. VI, 354. Hominis praesumptio per legem, captivitas per gratiam tollitur. V, 793. Lex jubet, spiritus juvat: Lex agit tecum ut scias quid facias, Spiritus ut facias. V, 1163. Ut caveretur peccatum, non Lex sed gratia, non littera sed Spiritus fecit. X, 1173. Homini Deus donat, unde faciat eum facere quod mandat. IV, 1549. Ipse Deus dat vires, ut quod juvet, impleri possit. V, 200. Lex sine gratia littera est occidens. V, 1239. Non aufert, sed auget peccatum. IV, 1572. Manet ad convincendam iniquitatem, non ad dandam salutem. IV, 888, 989, 1581. Lex ad hoc prodest, ut mittat ad gratiam. IV, 1575. Gratia et liberat a peccato, et litteram donat impleri. V, 1239. Spiritu adjuvante fit jussum Dei cum gaudio, cum delectatione. V, 1171. Auditis divinis testimoniis non commoventur ad fidem, in quibus occulta gratia non operatur ut credant. IV, 1117. Qui mandatorum difficultate deterrentur a fide, veniant non de viribus suis, sed de gratia Dei praesumendo; adjuvandi veniant non judicandi. IV, 457.
Gratia qua mandata Dei impleantur, obtinetur humili oratione. IV, 1581. Fide impetratur. IV, 1549, 1560. Non ideo gratia non est necessaria voluntati, quia dixit Apostolus: Quod vult faciat? X, 314. Negantibus gratiam necessariam acerrime ac vehementissime resistendum. X, 202. Gratiam cuivis bono operi faciendo necessariam esse similitudine ostenditur. X, 261. Gratiae testificatio clarissima est oratio. II, 766, 979, 990; X, 887. Gratiae adjutorium ad non peccandum non posceretur, nisi esset necessarium. X, 313, 314, 1534. Gratiae necessitatem docet Innocentius. II, 781, 785. Iniquum est, ait, et ingratum, negare gratiam. II, 781, 782, 784. Docet Ambrosius. X, 382, 383. De gratiae necessitate Augustinum inter ac Pelagium controversia erat. X, 276.
Gratia vera Pelagianae gratiae opposita, quae. X, 374. Gratia vera quaenam dicenda. X, 332, 378. Quaenam vera secundum Paulum. II, 853. Quaenam gratia in Ecclesia praedicatur. X, 338. Quamnam fides catholica praedicat. X, 1213. Sententia catholica de gratia. X, 980, 1033. Gratia Christianorum. II, 767, 768. Gratia Dei per Jesum Christum quaenam sit. X, 917. Gratia in quo sit definita. X, 231. In quo gratiam sitam esse agnoscit fides Christiana. X, 220.
Gratiae Christi definitio. X, 378. Gratia inspiratio dilectionis. X, 617. Gratia proprie dicta, gratia Christianorum. II, 1321. Gratia novi Testamenti caritas. II, 853; III, 84; X, 374. Caritas in cordibus diffunditur, ut anima sanata non timore poenae, sed amore justitiae operetur bonum. X, 233. Gratia, certa scientia et delectatio victrix. X, 170. Gratiae effectus illustratio et delectatio. X, 167. Quomodo Deus doceat per gratiam. X, 368. Docet Deus suavitatem, inspirando caritatem; docet disciplinam, donando patientiam; docet scientiam, illuminando intelligentiam. IV, 1549. An Deus omnes doceat per gratiam, necne. X, 971. Qui per gratiam discit, agit omnino quidquid agendum didicit. X, 367, 368. Qui per gratiam didicit, venit; qui non venit, non didicit. X, 368. Gratia quam Christiani profitentur ea est, qua non solum suadetur, sed persuadetur bonum. X, 366. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. V, 830.
Gratia vera donum Spiritus sancti, quo fit in animo delectatio et dilectio boni. X, 203. Gratia donat justitiae delectationem qua immoderatio concupiscentiae superetur. VI, 225. Gratia liberat a lege peccati et mortis, quomodo. VIII, 125. Liberat delectationem voluntatis a consensione voluptatis. X, 560. Spiritu sancto fit in nobis ut non peccare delectet, ubi libertas est: praeter hunc Spiritum peccare delectat, ubi servitus. X, 218. Gratiae suavitas facit plus delectare quod praecipitur, quam delectat quod impedit. X, 233, 561. Gratia benedictio dulcedinis. X, 586. Cum ea delectant, quibus proficiamus ad Deum, inspiratur hoc et praebetur gratia Dei. VI, 127. Gratia significata est nomine lactis et mellis: dulcis et nutritoria est. V, 167. Gratiam nihil tam significat, quam lactis copia. V, 199. Gratia lacte significatur, quod misericordia delectabili parvulis gratis infunditur. IV, 827, 1857. Gratia spiritalis intelligitur dilectio Dei et proximi. III, 2063.
Gratia Dei id agit, ut dilectione impleantur mandata Dei quae timore non poterant. IV, 1579. Suavitatem dat Deus, ut bonum vere bene, id est, non mali carnalis formidine, sed boni spiritalis delectatione faciamus. IV, 1565, 1566. Qui nondum agit sive non faciendo omnino, sive ex caritate non faciendo, oret ut quod nondum habet, accipiat. X, 948 Vide Oratio. Gratiae divinae vim et dulcedinem non intelligit, nisi qui amat, etc. III, 1609. Gratia absconditur timentibus poenam. X, 233. Gratia Dei intrinsece agit. X, 316 [Col. 0321] intrinsecus operatur. X, 114. Non forinsecus adjuvat Deus, sed intrinsecus X, 226. Gratia quam secreta et a sensibus remota. X, 971. Ideo possunt homines, quia sic volunt: ideo sic volunt, quia sic Deus operatur gratia sua ut velint. X, 900, 939. Quis idoneus est velle et posse, nisi inspirando adjuvet ut possimus, qui vocando praestitit ut velimus? V, 1014. Gratia efficit ut non tantum velimus recte facere, sed etiam possimus. III, 2066. Volo ut velis, sed non sufficit ut velis; adjuvandus es ut plene velis, et impleas quod velis. V, 894. Aliquando Deus facit in te, quod non fit a te: nunquam autem aliquid fit a te, quod non facit in te. V, 380. Sic Deus in nobis operatur, ut et nos operemur: designat et se operatorem, qui invocat adjutorem. V, 108. Sitire tibi possum, me irrigare non possum. IV, 1852.
Gratia Dei facit ut opera bona faciamus. X, 1142. Facit ut faciamus. X, 367, 901. Praebendo vires efficacissimas voluntati. X, 367, 901. Jactantia est, Quod Deus promittit nos facimus. X, 1208. Quod promittit homines facturos esse, Deus ipse facit. X, 976. Qui promitit, quod facit promittit, non quod tu facis. V, 894. Quod fit a te, ipse Deus facit in te. V, 380. Gratia Dei non solum operatur remissionem peccatorum, sed etiam cooperantem sibi facit hominis spiritum in opere bonorum factorum. IV, 988. Deus voluntatem praeparat, non tantummodo Legem et doctrinam libero hominis adhibendo arbitrio, sed sic agit sensum, ut Legi et doctrinae accommodet assensum. II, 980, 987. Gratiam Dei non praecedit aliquid meriti humani, sed ipsa gratia meretur augeri, ut aucta mereatur perfici, comitante non ducente, pedissequa non praevia voluntate. II, 819.
Gratiae vis. III, 25, 84. Potentia et energia. X, 936, 971. Gratiae vis et efficacia unde. X, 936, 971, 972. Gratiae Dei vis ad voluntatem hominum convertendam. X, 568. Gratia seu voluntas Dei ad salvandum certa et efficacissima. VI, 276. Gratiae violentia suavis. V, 730. Gratia cor nostrum quo voluerit inclinat. X, 372. Deus malas hominum voluntates quas voluerit potest in bonum convertere. VI, 277. Voluntati tantum praestat gratia Salvatoris, ut agi ab illa dicatur. X, 323. Nos volumus, sed Deus operatur in nobis et velle: non operamur, sed Deus operatur in nobis et operari. X, 1013. Subventum est infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et insuperabiliter ageretur. X, 940. Adjutorio gratiae donante fit ut invictissime quod bonum est velint, et hoc deserere invictissime nolint. X, 940. Gratia ea est quae a nullo duro corde respuitur. X, 971. Voluntas Dei salvare volentis non impeditur humana voluntate. VI, 276. Gratia ideo tribuitur, ut duritia cordis auferatur. X, 971. Gratia Dei reluctantes praevenit, ut volentes fiant. X, 618. Gratia Dei ex nolente facit volentem. X, 1299. Gratia tollit cor lapideum, hoc est durissimam voluntatem, et adversus Deum omnino inflexibilem. X, 898, 971. Gratiae efficacia quatenus moveat, in Petro ostenditur. X, 382. Gratiam non vacuam in se ipso fuisse unde probat Paulus. X, 342. Gratiae natura et vis ex oratione dignoscitur. X, 980. Pro gratia testimonia Scripturae. X, 618. Cypriani. X, 626, 628. Ambrosii. X, 633.
Gratiae nomine fatum non asseritur a Catholicis. X, 577. Cur hoc objectum Catholicis a Pelagianis. X, 577. Liberi arbitrii et gratiae conciliandae difficultas. X, 383. Quaestio de gratia Dei et libero arbitrio difficillima, et paucis intelligibilis. II, 970, 972. Quaestio obscura. X, 981.
Gratia non sic defendenda, ut liberum arbitrium auferatur; nec liberum arbitrium sic extollendum, ut ingrati gratiae judicemur. III, 1778; X, 168. Neque neganda Dei gratia, neque liberum arbitrium sic defendendum, ut a Dei gratia separetur. II, 969, 970, 971, 972, 974, 981. Quod probatur ex Scripturis. II, 973. Gratiam ita praedicantes, ut liberum hominis negent arbitrium, errant. II, 969. Qui liberum arbitrium credunt adjuvari per gratiam Dei, ut recta sapiamus et faciamus, bene sentiunt. II, 969. Si non est Dei gratia, quomodo Christus salvat mundum? Si non est liberum arbitrium, quomodo judicat mundum? II, 969. Gratia et liberum arbitrium asseritur. X, 877, 888. Utrumque ad salutem requiritur. X, 893.
Gratia non tollit liberum arbitrium. X, 233. Non pellit, sed potius vitiis pulsum revocat liberum arbitrium. X, 1296. Gratia Dei arbitrium vere ad bona eligenda et agenda fit liberum. II, 987. Voluntas tanto liberior, quanto sanior; tanto autem sanior, quanto divinae gratiae subjectior. II, 676, 677. Omnibus divinis paginis docemur, voluntatem liberam nihil posse coelestibus praesidiis destitutam. Innoc. II, 785. Per occultam inspirationem gratiae Dei praeparatur voluntas a Domino. II, 987. Libertas sine gratia qualis. V, 856. Libertas sine gratia non est libertas, sed contumacia. II, 682. Sine gratia cadit homo praecipitatus libero arbitrio. X, 889. Dei gratia liberatur liberum arbitrium, ut ad recte faciendum sit liberum. I, 625. Libero arbitrio quantum possumus, nisi nos adjuvet ille qui jubet? IV, 1792.
Gratiae et liberi arbitrii concursus. V, 902. Gratia et liberum [Col. 0322] arbitrium requiruntur ad bene vivendum. X, 886. Gratiae Dei adjungendus voluntatis nostrae conatus. X, 154. Inclinare cor in testimonia Dei, simul est et divini muneris, et propriae voluntatis. IV, 1569. Praedicato Christo crucifixo unus audiens contemnit, alter ascendit; qui contemnit imputet sibi, qui ascendit non arroget sibi. V, 730. Filii Dei Spiritu Dei aguntur; non quia nihil ipsi agunt, sed ne nihil boni agant, a bono aguntur ut agant. IV, 1581. Agis et ageris, et tunc bene agis, si a bono agaris. V, 855, 717. Adjuvatur nemo gratia, nisi et ipse qui aliquid agit. X, 315. Qui fecit te sine te, non te justificat sine te. V, 923. Exhortationes, praeceptiones, documenta, liberum arbitrium demonstrant; vota vero, gratiam. X, 349, 350. De gratia et libero arbitrio non praesumendum. X, 579. Gratias omnes et virtutes unumquemque posse habere aliter Pelagius, aliter Caelestius dixit. X, 556.
Gratiae ante et post lapsum datae distinctio. X, 933. Quale adjutorium gratiae primo homini concessum in statu innocentiae. X, 935. Gratiae adjutorium in statu naturae integrae adfuisset. X, 274. Tamquam lumen sanis oculis X, 274. Majoribus nunc gratiae donis adjuvanda nostra infirmitas. X, 939. Gratia potentiore opus est post lapsum, quam ante. X, 934. Gratia in Christo data longe potentior, quam gratia primi hominis. X, 936. Gratiae adjutorium duplex, aliud sine quo non fit aliquid, aliud quo fit. X, 936 Exemplo alimenti et beatitudinis declaratur. X, 936. Quonam gratiae adjutorio nunc homo indigeat. X, 937. Adjutorium gratiae quo, non adjuvat sine nostra voluntate. X, 204, 209, 212. Gratiarum diversitatem an auferebant Pelagiani. X, 339. Discrimen doni perseverantiae Adamo, et caeteris hominibus concessi. II, 1010. Gratia alia certantis, alia victoris. X, 1186.
Gratia praeveniens et subsequens. V, 942, 952, 1650. Gratia praevenit nos. III, 1843, 1851. Praevenit ut Deum diligamus. X, 1131. Misericordia Dei ubique praevenit nos. V, 1014. Quis idoneus est velle et posse, nisi inspirando adjuvet ut possimus, qui vocando praestitit ut velimus? V, 1014. Gratia non prius existenti voluntati cooperatur, sed praevenit ut operetur eam. X, 1112. Absit ut in donis Dei nos priores faciamus, posteriorem ipsum. X, 586. Ut faciat homo Deus facit prior. X, 1135. Gratia quomodo nos in omnibus praeveniat. V, 952.
Gratia operans et cooperans. X, 901. Gratia ut velimus sine nobis operatur, cum autem volumus, et sic volumus ut faciamus, nobiscum cooperatur. X, 901. Sine illa vel operante ut velimus, vel cooperante cum volumus, ad pietatis opera nihil valemus. X, 901. Gratiam adjuvare uniuscujusque propositum, quo sensu catholice dicitur. X, 618 Voluntas adniti debet. X, 156. Operamur quidem et nos, sed gratia operante cooperamur. X, 264.
Gratia vera duobus modis adjuvat. X, 1244. Gratiae adjutorium duplex. X, 1534.
Gratiae tribuere, non sibi, quod fit ex gratia, pietatis et humilitatis officium est. X, 342. Cum de gratia agitur, totum Deo tribuendum est. X, 1000, 1001. Tutiores vivimus si totum gratiae tribuimus, non autem nos illi ex parte, et nobis ex parte committimus. X, 1001. Gratia Dei sic cogitetur, ut ab initio mutationis suae usque ad finem consummationis, qui gloriatur in Domino glorietur. X, 588.
Gratia Christi multo magis abundat, quam peccatum Adae, quo sensu. X, 116, 118, 462, 826, 1229, 1230. Plus prodest quam nocuit peccatum. X, 1181, 1182. An propter abundantiam gratiae prosit peccatum. X, 205. Gratia quomodo abundavit. III, 2068; X, 1200. Quatenus superabundat peccato. X, 1236. Gratiae Christi beneficia abundantiora, quam damna culpae Adami. X, 1179, 1180. Gratia in multos, non in plures abundavit. X, 1229, 1230, 1231.
Gratiae divinae beneficia. I, 1296; IV, 279, 488, 499, 1319, 1321, 1322, 1429, 1430, 1629; V, 894, 952. Quid confert gratia. III, 2065. Operatur in nobis. II, 817. Gratia discernit a massa perditionis. II, 817, 820, 851, 860, 969. Redemptos discernit a perditis. VI, 278. Gratia Dei ea proprie est, quae bonos a malis discernit. X, 968. Et qua facti sumus oves et fideles. V, 173. Gratia qui possit esse communis in hoc et illo etiam nesciente, non item culpa. II, 360. Gratia homines Dei filios facit. V, 691. Gratia novi Testamenti est, nasci ex Deo. II, 541. Gratia ipsos homines bonos operatur ex malis. X, 1133. Salvatoris beneficium duplex, primum remissio peccatorum, posterius sanatio languorum. X, 1514. Gratia et delet peccatum, et praestat ut non committatur. X, 261. Gratiam donat Deus duobus modis, et praeteritam dimittendo iniquitatem, et opitulando ne intremus in tentationem. X, 1120. Gratia facit ut Lex impleatur, ut natura liberetur, ne peccatum dominetur. X, 897. Justificat Deus per gratiam non solum dimittendo mala facta, sed etiam donando caritatem ad facienda bona X, 1212. Gratia sanantur infirmi, excitantur pigri, volentes juvantur. II, 831. Gratia Dei nihil hic nobis confert utilius [Col. 0323] nisi ut moriamur peccato. II, 974. Regnum mortis sola in quolibet homine destruit gratia Salvatoris. X, 116. Gratiae beneficia recensentur quatuor: primum, remissio peccatorum. V, 752. Secundum, curatio languoris post baptismum remanentis. V, 752. Tertium, redemptio ab omni corruptione et concupiscentia. V, 752. Quartum, corona justitiae. V, 753. Liberatio a quatuor tentationibus per Dei gratiam. IV, 1421. Gratia potens est omnis infirmus; et per ipsam fit conscius infirmitatis suae. I, 781. Gratia Dei fortes facit in tribulatione. IV, 1560, 1561. Ad solam nunc Dei gratiam pertinet, ut ad Deum accedamus, et ab eo non recedamus. X, 1001. Gratia aliis est aqua contradictionis, aliis aqua sanctificationis. III, 737. Quisquis ab initio pudicus permanet, a Deo regitur; et quisquis ex impudico pudicus fit, ab illo corrigitur; et quisquis usque in finem impudicus est, ab illo deseritur. VI, 422. Per gratiam homo creatur de novo. III, 412. An gratia perfecte novum hominem faciat. X, 844.
Gratiae varii effectus. X, 1192. Etiam illi, qui longo peccandi usu obduruere, quatenus instaurari per poenitentiam possunt secundum Pelagium. X, 379. Per Christi gratiam instaurati, et in meliorem hominem renati sumus secundum Pelagium. X, 379. Omne opus gratiae pertinet ad futuri saeculi novitatem. VII, 729. Anima illuminatur gratia sicut nubes a sole. III, 870. Deo donante atque adjuvante proficit intellectus ad intelligenda quae credat, et fides ad credenda quae intelligat. IV, 1552. Gratia est aqua qua interior sitis irrigatur. III, 737. Gratia tardos aequat ingeniosis. III, 882. Finire istam vitam in voluntate consentiente doctrinae salutari, electorum est. II, 982. Gratia praedestinatos, et secundum propositum vocatos ad summam perfectionem glorificationemque perducit. X, 367. Gratia Dei facit homini gradus, quibus ascendat ad beatitudinem. IV, 1063. Gratia via est qua ad coelestem patriam pervenitur. II, 393. Non talem salutem dat Deus, quae ab aliquo possit extorqueri. IV, 200. Immortalitatem accepturus est homo per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, accepturus per meritum. VI, 282. Sancti in vita aeterna plenius cognoscent quid boni eis contulerit gratia. VI, 275. Gratiam Dei veram defendi posse, etiam si nullum esset, ut volebat Pelagius, originale peccatum. X, 1010. Ex Dei gratia, et debitores efficimur et redditores. V, 1368.
Gratia est a Deo. X, 917. Est Dei donum. V, 788. Obedientia et poenitentia, continentia et sapientia, dona Dei. VI, 421. Causa gratiae per quam salvi fiunt peccatores, in Deo est abscondita. III, 406, 407. Qui negat bonum quod ex Deo est, ex Deo esse, facit injuriam toti Trinitati. II, 852.
Gratia a Christo ut Deus et homo est. III, 1842. Ex Deo salus nostra, ita ut nec per Christum liberaremur, si non esset Deus. VI, 282. Gratia in Christo posita est magna et plena. IV, 157. Gratia humilitatis et passionis Christi quanta. III, 1402. Totum quod boni habes, Christi est. IV, 450. Sine Christo nihil, totum in ipso valemus. IV, 232. Gratiae fons communis. V, 1437. Gratiae fons in Christo apertus. VI, 283. Gratia quam praestitit nobis Christus gaudium ejus est in nobis, et gaudium nostrum. III, 1845.
Gratia est et vocatur gratia quia gratis datur. I, 597; V, 177. Gratia gratis datur. X, 909, 1003. Nisi gratis est, non est gratia. VI, 282. Gratia, quod mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat. IV, 1857. Gratia gratuita. II, 875, 877; X, 249. Gratia non est, si non gratuita. IV, 158, 488, 891, 892, 895, 998, 1364. Gratia non debita, sed gratuita. X, 1131, 1133. Gratia Dei gratuita, oleum lucernarum. III, 1583.
Gratia ineffabilis qua nos elegit Deus. III, 1851. Gratia non invenit eligendos, sed facit. II, 821. Invenit omnes injustos VI, 622. Electio gratiae non fit ullis praecedentibus meritis vel parentum, vel parvulorum, nec ex praevisione operum. II, 887. Gratia sortis nomine appellatur, quia in sorte non est electio, sed Dei voluntas. IV, 246. Dilectus Jacob, Esau odio habitus ante ulla propria merita. VI, 277. In odio Esau, judicium poenale ingeritur digno; in dilectione Jacob, misericordia praestatur indigno. VI, 277. Neminem Deus liberat, nisi gratuita misericordia. II, 820, 882. Gratiae gratuitae exemplum in parvulis. II, 814; X, 909. Nec gratiam secundum merita dari, nec quemquam nisi suis meritis puniri, ex parvulis optime infertur. X, 1008.
Gratis vocati et praedestinati sumus. V, 863. Gratiae Dei est vocatio, non meritorum. IV, 89. Gratia non datur secundum merita. III, 871. Hominum post lapsum liberatio gratuita per gratiam. X, 933. Gratia qua voluntas liberatur, praevenit voluntatem. I, 597. Contra gratiam frustra merita voluntatis extollit Julianus. X, 1140. Gratia effectus Dei misericordiae, non merces voluntatis hominis. X, 1007. Bona voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram: atque hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus suggerens desperationem salutis. IV, 89, 151.
[Col. 0324] Gratia secundum merita non datur, sive majoribus sive parvulis. II, 984, 985, 986. Falsissimum est gratiam secundum merita nostra dari. II, 970, 971; X, 572, 554, 567, 758, 873, 875, 877, 889, 981, 1012, 1028, 1031, 1032. Gratia non ex meritis nostris, sed ex misericordia Dei. II, 984, 985; X, 219, 577. Gratia vere gratuita, quae nullis meritis debita. X, 1133, 1135. Non pro meritis ante actae vitae gratia nobis tribuitur. X, 127.
Gratia merita praecedit. VI, 115, 620; X, 628. Non merita gratiam. X, 374, 479, 898, 964. Nihil tuum praecessit, ut acciperes. IV, 891. Merita tuo non praecesserunt, sed beneficia Dei te praevenerunt. IV, 234, 585. Gratia non invenit justitias quas coronaret, sed delicta quae donaret. IV, 754. Meritis malis redduntur munera bona, scilicet gratia. X, 620. Gratia gratis datur, et indignis datur. X, 340. Ut corona digno redderetur, gratia data est indigno. X, 341, 342. Supplicium multis non redditur debitum, gratia non datur debita. X, 1132, 1133. Quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium. IV, 158. Gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. III, 1851. Si eam merita ulla praecedunt. III, 2061. Retr. Jam non gratis datur, sed ex debito redditur. V, 177. Gratia et inchoandi, et usque in finem perseverandi, non datur secundum merita. X, 1012. Gratia qua cor lapideum aufertur, non bonis meritis, sed malis praeceditur. X, 898. Gratia Dei gratuita nullis praecedentibus meritis, non iniqua. X, 125. Gratia quatenus secundum nostra merita dari dici potest. X, 890.
Gratia praecedit opera bona. X, 1131. Opera ex gratia, non ex operibus gratia. II, 817. Gratia praevenit fidem. VI, 620. Gratia fidei non merito operum datur. IV, 262, 263, 1116. An qui per electionem gratiae justificatur, destinatione dignus vocari possit dici. X, 345. An saltem ex fide dignus fuit Apostolus cui tantae gratiae donarentur. X, 340. Dicentes se cum fide rogare Deum ut det perseverare in bonis quae habent, et addat quae non habent, sicque totum a Deo dari, refelluntur. V, 913. Cum coeperis in bona vita benedicere Dominum, opera ejus eum benedicunt, non merita tua. IV, 1335. Non invenit quod exigat Deus, nisi donaverit quod inveniat. III, 1031. Gratia sine meritis defenditur, etiamsi nullum esset peccatum originale. X, 1010. Gratiam secundum merita dari, est gratiam negare. X, 1026. Est gratiam destruere. X, 553. De operibus suis gloriantes ad gratiam non perveniunt. IV, 887. Si vis esse alienus a gratia, jacta merita tua. IV, 263. Quatenus potest dici quod natura humana gratiam mereatur. X, 744. Secundum merita non datur gratia, sed dat merita ipsa, cum datur. II, 980; VI, 620. Gratia cum adjuvat justum, videtur meritis reddi; sed non desinit esse gratia, quia id adjuvat quod ipsa est largita. VI, 621. Amatus es prius, ut dignus fieres qui amareris. V, 781. Ut diligeremus, dilecti sumus. V, 942. Et fides et oratio ex Dei gratia. V, 915. Gratia pie viventibus additur. X, 371. Gratia pro gratia, vita aeterna: quae merces est, et tamen gratia. II, 880; III, 1399; IV, 262; VI, 282. Gratia gratuita et efficax probatur ex verbis Jeremiae et Ezechielis. X, 620.
Gratiae divinae perspicuum documentum, hominis a Verbo singularis susceptio. II, 847; VI, 250; VII, 308. Gratia in Christo maxime eluxit. V, 435, 940; X, 168. Gratia sine meritis in hominis Christi justitia, exemplum est gratiae qua nos justificamur. X, 1138. Gratiae ac praedestinationis exempla praeclara in parvulis et in Christo. X, 977. Eadem gratia qua factus est Christus, fit homo Christianus. X, 982. Non exegit Christus quod debebatur, solvit quod non debebat. IV, 498. Venit cum osculo gratiae. IV, 498. Gratia maxime elucet in latrone. V, 435. In Petro. V, 480. In Paulo. V, 1268. Ex quo gratiam non secundum merita dari probatur. X, 888.
Gratiae distributio quam occulta. X, 569. Inscrutabilia Dei judicia in gratiae distributione. X, 980, 1009, 1011. Gratiae munera ex profundo Dei judicio dantur. V, 181, 1294. Gratia profundum est inscrutabile. V, 907. Gratia secundum placitum voluntatis Dei datur. X, 1009. Est in occulto voluntatis ejus. V, 371, 372. Gratiae dispensatio multum occulta, sed tamen justa. VII, 443; VIII, 451. Gratia Dei non injusta. VII, 376. Gratiae distributio occultis fit causis, justis tamen. VIII, 451. Ad gratiam non omnes pertinent. IV, 1394. Ad gratiam alius ex duobus parvulis pervenit, alius non. V, 177, 178. Gratia Dei per Jesum Christum, cur ad illum veniat, ad illum non veniat, causa occulta esse potest, injusta esse non potest. X, 125. Non fato fieri ut infantibus aliis subveniatur, aliis non subveniatur. X, 1011. Gratia in electione quorumdam parvulorun ad baptismum. X, 824. Gratiae altitudo inscrutabilis in parvulorum qui ad baptismum perveniunt discretione. X, 1523. Inscrutabile cur unum potius quam alterum aut liberet aut puniat Deus. X, 1003. Cur unus liberetur, alter damnetur, ad Dei judicia inscrutabilia pertinet: non est tamen iniquitas [Col. 0325] apud Deum. X, 761. Nec ideo personarum est acceptor, aut injustus. II, 875, 885. Sic nec misericordia impedit veritatem qua plectitur dignus, nec veritas misericordiam qua liberatur indignus. II, 877. Nisi per indebitam misericordiam nemo liberatur, nisi per debitum judicium nemo damnatur. VI, 275. Etiam si nullus liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam. VI, 278. Qui liberantur, sic oportuit liberari, ut ex pluribus non liberatis ostenderetur quid meruisset universa consparsio. VI, 278. Omnes damnationem merentur, a qua si omnes liberarentur, lateret quid peccato per justitiam debeatur; si nemo, quid gratia largiatur. II, 875. Cur huic subvenitur, illi non subvenitur, revocandum ad Dei judicia occulta. X, 910. Gratia cur alii datur, alii non datur. V, 905. Cur non omnibus datur. X, 971, 1009. Cum gratia gratis detur. X, 1002. Cur non omnibus vel non semper sanctis detur. X, 170. Non injustus Deus qui non omnibus, et uni potius quam alteri donat gratiam. X, 1002. Quidam adjuti gratia ante baptismum, quidam nec post baptismum. X, 1115. Gratia aliis ex misericordia datur, aliis ex veritate non datur. X, 169, 170. Ad judiciorum Dei profunditatem pertinet, cur alios religiosos facit, alios non facit. X, 1135. Cur illi ita suadetur, ut persuadeatur; illi autem non ita. X, 241. Gratiam ad tempus cur accipiant nonnulli, et sinantur hic vivere donec cadant. II, 983. Quibus gratia non datur, justo judicio Dei non datur. II, 984, 986. Gratia et justificat impium, et adjuvat justum. VI, 620. Sed cum facit, per misericordiam facit; cum autem non facit, per judicium non facit. VI, 277. Gratia Dei nimis occulta est qua hominum mentes reviviscunt, ut possint praecepta sanitatis audire. IV, 1116. Gratia peccatores quosdam peccata confitentes solvit, quosdam etiam defendentes resuscitat. IV, 816. Gratia data Paulo infideli, et persecutori crudeli. V, 913. Gratia non tam movet cum praestatur indignis, quam cum aeque indignis aliis denegatur. X, 125. Cur ille sic, ille autem sic adjuvetur, vel etiam non adjuvetur, nescit Augustinus; scit tamen Deum id summa sibique nota aequitate facere. II, 354.
Gratia pluvia voluntaria. IV, 819, 1735; VIII, 887. Ros Hermon. IV, 1735. In Deo, qui cujus vult miseretur, nulla iniquitas. V, 179. Cur Deus cujus vult miseretur, capere homo non potest. V, 179. Aequitas Dei cujus vult miserentis credatur nunc, donec postea videatur. V, 180. Miseretur Deus magna bonitate, obdurat nulla iniquitate. VI, 278 Vide Dei voluntas. Gratia in vasis misericordiae est adjutorium, in vasis irae documentum. X, 581. Gratiam non omnibus dari, et quibus datur, nec secundum merita operum, aut voluntatis eorum dari. II, 984, 985. Quî intelligendum quod Deus velit omnes homines salvos fieri. II, 985. An ad electionem gratiae vel majus ingenium vel minora peccata, vel honestae utilesque doctrinae, vel ipsa voluntas consideretur. VI, 127, 128. Gratia non datur secundum qualitates ingeniorum. X, 126. Dei gratia praeveniuntur hominum voluntates, et per hanc eae potius praeparantur, quam propter earum meritum datur. II, 987. Deus nec fatali necessitate prohibetur ne id beneficii damnandis conferat, nec aliis ex personarum acceptione confert. X, 1505. Etiam sanctis suis Dominus Deus bonus alicujus operis justi aliquando non tribuit vel certam scientiam vel victricem delectationem, quare. X, 170. Cur sanctos et fideles suos in aliquibus vitiis tardius sanat Deus. X, 170. Gratiae adjutorium differendo Deus adest. V, 892, 893. In hominibus causa est ne non adjuventur a Deo. X, 167. Quibus gratia deest, jam poena peccati est: quibus autem datur, non datur secundum debitum. X, 936. Nullis temporibus denegata praedestinatis gratiae medela contra peccatum. X, 179. Gratia Christi nec ante ejus adventum defuit quibus eam impartiri oportuit. VI, 288. Gratia et fidei dono etiam antiqui ante justificati sunt. VI, 621. Gratia Sacramentorum virtus. IV, 984. Gratia non pendet a visibilibus Sacramentis. III, 712.
Gratia quinam adjuvandi. II, 678. Gratiam percipere incipit homo, ex quo incipit Deo credere. VI, 111. Gratia ante remissionem peccatorum inspirat fidem et timorem Dei impartito salubriter orationis affectu et effectu. II, 885. Gratiam bene operandi fides meretur. II, 818. Et impetrat. II, 760. Gratiam Dei dari ex fide petentibus, quaerentibus, pulsantibus. II, 989. Ad obtinendam gratiam necessaria est infirmitatis propriae cognitio. V, 481. Gratiam desiderare initium gratiae est. X, 917. Gratiam divinae bonitatis quomodo vis accipere, qui sinum non aperis voluntatis? V, 903. Ut Deus velit dare, debes et tu ad accipiendum accommodare voluntatem. V, 903. Tibi capax fides adhibenda est, ut inundatione gratiae humilies te, supplices Deo, nihil de te praesumas. V, 200. Gratiam Dei ut praecedat voluntas accipiendi, et jubet et facit Deus. III, 598. Gratia pluvia est: depressa implentur, alta siccantur. V, 730. Gratiam humili datam superbus amittit. V, 200. Ab interiore [Col. 0326] Dei luce homo nondum penitus secluditur, cum in hac vita est. IV, 94.
Gratia majoribus ad singulos actus datur. II, 828, 983, 984. Dilectio et delectatio justitiae, gratiae indicia. X, 918. Solvitur excusatio perversorum qua dicunt se non accepisse gratiam. II, 882. Gratia non sic defendenda, ut quasi de illa securi, mala opera diligant homines. II, 974. Deus opus suum non deseret, si ab opere suo non deseratur. IV, 1890. Gratia etiam piis ac Deum timentibus impugnanda qui suggeratur. X, 275. Gratiae Dei quinam non sint subjecti. X, 896. Apostolus ex sua et aliorum, qui sub gratia non sub Lege adhuc sunt, persona locutus est in epist. ad Rom. X, 557, 561, 562. Ex dogmate catholico de originis vitio ac de gratia, non ea sequi incommoda quae objectant Pelagiani. X, 1409. Explicantur Scripturae loca ex quibus errandi occasio a Pelagianis sumpta est. X, 585. Quaestiones de gratia difficiles, ante Pelagium transeunter attigerunt Scripturarum tractatores. X, 980. Gratiae gratuitae profundum. II, 564, 569. In hoc profundo multorum conteruntur ingenia. II, 565. Volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum, et inde error de animarum peccato ante corpus. V, 905. In mysterio gratiae et electionis, melior est fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. V, 179. Quidam stulti putant Apostolum ad quaestionem de electione et reprobatione defecisse in responsione, et inopia reddendae rationis exclamasse, o homo tu quis es, etc. VI, 278. Gratiam qua nos elegit Deus, primo non invenerat Augustinus. III, 2061. Retr. Quaestio de distributione gratiae inscrutabilis. X, 621. Quatenus ab Apostolo solvitur. X, 621. Cui responsio ista, o altitudo, etc., displicet, quaerat doctiores, sed caveat ne inveniat praesumptores. X, 241. Cur de gratia, praedestinatione etc. non egerit Augustinus in libris de Libero Arbitrio. X, 1008. De libris de Libero Arbitrio frustra praescribitur Augustino in quaestione de gratia. X, 1010. Objectioni ex libris de Libero Arbitrio ipse satisfecit Augustinus. X, 1010.
Gratiae commendatio. III, 1607; IV, 1851. Gratia Dei quae liberat nos, commendat se nobis in omnibus Scripturis sanctis. IV, 874. Et praesertim in Psalmo LXX. IV, 875. Gratiam quo pacto commendet Apostolus. II, 887. Gratiae laus et praedicatio, vituperatio et damnatio est delictorum. X, 205. Gratia Dei praedicanda in festis Martyrum. V, 1286. Gratia et gloria promissionis firmitate jam data aliquando dicitur, quae tamen suo tempore tantum danda est. III, 85. De gratia disserere cur plurimum delectatus Augustinus. X, 242. Liber De gratia novi Testamenti scriptus ab Augustino propter haeresim novam inimicam gratiae Dei. I, 645. Libri duo De gratia Christi et de peccato originali. 1, 650. Liber De natura et gratia. 1, 647. Liber De gratia et libero arbitrio ad Monachos Adrumetinos scriptus. I, 656. Liber ad eosdem missus De correptione et gratia. I, 656.
Gratia seu gratitudo quid sit. VI, 20, 21. Hanc vis innata inseruit. VI, 20, 21. Gratiae Dei cognitio et gratitudo quam necessaria. V, 1286. Necessaria gratiarum actio et oratio. II, 851, 856. Gratiarum actio, gratiae testimonium. X, 154, 996. Gratiarum actio et oratio ostendunt voluntatem per antecedentem gratiam praeparari, non vero gratiam merito voluntatis antecedente donari. II, 988. Gratiarum actio est illusoria, si ob hoc gratiae aguntur Deo, quod non donavit ipse nec fecit. X, 996. Si homini gratias ageret homo pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius, quam gratiarum actio diceretur. X, 989, 1245. Gratiae Deo agendae, non solum cum benefacit, sed etiam cum emendat. IV, 562, 563; 1171, 1172. Gratiarum actio ab omnibus debita medico. V, 950. Gratias agens de parvo melior est incomparabiliter, quam se extollens de magno. II, 110; V, 1287. Unde majores agendae sunt Deo gratiae. VIII, 624. Gratiae omnis intentio id agit, ne simus ingrati. II, 576. In gratiarum actione nihil aliud agitur, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur. II, 576. Gratias ipsi agere nobis licet, referre non licet. IV, 498. Gratiarum actionem pro beneficiis suis Deus exigit. IV, 371. Ad gratias agendas Deo pro beneficiis tum generalibus tum particularibus, non sufficit homo. VII, 221. Gratias Deo verbis agimus, re tenemus. IV, 1140. Gratiae dona alicui fiunt sua, cum amat quod accipit, et gratias agit illi qui dedit. V, 908. Gratiarum actio, sacratius laudis sacrificium. VIII, 624. Gratias agamus ubi dicatur, norunt fideles. V, 439. Gratiarum actio Domino Deo nostro, magnum sacramentum in sacrificio novi Testamenti. II, 558. Obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones, quo differunt. II, 636. Fiunt precationes antequam illud quod est in Domini mensa incipiat benedici, orationes cum benedicitur, etc., interpellationes seu postulationes cum populus benedicitur, et post haec omnia gratiarum actiones. II, 637.
Gratianus Imperator. II, 400. Gratianus Theodosium participem regni fecit prae fratre suo. VII, 171. Gratianus [Col. 0327] ferro tyrannico interemptus. VII, 171. Vindicatus est a Theodosio. VII, 171.
Gratiani Basilica. V, 849.
Gratianopolis civitas in Gallia. VII, 719. Non longe ab urbe Gratianopoli fons est in quo faces accensae exstinguuntur, et exstinctae accenduntur. VII, 719.
Gratulatio et oratio, in quo differant. IV, 1337.
Gregorianus. VI, 475.
Gregorius episcopus Orientalis. II, 626; X, 649, 677, 866. 1024. Ejus apologia prima de fuga sua. X, 677.
Gressus hominis si non dirigeret Deus, semper per prava frent. IV, 372.
Gregis Dei securitas. V, 296.
Gubernat Deus sine labore quae fecit. V, 692. Deus infusus carni curam gubernandae universitatis non deseruit aut amisit. II, 517. Gubernatio est optima, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur. VI, 566. Musica ad indicandam divinae gubernationis harmoniam hominibus concessa est. II, 726.
Guddentis martyris natale. V, 1335.
Gulae tentatio. I, 797, 798. Gulosi describuntur. III, 97.
Guntasius IV, 376. Benefensis episcopus. IV, 381.
Gurgites. IX, 236.
Gymnosophistae, philosophorum secta apud Indos. VII, 426, 462.
H.
Habere te agnosce, et ex te nihil habere, ut nec superbus sis, nec ingratus. IV, 1084. Quantum habebis, tantus eris, proverbium avarorum. IV, 609. Habendo aut agendo, beatus dicitur. IV, 1061. Felix vere est, non qui id habeat quod amat, sed qui id amat quod amandum est. IV, 202. Indignus es qui habeas, qui non vis esse quod vis habere. V, 630. Habere aliquid tunc quisque dicendus est, quando bene utitur. V, 327. Aurum ille non habet, sed habetur, qui auro uti non novit. IV, 1646. Haberi aliquid potest, ut nec sciatur quod habetur. V, 462. Nemo sibi dat quod non habet. IV, 744.
Habitare in altis quomodo dicatur Deus, et tamen humilia respicere. IV, 1472. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. IV, 1186. Habitare in unum, perfectorum est. IV, 1729, 1734, 1736. In quibus non est perfecta caritas, cum in uno sint, turbant caeteros, quomodo jumentum inquietum frangit calcibus quod junctum est. IV, 1736.
Habitatio nostra non debet recedere de coelo. IV, 557. Habitatio nostra in coelo aut in mundo, prout Deum aut mundum diligimus. V, 928. Habitatio Dei in Christo, longe aliter quam in sanctis. IV, 828.
Habitaculum Dei Apostoli, Angeli, praedicatores veritatis. IV, 296. Habitaculum Deo per opera bona efficimur. V, 1478.
Habitus multis modis dicitur. VI, 84. Quid sit habitus. VI, 396.
Habitus est matronalis a viduali ac monachae veste distinctus, qui conjugatis salva religionis observantia potest convenire. II, 1081. Quo habitu vel more vivendi fidem quisque sectetur, ad civitatem Dei non pertinet. VII, 647.
Hadrianus Armeniam, Mesopotamiam, Assyriam Persis concessit. VII, 135.
Haemorroissa quid figuret. V, 485, 486.
Haerere Deo vita est, recedere ab illo mors est. IV, 1889.
Haeresis quid sit, omnino definere difficile est. II, 999. Haeresim inter et schisma quid interesse putat Cresconius. IX, 469. Haeresis proprie schisma inveteratum. IX, 471. Non omnis error haeresis est, quamvis omnis haeresis, quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. VIII, 23. Haeresis non est, quae non veritatem se nominet. VIII, 507. Haeresis nulla catholica. IX, 589. Haeresis Ecclesia posterior. IX, 122. Haereses omnes de Ecclesia exierunt tamquam sarmenta inutilia de vite praecisa. V, 53, 55, 280; VI, 635. Haereses quatenus filiae Ecclesiae, et quid cum ea commune habeant. V, 233.
Haereses et schismata quomodo fiunt. IX, 153. Haereses natae ex Scripturis non bene intellectis. III, 1536. Haeresis auctor mons est ubi oves aliquando inveniunt pascua, sed de pluvia Dei, non de duritia montis. V, 279. Haeresum principes montium nomine designati. IV, 347, 1651, 1652. Haereses non fecerunt, nisi magni homines. IV, 1652. Haereses et schismata Ecclesiae stercora. V, 53. Per carnales contingunt. V, 49. Ab Prophetis praedicta. VIII, 288. Cur post idololatriam immisit eas diabolus. VI, 713. Cur [Col. 0328] permittantur. IV, 106.
Haereses utiles. VII, 477, 612. Prosunt Ecclesiae, et quomodo. I, 746; III, 130, 173. Quid boni per occasionem Ecclesiae afferant. VI, 341, 713; X, 1026. Per eas eminet quid Ecclesia Dei sentiat, et quid habeat sana doctrina. I, 746. Fides et dilectio probatior per haereses. II, 793. Ubi sana fides non est, non potest esse justitia. III, 1236. Haereses non sinerentur pullulare per terram, nisi exerceret sanam et ipsa contradictio disciplinam. VI, 180. Haereses esse permittit Deus, ut Scripturarum studio incumbamus. III, 173. Haereses quasi torrentes qui ad tempus perstrepunt. IV, 685. Haeresis prima in discipulis Christi orta. IV, 643. Haereseon ignorantia tutior. V, 988. Synodi congregatio ad haereses damnandas non semper necessaria. X, 638.
Haereses CXXVIII computavit Philaster. VIII, 33. Epiphanius vero LXXX. VIII, 23. De numero sectarum non alia de causa Philastrius et Epiphanius differunt, nisi quod aliud uni eorum videretur esse haeresis, et aliud alteri. II, 999. Haereses diversae contra fidem Trinitatis, et Incarnationis. VI, 299, 300. Haereses omnes a Christo, earumque errores et ritus petit Quodvultdeus ab Augustino exponi. II, 999. Maxime haereses post quas Ecclesia baptizet, nec tamen rebaptizet. II, 999. Pelagiana haeresis a Monachis suscitata. X, 355. Ejus capita. X, 557. In Synodo Palaestinae damnata fuit. X, 333, 334, 335. Et a Concilio universali Carthagine habito quo anno. X, 558, 559. Not. Haereses crucis virtute contritae. VI, 696.
Haeresiotae. II, 157.
Haereticus quisnam censendus. II, 160; VII, 612; VIII, 65; X, 331. Quid faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehendi aut omnino non potest, aut difficillime potest. VIII, 23. Haereticus et haereticis credens non est idem. VIII, 65. A regula catholica non recedit, qui haereticum catholica dogmata mendaciter profitentem, catholicum credit. VI, 521. Qui stulta aut falsa loquitur, non statim haereticus judicandus est. X, 330. Haereticus non est, nisi qui manifestatae catholicae fidei doctrinae resistit. IX, 169. Haereticum pertinacia facit. X, 523, 524. Haereticorum frontem non esse frontem. X, 751. Haeretici et schismatici de furtis Dominicis peculia sibi fecerunt. V, 796. Haeretici omnes, non quod Scripturas contemnant, sed quod eas non intelligant, haeretici sunt. II, 459. Et quod suas falsas opiniones contra earum veritatem pervicaciter asserunt. III, 360. Haeretici malo voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati. IV, 106. De obscuritate sacramenti et aenigmate lectionis armant impudentiam suam. IX, 400. Cum divinae Scripturae veritatem criminari et obscurare non possunt, homines per quos praedicatur adducunt in odium. II, 272. Comparant sibi sua voluntate perversa et praesentis meritum caecitatis, et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint, etc. II, 1084.
Haeretici non sunt in Ecclesia. IX, 440. Ad Ecclesiam non pertinent. VI, 193. Extra Ecclesiam sunt. V, 292, 980, 1167. Unde a catholica communione exclusi. III, 127. Haeretici ex eodem semine ac catholici nati, sed ab haereditate propter superbiam exclusi. V, 33. Cum ad defendendas opiniones suas pravas extollerentur, exclusi sunt de Catholica. IV, 1710. Aliquando boni sub haeresis aut schismatis nomine ab Ecclesia expelluntur. III, 128. Quam multi in haeresi nati, in ea permanent, credentes nihil interesse ubi fidem Christi tenerent. II, 330. Apud haereticos nomine tenus, non re vera est Christus. VI, 233. Haeretici quomodo ad populum Dei pertineant. IV, 1427.
Haereticus an ethnico aut pagano pejor. IX, 223. Est pejor infidelibus. VII, 742. An eo ipso quod haereticus est, alia vitia habeat. IX, 171. Haeretici et schismatici differunt. III, 127. Haeretici sacramenta, tamquam vestimenta Christi, dividere potuerunt; caritatem, seu tunicam desuper textam, non diviserunt. IV, 176. Haeretici, quantum in ipsis est, destruunt laudem quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus, dum parvulos nutriri fidei lacte non sinunt. IV, 135. Auctoritatem Ecclesiae quasi rationis nomine, et pollicitatione superare conantur. II, 448. Et hac fallaci pollicitatione decipiunt. I, 1194. Haeretici venientibus ad se non praecipiunt fidem, sed promittunt rationem. VIII, 79.
Haeretici in multis sunt nobiscum. II, 343. Paria sacramenta celebrantes, sententia dispares sunt. III, 127. In eis esse possunt sacramenta formam pietatis exhibentia, virtus vero pietatis invisibilis et spiritalis in eis esse non potest. V, 463. Habere dona multa possunt, caritatem non possunt. IV, 1343; VI, 137. Quidquid habere potuerint quamvis per se sanctum, ipsi tamen nihil sunt. VI, 137. Haereticorum nec fides, nec continentia vera. VI, 368. Ipsis non prodest jejunium. VI, 711. Haereticorum si aliqua mira facta sunt, magis cavendum est. IX, 428. Haeretici [Col. 0329] martyrum gloriam, si quid patiuntur, sibi vindicant. IX, 105, 106. Nequidquam se martyres ac servos Dei dicunt. IV, 1494.
Haeretici non essent, si non esset superbia. III, 142. Una mater superbia omnes haereticos genuit. V, 280. Omnis haereticus consequenter stultus est. X, 330. Haeretici semper inquieti, quod adversetur eis Spiritus sanctus. II, 219. Haereticorum inquietudine tamquam de somno ignaviae nostra excitatur industria. II, 891. Ab haereticis, tamquam civilibus bellis, quatitur Ecclesia. IV, 1423. Haeretici utiles Ecclesiae. V, 339; VIII, 267. Quae iis ad probationem suae doctrinae utitur. III, 127. Sapientiam Ecclesiae et benevolentiam exercent. VII, 612, 613. Eorum morte, filii catholicae Ecclesiae a somno excitantur, et ad intelligentiam divinarum Scripturarum proficiunt. IV, 106. Haeretici prosunt Ecclesiae non verum docendo, quod nesciunt; sed ad verum aperiendum excitando. III, 129. Occasionem dederunt, ut quae latebant in Scripturis aperirentur. IV, 643, 644, 837. De Ecclesia exeuntes, Ecclesiae prosunt, in eo quod detur nobis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. IV, 1428. Haereticorum comparatione jucundior est inventio veritatis. IV, 126. Haereticis cum respondetur ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. IV, 1429. Ex his qui male sentiunt, probati sunt qui bene sentiunt. IV, 643. Haereticus, Christianae fidei inimicus et defensor. IV, 111.
Haereticorum odium majoris gloriae signum. II, 891. Haereticorum errores, verae persecutiones sunt pie vivere volentibus. VII, 613. Laquei eorum perniciosi carnalibus. IX, 148. Haeretici omnes milites diaboli sunt et adjutores. X, 1545, 1546. Filii diaboli. V, 286. Haeretici plerumque se paucitate commendant. III, 1305. De paucitate gloriantur. VIII, 664. Vox haec est omnium haereticorum. X, 781, 782. Haeretici omnes in paucis et in parte sunt. IV, 265, 1428. Haeretici omnes catholicae veritatis antiquitati diversa nomina imponunt; ipsi sua singula obtinent. VIII, 707. Nulla est secta erroris, quae ita veritati Christianae adversetur, ut non ambiat Christi nomine gloriari. VI, 180. Haeretici, omnes qui non sunt communionis eorum, legibus suis haereticos vocant. IV, 684, 685. Haeretici veritate convicti dicere solent: Nos oves sumus, Episcopi de nobis reddent rationem. V, 282. Haereticos magorum Pharaonis habere conatum declarat Apostolus. II, 219.
Haeretici serpenti comparantur. III, 216. Et paleae. III, 217. Per Cham figurati. VII, 477. Per vulpes ignem in caudis trahentes. V, 1641. Per filios concubinarum. VII, 513. Per Ismaelem alterum Abrahae filium. V, 33. Per sodalem Samsonis uxorem ducentem. V, 1641.
Haeretici antichristi sunt. VII, 686; VIII, 664. Fures et latrones. III, 1721. Canes dicuntur. IV, 1925. Lupi semitarii. VI, 682. Ferae calami. IV, 836. Pseudoprophetae. IV, 101. Serpentes indignatione obdurati. IV, 684. Tauri dicuntur. IV, 836. Haeretici quomodo quidam in Ecclesia. IX, 444. Quidam in magna Ecclesiae domo, tamquam vasa in contumeliam. IX, 157. Haereticorum vanitatem doctus Christianus vel dolet vel ridet. III, 176.
Haeretici sanandi magis quam perdendi. VIII, 173. Qualibet ratione a pernicie revocandi. II, 795. Adversus haereses quo animo insurgendum, et quid utilitatis inde consequatur. X, 397. Haereticorum scriptis cur respondendum. X, 551. Haeretici non correctioni, sed contentioni student. IV, 837. Haereticis litigantibus et conviciantibus exhibenda mansuetudo. V, 1584. Contra eos non jurgiis, sed magis apud Deum precibus agendum est. V, 1584. Non tam disputationibus, quam orationibus. X, 260. Haereticis et Pelagianis instructio et oratio debetur. II, 830. Orandum pro haereticis et schismaticis. IX, 260.
Haeretici spiritali gladio utriusque Testamenti acie bis acuto interficiendi. VIII, 333. Haeretici tanto fortius convincuntur, quanto plures patent exitus ad eorum laqueos evitandos. VIII, 844. Haereticis objici non vult Aug. privatorum crimina, sed tantum quod catholici non sint. II, 271. Qua via eos refellere voluerit Augustinus suis de Musica libris. I, 1194. Augustini in eos lenitas et clementia. I, 1311. Qui impugnant haereticos, adjuvantur a Deo. III, 173. Haeresis auctore correcto, facilius revocantur caeteri, II, 788. Haeretici non inquinant ad communionem. IX, 226, 227. Agere cum haeretico vel schismatico de negotio animae licet, cum liceat agere cum eis de negotio fundi, aut litis dirimendae. II, 155. Donatistae, Maximianenses, Manichaei, Ariani, Eunomiani, Macedoniani, Cataphrygae tempore Augustini vigebant. II, 438. Haereticorum impia dogmata a quibuslibet Catholicis redarguenda; impia vero facta ab Episcopis praesentibus, aut in proximo constitutis, plectenda. X, 558. Haereticos velut membra putrida praecidendos ait Innoc. II, 781, 782, 784.
Haeretici omnibus modis ad Ecclesiam revocandi. VI, [Col. 0330] 714. Haereticos sic corrigi vult August. ut doceantur. II, 367. Si terrerentur, et non docerentur, improba quasi dominatio videretur: si docerentur, et non terrerentur, pigrius moverentur. II, 322. Haereticum docere quamvis superbum et pervicacem non abnuit Augustinus. II, 155. Haereticos Deus per humanas potestates misericorditer admonet. IX, 106, 108. Haeretici, Schismatici, Pagani severis legibus pro religione possunt coerceri. II, 802; IX, 44. Molestiarum temporalium utilitas ad haereticos reducendos. II, 321, 322, 330. Pietas est eis esse molestos. VI, 715. Persecutio adversus haereticos et schismaticos non dici debet persecutio. III, 1482. Magna fit in haereticos (Donatistas) misericordia cum per leges Imperatorum a sua secta eripiuntur inviti, etc. II, 798. Leges Imperatorum adversus haereticos. IV, 684, 716, 1309. Theodosii lex generalis in omnes haereticos. II, 804. Poena decem librarum auri in haereticos a Theodosio constituta. II, 804. Et ab Imperatoribus. II, 306. Leges de confringendis idolis et corrigendis haereticis, vivo Stilichone, in Africam missae sunt curante Theodosii filio. II, 358. Haereticos de basilicis excludendos praecipiunt leges Imperatorum. IV, 684, 685. Una eademque culpa ab Imperatore existimatur, eorum qui aut dissimulando conniventiam, aut non damnando favorem noxium haereticis praestiterint. II, 927. Agit Augustinus apud Praefectum praetorio, ut haereticorum tumor terrendo sanetur potius, quam ulciscendo resecetur. II, 297. Haereticos corrigi vult Augustinus, non necari. II, 367. Haereticos falso appellare res suas, quas secundum leges Regum jussi sunt amittere. II, 345. Multi unitatem catholicam veraciter tenent atque defendunt, licet terrore ad eam accesserint. II, 321. Haeretici cum ficte putarentur ad nos transiisse, inventi sunt in tentationibus Catholicis veteribus praeferendi. II, 312. Ex occasione legis imperialis quisquis vos non dilectione corrigendi, sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. II, 345. Quisquis res proprias vestras cupide appetit, displicet nobis. II, 345. Sicut et qui non per justitiam, sed per avaritiam tenet res pauperum vel basilicas quas sub nomine Ecclesiae tenebatis. II, 345.
Haeretici ex haeresi etiam post relapsum redeuntes benigne recipiendi. V, 1358. Haeretici et Schismatici aliter in Ecclesiam recipiendi, aliter Pagani. IX, 478. Haeretici quomodo in Ecclesiam recipiendi. IX, 437, 440. Haereticos denuo baptizandos Orientales aliquando censuisse probatur. IX, 495, 497. Not. ( a ). Apud haereticos baptizati, ut denuo baptizentur, nusquam Scriptura praecepit. IX, 221. Haereticis ad Ecclesiam redeuntibus baptisma non est violandum. VI, 137.
Haereticum facit prava dissensio, non Sacramenta Christiana. II, 343. Haeretici ad Ecclesiam venientes sine baptismo admittebantur. IX, 175, 177, 178. Non per baptismum, sed per poenitentiam eos recipiendos statuit Cyprianus. IX, 145. Et per manus tantum impositionem reconciliandos, in concilio Carthaginensi censuit Crescens a Cirta. IX. 208. Cur eis imponatur manus. IX, 193. Haeretici ad Ecclesiam transeuntes caritate mundantur, non baptismi iteratione. IX, 711. Haeretici quid in Catholica quaerere debeant. IX, 185. Quid eis ad Catholicam venientibus conferatur. IX, 197, 238, 330, 466 474, 476, 477. Cum ad Ecclesiam redeunt, incipit eis utile esse baptisma quod foris acceperunt. IX, 237, 242. Haereticos baptismum Christi verum conferre inde habetur, quia et mali qui intra Ecclesiam sunt, conferunt. IX, 139, 140, 176. Vide libros de Bapt. 3. et 4. Haereticos resipiscentes quatenus in iisdem honorum gradibus recipi conveniat. IX, 474.
Haereticis quidam promittunt liberationem ab aeterno supplicio. VII, 733, 741, 742.
Halleluia. III, 2035; IX, 312. Interpretatur, Laudate Deum. IV, 1938; V, 996, 1147, 1184, 1190, 1192, 1632. Propter sanctiorem auctoritatem servatum est. III, 42. Cur in quibusdam Psalmis geminetur. IV, 1419. Halleluiatici Psalmi. IV, 1404. Halleluia certo tempore solemniter cantatur secundum Ecclesiae antiquam traditionem. IV, 1419. Halleluia et Amen diebus Resurrectionis et Passionis Domini per totum mundum canitur. IV, 177. Halleluia solemniter cantatur post Pascha. IV, 1937, 1938. Scil. per quinquaginta dies, et hoc ex antiqua traditione. V, 1052, 1176. Tempore Paschali jejunia relaxant Christiani, halleluia canunt, quod est signum Resurrectionis. II, 217. Aliis diebus varie cantatur alibi atque alibi. II, 220. Halleluia modo nobis canticum est viatoris. V, 1186. Halleluia canticum est vitae futurae. IV, 1938. Halleluia cibus noster in coelo, potus Halleluia, actio quietis Halleluia, totum gaudium erit Halleluia. V, 1176, 1186. Halleluia in coelo erit in re, modo autem in spe: modo cantat amor esuriens, tunc cantabit amor fruens, V, 1188.
Hannibal. VIII, 574. Hannibalem juveniliter exsultantem [Col. 0331] Q. Maximus patientia sua fregit. II, 244.
Hariolus sapiens dici non debet. I, 916.
Haruspices sacrificia daemoni offerebant. I, 694. Haruspicem contemnit Augustinus, cui ille victoriam suis sacramentis in Theatrici carminis certamine promittebat. I, 694. Haruspicum et auspicum libri superstitiosi. III, 50.
Hasna. II, 126.
Hebdomades Danielis an ad primum, an ad secundum, an ad utrumque Christi adventum pertineant. II, 912. Non defuerunt qui ad utrumque pertinere arbitrarentur. II, 912. Hebdomadas Danielis in primo Christi adventu fuisse completas sentit Augustinus. II, 899. Consentiunt et hujus prophetiae expositores multi. II, 912. Completae non sunt ante Passionem Domini. II, 915. In primo Christi adventu fuisse completas non putat Hesychius. II, 904, 911. Si ad secundum adventum pertinent, jam implendae fuissent. II, 912. Hebdomadas Danielis de futuro Christi adventu quidam exponens, ab Hieronymo temeritatis notatur. II, 901. Huic opinioni favet Hesychius. II, 904, 911.
Hebionitae Christianos esse se simulant ex Hier. II, 257.
Heber. Ab ipso Hebraeorum vocabulum est. VII, 598.
Hebraei unde sic appellati. I, 636; III, 552. An ab Heber an ab Abraham cognominati. VII, 481. Hebraeis ante Legem praedicator Deus, vel Angeli non defuerunt. VII, 302. Hebraei uni Deo creatori omnium victimas obtulerunt. VIII, 386. Soli ex omnibus Gentibus non colebant Deos. VII, 154. An praeter idola, ritus omnes Gentium retinuerint. VIII, 386. Quae fuerit Hebraeorum conditio in Aegypto post mortem Joseph. VII, 564. Hebraeos exerceri oportebat in servitute Aegyptia, ad desiderandum sui Creatoris auxilium. VII, 565. Unde apud Hebraeos alternaverunt humilitates laborum, et prosperitates consolationum. VII, 570. Vestigium non parvum justitiae Hebraei populi. VII, 491. Hebraei non tam propter merita sua, quam propter peccata gentium quae debellabantur, victorias reportabant. VII, 522. Hebraeorum regni divisio. VII, 557. Post divisionem conjunctio. VII, 558. Aetates variae populi Hebraei, unde sumendae. VII, 522. Hebraea nomina primum in graecam linguam, deinde in latinam translata. IV, 302. Hebraeas litteras apud Hebraeos scribere nulli fas erat, nisi solis Scribis. VIII, 365. Vide Judaei.
Hebraea lingua ab Heber nomen accepit. VII, 400. Primo omnium fuit. VII, 400. Quando inventa. VII, 522. Remansit in domo Heber. VII, 400. Ad populum Dei tantum transmissa est. VII, 490. Hebraicae litterae ante Moysen. VII, 598. Hebraica lingua cum suis litteris per successionem patrum custodita. VII, 598. Hebraea lingua punicae familiarissima. III, 488. Et significationis quadam vicinitate sociata. V, 648.
Hecate oraculum, Christum laudabat. VII, 652.
Hecates, anima mundi. V, 1137.
Hector. VIII, 585.
Helena Graecorum. II, 157, 237. Uxor Menelai, adulterio corrupta a Paride. VII, 81.
Helenes meretrix quaedam quam Minervam credi volebat Simon magus. VIII, 25.
Heli Sacerdos, Hebraeorum Judex. VII, 577. Heli filii ad quid morte puniti. VIII, 618.
Heliopolis civitas solis. III, 584. Abest a Memphi amplius quam viginti millibus. III, 584.
Helles fabula. VII, 570.
Helpidius apud Carthaginem contra Manichaeos disputat. I, 716.
Helvidius a quo Helvidiani. VIII, 46.
Her interpretatur Pellicius. VIII, 456.
Heraclitus. VII, 181.
Herbae quomodo et quando creatae. III, 273, 326. Spinosae et venenosae ad quid productae. III, 182. Herbarum vita, qualis secundum Manichaeos. VIII, 37. Herba semper viva. III, 1742.
Heracleonitae haeretici ab Heracleone, eorumque dogmata. VIII, 28.
Hercules. V, 164, 1249, 1250; VII, 639. Quo tempore vixit, et quare honores divini ei delati. VII, 565. Herculis scortum Larentia. VII, 185. Herculem inter Semideos Labeo numerat. VII, 58, 59. Hercules dictus Deus fortitudinis. V, 166. Aedituus Herculis secum ipse quasi cum Hercule ludens. VII, 185. Hercules plures fuisse historia secretiore dicuntur. VII, 569. Herculis Syri seu Tyrii duodecim ingentia facta. VII, 569. Illum a se ipso in Oeta monte incensum produnt. VII, 569. Herculis idolum cum suo titulo. V, 164. Cum barba deaurata apud Carthaginem, quae ibidem rasa est. V, 166. Suffectani LX Christianos necarunt propter Herculis idolum. II, 191. Hercules Romae sublatus. V, 166. Herculis et Junonis spiritus adversum se divisi. V, 447; VI, 712. Herculea auxilia Cynicorum. I, 943.
Hereditas. Concupiscens res alienas habere, velut hereditatis jure, peccat. V, 72. Hereditatis divisio ad majorem [Col. 0332] fratrem, ad minorem pertinet electio. V, 1576. Hereditas veteris Testamenti, terrena felicitas; novi, aeterna immortalitas. IV, 824, 825. Hereditas in qua coheredes Christi sumus, non minuitur copia possessorum, nec fit angustior numerositate coheredum. IV, 565. Hereditas Dei sumus, et Deus nostra. V, 796, 1593; VI, 87. Hereditas nostra Deus dicitur, quia ipse nos pascit et continet; et hereditas Dei dicimur, quia ipse nos administrat et regit. IV, 83. Hereditas nobis promissa, et in Christo capite jam exhibita. V, 154, 858.
Heres veteris Testamenti, quis. X, 328. Heredes Dei facti sumus, non ut illi succedamus, sed ut cum illo in aeternum vivamus. IV, 1807. Heredes Christi dicimur et coheredes, quomodo. VI, 86, 87. Heres Christus cum filiis scribendus. V, 1571. Hereditatem cujusquam, exheredatis filiis, non suscipit Augustinus. V, 1571. Hereditatem quando Ecclesia suscipere aut recusare debeat. V, 1570.
Hericius, figura eorum qui levioribus peccatis operti sunt. IV, 1372, 1373.
Hermaphroditi. VII, 486; VIII, 1002.
Hermes Aegyptius quid de idololatria senserit. VII, 247.
Hermias a quo Hermiani. VIII, 41.
Hermogenes unde Hermogeniani. Vide Sabelliani. VIII, 32.
Hermon, interpretatur lumen exaltatum. IV, 1735. Item, anathema ejus. IV, 1127. Anathematio. IV, 472.
Hermogenianus. II, 61.
Herodes alienigena, rex apud Judaeos. VII, 607. Infantum interfector. VI, 655, 664. Herodis metus et saevitia. V, 1029, 1664. Herodes timens regnum amittere, non meruit Regem agnoscere. IV, 536. Innocentes quos Herodes occidit, Christus coronavit. IV, 536. Herodes in angustiis aut perjurii aut cruenti facinoris admittendi. V, 1408. Herodes an mortui, an vivi fratris uxorem duxerit, ambiguum. VI, 221. Herodes duo occasionem praestant crimen falsitatis Evangelio objiciendi. IX, 662. Herodis regis persecutio gravissima post ascensum Domini. VII, 615.
Heros unde dicitur. VII, 299. Heroes appellantur alicujus meriti animae defunctorum. VII, 299. Heroum nomen non facile reperitur in Scripturis. III, 500.
Heros episcopus Gallus. X, 320, 343, 355. Pelagium et Caelestium auctores nefarii erroris arguunt Heros et Lazarus. II, 759, 764. Eorum litteras Orosius presbyter detulit ad Concilium Carthagin. II, 759. Herotis et Lazari objectis respondit Pelagius. II, 776.
Hesiodus poeta nomen imposuit Musis. III, 49.
Hesperius vir tribunitius. VII, 764.
Hesperos stella Veneris. VII, 720.
Hesternus pro juvene ponitur. IX, 523.
Hesychius Salonitanae urbis episcopus. II, 899, not. ( b ); VII, 664. Sanctus homo Dei. II, 924. Hesychio scribit Augustinus. II, 899. Cui respondet Hesychius. II, 901. Vicissimque rescribit Augustinus. II, 904.
Hetruscorum praedonum crudelitas. X, 778.
Hieraca a quo Hieracitae. VIII, 38.
Hierius. VIII, 707, 708. Romanae urbis orator. I, 702. Huic nuncupati ab Augustino libri de Pulcro et apto. I, 702.
Hieroboam idololatriam in regno suo instituit. VII, 557.
Hieronymus. I, 649. Presbyter venerabilis. X, 286. Homo Dei. II, 625. Doctissimus vir. II, 864, 904. Maxime in Scripturis. II, 628. Ab adolescentia ad senectutem in Monasterio desudavit et vixit. II, 245. In Monasterio variis quati fluctibus, et peregrinationis molestias se sustinere queritur. II, 154. Hieronymus Augustino ignotus facie, sed spiritus unitate conjunctus. II, 155. Hieronymus non ex definito defendit nec Petrum peccasse, nec Paulum procaciter arguisse majorem. II, 253. In recenti opere secutus est de hac re sententiam Cypriani et Augustini. II, 779. Hieronymum in sacra Scriptura admisisse officiosa mendacia, dicere videtur August. II, 156. Hieronymus Augustino expostulat de illius epistola per Italiam sparsa. II, 244. Et de jure necessitudinis violato. II, 245. Hieronymum ad παλινωδίαν hortatur Augustinus. II, 157.
Hieronymus quid sentiret de origine animae, exposuit in opusculis contra Rufinum. II, 719. Marcellino scripsit suam esse sententiam, singulas animas novas nascentibus fieri. II, 748. Quaestionem de origine animarum Augustino solvendam remittit. II, 747. Hieronymi testimonium pro peccato originali. X, 665. Hieronymus dogma de peccato originali in libro contra Jovianum et in commentariis in Jonam stabilivit. II, 723, 730. Hieronymi sententia de visione Dei. II, 621, 625. Sentit Patris, filii et Spiritus sancti divinitatem oculis carnis aspici non posse. II, 621, 626. Ac rem incorporalem corporalibus oculis non videri. II, 621. Hieronymi sententia de membris Dei contra Anthropomorphitas. II, 628. De Danielis hebdomadibus Augustinus Hieronymi expositiones Hesychio dirigit. II, 899, 903. His lectorem suspendi dicit Hesychius. II, 904. Hieronymo cujusdam de Danielis hebdomadibus opinionem temeritatis [Col. 0333] notanti, assentitur Augustinus, II, 901. Hieronymus quaestionem cucurbitae in libro explanationum in Jonam ridiculam vocat. II, 275. Hieronymi interpretationem in aliquem locum Jonae prophetae, velut mendositatem corrigere coactus est quidam Episcopus plebe tumultuante. II, 242. Hieronymus Origenem reprehendit. II, 286. Rogat eum Augustinus ut prodat Origenis et haereticorum errata. II, 157. Hieronymus docet de magistrorum Ecclesiarum sententiis periculose judicari. II, 904. Hieronymus in Oriente adversus Pelagium pro gratia Christi conflixit. II, 764; X, 699. Ejus adversus Pelagium opus sub nomine Critobuli. II, 779. Pelagius de Hieronymo questus quod ei tamquam aemulo inviderit. X, 700.
Hieronymus ex hebraeo in latinum eloquium Scripturas convertit. VII, 603. Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex hebraeo non habet Augustinus. II, 1077. Hieronymus Job ex hebraeo interpretatur. II, 242. Interpretatio Jonae prophetae ex graeco in latinum facta ab Hieronymo accuratior. II, 242. Hieronymus respondet super interpretatione sua in Jonam prophetam. II, 263. Hieronymi in Ezechielem commentarii. II, 719. Libri in Danielem. VII, 695. In Malachiam. VII, 699. Evangelium ex graeco interpretatus est summa fide. II, 243. In expositione epistolae ad Galatas Origenis commentarios secutum se ait. II, 252. Nec non alios Graecos. II, 252, 253, 254. Quare novam post alios interpretationem librorum canonicorum aggressus est. II, 262. Septuaginta editioni vacare non potest, ut optabat Augustinus, penuria notariorum. II, 753. In librorum canonicorum interpretatione, sensuum potius veritatem, quam verborum ordinem conservavit. II, 261. Quid de Hieronymi versione sentiant Judaei. VII, 603. Hieronymus librum de optimo Scripturas interpretandi genere scripsit. II, 261. Hunc petit Aug. II, 291. Hieronymo dedicati duo Augustini libri. II, 752. Habentur. II, 720, 733. Hieronymo decretum est Augustinum amare, suspicere, colere, ejusque dicta quasi sua defendere. II, 753. Laudatur Hieronymi liber adversus Ruffinum. II, 727. Opus adversus Jovinianum. II, 735, 737. Hieronymi opus in quo de resurrectione carnis praeclare disputat. II, 779. Hieronymi epistola ad Marcellinum. II, 718. Laudatur ab Augustino. II, 723, 724, 747, 864. Hieronymi opusculum de haeresibus Augustinus postulat. VIII, 49. Hieronymi Chronica VII, 566, 587. Hieronymi liber, cui nomen Epitaphium quidam tribuebant, de scriptoribus Ecclesiasticis appellandus est. II, 252. Venit hic liber in manus Augustini. II, 155. Quaedam huic addenda August. indicat. II, 157. Hieronymus Nepotiani presbyteri epitaphium composuit. II, 252. Hieronymus scribit hominem bimembrem natum Lyddae. VI, 273. Not. ( a ).
Hieronymi encomium. X, 192, 665, 699. Ejus ingenium divino dono aureum. II, 156. Hieronymi animus litteris ipsius non mediocriter noscitur. II, 155. Hieronymi doctrina tantum in latina lingua ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum umquam lantea potuerunt. II, 741. Hieronymi nullus sermo prolixus, quantalibet tempora occupet. II, 155. Infelix qui Hieronymi labores non digne honorat, aut de his Deo gratias non agit. II, 741. Hieronymi scientiam quanti faciat Augustinus. II, 247. Ab eo se in sacrarum litterarum scientia superari fatetur. II, 247. Hieronymo Augustinus, ipsius August. testimonio, in multis rebus minor. II, 290. Hieronymo duo libri ab Augustino diriguntur. I, 649. Hieronymi desiderio quantum inardescat Augustinus. II, 237, 241, 247, 248. Hieronymum, si fieri posset, quotidie praesentem habere vellet Augustinus. II, 720. Hieronymus ne unam quidem horam labi patitur absque Augustini mentione. II, 891. Hieronymus per Firmum ad Augustinum scribit. II, 275, 276, 291. Alypium salutat. II, 291. Hieronymum Alypius invisit. II, 111. Hieronymo Paulum unum e fratribus suis commendat Augustinus. II, 158.
Hilarius. X, 283, 866. Insignis Ecclesiarum doctor. X, 693. Vir non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum, et assertione fidei. VIII, 931. Hilarius episcopus Gallus Ecclesiae catholicae adversus haereticos defensor acerrimus. X, 645. Ejus doctrina de carne Christi. X, 1587. Mendacium non esse monstravit, quod dixit Christus se judicii diem nescire. II, 778. Neminem sine peccato esse docuit. X, 283. Hilarii libri. VIII, 931. Tractatus in Psal. CXVIII. X, 691. Homilia de sancto Job. X, 692. Ejusdem expositio Psalmi primi. X, 692. Et Psal. quinquagesimi primi. X, 693. Hilarius Origenem in Psalmos transtulit. II, 262. Hilarii dictum de Trinitate. VIII, 1059. Hilarii interpretatio in locum Apostoli. X, 614. Hilarii Pict. librum (scil. de Synodis) Vincentius opponebat contra crescentem ubique Ecclesiam. II, 332, 337. Not. ( a ). Hilarii locum objectum interpretatur Augustinus. II, 337.
Hilarius Arelatensis quibusdam movetur Augustini dictis, in aliis omnibus doctrinae ejus sectator et admirator II, 1007.
[Col. 0334] Hilarius Syracusanus consulit Augustinum. II, 674. Eique Augustinus facit satis. II, 674.
Hilarius laicus Gallus. II, 1007. Narbonensis esse videtur. II, 771. Not. Augustini se fuisse discipulum indicat. II, 771 Not. 1012; X, 957. Epistolam CCXXVI ad Augustinum misit. II, 1007. Seque aliam antea ad ipsum misisse epistolam movet. II, 1011. Augustini ad Hilarium epistola. X, 334. Est CLXXVIII, II, 771. Not. Ejus orationibus Augustinus sese commendat. II, 771. Eique exponit Pelagiana commenta. II, 771. Hilarius, libros Retractationum, ac librum de Gratia, et Libero Arbitrio postulat. II, 1011.
Hilarius Tribunitius Catholicus. I, 634. Hymnos de psalmis ad altare cantari improbat, contra quem liber ab Augustino editur. I, 634.
Hilarense oppidum. II, 1019.
Hippocentaurus Manichaeorum, quid? VIII, 313.
Hippocrates mulierem suspicione adulterii puniendam liberat. III, 572. Hippocrati quidam libri suppositi sunt, a medicis non recepti. VIII, 514.
Hippon Diaritthum. VII, 486; IX, 236.
Hippon. IX, 337. Hippo-Regius Romana civitas appellatur. II, 135. Not. ( a ). Hippone-Regio ecclesia Pacis. II, 966. Hipponensis Ecclesiae praedia quae episcopus existimatur possidere ut dominus. II, 480. Apud Hipponenses August. expostulat quod morem de vestiendis pauperibus obliti sint. II, 471. Hipponenses S. Pinianum suae civitatis habitatorem habere voluerunt. II, 476. Et sibi presbyterum exoptarunt nulla turpi cupiditate. II, 480. Quanto tumultu eum presbyterum sibi ordinari petierunt. II, 478. In eo tumultu multa contumeliose contra Alypium dixere. II, 481. Postulant ut si quando Piniano ad suscipiendum clericatum consentire placuisset, non nisi in ipsa Hipponensi ecclesia consentiret: quod annuit Pinianus. II, 479, 482. Hipponensis populi infirmitas, et quanta ab illo patiatur Augustinus. II, 473. Hipponensis regionis possessor et dominus Augustinum sub ironiae adulatione laudat. II, 515.
Hipponensis diaconus. V, 1576.
Hipponense Concilium anno CCCXCIII habitum. VI, 181 Not. ( a ). In Concilio Hipponensi an CCCXCVIII Can. 38 et Carthag. III, an. CCCXCVII Can. 47 definitum est quae sint Scripturae canonicae quae in populo Dei legi debeant. II, 233.
Hircanus filius Alexandrae reginae Judaeorum. VII, 607. Confirmatur in pontificatu. VII, 607.
Hirci quidam non ad sinistram erunt. IV, 799.
Hispanae tot provinciae coeperunt experiri mala a quibus erant intactae. II, 422. Hispanorum animas multo infelicius trucidant doctrinae falsae, quam barbaricus gladius. II, 721.
Historia non numeranda est inter instituta humana. III, 56. Historia est demonstrationi similis. III, 56. Historia quatenus inter liberales disciplinas. II, 368. Ejus fides perit, si quod hominum et temporum consensione firmatum est, in dubium revocetur. I, 1335. Historia etiam prophana juvat ad intelligendos sacros libros. III, 55. Historia Ecclesiastica ab Eusebio graece scripta, et a Ruffino in latinam linguam versa. VI, 597. Historiae occasio. I, 1012.
Historici gentium cum inter se per multa dissentiant, non merentur fidem. VII, 716. Historicis potius credendum est, qui divinae non repugnant historiae. VII, 600. Historici solent, cum in suam personam venerint, ita se contexere, tamquam de alio narrent quod de se narrant. VIII, 342.
Histrio. V, 562, 1026, 1461. Histrionum signa valent ex instituto, non ex natura. III, 54. Histriones nullo modo possunt esse musicae periti. I, 1089. Histriones, aurigas, venatores, etc., qui spectare amant, reprehenduntur. IV, 438, 439, 440, 626, 1327. Histriones ad Christiana sacramenta, nisi relicta arte non permittuntur accedere. VI, 219. Histriones in administrationem reip. recepti apud Graecos. VII, 55.
Hoc, aliud cum corripitur, aliud cum producitur significat. III, 1940.
Hoedi duo populi. V, 42. Hoedi ante judicium non separandi. V, 298, 304.
Holocarpoma. III, 678, 679.
Holocaustum dicitur sacrificium, cum totum incenditur. IV, 576, 599, 776, 798, 1775. Totus exardescat igne amoris divini, qui vult offerre Deo holocaustum. IV, 1775. Non omne sacrificium holocaustum erat. III, 823. Vide Sacrificia. De holocausto non manducabatur. III, 823. Holocausta humana Deus improbat. III, 810, 815, 816. Holocausta medullata, mystice. IV, 799. Holocaustosis, reliquiae holocausti quod ignis consumpsit. III, 678.
Homerus quo tempore vixit. VII, 80. Not. ( a ). Homerus poeta dulcissime vanus: hujus lectio Augustino puero amara. I, 671. Multa finxit hominibus flagitiosis divina tribuendo, ne flagitia, flagitia putarentur, ac quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed coelestes Deos videretur imitatus. I, 671.
[Col. 0335] Homo quid. VII, 626. Homo est animal rationale. V, 255. Factum de terra. V, 1588. Animal rationale mortale. I, 1009, 1062; VIII, 939. Cur duplex differentia ponitur in ejus definitione. I, 1009, 1062. Homo ex anima et corpore compositus est. I, 963; II, 65; V, 717, 810. Homo totus anima et caro. IV, 402. Omnis natura hominis dominatu animae et famulatu corporis temperata est. VI, 126. Praeter animam et corpus nihil ad ejus substantiam et naturam pertinet. V, 810. Hominis persona mixtura est animae et corporis. II, 520. Haec mixtura incredibilior videtur, quam mixtura Dei et hominis in Christo. II, 520. Homo magnum miraculum. V, 700. An anima sola possit dici homo. I, 1313.
Hominis descriptio secundum Apuleium, VII, 263. Manichaeorum fabula de primo homine. VIII, 210, 221, 246, 375. De bello primi hominis cum gente tenebrarum. VIII, 210, 211, 223, 234. Homines fumi filios dicit Manichaeus. VIII, 197. Cur hominis opificem malum inducere conantur Manichaei. X, 1532. Homines semper fuisse quidam opinati sunt. VII, 357. Responsiones eorum ad ea quae objiciuntur. VII, 357.
Hominis creatio. III, 186, 241. Hominis Deum esse opificem, a quo sunt omnia bona sive coelestia, sive terrena, carnis ipsius compago testatur. X, 1532. Hominis creatio cum creatione aliorum animalium conjungitur, et etiam distinguitur. III, 241. Homo praecipuum opus Dei dicitur. quare. III, 347, 348. Hominem interiorem primum factum, deinde corpus hominis quidam suspicantur. III, 293. Deus hominem sicut caetera per Verbum suum fecit. III, 371. Quomodo factus est homo in animam vivam. III, 363. Homo an tunc animatus cum Deus insufflavit in faciem ejus. VIII, 614. Deus sufflavit in faciem hominis, quia in ea sunt velut organa sentiendi. III, 23. Homo factus est in die primo creationis invisibiliter, causaliter, potentialiter; in die autem sexto factus est visibiliter. III, 343, 344, 346, 347, 349, 410. Homo sexta die creatus, et sexta aetate reformatus. VIII, 257. Homo ad Dei imaginem est factus. I, 626, 858; III, 186. Homo nummus Dei. V, 82. Magna quaedam res est homo factus ad imaginem et similitudinem Dei. III, 26. Hominis ad Deum similitudo. V, 164. Homo ad ipsius Trinitatis imaginem factus est. III, 244; VIII, 1001, 1055. An solus homo factus ad imaginem Dei, non vero mulier. VIII, 1003, 1005. De homine antequam peccaret dicitur quod ad imaginem Dei sit factus. VIII, 135. Quomodo homo et secundum quid factus ad imaginem Dei. III, 243, 292, 347, 366, 409, 2039; VII, 373, 400; VIII, 475, 695, 1003. Homo in anima ad imaginem Dei factus. V, 353; VI, 628. Homo in hoc factus est ad imaginem Dei, quia intelligit, sapit, discernit bonum a malo. IV, 218. Homo gerit in se symbolum Trinitatis, scilicet esse, nosse, et velle. I, 849. Homo factus ad imaginem et imago Dei. V, 361. Longe distans haec imago. V, 362. Hominis honor verus est imago. VIII, 1006. Homo quomodo ab Apostolo vocatur imago Dei. III, 243. Cum dictum fuisset hominem creatum esse ad imaginem, cur additur et ad similitudinem. III, 241, 242, 244, 749. Homo factus est ad imaginem et similitudinem, non vero ipse est eadem imago et similitudo aequalis Patri. III, 243. Similitudo ad quam factus est homo, est ipsum Dei Verbum. III, 243. An secundum aliud ad imaginem, et secundum aliud ad similitudinem. VI, 33.
Homo duplex, interior et exterior, et utriusque ratio. VI, 32. Uter ad imaginem et similitudinem Dei factus. VI, 32, 33. Hominis corpus, non animam, esse imaginem Dei quaedam haeresis dixit. VIII, 45. Non propter corpus, sed propter mentem imago est. III, 186. Homo non secundum corpus, sed secundum rationalem mentem factus ad imaginem Dei. VIII, 1004. Hominis corpus, quatenus est erectae figurae, ad similitudinem Dei factum esse dici potest. III, 243. Homo in ipso corpore indicat se esse ad imaginem Dei factum, quod erecta statura factus est. III, 347. Admonetur homo erecta sui corporis statura, non sibi terrena esse sectanda velut pecora. III, 347. Sed animum in aeterna dirigendum. I, 1313; III, 186. Homo totum non amisit per peccatum quod habebat imaginis Dei. I, 628. Sed tantum imaginis Dei perfectionem. III, 186. Homo etsi per exortum suum in regno Diaboli sit. X, 1082. Est tamen imago Dei. X, 1082. Hominis creatio allegorice exponitur. I, 858.
Homo qualis sit factus a Deo. VII, 386, 399, 400. Quomodo factus rectus. VI, 282. Rectus est homo ubi spiritus imperata, caro servit. III, 1395.
Homo ad quid factus. VI, 628. Hominis finis est vita aeterna. III, 144. Homo factus in tempore, sed immutabili aeternoque Dei consilio. VII, 362. Quaerentibus cur homo tam sero sit conditus, quid respondendum. VII, 359. Hominis status ante peccatum. VI, 244; X, 172. In paradiso. VII, 417. Homo primus creatus est in natura sine culpa, sine vitio. V, 172. Sine concupiscentia et pugna carnis et [Col. 0336] spiritus. V, 717. Homo ante peccatum beatus spe commutationis futurae. III, 438. In suo genere bonus erat. III, 296. Deus forte non dixit hominem esse bonum, quia praesciebat eum peccaturum. III, 295. Homo in agnitione Dei creatus est, et in ea renovatur. III, 292.
Homo an futurus fuerat miser formidine mortis, si non peccasset. X, 1530, 1536. Homo nisi peccasset, posset non mori. III, 354. Et hoc indicat ipsa mors hominis. III, 353. Posteri ejus morti obnoxii non essent. VII, 403. Sine mortis interventu Angelis sociandi fuerant. VII, 377. Si non peccasset homo, morti obnoxius non foret. VII, 720. Hominis naturam sic divinitus institutam, ut si non peccasset, moriturus non esset, totius Ecclesiae fides. X, 1561. Homo futurus fuerat immortalis, si non peccasset. VIII, 615. Homo immortalis fuisset fructu ligni vitae. VIII, 615. An cibum sumpserit ex ligno vitae ante maledictum. VIII, 615. Posse non mori praestabatur ei de ligno vitae, non de constitutione naturae. III, 354. Si homo immortalis factus est, quomodo cibis indiguerit, difficile est dicere. III, 293.
Hominis corpus quale erat ante peccatum. VI, 373. Non erat corruptibile. VI, 332. Homines mortales generantur ex Adamo mortali per peccatum facto. VII, 378. Homo secundum Julianum non poenaliter, sed naturaliter conditus mortalis. X, 1312. Homines ex quo concepti, aegritudinem quamdam inchoant qua sunt necessario morituri. III, 399. Homines quod mortales sint corpore, ad misericordiam Dei pertinere arbitratus est Plotinus. VII, 265.
Humanum genus initium habere non repugnat Dei sapientiae. VII, 370. Hominum genus prius exstitisse sine hominibus gignentibus, quidam philosophi admittere coguntur. VII, 359. De propagatione filiorum, si homo non peccasset, diversae sententiae. VI, 373. Hominum multiplicatio quomodo facta fuisset, si immortales permansissent. III, 292. Et Adam non peccasset. III, 396. Si homines non peccassent, genus humanum sine libidine multiplicassent. VII, 428, 429, 430. Hominem in paradiso seri potuisse ad voluntatis nutum, membris genitalibus obsequentibus, Augustini sententia. X, 1444, 1447. An primi homines a concubitu abstinuerint usque ad eam aetatem, qua generasse dicuntur. VII, 456, 465.
Homines omnes cur ex uno voluit Deus condere. V, 563, 1233; VI, 373. Homines ex uno procreati ad arctiorem cognationis necessitudinem, et unitatis vinculum commendandum. III, 398. Ad societatem commendandam. VII, 372, 376, 403. Nihil est tam discordiosum vitio, tam sociale natura, quam genus humanum. VII, 376. Homo omnis in primo homine factus est, originis seminisque ratione. IV, 1551. In unoquoque homine est omnis creatura, quomodo. VI, 68; VIII, 675. Hominum genera monstrosa an ex Adam vel filiorum Noe propagine prodierint. VII, 485.
Homo peccavit propria voluntate per culpam, ordinatus est Dei aequitate per poenam. III, 431. Homines mysteriis Dei imbutos non posse peccare, Joviniani dogma. X, 1417, 1418, 1419.
Hominis tentatio quare permissa. III, 431, 432. Homo non fuisset futurus magnae laudis, si propterea posset vivere bene quia nemo male vivere suaderet. III, 431.
Hominis lapsus. VII, 727. Cur a Deo permissus. V, 172. Homo a tentatore dejectus, quia superbus. III, 431. Et superbiam deceptoris sequutus. III, 1787. Quia exaltato corde a Deo recessit. VIII, 615. Homo rectus erat, arbitrio suo factus est malus. V, 409. Hominis lapsi figura in eo qui descendit ab Jerusalem in Jericho. V, 752, 1646. Stare ad Dominum noluit, cecidit, fractus est, quomodo vas de manu hominis cadens. V, 717. Homo donatus est sibi quia deseruit Deum placendo sibi. VII, 433. Quia sua voluntate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus. IV, 897. Hominis venditi pretium, exigua de arbore vetita voluptas. V, 188. Homo voluntate peccavit, non necessitate. III, 432. Sic factus erat, ut aliqua necessitate deserere Deum non cogeretur. VIII, 614. Ut non posset peccare, si nollet. VIII, 614. Homo non impeccabilis. VIII, 419. Homo ita factus est, ut peccandi possibilitatem haberet a necessario, peccatum vero a possibili. X, 1494. Cur non sic factus ut nollet peccare. VIII, 614. Factus est cum potestate peccandi et non peccandi, pro praemio accepturus non posse peccare. VI, 359. Sic eum Deus fecit, ut et stantem coronaret, et cadentem ordinaret, et surgentem adjuvaret. VI, 332.
Homo cum libero arbitrio creatus. VII, 752. Quare liber creatus. VI, 11. Si liberum arbitrium non haberet, in natura rerum minus excelleret. III. 369. Homini sic datum est arbitrium liberae voluntatis, ut eum tamen necesse sit vivere sub potestate melioris. VIII, 613. Homo non bene vixisset nisi per gratiam Dei. III, 431. Quare Deus liberum arbitrium homini non ademit, cum eum praesciret esse peccaturum. VII, 752. Cur creat hominem Deus, quem possideat diabolus. X, 408. Hominem peccaturum praescivit [Col. 0337] Deus, simulque populum piorum Angelis sanctis sociandum, in adoptionem vocandum. VII, 372.
Homo unde et quo cecidit. III, 138. Natura rationalis quanto est ipsa superior, tanto ruina ejus pejor; et peccatum ejus quanto incredibilius, tanto est damnabilius. X, 1553. Quia factus est qui sit in beata vita, si bene vixerit; ideo erit in misera vita, qui male vixit. IV, 1302. Homo praevaricator amissa beatitudine in miseriam projectus. V, 209. Miseria hominis post peccatum. VI, 244, 363, 628. Hominum sunt duo mala, iniquitas et mortalitas; una est culpa, altera est poena. V, 934. Homines mortales, fragiles, infirmi, lutea vasa portantes, quae faciunt invicem angustias. V, 440. Hominis non ad aliud in hoc saeculo, quam nasci, laborare, mori. V, 726. Homo sibi ipse poena sua esse meruit. IV, 405. Homo patitur ex se intrinsecus, forinsecus autem ex eis inter quos vivit. IV, 405. Homo omnis quaerit beatam vitam. V, 810. An vera beatitudine homines felices esse possint, cum sint mortales. VII, 268. Homines quamdiu mortales sunt miseri sint necesse est. VII, 268. Homo ideo non beatus, quia non vivit ut vult. VII, 133. Et si viveret homo ut vellet, non tamen beatus foret, si turpiter viveret. VII, 133. Homo se ipsum Deo debet, eique reddendus est ut beatus sit, a quo accepit ut sit. II, 486. Homo de suo satanas est, de Dei beatus est. III, 1750.
Homines nascuntur in corpore mortis, et in carne peccati. X, 134. Prius mundo quam Deo nascuntur. X, 823. Homines tam majores quam minores, unde sunt rei. X, 708. Cur de parentibus justis non nascatur justus. X, 177. Humanum genus propter peccatum sub diaboli potestate. X, 1122. Homines in quantum homines sunt, opus sunt Dei; in quantum peccatores, sub diabolo sunt. X, 567. Potestati tenebrarum id est, potestati diaboli subjecti homines. II, 982. Quo jure potestati diaboli traditi quove ab ea per Christum liberati. I, 1286. Hominum captivitas de qua Christus eos redemit, est voluntaria. VIII, 543. Homo subjectus est vanitati, quia noluit subjici veritati. IV, 1549. Facti sumus manibus veritatis, sed propter peccatum projecti in dies vanitatis. V, 403. Homini juste poenalia quibus dominabatur effecta sunt. VIII, 203.
Hominis natura condita est bona. X, 1516. Sed vitiosa est per voluntatem malam. III, 1703, 1705. Natura hominis ex Deo est, non iniquitas. III, 369; X, 1124. Omnis creatura humana in Adam vitiata. IV, 1549. Homines omnes unus fuerunt. V, 906. Quae sit causa cur homo sit deterior. VI, 12. Utrum Deo auctore sit deterior. VI, 11.
Humana natura virtutis et perfectionis capax. X, 688. Homo non bonae, sed malae factus fuit naturae secundum Julianum: quia in eo plus valuit actio mala ne posset agere bene, quam actio bona ne posset agere male. X, 1522. Quod in natura humana a Deo condita reprehendit Julianus, hoc in natura Angelica reprehendere debet. X, 1517, 1518. Etsi homines vitiata origine sint damnabiles, bonitas tamen illis exhibetur. X, 857, 858. Homines quos de origine merito et juste damnata creat Deus, bonum aliquid sunt. X, 1443. Homo magnum bonum. III, 384. Sed mutabile. III, 384. Etsi bonum naturale homo amiserit, eique malum voluntarium inseparabiliter adhaeserit; non tamen non est bene institutus. X, 1541, 1543. Nihil nocet homini nisi sua iniquitas. VII, 114. Homo deleat quod fecit, et placebit ei qui eum fecit. V, 587.
Homo post peccatum habet supplicio mixta solatia. VIII, 203. Homo non est derelictus sine misericordia. VIII, 203. Natura hominis et est bona, et malo carere potest. X, 298. Quando nam a malo liberatur. X, 298. Homines omnes una massa peccati. VI, 71, 121, 124. Omnes nati filii irae eguerunt reconciliatore. VI, 248. Si tu, ô homo, non dimitteres Deum, non fieret pro te Deus homo. IV, 372. Homo ejus clementia reformandus est, cujus bonitate formatus est. I, 1067. Qui hominem creavit, formavit, fecit; ipse recreat, reformat, reficit. IV, 524. Ut omnes liberarentur, Filius Dei ad eos missus. VI, 345. Homo sexto die formatus, sexta mundi aetate reformatus est. IV, 1182. Homo ex se non potest resurgere. I, 597. Homo inveteravit per peccatum, innovatur per gratiam. IV, 1949. Idoneus fuit ad vulnerandum se, non ad sanandum se. IV, 1263, 1696. Reparari non potest meritis aut libero arbitrio. VI, 246. Sed gratia. VI, 247. Ejus reformatio ex sola Dei misericordia. VI, 245. Quam juste est damnatus, quam misericorditer liberatus. VI, 685. Homo gratis factus est, et gratis liberatus. IV, 488. Hominis liberatio, ipsius captivitatis modo conveniens. X, 407, 408. Homo iisdem, quibus perierat, gradibus reparatur. VI, 655.
Homo ad quid innovatus. III, 1636. Hominum pars reparata succedet in locum angelorum desertorum. VI, 246. Homines electi ut instaurent partem quae lapsa est angelorum, et forte majori numero. VII, 752. Neque omnes homines damnantur, neque omnes liberantur, quare. VII, 727. Hominis veteris aliquid usque ad ultimum mortis portamus. [Col. 0338] V, 202.
Hominis generatio, et vita duplex, una secundum corpus ante Christum, altera secundum animam post adventum Christi. IV, 90. Magnum discrimen inter hominem sanum et hominem lapsum. X, 271. Homo et peccator. V, 132, 323, 565. Homo bonus, et homo malus, quis. X, 370. Homo unus potest simul esse et natura bonus et vitio malus. X, 1260. Homo malus a quo quisque liberari se oret. V, 253. Homo unde sit bonus aut malus, Juliano non constat, X, 1491. Homo a se ipso malus, a Deo et per Deum bonus. III, 1706. Deus singulariter bonus est, et homo a Deo bonus est, de suo vero malus. II, 658. Homo recedendo a Deo frigescit, accedendo fervescit, recedendo tenebrescit, accedendo clarescit. IV, 896, 1175, 1379. Homo non est pius, castus, verax, etc., nisi pietate, castitate, veritate quae in Deo est. III, 1685. Homines servi Dei ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis. III, 1583. Dei est non solum ut homo sit, verum etiam ut nonnisi ab illo bene sibi sit, a quo habet ut sit. III, 484. Homo ex se ipso peccator, sed non ex se ipso justus. III, 834. Homo quomodo suus et non suus. III, 700. Homo a se ipso non justificatur. X, 873, 875. Homine sine Deo nihil vilius. V, 1527. Homo sine Deo nihil sibi est nisi dux in praeceps. I, 693. Nihil est hominis proprium nisi forte mendacium. III, 18; V, 200, 953.
Hominis omne malum error et infirmitas. V, 987. Homines caeci a nativitate. III, 1713. Homo nec rationem potest vindicare ab erroribus, nisi adsit Deus lux mentium. II, 669. Homo ut multum oculus est sine lumine. V, 437. Deo sibi praesente illuminatur, absente autem continuo tenebratur. III, 383. Homo se latebat: data est Lex ut se inveniret. V, 833. Hominem se agnoscere quid sit. V, 488. Homini suam infirmitatem demonstrat Lex docendo et jubendo quod sine gratia impleri non potest, ut quaerat demonstrata infirmitas Salvatorem. II, 593. Aliud est esse hominis, aliud posse ipsius. III, 1558. In ejus est voluntate quid velit, non tamen quid possit. I, 630. Magnas liberi arbitrii vires acceperat, sed peccando amisit. V, 752. Per malum velle perdidit bonum posse. V, 188. Homo an possit mutare voluntatem in melius. I, 620. Homo quomodo potest peccatum vitare. VIII, 419. Homo labitur amando corpus, deserendo Deum. III, 132. Vivere secundum hominem, et vivere secundum carnem, idem est. VI, 355. Homines esse non debemus, quomodo. III, 1381. Homines cur objurgantur quod sint homines. V, 503, 908. Homo non debet se ipsum propter se diligere. III, 27. Homo non propter se ipsum diligendus est. III, 26. In homine spes non ponenda. IV, 246, 1651, 1652. Homo in quo magis sit, in carne, an in mente. V, 837, 838. Homines boni vel mali quantum conferant ad felicitatem aut miseriam nostram. II, 495. Homines inter mala quibus opprimuntur, voluptatibus indulgent. II, 919.
Homo vocatus est a Deo ut non sit homo, sed Deus, non natura, sed dono suo. V, 909. Homini natura est, ut possit summi boni naturae adhaerere. III, 384. Homo tamdiu est aliquid, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. IV, 896, 962. Homo melior fit adhaerendo Deo. III, 384. Homo tanto minus se esse stabilem sentit, quanto minus haeret Deo qui summe est. II, 439. Deus ipse sufficit tibi, praeter illum nihil sufficit tibi. V, 1469.
Homo ex justo ordine naturae, Deo debet subdi. VII, 629. Mente Deo propinquior est homo, quam alia qualibet sui parte. VII, 318. Homo non est homo, nisi mandata Dei custodiat. VII. 601. Verus homo, poenitens et qui petit auxilium a Deo. III, 831. Tunc est optimus cum tota sua vita pergit in incommutabilem vitam. III, 26. Homo ab humanis in divina dirigitur, cum voluntati humanae voluntas divina praeponitur. III, 1770. Homo si bene cogitat, in Deo est: et si bene vivit, Deus in illo est. III, 1745. Hominis praestantia. III, 241. Homo non ut pecora, aut ut arbor, aut ut saxum factus. V, 173. Homini quid commune cum aliis rebus creatis, quidve peculiare. V, 254. Habemus esse cum lignis et lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum bestiis, intelligere cum Angelis. V, 255. Homo etiam malus, melior est omni pecore. V, 1187. Quod non ita sit ut cadaver, aut arbor, aut pecus, gratia dici potest. II, 767. Hominem tamquam praestantiorem, fuisse Dei manibus formatum, caetera vero ejus verbo facta, senserunt quidam. IV, 158, 1551. Homo Angelos inter et bestias est medius. VII, 268, 372. Vita eorum media inter Angelorum et pecorum. III, 1546. Homines vitae genere pecoribus sunt similes, III, 360. Hominis poena est quod comparatus sit pecoribus insensatis. X, 1359. Hominis dignitas prae caeteris animalibus. IV, 1272, 1302. Homines bestiis antecellere qua ratione probatur. VI, 14. Homo dominatur bestiis. III, 186. Dominium istud amisit post peccatum. III, 186, 187. Tantae excellentiae est in comparatione pecoris homo, ut vitium hominis sit natura pecoris. X, 408. Homini crimen est, quod equo natura est. IV, 1379. Homo non distat a pecore nisi mente. VI, 186.
[Col. 0339] Homo veritatem non posset incommutabilem mente conspicere, si ad eam non esset factus. III, 159. Homines notantur, qui nil nisi corpora valent cogitare. II, 517. Homo solus animantium percipit aeternas rationes in corporalibus. VIII, 999. Homo immundus est usque ad hujus vitae finem. III, 735. Homo habet quo ultra solem sit, et quo sub sole sit; quo pertineat ad veritatem, et quo ad vanitatem. IV, 421. Totus aestimandus est ex eo quod in ipso principatum tenet. III, 243. Hominis animo solus Deus melior. IV, 294. Hominis illud est optimum, quod animae optimum est. I, 1314. Hominem quanti Deus faciat. IV, 1863. Homini quas Deus dedit arrhas salutis. IV, 1942. In homine memoria, intellectus, voluntas separabiliter demonstrantur et insepabiliter operantur. V, 562. Homo ante mali experimentum potuisset intelligere quid esset malum. III, 386.
Homo magnum miraculum. V, 700; VII, 291. Est hoc admiratione dignum in hominibus, quod singuli singulas facies habeant. VII, 721. Grande profundum homo, cujus capilli magis numerabiles sunt, quam affectus. I, 702. Cor hominis sibi ipsi impenetrabile. IV, 473. Est aliquid hominis quod nec ipse scit spiritus hominis, qui in ipso est. I, 782. Homo ignarus futuri, vivit ex fide. III, 369. Omnis homo qualis sit tunc cum loquitur, forte scit; qualis crastino futurus sit, quis scit? V, 798. Homo de his judicare dicitur, in quibus habet potestatem corrigendi. I, 860. Sicut homo intelligendo bestiis omnibus, sic bene vivendo melior est daemonibus. VII, 240. Homo terrenum animal, sed coelo dignum. VII, 752. Homo vermis, et tamen in coelo collocatur. III. 1385. Homo terra et coelum dicitur. I, 587. Homo, pellis morticina, sanies foetida. V, 1396.
Homines dii appellantur in Scripturis. VII, 275. Cur dii dicti clarius, quam ipsi Angeli. VII, 275, 276. Amando Deum efficimur dii, amando mundum dicimur mundus. V, 678. In natura hominis tria sunt quibus differt a diis. VII, 265. Homo ad deitatem vocatus est, non natura, sed dono et adoptione. V, 909. Homines fideles, inter homines carnales et Angelos, medii. VI, 708. Homo bestias inter et Angelos medius, subdat sibi quod habet commune cum bestiis; subdat Deo quod habet commune cum Angelis. VIII, 419. Homo pie obediendo praeceptis Dei, transit in consortium Angelicum; inobediendo vero, in bestiale. VII, 372. Homines futuros Angelos, idque posse fieri. V, 270, 728, 1442. Humana natura perfecta Angelis aequabitur. IV, 294, 1945.
Hominis dignitas ex Dei in ipsum dignatione. V, 1661. Incarnatione cognoscitur. VIII, 1031. Humana natura, qualem Christus assumpsit, solus major est Deus. VIII, 803. Homo per Verbum incarnatum factus est talis, qualis capiat Deum. III, 1510. Homo quem Deus suscepit, si cum aliis hominibus conferatur, majori distantia continetur, quam collatione solis caetera sidera. II, 80. Omnia quae facta sunt, in usum hominis facta sunt. VI, 20. Homines et filii hominum, in quo differant. IV, 113, 136, 349, 350; V, 160, 1113, 1187. Homines ab Adam, a Christo filii hominum dicimur in Scriptura; non tamen ubique. II, 547; III, 1634. Omnis homo Adam, et omnis homo Christus. IV, 891. Vide Adam. Homo aliquando est Adam et secundum carnem et secundum spiritum, aliquando secundum carnem tantum. III, 418.
Homo Dei filius. V. 503. Dei filius non natura, sed adoptione. VIII, 581. Proximus, omnis homo. II, 673. Vita hominis triplex, ante Legem, sub Lege, sub gratia. III, 2138. Hominis quatuor differentiae et actiones, ante Legem, sub Lege, sub gratia, in pace. III, 2065; VI, 52, 64, 287. In homine gemina operatio providentiae reperitur. III, 380. Quomodo Deus hominem operetur. III, 382. Homini hoc est fieri, quod est agnoscere Verbum Dei per quod fit. III, 292. Hominis saluti consulitur auctoritate, ratione, historia et prophetia. III, 141. Illi subvenit Deus per se ipsum, per Angelos et per homines. III, 131. Homo debet reformari, vivendo secundum voluntatem Dei. I, 858. Reparatur cum gratia Dei vincendo cupiditates, amando Deum. III, 132. Homo ad se primo reverti debet, ut ad Deum revertatur. VII, 342. Unde amantur homines. I, 707. Cur de ipsis bene sentiendum. I, 1008. Hominis totum officium. II, 85.
Homo carnalis, animalis, spiritalis, quid sit. VI, 68. Hominum duo genera, unum de terra, unum de coelo cogitantium. IV, 603. De duobus hominum generibus, justorum et iniquorum. IV, 363. Homo exterior seu vetus, et homo interior seu novus. IV, 90, 91, 190, 191. Quis. III, 143; V, 81, 908, 1660; VIII, 476. Qualis. VIII, 997. In quo consistat. VIII, 475. Hominis interioris et exterioris comparatio. III, 143. Exterioris finis, mors est. III, 144. Hujus sex sunt aetates. III, 143. Homo exterior corrumpitur aut profectu interioris, aut defectu suo. III, 156. Hominem veterem exuere, et novum induere quid sit. IV, 188, 189; X, 157. Utriusque hominis decursus in universo hominum genere. III, 144. Sex sunt aetates interioris hominis. III, 143. Vetus sine novo potest agi, non novus sine vetere. III, 144. Homo qui interior dicitur interiore luce veritatis fruitur [Col. 0340] et illustratur. I, 1217. Hominis interioris pulchritudo, justitia et virtus. II, 462. Homo interior ubi agnoscitur. VIII, 1005, 1008. In homine interiore secretum quoddam conjugium. VIII, 1007. Homo spiritalis non judicat de sacra scriptura, etiamsi aliquid ibi non luceat. I, 859. Homo qualis est, tales actus habet. V, 1325. Homo amoris divini igne succensus, et ad Dei complexum tendens, Dei sacrificium est. VII, 296. Homo spiritalis in hac vita est sacrificium, in altero erit holocaustum. VI, 69.
Homines difficilius domantur quam ferae. VI, 25. Homines edacitate sua superant quemlibet quadrupedem. VIII, 198. Homo dominari aliis appetit. III, 27. Et hoc intolerabilis superbia est. III, 27. Hominis artificis partes tres, natura, doctrina, usus. VII, 339. Homo, ut nonnulli asserunt, diebus quadraginta formatur in utero. V, 1039. Hominis nomine carnales intelliguntur. VI, 121.
Homo frequenter sumitur pro qualibet sui parte. VII, 399. In Scripturis solo animae aut carnis nomine significatur. VI, 355, 356. Caro in Scriptura ponitur pro homine. II, 542. Homo dicitur etiam solum ejus corpus. X, 1219.
Homo dominicus an possit Christus dici. I, 616.
Homo belluinus. VI, 672.
Homo Platonis. II, 64.
Humanum genus arbor fici. III, 1331. Humanum genus magno est terris ornamento, etiam cum a paucis recte laudabiliterque vivatur. III, 369, 398. Hominem quisquis nollet esse in rebus, contradicit bonitati Dei. III, 398. Hominum duo genera humano generi inutilia. VIII, 456. Totum genus humanum quodammodo sunt homines duo. X, 1211. Humanum genus, grandis aegrotus. V, 537. Totum humanum genus, est homo Evangelicus in via, semivivus relictus. V, 933. Humano generi laboranti quid praestitit Christus ut sanaretur. V, 542. Humanum genus Deus visitavit tribus temporibus. V, 467. Humanum genus constat duobus sustentaculis. V, 346. Humanus affectus exemplo Christi vincendus. V, 1513. Humanum genus quasi fluvius vel torrens. VII, 788; VIII, 902.
Homicidii prohibitio. V, 70. Homicidium formidante conscientia commissum, aut exsultante perpetratum audacia, an culpabile nunc. X, 763. In homicidio voluntario Deus et homo facit, in involuntario Deus tantum. III, 448. In homicidio voluntario quamvis occidatur quem Deus vult occidi, tamen poena dignus. III, 625. Homicidium excommunicatione puniendum. VI, 220. Homicidium an et quando licitum sive per leges divinas sive per humanas. I, 1225. Homicidia sic amant Donatistae, ut ea in se perficiant, quando non possunt in aliis. II, 797. Omnis iniquus motus ad nocendum fratri in homicidii genere deputatur. VIII, 361. Homicidium est, hominem etiam damnatum inordinate ferire. V, 1390.
Homicida est qui fratrem odio habet. III, 2017. Qui fratri mala persuadet. III, 1704.
Homogynes primus ad aratrum boves junxit. VII, 564. Hinc honores divini ei delati. VII, 564.
Ὁμοούσιον petit Pascentius anathematizari, ut quod in Scripturis non inveniatur. II, 1039. Όμοούσιον etsi in Scripturis sanctis non inveniatur, fieri potest ut illud inveniatur cui hoc vocabulum recte adhibitum judicetur. II, 1039. Et dictum in assertione fidei defendatur. II, 1040. Ὁμοούσιον recte dictum esse Patrem et Filium. II, 1048. Ea in Scripturis dici de Patre et Filio, quae non dicantur nisi de iis quae unius substantiae sint. II, 1049. Homousion in Nicaeno concilio firmatum, in Ariminensi ab haereticis impugnatum. VIII, 772, 785. Homousion quidam imperiti catholici repudiabant. X, 1101. Homousiani vocabantur Catholici ab Arianis. VIII, 707; X, 1101.
Honestas est intelligibilis pulchritudo. VI. 19. Honestas ipsa non reprehendit, quod reprehendit superbia eorum, qui honesti vocari amant, sed esse non amant. VI, 560.
Honestum quid sit. VI, 19.
Honor Deus. VII, 128.
Honorem amant diversimode superbi et humiles. VIII, 593. Honores velle quatenus deceat aut dedeceat. II, 498. Honor te debet quaerere, non tu ipsum. V, 242. Honorem qui amat, Deum imitatur. VIII, 593. Multa de cultu divino usurpata sunt, quae honoribus deferrentur humanis. VII, 281. Honores et potestates non propter haec ipsa, seu propter aliud quod inde fit bonum, decet velle. II, 498. Honor humanus, etsi pro meritis exhibitus, nec sic pro magno habendus. VII, 161. Honor, temporis fumus. V, 136. Honor blandum nomen, sed mala servitus, exitus aeger. II, 128. Quae hîc honorant, in alia vita onerant; quae hic relevant, ibi gravant. II, 96. Honor si diligitur, illic habeatur, ubi nemo indignus honoratur. II, 486. Honor verus in coelo. VII, 801. Via ad honorem virtus. VII, 156. Humilitas. IV, 1597. Honor justus virtuti, non vitio debetur. VI, 486. Honor debetur potestatibus etiam injustis. IV 1653. Honor non debetur [Col. 0341] errori, sed errantis bonis dotibus debetur. II, 129. Honor nil prodest aegrotis. IV, 1320. Honos alit artes; sententia Ciceronis. VII, 158.
Honores ecclesiastici. V, 569. In acceptione personarum ad honores ecclesiasticos non leve peccatum. II, 747. Honoris et virtutis aedes Romae conjunctae. VII, 156. Lucifero Calaritano displicuit, quod Arianis ad Ecclesiam redeuntibus gradus honoris servarentur. II, 813. Honor proprius contemnatur, ut Ecclesiae unitas servetur. V, 96. Maximianistas in suis honoribus susceperunt Donatistae; sic et fecit Ecclesia. II, 814.
Honorarium est id quod honoris causa datur. I, 999.
Honoratus a Tucca. IX, 144, 237.
Honoratus Manichaeus Augustini necessarius. X, 1464. A Manichaeis deceptus. VIII, 63, 64, 66. Ad eum scripsit librum De utilitate credendi. VIII, 63, 64.
Honoratus ad cujus quaestiones August. liber seu epistola CXL. II, 538.
Honoratus presbyter. II, 293.
Honoratus episcopus Thiavensis. II, 1013. not. ( b ). Epistola sua ad Augustinum approbat Episcopis instante vastitatis periculo ad tuta loca migrandum. II, 1014. Nec consentit Augustinus. II, 1013.
Honorius Imperator. VII, 620. Consul. II, 786. Iterum Consul. IX, 529, 574. VI. Consul. VIII, 519. IX. Cos. II, 583. XII. Consul. IX, 697. Honorii Leges contra Donatistas et Pelagianos. I, 641. Honorius et Theodosius eos qui Pelagium et Caelestium in quacumque provinciarum parte latitantes aut propellere aut prodere distulerint, poenae in hos haereticos praescriptae subjacere volunt. II, 927. Honorii Leges contra Donatistas. IX, 445, 446, Retr. 489, app. 813, 815, 816. Contra Paganos. II, 316. Adversus haereticos et idololatras. II, 357, 358. Honorius et Theodosius juxta synodum Nicaenam confessione sincera Deum venerantur. II, 927.
Honoriana basilica. V, 889.
Honorius Milevitanus in Catholica degradatus. IX, 372.
Hora non est praesens tota. I, 817. Fugitivis particulis agitatur. I, 817. Hora quinta ad mensam acceditur. V, 1521. Hora novissima, id est tempus novissimum. III, 1998.
M. Horatius Consul. VII, 95. Horatii tres contra tres Curiatios pugnant; superant Horatii. VII, 89. Horatius sororem occidit, quod unius Curiatiorum cui desponsata fuerat, mortem fieret. VII, 89.
Horatius poeta. VI, 538. Ejus effatum, Sapere aude. I, 1059. Horatiana sententia. II, 586.
Hordeum. Ex eo confectus potus cito inebriat. I, 1365.
Horoscopus quid. VII, 143. Horoscopi vanitas. VII, 146.
Horrea Celice. IX, 235.
Horrearius Dominicus. V, 923.
Hortensianus a laribus. IX, 215.
Hortensius dictator creatus. VII, 97.
Hortensius, dialogus Ciceronis. VII, 92. Excitavit Augustinum ad ardorem philosophiae. I, 685.
Hortus Dominicus. V, 1396.
Hosanna in aliam linguam transferri non potuisse dicitur. III, 42. Hosanna est interjectio laetantis. III, 43. Vel vox obsecrantis. III, 1764.
Hosium Cordubensem ab Hispanis damnatum, a Gallis esse absolutum dicebant Donatistae. IX, 38. Gallorum judicio postea cesserunt Hispani. IX, 39.
Hospites hic omnes sumus. V, 643. In recipiendis hospitibus ignotis multo melius est malum hominem perpeti, quam excludi bonum, dum cavemus ne recipiatur malus. II, 153. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt. V, 615.
Hospitalitas commendatur. V, 506, 642, 967, 1118, 1121, 1127, 1585. Quod pasci voluit Christus, pascenti praestitit. V, 613. Eliam ad viduam mittens, non ipse defecerat, sed viduam benedicere disponebat. V, 613. Apud plerosque consuetudo est ut laventur pedes hospitum. III, 1794.
Hostanes magus. IX, 224.
Hostias humanas sacrificandi causa et origo. VII, 209. Hostiae veteris Legis, figurae sacrificii Christi, et justorum in coelo post judicium. VII, 701. Hostiam humilitatis et laudis in ara cordis, igne fervidae caritatis, Deo sacrificamus. VII, 280. Hostiae Deo gratae misericordia, humilitas, confessio, pax, caritas. IV, 1236. Hostia est Deo confessio. IV, 1253. Cum humili corde intra in domum Dei, et cum hostia intrasti. IV, 1233.
Hostilina dea praefecta segetibus cum novis aristis aequantur. VII, 118.
C. Hostilinus Mancinus Consul. VII, 103.
Hostire, id est aequare. VII, 118.
Hostis. Ab hostium furore cur famulos suos saepe non liberat [Col. 0342] Deus. VII, 42. Hostem visibilem vincis feriendo, invisibilem credendo. V, 435.
Humanitati debitum redditur, cum homo de homine nihil mali temere suspicatur, nec cuiquam criminanti facile credit. IX, 610. Vide Homo.
Humanus quis dicatur. V, 940.
Humilitatis via in philosophorum libris non invenitur, a Christo venit. IV, 270. Humilitatis magister Christus. V, 191. Et doctor. VI, 413, 414. Tam magnum est esse parvum, ut nisi a Christo, qui tam magnus est, disci non posset. VI, 415. Humile cor de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. IV, 1205. Magna est miseria superbus homo, sed major misericordia humilis Deus. VI, 316. Vide Superbia. Humiliati sumus veritate in mortem, misericordia instauramur ad vitam. IV, 1555. Tantum te pressit humana superbia, ut te non posset nisi humilitas sublevare divina. V, 1004. Tandem animadvertit terrena superbia, nihil in ipsis terrenis esse potentius humilitate divina. II, 1029.
Humiliatio Christi non potuit nisi alta esse. IV, 1735. Humilitas Christi ab incarnationis initio usque ad crucem. V, 115. Humilitas a Domino proxime morituro commendata in lotione pedum. VI, 414. Humilitatis Christi causa, infirmitas nostra. V, 778. Humilitate maxime justitiam commendavit Christus. V, 1322. Humilitas a Verbo incarnato discenda. V, 671. Est pene una disciplina Christiana. V, 1538. Christus a se vult non mirabilia facere, sed humiles esse discamus. V, 441, 782. Doctrina Christiana, humilitatis praeceptum. V, 876.
Humilitas Christi imitanda. III, 1604, 1606. Non per superbiam respuenda. V, 684, 687. Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem Christiano si placet, imitare. IV, 1203, 1204. Humilitatis Christi exemplum, superbiae medicamentum. V, 1396. Ad hoc exaltantur etiam in isto saeculo quaedam Christi membra, ut in eis sit major humilitas. IV, 1119. Humilitas Christi est salus nostra in Christo. V, 1295. Humilis Christus via ad patriam. V, 685. Humilitas sectanda. V, 354, 1560. Necessaria fuit, ut ad Deum rediremus, qui superbia lapsi sumus. VI, 185. Humilitatis ratio in sanctis. X, 161. Superbia facit voluntatem suam, humilitas facit voluntatem Dei. III, 1604. Humiles dici non facile possunt, qui nondum suavi jugo Domini pia colla junxerunt. IV, 1473. Humilitas cordis sacrificium est. IV, 1705. Quod justus es, Dei reputa pietati; quod peccator, tuae iniquitati. V, 605. Universa facies et vultus sanctarum Scripturarum admonet, ut qui gloriatur, in Domino glorietur. VI, 278. Melior est incomparabiliter, Deo gratias agens de parvo, quam se extollens de magno. V, 1287. Melior est humilitatis tremor, quam confidentia superbiae. IV, 1388. Melior est humilis peccator, quam justus superbus. IV, 1203; V, 930. Melior humilis maritata, quam virgo superba. IV, 968, 1280. Vide Superbia. Virginitas.
Humilitas, sancta infantia. V, 1561. Tota humilitas hominis, ut cognoscat se. III, 1604. Humilis quot Dei munera in se collata agnoscit. IV, 1429, 1430. Propter humilitatem omnibus vel pene omnibus utile est, ut quales futuri sint, scire non possint. II, 983. Humilem esse, est nolle in se laudari. IV, 310. Quo pacto alter alterum possit existimare superiorem sibi. VI, 82, 424.
Humilitatis utilitas et necessitas commendatur. IV, 314, 320, 428, 993, 1165, 1233, 1234, 1366, 1387, 1462, 1472, 1597, 1669, 1670, 1671, 1715, 1725, 1726, 1727. Tanta est humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas. III, 1787, 1794. Humilitas fundamentum est aedificii spiritalis. V, 441. Et perfectionis. III, 1690. Ipsa est perfectio nostra. IV, 1714. Humilitatis viae, viae vitae. IV, 145. Humilitas necessaria ut ascendamus ad Deum. I, 701. Deo excelso humilitate appropinquatur. V, 142, 1535. Altus est Deus, et ab humilibus contingitur. IV, 947. Humilitas via ad obtinendam veritatem. II, 442. Ne quisquam praeposterus antequam habeat humilitatem obedientiae, velit ad altitudinem sapientiae pervenire. IV, 1566. Deus vult nos esse, et humiles propter cavendam superbiam, et altos propter capiendam sapientiam. IV, 1712, 1713. Superflua sollicitudo, ne ubi fervet caritas, desit humilitas. VI, 427. Via caritatis nihil excelsius, et in illa non ambulant nisi humiles. IV, 1837. In humilitatis infirmitate perficitur virtus caritatis. VIII, 887. Certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Infirmitas in humilitate major fortitudo est. IV, 1186. In humilitate est tota fortitudo. IV, 1184. Humilitate victoria obtinetur. V, 893. Disciplina Christiana quos humilitatis sensus et affectus praescribat. IV, 1203, 1204. Humilitatis piae disciplina ventosam et turbidam cupiditatem, avidam rerum extra potestatem nostram constitutarum pellit ex animo, et quodam modo exspirat. II, 485. Qui humilis est, etiam in divitiis est verus pauper. V, 112. Justitiam suam si de medio auferat homo et humilietur, veniet [Col. 0343] Dei justitia et exaltabitur. IV, 1128. Humiliato appropinquat Dominus, ab exaltato longe discedit. IV, 1082. Humilibus quomodo Deus dat gratiam. IV, 1427.
Humilitas civitatem Dei a civitate diaboli discernit. VII, 421. Humilis fit membrum Christi. III, 1604, 1606. Cor humiliatum locus Spiritus sancti. VI, 419. Domus Dei excelsi. I, 826. Humiles sibi Deus coelum facit. IV, 1472. Peccata parva quae subrepunt vigilantibus, superbia crescunt, humilitate perimuntur. VI, 425. Humilitas medicamentum contra tumorem. V, 780. De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit. III, 1606. Nisi humilitas omnia quaecumque bene facimus, et praecesserit, et comitetur, et consecuta fuerit, totum extorquet de manu superbia. II, 442. Quod impetrat humilis, amittit superbus. V, 108. Filius prodigus infelix per humilitatem impetrat felicitatem, et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. IV, 159. Qui didicerunt a Domino Jesu Christo mites esse et humiles corde, plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. II, 596. Humilitate et acquiritur et custoditur caritas. VI, 413. Humilitatis mensura cuique ex mensura ipsius magnitudinis data est. VI, 413. Humiles Deus exaltat. V, 1278. Sic exaltat, ut non faciat superbos. IV, 1472. Superbus malis, ut humilietur, innectitur; humilis a malis, ut exaltetur, eripitur. IV, 1589. Humilitatis habet principium excellentia claritatis Christi. IV, 1454. Humilitas exaltat. VII, 421. Humilitas claritatis est meritum, claritas humilitatis est praemium. III, 1905. Omnes delectat celsitudo, sed humilitas gradus est. V, 586, 671. Humilitas solidissima potentior est et tutior, quam ventosissima celsitudo. VIII, 957. Humilitas via qua pervenitur ad aeternitatem. V, 685. Humilitas tutam veramque in coelum viam molitur. VII, 482. Humilis per januam intrando recipitur, superbus per aliam partem ascendendo praecipitatur. IV, 1229. Humilitas in monasterio potissimum sectanda. I, 1379. Humilis inordinate. V, 107.
Humilitas quaedam perversa, qua quis ad terrena convertitur. IV, 1142. Humiliari a Deo quandoque et poena est et gratia. IV, 427. Humiliatio mala et poenalis. IV, 1751, 1752. Humilitas duplex, confessionis et tribulationis. IV, 1541. Item voluntaria et poenalis. IV, 1550. Humiliatur pondere manus Dei, qui non humiliatur confessione iniquitatis. IV, 267. Humilitas mendax et simulata. IX, 63. Humilitatem mendacem non accipit Deus. V, 981. Simulatio humilitatis, major superbia est. VI, 421. Quid prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis. IV, 1505. Fit miris modis, ut de falsa humilitate magis quis infletur, quam si apertius superbiret. II, 642. Humilitas vera tunc erit, si non sola ostentetur in lingua. IV, 1505. Humilitatis specie mendacium, peccatum est. V, 981. Humilitatis laus in parte non est ponenda falsitatis. X, 265, 267.
Humilitas difficile persuadetur. VII, 13. Primum et magnum munus Spiritus, humilitas et mansuetudo. III, 2138. Humilitatis signum in statura pueritiae a Christo collocatum. I, 674. Humilitas per convallem significatur. V, 1524. Humilitatem plus in eis qui ex Gentibus erant, quam in Judaeis Scriptura commendat. V, 1036. Humilitas Centurionis. IV, 428; V, 1503. Publicani. IV, 446, 447. Chananaeae. V, 483, 487. Humilitas in Chananaea fecerat fidem magnam. V, 1036.
Humores quatuor, quibus carnis natura temperatur. II, 943.
Hydromantia divinationis genus a Persis allatum. VII, 223.
Hydrops corde, avarus. V, 410, 956. Hydrops curari non potest. V, 489.
Hyems incredibili immanitate Romae saeviens. VII, 98. Hyems et aestas nostra quae. V, 216. Hyems adversitatis figura. IV, 370. Hyemis tempore similes sunt arbores mortuae et vivae, sed aestas veniens discernit. IV, 1947. Hyems vita ista. IV, 389, 1947.
Hyle quid sit. VIII, 379, 380, 556. Quid hoc vocabulo Graeci intelligunt. VIII, 379. Hyle principium et natura mali secundum Manichaeos. VIII, 370, 379, 369. Hylen non posse esse principium rerum ostenditur. VIII, 390. Absurda Manichaeorum doctrina de hyle refellitur. VIII, 380, 395, 401. Hylen communiter daemonem appellant. VIII, 387.
Hymenaeus. VIII, 575.
Hymetium mel. I, 966.
Hymnus est canticum continens laudem Dei. IV, 914, 1947. Hymnus tria debet habere, et laudem, et Dei, et canticum. IV, 914, 1947, 1948. Hymnorum cantus in ecclesiis. IV, 487. Hymnorum cantus ad altare instituitur Carthagine. I, 634. Impugnatur ab Hilaro propugnaturque ab Augustino. I, 634. Hymnus sempiternus merces sanctorum. IV, 1948. Hymnus qui Domini nostri Jesu Christi dicitur, in Scripturis solet apocryphis inveniri. II, 1034. Verba ejus unt obscurissime posita. II, 1034. Plura referuntur. II, [Col. 0344] 1035. Hymnus trium puerorum ad Scripturam pertinet. VII, 324.
Hymnizare. IV, 320.
Hyperbole quid. VII, 499; X, 788.
Hyperbolus. VII, 54.
Hypocrates. I, 695.
Hypocrisis origo, quae. III, 208. Humanae laudis aviditas hypocrisim saepe generat. II, 92. Hypocrisis foris lucet, intus lutum est. IV, 1229.
Hypocrita quis. III, 1271.
Hypogaea. V, 267.
Hyssopus herba humilis, sed medicinalis. IV, 593. Hyssopus purgandis pulmonibus aptus est. IV, 593. Hyssopus cordis mundandi symbolum. IV, 593.
I. J.
Jabin interpretatur sapiens. IV, 1053.
Jacob, id est, supplantator, quia nascens fratris plantam tenuit. IV, 987, 1937. Idem qui postea dictus Israel. V, 47, 681. Id est, videns Deum. V, 41; IV, 1937. De duplici ejus nomine. V, 681. Diversis causis imposito. IV, 987. Unde Jacob dictus est Israel. VII, 518. Novo nomine accepto cur prius retinuerit. V, 682. Jacob et Esaü constellationes. I, 739. Jacob et Esaü una et eadem sors ex patre, ex matre, ex conceptu, ex ortu; diversa tantum ex Deo. II, 887. Jacob an ex praescientia futurae voluntatis approbatus. VI, 117. An electus ex praescientia futurae fidei. VI, 114. Dilexit in eo Deus non culpam quam delebat, sed gratiam quam donabat. VI, 123. Vide Electio. Benedictiones datae Jacob et Esaü. V, 39, 56.
Jacob et Esaü duo populi. IV, 527, 1135. Jacob Christianorum figura, ut Esaü Judaeorum. V, 55. Jacob significat spiritales in populo Dei. III, 567; IV, 1771, 1772; Bonos Christianos. V, 34, 37. Esaü carnales. IV, 527; V, 34, 37. Jacob benedictio, an sine dolo subrepta, et quid significat. VII, 515. Jacob sine dolo benedictionem accepit per dolum. III, 567; V, 41, 557. Jacob a mendacio defenditur. V, 45. Quandonam impleta prophetia illa, Major serviet minori. IV, 527, 1135.
Jacob somnium figura fuit. V, 681. Angeli in scala ascendentes et descendentes visi a Jacob quosnam significent. IV, 1597, 1598. Lapis unctus a Jacob, figura Christi. VII, 517. Lucta Jacob cum Angelo. V, 57, 681. Quid significet. IV, 1936. Lucta Jacob cum Angelo, prophetia de Christo. III, 574. Et de Christi passione. VII, 518. In persona Angeli Dominus luctabatur cum Jacob. IV, 1936. Jacob praevalens Angelo, figura persecutoris praevalentis Christo. IV, 1022. Jacob figuram gestavit Ecclesiae. IV, 1015. Percussio in latitudine femoris, multitudinem non credentium significat. IV, 506. Jacob benedictus et claudus quid significet. V, 57, 681; VII, 518. Benedictio, in his qui crediderunt; claudicatio, in his qui non crediderunt. IV, 506. Varii colores in pecudibus Jacob, unde. VIII, 988. Jacob male pro crimine objiciuntur quatuor uxores. VIII, 428, 430. Quo animo Jacob plures uxores accepit. VII, 517. Et quid uxores quatuor figuraverint. VIII, 432. Jacob castitas. VII, 517; VIII, 430, 431. Quoto vitae anno Jacob in Aegyptum descendit. VII, 563. Quoto vitae anno mortuus est. VII, 564. Jacob filiis Joseph benedicens. I, 801; V, 1275. Jacob in filiis suis plerumque appellatur. III, 596.
Jacobus qua ratione frater Domini. III, 2110.
Jacobi et Mariani martyrum natalis. V, 1288.
Jacobus. II, 1070.
Jacobus et Timasis. X, 247. Adolescentes honestissime nati. II, 774. Servi Dei boni, et honesti viri. X, 347. Pelagii aliquando discipuli et dilectores. X, 333, 347, 348. Pelagii exhortatione saeculo nuntium remiserunt, et continentes vixerunt. II, 767, 774. Opera Augustini revocantur ab errore Pelagii. II, 767. Augustinum rogant, ut librum quem Pelagii esse affirmant, refellat. II, 767, 774, 816. Gratias agunt Augustino pro scripto ipsis libro de natura et gratia. II, 741. Eorum epistola laudatur. II, 767.
Jactantia quid. VII, 356, 424. Jactantia pestis ultima et ceteris nocentior. I, 992. Jactantia in ipsis sordibus luctuosis. III, 1287. Jactantia multos liberales et martyres facit III, 2020. Tolle jactantiam, et omnes homines quid sunt, nisi homines? VII, 161.
Jactura bonorum tuorum non est tibi ablatus qui dedit, quamvis ablatum sit quod dedit. IV, 281.
Jaculatoria oratio. Fratres in Aegypto crebras quidem orationes, sed brevissimas, et raptim quodammodo jaculatas habent. II, 1020.
Jader a Midila. IX, 229.
Jamblichus philosophus Platonicus. VII, 237.
Jambus a Germaniciana. IX, 228.
Iambi pedes, qui. I, 1098.
[Col. 0345] Janiculus mons hodie Montorium vocatur. VII, 97. Not. 2.
Janiculus urbs. VII, 198.
Januae duae per quas intrat et regnat inimicus, cupiditas et timor. VI, 310.
Januarius. IX, 384.
Januarius episcopus. II, 759, 780.
Januarius Donatista episcopus. II, 302; IX, 528, 555.
Januarius a vico Caesaris. IX, 216.
Januarius a Lamboese. IX, 206.
Januarius Muzulensis. IX, 222.
Januarius fossor. IX, 513.
Januarius perlator epistolae Augustini ad Paulinum. II, 816.
Januarius ad cujus inquisitiones libri duo. I, 638; II, 199.
Januarius presbyter proprium contra legem monasterii retinuit. V, 1570. Testamentum fecit. V, 1570.
Januarius a Jano appellatus est. VIII, 346. Et Jano dedicatus est. VII, 200. Januariarum Kalendarum solemnitas. V, 1020, 1021, 1024. Superstitiones. V, 1020, 1024, 1025. Januariis Kal. ne fiant superstitiones consuetae, praemonet Augustinus. V, 1020. Januariis Kal. aut jejunandum, aut saltem sobrie prandendum. V, 1025.
Janus cur bifrons fingitur. VII, 200. Et quadrifrons. VII, 201. Janus ceteris diis selectis est innocentior. VII, 198. Non recte distinguitur a Deo Termino. VII, 200. Et a Jove. VII, 203. Cur Jovi praeponatur. VII, 201. Ad Janum pertinent rerum initia. VII, 200. Janus est mundus. VII, 200, 203. Jani portae in bello apertae, in pace clausae erant. VII, 84.
Japhet latitudo interpretatur. VII, 477.
Jason ut doctissimus vir ab Ariano laudatus. II, 1053.
Jasus filius Triopae regis Argivorum, relatus in deorum numerum. VII, 565.
Icari fabula. VII, 571.
Iconiense concilium. IX, 195, 196. Not. ( a ).
Ictus oculi. V, 1624.
Ideae quid sint. VI, 30. Quanta vis in ideis constituitur. VI, 29. Ideas Plato primus appellasse perhibetur. VI, 29. Ideae Platonis. VII, 218. Ideae quarumlibet rerum ab aeterno sunt in divina mente. VI, 31.
Idiomata, proprietates alicujus linguae. III, 485, 557.
Idipsum summum et incommutabile bonum quod Deus est. VIII, 872. Idipsum est, Ego sum qui sum. IV, 1622. Seu quod semper eodem modo est. IV, 1622, 1906. Idipsum, nemo habet ex se. IV, 1623.
Idithun, interpretatur Transiliens eos. IV, 412, 729, 970.
Idola colentes similes idolis, quare. IV, 1754. Merito homo deficit ab illo qui eum fecit, cum sibi praeficit ipse quod fecit. VII, 249. Idololatrae quinam dicuntur. VIII, 827. Idololatrarum falsa physiologia rejicitur. VII, 217. Idololatriae principium. VI, 685. Origo. VII, 221, 224. Idololatria ex superbia. V, 1022. Et vanitate. X, 212. Idololatria in Aegypto instituta multiplicior, multoque ignominiosior. IX, 597. Nulla major, nulla superstitiosior. V, 1022. Aegyptiorum figmentis mundus perfusus. V, 1022. Ad idola facile convertebantur Judaei, qui terrenam ac temporalem felicitatem desiderabant. IV, 351.
Idololatria grande malum. III, 743; VIII, 540. Idololatriae peccata etiam supplicia sunt. V, 1022. Idolorum cultores quam insani. IV, 1754, 1957; V, 777. Qui Deum volunt habere cum multis, facilius effecerunt ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisve miscerent. II, 842. Idololatrae urgentur. III, 1061. Apostolorum contra idololatriam doctrina vindicatur ex prophetiis. III, 1066. Idololatria non potest defendi. VII, 221, 222. Frustra dicunt a se non simulacra, sed quod simulacris significatur, coli. V, 1023. Idololatrarum excusationes refelluntur. IV, 1244, 1245, 1246. Idololatrae habent aliquid quod probetur. IX, 587. Idololatria aut punita aut coercita apud Judaeos. VIII, 290. A Moyse punita. VIII, 462. Idolorum lucos et templa et excelsa destruendo Ezechias et Josias Domino servierunt. II, 801. Idolum frangendum in potestatem Danieli dando et inimicos ejus leonibus ingerendo, Darius Domino servivit. II, 801. Idolorum cultus vetitus et eorum templa clausa per Imperatorum leges. IV, 1788, 1789. Idola eversa. V, 151, 162, 165. Idola, nisi legitima potestas detur, non frangenda. V, 422. Idololatrarum injustae querimoniae. V, 423. Eversis idolis non exinde Romanam cladem accidisse. V, 623, 624. Idololatriae crimen juste ab Imperatoribus vindicari fatebantur Donatistae. IX, 45. Idolorum frangendorum obtentu ad paganorum solemnitates veniebant Donatistae, ut ab iis interficerentur. II, 797. Illi idolis suis vovebant quotquot ex illis occidebant. II, 797.
Idololatria excommunicatione punienda. VI, 220. Idolorum rejectio praedicta. III, 1062; VII, 248, 588, 592. Idololatria destructa contrariis causis, quibus instituta fuit. [Col. 0346] VII, 250. Idololatria per Christi nomen et Christianorum fidem juxta prophetias eversa. III, 1061. Idololatriam subvertit gratia verissimi Salvatoris. VII, 248. Idololatrae pro idolo suo irascebantur Christo Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. IV, 1258. Idololatris non irascendum, sed pro illis orandum. V, 423. Idololatriae species variae. III, 152. Idola cordium. VI, 643. Si faber idolo sicut figuram, ita et cor daret, ab idolo ipso adoraretur. V, 777. Idololatria quam in corde nostro ex consuetudine visibilium constituere conatur humanae cogitationis infirmitas. II, 798. Idololatria unde avaritia. V, 630.
Idolium. Reprehenduntur in idolio convivantes cum Paganis. V, 417. Quidam Majoris alicujus metu recumbentes in idolio. V, 418. Inepta excusatio recumbentium in idolio. V, 419. Satius est emori fame, quam idolothytis vesci. VI, 385. Si quis dubitat de aliqua carne an immolatitia sit, et non est immolatitia, si eam cognitionem tenuerit quod non est immolatitia, et ea vescatur, non utique peccat. II, 186. Non peccat qui cibum postea nesciens manducaverit, quem prius tamquam idolothytum respuit. II, 185. Quod certo cognoscitur esse idolothytum, melius est non manducare, etiamsi adsit periculum mortis, nec ulla sit occasio scandali. Si vero non esse idolothytum scitur aut ignoratur, sine ullo conscientiae scrupulo in usum necessitatis assumitur. II, 187. Christianus non debet uti re aliqua in honorem deorum alienorum, licet animo contemnat, ne eos qui animum non vident, ad eos honorandos aedificet. II, 185. Idola, templa, luci possunt in usus communes, vel in honorem veri Dei converti. II, 185. Christiano licet uti olere quod nascitur in horto templi idoli, fonte, puteo qui in templo est, etiamsi aliquid sacrificiorum in puteum vel fontem projiciatur eo animo ut aquis sacrificetur. II, 186.
Idumaea, interpretatur terrena. IV, 721.
Idumaei gens Edom ab Esaü propagata. III, 579; VII, 520. Interpretantur vel sanguinei, vel terreni. IV, 601, 602, 1052. Idumaei ab Israelitis tributarii facti per David. III, 567.
Jebus civitas, qua destructa, aedificata est Jerusalem. IV, 734, 773.
Jechonias interpretatur praeparatio Dei. III, 1076. Jechonias Christi figura. V, 341.
Jehu pro nonnulla obedientia, quam pro cupiditate suae dominationis exhibuit, mercedem transitoriam regni temporalis accepit. VI, 520.
Jejunium Christi spiritale. IV, 336, 851.
Jejunium, magnum opus, Christianum opus. IV, 1108. Jejunium Christianum, quod. III, 1339. Jejunium nostrum fine diversum a jejunio Paganorum, Judaeorum et haereticorum. VI, 711. Jejunium qua intentione observandum. III, 1287. Qui jejunant ut prandeant lautius, negotium ventris agunt, non religionis. IV, 1108. Jejunium contra ventrem et guttur pugnat; aliquando illis militat. IV, 1108. Jejunium luxuriae et ventri serviens. IV, 488. Jejunium ad carnem domandam est necessarium. VI, 709. Jejunium fraudatio carnis, et lucrum mentis. VI, 706. Jejunandum quando acriore luctamine cum hoste confligimus. V, 1049. Jejunium aut in tribulatione est, aut in gaudio. III, 1339. Jejunium voluntatis est, fames necessitatis. IV, 476.
Jejunia Deo accepta quaenam. V, 1042. Jejunium cum oratione et eleemosyna. V, 811. Jejunium sine oratione et eleemosyna non sufficit. IV, 482. Oratio jejunantis libera sit a cupiditate et odio. V, 1044. Jejunium sine misericordia, ei nihil est qui jejunat. V, 1043. Pauperibus erogandum est prandium, quod per jejunium intermittitur. IV, 482. Accipiat esuriens Christus, quod jejunans minus accipit Christianus. V, 1053. Voluntaria copiosi inopia, fiat necessaria inopis copia. V, 1053. Quod vobis demitis jejunando, eleemosynis addite praerogando. V, 1040, 1047. Jejunia, orationes, eleemosynae ad vestitum ovium pertinent. III, 1306. Jejunium in novo Testamento praeceptum est. II, 147.
Jejunium ante solemnitatem passionis Christi maxime conveniens. V, 1050. Quadragenario numero cur institutum. V, 1051. Jejunium Quadragesimae habet auctoritatem et in veteribus libris, et ex Evangelio. II, 217. Jejunium quadragesimale nobis praecipitur ex Lege, Prophetis et Evangelio. IV, 1463. Jejunium Christi, ut Moysis et Eliae, cur XL. dierum. V, 695, 1039, 1216. Quid significet. III, 48. Jejunium et abstinentia qualis requiritur in Quadragesima. V, 1043. Jejunium ante Pascha non celebrabant Manichaei. VIII, 178. Jejunia Christianorum per dies Paschae perque alias in Christo solemnitates, et eorumdem jejunia pro Paganis in ipsorum festis profanis. IV, 1261, 1262. Jejunium Natalis Domini. II, 234. Quarta feria jejunatur, quia eo die Judaei consilium fecisse ad occidendum Dominum reperiuntur. II, 150. Plebs Romana quarta et sexta feria et sabbato jejunare consuevit. II, 140. Jejunandum quinta sabbati Romanis non [Col. 0347] videtur. II, 140. Jejunant sabbato quod Pascha praecedit, etiam qui aliis sabbatis prandent. II, 150. Ecclesia die sabbati ubique prandet, exceptis Romanis, et paucis Occidentalibus. II, 139. Jejunium sabbati cum Romana observant multae vicinae, et aliquanda remotiores Ecclesiae. II, 281. Multo major pars orbis non observat. II, 281. Jejunant alii sabbato propter humilitatem mortis Domini, alii jejunium relaxant propter requiem Dei. II, 150. Sermo cujusdam Urbici, quo probat sabbato jejunandum, adversus Ecclesiam universam injuriosissimus. II, 137, 138. Argumenta Urbici illius, quibus probat sabbato jejunandum refelluntur. II, 139, 140, 141, 142. Jejunium sabbati exinde profectum esse, quod Petrus, Dominico die cum Simone certaturus, pridie jejunaverit, Romanorum aliqui existimant, alii falsum putant. II, 146. In observando sabbati jejunio, sequendus mos Episcoporum. II, 151. Et illud servandum, ut societas eorum inter quos vivimus, et cum quibus Deo vivimus, non offendatur. II, 148. Peregrinus optime facit, dum sequitur morem jejuniorum loci illius in quo versatur. II, 202. Jejunare per nonnullos dies certis de causis mos Ecclesiae prohibet. V, 1052.
Jejunium maxime festis diebus non agitur. II, 145, 146. Jejunia Christiani relaxant Paschali tempore, stantes orant, Halleluia canunt, quod est signum resurrectionis. II, 218; V, 1048, 1052. Jejunium Dominico die non est illicitum, sed non sine justo scandalo hunc diem quis jejunio decernat. II, 138, 144, 149, 150. Apostoli non solebant solemniter die Dominico jejunare. II, 149. Dominicum diem ad jejunandum auditoribus suis constituebant Manichaei. II, 149, 150. Dies quibus jejunandum est aut non jejunandum, non definiuntur. II, 148, 151. Jejunium Dominici diei unde approbent Priscillianistae. II, 149. Jejunia statuta solemniter celebrari nolunt Aëriani, sed cum quisque voluerit, jejunandum. VIII, 40. Jejunium quotidianum suadetur, exceptis iis diebus quibus Ecclesia prohibet jejunare. V, 1052. Excepto Sabbato et Dominico, multi tota vita sua jejunant, maxime in monasteriis constituti. II, 140. Jejunia diurna nec non triduana absque cibo et potu. I, 1340. Jejunia crebra, quotidiana, vel etiam incredibiliter continuata in catholica communione. VIII, 225. Quadraginta dies jejunasse quemdam, a fratribus accepit Aug. II, 149. Jejunia feminis etiam usitata. I, 1340. Jejunare si non potes, magis pascas pauperem, cujus saturitate tibi venia concedatur. V, 811. Jejunio universa corporis castigatio significatur. X, 300. Jejunium magnum et generale est abstinere ab iniquitatibus, et illicitis voluptatibus saeculi. III, 1529. Jejunare ab isto saeculo. V, 695, 1212. Cur gemendum et jejunandum in hac vïta. V, 1050. Jejunia non prodesse aliquid dicebat Jovinianus VIII, 45. Jejunium haereticis ut prosit, ad Ecclesiam redeundum. VI, 711. Jejunare parvulos apud Niniven merito coactos esse propter originale peccatum. II, 723.
Jemini, dexter interpretatur. IV, 97.
Jephte id est aperiens. III, 817, 818. Jephte judex fuit Israelitarum, non rex. III, 819. Votum Jephte discutitur. III, 810. An votum Jephte Deo displicuit. III, 812. An Jephte voverit ex inspiratione Spiritus sancti. III, 814. An ex jussu Dei filiam occiderit, merito quaeritur. VII, 35. An Jephte recte egerit exsequendo votum. III, 812. Votum Jephte, prophetia de Ecclesia. III, 815, 820. Jephte, figura Christi. III, 817. Jephte fides. III, 816.
Jeremias quomodo Deo notus antequam formatus. III, 344. In utero sanctificatus secundum praedestinationem, a nonnullis creditur. II, 846. Jeremiae et Joannis Baptistae sanctitas genuina. X, 1428. Jeremias et Joannes in utero sanctificati, traxerunt tamen originale peccatum. X, 1429. Quaenam tunc inerat illis sanctitas. X, 1429. Jeremiae sanctificationem nonnulli in typum Salvatoris accipiunt. II, 846. Jeremias captivitatem septuaginta annorum, aliasque clades Judaeis praedicit. VII, 582, 583. Et futuram reparationem civitatis Jerusalem. IV, 1917. Quid et quo tempore Jeremias prophetavit. VII, 591. Jeremias centum ferme annos ante Platonem natus. VII, 236.
Jericho interpretatur luna. IV, 728. Casus murorum Jericho in praesentia arcae, destructionem spei hujus saeculi exprimit septenario dono Spiritus sancti. II, 209.
Jerusalem dicta est Jebus. III, 783, 795; IV, 773. Et Salem. IV, 303. Jerusalem ipsa est quae Sion. IV, 774. Jerusalem urbs communis tribubus Judae et Benjamin. III, 795. De eversione ejus agitur toto psalmo LXXIII. IV, 929. Ex signis quae Christus futura praedixit, alia ad excidium Jerusalem, alia ad adventum Domini per Ecclesiam, alia ad adventum ultimum in quo judicaturus est vivos et mortuos, pertinent. II, 214. Jerusalem eversa est in celebratione Paschatis. IV, 932. Regnante Sedechia. VII, 582. In eversione Jerusalem talia mala populo Judaico tunc accidisse scribit Josephus, ut vix tolerabilia videantur. II, 216. Ad civitatem Jerusalem accedere prohibitum Judaeis ab Imperatore Romano. V, 57. Promissiones factae de terrena Jerusalem, [Col. 0348] quomodo intelligendae. VII, 543. Jerusalem tempore Augustini plena erat laudatoribus Christianis, nullum habebat Judaeum. IV, 759, 773. Jerosolymis ob terrae motum multi baptizati. V, 136. Jerusalem interpretatur visio pacis. IV, 122, 598, 734, 1656, 1755, 1761; VII, 637. Habet pro fine pacem aeternam. IV, 1761. Jerusalem praerogativae. IV, 253. Jerusalem civitas sancta cur dicta. VII, 438. Jerusalem vera, Ecclesia sanctorum. IV, 1952. Jerosolymitanae Ecclesiae fervore mundus accensus. V, 660. Jerusalem unde coepit Ecclesia, non invisibilis, sed visibilis est intelligenda. IX, 409. Jerusalem spiritalis non magis Judaeorum quam Gentium est. IV, 1467. Jerusalem ex parte peregrina, et ex parte immanens in coelo. IV, 1952. Cujus cives et Angeli sunt. IV, 1761. Civitas Babylonia et civitas Jerusalem, ut ab invicem dissideant. Vide Babylon. Jerusalem particula captiva tenetur in Babylonia pro peccato. IV, 1761. Jerusalem incipit corde liberari a captivitate, per confessionem iniquitatis et caritatem justitiae. IV, 1761. Jerusalem caelestis quisque fit civis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit. IV, 1477. Jerusalem coelestis filii parturiti et parti sunt matre caritate; inclusi sunt colligente caritate. IV, 1923. Jerusalem typus civitatis coelestis. VI, 336. Et umbra. IV, 1620, 1650, 1656. In Jerusalem imago Ecclesiae futurae, sicut in Sion imago Ecclesiae praesentis. IV, 122. Jerusalem significat matrem nostram aeternam in coelis, sive in ipsis Angelis, sive in iis qui spe salvi fiunt. III, 478. Jerusalem superna quot cives perdidit ex Angelis, tot vel etiam plures excipiet ex hominibus. VI, 246. Jerusalem amare, ad eam ambulare est. IV, 1918.
Jesus hebraice, Σωτὴρ graece, Salvator latine. VIII, 1025. Jesus interpretatur Salvator, sive Salutaris. V, 944, 1334, 1370; VII, 553, 785.
Jesus Nave Moysi successit, et populum in terram promissionis introduxit. VII, 522, 568. Jesus Nave quo tempore mortuus est. VII, 568. Vocabatur Auses. V, 1553.
Jesus. De eo stulta Manichaeorum vaniloquia ploduntur. VIII, 376. Jesum patibilem gigni ex terra de Spiritu sancto concipiente, ipsumque omni ex ligno pendere, haeresis Manichaeorum. VIII, 376.
Jesum hominibus salvatorem invident Pelagiani. X, 1123. Jesum parvulis esse Jesum negant ipsi Pelagiani. X, 1302, 1303. Jesus etiam parvulis Jesus. X, 190, 473, 1143, 1189, 1190, 1192, 1214, 1281, 1379, 1380, 1467, 1606. Jesus vix quaeritur propter Jesum. III, 1600. Jesus fortis et infirmus. III, 1512. Jesu nomen, quam Salutaris, amicius et dulcius est nominare. VII, 591. Jesum dicere verbis et factis. V, 1237.
Ignavia. Otio ad pietatem, non ad ignaviam fruendum. II, 188.
Ignis principium rerum juxta Stoicos. VII, 230. Et ab eis ut deus habitus. VII, 230. Ignis perpetuus Vestae dicatus. VII, 77. Ignem aere esse superiorem probatur. III, 265. Super aerem purus ignis esse dicitur coelum. III, 265. Quare ignis reperitur in inferiori parte aeris corruptibilis. III, 283. Etiam iste ipse ignis laudabilis est. VII, 352. Ignis inferior omnia penetrat, ut motum in eis faciat. III, 281. Non potest frigescere. III, 281. In aliud elementum verti potest. III, 283. Non potest in coelestem superiorem tranquillitatem evadere. III, 283. Igni aliquid castitatis tribuerunt antiqui. VII, 121. In igne mira sunt plurima, quae non possunt explicari. VII, 712, 719. In igne vivere animalia, Augustino ignotum. VIII, 198.
Ignis Spiritus sanctus. V, 254. Utrum oculis an spiritu visus sit ignis super Apostolos in die Pentecostes, disputari potest. VIII, 852. Ignis cur prius in sacramentis, in catechizando et exorcizando adhibeatur. IV, 797.
Ignis symbolum adversitatis, sicut aqua prosperitatis. IV, 797. Tentatio tribulationis, ignis. V, 254; VI, 155, 264. Ignis per quem uniuscujusque opus probatur. IV, 222. Quis inde exuratur, quis non. VI, 264. Ignis fornacis diversa agit, paleam in cinerem vertit, auro sordes tollit: sic tribulatio. IV, 173. Ignis in bono potest accipi. VII, 692. Ignis nomine poena intelligitur. III, 779. Ignis Christi adventum praecedens tum in poenam malorum, tum in salutem redemptorum. IV, 1240, 1241; VII, 503. Ignis ultimi judicii qualiter non timeatur. IV, 569. Ignis purgatorius post hanc vitam. III, 212; VI, 156, 217, 264. Aliud igne non laedi, aliud per ignem salvari. IV, 222. Vide Purgatorius.
Ignem quo puniuntur peccatores, neque esse ignem verum, neque aeternum, Priscillianistae praedicabant. VIII, 668, 672. Ignis gehennae pro dolore animi infructuose poenitentis ponitur, secundum aliquos. VII, 723. Ignis aeterni poena conjuncta exclusioni a regno Dei. V, 879, 1337. Ignis gehennae, poena peccatorum futura; ignis concupiscentiarum, poena eorum praesens et occulta. IV, 686, 687, 688. Ignis gehennae pertinet ad corpus et animam. VII, 723. Ignis supplicio hominum et daemonum erit attributus. VII, 724. An ignis ille sit corporalis. VII, 724. Quomodo spiritus ab [Col. 0349] igne corporeo possunt torqueri. VII, 725. Ignis inferni aeternus et combustio aeterna. VI, 214. Ignis aeternus. VII, 682. Non est aeternus sicut Deus. VIII, 563. Ignis aeternus non est malus. VIII, 563. Ignis aeternus pro diversitate meritorum aliis levior, aliis futurus est gravior. VII, 731. In qua mundi parte futurus sit ignis inferni, nemo novit. VII, 682.
Ignorantia et infirmitas, duae peccati causae. VI, 271. Ignorantia et infirmitas vitia sunt, quae impediunt voluntatem ne moveatur ad opus bonum faciendum, vel ab opere malo abstinendum. X, 167. Etiam per ignorantiam facta quaedam improbantur, et corrigenda judicantur. I, 1297. Peccata sunt. I, 1295. Ex ignorantia malum alicui causare, peccatum est. VII, 728. Ignorantiae peccata. X, 148, 243, 255, 287, 851, 1118, 1239. Quaenam sint. II, 186. Ignorantiae peccata dicuntur peccata humana. III, 721. Peccata ex ignorantia sunt voluntaria. VII, 665. Quaedam peccandi necessitas ex ignorantia. X, 1118, 1120. Gravius peccat sciens, quam nesciens. X, 884. Nec ideo tamen ad ignorantiae tenebras confugiendum, ut in eis quisque excusationem requirat. X, 884, 885. Ignorantia duplex, scire nolentium, et simpliciter nescientium: neutra excusat. X, 885. Vide Scientia. Ignorantia non est justa excusatio. II, 883. Nec ignorantia excusat ut a poena liberet. X, 884. Ignorantia quatenus excuset. IX, 485. Ideo vocantur inexcusabiles qui scientes peccant, quia hi etiam proprio judicio se vident inexcusabiles. II, 883. Ignorantia et difficultas quandonam deputatur ad culpam. X, 288. Ignorantiam perfectam, justitiae nomine nuncupat Julianus. X, 721. Ignorantiam et oblivionem non subjacere peccato, quoniam non secundum voluntatem, sed secundum necessitatem eveniunt, Caelestii doctrina. X, 345. Ignorantia et difficultas ad miseriam justae damnationis pertinent. X, 1009. Ignorantia, poena primi peccati. VII, 784. Ignorantia et difficultas poena justa de hominis damnatione veniens. X, 287. Ignorantia parvulorum quanta. X, 149, 150. Ignorantia malum etiam in baptizato. X, 851. Ignorantia et infirmitas ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluerit, possit, ex occulto poenarum ordine venit et inscrutabilibus Dei judiciis. VIII, 451. Peccata dicuntur, quia de peccato liberae voluntatis originem ducunt. I, 1298. Sunt poena justissima peccati. I, 1297. Ignorantia ipsa in eis qui intelligere noluerunt, sine dubitatione peccatum est; in eis autem qui non potuerunt, poena peccati. II, 883. Quamvis Manichaeis ex suppositione concessum sit, ignorantiam et difficultatem non esse supplicia naturae; fides tamen de peccato originali contra Pelagianos est defendenda. X, 1009. Etsi ignorantia et difficultas essent primordia naturalia hominis, nec sic culpandus foret Deus, sed laudandus. X, 1009.
Ignorantia et difficultas vinci possunt, quomodo. X, 288. Ignorantiae malum non tantum minui, sed et consumi potest in hac vita. X, 851. Unde minuitur. X, 851. Ab ignorantia liberari non potest homo, sine labore, dolore, timore. VII, 784, 785. Melior est fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. V, 179. Non erubescendum est homini confiteri se nescire quod nescit, ne dum se scire mentitur, numquam scire mereatur. II, 862. Ignorantiae confessio, gradus est scientiae. V, 1382. Melius est nescire quam errare. III, 1553. Ignorantia in Dei rebus magis pia est, quam praesumpta scientia. V, 663. Sit pia confessio ignorantiae magis, quam temeraria professio scientiae. V, 663. Ignorantiam cautam magis eligit Aug. confiteri, quam falsam scientiam. II, 901. Ignorare se originem animae, sicut alia multa, Augustinus petentibus fatetur. II, 724, 732. Ignorantia rerum aliquarum qui patienter ferenda. II, 732. Qua de causa etiam in doctis haec a Deo permittatur. II, 724. Ignorantia quaedam docta Spiritu Dei. II, 505. Aliud est ignorare, quod nescire malum est; aliud, quod sciri vel non potest, vel non opus est, vel ad vitam quam quaerimus indifferens est. II, 733. De qua ignorantia dictum sit, Qui ignorat, ignorabitur. II, 743. Ignorabatne aliquid Christus. IV, 333. Ignorabat Christus peccatum; et hoc non judicando, sed non committendo. IV. 333. Nescire Deus dicitur, quomodo ars non novit vitia. IV, 334. Ignorantiae symbolum, tenebrae. IV, 326; V, 576. Ignorantia mater admirationis. I, 857. Ignoro, idem aliquando ac non approbo. III, 2071; V, 838; VI, 106. Ignoratur, quod alienum est ab opere. IV, 334.
Ignoscere Dei est non noscere; non noscere autem, non animadvertere, seu non vindicare. IV, 947. Ignoscit melius, quam agnoscit Deus. IV, 947. Ignoscit Deus confitenti, sed se ipsum punienti. IV, 592. Aliquando cui Deus ignoscit in futuro saeculo, corripit eum in isto. IV, 595. Vide Parcere.
Ignoscendum fratri. V, 653, 1055, 1556. Cito ignoscendum veniam postulanti. II, 856. Et etiam nolenti petere veniam. V, 1056. Ille tantum accipit veniam, cujus culpa certissima [Col. 0350] est. II, 165. Ignoscendum fratri toties quoties. V, 515, 652. In hoc genere operis boni excusatio nulla est, ubi sola voluntas, tota facultas est. V, 1053. Ignoscens homini nihil perdit, caritate amplior domum redit. V, 252. Ignoscendi misericors mansuetudo non ad hoc valet ut sit iniquitas impunita. VIII, 624. Ac disciplina negligatur. V, 518. Ignoscendum est aut plectendum ex caritate. II, 661, 662.
Ignotus sibi quisque est ante interrogationem tentationis. IV, 698.
Ilia seu Rhea mater Remuli. VII, 578. Iliam de Marte concepisse geminos volunt. VII, 578.
Ilium eversum a Fimbria. VII, 83. A Graecis. VII, 91. Ilii excidium dii patrii non impedierunt. VII, 83.
Ille, loco nominis proprii apponendi. V, 964.
Illecebrae saeculares contemnendae. VI, 447. Illecebrare. VI, 314.
Illicitum quid sit. VIII, 419.
Illuminatio duplex spiritalis, et corporalis. X, 130. Illuminatio per fidem est, et illuminatio per speciem. III, 2010. Illuminationem per gradus ad Patrem usque recurrere, sententia Arianorum. VIII, 711, 712, 713. Illuminatur homo conversione ad Deum, non conversione ad se ipsum. IV, 193, 200.
Illusio, magna persecutio. III, 1481. Sicut poena animae illusio, sic praemium animae veritas. IV, 402. Illusiones animae quantae sint. IV, 402. Perfecta illarum cessatio, munus Dei. I, 797. Illusiones nocturnae involuntariae licet, nihilo minus poenitendae. II, 797.
Imaginatio quid. III, 464. Imaginatio quae nihil aliud est, quam plaga inflicta per sensus. II, 69. Imaginatio non est quid corporeum. III, 366. Imaginandi vis explicatur ex facultate quam habet animus demendi vel addendi iis quae sensu attigit. II, 70. Imaginatio corporis in animo melior est, quam species corporis, similitudo vero Dei non ita. VIII, 969. Vis imaginationis matrum in fetus. III, 572. Imaginariae formae ab aspectu intimo quam difficile abigantur. II, 615. Quid agendum ut abigantur. II, 616. Imaginatio quomodo ad fidem utilis. VIII, 951. Duo mala vitanda animo dum imaginatur. VIII, 990. Imaginatione gaudent pecora et volatilia. III, 366.
Imago, quid. III, 242. Imaginum triplex genus, rerum sensarum, putatarum, ratarum. II, 69. Imaginem habemus in corde impressam eorum quae cogitamus. IV, 1813. Imagines rerum non a se, sed a sensibus habet phantasia. II, 69, 70. Imagines quomodo formentur in animo, vix potest explicari. II, 706. Imagines corporum non sunt corporeae. II, 706. Imagines corporales spiritu cernuntur per aliquam licet incorpoream, tamen similitudinem corporis. II, 618. Imagines dormientium, furentium, etc. unde. VIII, 989. Imago, aequalitas, et similitudo non idem sunt. VI, 85. Imagines, earum rerum quarum imagines sunt, appellari nominibus solent. VI, 143, 163. Imagines non reddunt majores ingentia specula: in parvis autem specillis, et si magna facies sese opponat, brevissima imago pro modo speculi formatur. II, 65. Inter imaginem et similitudinem quodnam discrimen. III, 749. Imago pecudis in homine. VIII, 1006.
Imago Dei duplex. V, 82. Aliud est imago Dei, aliud ad imaginem Dei: utrumque de homine dicitur; de Christo, nonnisi primum. I, 626. Quaenam creatura Dei imago dicenda. VIII, 991. Quomodo ad imaginem Dei est homo. VI, 332. Imago Dei intus est in homine, non in corpore. IV, 564, 629. Imago Dei in mente. IV, 480; VI, 628. Imago Dei in immortalitate animae rationalis quaerenda. VIII, 1038, 1040. An imaginem Dei non portabat mulieris mens. III, 452. Imago Dei in Adamo mansit post peccatum, sed deformis. I, 640. Non est omnino deleta in infidelibus. X, 230. Imaginem in nobis Dei deformare potuimus, reformare non possumus. V, 255. Imaginem Dei in homine peccatum delevit, instaurat gratia. III, 355; X, 229, 230. Gratia justitiae. III, 355. Imago Dei quomodo reformatur in homine. VIII, 1053, 1054. Sine Dei gratia reformari non potest. I, 1067. Imago Dei per vitam perversam perturbatur. IV, 959. Digni sunt ut in civitate sua Deus ad nihilum redigat imaginem illorum, qui in sua terrena imaginem Dei ad nihilum redegerunt. IV, 926. Quandonam homo ad imaginem Dei et secundum quid fiat. VIII, 473, 475. Quandonam in eo perfecta Dei imago. II, 562; VIII, 1050.
Imago sua Deo reddenda est. IV, 1379. Pretiosissimum est in homine ipsius depositum. I, 1067. Imaginem Dei vere custodit, qui ei semper adhaeret. IV, 896. Aliud est imago et similitudo Dei, aliud ad imaginem et similitudinem Dei. VI, 33. Velle Deo similem esse, in uno sensu laudabile, et in alio perversum. IV, 895, 896. Incipis similis fieri, dum displicet tibi dissimilem esse. IV, 959. Imago Dei veritatem quaerit, non vanitatem. V, 566. In homine tunc perfecta erit Dei similitudo, quando Dei perfecta erit [Col. 0351] visio. VIII, 1054, 1055. Imago alia hominis terrestris, alia hominis coelestis. X, 1601. Imaginem coelestis et terreni hominis quomodo portemus. III, 352. Imago Dei non diabolo subjiceretur, nisi judicio Dei. X, 1547. Vide Peccatum originale. Imagini Dei nullo peccato fuscatae justum erat ut vivendi stabilitas tribueretur. X, 1598.
Imbecillitas nostra ex peccato. VI, 296.
Imitatio Dei. V, 653. Imitatio perversa Dei in peccatis. I, 681. Imitari Deum diabolus voluit, sed perverse; nolens esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. IV, 896. Patientia Dei erga peccatores ab homibus imitanda. II, 654, 655, 656. Imitatio Christi melior dilectionis fructus quem ei rependere possimus. V, 1395. Christi passio nihil prodest, nisi iis qui sequuntur vestigia ejus. V, 1396. In quo Christum imitari debeamus, et in quo non. IV, 1149, 1150. Imitari vias Christi, est intrare per januam. IV, 1149. Imitatio bonorum et ipsius Christi. IV, 436. Imitatio Martyrum. V, 1405, 1447, 1547. Honorare et non imitari, nihil aliud est quam mendaciter adulari. V, 1447. Non parva pars imitationis est, meliorum congaudere virtutibus. V, 1283. Imitari velle hominem, et ab illo pendere, imperfectorum est. IV, 246. Imitari turbam si volueritis, inter paucos angustam viam ambulantes non eritis. V, 1094. Quos eligere debeamus imitandos. V, 1102. Imitatione dignos non invenienti quid agendum. V, 1547. Si non invenis quod imiteris, esto quod alius imitetur. V, 1102. Imitatores malorum, comites sibi ad gehennam quaerunt, non patrocinia ad regnum coelorum. V, 759, 796. Imitatione peccatur. X, 1163. Imitatio praepostera. IX, 606. Imitatio plerumque improbanda, quamvis quod imitandum proponitur, non improbetur. VIII, 109. Non imitatione sola peccatum intravit in mundum. X, 1156. Vide Peccatum. Non imitationem imitationi, sed regenerationem opponit Apostolus generationi, cum de Adam et Christo loquitur. X, 1224.
Immaculati esse qui dicantur. X, 312.
Immensitas Dei. Vide Deus.
Immodica sub Deo aliquo modo cohibentur. VIII, 557.
Immolari est Deo mori. V, 1368. Immolatitio cur Christianos vesci prohibuit Apostolus. VIII, 503.
Immortalitas vera. V, 428, 1059. Immortalitas Dei, vere immortalitas est. V, 428; VIII, 1062. Immortalitas nulli competit creaturae. VIII, 821. Immortalitas animae probatur, quia ipsa subjectum est disciplinae quae semper est. I, 896, 1021. Probatur et ex ratione numerorum quae est immutabilis, quaeque animo non sine vita inhaeret. I, 1023. Et quia ratio quae immutabilis est, ab animo separari nequit. I, 1025. Quia vita carere animus non potest. I, 1028. Quia non habet contrarium. I, 1029. Quia cognoscit veritatem. II, 65. Quia veritati, a qua est animus quod est, quatenus ipsa est, nihil contrarium. I, 1030. Postremo quia non potest in aliud mutari. I, 1031. Immortalitatem animae humanae meliores philosophi scriptis defenderunt. V, 1132. Pherecydes Assyrius primus apud Graecos de immortalitate animae disputavit. II, 521. Pythagoras Samius audita de immortalitate animae disputatione, ex athleta factus philosophus. II, 521. De immortalitate animae dubitans pius vir, visis divinis eruditur. II, 699. Immortalitas hominis duplex, prima qua poterat non mori, secunda qua non poterit mori. VI, 281. Immortalitas alia major, alia minor: minor qua quis potest non mori. X, 1580. Major qua quis habet ut mori non possit. X, 1581. Quam immortalitatem perdiderit Adam. X, 1581. Adam potuit non peccando mutari ex minore immortalitate in majorem. X, 1581, 1582. Adam si non peccasset, sine mortis interventu accepturus erat non posse mori, et non posse peccare. X, 1522. A vita minore ubi et mori et non mori posset Adamus, per obedientiam custoditam pervenisset ad vitam ampliorem, ubi mori non posset. X, 1598. De ligno vitae immortalitas Adae subministrabatur. X, 1580. Immortalitatem corporis amisisse Adam dici potest, cum propter peccatum ad eam pervenire non potuit. III, 355. Primi hominis peccato natura nostra mutata ex possibilitate immortalitatis, in necessitatem mortis. X, 1512. Immortalitas primi hominis alia ab immortalitate quae erit post resurrectionem. X, 1096. Immortalitas Adae fuit posse non mori, beatorum erit non posse mori. VII, 803. Immortalitas illa extrema totius hominis, erit corporis perfecta sanitas. II, 439. Immortalitas et incorruptio corporis de sanitate animi exsistit. III, 28. Incorporea quaedam excellentia est. II, 836. Immortalitas non dolet; absumpta est enim omnis corruptio. IV, 651.
Immortalitatis et incorruptionis desiderium in nobis. X, 110. Et beatitudinis appetitus naturalis. X, 747. Immortalitatis merces si fidelibus redderetur in hoc saeculo, jam non esset fides. X, 181. Immortalitatis pignus nobis est nostra a Christo assumpta mortalitas. IV, 1906. Sicut Christus mortalis non de sua, sed de nostra substantia; sic nos immortales, [Col. 0352] non de nostra substantia, sed de illius. IV, 1906. Immortalitas hominum, si non peccassent, male a philosophis quibusdam negatur. VII, 392.
Immortalis quis dupliciter dicitur. X, 1560. Immortale inter et aeternum quodnam discrimen. VI, 15. Immortale esse potest quod creatur in tempore. II, 727. Immortalis creatus est primus homo, quatenus poterat non mori. III, 354.
Immunditia ut ab altero depellatur, an alicui facienda injuria. VI, 506. Immunditia in escis nulla reputatur, sed ab iis abstinetur concupiscentiae refrenandae causa. V, 1044, 1047. Immundis quomodo nihil est mundum. IV, 1661. Immundum non tangendi praeceptum qui intelligatur. V, 551 Animalia in veteri Testamento prohibita, non natura sed significatione immunda deputabantur. VIII, 233, 236.
Immutabilitas solius Dei est. V, 986. Deus non ideo mutabilis, quia aliud in veteri Testamento, aliud in novo sibi jussit offerri. II, 527.
Impatientes dum mala pati nolunt, graviora patiuntur. VI, 611.
Impeccabilitas in Deo ex natura sua, in homine ex munere Dei. VII, 802. Utrum sit aliqua rationalis creatura quam nihil possit illicitum delectare, magna quaestio est. VIII, 419.
Imperare bene inferiori se non potest anima, nisi superiori se non fuerit dedignata servire. IV, 530. In domo justi viventis ex fide, etiam qui imperant, serviunt iis quibus videntur imperare. VII, 643.
Imperator in unoquoque hominum intus est, in corde sedet: si bonus bona jubet, bona fiunt; si malus mala jubet, mala fiunt. IV, 1938.
Imperatori de religione dicere fas est. IX, 44. Ad Imperatorum curam non terrena tantum pertinent, sed et ne quis in res divinas impune peccet. IX, 749. Possidius Calamensis navigavit ad Imperatorem acturus causam Ecclesiae suae. II, 352. Not. ( a ). Imperatores Christiani quid juris habeant in haereticis et schismaticis coercendis ac puniendis. IX, 45. Valentinianus, Gratianus, Theodosius et filii ejus, judicium Constantini in Caeciliani causa firmissime custodierunt. II, 400. Donatistae male exprobrabant Catholicis quod Ecclesiae causam apud Imperatores agerent, cum et id egisse profiterentur. II, 580. Donatistae dicunt ab Imperatoribus Christianis contra inimicos Christi non debere Christianos aliquid postulare, sed ipsi priores fecerunt. II, 305, 794. Maximianistas per potestates terrenas persecuti sunt. II, 192, 265. Et tamen adversus Catholicos querebantur de persecutione per potestatem judiciariam, quam ipsi interpellarunt. II, 305. Imperator Julianus desertor Christi supplicantibus Rogatiano et Pontio libertatem perditionis parti Donati permisit. II, 399, 414, et Notam Vide. Immerito queruntur Donatistae quod Ecclesiarum suarum possessiones ad Catholicam transire jusserunt Imperatores. II, 809. Imperator non tantummodo saeviendi licentiam auferre Donatistis, sed et eos ad unitatem catholicam coercendo redigere sategit. II, 806. Imperatores catholici cogunt Donatistas ad unitatem. V, 295. Imperatorum constitutiones in Donatistas. IV, 135, 684. Schismaticorum testamenta irritantes. V, 310. Imperialium legum utilitas, sive pro veritate contra falsitatem, sive pro falsitate contra veritatem ferantur. II, 795. Thagasta civitas Augustini ad unitatem catholicam imperalium legum timore conversa est. II, 330. Si quid ab Imperatoribus pro utilitate Ecclesiae petitur, non tamen speratur in eis. IX, 334. Imperatores catholicos Scripturas sanctas non permitti scire, temere audet dicere Petilianus. IX, 330. Et persecutionis accusare. IX, 331. Imperatores ac judices catholicos persecutionem Donatistis faciendo periisse, male probat Petilianus. IX, 323, 328. Imperio Romano per Imperatores Christianos multa mala accidisse nobis immerito objicitur. II, 532. Imperatorum litterae quaedam diem et consules habent, quaedam non habent. IX, 664. Imperatorum Christianorum felicitas. VII, 170. Imperatorem quidam contempsit de loco munito. IV, 878. Imperator Orientalis. V, 294.
Imperii propagatio. VII, 124. Imp. Occidentale posterius tempore, sed magnitudine illustrius. VII, 158. Imperii potestas a solo vero Deo est. VII, 168. Via ad Imperium virtus. VII, 156. Nihil interest sub cujus Imperio vivat homo moriturus, si illi qui imperant, ad impia et iniqua non cogant. VII, 160. Imperii nobilissimi eminentissimum culmen ad sepulcrum piscatoris Petri submisso diademate supplicat. II, 1028. Imperium hominis in homines non est ex ordine a Deo primitus instituto. VII, 643.
Imperfectus. In Christianis adhuc carnalibus nondum perfectis morientibus Spiritus sanctus perficit quidquid deest, quia ab unitate corporis non recesserunt. II, 843.
Imperitia non est parva poena hujus vitae. VII, 728.
Impietas proprie quid. IV, 596, 597. Impietatem odit Deus, et in aliis eam punit per damnationem, in aliis adimit per justificationem. VI, 123. Impios justificare majoris [Col. 0353] est misericordiae, quam justos creare. III, 1823. Sicut magna pietas paucorum est, ita et magna impietas. V, 441. In ipsa impietate quanto magis damnabile vitium, tanto certius natura laudabilis. VIII, 1068. Impietatis nomen etiam levi peccato tribuitur. III, 767. Unum genus, una conspersio, una massa est impiorum imitatione sibimet connexorum. VIII, 649. Cum omnibus impiis quibus caput est, quasi cum quodam corpore suo unus est diabolus. V, 790. Impiorum alii magis, alii minus peccant, unde. X, 1185. Impii stulti. III, 829. Impii nec bona futuri saeculi cogitare sciunt. IV, 251. Impii saepe bona adipiscuntur in hac vita, tamquam boni sint. VII, 661. Impiis occulta dispensatione divinae providentiae datur tempus florendi atque regnandi. III, 727. Beneficentissima providentia omnipotens Deus terrenam felicitatem concessit et impiis, ne pro magno quaereretur a bonis. II, 543. In Psalmo LXXII inducitur homo poenitens quod Deo pro mercede terrena servierit; et agnoscere intendens quare impii felicitate terrena floreant. II, 543. Impii florent falsis bonis, pereunt veris tormentis. IV, 626. Impii immerito pios irrident, quod felicitatem suam sperent, non possideant. IV, 1635. Impii miseri et quando felices vocantur. IV, 919, 920, 1636. Impii non vivunt, sed vivere sibi videntur. IV, 690. Impiorum vita comparatur cum herba, quae per hyemem viget, in aestate arescit. IV, 556, 557. Impii fumo comparantur. IV, 392. Impius pascitur cibo superbiae. IV, 1290. Impiorum corda abyssus. VII, 668. Conscientia scelerati hominis, carceres et inferos, horrendis et poenalibus tenebris vincit. II, 651. Impiorum potest esse similis poena, sed dissimilis est martyrum causa. II, 796.
Impii tentant. III, 432. Impius persuadens impietatem homicida. III, 847. Plus sibi nocet perversus, quam aliis. II, 651. Impii moribus suis pios persequuntur. VII, 613. Impii quare a Deo creati. VIII, 608. Quo sensu boni dici possunt. VIII, 608. Impii habent locum suum quem in rebus impleant pro utilitate sanctorum. III, 433. Impius pio vivit, et peccator justo. III, 144. De pravis impiorum moribus dolere, piis prodest. VII, 614. Impiorum correctio, maximum piis gaudium adfert. VII, 614. Impio locus hîc inter justos, non in altera vita. V, 1384. Impiorum expulsio a Deo. IV, 88. Poenae impiorum interminabiles. VII, 637. Impii, mundi nomine nuncupati. III, 1862.
Impoenitentia peccatum in Spiritum sanctum irremissibile. V, 455, 464. Et desperatio et spes causa impoenitentiae. V, 139. Vide Poenitentia.
Impositione manus Antistites in oblatione altaris populos suos Deo offerunt. II, 637.
Impossibilitas conversionis et fidei, quae et unde. III, 1778. Impossibilia Deus non jubet. X, 271, 288. Vide Praeceptum. Non posse interdum dicitur, quod potest per potentiam, sed non potest per justitiam fieri. IX, 726. Non posse aliquando ponitur pro nolle. III, 1776.
Imprecari cum videtur Psaltes mala, non optat, sed praevidet. V, 378.
Improbitas omnis ex imbecillitate animi venit. III, 1259.
Imprudens est, qui sibi non prospicit in futurum. IV, 551.
Impudicitia quid. X, 763. Quam late patet. V, 84. Impudicus amor non est amor. V, 1509. Impudici non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione non digni. II, 91. Impudicitia excommunicatione punienda. VI, 220.
Impunitum non potest esse peccatum. V, 133, 139, 187. Impunitatem iniquitatis de divina misericordia sibi pollicentes revincuntur. IV, 257, 701, 997. Iniquus iniquum vult Deum, ut non peccatum puniat. V, 82. Magnae misericordiae est nequitiam impunitam non relinquere. V, 935. Parcendo Deus saevit, sed juste saevit. V, 935. Impunita peccata cum dimittit Deus, tunc infestius punit; misericorditer adversatur, cum copiosas libidines inopes reddit. II, 531. Impunitas maxima poena. II, 392. Maxima vindicta. V, 935. Impunitas poenalis nutritur felicitate. II, 531. Impunitatem permittere, non esse mansuetudinis Christianae. II, 316, 317. Dei esse vehementius irascentis, si non correctis malum ad tempus voluerit impunitum. II, 316. Nihil aliud agit quem veraciter poenitet, nisi ut quod male fecerit, impunitum esse non sinat. II, 316. Impunitatem perniciosam non permitti mansuetudine Christiana. II, 390. Sicut est misericordia puniens, ita crudelitas parcens. II, 660.
Inachus primus rex Argivorum. VII, 562, 597.
Inamaricasse Deum quinam dicuntur. IV, 88.
Inane quid. I, 733, 900. Quî differat a nihilo. I, 733; III, 177.
Inaures virorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur in ligaturis. II, 1060; III, 50. Illas gestantes [Col. 0354] gestant signum diaboli. II, 1061. Inaures dicta idolorum phylacteria. III, 576.
Ino uxor Athamantis in deorum numerum relata. VII, 572.
Incantatores praecantationibus suis miscent Christi nomen. III, 1440. Incantatrix quanta promitteret, narrat Virgilius. VII, 718. Incantationum remedia illicita. V, 1439, 1671.
Incarnationis mysterium ab ineuntibus saeculis praenuntiari non cessavit. VI, 332. Incarnatio Christi futura credebatur ab antiquis. II, 846. Ab Abraham praecognita est. X, 401. Et a Melchisedech Abrahamum benedicente. X, 401. In populo Hebraeo id quod ex adventu Christi usque nunc et deinceps agitur, praenuntiatum est. VII, 221. Incarnationem negarunt Platonici. VII, 307. Contra eos adstruitur. VII, 308. De Incarnatione Verbi doctrina Manichaeorum. VIII, 585. Apollinaristarum error, non esse in Christo animam aut mentem hominis. I, 746. Deum hominem factum negarat Leporius, ne qua divinae substantiae indigna mutatio vel corruptio sequeretur. II, 932.
Incarnatio Verbi. X, 934. Incarnatio Christi, missio Christi. III, 1667, 1702. Incarnatio Christi infidelibus incredibilis. III, 393. Incarnatio Christi omnium miraculorum praestantissimum. III, 1527. Incarnatio Verbi ineffabilis. X, 982, 983. Quid de Incarnatione credendum. VIII, 910. Verbum Dei longe alio modo, quam eo quo creaturis ceteris adest, suscepit hominem, seque et illo fecit unum. II, 520. Homo Verbo accessit, non Verbum in hominem convertibiliter accessit. II, 745. Caro accedit ad Verbum, non perit in carne Verbum. V, 1315. Verbum Dei susceptione carnis non mutatum. II, 518. Homine assumpto in Incarnatione non consumptus Deus. VII, 318. Verbum caro factum est, accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat. V, 1317. Verbum sic assumpsisse corpus e Virgine, ut nihil amiserit eorum quae ad naturam divinam pertinent, haud incredibile videri debet. II, 518. Somnus, cibus et affectus humani, a Christo naturam humanam probant assumptam, non consumptam. II, 519. Ipse Deus, Deus manet: accedit homo Deo, et fit una persona. V, 1332. Christus utramque naturam in unitate personae copulavit. II, 519. Homo in unitatem personae Verbi Dei coaptatus est, permanente Verbo incommutabiliter in sua natura. II, 745. Persona Christi mixtura est Dei et hominis, sicut persona hominis, mixtura est animae et corporis. II, 518, 519, 746.
Incarnatum Verbum Christus. V, 1310. Deus et homo non duo, sed unus Christus. X, 143. Vide Christus. Homine assumpto non auctus est numerus personarum in Trinitate. II, 543, 745. Verbum carnem factum esse susceptione inferioris personae, ubi habent antiqui codices, qua ratione intelligendum. III, 215. Not. 1. Quomodo Verbum naturam humanam assumpsit in Incarnatione. VII, 729. Totum hominem suscepit. I, 746; III, 134. Dignatus in nobis totum liberare quod fecit. VI, 367. Verbum in homine quem assumpsit, totam naturam nostram suscepit, id est et animam rationalem et carnem mortalem sine peccato. II, 1085. Sine peccato, sed non sine peccatoris conditione naturam nostram suscepit. I, 1166. Verbum mediante anima rationali carnis particeps effectum est. II, 542. Credibilior debuit esse Verbi Dei et animae permixtio, quam animae et corporis. II, 520. Verbum voluit cum homine uniri quodam modo, ut sic ei coaptaretur homo totus, quemadmodum animae corpus, excepta concretione mutabili. II, 521. Incarnatio Verbi, nuptiae. III, 1329; IV, 495. Verbum Dei manet sicuti est et ubique totum. II, 518. Deus infusus carni curam gubernandae universitatis non deseruit aut amisit. II, 517.
Incarnationis causa, peccatum. V, 944, 945, 951. Cur Filius Dei hominem suscepit de genere Adae et ex virgine. VIII, 1032. Verbum aeternum pro salute fidelium ex muliere fieri voluit. II, 540. Ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit natus ex femina. III, 134. Incarnatione Christi uterque sexus honoratus. VI, 186. Vide Christus. Verbum Dei quia est incommutabile, de Virgine natum credere non timemus. VIII, 585. Nec ex homine quo indutus est in Incarnatione, nec ex hominibus inter quos conversatus est, contaminatus Filius Dei. VII, 272. Nec carne posse contaminari veram divinitatem, nec ideo meliores nobis daemones, quia non habent carnem, monstravit. VII, 272. Duas vitas ostendit nobis Christus in carne, unam laboriosam, alteram beatam. VIII, 543, 547. Cur Christus crucem subire voluit. VIII, 543. Christus descendit usque ad loca, ubi peccatores cruciantur. III, 481. Incarnatione Deus homini quomodo factus est proximus, et unde antea longe distabat. V, 934.
Incarnatione Verbi demonstratur dignitas humanae naturae. III, 134. Maxime quia illius plagam assumere dignatus est. I, 1166. Cur sumptio hominis proprie Filio tribuitur. II, 70, 71. Verbum caro factum est, non Pater aut Spiritus [Col. 0355] sanctus, sed carnem Filii tota Trinitas fecit. V, 1063.
Incarnatio an facta ex meritis Christi. X, 1137, 1138. Vide Christus. Istam conjunctionem, ut totum simul Verbum et caro unigenitus Dei Filius diceretur, operibus non meruit humana illa natura. IV, 1442. Incarnationis gratia omnium maxima. III, 1844. Hominis a Verbo assumpti est omnino singularis susceptio. II, 836, 847. Nulla anima per meritum liberi arbitrii efficere possit ut alter Christus sit. II, 847. Unio personalis cum Deo in Christo ex gratia singulari, non ex merito liberi arbitrii. II, 847. Non sapientiae tantummodo perfectiore participatione, sed ipsa persona veritatis ceteris hominibus antecellit Christus. I, 746. Quid ad scientiam, quid ad sapientiam pertineat in Verbo incarnato. VIII, 1033. In Incarnatione Verbi si ratio quaeritur, non erit mirabile; si exemplum poscitur, non erit singulare. II, 519.
Incarnationis necessitas. V, 573, 710, 998, 1006, 1099. Incarnati Verbi gratia nulla major, nec causam habet, nisi gratiam. V, 999. Non liberaretur humanum genus, nisi Sermo Dei signaretur esse humanus. V, 940.
Incarnationis sapientia. VII, 308. Incarnatione Verbi convenientior non fuit modus alius liberandi hominis a mortalitatis miseria. VIII, 1024. Incarnationis beneficium. VII, 220, 222. Quantum beneficium. IV, 898. Incarnatione praestita nobis beneficia. V, 1016, 1018; X, 174. Nullo modo beneficentius consultum est homini, quam filii Incarnatione. III, 134.
Incarnationis finis. VIII, 533, 541, 546, 547, 585; X, 131. Incarnationis finis, adoptio hominum in filios Dei. VII, 729. Deus factus est homo, ut fieremus dii. V, 909. Verbum factum est quod nos sumus, ut attingere possimus ad id quod non sumus. V, 670. Per Incarnationem factum est ut homines divinitatem frustra non ambirent. II, 521. Ex quo Verbum caro factum est, non desperandum est homines fieri posse filios Dei. II, 542. Verbum, nomen humanitatis ab homine dignanter assumpsit, divinitatis ei largiter tribuens. II, 521. Verbum suscepit hominem quem videre homines poterant, ut sanati per fidem postea viderent quod tunc videre non poterant. II, 540, 545.
Incarnationis utilitas. IV, 1766, 1767. Varia commoda. VIII, 1031. Incarnata Dei sapientia, via ad religionem commodissima. VIII, 88. Per Incarnationem quaedam nobis disciplina vivendi et exemplum praecepti insinuatur. II, 70. Incarnatio Verbi qua infantiae nostrae lactescit Sapientia Dei. I, 745. Verbum in Christo venit hominibus magisterium et adjutorium ad capessendam aeternam salutem. II, 520. Incarnatio Verbi collyrium oculis cordis nostri. III, 1395, 1399. Lutum quo sanata est caecitas generis humani. III, 1714. Magna contra superbiam medicina. I, 1167; V, 487. Incarnationis mysterium et virtutem superbia non percipit. VII, 273, 301. Quantae pro Incarnationis beneficio gratiarum actiones agendae. VII, 220, 221. Incarnatio fidem fundavit. VII, 318. Justi omnes sive ante, sive post Incarnationem, nec vixerunt nec vivunt nisi ex fide Incarnationis Christi. II, 859. Incarnationis fide antiqui justi, sicut et nos justificati. X, 400, 401, 403. Et salvi facti sunt. II, 680. Incarnationis fides necessaria est quamdiu hîc degimus. V, 1216. Vide Christus.
Incarnate, V, 670.
Incarnatio animae. II, 723, 729, 733.
Incarnatum cibum mater lac facit. V, 670.
Incerta sunt omnia temporalia. II, 495, 496, 506. Incerta hîc omnia praeter mortem. V, 590.
Incipientes vitam bonam quid pati soleant a contradictoribus. V, 548, 586.
Incola dicitur qui habitat in terra aliena. IV, 1602. Incola idem est atque advena. IV, 1398. Incola et inquilinus, quî discrepent. IV, 1518. Incolae hîc et peregrini dici vere non possunt infideles. IV, 1519.
Incolumitas in ipsa vita ac salute, atque integritata animi et corporis constituta est. II, 499. Incolumitatis suae cura homini innata, vestigium est secretissimae unitatis ex qua est. I, 675.
Incontinentia conjugum venialis est propter matrimonium. III, 397; VI, 458. Vide Conjugium. Continentia.
Incorporea omnis natura, spiritus in Scripturis appellatur. II, 1043. Incorporea quaelibet natura, etiam vitiosa et misera, praestantior est omni corpore. II, 561. Solum Deum omni corpore semper carere, Evodius existimat. II, 698.
Incorruptio. Tres viros in camino Deus conservavit aut addendo carni eorum incorruptionem, aut igni detrahendo corrumpendi facultatem: posterior modus mirabilior. II, 942. Incorruptionis typus in tympano et chordis. IV, 1964.
Incredulitas et infidelitas, mors. III, 1753. Sicut quod Dominus se ipsum negare non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod Judaei non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. III, 1778.
Incubi. VII, 468.
[Col. 0356] Indigentia rerum terrenarum sollicitat animam. III, 2073. Indigentia dominorum ac servorum mutua. III, 2044.
Indoctum esse minus malum est, quam esse indocilem. I, 942.
Induciae. VI, 35.
Indulgentia non obstinatis, sed a peccato recedentibus speranda. VI, 223. Indulgentia peccatorum pertinet ad incerta et occulta sapientiae Dei. IV, 592. Indulgentia peccatori se convertenti promissa, non crastinus dies. IV, 1301, 1877; V, 141, 245.
Indurari pro fortis effici. III, 543.
Induratio Pharaonis quomodo facta. III, 601. Indurationis Pharaonis causa, ipsa etiam Dei patientia. III, 603, 607. Induratur cor, cum deserit Deus, et possidet inimicus. III, 784.
Infames intestabilesque jure habentur, qui muliebri habitu se ostentant. I, 899.
Infantia unde sic appellata. VII, 522, 730. Infantia sine ullo renisu subjacet carni. VII, 522, 730. Nemo est qui non eligat perpeti mortem potius quam infantiam. VII, 728.
Infans in utero matris non est pars corporis matris. X, 847. Infantes nondum natos, de uteris matrum quaedam verba clamasse narratur. VII, 110. Infantium fletus in exordio hujus vitae, prophetia miseriarum quas ingrediuntur. VII, 728. Infantes sunt infirmiores fetibus caterorum animalium. VII, 379. Infans continuo vel cito moriturus cur nascatur, occultum est, III, 420. Infantum infirmitas quanta. X, 150. Quanta ignorantia, et unde. X, 148. Infantum ignorantia poenalis est. X, 149. Infantium mens an se noverit. VIII, 1040.
Infantes nuper natos in illo statu esse, in quo Adam fuit ante praevaricationem, Caelestii dogma. X, 334.
Infantia peccatis obnoxia. I, 665, 666. Infans unius diei non est mundus a peccato, non ex eo quod commisit, sed ex eo quod contraxit. V, 928. Infantes etiam ipsi liberatore egent et baptismo. V, 1333. Infantum etiam salvator Christus et redemptor. X, 128, 129. Infantes ante baptismum exorcizantur et exsufflantur. II, 890. Infantes non baptizati, sunt sub potestate diaboli. X, 426. Propter originale peccatum. X, 708. Vide Baptismus, Parvuli. Infantibus peccatum personale non tribuendum. X, 121. Infantes, ut fideles, ita et poenitentes dicuntur. X, 123. Infantium consecrationes. I, 1080. Infantes antequam baptizentur morte praeventos posse ad originalium peccatorum indulgentiam pervenire, error Victoris. X, 516. Infantium sine baptismo decedentium damnatio levissima. X, 809. In qua corporis quantitate resurrecturi sunt infantes. VII, 776.
Infantes nos quomodo Babylonia invenerat, et effocaverat. IV, 776, 777, 1773. Infantes et lactentes in Ecclesia, quinam. IV, 110. Infantia regenerationis, nova vita. III, 1982. Infantes appellantur recens baptizati. III, 1982; V, 1092, 1099, 1101, 1203, 1246. Infantium Sacramentis septem vel octo dies deputantur. V, 1101. Infantium Octavae. V, 1201. Infantium Octavis habitus Sermo. V, 1560. Ablactari ante tempus in infantia spiritali perniciosum. IV, 1713, 1714.
Infantes pro Christo occisi, martyres. VI, 655. Eorum passio graphice describitur. VI, 644, 655. Vide Innocentes.
Infelicitatem velle omnino non possumus. X, 274. Infelicitatis suae cognitio non parvus est ad beatitudinem accessus. III, 1247. Infelicitas per ignem, prosperitas per aquam adumbratur. IV, 797. Vide Felicitas, Tribulatio.
Inferiora calcat, qui haeret superiori; si autem recedat a superiore, ista illi in supplicium convertentur. IV, 1887. Vide Temporalia et Felicitas. Secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora. III, 483. Homo diligens inferiora, apud inferos ordinatur. III, 132.
Infernus varie sumitur. III, 582, 586. Infernus intelligitur vel locus impiorum post mortem, vel caecitas animi quae peccantem excipit et involvit. IV, 93. Inferorum vocabulo partes inferiores terrae nuncupantur. III, 730. Quare. III, 482; IV, 1943. Inferi sub terris sunt. I, 640. Inferos in hac vita explicari, nec esse post mortem, quidam affirmant. III, 481. De inferorum substantia non dubitarunt sapientes gentilium. III, 481. Est prorsus inferorum substantia, sed spiritalis, non corporalis. III, 481. Inferorum nomen nusquam Scriptura in bonum sumit. II, 711, 834; III, 482. Inferi in lingua graeca ᾅδης, ex eo quod nihil suave habeant. III, 483.
Infernum duplex, superius et inferius. IV, 1093, 1094. Inferi inferiores, id est, poenae quas damnati luunt graviores post hanc vitam. III, 167. Ibi nulla est commemoratio veritatis, nulla ratiocinatio. III, 167. Exclusis a regno coelorum non restat nisi poena gehennarum. V, 962. Poenarum gradus in inferno pro criminum diversitate. IX. 171. Inferni tormenta aliis duriora, aliis sunt mitiora. V, 879. Quae ibi mitiora sunt, pejora sunt quam quae hîc formidantur. V, 879. Infernales angeli comparantur quaestionariis tortoribus. [Col. 0357] V, 680. Vocantur exaggeratissimi diaboli angeli. V, 883. Dolorem aut corporis aut animi in inferno defuturum, absurdum est putare. VII, 723. Nullus in inferno ab igne aeterno liberabitur, cum in illum missus fuerit. VII, 750. Nemo cruciatibus saltem moriendo subtrahitur, ne in moriente simul etiam ipsa poena moriatur. VIII, 621. Quare in inferno haec poenarum aeternitas dura et injusta videtur sensibus humanis. VII, 726. Vide Ignis.
Infernum inter et regnum aeternum non est medius locus. VII, 741. Loca ab impiorum tormentis remotissima, non absurde creditur antiquis sanctis fuisse assignata, quamvis apud inferos. VII, 681. Inferi non appellantur ubi justorum animae requiescunt. III, 481. Christus descendit ad inferos. II, 710, 712, 714, 834, 835. Et in inferis quosdam liberavit. II, 714. Adam solutum fuisse doloribus inferni, Ecclesia consentit: quod et antiquis sanctis fuisse concessum addunt aliqui, sed displicet Augustino. II, 711. Poetas et Oratores qui falsos deos ridendos monstrarunt, et Paganos vitae laudabilis, fuisse liberatos a Christo, cum ad inferos descendit, quidam censuerunt. II, 710. Quidam putant eos esse solutos qui non audierunt Evangelium. II, 713, 833. Quinam sint ii quos Christus liberavit, cum ad inferos descendit, temerarium est definire. II, 710. Quonam ex inferno dives potuerit videre Lazarum in requie constitutum. IV, 93. Inferni portae, mortis imperium. V, 1642. Inferni pericula in prosperis saeculi plus fallunt. IV, 1488. Inferni pericula inveniunt, et non inveniuntur. IV, 1488. Christus solus eruit animam suam de manu inferi. IV, 1438. Qui malum quod faciunt, noverunt esse malum, viventes descendunt in infernum. IV. 639.
Infidelitas, mors. III, 1577. Infidelitas inchoat poenae meritum. III, 2061. Retr. Filios diaboli facit. X, 589. Infidelitas in infantem trajicitur. X, 847. Infidelitas iniquitatis et peccati nomine significata. IV, 1508. Infidelitas proprie peccatum vocatur, quasi solum sit, si non exprimatur quale peccatum sit. X, 589. Peccatum infidelitatis in Christum, cur solum arguitur. V, 785, 787. Infidelitas mundi inexcusabilis. V, 787.
Infideles an bona opera facere possint. IV, 259, 260. Vide Fides. Infidelis non potest esse arbor bona. X, 754. Infidelium opera. X, 341, 755. Unde opera infidelium discutienda. X, 230. Infidelium opera non bona. X, 755. Et quae bona videntur, sunt peccata. X, 753, 754. Quomodo. X, 753, 754. In infidelibus virginitas carnis esse potest, non pudicitia virginalis. X, 763. Infidelium opera nonnulla legimus, quae vituperare non possumus, sed merito laudamus. X, 311, 754. Sine aliquibus operibus bonis difficillime vita cujuslibet pessimi hominis invenitur. X, 754. Invenies homines bene viventes, et non Christianos: bene currunt, sed quo plus currunt, plus errant. V, 777. Ipsa opera bona quae faciunt infideles, non ipsorum sunt, sed illius qui bene utitur malis. X, 754, 755. Infidelis cum laudabilibus moribus damnatur, fidelis minus bene moratus salvatur. X, 598. Infideles verba Dei custodire non possunt. IV, 1516. Infideles cum non credunt Evangelio, contra voluntatem Dei faciunt, eam tamen non vincunt. X, 238. Pro infidelibus non oramus ut fiat eorum natura, aut ut doctrina eis praedicetur; sed ut voluntas corrigatur, doctrinae consentiatur, natura sanetur. II, 983. Infidelium et impiorum corda, leonum cubilia sunt. IV, 1376. Infideles et impii per mare designantur, IV, 1748. In aquis maris quomodo versantur. IV, 1380. Infideles et impii, tenebrae. IV, 248. Per fidem conversi ad Deum, lux fiunt. II, 562. Infideles, aqua sunt; Christiani, vinum. III, 1452. Infideles credentes adumbrantur per caput vituli comminutum a Moyse, et sparsum in aquam in potum filiis Israel. IV, 1129. Vide Pagani. Infideles et impii non sunt in terra peregrini. IV, 1519. Iis utitur diabolus tamquam gladiis contra fideles. IV, 1857, 1858.
Infinito nihil jungi posse. II, 443. Infinito quantumcumque finitum non comparatur. IV, 373. Infinitae partes in corpore. I, 1252. Infinite secari potest linea transversim. I, 874.
Infirmitas humana communis exponitur contra Pelagianos. X, 689, 690, 692. Infirmitas et caecitas, morbi naturae. X, 293, 295. Hebetudo et infirmitas animi et corporis infantium, quid arguunt. VII, 378. Infirmitas carnis in infantibus, poenalis est. X, 150. Infirmitas humana sine peccato esse non potest in hoc saeculo. I, 593. Infirmitates animi multiplicatae sunt, non ad perniciem, sed ut medicus desideraretur. IV, 144. Infirmitas nos irremediabiliter obsidebat, ut nec ad medicum ire sineremur. V, 778. Infirmitas admonitio est non superbiendi. X, 742. Quia non est in me firmitas mihi, nec est mihi spes de me. IV, 472. Qui potens in te esse cupiebas, infirmum te fecit Deus, ut fortem te faceret de se, quia infirmabaris de te. IV, 525.
Infirmitas et ignorantia duae causae peccati. VI, 271. Infirmitas et corruptibilitas corporis, compedes. IV, 1019. In [Col. 0358] nobismetipsis sola est infirmitas causa pugnandi. X, 742. Quanto sunt caritati futura meliora, tanto sunt infirmitati violentiora praesentia. II, 593. Infirmitas tum corporis tum animi agnoscenda, ut quisque perficiatur. X, 367. Ut gratia obtineatur. V, 481. In infirmitatibus nihil quaerendum praeter auxilium Dei. III, 1444. Infirmitas quae post baptismum remanet, resurrectione consumetur. X, 591, 602. Infirmitates aliorum ferendae, eisque opitulandum. III, 1237, 1258, 1261, 1262. Vide Onera. Infirmitas triginta et octo annorum. V, 694. Infirmitates pro peccatis in Scriptura ponuntur. II, 633.
Infirmus et aegrotus in quo differant. V, 277. Infirmus quomodo confirmandus. V, 276. Infirmi in monasteriis quomodo tractandi. I, 1380. Cur mente fortiores, infirmiores corpore. VIII, 586. Infirmiores opprimuntur a potentioribus. IV, 1646.
Inflatio et tumor imitatur magnitudinem, sed non habet sanitatem. IV, 420.
Ingenium omne laudabile, sine vera pietate ac religione, superbia vanescit. VII, 51. Ingenia excellentissima tanto in majores errores ierunt, quanto de se praefidentius cucurrerunt. II, 669. Ingenii tarditas et fatuitas quorumdam naturalis, ex originali peccato provenit. X, 1381, 1382. Ingenio obtunsi nascuntur merito peccati originalis. X, 1441. Ingeniosissimi quique quam longe distent ab ingenio Adami. X, 1432, 1433. Ingeniosum nasci felicitatis est. VII, 128. Ingeniorum diversitas unde oriatur, Augustinus ab Hieronymo sciscitatur. II, 728.
Ingenitus Pater recte dicitur, etsi hac voce non utatur Scriptura. II, 1039, 1040.
Ingentius decurio Ziquensium civitatis. II, 304; IX, 540, App. 784. Ingentius scriba publicus. IX, App. 780. Ingentius scriba Augentii. IX, App. 782. Ingentium falsasse epistolam Caeciliani exduumviri Maximus contendit. II, 304; IX, 540. Ipse confessus est in cognitione Aeliani proconsulis falsum se fecisse adversus Felicem Caeciliani ordinatorem. II, 582; IX, 686. Ingentium ad comitatum suum transmitti jubet Imperator. II, 582; IX, 540, 649, 686. Quare. II, 582. Caecilianum ab Imperatore fuisse purgatum probat Optati codex. II, 581. Libellus a Donatistis Imperatori Constantino datus. II, 582. Litterae Imperatoris ad Verinum Vicarium. II, 582. Litterae Imperatoris ad proconsulem ut ad comitatum suum mitteretur Ingentius. II, 582. Nec postea Imperator damnavit quem purgaverat. II, 582, 583.
Ingratitudinis vitio etiam magni viri ad idololatriae dedecus defluxerunt. X, 211. Ingrati describuntur. III, 97. Ingratus Deo, ipse est peccator qui foeneratur et non solvet. IV, 370, 371. Ingrata tunc est anima, quando quod illi ex Deo est, sibi tribuit, et praecipue justitiam. X, 211. Non habens habet, qui nescit unde habeat: tollitur a Deo res sua, et remanet illi iniquitas sua. V, 1287, 1290. Ingratum liberum arbitrium praecipitavit hominem. V, 1289.
Inimicitiae tribus vitiis vivunt, negligentia, pertinacia, superba verecundia. V, 1046. Tribus his vitiis opposita tria remedia. V, 1046. Inimicitiae vel nasci non debuerunt, vel cito et ante solis occasum mori. V, 1046. Inimicitiae vitandae cautissime, ferendae aequissime, finiendae citissime. I, 1006. Inimicitias hominum nec excitare nec augere parum est homini humano, nisi eas etiam extinguere studuerit. I, 773.
Inimicus et inimicus. V, 323. Inimici Dei quinam. IV, 630, 1178, 1801; VII, 350. Inimicus quisquis erat Christi, erit sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. IV, 1452. Inimici Ecclesiae qui. IV, 242. Inimicorum hominis duo genera. IV, 324, 325. Inimicus quamdiu tu tibi es, inimicum habes sermonem Dei. V, 637. Inimicus quem licebat antiquis odisse, et quem jubemur numquam diligere, diabolus est. V, 806. Inimicos non admitti adversus fideles, nisi quantum iis prodest tentandis et probandis. V, 421. Inimicorum odium in diabolum, qui per eos nos persequitur, convertendum. IV, 1841. Inimici invisibiles, invisibiliter sunt expugnandi. V. 435. Inimici sunt spiritalibus omnes carnales. IV, 1772. Horrendum malum, inimicis iratis immicorum iratorum dicta prodere. I, 773. Inimici si fiant duo ex tribus amicis, quid faciat tertius. V, 323. Inimicos nihil nocere posse. V, 1430. Inimicus saevire potest; ferire, si Deus noluerit, non potest. IV, 366. Inimici duo sunt in persecutione, alter occultus, alter apertus. IV, 632, 649. Inimicus ipse intus sibi est, qui odit alterum. V, 507. Ipse sibi prius ac magis nocet, quam ei in quem saevit. V, 507. Nullo modo tibi potest nocere saeviens inimicus, quantum tibi noces, si non diligis inimicum. V, 383. Nihil justo nocet, qui bene etiam uti inimico potest. III, 163. Inimicos Deus convertit in usum suorum, non solum quando vincuntur inimici, sed etiam quando metuuntur. III, 795. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus, quem patitur malum, sint duo mali. IV, 248
[Col. 0359] Inimicorum dilectio commendatur. IV, 1273, 1274; V, 53, 383, 384, 564, 1404. Inimicorum dilectione nihil in mandatis Dei mirabilius. IV, 1518, 1524. Hanc etiam antiqua lex praecepit. V, 807. Inimicum disce diligere, si vis cavere inimicum. IV, 1273. Inimicum diligere salubre est, licet amarum. IV, 447. Inimicos diligendi praeceptum durum, sed magnum habens praemium. V, 120, 1435, 1684. Calcat fluctus hujus saeculi, qui diligit inimicos. IV, 631. Efficitur similis Deo. IV, 1274. Quo animo diligendus inimicus. III, 2038, 2041. Unde diligendus. III, 30. Inimicum qui diligit, fratrem diligit. III, 2041. Inimici etiam iniqui diligendi. IX, 120. Inimicus sic diligendus ut tamen corripiatur. V, 53. Inimici odium et amor quomodo sibi invicem non contraria sunt. VIII, 362. Vindicta in aliquem inimicum cum caritate procedere potest. VIII, 158, 159. Inimicorum interfectio Judaeis tamquam carnali adhuc populo congruebat. VIII, 158, 159. Inimicorum interfectionem quo animo faciebant, qui in populo Judaeo sancti et spiritales erant. VIII, 158, 159. Mansuetudo erga inimicos. V, 1430.
Inimicis parcere tenemur. V, 299. Saltem petentibus, venia danda est. V, 384. Inimico poenitenti et veniam poscenti, ignoscendum. V, 381; X, 300. Inimico veniam negans nihil ipsi nocet, sed sibi. V, 385. Inimicus de nulla re sic vincitur, quam cum misericordes sumus. IV, 1860, 1861. Inimicis parcere, eleemosynae genus maximum. VI, 266. Vide Eleemosyna. Debita dimittere. Ignoscere.
Inimici pro quibus et contra quos orandum. IV, 248. Inimicum non habemus, nisi diabolum; pro caeteris orare debemus. IV, 238. Orare pro inimicis quam durum; quam magnus hujus operis fructus. V, 120. Inimicis nostris tantum bonum optandum, quantum nobis. IV, 435. Oratio contra inimicos quaenam illicita, quaenam licita. V, 564. Inimicis precari mala quam iniquum. V, 1686. Orandum contra malitiam inimici, non contra naturam. V, 384. Inimici mors qualis expetenda. V, 565. Non orent homines, ut moriantur inimici; sed hoc orent ut corrigantur, et mortui erunt inimici. IV, 404. Quare nunc Ecclesia orat pro inimicis. VII, 737. Non frustra oravit Ecclesia pro inimicis. V, 151. Inimicis beneficium tribuere est, auferre quod illis noxium est. II, 390. Carbones congerendi super inimici caput quinam intelligantur. V, 807.
Inimici dilectio, dilectio perfecta. III, 2042. Inimicorum dilectio nostra est de diabolo victoria. IV, 1214. Inimicorum dilectio donum Dei. V, 1436. Inimicos diligendi exemplum de Patre coelesti datum. V, 325, 1433. Aliud exemplum in Christo. V, 1435, 1685. Aliud in Stephano. V, 525, 1436, 1685.
Iniquitas non est substantia. IV, 845. Sed perversitas voluntatis detortae a summa substantia in infimam. I, 744. Iniquitati necesse est ut serviat, qui noluerit servire caritati. IV, 163. Iniquitas malus dominus in corde. IV, 163. Iniquitati merito subderis, domino quem tu tibi ipsi fecisti; quia ei qui te fecit, subditus esse noluisti. IV, 163. Iniquitatis capita pullulant, principandi, et spectandi, et sentiendi libidine. I, 690. Iniquitate et impietate nihil est laboriosius. IV, 127. Iniquitas est carnem spiritui reluctari. X, 861.
Iniquitas magna est sterilitas. IV, 1571. Quod ad arborem humor inutilis, hoc ad animum persuasio iniquitatis. III, 380. Iniquitas febris est, qua palatum cordis perditur. IV, 251. Ex abundantia iniquitatis, fit torpor caritatis. IV, 433. Iniquitas sola longe te a Deo facit; dejice parietem peccati, et cum illo es. IV, 1775. Ab iniquis recedere non potes, ab iniquitate recede. IV, 1185, 1402. Iniquitatem suam quidam quasi quaerere conantur, et timent illam invenire. IV, 343. Iniquitatem suam qua ratione multi defendunt. IV, 343. Iniquitatis adversarius, sermo Dei: huic te junge, et perimitur et vincitur. IV, 342. Iniquitatem aut occidis, aut occideris ab iniquitate. IV, 764. Iniquitates non sunt nobis naturales, sed possunt mutari. IV, 1195. Nemo non inaniter inique facit. IV, 1646.
Iniquitas male viventium modo toleranda est. III, 1624. Ex iniquitate proximi quomodo proficiendum. IV, 800. Iniquitas prius laedit cor injustum unde procedit, quam hominem justum in quem procedit. IV, 107. Iniquitas, quae fit per sanguinem, dicitur sanguis. IV, 597. Iniquitas hominis per contactum mortui significatur. III, 736. Iniquitas omnis parva magnave sit, puniatur necesse est, aut ab ipso homine poenitente, aut a Deo vindicante. IV, 701. Iniquitas nulla impunita nisi quam sanguis Salvatoris expiaverit. X, 861.
Iniquus fit homo, cum propter se ipsas diligit res propter aliud assumendas, et propter aliud appetit res propter se ipsas diligendas. VIII, 451. Iniqui male utuntur bonis operibus Dei. III, 1620. Quod iniquus inique egit, hic non inique Deus permisit. IV, 745. Voluntas injusta damnetur, permissio justa glorificetur. IV, 746. Iniquis ipsis, si correcti [Col. 0360] non fuerint, servat aeterna supplicia, qui eorum malitia juste utitur, ut aliis mala ingerat temporalia. II, 993. Iniquus non est vere amicus. IV, 1179. Iniquorum voces duae. IV, 1201. Iniquus non parva sibi poena est. IV, 605. Iniquorum humiliatio vere misera. IV, 255. Iniqui apti sunt inferioribus creaturae partibus, quo dissimiliores Deo: apti autem superioribus fiunt, quo similiores Deo. I, 744.
Iniqui dicuntur alienigenae, filii alieni, aquae contradictionis, gladius malignus. IV, 1867. Iniqui, canes Lazari vulnera lingentes. III, 832. Iniqui grandini comparantur. III, 875. Pulveris nomine designantur. IV, 328. Iniqui, tenebrae. III, 1398; IV, 325, 1607. Iniqui omnes in tenebris sunt. IV, 557, 564. Iniquos a tenebris somniorum, excipient tenebrae tormentorum. IV, 564. Iniqu icum diabolo unum corpus constituunt, unum judicium sortiuntur. V, 790.
Injuria non est quod jure pateris. IV, 1894. Injuriarum triplex genus. III, 1261, 1263. Injuria quae restitui potest, vel ad pecuniam vel ad operam pertinet. III, 1263. Injuriam nobis facit, qui alteri coram nobis facit. V, 511. Injuriam qui fecit, quid agere debeat. V, 508.
Injurias et rerum temporalium damna quo animo Christianus ferre debeat. II, 529. Injuriae patientissime tolerandae. III, 1257, 1258. Non ut patiaris molestiam te hortatur Apostolus, sed ut patiaris injuriam. IV, 1894. Injuriam patientes vindicat Deus, puniens injuriosos. IV, 1894. Injuriam passus quid agere debeat. V, 508. Passus es malum, ignosce, ne duo mali sitis. IV, 638. Injuriam passus vindicari vult: de aliena poena quaerit medicamentum, et invenit grande tormentum. V, 684. Misericordiam impendens securus exspectabis judicium, non tam securus de justitia tua, quam de Dei misericordia. IV, 1922. Injuriarum foenerator quis sit. IV, 638. Injuriarum condonatio, misericordia est quae gratis constat. IV, 1922. Injuriae omnimoda remissio in novo Testamento est praecepta, et in vetere praenuntiata. VIII, 139. Injuriarum condonatio et patientiae praecepta, maxime in cordis praeparatione retinenda. II, 530. Injurias princeps civitatis debet oblivisci. II, 528. Injuriarum condonatio reip. utilis est, nedum contraria. II, 529. Injuria accepta Romani ignoscere, quam persequi malebant. II, 528. Caesarem nihil oblivisci solere nisi injurias, Cicero dixit. II, 528.
Injuriare. V, 288.
Injustitiam ferre melius est, quam facere. IV, 1655. Injustitia aliena tantum te torquet, quantum recesseris a tua. IV, 1268. Injustitia injusto primum et soli proprie nocet. IV, 365. Injustus omnis malignus est. IV, 1805, 1806. Quod fit injuste, Deus juste fieri sinit. VII, 728. Injustus sive sit blandus, sive ferox, et sibi et aliis est noxius. IV, 1805. Parum tibi esset quod esses injustus, nisi et eum injustum voluisses, a quo in te vindicari noluisses. IV, 478. In injustum necesse est ut vindicetur, sive convertatur, sive non. IV, 364. Injustus comparatur faculae ardenti, quae semper comburitur, et non semper comburit. IV, 1241. Injusti a justis admoniti, quid respondeant. IV, 1200. Injusti duo vix se patiuntur. IV, 364. Qualis inter eos concordia. IV, 364. Vide Iniqui.
Innocens quis. V, 1272. Nihil innocentius eo qui in virtute perfectus est. III, 1259. Innocens est cujus cor innoxium est. IV, 1663, 1662. Qui nec alii nocet, nec sibi. IV, 1286. Innocens non est quamvis non noceat, qui vult nocere. IV, 1190. Innocens quisque est non timore poenae, sed amore justitiae. IV, 1190. Solus Christus innocens. V, 928. Innocentis officium est, non solum nemini malum inferre, verum etiam cohibere a peccato vel punire. VII, 644. Innocentes cur hic affligantur. I, 1304. Innocentium oppressorum consolatio, Deus judex, testis conscientia. IV, 408.
Innocentes, Christi martyres. I, 1304; III, 426. Innocentium felix ignorantia, qui pro Christo pati potuerunt, quem nondum poterant confiteri. V, 1027. Innocentes pro se occisos ab Herode, Christus coronavit. IV, 536. Innocentes, martyrum nomine et corona donati. V, 1664, 1668. Vide Infantes.
Innocentia est virtus, qua nulli nocemus. VI, 514. Ista est vera innocentia, quae nec inimico nocet. IV, 102. Innocentia morum. V, 1560. Maxime erga Deum. V, 1561. Innocentia cordis requiritur, manuum innocentia non sufficit. IV, 1008. Tota justitia ad unum verbum innocentiae redigitur. IV, 1286. Innocentia tua, etiam in dormiente vox est animae tuae. IV, 1317. Innocentia divitiis omnibus anteponenda. IV, 1068. Innocentiam tene, quomodo, cum avarus esses, tenebas saccellum, ne tibi extorqueretur a fure. IV, 392. Illa tibi sit patrimonium tuum. IV, 392. Innocentis simulata, non est innocentia, sed duplex iniquitas. IV, 765. Innocentia peccato perdita an possit per poenitentiam reparari. X, 1543.
Innocentia religiosissima femina a cancro per signum crucis sanata. VII, 763.
[Col. 0361] Innocentius Papa. X, 376, 378, 389, 574. Innocentio adversus Pelagium et Caelestium scribit Carthagin. concilium. II, 758. Item Milevitanum. II, 762. Item episcopi quinque. II, 764. Item Aurelius cum aliis aliquanto diligentius. II, 972. Quibus epistolis, quatuor aliis rescribit Innocentius. II, 779. Innocentii Papae epistola ad concilium Carthaginense. X, 575. Ad concilium Carthaginense et Milevitanum. X, 648. Ejusdem ad episcopos Numidiae. X, 576. Innocentii rescripta ad concil. Carthagin. Milevit. nec non ad litteras familiares episcoporum laudantur. II, 817. Innocentii epistolam per Caecilianum Augustinus accepit. II, 646. Innocentii judicium de actis Palaestinis. X, 389. Pelagium esse purgatum non existimavit. II, 787. Caelestium et Pelagium simul cum dogmatibus damnavit. I, 649; II, 865; X, 574, 699. Innocentii censura in librum Pelagii. II, 788.
Innocentius episcopus. II, 577, 758, 780.
Innocentius Thebaltensis epis. IV, 380.
Innocentius presbyter portitor litterarum Hieronymi ad Augustinum. II, 928.
Innocentius presbyter oculo effosso ac digito praeciso a Circumcellionibus occisus. II, 509, 511.
Innocentius exadvocatus vicariae praefecturae, miraculo sanatus apud Carthaginem. VII, 761.
Innovari non possunt infantes, nisi traxerint vetustatem peccati. X, 1308.
Innuere, quid. VIII, 1071.
Innupta tota animi intentione debet placere Deo. VI, 445.
Inobedientia quid. III, 377. Inobedientia grande malum. III, 383. Inobedientia Adami. IV, 897. Inobedientia carnis, prima poena inobedientiae hominis. VII, 386, 426; X, 564. Vide Adamus, Obedientia.
Inopia. Melius inopiae laborem servi Dei tolerant, quam ut necessariorum facultatem cum conscientia fraudis obtineant. II, 357.
Inordinatus animus. I, 670. Jussit Deus, et sic est, ut poena sua sibi sit omnis inordinatus animus. I, 670.
Inquilinus quis dicatur. IV, 429, 1945. Inquilinus in quo dissideat ab incola. IV, 1518. Inquilinus es in terra, eris possessor in coelo. IV, 1946.
Inquinare pro inquinatum pronuntiare. III, 519.
Insecta a Deo creata sunt. III, 287. Quando. III, 287. In insectis major est consideratio bene considerantis, et laus uberior omnipotentis artificis. III, 288.
Insensibilitas minime laudabilis. IV, 650, 651.
Insidiae dicuntur arcus. IV, 763. Insidiari nobis hostis non audet, si de via, id est de Christo, non recesserimus. IV, 1660. Insidiae nullae sunt occultiores, quam hae quae latent in simulatione officii. VII, 632. Insidiae non injuste ponuntur in bello justo. III, 781.
Insipiens est qui non intelligit in quo malo sit. IV, 551.
Insipientia non est parva poena hujus vitae. VII, 728. Insipientiam quo sensu Christus habuit. IV, 849.
Instituta hominum quae fugienda, quae amplectenda. III, 55.
Insufflatio Dei in faciem, creatio animae. VII, 373. Quod instituitur praeter consuetudinem, ut quasi observatio sacramenti sit, non approbat Augustinus. II, 221. Ex institutis humanis non superstitiosis quaedam superflua et luxuriosa, quaedam commoda et necessaria. III, 54. Quaenam illa. III, 54.
Instrumenta Ecclesiae tradita. II, 265.
Insultant pii modo, qui postea ipsi sibi insultabunt. IV, 1637.
Intellectus est aliquid animae. III, 1516. Dicitur vir animae. III, 1516. Intellectus vocatur occultus visus. IV, 296. Intellectus et ratio differunt. V, 254. Intellectum ad intelligibilia videnda a sensu potius admoneri, quam aliquid accipere Nebrid. II, 67. Intellectu quaenam percipiamus. II, 597, 599, 613, 615, 616. Intellectus proferendi quasi vehiculum, sonus. V, 185. Intellectu continetur quod novimus, et eo solo potest comprehendi. I, 996. In intellectu sunt universa, seu potius ipse universa. I, 1007. Intellectus finitus est. VI, 14. Intellectus et locutionis discrimen. VI, 311.
Intellectus, ne erret, opus habet magisterio divino et adjutorio. VII, 642. Intellectus fit in nobis Deum consulendo, sive ipsa per se mens, sive per sensus intelligat. II, 78. Deus solus est lux intellectus. IV, 1553. Intellectus bonus a Spiritu sancto. V, 1645. Non parvi est intellectus, nosse a quo poscendus sit intellectus. IV, 1552. Intellectus et sapientia petatur a Deo. X, 911, 912. Quomodo Angelus dicatur intellectum dare homini. IV, 1553. Per fidem pervenitur ad intellectum. II, 522; III, 1618, 1619, 1630; X, 125. Cur David petit intellectum. IV, 1552. Impia mens odit etiam ipsum intellectum, ne cogatur quod intellexerit facere. V, 850.
Intelligentia praestantissimum in homine. I, 1223. Intelligentia [Col. 0362] nostra est natura, quae non alibi hoc, et alibi aliud; sed omnia quae habet, in uno simul habet. II, 616. Intelligentiae suae vires nulli satis cognitae. X, 530. Intelligentia prima, et consequens ex ea, quaenam. IV, 263, 264. Intelligentia cujusque rei datur perfecta, qua praestantior esse non possit. VI, 22. Intelligentiae fides praemittatur. V, 556, 570, 571. Intelligentiae spiritalis lucem immunda corda non portant. VI, 470. Mores perducunt ad intelligentiam. III, 1540. Intelligentiae facili praeferenda bona vita: haec meretur amplius intelligere. V, 1179.
Intelligere excellentius, quam esse aut vivere. I, 1244. Intelligere, credere, opinari, in animis hominum sibi finitima sunt. VIII, 83. Quomodo differunt ab invicem. VIII, 83. Intelligere duobus modis in nobis fit, aut ipsa per se mente, aut admonitione a sensibus. II, 78. Intelligere semper sine vitio est. VIII, 83. Intelligere non est nisi verum sentientis. V, 157. Intelligere veritatem quid sit secundum Manichaeos. VIII, 372. Intelligere rem quamque non semper alius alio magis potest. VI, 22. Intelligendi celeritas et dispiciendi acumen est donum Dei. I, 705; III, 1689. Tanto sincerius aliquis intelligit, quanto intentionem mentis a corporis sensibus removet. I, 1029. In homine carnali, tota regula intelligendi, est consuetudo cernendi. V, 1139. Intelligere superflua nihil nocet; sed fortasse discere nocuit, quare. VIII, 83. Quaedam non intelligimus, quia non possumus; alia, quia nolumus. IV, 342, 343. Alia sunt quae nisi intelligamus, non credimus; et alia sunt quae nisi credamus, non intelligimus. IV, 1552. Vide Fides. Ut valeamus intelligere quod credimus, quid agendum. V, 570. Intelligendi gradus, fides, fidei meritum, intellectus. V, 698.
Intelligibilia quaenam sunt. VII, 231. Intelligibilia sensibilibus antecellunt. VIII, 96, 99. Sed defectus utriusque generis non possunt alteri alteris anteponi. VIII, 99. Intelligibilibus in rebus Philosophi divitias ponunt, in sensibilibus egestatem. II, 64. Intelligibilia per intelligibiles species intelligimus. VII, 341.
Intentio lumen est. III, 1289, 1339. Non quid quisque faciat, sed quo animo faciat, considerandum. III, 1289. Ex animo quisque ad praemii vel poenae retributionem pendendus est. IV, 460. Cum boni et mali eadem faciunt, eademque patiuntur; non factis et poenis, sed causis discernendi sunt. II, 324. Intentio recta. V, 804, 805. Intentio culpabilis. V, 805. Intentio quae prava, quae recta. V, 303, 375. Intentio opus bonum facit, intentionem fides dirigit. IV, 259. Cordis sui intentionem vix homo cognoscit. IV, 1837. Soli Deo nota est. IV, 1837. Intentio bonae conscientiae, oleum est quo vegetantur lampades, id est, bona opera sapientum virginum. II, 571. Excaecat hominem sinistra intentio. IV, 1839. Quodlibet quisque facit, ut terrenum emolumentum consequatur, serviliter facit. V, 208. Quomodo agendum ut nesciat sinistra quod facit dextera. IV, 1834.
Intemperantia quantum peccatum. V, 1272.
Intercessoris et defensoris discrimen, et utriusque officium. II, 657, 662. Intercedere pro altero, cuique homini officium humanitatis videtur. II, 657. A Domino commendatur. II, 658. Interveniendum pro furibus, non ad hoc ut minime restituant ablata, alias in societatem criminis veniretur. II, 662, 663. Sed ut corrigendorum morum locus eis detur. II, 655, 656. Non imputanda intercessoribus mala quae ex liberatione reorum aliquando sequuntur, sed bona quae intuentur. II, 661. Intercessio Sanctorum quantum pro aliis valeat apud Deum. IV, 1412.
Intercidona dea. VII, 188.
Interficit qui offert interficiendum. III, 1937.
Interjectiones in usum alterius linguae, per interpretationem transire non possunt. III, 43. Interjectiones magis affectum indicant, quam rem aliquam significant. III, 1764.
Interiora, non exteriora sunt amanda: illa ex voluntate, ista ex necessitate habeamus. IV, 1813.
Interpellationes, obsecrationes, orationes, gratiarum actiones, qui differunt. II, 635. Flunt precationes antequam illud quod est in Domini mensa incipiat benedici; orationes, cum benedicitur; interpellationes seu postulationes, cum populus benedicitur; et post haec omnia gratiarum actiones. II, 636.
Interpretationum Scripturae diversitas, utilis. III, 43. Interpretationis vitium unde emendari potest. III, 44. Interpretationem novam librorum canonicorum quare post alios Hieronymus aggressus est. II, 262. Vide Hieronymus. Interpretibus Scripturae plurimum auctoritatis tribuendum censet Aug. II, 112. Interpretum LXX. editio ab Augustino appellatur Vulgata. VII, 489. Vide Septuaginta.
Interrogatio non arguit ignorantiam. VIII, 408, 630.
Interventores. IX, 610. Not. ( a ). Interventor qui vacante sede regebat Ecclesiam. II, 177. Not. ( a ).
Invenire, quid. VIII, 979. Inveniendi facultas deesse non potest animis pie Deum quaerentibus. I, 1049. Inventionis [Col. 0363] nonnulla pars est nosse quid quaeras. III, 547. Inventa res domino restituenda. V, 963, 965. Quod invenisti, et non reddidisti, rapuisti. V, 965. Non se excusat ignorantia, si non dominetur avaritia. V, 964. Egregium de hac re exemplum. V, 964.
Inventius episc. II, 759, 780.
Inventius alter episc. II, 780.
Inveterascens ira fit odium, etc. II, 153.
Invidia et aemulatio, quo differant. III, 2142. Invidia, odium felicitatis alienae. III, 436; IV, 1399; V, 1561. Invidia superbiae filia. V, 783, 1561, 1565; VI, 315, 413, 450. Invidiae mater superbia. II, 561; IV, 1290. Et comes. IV, 709. Invidia sequitur superbiam, non praecedit. III, 436, 437.
Invidia quantum malum. IX, 160. Invidentia immane vitium. III, 160. Invidentia Deo est odibilis. VII, 444. Invidentia nihil miserius. VII, 268. Nihil adversius caritati. VI, 315. Invidia abesse debet a fidelibus. III, 879. Invidentia vitium diabolicum. VI, 315, 413, 673. Diabolicum malum. IX, 314. Peccatum diaboli. III, 2017. Hac diabolus, diabolus est. III, 133. Corpus diaboli ex invidis componitur. IV, 1807. Invidia peccatum diabolicum et simul poena peccati. X, 821, 822. Invidia causa est omnium seductionum et supplantationum. IV, 1807. Invidentia diabolica, quae. VII, 441. Invidia impedit ne quisque habeat quod alter habet. III, 1646. Quisque etiam habet, cum amat in altero, quod ipse non habet. III, 1812. In spiritualibus bonis tuum deputa, quod amas in fratre; suum deputet quod amat in te. V, 1040. Falsi justi veris justis invideant necesse est. IV, 1807. Invidentia in coelis propter praemiorum differentiam nulla. VI, 412; VII, 802.
Invidus est, qui optat melior esse quam alius. III, 2040. Invidet nemo alter in eo quod non vult vel esse vel videri. IV, 1807. Invidus nullus ut alterum laedat, non sibi prior ipse tormento est. VIII, 586. Invidus propria quadam nota peccator dicitur. IV, 414.
Invisibilia modo sibi congruo videntur, eoque sunt certiora, quam quae corporis sensus attingit. II, 456. Invisibilia meliora sunt visibilibus. V, 869. Invisibilia dicuntur quaedam aeterna, quia oculis istis mortalibus videri omnino non possunt. II, 456. Invisibilium omnium maximus est Deus. VII, 319. De invisibilibus cui fides adhibenda. VII, 318. Invisibilitatis ordinem statuebant Ariani, non modo in Trinitate, sed et in virtutibus coelestibus. VIII, 727, 745, 766. Refelluntur. VIII, 763.
Invitus facere quomodo quis dicitur. X, 234. Invitus nemo benefacit, etiamsi bonum est quod facit. I, 669. Ex Dei potentia vel in bonum vel in malum nemo cogitur invitus. X, 567.
Invocare Deum in veritate quid. IV, 1087, 1882, 1883. Quis proprie Dominum invocat. III, 1307. Invocare Deum anima non novit, nisi sola rationalis. IV, 1911. Invocare Deum non decet sine munditia cordis. IV, 249. Nemo Deum invocavit, quem non prior ipse vocavit. IV, 1488. Invocant et non invocant Deum mali. IV, 249. Invocare Deum est illum in se vocare. IV, 249. Invocas, quidquid amas. IV, 1087. Qui invocat Deum propter terrena bona, Deum non invocat. IV, 250, 617, 618. Non vere Deum invocat, qui ea desiderat quae illi displicent. IV, 142. Invocatio aliquando dicitur, quae non Dei, sed hominum sit. III, 501. Martyribus nos debemus orationibus commendare. V, 868. Invocatio S. Stephani. V, 1447.
Io quae et Isis appellata est, Inachi filia, ut dea habita est in Aegypto. VII, 563.
Joab interpretatur inimicus. IV, 715.
Joachim an Mariae pater fuerit et ex tribu Levi aut Juda, non constabat Augustino. VIII, 471.
Job ante Legem. V, 500. Job nec indigena, nec proselytus, sed ex gente Idumaea. VII, 609. Tertia generatione posterior fuit, quam Israel. VII, 609, 610. Usus est his quae acceperat tamquam bonus viator; possedit, non possessus est. VI, 704. In Job demonstratur Deum etiam temporalia dare et auferre. IV, 327. Remansit solus a facultatibus, solus a familia, solus a filiis, plenus Deo. IV, 660. Uxor ei sola relicta, sicut Eva, adjutrix diaboli, non consolatrix mariti. IV, 220, 660, 1150, 1151, 1382, 1732, 1738, 1881; VI, 632, 704, 719. Conjugem Job reservavit sibi ministram diabolus ad decipiendum virum, suis illi ablatis omnibus. IX, 727. Non dixit, Dominus dedit, diabolus abstulit; quia non abstulisset diabolus, nisi permisisset Dominus. IV, 1150. Job tuba ductilis fuit tribulationis tunsione edens fortem et dulcem sonum. IV, 1255, etc. Gratis Deum coluit. IV, 660, 1752, 1794; V, 264, 569, 1692. Amissis omnibus delectatur in Deo. V, 147. Quare Job tentatus et probatus. III, 1697. Ipsum tentari Deus permisit, ut probaretur homo, diabolus vinceretur. IV, 1150, 1612. Job concessus est diabolo tentandus, ut eo probato esset ille cruciandus. III, 2023. Diabolum non videbat, sed potestatem Dei intelligebat. [Col. 0364] IV, 1150. An diabolus magis crudeliter in carne Job oculis pepercit, ut manerent ad spectaculum vulneris, quod universo corpori inflixerat. IX, 636.
Job exercitatus contra diabolum. III, 2007. Adamo fuit cautior. VI, 616, 719. Per ipsum vicit Adam in stercore, victus in paradiso. IV, 220, 327, 539, 1207. Melior Job putris in stercore, quam Adam integer in paradiso. IV, 1255. Job in stercore quam dives. V, 1511. Foris pauper, intus dives. IV, 255. Job in pressura non passus scandalum. V, 500. Ignis tentationis accedens, aurum, non stipulam invenit; abstulit sordes, non convertit in cinerem. V, 569.
Job quare tanta passus. X, 305. Job non propter peccata afflictus. X, 162. Omnibus qui tunc in terra esse justi potuerunt, antecellebat. X, 162. Non caruit tamen peccato. X, 159, 162. Quod ad justitiam pietatemque attinet, nullus Job homo suorum temporum, coaequatur. VII, 609. Job ipsum Deus tentari permisit, ut imitationis exemplum nobis praeberetur. IV, 660. Job patientia describitur. VI, 615, 632, 704.
Job fortitudo. I, 1329. Job magnus in perferendis tribulationibus. X, 162. Job praevisa Christi passione ad tolerandum roboratus. X, 161. Job Christum prophetavit. X, 283.
Job figura eorum qui in conjugio Deum colunt. IV, 1732. Videtur aliquid duri contra Deum dixisse, sed non intelligentibus. IV, 1383. A blasphemia defenditur. IV, 1384. Job non minor forsitan est gloria, quam martyrum. VI, 719. Job, sanctique alii qui mala ferre maluerunt, quam sibi necem inferre, Catoni praeferendi. VII, 37. Cum filii non dupli, sed totidem redditi sunt Jobo quot habuerat, commendata est fides resurrectionis. II, 549. Job, Daniel et Noe quos significent. VI, 716. Job per lucem interiorem indifferenter habet, sive tenebras, sive lucem hujus vitae. IV, 1794. Liber Job in auctoritatem canonicam a Judaeis recipitur. VII, 609. Job primum ex graeco eloquio, tum ex hebraeo Hieronymus interpretatur. II, 242. In postrema versione non advertitur tanta diligentia. II, 242.
Jobinus. II, 702. Qui servit ancillis Dei. II, 708.
Jucunditas piorum in Domino, etiam in hac vita. V, 142, 146, 147. Jucunditas modo cum timore, plena erit in futuro. IV, 1092. Timor est praesentis vitae, jucunditas futurae. IV, 1554.
Joannes Baptista. Illius excellentia. IV, 1833. In utero sanctificatus. Vide Jeremias. Joannis exsultatio unde et quid significet. II, 840. Joannes cum peccato natus, Salvatore indiguit. V, 1335. An rationis et voluntatis usus acceleratus Joanni. II, 840. Missus est ante Christum ut lucerna ante lumen. V, 1502. Non lumen, sed lucerna. V, 437, 1502. Lucerna. III, 1657. Lucerna quam paravit Deus Christo suo. III, 1582; IV, 1728. Lumen et non lumen. III, 1503. Erat lux, sed non vera lux. III, 1391. Erat lumen illuminatum. III, 1658. Non erat lumen quod non participando illuminatur. II, 541. Lumen verum a lumine illuminato, id est Christus a Joanne, quomodo discernitur. II, 541.
Joannes praecursor non sine causa tam mirabiliter natus, et tam magnus. V, 1308, 1316, 1328. Joannes quasi praeteritae dispensationis limes quidam. V. 1328; X, 595. Joannes, personam gerens omnium prophetarum. V, 1306, 1307. Et totius prophetiae. VI, 42, 44. Joannes plus quam propheta. V, 1302. Cur amplius quam propheta, et in natis mulierum non habuisse majorem dictus est. IX, 289. Ideo tantus homo, quo nemo major, ut Christo se humilians, eum plus quam hominem esse ostendat. V, 1310, 1313, 1316, 1329, 1331, 1674.
Joannis magnitudo unde commendetur. V, 1303. Joanne quisquis plus est, Deus est. V, 1301, 1321. Joanne solus inter homines major est Christus. V, 431, 1308. Joanne major est, qui inter Angelos minor est. V, 431. Joannes Baptista nolebat crescere hominum verbis, quia comprehenderat Dei Verbum. V, 431. Joannes Baptista vox clamantis in deserto. V, 1304. Vox Verbo ipso crescente Christo, minuitur. V, 1307. Joannes proprie vox, tamquam omnium vocum, quae Christum praenuntiarunt signaculum. V, 1306. Joannes praeco Domini. V, 1302. Amicus sponsi. V, 1303. In nuptiis sponsi paranymphus. V, 1332. Joannis mirabilis abstinentia. I, 799. Joannes Christus putatur. V, 1303, 1308, 1329. In Joannem animam Eliae fuisse revolutam quidam haeretici opinati sunt. III, 725. Joannes Elias, et non Elias. III, 1408. Joannis humilitas. III, 1496, 1498, 1503, 1658. Respuit falsum honorem, ut inveniret veram gloriam. IV, 594. Se abjecto Christum commendat. V, 1302, 1310. An Joannes dubitaverit de Christo. V, 432. Non inter discipulos Domini, sed discipulos habens cum Domino fit ejus testis credibilior V, 1320, 1331. Testimonium Joannis Baptistae de Christo, et Christi de Joanne. III, 1657; V, 430, 431, 1308, 1312. Cur quaesitum testimonium Joannis de Christo. III, 1660, 1661; V, 714 Quomodo Joannes [Col. 0365] testimonium perhibuit de lumine. III, 1392. Joannis testimonium Christi divinitatem arguit. II, 540. Praestitum est a Joanne Baptista hoc quod dicebat, Ego a te debeo baptizari. V, 1335.
Joannis baptismus alius a Christi baptismo. V, 1018; IX, 290. Joannis baptismus ad praenuntiationem Christi pertinet. IX, 289. Joannes baptismus post quem Paulus baptizavit, in exemplum a Donatistis adduci non potest, ut rebaptizatio necessaria probetur. IX, 290.
Joannis Baptistae caedes, qua occasione facta. V, 1406. Joannis praecursoris et Christi in nativitate comparatio. V, 1301, 1327. Joannis et Christi in nat. et pass. differentia. V, 1013, 1015, 1302, 1308, 1311, 1681. Joannis nativitatis celebrandae consuetudo majorum traditione suscepta. V, 1319. In natali Joannis solemnitas superstitiosa et pagana qui correpta est. V, 1021. Christi tantum et Joannis nativitas cur celebretur, non aliorum. V, 1302, 1319.
Joannes Baptista martyr est, quia pro lege veritatis, licet non pro nomine Christi occisus. IV, 1832, 1833. Joannes Baptista mons. III, 1391.
Joannes Evangelista prae caeteris a Domino dilectus. V, 1148. Joannes se discipulum quem diligebat Jesus appellare solet. III, 1932. Quis fuerit discipulus ille qui Christum sequebatur cum Petro, cum ductus est ad Annam, non temere affirmandum est, quia tacetur. III, 1932. Fortassis Joannes ille est discipulus. III, 1932. Joannis scopus in scribendo Evangelio. III, 1375, 1377. Joannes divinitatem Domini exprimendam curavit. III, 1045. Sublimius quam alii de divinitate Domini locutus est. III, 1662. Hinc longe ab aliis tribus superius fertur. III, 1045. In Evangelistis quatuor eminentissimus. III, 1085. Joannes creaturas omnes transcendit, ut ad Verbum perveniret. III, 1381, 1743. Joannes Evangelista aquila. III, 1510. Merito aquilae comparatus. III, 1662, 1666, 1686. Quare Joannes super pectus Domini discumbebat. III, 1556. Secretum divinitatis de pectore Domini uberius et quodam modo familiarius bibit. III, 1045. Et doctrinam suam hausit. III, 1382, 1663. Joannes apostolus epulator avidissimus. IV, 1874. Magnus ructator coelestia secreta de Dominico pectore bibit. V, 210. Quae Joannes Evangelista dixit de Filio Dei, parvulorum mentes excitare possunt, grandiusculas vero exercere et pascere. III, 1536. Joannes Evangelista, mons. III, 1390. Ejus humilitas. III, 1382. Johannes circa virtutem contemplativam, alii Evangelistae circa activam versantur. III, 993, 1046. Joannes apostolus, virgo. VIII, 493. Nullas expertus est nuptias. VI, 391. Etsi passus non est, patientiae merito non est Petro impar. VI, 391. Joannem Evangelistam quomodo velit Dominus manere donec veniat. V, 1181. Joannes apostolus reperitur longe ante fuisse defunctus, quam quinque millia quingenti anni a generis humani exordio complerentur. II, 910. Joannis Evangelium respuunt Alogi. VIII, 31. Joannis epistola prima ad Parthos scripta est. III, 1333.
Joannes episcopus Jerosolymitanus. IX, 300; X, 342, 343, 351. Dicitur multum diligere Pelagium. II, 774. Ei scribit Augustinus, sibique ab ipso rescribi rogat. II, 774: Mittit ei librum Pelagii cum eo quo eidem libro respondit. II, 775. Joannes Jerosolymitanus Pelagium refellit. II, 829.
Joannes episcopus. X, 652, 663.
Joannes Constantinopolitanus. II, 286; X, 865. De peccato quid sensit. X, 285. Peccatum originale agnovit. X, 1513, 1516. Joannis Chrysostomi loco male ad negandum originale peccatum a Pelagianis allato satisfit. X, 654. Joannis Chrysostomi homilia de Lazaro resuscitato. X, 656, 657. Epistola ad Olympiam. X, 656.
Joannes eremita prophetandi spiritu praeditus. VII, 172. De belli eventu a Theodosio majore consultus. VI, 607. Patientissime interrogabatur, et sapientissime respondebat. VI, 608. Numquam se videndum feminis permisit. VI, 607, 608. Feminae per maritum id anxie deprecanti, in somnis praesentem se exhibet, ut promiserat. VI, 607, 608.
Joel quid et quo tempore prophetavit. VII, 583, 587.
Jonadab interpretatur Domini spontaneus. IV, 876, 890. Jonadab filiis exemplum obedientiae. IV, 875, 876.
Jonas quid et quo tempore prophetavit. VII, 585, 587. Iram non misericordiam annuntiavit. V, 1610. Jonam triduo fuisse in ventre ceti non magis incredibile est, quam aut Lazarum resuscitatum esse quarto die, aut Christum tertio die resurrexisse, aut tres viros in camino deambulasse. II, 382, 383. Jonas figura Christi. II, 383, 384. Jonas non tam sermone Christum, quam sua quadam passione prophetavit. VII, 587. Jonae et Christi comparatio. VI, 666. Jonae locus aliter ex hebraeo quam ex Septuagintua versus, tumultum in Ecclesia excitat. II, 242. Quid de eo loco sentiat Augustinus. II, 291.
Ionici philosophi. VII, 225, 233.
Jordanis. Juxta Jordanem in initio veris est messis tritici. [Col. 0366] III, 777. Tunc repletur Jordanis amplius quam per hyemem. III, 777. Ab Jordane coepit magisterium Christi. V, 1303, 1587. Jordanis baptismi figura. IV, 1479. Jordanis conversus retrorsum quos significet. IV, 1479.
Joseph significat augmentum. IV, 1021, 1037. Joseph somnium de manipulis manipulum suum adorantibus optime de Christo intelligitur. III, 582. Joseph Psontomphanech appellatus est a Pharaone. III, 582. Magis propheta quam Pharao, quare. III, 461. Quo vitae suae anno a Pharaone sublimatus est Joseph, et quo patrem in Aegyptum accivit. VII, 563. Familia Joseph ipsius cura a famis periculo liberata, prophetia de liberandis per Christum. III, 588. Joseph castitas. VII, 563. Et certamen adversus peccatum. V, 1439, 1592. Joseph viris exemplum pudicitiae. V, 1509. Quo anno mortuus est Joseph. VII, 564. Joseph figura Christi. II, 919; III, 588, 594; IV, 1037. 1404. Benedictio filiorum Joseph prophetia de Christo. III, 593. Joseph pro quocumque fratre ponitur. III, 98.
Joseph sponsus virginis duos patres quomodo potuit habere. I, 633, 635. Quaestio de duobus patribus solvitur. III, 767, 768, 1072, 1073, 1334; V, 348; VIII, 215, 216, 486. Joseph alium patrem, alium avum secundum Matthaeum, alium secundum Lucam habet. VIII, 213. Propter virilem dignitatem ab Joseph vel usque ad ipsum generationes Christi contexuntur. VIII, 214. Non sola hominum opinione, sed vere conjuges erant Joseph et Maria. X, 810, 811. Joseph verus maritus Mariae. V, 342. Ad testimonium conjugalis semper mansurae virginitatis electus. VI, 560. Joseph custos, imo testis virginalis pudoris. V, 1096. Joseph justitia sincera, non saeva. V, 338. Joseph testis partus Virginis. III, 1637. Pater Christi recte appellatur. III, 1071. Quomodo pater Christi. V, 342, 348; X, 421. Joseph Christi pater non carne, sed caritate. V, 351. Propter quoddam cum matre Christi sanctum et virginale conjugium, Christi parens meruit appellari. VIII, 214.
Josephus scriptor historiae Judaicae. II, 916.
Josias longe antequam nasceretur, Prophetae cuidam revelatus. VII, 548. Lucos et templa idolorum et excelsa destruendo, Domino servivit. II, 801.
Josue prius Auses vocabatur. V, 1553; VIII, 327. In Josue quid significat mutatio prioris nominis ipsius. VIII, 327. Josue voto sol stabat, sed tempus ibat. I, 821. Josue figura Christi. V, 1553; VIII, 271.
Jothor socer Moysi an verum Deum coluerit. III, 619.
Jovianus successor Juliani. II, 400. Parvo tempore imperavit. VII, 171.
Jovinianus monachus a quo Jovinianistae. VIII, 45; X, 445. Ejus dogmata. VIII, 45. Haeresis. VI, 372; X, 1114, 1115, 1116. Errores. X, 1418. Error de nuptiis. X, 193. Virginitati sacrae nuptias fidelium coaequabat. X, 458, 643. Praelationem virginitatis, nuptiarum accusationem putavit. X, 1415. Non propter majus meritum, sed ne conjugales molestias pateretur, uxorem habere noluit. VIII, 46. Virginitatem sanctae Mariae destruebat. X, 552, 643. Joviniani haeresis Romae invalescit. I, 639. Huic occurrit Augustinus edito libro de Bono conjugali. I, 639. Joviniani haeresis reprimitur ab Ecclesia Romana. I, 639. Joviniani vaniloquia ab Hieronymo repulsa. II, 723. Jovinianistarum percontatio exploditur. VI, 392. Jovinianus in tuenda peccatorum parilitate Stoicus, in aucupandis et defensandis voluptatibus Epicureus. II, 735. Cur Catholicis notam Manichaeismi impingebat. X, 458, 643. Jovinianus Manichaeum dicebat Ambrosium. X, 1419. Jovinianum inter et Manichaeum et Catholicum quid distat. X, 1115. Pelagiani Joviniano pejores. X, 1418. Joviniano comparat Augustinum Julianus, et pejorem contumeliose pronuntiat. X, 1482, 1483.
Jovinus episcopus. X, 652, 663.
Jovis, Vide Jupiter.
Jovius comes Imperatoris Honorii. VII, 620.
Iphigeniae regis Agamemnonis filiae transformatio, quomodo facta. VII, 575.
Ira quid. VI, 140. Ira est turbulentus appetitus auferendi ea quae facilitatem actionis impediunt. II, 73. Motus est animi provocans ad poenam inferendam. IV, 92. Est libido vindictae. V, 396; VII, 424. Ira pro vindicta ponitur. VIII, 410. Ira ante peccatum non erat vitiosa. VII, 427. Iram, vitiosam animi partem esse confessi sunt Platonici. VII, 427.
Ira quantum noceat. V, 1431. Est lumen verum justitia atque sapientia, quod desinit mens videre, perturbatione iracundiae tamquam nubilo superata. V, 476. Ira scorpio est. V, 1430. Irae motus propter poenam peccati non est in potestate. IV, 80. Ira si Christiano subrepit, non debet diu teneri et fieri pridiana. IV, 189. Cavendum est ne ira in odium vertatur. IV, 241. Nutritur et crescit malis suspicionibus. V, 397. Ac perducitur ad odium. V, 506. Ira inveterascens fit odium. II, 153; IV, 189, 1373; V, 324, 397. Iram inter et odium quid intersit. IV, 632; V, 1054. Ira turbatur [Col. 0367] oculus, odio extinguitur. IV, 241; V. 507. Ira surculus, nisi cito evellatur, crescit in trabem. IV, 241; V, 397. Iram servans, inimicum lorinsecus devitat, et multo pejorem in praecordiis retinet. V, 1045. Hoc agit, ut per illam velut per januam aditum praestet diabolo. V, 1045. Super iram non occidat iste sol, ne deserat ipsam mentem sol justitiae. V, 1045. Sicut acetum corrumpit vas, si diutius ibi fuerit; sic ira corrumpit cor, si in alium diem duraverit. II, 958.
Irascendi facilitate fel crescere, ac fellis cremento ad iram crebriorem nos cogi. II, 73. Ira inimica, praeter quam caeteri inimici minime nocent. V, 1430. Irati hominis et alterius patienter ferentis descriptio. IV, 1241. Ira sine peccato quae. V, 649. Usque adeo non omnis qui irascitur odit, ut aliquando magis odisse convincatur, si non irascitur. V, 506. Irascentis et odio habentis magnum discrimen. V, 307. Si pater filio irascitur ut corrigat, irascendo amat. V, 1054. Irasci fratri suo, quid. III, 1229, 1230. Quid irasci fratri sine causa. I, 615. Non irascitur fratri, qui peccato fratris irascitur. I, 615.
Ira piorum unde. IV, 240. Aliquando male viventibus irasci licet, clamare non licet, cum corripi non possint, et inde interior turbatio. IV, 241. Multo melius nec juste cuiquam irascimur, quam velut juste irascendo in alicujus odium irae occulta facilitate delabimur. II, 153. Immanitas iracundiae per ignem significatur. IV, 1000. Ira gentium ignis fuit, magis consumens eos qui persequebantur, quam quos persequebantur. IV, 1241.
Irasci humanum est. V, 1054. Ira festuca, odium trabes. V, 1054. Irasci sibi. V, 649. Irascitur sibi omnis homo quem poenitet. V, 1358. Ira non potest interimi, sed reprimi potest. V, 1431. De ira victa laudabilius triumphatur. IV, 1469.
Ira Dei quid. VIII, 142. Ira Dei, vindicta ejus. VI, 139, 249. Secundum Apostolum. III, 2065. Justa fixaque vindicta. II, 860. Vindicta iniquitatis. IV, 1014. Ratio justa vindictae. IV, 1054. Aversio vultus ejus. IV, 207. Ira non redditur a Deo nisi debita. X, 621. Ira Dei ex populi peccatis. V, 1393. Ira Dei in malos non est sine bonitate. VI, 246. Deus irascendo mitis. V, 166. Quibus Deus irascitur, quid misericordia confertur humana. IV, 996. Servis suis irascitur ut pater corrigens, non ut judex damnans. IV, 1022, 1023. Irae Dei potestatem valde paucorum est nosse, quia plerisque magis cum parcit, irascitur. IV, 1145. Ira Dei major, vana et seductoria felicitas impiorum. IV, 1145. Ad iram Dei pertinet justam, quidquid faciunt libenter mali, et quidquid patiuntur inviti. VI, 246. Ira Dei transit super justos, non manet. IV, 1119. Potestas irae humanae hic solum et in corpus; divinae autem et hîc, et post mortem. IV, 1145. Est ira consummationis, et est ira consumptionis. IV, 710, 711. Ira Dei ministris unde obrepere soleat. V, 1540. Filii irae, id est portantes vindictam. IV, 398. Natura filii irae fuisse dicimur, quia spe jam non sumus, nam re adhuc sumus. IV, 398. Natura esse nos irae filios, quomodo Julianus intellexerit. X, 841. Vide Peccatum originale. Ab ira Dei nulla res liberat, nisi gratia Dei per Jesum Christum. X, 125.
Iras interpretatur fratris mei visio. VIII, 457.
Irenaeus Lugdunensis episcopus peccatum originale asserit. X, 644.
Irenaeus ab Olulis. IX, 232.
Irenaeus collectarius. VII, 767.
Ironia et antiphrasis quomodo differunt. III, 81.
Irreverentia, quasi impudentia, quando Christiano necessaria. IV, 850.
Irridetur etiamnum Christus ab innumeris. IV, 171. Irrisio Dei et subsannatio ut accipienda. IV, 70.
Isaac interpretatur risus. VII, 510. Isaac gratiam significat. VII, 505. Isaac miraculo conceptus. X, 714. Isaac filius promissionis, Gentium vocationem significat. VII, 505. Isaac figura filiorum promissionis. III, 566. Deus jubens occidi Isaac a patre, non nisi impiis displicet. V, 27. Isaac ferens ligna, figura Christi crucem ferentis. IV, 244, 245; VII, 511. In Isaac Christi immolatio figurata. V, 133. Isaac figura Christi. VIII, 810. Passionem Domini et resurrectionem figuravit. IV, 603. Isaac ludus cum Rebecca, quid significat. VIII, 427. Quare Rebeccam dixit sororem, tacuit uxorem. VIII, 427. Isaac et Rebecca in benedictione Jacob quid figurabant. V, 38. Isaac in dolo Jacob figuram intellexit. V, 44. Isaac raptus in ecstasim post datam benedictionem Jacob. III, 569. Isthaec benedictio significatione prophetica non vacat. III, 569. Isaac est figura civium coelestium. VII, 439, 440. Isaac historia et vera est et figurativa. V, 31.
Isaias de Christo et Ecclesia multo plura quam caeteri prophetavit. VII, 585. Isaiae prophetia similis Evangelio. V, 259; IX, 503. Isaias a quibusdam Evangelista. quam propheta potius dicitur. VII, 585. Isaias Deum vidit non sicuti est. III, 1779. Isaias a Manasse occisus. VII, 582. Isaiam [Col. 0368] legere jussus Augustinus, quo sese ad baptismum praepararet. I, 769. Isaiae Pelagiana expositio. X, 1137, 1138, 1139.
Isis seu Io Inachi filia. VII, 597. Uxor Osiris. VII, 254, 256. Tradidit litteras Aegyptiis. VII, 597, 598, 599. Isim mortuam, tamquam deam magnam colendam putaverunt. VII, 599, 563. Isim fuisse hominem dicere vetitum erat sub capitali sententia. VII, 564. Isis irata multis obest, propitia favet multis. VII, 254.
Ismaelis lusus cum Isaac, persecutio fuit. V, 33. Ismael figura civium terrenorum. VII, 439. Carnaliter colentium Deum, terrenam felicitatem quaerentium. IV, 1603.
Ismaelitae interpretantur obedientes sibi. IV, 1052.
Israel interpretatur videns Deum. IV, 959, 1254, 1609, 1624, 1656, 1937, 1951; VII, 518; VIII, 741. Israel nomen electionis. IV, 575.
Israelitae cur dicti filii Dei. X, 1428. Populus Israel in Abrahamo decimatus. X, 1552. Israelitae non cito hostes vicerunt, ne prosperitate elati interirent. III, 788, 798. Israelitae non furtum fecerunt spoliando Aegyptios. III, 608. Israel abstulit labores Chananaei juste; Achab vero abstulit labores Nabuthaei injuste. II, 811. Israelitarum vestis et calceamenta per multos annos in eremo duravere. II, 942. Israelitici populi liberatio ex Aegypto describitur. VI, 694. Israelitae quot annis in Aegypto servierint. III, 610; VII, 502.
Israelitarum regni exordium. VII, 577. Et regum successio. VII, 577. Israel reges omnes reprobi. VII, 558. Decem tribus Israel a Chaldaeis debellatae, et in captivitatem abductae. VII, 581. Israelitae quare in idololatriam lapsi sunt. III, 1404.
Israelitae carnales et spiritales. VI, 334, 336. Spiritales Ecclesiae membra erant. VI, 335. Quae Legis sacramentis significabantur, intelligebant. VI, 336. Israeliticus populus, gens prophetica. II, 376. Propheta fuit Christi. VI, 435. Hujus populi dicta et facta, prophetia fuit. VI, 335. Israeliticus mystice exponitur. VI, 49, 694. Nullus Christianorum a nomine Israel se putet extraneum. IV, 1476, 1743. Multi ex Israel nati non Israelitae: et e contra. II, 895, 896. Semen Israel, qui ad novam vitam nati, et ad visionem Dei reparati. IV, 169. Israel sunt omnes fideles. IV, 1743; Omnes sancti. IV, 1948. Filii Ecclesiae. IV, 1952. Quidquid Israel contigit in Aegypto et deserto, ad mores Christianorum traducitur. V, 1551; VIII, 269. Israelitarum captivitas et liberatio, figura captivitatis et liberationis Christianorum. IV, 917. Israel eductus ex Aegypto, homo per baptismum liberatus a peccato. III, 1626.
Israeli visio Dei promissa. V, 683. Israelis nomen promissionem visionis Dei in patria importat. III, 577. Populus Dei in coelesti Jerusalem erit veraciter Israel. VII, 547.
Israeles vocabant Circumcellionum fustes. IV, 134.
Italiae pars magna a Graecia quondam nuncupata. VII, 225. Italiae clades. II, 422. Italia vastata a gladiatoribus. VII, 115. Italiae flores Poeta clarissimus commemoravit. II, 314. Itali in sonis verborum Augustinum exagitant et ab eo vicissim reprehenduntur. I, 1015. Itali serenas hyemes orant. I, 1001.
Italica praepotens femina. II, 318, Not. ( b ), 364. Augustini ad ipsam epistola memoratur. II, 703.
Iter aliud est mortalitatis, aliud iter pietatis. V, 955.
Ithacus. VIII, 1047.
Jubaianus episcopus. IX, 128, 141, 142.
Jubet Deus dura, sed promittit magna. V, 120. Deus dat quod jubet. X, 899. Deus facit ut homines faciant quae jubet ut fiant. X, 976. Deus adjuvat quod voluimus, si quod jubet fecerimus. V, 165. Vide Mandata, Praecepta. III facit qui jubet, quando ministerium negare non licet. III, 622.
Jubilatio, sonus laetitiae sine verbis. IV, 1254, 1255, 1272. Jubilatio est admiratio gaudii, quae verbis non potest exprimi. IV, 528, 1218, 1323. Jubilationem intelligit, qui in Domino, non in se, in gratia Dei, non in meritis scit exsultare. IV, 1128. Jubilatio decet ineffabilem Deum. IV, 283.
Jubilum sonus quidam, significans cor parturire quod dicere non potest IV, 283.
Juda interpretatur confessio. IV, 540, 835, 865; VIII, 457. Judae nomine tribus Juda significatur. III, 793. Prophetia Jacob de Juda pertinet ad Christum. VIII, 440. Judae concubitus cum Thamar quid significet. VIII, 456. Judae factum neque approbavit Scriptura neque reprobavit, sed pensandum dimisit. III, 812. Judas quantum in ipso fuit fornicatus est. III, 812. Judae concubitus cum Thamar est peccatum. VIII, 439.
Judas Machabaeus templum ab omni idololatriae contaminatione mundavit. VII, 606.
Judae Epistola inter Scripturas canonicas. III, 1831.
Judam cor Christus in Apostolum elegit. VII, 611. Hunc [Col. 0369] elegit Christus, ut nobis daret exemplum tolerantiae malorum. IV, 329. Judas non est electus ad beatitudinem. III, 1796. Electus est ad opus tentationis; alii undecim Apostoli ad opus probationis. IV, 653. Inter Apostolos electos non frustra ultimus numeratur. V, 95. Omnia Judas non ita reliquerat, ut sinceriter abrumperet vinculum cupiditatis. IV, 1438. Judas ea quae mittebantur, de loculis auferebat. IV, 195, 1438. Judae furi cur Christus loculos credidit. VI, 552. Judas licet Dominicorum loculorum infidelis custos, mittitur cum caeteris discipulis ad praedicandum regnum coelorum. IV, 135. Ipsi primam Eucharistiam confectam manibus suis et ore suo commendatam, sicut caeteris Apostolis Christus tradidit. II, 178, 329; IV 135; V, 153. Eum Christus adhibuit ad convivium, in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit. IV, 73. Judas manducavit panem Domini, contra Dominum poenam manducavit. III, 1796. Corpus Christi male malus accepit. III, 1612, 1801. Post panem Christi male sumptum, diabolus in Judam intravit, ut sibi jam traditum plenius possideret. III, 1802. Diabolus non intrasset in cor Judae, nisi ille locum dedisset. IV, 1766. Buccella qua Dominus Judam designare voluit, non erat corpus Domini. III, 1802.
Judas de Christi divinitate non recte sentiebat. IV, 1438. Non tunc perversus factus est, quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. III, 1761. De Judae traditione. III, 1802, 2032. Judas traditor, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris. III, 1786. Judas non laudabilis utilitate traditionis Christi, sed sceleris voluntate damnabilis. III, 1932. Ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. III, 1620, 1786. De scelere Judae nostram salutem Deus operatus est. V, 95, 339, 1067. Judas tradens Christum idem fecit quod Deus pater, et quod ipse Christus; sed non eodem animo. IV, 793, 1214. Judae proditio pulchre exponitur. VI, 688.
Judas libere Christum tradidit, quamvis eum traditurum Scriptura praedixerit. IX, 407. Judae mors voluntaria, grande peccatum. VII, 31. Judam non tam scelus quod commisit, quam indulgentiae desperatio, fecit penitus interire. V, 1558. Judas Deum timuit, sed nil profuit, quia non speravit. IV, 1912. Psalmus CVIII totus de Juda explicatur. IV, 1431. Vide Christus. Judas voluntate sua malus, Dei ordinante providentia locum suum sortitus. V, 693. Judas filius sponsi persequens sponsum, per Abessalon figuratus. IV, 73, 97, 1847. Judas filius perditionis dictus est, perditioni praedestinatus. III, 1914. Judas lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto Patrisfamilias consilio toleratus. III, 1930. Judam traditorem, divinum aliquid, ac scelus ejus beneficium deputant Caiani. VIII, 29. Judas inimicorum Christi personam sustinet. IV, 1432. Corpus malorum significat. III, 1762. Jam non unus Judas, sed multi. IV, 1441. Judas et diabolus persecuti sunt animam Christi; et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet, Judas autem Judae succedit. IV, 1849.
Judaea confessio interpretatur. IV, 959. Cur terra desiderabilis dicatur. IV, 1412, 1413. Judaea et Judaei a Juda filio Jacob cognominati. IV, 956, 957; VII, 447.
Judaei quare Amorrhaei et Cethaei appellantur. III, 1703. Judaeae gentis unde gloria prae caeteris major. IV, 1077, 1078, 1221. Judaei captivi ducti in Babyloniam, quo tempore. VII, 582. Post captivitatem Babylonicam Judaei non habuerunt reges. VII, 596, 607. Judaeorum captivitas resoluta a Cyro. VII, 582. Judaei post instaurationem templi non habuerunt Prophetas. VII, 606. Hinc facti deteriores. VII, 606, 610. Judaeorum regnum et sacerdotium prophetia erat venturi regis et sacerdotis. VIII, 409, 417. Judaeorum universa gens, totumque regnum fuit propheta Christi, Christianique regni. VII, 221; VIII, 283, 290. Judaeorum regnum sine ope deorum institutum, a solo vero Deo servatum. VII, 140.
Judaei acceperunt Legem qua fierent rei, non qua liberarentur a reatu. IV, 233. Eorum duritia lapideis tabulis significata. IV, 1369. Judaei non intellexerunt qua dispensatione Lex data esset. III, 2068. Judaeo carnali Lex pondus et tormentum. V, 207. Judaeis cur Lex iram operabatur. X, 208. Verbum Dei non habebant in semetipsis, sed in litteris quas legebant. VIII, 649. Judaei quare sub servitute timoris. III, 615, 623. Vide Gratia. Non ex Lege sunt heredes, sed ex promissione. X, 1209. Judaico populo praemia temporalia congruenter fuere promissa. VIII, 162, 164. Quia terrenam felicitatem desiderabant, in adversis facile ad idola deflectebant. IV, 351.
Judaei superbia laborabant. V, 945. Eorum gloriatio qualis. X, 208. De Lege ac libero arbitrio suo inanis gloria. V, 851. Legem Dei sua justitia se arbitrabantur implere. X, 208. Judaei errabant 1 o Quia justitiae Dei non erant subjecti, suam justitiam volentes constituere; 2 o Quia post Christi passionem vetera sacramenta ex necessitate salutis celebranda esse censerent; 3 o Quia praedicatores gratiae, [Col. 0370] tamquam legis hostes persequerentur. II, 145, 156. Per Legem justificari se putabant, quibus similes sunt Pelagiani. II, 770, 893. Judaizant Pelagiani non quidem nomine, sed errore. II, 893. Judaeorum qualis justitia. V, 921. Judaei spongiae vere comparandi. V, 1086. Judaei natura ex Deo, vitio non ex Deo. III, 1705. Filii Abrahae carnis origine, non vitae similitudine. III, 1701, 1705. Judaei non sunt filii Israel. IV, 1948. Degeneraverunt, et progeniem Abrahae perdiderunt. IV, 1948. Judaei filii diaboli imitando, non nascendo. III, 1703. Filii veteris Testamenti. X, 593. Cur dicti filii regni. V, 417. Dicti propria Christi. V. 678.
Judaeorum caecitas. III, 1936. Maxime quando Christus apparuit. V, 260; VI, 643, 664. Judaei propriae justitiae opinione excaecati. V, 873. Et superbiae suae merito. IV, 1789. Judaeorum caecitas et infidelitas. V, 260, 721, 751, 1029. Quomodo sunt videntes et caeci. V, 752. Judaeorum caecitas, occulta vindicta. IV, 860. Ex aliis occultis peccatis Deo cognitis veniens. VIII, 288. Judaei Christum in humilitate non agnoverunt. IV, 522, 790, 862. Quia gravata super eos erat manus Domini, et hoc fecit Deus, illis juste retribuendo potius, quam saeviendo; non vulnerando, sed non sanando. IV, 862, 1789. In resurrectione mortuorum carnalia bona sperabant. IV, 786. Solos se ad beatam vitam resurrecturos sperabant, quare. IV, 786. Judaei a veritate Christo turbati. III, 1633. Judaei Filium Dei in forma servi contemnentes perstringuntur. III, 1573. Bona temporalia in Christo exspectabant. II, 546. Gratiam Christianam sibi debitam falso jactantes. V, 93.
Judaei nec Moysi crediderunt, nec Christo. V, 250. Judaeorum incredulitas prophetata. VIII, 288. Judaei inexcusabiles quod in Christum non crediderunt. III, 1858. Quodnam peccatum Judaei non habuissent, si non venisset Christus. III, 1857, 1860; V, 450. Judaei unde non poterant credere. X, 1014. Non poterant credere, quia nolebant. III, 1776, 1778. Judaei, et qui cum eis non credunt, voluntatis suae vitio non credunt. II, 830. Judaeorum infidelitatem praedixit Deus, non fecit. III, 1776. Judaeorum infidelitas peccatum fuit. III, 1775. Judaei in peccato quo Christum occiderunt, aliorum peccatorum occultorum meritis excaecati sunt. III, 1051. Judaeis solam praesentiam suam corporalem exhibuit Dominus. III, 1735. Judaeos Christus plenos peccatis invenit. V, 450. Judaei periculosius aegrotantes. V, 945. In medicum insanierunt. V, 496, 945.
Judaeorum crudelitas. III, 1937. Plus peccarunt Dominum daemoniacum appellando, quam eum occidendo. III, 1633. Dominum occiderunt eo quod ei inviderent principatum. IV, 765. Et timerent terrena perdere. IV, 932. Gladio linguae Christum occiderunt. IV, 763. Dominum occiderunt, ut probarent utrum vere homo esset qui mori posset, an super homines. IV, 762. Occidentes Dominum magis ipsi occisi sunt, in quibus iniquitas vixit. IV, 765. Quanta passi sunt occiso Domino. IV, 666, 759, 1439, 1723. Cur statim persecutionem passi atque dispersi sunt. VI, 341. Cur eos subjugari a Romanis Deus passus est. III, 1051. Judaei Romanorum gloriae rectissime donati sunt. VII, 165. Patrio solo exclusi sunt Imperatoris Romani jussu. V, 57. Tributarii Romanorum facti a Pompeio. VII, 607. Tributarii facti sunt ex peccato. IV, 682. Merito eam terram perdiderunt, pro qua Dominum occiderunt. IV, 1137. Judaei servi etiam principum terrae. III, 1693. Haec dispersio praedicta. VII, 584. Judaei sine ulla unctione regis sacerdotisque remanserunt. III, 1052; VII, 533. Augustini aetate nullus erat Judaeus in Jerusalem. IV, 759, 1650. Gens illa non ita cessit in jura Romanorum, ut amiserit formam Judaeorum. IV, 706, 707. Judaeorum secta quare non prorsus deleta. VI, 179. Judaei populo Christiano serviunt. VII, 513. Judaeus populus qui major, quomodo serviat Christiano qui minor. IV, 1771, 1772. Judaei cur servati et per totum orbem dispersi. X, 594. Necessarii sunt credentibus Gentibus. IV. 705. Judaei non sine divina providentia ubique dispersi, gentis genus nomenque retinent. V, 1032. Non frustra a Romanis victi, nec deleti, in sua lege et consuetudinibus patriis manserunt, ut suis ritibus et Scripturis Christum ostenderent, V, 1667. Frustra Israel videntur in omnibus gentibus. IV, 1136. Judaei manent cum signo figurati per Cain, qui a Deo signum accepit ne occideretur. IV, 442, 463, 705, 997; V, 1032; VIII, 261. Judaei toto orbe terrarum dispersi propter testimonium Scripturarum. VII, 140, 221, 608, 610. Ut essent testes Christi per ipsam Legem. II, 634. Et fidei, cujus inimici sunt. V, 268, 1032, 1038. Et veritatis Christianae. III, 1061. Eorum codices fidei nostrae adstipulantur. VI, 178. Judaei manent ut libros nostros portent ad confusionem suam. IV, 666. Ut ubique portent codices sanctos, quibus Christus et Ecclesia praenuntiata est. II, 523. Divinas litteras portant, non ad adjutorium salutis suae, sed ad testimonium salutis nostrae. V, 1030, 1032, 1034. Legis lucernam aliis deferunt, non sibi. [Col. 0371] VI, 664. Codicem portat Judaeus, unde credat Christianus. IV, 666. Judaei Christianorum servi et librorum nostrorum custodes. V, 56, 57, 1667. Christianorum scriniarii. VIII, 266, 267. Capsarii. IV, 463. Librarii nostri sunt. IV, 666. Judaei lapides ad milliaria. V, 1027, 1665.
Judaei nolentes contegi sub alis gallinae ipsius sapientiae, exemplum dederunt quo timere debeamus. IV, 1140. Judaeorum infidelitas magnum aliquid in usum nostrum confert. VIII, 329. Judaeorum a Deo dimissio per Isaiam praenuntiata. VIII, 59. Clarius per Malachiam. VIII, 61. Judaei ejecerunt Christum de Jerusalem terrena, Christus eos ejecit de Jerusalem coelesti. IV, 1650. Judaeorum populus, quare maledictus. VIII, 259. Judaeorum populus, etiam indomitus, a Deo desertus non est. IV, 1225. Judaei reprobati, sed non omnes. IV, 1221, 1222. Judaeorum quidam electi. III, 1765. Ex iis qui Christum persequebantur. III, 1687. Ex Judaeis vasa irae, et vasa misericordiae, sicut ex gentibus. VI, 124. Judaeorum multitudo perfidiae merito reprobata, non ad Jacob, sed ad Esaü potius pertinet. IV, 1476, 1477. Judaei multi conversi ex consideratione prophetiarum de Christo. VII, 608. Multi audito Petro. V, 484, 947. In conversis oratio Christi de cruce valuit. IV, 1199. Judaei oliva fracta. V, 1503. Judaei ante Christum in radice oleae, nunc sunt rami fracti. VIII, 241. Judaei rejecti propter superbiam, et Gentes insertae ob humilitatem. II, 559; V, 487, 1503. In Judaeis gratia prior, in Gentibus humilitas amplior. V, 1036. Judaei qui Christum crucifixerunt, per humilitatem et confessionem veniam consecuti sunt. IV, 1198, 1199. Judaei sanguinem quem saevientes fuderunt, credentes biberunt. IV, 791; V, 485, 497, 538, 554, 1550, 1685.
Judaei conversi vitae Evangelicae studio flagrantes. VI, 340. Fervore Gentiles in conversione superarunt. IV, 1304. Judaei victi, victoribus leges dederunt. VII, 192. Judaeis victis, Deus eorum se non esse victum ostendit idolorum eversione et gentium omnium conversione. III, 1051. Quam timenda Dei opera in reprobatione Judaeorum et vocatione Gentium. IV, 789, 790, 794. Judaei praevaricatores, pulvis. IV, 1303. De ipso pulvere venit paries tot millium credentium. IV, 1303. Non Judaei solum regem Christum recusaverunt, sed et modo multi cum ubique regnantem habere nolunt. IV, 647. Minus peccaverunt Judaei crucifigentes in terra ambulantem, quam qui contemnunt in coelo sedentem. IV, 859. Deus non cessat spiritaliter facere ea signa propter electos, quae olim fecit corporaliter propter Judaeos. IV, 1751, 1840, 1841. Latet Judaeos quod venerit Christus, sed volentes latet. V, 567. Judaei non conversi exspectant adhuc Christum. IV, 936; V, 567, 572. Christum venturum credunt, sed non moriturum. VII, 553. Dissimulant se intelligere et videre Scripturas, per quas annuntiatus est Jesus Christus. II, 448. Judaeorum caecitas ex Scripturis veteris Testamenti convincenda. VIII. 51. De chartis inimici convincitur adversarius. IV, 463. Sic apparent Judaei de Scriptura, quomodo facies caeci de speculo; ab aliis videtur, ab ipso non videtur. IV, 666. Judaei qua animi affectione ad fidem invitandi. IV, 110. Judaei in Antichristi laqueos irruent. IV, 1418. Ultimo tempore ante judicium convertentur ad Christum. VII, 704. Qui in novissimis diebus convertentur, plangent mortem Christi, non reatu criminis, sed pietatis affectu. VII, 706. Judaeorum conversionem ad Christum ante judicium praedixit Osee. VII, 581. Judaeorum error de resurrectione. V, 1622. Ad Judaeos judicandos Christus surrexit. IV, 1723. Jam sunt judicati, et quomodo. IV, 1752.
Judaeorum religio quam praestantior Paganorum. VIII, 290. Judaei Christum suis ritibus et Scripturis ostendunt. V, 1034. Judaeorum sacramenta, significantia. V, 1242. Judaeorum regnum, templum, sacerdotium et unctio mystica praenuntiando Christo deputata sunt. III, 1051. Judaei sacrificare apud Gentes non poterant. I, 600. Neque Pascha ubilibet mactare. I, 600. Not. ( a ). Judaeis contaminatio erat in alienigenae habitaculum intrare diebus azymorum. III, 1936. Judaei carnaliter sabbatum observabant. III, 189. Eorum abstinentia ab immundis animalibus, figurativa erat. V, 800, 801. Judaeorum sabbata et sacramenta a Seneca reprehensa. VII, 192. Religio Judaeorum infirmata, quomodo. VII, 529. Observationes veteres revelato Testamento novo non sunt necessariae. II, 894, 897. Gentiles qui in Christum credidissent, Legis onere liberos; eos autem qui ex Judaeis crederent, Legi esse subjectos, ex Hieronymo censet Aug. II, 253, 257. Judaicae observationes post Christi adventum nec Judaeis perniciosae, nec Gentibus necessariae. VI, 492. Judaizare Judaeos non cogebat Christiana doctrina, sed nec prohibuit Apostolorum decretum. II, 279. Judaeorum caeremonias et perniciosas esse et mortiferas Christianis pronuntiat Hieronymus, quod et Augustinus sentit, modo gratia revelata ponatur. II, 258, 283. Judaeis post Christum quo animo Legem observare licuerit. II, 278. Judaicarum [Col. 0372] observationum praecepta cur legantur Christianis. V, 801. Christiani non carnaliter, sed spiritaliter sunt Judaei. II, 895, 896. Christianus licet Judaeus sit et Israelita spiritaliter, non debet sibi haec nomina imponere. II, 895, 897. A carnali Judaismo quis censeri debeat alienus. II, 391, 394. Aptus quidam dicitur carnaliter judaizare, seseque Judaeum et Israelitam vocitare. II, 899.
Judaeorum personam gerit Moyses. IV, 1789. Judaei in Cain adumbrati. VI, 688; VIII, 258, 260. Fabris arcae Noe comparati. V, 1665. In rubo qui non cremabatur figurati. V, 63. In aqua piscinae. V, 687, 690. In Gedeonis vellere. IX, 398. Judaei per bovem, Gentes vero per asinum significantur. IV, 1675. Judaei carnales per filios concubinarum adumbrati. VII, 513. Judaei et Gentiles per divitem et Lazarum significati. III, 1350. Judaei et Christiani per Jacob et Esaü figurantur. IV, 1771. Judaeos figuravit Esaü. V, 55. Qui patris benedictionem non obtinuit. VII, 516. Judaeos, quasi majorem filium respicere videbantur benedictiones; sed ad Christianos, quasi ad minorem, perveniunt. V, 43, 44. Judaei terrae et aridae, Gentes maris nomine significantur. IV, 524, 937; IX, 398. Judaei soli ex veteribus, Christiani nominis velamentum non ambiunt. II, 448. Judaei, Ariani, etc. peccabant in Spiritum sanctum. II, 814. Judaei librum Sapientiae non recipiunt in auctoritatem canonicam. I, 638; II, 199. Judaeorum traditiones non scriptae. VIII, 637, 638, 642. Judaei in Kalendis Januariis notantur. V, 1020.
Judicum liber a quo tempore incipit. III, 791.
Judicium mentis de tam multis rebus non fit sine aliqua interiore luce. II, 615. De creatura visibili atque invisibili pro humano sensu non judicandum. VIII, 609. De quibus nobis judicare liceat, aut non liceat. III, 2085. Judicia hominum quam misera et dolenda. VII, 632. Judicandum de nemine. IV, 1804. Judicare de aliorum factis quatenus prohibitum. III, 1296. De nullo pronuntiandum in aliquam partem sive in bonam, sive in malam. IV, 370. Judicium de homine incognito non ferendum. VI, 82. Judica quod videris: quod non vides Deo dimitte. V, 323. Non judicandum de occultis hominum. III, 1859. Judicium de occultis Deo reservandum. II, 267.
Judiciis temerariis plena omnia. V, 285. Judicium temerarium. III, 1297. Ne temere judicetis, quod non videtis quo corde quis faciat. V, 1145. Quinam temere judicant de incertis. III, 1298. Difficile est ut non omnes tales tibi videantur, qualis es. IV, 339. Augustinus in judicando aut aliquid mali suspicando de aliquo maxime cautus. II, 267, 268. Judicandi nondum est tempus: quando erit. V, 322.
Judicare de nobis ipsis quam difficile. IV, 1921. Judicium nostrum vel de nobis ipsis quam incertum. V, 285. Quid sit hodie quisque homo, vix novit ipse homo. V, 285. Iniquum est ut quisque judicare de alio velit, et judicari de se nolit. II, 1039.
Judices dicti sunt dii. III, 628. Judicandi officium homini est alienum. V, 299, 304. Ad officium judicis exercendum pertrahit humana societas. VII, 633. Quae in judice spectanda. X, 700, 701, 702. Haec in judice securitas fidei est, ut de se non imeat judicari. IX, App. 820. Judices inflantur, quia judicant de capitibus humanis. V, 1504. Judex in se primum, tum in alios jus dicat. V, 110. Judices cum tremore judicent homines. V, 108, 109. Judicium praecipitans quam iniquus sit. V, 298. A quibus supplicium exigendum, et quibus donandum sit, superbe judicant debitores. VI, 121. Judicibus misericordia necessaria. II, 656, 658, 659. Quia et ipsi misericordia egent. II, 656. Judica te ipsum sine adulatione, et proximum cum dilectione. V, 322. Quando judicas, dilige hominem, oderis vitium. V, 323. Judex quomodo pii patris implere debeat officium. II, 509. Ad hoc mitissimi homines facinus occultatum diligenter examinant, ut inveniant quibus parcant. II, 509. Audire soleo, in potestate esse judicis mitius vindicare quam jubeant leges. II, 536. Judicibus licet flectere in leniorem sententiam, etiam non in causis Ecclesiae. II, 512. Judex amet terrere, sed diligat. V, 111.
Judicum severitas non inutilis II, 660, 661. Judex ut veram hujus vitae miseriam agnoscere debet, necessitatem indagandae veritatis vi tormentorum. VII, 633. Judex peccata persequatur, non peccantem. V, 110. Non usque ad mortem persequatur, ne perdat hominem; homo non necetur, ut sit qui emendetur. V, 110. Judices cur animadvertere dicuntur. V, 138. Consuetudo provocandi a mitiore sententia. II, 512. Judici interroganti ubi reus lateat, qui nescire se dicit, cum sciat, falsum dicit testimonium, et occidit animam suam. VI, 503. Judicare parte absente et inaudita nefas est. II, 165.
Judicare personaliter. III, 1636. Personam judicando nemo accipit alienam, si non accipit suam. V, 960. In judicio nec pauperi nec diviti favendum. III, 628. Pauperi favere contra veritatem non licet IV, 285, 286. Quid prolato judicio [Col. 0373] fieri possit in ejus gratiam. IV, 286. Non levi periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit. IV, 377.
Judex an ullum munus non accipiat, novit solus Deus. IV, 195. Munus accipit, non modo qui propter aurum et argentum, sed etiam qui propter laudem judicat male. IV, 195. Judicis periculum etsi non quaerentis aliena, cupide tamen servantis sua. V, 631. Judicium justum aut verum testimonium non vendendum, licet vendatur justum patrocinium et verum consilium. II, 663. Judicis munus, si pecunia emitur, animo serviendi justitiae, non reprehendendum. V, 110.
Judici alia provinciae, alia Ecclesiae causa esse debet. II, 508. Judicium duplex, ecclesiasticum et forense. X, 598. Judicia saecularia episcopis delata. IV, 1570; VI, 576. Judiciorum ecclesiasticorum regula. V, 1546, 1547. Haereticorum accusationes contra catholicum presbyterum admittere nec possumus, nec debemus. II, 1068. Judicium quo episcopus accusatus causam dicit. II, 954. Ac salvo episcopatu punitur. II, 954. Judicat Augustinus presbyterum. II, 234. Etsi sex Episcopis causam presbyteri terminari in Concilio statutum est. II, 235. Quae ille negavit, Deo dimisit. II, 234. Quî judicium misericordia temperet. II, 234. Duos e suis invicem accusantes ac vicissim negantes, pacto mutuo mittit ad tumulum B. Felicis, ubi alteruter crimen fateri cogatur. II, 269. Verberum usus saepe in judiciis solet ab Episcopis adhiberi, II, 509. Judicium episcopale indissolubile. IV, 196. Constantini lex, ut sententiae Episcoporum inviolatae semper incorruptaeque serventur. IV, 196.
Judicio non contendendum. III, 1260. Judicium habere adversus alterum de rebus saecularibus prohibitum a Christo. VI, 269. Et delictum est, docente Apostolo. IV, 1045; VI, 269. Sed veniale. VI, 269.
Judicium perversum, non judicium. V, 317. Judicium et justitiam facere. V, 317. Non solum qui bonam causam perdidit, sed etiam qui justissime victus est, de judice murmurat. IX, 41. Judices per jacum et superstitionem fieri solebant Kal. Januariis. V, 1020. Judicium Salomonis inter duas mulieres meretrices allegorice exponitur. V, 92.
Judicia Dei quam inscrutabilia. III, 1771, 1777; V, 177; X, 980. Quibus et quomodo dicuntur inscrutabilia. IV, 1514, Judiciorum Dei altitudo. X, 1126. Profundum. V, 905, 907, Abyssus. IV, 473, 474. Tale est velle scrutari inscrutabilia, quale est velle invisibilia videre et ineffabilia fari. V, 182. Nobis consideratio, admiratio, tremor, exclamatio, quia nulla penetratio; ipsi autem gloria. V, 118, 1294. Deus et nunc judicat, et ab initio generis humani judicavit. VII, 659, 687. Nihil hîc sine judicio Dei agitur. VII, 660. Exempla quaedam obstupendorum judiciorum Dei. X, 926. Et inscrutabilium. X, 1004.
Judicium duplex, occultum et manifestum. IV, 117. Judicium occultum est poena, qua nunc quisque aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut excaecatur ad damnationem. IV, 117. Dei judicium in variis hominum affectionibus et ingeniis. X, 744, 745. Sine Dei judicio nemo est tardus in animo, vel claudus in corpore. IV, 1515. Judicia Dei in mysterio gratiae non ratione scrutanda. V, 181, 1294. Judicia Dei occulta in hominum praedestinatione. VI, 275. Judicia Dei occulta, cur de praedestinato reprobus, et de reprobo praedestinatus nascatur. X, 846, 847.
Judicium mundi quomodo nunc fit. III, 1771. Judicium duplex, alterum damnationis, alterum discretionis. III, 1113, 1576, 1709, 1719, 1771. Judicium discretionis fit in hac vita. III, 1771. Pii quaerentes a Deo judicari, quaerunt discerni a malis. IV, 191. Judicavit Dominus plebem suam separando bonos a malis. IV, 1752, 1753. Judicium quandoque pro discretione sumitur. IV, 191. Deus nunc judicat quaedam, non omnia. V, 129. Ubi loqueris adversus Deum iniquitatem, ibi te judicat; non judicium differt, sed poenam. IV, 953. Ad hoc multa reservantur judicio, et quaedam in praesentia judicantur, ut illi qui differuntur timeant et convertantur. V, 129. Non judicat quemquam Deus ob ea quae facturus fuisset si diutius vixisset, sed ob facta tantum. X, 482, 483, 977, 981, 1007. Pelagiani ipsi viderunt falsum esse, hominem judicari secundum merita praescita. X, 979. Qui unumquemque judicari putant secundum merita praescita, adversantur sententiae catholicae de originali peccato. X, 978. Favent Pelagianis. X, 979. Judicari quemquam secundum merita quae habiturus fuisset si diu vixisset, absurdum est dicere X, 978, 1004. Dicere hoc de parvulis compulsi sunt (etiam qui a Pelagianorum errore alieni esse voluerunt.) X, 1011. Judicium Dei in peccantes. V, 126. Deus in ipsa misericordia et condonatione peccatorum judicium exercet. IV, 285. Mutato reo Deus judex mutatur. V, 152.
Judicia Dei occulta in hac vita. VII, 660. Et tamen justa. [Col. 0374] V, 1381. Judicia Dei occulte sunt justa, juste occulta. VII, 687. Piorum fidem non latet justum esse quod latet. VII, 661. Judiciorum Dei aequitas interim credatur, donec in patria perspecta habeatur. V, 180. Judicia divina nisi credantur, non intelliguntur. IV, 1393. Judicia Dei in patria revelabuntur. III, 1777. Judicia Dei bonis prosunt, malis nocent. III, 603. Quaenam judicia Dei novit Ecclesia. IV, 1514. Intrare in judicium cum Deo quinam velle videantur, IV, 1848. Qui factionem contra se videt, debet causam suam meliori judicio reservare. IV, 375. Judicium Dei aliquando ponitur in malo, aliquando in bono. VI, 258, Ubi sine adjectione ponitur, justum judicium intelligitur. IV, 903, 1576, 1577. Licet usus habeat, ut dicatur et bonum et malum judicium. IV, 903, 1576, 1577. Judicia Dei triplicis generis, prima, media, novissima. VII, 660.
Judicium extremum. V, 124. Judicium ultimum quare sic dicitur. VII, 659. Quare dies judicii dicitur. VII, 659. Judicii diem certo venturum esse adstruitur. IV, 944, 945; VI, 305. Judicii fides unde firmetur. VI, 342, 346. Firmatur auctoritate veteris et novi Testamenti. VII, 661. Quaedam Scripturae testimonia quae de judicio esse videntur, ad alia pertinent. VII, 663. Judicium haud dubie futurum probant tot alia praedicta, et jam completa. II, 1028; V, 151, 640, 1453. Judicii futuri exemplum in diluvio. VI, 334. Judicii divini fides nutare non debet ex felicitate impiorum. IV, 357. Etsi nemo peccasset, non sine judicio creatura beatitudine a Deo donaretur. VII, 659.
Judicii venturi dies occultus. V, 271. Extremum mundi tempus, diem, horam nemo novit. II, 899, 900, 901, 902, 903. Christus ideo nescire dicitur, quia in magisterio ejus non erat, ut per eum sciremus. IV, 355. Et quia nescire nos facit quod nobis nosse non proderat. IV, 355. Utiliter Deus voluit latere illum diem, ut semper sit paratum cor. IV, 351. Judicii diem Christus non revelavit Apostolis. II, 906. Nonnulli putant futurum post certa annorum millia. V, 576. Judicii extremi tempus certa quaedam annorum ab Adam computatione inveniri non posse. IV, 90, 1143. Transierunt sex annorum millia. V, 576. De Salvatoris adventu qui exspectatur in fine, tempora dinumerare non audet August. II, 899. Quid de judicio ultimo apostolus Petrus praedicat. VII, 683. Judicium extremum post quantum temporis futurum sit Paulus non dixit, sed quomodo futurum. II, 906, 907. Possumus extremum mundi tempus conjicere ex signis. II, 903, 909. Ex signis quae Christus futura praedixit, alia ad excidium Jerusalem, alia ad adventum Domini per Ecclesiam, alia ad adventum ultimum in quo judicaturus est vivos et mortuos, pertinent. II, 914. Mala quae extremum Domini adventum praecessura sunt, bonis et malis non erunt communia. II, 918, 919. Signa adventus judicii proxime futuri jam ab Apostolorum tempore: nec desinunt tamen convenire diebus novissimis et esse signa. II, 913, 914. Judicii signa quae Prophetae dixerunt, omnia pene completa. V, 576. Finis saeculi non adveniet antequam praedicetur Evangelium in universo orbe. II, 900. Non ita tamen ut omnes credant. II, 923. Judicii nostri ultimi dies non longe. V, 128. Judicii dies si saeculo longe est, unicuique vitae suae ultimus prope est. V, 271. Judicium extremum cito est futurum. V, 76. Judicii dies differtur, donec impleatur numerus membrorum Ecclesiae. V, 228. Quanto magis differtur judicium, tanto majore impetu venturum est. IV, 717. Judicii extremi dies non ideo non potest sciri, quia dies breviandi sunt. II, 912. Judicii dies quo sensu recte octavus intelligitur. IV, 90, 91. Judicium ultimum per quot dies tendatur, incertum est. VII, 659.
Judicium ultimum quale futurum. IV, 1236. Quomodo peragetur. III, 1554. Hoc difficile in Scripturis sanctis comprehendi potest. X, 326. Judicium fiet mox in adventu Domini. VI, 159. Pater non apparebit in judicio ultimo. III, 1553, 1571. Pater judicat et non judicat secundum diversum judicium. III, 1708. Pater non judicabit per praesentiae manifestationem, sed Christus. VII, 707. Judicabit Christus ut filius hominis. IV, 950. Filius veniet in forma humana ad judicandum. III, 1571, 1580. Judicandi omnes videbunt judicem in forma servi, solis bonis servabitur forma Dei. IV, 546, 547, 1096; V, 711, 1071, 1267. Impii videbunt filium Dei in carne ad supplicium, non ad praemium. III, 1831. Judicaturus sic veniet Christus, quomodo venerat judicandus. III, 1832. Ordo rerum gerendarum in novissimo judicio. VII, 709. Vivi et mortui judicandi sunt. II, 873; VI, 258, 634, 666. Ex Apostolo aliqui ad Christi judicium vivi rapiendi videntur: opponuntur difficultates. II, 873; VII, 688, 690. In judicio Dominus quasi ignis veniet eis, quibus adventus ejus poenalis erit. VII, 692. Ubi locorum erunt sancti tempore conflagrationis. VII, 684. In judicio bonorum et malorum separatio. VII, 702. Hinc Filius hominis clarificabitur. III, 1804, 1806. Fiet separatio non modo malorum, sed etiam bonorum a bonis, ut alii ad dexteram stent judicando, alii cum Domino sedeant judicaturi. [Col. 0375] IV, 570. Non duodecim Apostoli tantum judicabunt. nec duodecim tribus tantum judicabuntur. VII, 662. Judicabunt omnes perfecti. IV, 570, 572, 1156. Qui sedebunt judicaturi, appellantur coelum; qui stabunt judicandi, terra nominantur. IV, 573, 1626. Tunc in judicium convertitur justitia, cum accipiunt justi potestatem judicandi. IV, 1407. In judicio libri veteris et novi Testamenti cum libro vitae aperientur. VII, 680. Homines varie judicabuntur. III, 1783. Non solum universaliter de genere daemonum atque hominum judicat Deus, sed et de singulorum operibus. VII, 659.
Judicabitur homo secundum opera sua. X, 877, 878. Non recipiet homo seu bonum seu malum, nisi secundum ea quae per corpus gessit, non secundum ea quae si diutius viveret gesturus fuit. II, 984, 986. Quomodo hoc verum sit etiam de parvulis. II, 985. Vide Adrumetini, Florus. In judicio judex ipsa justitia, testis mala conscientia. VI, 658. Unde in judicio trepidat bona conscientia. V, 578. Inter judicem justum et conscientiam tuam, noli timere nisi causam tuam. IV, 408, 809, 1913. Factis suis justus defendetur. IV, 1469, 1470. In judicio Dominus futurus est testis. VII, 702. Judex est Deus, vide qualem causam geras in corde tuo. IV, 1835. Gaudeamus quod talis est judex noster, qui falli a diabolo non possit. V, 568. In ultimo judicio Deus judex incorruptus. V, 75, 299, 649. Dominus interrogat te, non ut discat a te, sed ut confundat te. V, 299. Quam severus futurus est judex. IV, 1197, 1198. Quantumlibet rectus sibi homo videatur, ad regulam et judicium Dei pravus invenitur. IV, 1849. Tempus misericordiae non est sine judicio, nec tempus judicii sine misericordia. IV, 1587. Nemo est qui coram judice Deo audeat gloriari se castum cor habere. X, 309. Difficile purgata vita invenitur, cum ille judicat qui novit ad purum et ad liquidum judicare. IV, 481. Quantum quisque egebit ut misericorditer judicetur, et qui hoc sperare licet. II, 571, 573. Si Deus solum judex esset et non misericors, nemo ante eum staret. IV, 1698, 1700. Vae etiam laudabili vitae hominum, si remota misericordia discutiat eam Deus. I, 778. Nulla spes, nisi superexsultet misericordia judicis. II, 741, Quisquis judicium sine misericordia quasi securus exspectat, iram justissimam provocat. II, 741. Judicium sine misericordia quibusnam faciet Deus. IV, 1236, 1469. In judicio Dei miseratio et misericordia. X, 239. Inest Deo et misericordia judicanti, et judicium miseranti. II, 741; IV, 284, 285. Judicium et misericordia non sunt inter se contraria. IV, 284. Quam largiter Deus erogat misericordiam in praesenti saeculo, tam severe minatur judicium in futuro. V, 75. Cum venerit judicii tempus, erit poenitentia, sed infructuosa, quia sera. IV, 608. Arguentur in ira Dei quidam et non emendabuntur, quidam vero in emendatione fient salvi. IV, 397. In judicio non deerunt, facta resurrectione, quibus misericordia impertiatur, ut non mittantur in ignem aeternum. VII, 738. In judicio quaedam quorumdam purgatoriae poenae futurae. VII, 700. Judicis ultima sententia quam secreto scribatur. V, 297. Judicia Dei apparebunt justissima in ultimo die. VII, 660.
Judicii diem qui coepit credere, coepit timere. III, 2046. Judicium ultimum timorem incutit negligentibus. III, 25. Judicii dies iis terribilis, qui securi esse bene vivendo nolunt, et male vivere diu volunt. IV. 354. Judicium extremum cui non timendum sed optandum. V, 1063. Judicium Dei formidandum malis propter poenam, amandum bonis propter coronam. IV, 1283. Judicem venturum quisquis timet, mutetur, et conscientiam modo corrigat. IV, 548, 569, 809, 1913. Judicii diem novissimum securi boni, trementes mali exspectant. V, 299. Judicii diem securus exspectat, qui vitam istam contemnit. IV, 1916. Adventum Christi vere desiderat et exspectat qui pie vivit. II, 904, 909. Pios convenit desiderare adventum Christi ad judicium. V, 1369. Adventum Domini amat et desiderat Augustinus. II, 925. Ex hujusmodi amatoribus quis amplius consonet Evangelio, qui Dominum citius, aut qui tardius venturum dicit, aut quid id se nescire confitetur. II, 925.
Judicem venturum se Deus minatur, ut non inveniat quos puniat cum venerit. V, 150. Modo fac quod tibi minatur Deus, esto tibi judex. IV, 583. Judicem se quisque habet, ut Deum habeat defensorem. IV, 947. Qui tunc judex futurus est, jam advocatus est. IV, 809, 1913. Quidquid ad judicium exercendum requiritur, intus in ipso homine reperitur. IV, 675. Praeparatio ad novissimum diem. V, 589. Sic vive quasi hodie venturus sit ad judicium Deus, et non timebis cum venerit. V, 1221. Dulcia nobis sint flagella patris, ne sit amara sententia judicis. IV, 1793. Novissimum judicii diem exemplo Noe exspectare admonemur. V, 1610. Judicii dies per caminum exprimitur. IV, 1362. ludicium ultimum quare arcus appellatur extentus. IV [Col. 0376] 717. Judicium pro poena dictum. III, 1576, 1577; V. 1630. Pro poena aeterna. II, 947; V, 1258. Pro damnatione. V, 1343; VI, 224, 305. Nonnihil interesse judicium inter et justitiam. IV, 1407.
Judith librum in canone Scripturarum Judaei non recepisse dicuntur. VII, 583. Quo tempore gesta sunt quae scripta sunt in libro Judith. VII, 583.
Jugatinus Deus, jugis montium praefectus. VII, 118. Jugatinus Deus, qui conjuges jungit. VII, 122, 188.
Jugum grave super parvulos ideo justum, quia nascuntur cum peccato. X, 1250. Est iniquum, si non est originale peccatum. X, 1278, 1281. Vide Miseria, Peccatum originale.
Jugum Christi ferre nihil aliud est, quam pie vivere in Christo. V, 443. Male te subjugaverat cupiditas, salubriter te subjuget caritas. V, 897. Jugo Christi qui subjectus est, subjecta habet caetera. III, 151, Jugum Christi hoc est Christiano, quod pennae avi. IV, 719. Jugum Christi in speciem durum. V, 442. Jugum Christi leve. II, 200. Unde fit leve. V, 443. Amanti suave est, non amanti durum est. V, 192, 1507.
Julianae domus, non parva Christi Ecclesia. II, 849. Juliana dicit domum suam ab iis discretam qui vel parvos errores videntur habere. II, 849. Augustinus et Alypius Julianam et ejus familiam bonis moribus imbuunt. II, 848. Et instruunt adversus Pelagianum virus libro ad Demetriadem propinatum. II, 848. Juliana grato animo pias admonitiones excipit. II, 849. Hujus rogatu scriptum opus de Bono viduitatis. VI, 429. Julianae gratulatoria epistola. II, 645.
Julianus Constantio et Constanti succedit. II, 399. Egregiam indolem Juliani apostatae decepit, amore dominandi, sacrilega curiositas. VII, 168. Juliani exercitus fusus, quia nimis oraculis fidebat. VII, 136, 168. Ipsi domino temporali, licet infideli, obtemperabant Christiani milites propter Dominum aeternum. IV, 1654. Julianus lege data prohibet Christianos litteras docere. I, 753. Docere ac discere. VII, 615. Juliani tempora. II, 316. Persecutio adversus Ecclesiam. VII, 615. Julianum hilaritas juvenis Christiani inter cruciatus psallentis, a caeteris torquendis deterruit. VII, 615. Julianum quomodo Donatistae laudarint. IX, 324, 326, 327, 334. Libello dato quantum ei adulentur. II, 327. Quam impudenter adulentur Rogatianus et Pontius. II, 400. Laudes quibus eum extulerunt Donatistae, plenae impietatis. IX, 47. Preces a Donatistis adulatorias accipit. IV, 374. Earum intuitu rescriptum concedit Donatistis. IX, App. 808. Supplicantibus Rogatiano et Pontio libertatem perditionis parti Donati permisit. II, 399, 415, et Not. Basilicas unitatis reddidit Donatistis. IX, 47, 316, 334. Verba Juliani pro Donatistis. IX, 334. Adversus Donatistas explicantur. IX, 335. Juliano succedit Jovinianus. II, 400.
Julianus a Marcelliana. IX, 235.
Julianus a Telepte. IX, 233.
Julianus litteras Alypii ad Paulinum et Therasiam defert. II, 99.
Julianus haereticus Pelagianus. X, 1049, 1050. Egregius adolescens. II, 365. Memor Juliani pater eum fecerat Augustino carissimum. X, 647. Eum impense amat August. et desiderat. II, 369. Julianus juvenis confidentissimus. X, 694. Litteris saecularibus inflatus. X, 1157. Dialecticae artis astutiam jactabat. X, 705. Julianus fuit conjugatus. X, 725. Continentiam postea professus est. X, 727. Possessus est Pelagiana impietate. X, 455. Julianus baptizatus fuit in Ecclesia catholica. X, 1143. Catholicam veritatem deseruit. X, 1052. De Catholicorum communione discessit. X, 455, 1260. Juliano victus et otium non esset ad scribendum, nisi haec ab hominibus haberet. X, 1249.
Julianum inter et Augustinum quid controvertebatur. X, 643. Juliani ratio propter quam negat originale peccatum favet Manichaeis. X, 668, 669. Julianus eam irridet sententiam, quae asserit potuisse Deum concedere homini beato, ut de suo semine, sine pudenda libidine, sicut triticum sereretur. X, 1445, 1447. Julianus non refert Scripturas fideliter. X, 452, 1106. Ejus calumniae adversus Augustinum et Catholicos. X, 552, 554, 1055, 1057. Omnia quae Julianus Augustino et Catholicis objicit, in ipsum retorquentur. X, 1558. Julianus suo gladio jugulandus a Manichaeo. X, 1313. Juliani objecta adversus Augustini librum primum de Nuptiis et Concupiscentia. X, 437, et seq. Destitutam veritatem unum se tueri gloriabatur Julianus. X, 699, 835. Libros quatuor scripsit adversus librum primum de Nuptiis et Concupiscentia. I, 651; II, 949; X, 637, 638, 641 Horum librorum decerptis nonnullis ac postmodum toti operi respondit August. II, 949. Quatuor libris. I, 654. Julianus usquequaque fidei venena spargere non cessat. II, 949. Liber secundus de Nuptiis in eum scriptus ab Augustino. I, 651. Julianus octo libros edidit, post quatuor illos quibus August. jam responderat. II, 1001; X, [Col. 0377] 1063. Illos Roma mittit Alypius ad Augustinum, multum instans ne iis respondere differat. II, 1001; X, 1063. Juliani opus ad sanctum Turbantium directum. X, 1353.
Juliani querela de judicibus qui Pelagii haeresim damnarunt. X, 701, 702. Ad Orientis antistites provocat. X, 648, 649. Eruditos judices exposcit. X, 1141. Quaerit examen jam factum apud Apostolicam sedem, et in judicio Palaestino. X, 1183. Queritur episcopale sibi examen et judicium denegari. X, 700. Sibi dat palmam contra antistites Dei. X, 1146. Juliani chartula. X, 437, 440. Juliani epistola Thessalonicam missa. X, 571. Romam directa, X, 437, 1056. Juliani epistolae ad Zosimum duae. X, 1057.
Julius episcopus Concilio quod Sardicense jactatur, improbatus. II, 176.
Julius episcopus ad Innocentium defert litteras Concilii Carthagin. II, 780. Concilii Milevitani. II, 784. Necnon Aurelii, etc. II, 786.
Julius obsequens auctor libri de Prodigiis. VII, 73.
Julius Proculus. VII, 91.
Julius mensis sic appellatus in honorem Imp. Julii. III, 51; VIII, 346.
Jumenta a juvando dicta. III, 764. Jumenta dicuntur in Ecclesia simpliciter ambulantes, sed utiles et fide pleni. IV, 1427. Jumentum Christi vir mansuetus, qui non vult se laudari, sed cum quem portat. IV, 310. Jumentum Dei esse ne erubescamus. V, 1007.
Junior, homo novus, gratiae filius, cantator novi cantici, non Cain, sed Abel, etc. IV, 1512. Junior et senior idem aliquando ac minor et major, licet neuter senex. IV, 1564.
Junius Brutus filios et fratris uxoris suae occidit. VII, 94. Junii Bruti mors. VII, 94. Vide Brutus.
Junii Quarti consulatus. II, 784, 787.
Junius episcopus a Neapoli. IX, 192, 239.
Junius exceptor. IX, 513.
Junius mensis a Junone cognominatus. VIII, 346.
Juno. I, 673; V, 1250. Aer esse dicitur, V, 1024. Juno solum aerem tenere perhibetur. III, 1063. Junonem terram esse perhibent. VII, 207. Quare Juno soror simul et conjux Jovis dicitur. VII, 119. Itemque mater Jovis. VII, 120. Soranus Junonem nihil aliud esse, quam ipsum Jovem dixit. VII, 203. Junonis et Herculis spiritus adversum se divisi. V, 447; VI, 712. Certamen Junonis, Minervae, et Veneris de pulchritudine pro malo aureo fabula, etiam ipsis paganis. VII, 567. Juno dea pariendi. IV, 200. Juno iterduca est pueris. VII, 195. Junonis asylum in Troja neminem liberavit a Graecis. VII, 17. Junonis spiritus. V, 447. Juno Astarte vocatur. III, 797.
Jupiter. V, 1249. In aethere accipitur. VII, 119. Jovem velut animam mundi hujus esse volunt recentiores Platonici. III, 1058. Et quibusdam placet. VII, 122. Alii esse mundum existimant. VII, 202. Jupiter ut Deus sit, non anima mundi, sed mundus ipse dicendus est. VII, 202. Ex Jove, Junone, et Minerva cuncta fieri, quomodo secundum Varronem intelligitur. VII, 218. Jovis omnia plena. VII, 120. Potestas Jovis in causas rerum efficientes. VII, 201. Jovis imbecillitas ad subveniendum populo. VII, 97. Jupiter mas et femina dicitur. VII, 202. Genitor genitrixque deum dicitur. VII, 202. Deorum omnium dearumque rex. VII, 119. Jovis stella, si rex iste est, aut fulgentior caeteris, aut Saturno superior esse debuit. VII, 206. Jupiter ipse est Saturnus. VII, 205. Ipse est Mercurius VII, 205. Ipse est Genius. VII, 205. Ipse est omnes dii. VII, 205. Sub deorum universorum nominibus colitur. VII, 121. Jupiter sub alio nomine colitur ab his qui unum Deum solum sine simulacro colunt. VII, 119. Varia cognomina Jovi imposita, ad unum eumdemque referuntur. VII, 203. Inter alia cognomina, Jupiter pecunia vocatur. VII, 203, 204. Quid de cognomine pecuniae Jovi attributo, sapienti sentiendum. VII, 205. Jupiter facilius sapientia, quam pecunia vocaretur, si ad vitam aeternam aliquid conferret theologia gentilium. VII, 205. Jupiter stupris multis adolescens vacavit. VII, 97. Jupiter uxorum adulterator, Ganymedis raptor. VII, 132. Conversus est in bovem et cycnum, ut cum aliqua concumberet. VII, 134. Jupiter tonans et adulterans cur a poetis fictus. I, 672. Jovem dicere et mundum regentem, et per stupra diffluentem, repugnat. VII, 202. Jovis tabula picta adolescentis libidinem accendit. II, 315. Jupiter in Arcadia dictus est Lycaeus. VII, 574. Jupiter appellatur Stator. VII, 89. Jupiter in monte Olympo castra posuit, cum adversus patrem bella gereret. II, 83. Jovi imposita a Virgilio falsitatis persona. V, 623. Jovem inducit Virgilius falsa loquentem, ipse veriora loquitur. V, 623. Jupiter ab Homero daemo nuncupatus est. VII, 256. Apollonius multo melior quam Jupiter. II, 533. Jovis, initio templum non habuit Romae, VII, 87. Jovem Judaeorum Deum putavit Varro. III, 1055. Romani nihil solent superius colere, quam Jovem. III, 1055. Per Jovem lapidem, [Col. 0378] juratio sanctissima Romanis. V, 77. Not. ( c ).
Juratio Dei quid. V, 511. Juratio Dei qua seipsum testatur. IV, 1459, 1460. Dei juratio, promissionis est confirmatio. IV, 1122, 1459. Juramentum appellat Propheta, quod statuit per sacramentum. IV, 1567. Juratio aliud est in ore jurantis, aliud in prophetantis significatione. IV, 99. Juramentum cur Deus prohibuit. VII, 1660. Cur dicitur a juratione ante omnia abstinendum. V, 977. Juratio licet a Deo usurpata, et ab Apostolo, nobis tamen fugienda. V, 972, 974, 1406. Juratio cavenda, et tutius est non jurare. II, 693. Non ideo quia Apostolus in suis epistolis juravit, ludus nobis debet esse juratio. II, 693. Juratio quaenam licita. III, 1255, 2110. Qua conditione adhibenda. V, 977. Securus jurat qui mentiri nescit. V, 1407. Jurans non sibi jurat, sed proximo. V, 979.
Jurationis fides servanda. II, 481. Etiam extortae. II, 482. Ita debet esse mens fixa in custodiendis mandatis Dei, ut sit pro juratione quod de illis custodiendis statuit. IV, 1567. Non secundum verba jurantis, sed secundum exspectationem illius cui juratur, quam novit ille qui jurat, fidem jurationis implendam esse rectissime dicitur. II, 476, 482. Jurationem servant Hebraei Cabaonitis quamvis mentientibus. III, 781. In juratione servanda Reguli cujusdam religio. II, 476. De juratione quaestio visa Augustino difficilis, fateturque se eam semper vitasse. V, 974. Quare eam vitarit Augustinus. V, 979.
Jurare quid sit. V, 975. Jurare est firme promittere. IV, 1717. Est Deum testari. IV, 1459, 1460. Deus solus securus jurat, quia falli non potest. IV, 1122. Juret Deus, quem nihil fallit, quem nihil latet. V, 973. Quod Deus jurando promisit, sine dubio venturum est. IV, 1725. Minantem Deum et jurantem quantopere timere debeamus. IV, 1226.
Jurare omnino, quomodo vetitum. VI, 507, 512. Bene prohibetur homo jurare, ne in perjurium prolabatur. IV, 1122, 1459. Tanto longius erit a perjurio, quanto erit longe a jurando. IV, 1459. Quia grave peccatum est pejerare, compendium tibi dedit Scriptura, noli jurare. V, 973. Qui jurat, est juxta praecipitium perjurii. V, 974. Quam timendum ei a perjurii discrimine. V, 973. Jurare verum, fas est; non jurare, tutius. V, 974. Etsi verum jurando non peccetur, humanae tamen fragilitatis corda non jurando tutius a perjurio conservantur. VIII, 362, 364. Propinquat falsae jurationi, qui vel verum jurat. V, 1407. Non est peccatum verum jurare, sed falsum jurare, gravissimum est peccatum. II, 693. Grande peccatum. V, 1406, 1407, 1408. Juratio falsa exitiosa est, vera juratio periculosa est, nulla juratio secura est. V, 974. Jurare falsum per idola, perjurium est. V, 978. Non modo non jurandum est, sed nec aliquis compellendus est jurare. II, 184. Juramentum exigere ab alio unde fides ei fiat, non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. V, 978. Scripturis dictum ne juremus, non autem ne jurationem ab alio accipiamus. II, 184. Utrum peccet qui a Pagano per falsos deos sibi jurari facit. II, 184. Jurans per falsos deos, et fidem non servans, bis peccat. II, 184. Jurans ab alio provocatus, non sic peccat quomodo iste alius. V, 1409. Jurare compellens eum quem falsum juraturum credit, pejor est homicida. V, 978, 1409. Minus malum est per Deum falsum jurare veraciter, quam per Deum verum fallaciter. II, 184. Qui scit aliquem jurare falsum, an et quibusnam tenetur prodere. III, 673. Servus Dei, etiam imminente mortis periculo, jurare non debet se aliquid illicitum aut nefarium facturum. II, 475. Juratio temeraria non implenda admisso homicidio. V, 1408. Jurans David occisurum se Nabal, et non occidens, minus peccavit. V, 1408. Jurans se ab Episcopo non recessurum, non est perjurii reus, si ipso permittente ab eo recedat. II, 230, 232. Possumus uti ea pace quae inter alios jurantes facta est. II, 184, 185. Licet uti fide ejus, qui ut eam servet, per daemonia juraverit. II, 184.
Jurandi consuetudo valde mala. V, 1409. Quomodo jurandi consuetudo convellitur. V, 979. Jurandi consuetudini aliquando obnoxius Augustinus. V, 977, 1407. Jurat Augustinus compellente necessitate. II, 480. Idque ad exemplum Apostoli. II, 481. Quomodo juret Augustinus magna necessitate compulsus. V, 977. Tutuslymeni ob jurationis peccatum divina correptione flagellatus. V, 1409.
Jurandi varii modi. V, 975. Jurat qui dicit, Testis est Deus. V, 102, 975. Jurandi per Evangelium mos. II, 1066. Juratio vulgaris, Per lumina mea. V, 55. Jurare per oculos olim usitatum. III, 1659. Jurare solebat Socrates per canem, per lapidem, et per obvia quaeque, quare. III, 123. Donatistae per canos Donati jurabant. IV, 134. Jura, perjura, secretum prodere noli, dictum Priscillianistarum. VIII, 44. Jurare per exsecrationem, gravissimum jurisjurandi genus. IV, 99. Juratio appellatur aliquando exsecratio. III, 568. Maledictum. III, 565.
[Col. 0379] Jus est quod justum est. IV, 1894. Jus et injuria contraria sunt. IV, 1894. Jus non est, ubi justitia vera non est. VII, 648. Non jura dicenda sunt vel putanda, iniqua hominum constituta. VII, 648. Jus falso dicitur esse id, quod ei qui plus potest, utile est. VII, 648. Jus divinum. VI, 395. Jus coeleste. V, 357. Jurisperitus coeli. V, 654. Jus fori et jus poli. V, 1572, 1710. Jus divinum et jus humanum in rerum terrenarum possessione. II, 345. Jure Romano testamenta condere. II, 331.
Jura civilia non faciunt ut homines bonis bene utentes sint, sed ut male utentes, minus molesti sint. II, 665. Jure non tenet, quod quis juste non tractat. V, 327. Jus natura, jus consuetudine quid. VI, 20, 21. Quotuplex jus consuetudine. VI, 21.
Jus Ecclesiasticum. IV, 196. Juris formulae olim non erant, sed arbitrium voluntatis pro norma legis habebatur. V, 549.
Justina Valentiniani minoris mater ab Arianis seducta persequitur Ambrosium. I, 770.
Justini historia. VII, 116.
Justificationum nomen unde exortum est. III, 631. Justificationes sunt non dicta, sed facta justitiae. IV, 1514, 1520. Justificationes ideo Dei dicuntur, quamvis a nobis fiant, quia nisi ipso donante non fiunt. IV, 1514. Justificationes Dei quomodo doceantur. IV, 1516. Quomodo discendae sint. IV, 1514. Ad eas quibus gradibus perveniatur. IV, 1522. In justificationibus Domini nulla difficilior et mirabilior, quam ut suos quisque diligat inimicos. IV, 1524. Quid sit concupiscere, desiderare justificationes Dei. IV, 1521, 1522.
Justificari quid sit. X, 228. Justificatur impius, cum ex impio fit pius et ex possessione diaboli migrat in templum Dei. IV, 100. Justificatio peccatoris. III, 1491. Justificare, id est justum facere, homo non valet. V, 1324. Justus et justificans non est nisi Deus. II, 809. Nemo recreat, nisi qui creat; nemo reficit, nisi qui fecit. V, 952. Non solum homines, sed etiam justos, si tamen sumus, ipse fecit nos, et non ipsi nos. IV, 159, 193. Justificatione impii nihil magnificentius. IV, 1464. An majus sit creare justos, quam justificare impios. III, 1823. In quo Pelagiani Deum justificationis auctorem agnoscunt, X, 208. Justus est et justificans Christus, nos autem justificati per gratiam ipsius. II, 810. Justificamur in Christo solo. X, 115. Nemo nisi Christus justificat. X, 119. Omnes quomodo per Christum justificantur. X, 463. Fides in Christum ad justificationem necessaria. V, 784. Justificatio nostra in sanguine Filii Dei quomodo facta explicatur. VIII, 1025. Per carnem Christi fit etiam in carne nostra justificatio per gratiam. X, 679. Justificamur a peccatis per eamdem gratiam, per quam Christus habuit ut peccare non posset. VI, 250. Delicta nostra sua delicta fecit Christus, ut justitiam suam nostram justitiam faceret. IV, 172. In justificatione recte fit collatio ex contrariis. X, 1236. Ut redimeretur homo, via inita est ei contraria qua in captivitatem est abductus. X, 407. Justificari non potuit, qui Christi nomen non audivit. X, 251.
Justificatio hominis gratuita. IV, 158, 704, 707; X, 210. Justificari gratis, quid. X, 228. Deus non secundum opera justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit, etc. II, 569, 570. Justificationem praecedit vocatio, quae non est meritorum, sed gratiae Dei. IV, 89. Justificatio nostra fit in vocatione misericordiae, et timore judicii. IV, 1963. Justificationis misericordiam quibusdam non esse praebendam aequissime judicat Deus. VI, 121. Hoc ipsum quod Deus justificat homines, nimis occulto judicio facit. II, 569. Justificatio nostra ex gratia, non sine nostra voluntate. V, 922. Templum suum non sic de vobis aedificat Deus, quasi de lapidibus qui non habent motum suum. V, 857. Qui fecit te sine te, non te justificat sine te. V, 923.
Justificatio per gratiam quomodo fiat. X, 209. Justificatio in hac vita tribus peragitur. X, 689. Fides impetrat justificationem. II, 818, 819; V, 864. Justificatio ex fide impetratur. X, 232. Non lege factorum, sed lege fidei homo justificatur. X, 215. Justificatio ex fide sine operibus. V, 31. Quomodo intelligenda. VI, 88. Justificatus a fide incipit, ut bona opera, non praecedentia quod meruit, sed consequentia quod accepit ostendant. IV, 1464. Non justificat Deus impium nisi credentem et confitentem. IV, 332. Fides conservat justificationem. II, 878. Justificationem praecedit poenitentia. IV, 1786.
Justificatio et perfectio nostra. V, 454. Justificati utrum jam simus. V, 864. Justificatus est nemo, quamdiu vivitur in hac vita. V, 930. Justificatio hîc nobis imperfecta. V, 867. Tunc complebitur, cum complebitur spes nostra. V, 790. Justificatio perfecta in Martyribus. V, 867. Quod peccator justificandus accepit, pignus est ejus quod accipiet glorificatus. IV, 1465. Justificatio est tantum gratia, vita aeterna et merces et gratia. X, 936. Justitiae Domini justificant impium, justitiae hominis non faciunt pium, sed superbum. [Col. 0380] IV, 1544. Nemo justificatur in conspectu Dei, quomodo. X, 312. Quomodo sicut omnes ad condemnationem, ita omnes ad justificationem. X, 827.
Justitia quid sit, et unde. VI, 20. Justitia virtus est qua sua cuique tribuuntur. I, 1235; IV, 1065; VII, 649; X, 1063, 1064. Quod vult Deus, ipsa est justitia. V, 700. Justitiae altera definitio. I, 1189, 1322. Justitia in quo consistat. III, 1337. Justitia virtus est animi magna, praecipueque laudabilis. IV, 1577. Justitia ad omnes partes animae pertinet. III, 204. Justitiae officium. VII, 629. Justitiae regulae immutabiles, etiam impiis notae. VIII, 1052. Justitiae regulas immutabiles qui non videt, an non peccat. VIII, 1047. Justitiae ratio non tantum quid factum sit, verum etiam quare factum sit intuetur. VIII, 426.
Justitia esse videtur malum pro malo reddere, sed non est haec Dei justitia. IV, 87. Cum punit Deus peccatores, non malum suum eis infert, sed malis eorum eos dimittit. IV, 87. Justitiae Dei punientis ordo. VII, 641. Justitia Dei non est crudelis. VII, 376. Non sic est Deus misericors, ut injustus sit. IV, 1330. Nec sic justus, ut misericors non sit, IV, 446. Justitia si sine misericordia prolata fuerit, in quolibet quod damnet inveniet. IV. 1922. Omnes damnationem merentur, a qua si omnes liberarentur, lateret quid peccato per justitiam debeatur; si nemo, quid gratia largiretur. II, 875. Justitia ipsa qua retribuuntur bona pro nobis. non est sine misericordia. IV, 1517. Judex justus est Deus, etiam ignoscendo peccatis. III, 2093. Justitia et misericordia passim commendantur in Scripturis. III, 565, 591. Ipsa est prima hominis justitia, ut punias te malum, et faciat te Deus bonum. IV, 1080. Justitia Dei summa etiam malis bene utitur. IV, 1001. Quidquid malorum ab iniquis dominis irrogatur justis, non est poena criminis, sed virtutis examen. VII, 114. Justitiae supernae quaedam vestigia impressa tenenda sunt in contractibus humanis. VI, 121. Justitia in terrenis rebus fit gradus ad coelestem justitiam. VI, 37. Justitia firma et inflexibilis, virga ferrea. IX, 405. Quaenam est vera justitia. VII, 649, 656, 730. Justitiae origo, aetas, genus, et species. X, 1063, 1064.
Justitia Dei et justitia hominis. II, 1607. Virtus et justitia Dei tanto magis necessaria, quanto magis eam sic vult, ut nolle non possit. X, 1498. Justitiae divinae constantia. III, 2094. Justitia divina quanto excelsior, tanto ab humana distantior. X, 1256, 1257. Justitia quaedam manens est, quam cernit et injustus; ad quam si accedis, es justus, a qua si recedis, injustus es; quae nec crescit, nec deficit. IV, 744. In dilectione justorum accendimur ex ipsa dilectione incommutabilis formae. VIII, 959. In multis justis una est Dei justitia, quam omnes participant, tamquam si una facies intueatur plura specula. IV, 137. Justitia qua vivit anima, in se ipsa vivere intelligenda est. II, 461. Et procul dubio Deus est. II, 461. Justitiae lumen Deus. V, 36. Nonnulli per errorem putarunt nullam esse justitiam per seipsam. III, 74. Ea est humanae justitiae disciplina, non in se amare nisi quod Dei est, et odisse quod proprium est. III, 2093. Tota justitia ad unum verbum innocentiae redigitur. IV, 1286. Justitia hominis alia ab ea qua Deus justus est, X, 895. Justitia Dei dicitur, quam Deus facit. X, 211. Qua nos ex impiis justos facit. V, 753. Justitia Dei sumus cum juste vivimus. II, 569. Non qua Deus justus est, sed qua justi sunt homines quas gratia sua justificat. II, 570. Justitia Dei etiam nobis fit justitia, cum ei cohaerendo juste vivimus. II, 461. Justitia Dei dicta quae homini ex Deo est. III, 618; X, 895. Quare dicitur nostra. X, 209. Justitia Dei, quae. X, 247. Justitia ex Deo, non per Legem, sed per gratiam. X, 896. Justitia Legis, justitia in Lege, justitia hominis, quae, X, 603. Justitia Dei seu ex Deo, justitia ex Lege quae et quid. X, 367, 368, 895, 1209.
Justitia hominis, in Lege sive ex Lege, justitia Dei seu quae homini ex Deo, in spiritu gratiae. X, 603. Justitia quae ex Lege est, dicitur nostra, quia Lex per litteram jubet, non per spiritum juvat. II, 818. Justitia ex Lege est, cum Legi timore obeditur. V, 919. Justitia Dei sine Lege, quatenus non sine Lege manifestata. X, 209. Justitia Dei manifestata per Legem et Prophetas. X, 209. Justitiam Legis non implet justitia quae in Lege est vel ex Lege, sed quae in spiritu gratiae. X, 603. Justitia non ex Lege. X, 616. Destruitur promissio, si ex Lege justitia. X, 1210. Justitia nec per Legem, nec per naturam. X, 249. Si per naturam voluntatemque justitia, gratis mortuus est Christus. X, 746, 896. Qui ex Lege justitiam adstruunt, sunt inimici crucis Christi. X, 605. Justitia ex Lege a Christo removet, quare. V, 918. Apostolo damnum videtur. V, 926. Justitiam suam horret Paulus, ut habeat justitiam a Deo. V, 921. Justitia quae ex Lege est, cur a Paulo contempta. X, 602, 603. Justitia Dei quae Judaeis et Pelagianis ignota est, V, 753. Justitia Pharisaeorum est dicere et non facere: abundet [Col. 0381] vestra, ut et bona dicatis, et bene vivatis. V, 1170. Justitia quaedam est sine querela in oculis hominum, non in oculis Dei. V, 929, 930. Si justitia ex imitatione justorum, Christus gratis mortuus est. X, 1202. Justitia incarnatione Christi nobis allata. V, 998. Calumnia Pelagianorum de Prophetarum et Apostolorum justitia. X, 597. Justitia Christi quomodo nostra. V, 790. Suam justitiam qui constituere velle dicantur. X, 895. Justitia nostra non per Legem, neque per naturae possibilitatem, sed ex fide Dei per Jesum Christum. II, 769; X, 232.
Justitia ex fide. X, 1209. Justitia ex fide, ea est, qua credimus nobis justitiam dari, non a nobis in nobis nostris viribus fieri. II, 818. Justitia ex fide unguentum pisticum. III, 1760. Justitia justi, sic est hominis, ut sit Dei, id est ab ipso data. IV, 233, 877. Justitia nostra nulla nisi a Deo. V, 872, 915, 923, 930, 1515. Justitiae horreum et fons apud Deum. X, 154. Justitiam non a se homo habet. X, 1102. Non nascitur cum illo. V, 922. Justitia hominis vera, non quae ex libero arbitrio, sed quae ex Deo. X, 1542. Justitia Dei non sine gratia. X, 1249. Non est in hominibus nisi beneficio gratiae. III, 755. Est ex dono Dei. X, 231, 1064. Bene vivere donum est divinum. X, 204. Justitiam sine gratiae interioris adjutorio perfici, impietatis crimen est dicere. X, 245.
Justitiam Dei caritas facit, non timor. X, 236. Ut justitia vera diligatur et delectet, non nisi divina subvenit gratia. VII, 380. Justitiae particula impleri non potest, nisi Deus det. V, 877. Ad qualemcumque provectum verae piaeque gratiae, nisi adjuvante gratia Salvatoris perveniri qui negaverit, non est Christianus. X, 282. Justitia nulla vera sine fide gratiae Christi. X, 605, 606. Non aliqua justitia praeter Christum, licet sit aliquod peccatum praeter Adam. X, 120. Justitia vita animae. II, 461. Ad faciendam justitiam quaenam requiruntur. X, 242. Ad operandam perficiendamque justitiam et Dei mandata complenda sola humana natura non sufficit. II, 760, 768. Justa vita, cum volumus, adest; quia eam ipsam plene velle justitia est. II, 485, 595. Sed hoc ipsum plene velle in homine non erit, nisi gratia Spiritus sanetur et adjuvetur ut possit. II, 595. Justitiam nemo male habet, et qui non dilexerit non habet. II, 665. Non est bonus quispiam timore poenae, sed amore justitiae. II, 660. Poena corporis, etsi non a voluntate, tamen revocat ab opere peccati: justitia vero sic amanda est, ut ab ejus operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant. II, 594. Vis adhiberi potest ut ad justitiam quis cogatur, si quidem Paulus violentia ad Ecclesiam compulsus legitur, et Sara salubriter edomabat superbiam Agar. II, 323. Justitiam sitiunt filii, non servi. X, 236. Justitiae liberaliter serviendum. VI, 61. Justitiae servitus, vera libertas. VI, 247. Justitiae plus servitutis debetur, quam peccato solent homines exhibere. II, 594. Justitiae inimicus est, qui poenae timore non peccat; amicus autem erit, si amore ejus non peccet. II, 594. Nondum amant justitiam, qui timore poenae a peccando revocantur. IV, 1958. Non est amicus recti, qui mallet, si fieri posset, id quod rectum est non juberi. IV, 823. Justitiam facilem facit amor. IV, 239, 823. Justitiae amor castus. V, 965. Justitiam amat, qui mallet furta non esse, et si non essent gehennae. IV, 282. Quam indignum ut ad peccatum suavitas adducat, ad justitiam timor cogat. V, 870. Justitia Martyrum perfecta. V, 867. In amore justitiae quidam gradus proficientium. V, 868.
Justitia cum delectatione et amore sectanda est. V, 870. Justitiam qui perfecte novit, perfecteque amat, jam justus est. VIII, 968. Justitia ex Lege per timorem, non parit dulcedinem cordis, sed justitia ex fide. VII, 739. Justitiae dulciores sunt fructus, quam iniquitatis. VI, 330. Justitiae major est delectatio quam divitiarum. V, 1470. Caeteris delectationibus anteponenda est. V, 869. Inter omnia quae delectant, plus delectet justitia. V, 868. Bonis omnibus praeferenda est. V, 1470. Quî fiat ut justitia nunc magis minusve delectet, nunc non delectet. X, 168. Opus bonum tanto magis delectat, quanto magis Deus summum bonum diligitur. X, 168. Justitia sic delectet, ut vincat etiam licitas delectationes. V, 869. Dilectio et delectatio justitiae, gratiae indicia. X, 918. Justitia non ita est tempore diligenda tranquillo, ut turbulento deseratur. IV, 1522. Justitia laboriosa, nisi amantibus. X, 1200. Justitiae sarcina non est pondus onerati, sed alae sunt volaturi. V. 898. Justitiae cur jam molestum sit obedire, superbia causa est. X, 170.
Justitia pulchritudo animi. VIII, 954. Justitia pulchritudinem suam habet. IV, 780; V, 87. Quae oculo cordis videtur. IV, 780. Quae placet oculis cordis. IV, 282. In ipsa foeditate corporis amatur. IV, 780. Pulcher est et amabilis cum justitia curvus et deformis senex. IV, 282. Justitiae amatori satis est, si placeat oculis Sapientiae; caeteros non curat. IV, 282, 283.
Justitia primi status in paradiso, et justitia post lapsum in quo sita. X, 173. Justitia alia nunc est hominum ad recipiendam [Col. 0382] sempiternam salutem; alia fuit hominis in paradiso ne eamdem salutem amitteret. VI, 99. Justitiae nostrae initium, confessio peccatorum. III, 2006. Justitiam maxime humilitate commendavit Christus. V, 1323. Ad recuperandam justitiam peccato amissam, laboribus et molestiis enitendum. X, 183. Justitia hujus vitae tribus comprehensa, jejunio, eleemosyna et oratione. IV, 482; X, 299. Justitia nostra, non cruciatibus delectatur Deus. V, 1293. Justitiae opera sine baptismo nihil prosunt. X, 1265. Justitiae humanae quis modus. IV, 322. Justitia non sit labiorum, sed et factorum. IV, 674. Justitiam vere loquitur, qui non aliud in labiis perstrepit, aliud celat in corde. IV, 675. Justitia quod Christus vadit ad Patrem, quare. V, 789. Justitia de qua arguitur mundus. V, 788.
Justitiam facere et perficere quî differant. X, 283. De justitiae perfectione quatuor quaestiones. X, 155. Justitiae perfectio in hac vita possibilis. X, 204. Etsi hîc non inveniatur. X, 242, 245. Justitia hujus vitae imperfecta. VII, 657; X, 603, 604. Quare. X, 243. Perfecta justitia humana imperfecta est. X, 162. Justitiae normam cum in Scripturis contemplatus fueris, quantumcumque profeceris, invenies te peccatorem. IV, 1827. Homines in hac vita ex parte adhuc filii saeculi, ex parte filii Dei. X, 157, 158. Justitia hujus vitae sine peccato qualis poni possit. X, 244. Justitia bene stat cum conflictu adversus vitia. X, 690. Nemo in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus. III, 1840. Quantacumque justitia in nobis fuerit, ros est ad fontem justitiae Dei. IV, 1638. Justitiae hîc aliquid habemus, et aliquid non habemus. V, 864. Grati simus ex eo quod habemus, ut addatur quod non habemus, et non perdamus quod habemus. V, 864. De justitiae nostrae perfectione et imperfectione in hac vita testimonia Cypriani. X, 629. Ambrosii. X, 634. Omnes quicumque in hac vita Scripturarum testimoniis justitiae laude praedicati sunt, non fuerunt sine aliquo peccato. X, 164. Justitiae perfectio et plena securitas nec in Paulo fuit. V, 834; X, 601, 604. Justitia quae sine ullo peccato, non erit nisi futuri saeculi. X, 1234.
Justitia hujus vitae. X, 1514. Quaenam. V, 91. Et in quo sita est. VII, 657, 658. Semitae justitiae quaenam. V, 1648. Justitia hominis perfecta hîc esse quo sensu dicitur. X, 602. Justitiae perfectio unde. X, 206. Perfecta est justitia, qua potius potiora, et minus minora diligimus. III, 164. Justitia perficienda non plus aliquid quam perfectam voluntatem requirit. II, 485. Justitiae quae particula impleri potest sine aliqua continentia? V, 877. Fides tua, justitia tua. IV, 279. Caritatis gradus faciunt et justitiae gradus. X, 290. Perfectus in justitia dicitur, qui multum in ea profecit. X, 165. In ea quae perficienda est justitia multum in hac vita ille profecit, qui quam longe sit a perfectione justitiae proficiendo cognovit. X, 243. Pro justitia non solum contemnenda voluptas, sed etiam ferendus dolor. V, 871. Veri Martyres, qui persecutionem propter justitiam patiuntur. II, 796. Justitia Martyrum perfecta est. V, 871, 1295. Justitia perfecta seu vita sine peccato, quamvis ad hominem pertineat, divinum quoque multus est. X, 201, 202. Sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors, ita merito justitiae tamquam stipendium vita aeterna. II, 881. Justitia hujus vitae ad justitiam futuram collata quam nihili facienda. V, 930. Longe inferior est ea qua aequabimur Angelis. VIII, 889. Justitia nostra per fidem est, non per speciem. III, 2010. Justitia quandonam perficietur. III, 2006. Justitia non potest tanta esse in hac vita, quanta in futura. X, 601. Justitiae perfectio tantum in altera vita. X, 299, 300.
Justitia alterius vitae perfectissima. X, 606. In quo sita est justitia alterius vitae. VII, 658. Justitia perfecta, ubi perfecta pax. IV, 1930. Justitia vera pax. IV. 904. Justitia et pax osculantur se. IV, 1078. Justitia vera et perfecta tunc erit, ut nihil mali non solum facere, sed nec cogitare possimus. IV, 1639. Justitia cibus animarum. III, 1494. Justitiam Dei hîc esurimus et sitimus, ut ea postea saturemur. VII, 740. Justitia Deus, quam profecto esurire et sitire, ea nostra est in hac peregrinatione justitia; et qua postea saturari, ea nostra est in aeternitate plena justitia. II, 461. Justitiae fames ad plenam satietatem parat. VI, 707. Justitia esuritur et sititur fortitudinis dono. III, 39. Satietas justitiae in aeterna vita. III, 1609. Justitia non satiabimur, nisi cum fuerit finita vita ista. IV, 751. Justitia perfecta cum videbitur Deus. V, 931. Justitiae saturitas hîc speratur in praecepto, ibi percipietur in praemio. X, 622. Nunc in praecepto est facienda, post mortem erit in praemio percipienda. X, 631, 632. Justitia perfecta futurae vitae non in praecepto erit, sed in praeceptorum hîc observatorum praenno. X, 600. Justitia hujus vitae perfecta facit meritum, perfectissima futurae vitae fit praemium. X, 606. Justitia est hujus vitae; potentia, alterius. VIII, 1026, 1028.
Justitia perfecta non est, nisi in Angelis, et vix in Angelis, [Col. 0383] si Deo comparentur. III, 2006. Justitiae perfectio et securitas plena est in Angelis. X, 601. Justitia an desinet in futura vita. VIII, 1046.
Justitiae lex in cujusque corde inscripta est. IV, 673. Justitia panis est. IV, 562. Per panem et vinum significatur. IV, 1370. Vita justorum paradiso corporali, in quo Adam fuit, significata est. III, 478. Vide Homo, Sanctus. Justitiae perfectio quadragenario numero significata. V, 694. Justitiae eminentissimae Noe, Daniel et Job. IX, 343. Sacrificium justitiae in templo mentis. I, 1195. Justitia Dei. Vide Deus.
Justitia injustorum quae. IV, 1433. Justitia dicimur, et qua ratione dicimur. V, 916. Justitia et circumcisio quomodo nos sumus. V, 915.
Justitia et judicium nonnihil differunt. IV, 1407. Judicium et justitiam facere, recte vivere. VII, 531. Justitia quomodo convertitur in judicium. IV, 1406.
Justus homo quis. VIII, 451. Quis justus animus. VIII, 955. Justus nemo nisi qui Deo servit. V, 649. Justus sub jugo justitiae est. VIII, 126. Quid sit juste vivere in hac vita. VIII, 419. Juste vivere quid est aliud, nisi audire praecepta legis, et facere. V, 1270. Justorum haec est omnis vita, disponere testamentum Dei super sacrificia. VII, 699. Vita justi de coelo recedere non debet. IV, 557. Juste vivere ipsa est via nostra. III, 1658. Qui justus, continuo bonus. IV, 1577. Justus dici potest, qui perfectioni justitiae plurimum accessit. X, 304. Justi non sunt, qui quod faciunt, timore faciunt. V, 32. Justi fallaciter, qui se putant facere, quod spiritali, quae ex Deo est, non faciunt caritate. X, 603. Justus qua ratione homo dicatur esse sicut Deus. III, 2010.
Justi ante gratiae electionem nulli. VI, 621. Justos ab injustis quid discernit. X, 597. Ab illo fit homo justus, qui numquam potest esse injustus. IV, 1446. Homo fit justus eo modo quo aer fit lucidus. III, 383. Non ita se debet homo ad Dominum convertere, ut cum ab eo factus fuerit justus, abscedat. III, 382. Justus credit se sine Deo non posse servare justitiam. V, 605. Juste vivere opus est Dei, licet per nos agatur. X, 242. Deus vias justorum scit, ipsa eorum facit opera. X, 877. Justorum opera cur dicatur Deus operari. VI, 331. Deus hominem operatur ut justus sit, si homo ab illo per superbiam non abscedat. III, 380. Justi licet gratis justificentur, habent tamen merita sua. I, 1346. In homine quidam justus ordo naturae. VII. 629. Justus esse nemo potest, quamdiu ab unitate corporis Christi fuerit separatus. II, 811, 815.
Justi opera sunt Christi. III, 1823. Justi fiunt ea gratia homines qui renascuntur in Christo, qua gratia justus homo natus est Christus. X, 1139. Justus sine fide Christi nullus aut fuit, aut erit. VI, 621. Justi antiqui non nisi fide in Christum salvi facti. II, 858, 859; VI, 621; X, 450. Non nisi gratia Christi liberati. X, 315, 403. Justos antiquos eadem gratia et Mediatoris fides liberavit. X, 1127. Justorum antiquorum fides et nostra eadem. X, 399, 500. Pelagius et Caelestius negant justos antiquos ex fide incarnationis vixisse. X, 1223. Et per Christum salvatos esse. X, 400. Justi antiqui etsi non nomine, re tamen Christiani. X, 595. Justi omnes, etiam qui fuerunt ante adventum Christi, pertinuerunt ad membra Christi. IV, 385, 731. Justi antiqui non pertinebant ad Legis litteram, sed ad gratiam Christi venturi. X, 116. Pelagianorum sententia de antiquorum salute. X, 569. Justi antiqui ad novum Testamentum pertinent. X, 596. Justi antiqui etsi non perfectae virtutis, sed tamen propter fidem justi. X, 599. Vide Sancti. Testamentum. Justi antiqui quibus in sedibus erant ante Christi adventum; et utrum ipsos ad aliquid melius transtulerit ejus passio, unde indagandum. VIII, 513.
Justus nemo nisi humilis et pius. IV, 585. Justam viam non intrant infideles, de illa pereunt superbi. V, 107. Justus plus intendit in defectus suos, quam in virtutes. VII, 167. Justis ex cadendi periculo ratio sese humiliandi. VI, 419. Melior est peccator humilis, quam justus superbus. V, 930. Nemo sibi placeat, et comparet se illis qui male vivunt. V, 932. Aut aliis insultet. V, 933. Justi multi inferiores merito, peccatoribus conversis. VIII, 443, 444.
Justus qui stat, plerumque cadit. V, 669. Justis miscentur casuri, ut ex eorum casu timor augeatur. VI, 419. Justus seduci potest, sed non ad aeternam damnationem. VII, 669. Justus nemo in omnibus. X, 161. Peccata hic nonnulla in justis. VII, 21. Justi ex fide viventes non sine peccato. X, 244. Sunt tamen qui vivant absque crimine. VI, 262. Justi omnes hac in vita secundum quid boni, secundum quid mali sunt. V, 559. Justorum quorumdam vita, nec bona, nec mala. VII, 750. Justi antiqui non sine peccato. X, 622. In ipsis etiam fructuosis sarmentis agricola qui in caelis est, invenit aliquid quod purget. IX, 746. Justi ad regulam divinam, et justi ad regulam humanam. VI, 718, 720, 721. Qui de justitia sua praesumunt, justi appellantur [Col. 0384] aliquando in Scriptura. IV, 696. Justus hîc nullus, qui non quibusdam humanis motibus deficiat ad se ipsum, et ideo peccet. VI, 262. Quantumcumque justis, non gloriandi, sed poenitendi causa semper adest. V, 1538. Justi merito orant pro remissione peccatorum suorum. II, 842; VII, 657. Nulli non necessaria peccatorum remissio. VI, 262.
Justi cur multa patiantur in hoc mundo. IV, 1637. Deus non ideo injustus ac invalidus, aut res humanas non curat, quia sinit justos affligi. VI, 98. Justis expedit affligi in hac vita. VI, 99. Labor justorum, flagellum est patris. IV, 1204. Justos de tribulationibus semper eruit Deus, non quidem corporaliter, sed spiritaliter. IV, 319, 320. Justi humiliati non sunt miseri, nisi oculis impiorum. IV, 255. Justi humiliati non ceciderunt, quia Deus cui adhaerent, altitudo ipsorum est. IV, 255. Justi in malis temporalibus publicis inter Paganos dupliciter affliguntur, et ab impiis, et cum impiis. II, 423. Justo nil nocet. IV, 366. Justo qui nocet, sibi ipsi vere nocet, non illi. I, 600. Justo nihil justum displicet. III, 140. Quod fuit caminus regis tribus pueris, hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. IV, 1314. Non ideo quisque justior, quia persecutionem patitur: probatur exemplis. II, 177. Justi hîc numquam sine persecutione. V, 910. Qualiter persecutionem pro justitia semper patiantur. IX, 420. Justus et injustus oneri sibi sunt. IV, 364. Justorum labores quinam sint. VII, 787. Justorum labores improbis quibusdam scandalum. VI, 38. Justus proficit quando videt poenam peccatoris. IV, 690, 691. Homini justo unde hîc conturbationis causa. IV, 241, 471. Justi nutant aliquando, cum vident impios florere et abundare. IV, 1648, 1649. Justi vita in hoc saeculo, similis est arbori quae per hiemem arida videtur. IV, 358, 556, 557. Justi vita hic bellum, nondum triumphus. V, 814. Justorum certamina. VIII, 586, 587. Justi non solum de suis, sed et de rebus aliorum afficiuntur. VII, 414. Justi passiones rectas habent. VII, 413, 416. Justus naufragus evadit dives et nudus. V, 1511.
Justus unde diligitur etsi incognitus. VIII, 971. Quomodo nondum justus justum cognoscat quem diligit. VIII, 953, 954, 955, 959, 966. Justus, si a sua justitia recesserit, in qua diu vixit, et in ea fuerit impietate defunctus in qua non dico unum annum, sed unum diem vixerit, in poenas iniquis debitas ibit, nil sibi praeterita sua justitia profutura. X, 979. Quinam invenientur justi in ultimo judicio. X, 304. Justis liberandis vita non sufficiet in judicio, sine suffragio Sanctorum. VII, 749. Justi quodam modo purgabuntur in judicio, cum mali separabantur ab eis VII, 700. Justi in regno caelorum, hostiae ipsi erunt. VII, 700. Quis fructus hîc est justo. IV, 691. Justi hîc et in coelo gaudent; hîc de spe, ibi de re. IV, 1679. Justi post opera bona sabbatum aeternum agent. IV, 1181, 1182. Justus secundum spem beatior est Adamo in paradiso constituto. VII, 328. Justi quomodo pauci. IX, 296.
Justi terram proprie regunt. IV, 544. Orbem proprie habitant. IV, 544. Justorum jure sunt omnia. II, 665. Justorum semen quomodo potens in terra. VI, 161. Quomodo non quaerat panem. IV, 387, 388. Juste agens laudem habebit ex potestate, sive illa absolvat, sive damnet. V, 110. Quid est recipere justum in nomine justi. IV, 1327.
Justi appellati sunt vel Angeli, vel filii Dei. III, 319. Appellantur campi, colles. IV, 784, 785. Coeli. III, 1277; IV, 1314, 1625, 1626, 1632; V, 1590. Justus lumen est. III, 826. Dies est. III, 826. Nisi homo ad incommutabile bonum, quod est Deus, conversus substiterit, formari ut justus beatusque sit non potest. III, 381. Justi regnum Christi. VIII, 830, 834. Justi palmae et cedro comparantur. IV, 1179, 1480. Appellantur sedes Dei. IV, 1625, 1626. Sunt sedes Dei qui judicat ex ipsis tamquam e throno, et ipsos dirigit. IV, 1240, 1626. Justos hinc migrantes tollit Angelus in paradisum. V, 638. Justorum tria genera in Noe, Daniele et Job significata. II, 423; VI, 717; X, 158. Injustos quomodo Deus diligat. VI, 621.
Justum esse non potest quod est contra veritatem. VI, 540.
Jusum susum. III, 2036, 2060.
Juventas dea. VII, 122.
Juventus circa triginta annos esse definitur. VII, 777. Juventutis erudiendae modus improbatur. I, 672. Juventus Christiani in laboribus et aerumnis, senecta vero candida est recte factis. IV, 1178, 1179. In juvenili aetate potissimum vita corrigenda. IV, 1512.
Juvenalis locus. II, 532.
K.
Kalendarum Januariarum solemnitas superstitiosa. V, 1020, 1021, 1024.
[Col. 0385] L.
Laban interpretatur dealbatio. VIII, 432.
Labdon judex apud Hebraeos. VII, 576.
Labeo. Tres hujus nominis exstitere, scientia juris civilis clari. VII, 56, not. ( a ). Labeo Philosophus. VII, 795. Labeo antiquitatis peritissimus. VII, 56. Quomodo Labeo distinguit deos. VII, 105. Per quid numina bona a numinibus malis distinguat. VII, 56. Labeo daemonicola. VII, 272.
Labia interioris et exterioris hominis. IV, 900. Labia dolosa augent linguis suis poenas, quibus apud inferos sitiant. IV, 250. Consentiant labia tua cordi tuo; quaerens pacem a Deo, tibi ipsi esto pacatus. IV, 444. Labor labiorum superbia. IV, 1810, 1811.
Labor quomodo praeceptus nobis sit. IV, 1211. Excellentius est labore manuum sibi victum vestitumque parare, quam ab aliis accipere. II, 692. Labor servis Dei seligendus, qui animo libero exerceatur sine cura et cupiditate. VI, 560. Vide Opus.
Labores alienos aliqui nisi conentur non judicando discutere, sed lacerando conscindere, docti sibi non videntur. VI, 441.
Labor hîc unde. V, 440. A laboris poena nullus hominum est immunis. X, 1578. Labores conditionum aliquot recensentur. V, 443. Laborem et dolorem uno nomine Graeci appellant. VIII, 410. Ibi labor, ubi multa quaeruntur et diliguntur, quibus adipiscendis et retinendis voluntas non satis est. II, 485. Non poterit labor finiri, nisi hoc quisque diligat, quod invito non possit auferri. IV, 107. Laboret homo ut teneat quod facile amisit; tenebit ad firmitatem, quod tenuerit post laborem. IV, 1936. Laborant omnes filiis suis, nemo sibi. IV, 1159. Labor est semen iniquitatis, peccatum conceptio laboris. IV, 107. Laborant homines pro cupiditatibus suis, laborare nolunt pro Dei promissis. V, 237. Labor impiorum in circuitu. IV, 1810, 1811. Bonum opus non multum laborat, malum opus habet laborem. IV, 1181, 1811. Nihil est laboriosius iniquitate et impietate: quem laborem sequitur dolor, quia non solum sine fructu, sed etiam ad perniciem laboratur. IV, 127, 142. Labor justorum flagellum est patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. IV, 1204. Si vis sustinere laborem, attende mercedem. IV, 372. Brevis labor est, nec destitutus consolatione. IV, 1212. Labores hujus vitae, quia transeunt, nihil sunt, sed consequuntur bona quae non transeunt. V, 728. Labor pretium est regni coelorum. IV, 1211. Modo tempus est laboris, tempus seminis, tempus frigoris: etsi inter ventos et pluvias, semina; veniet aestas, quae te laetificet. IV, 391. Nec sentiunt amatores quod laborant, et tunc ab eis plus laboratur, quando a labore quisque prohibetur. V, 585. Labores amantium nullo modo sunt onerosi; nam in eo quod amatur, aut non laboratur, aut et labor amatur. VI, 447, 448. Laborem mundationis carnis et spiritus nemo suscipit, nisi praemio invitatus. V, 263.
Labore emitur requies. IV, 1211. Laborum et actionum omnium finis quis esse debeat. V, 85. Talis actio debet esse animae, quae tendat ad quietam securitatem, non quae augeat inquietum laborem. IV, 1489. Quidquid laboras, ad hoc laboras ut videas. IV, 1170.
Lac. Parvulus es, adhuc lacte nutriendus es, noli irasci uberibus. IV, 644, 784. Lactare ut nutriaris, sic nutrire ut crescas, sic cresce ut panem manduces. IV, 1713. Panis Angelorum lac factus est nobis. IV, 235, 1710, 1711. Humilitas, caro, crucifixio Christi, lac est quod parvulis sufficit. IV, 1613. Lac nostrum Christus humilis: cibus noster idem Christus aequalis Patri. III, 1998. Idem et lac parvulis et grandibus esca esse potest. X, 1017. Lac miro modo significat gratiam. IV, 827, 1857; V, 167. Lac gregis. V, 271. Vide Pastor. Lactis alimonia non vescuntur Manichaei. VIII, 37.
Lactentes in Ecclesia, ii qui nondum capaces cognitionis rerum spiritalium atque aeternarum, nutriuntur fide temporalis historiae, quae pro salute nostra a Verbo Incarnato administrata est. IV, 110.
Lacedaemoniae matres filios suos ut pro terrena patria sanguinem funderent, ardentius in certamina bellica quam signorum sonitus excitabant. II, 1057.
Lacerna. V, 883.
Lacrymae testes doloris. V, 1536. Lacrymae nascentium, testes et prophetiae miseriae eorum. V, 909. Lacrymae sanctorum in hac vita. VII, 683. Justus quisque hîc abundantius plarat, unde. V, 194. Piis unde lacrymarum causa. IV, 429. Ardes forte conscientia delicti, lacrymis extingue flammam peccati. IV, 1224. Lacrymas extorquet humiliatorum superborum fumus confitentium peccatorum. IV, 1865.
Lacrymae sanguis poenitentis. V, 1542. Seminare in lacrymis omnium est Christianorum. V, 192, 194. Lacrymae [Col. 0386] piorum comparantur cum fletu impiorum. V, 195. Lacrymae et risus inanes de rebus perituris. V, 194, 195. Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. IV, 1683. Lacrymae piae contribulatorum, mustum sunt amantium. IV, 1064. Panis lacrymarum die ac nocte comeditur. IV, 467. Lacrymae quare dictae sunt panes, non potus. IV, 457, 1683, 1684.
Lactantius operi suo quaedam vaticinia Sibyllae inserit. VII, 581.
Lacturnus Deus praesidet frumentis lactescentibus. VII, 118.
Lacus est profunditas miseriae vel inferni. IV, 1111, 1853; VII, 594. Lacus infimus profundissima miseria. IV, 1112. Lacus est profunditas saeculi, abundantia luxuriae. IV, 223. Lacus miseriae est profunditas iniquitatis, ex carnalibus concupiscentiis. IV, 434, 1853. In lacum descendunt, qui sese libidinibus immergunt. IV, 223. Et qui confessionem perdunt. IV, 1853. Lacum aperire et effodere quomodo differant. IV, 107.
Laedit prius iniquitas cor injustum unde procedit, quam hominem justum in quem procedit. IV, 107.
Laelius in disputatione Ciceronis de rep. inducitur ut interlocutor. VII, 67.
Laetitia quid. VII, 409. Laetitia in bono est et in malo. VII, 411, 412. Laetitia malorum de temporalibus bonis, caecitas est ac summa miseria. VI, 295. Laetitia saeculi vanitas. III, 1438. Laetitia in malis fovea est. IV, 671. Mors est ipsa laetitia in perfruendo, cum quisque adipiscitur quod perdite concupivit. IV, 123. Melior est tristitia iniqua patientis, quam laetitia iniqua facientis. IV, 671. Laetitia saeculi est impunita nequitia. V, 935. Laetitia non foris quaerenda, sed intus. IV, 82. Laetandum corde in Deo. V, 182. Recto corde semper est de Deo jucunditas. IV, 1251. Laetitia sanctorum inde est, quod Dominus sit in illis. IV, 829. Laetitia mentis acquiritur cessando a laetitia carnis. VI, 711. Causa tristitiae tuae peccatum est, causa laetitiae tuae justitia sit. IV, 478. Laetemur in Domino, non in nobis; quia bonum nostrum non nos nobis, sed ille qui fecit nos. IV, 118, 273, 770, 794. Nihil praestantius ea laetitia quae in verbo Dei est. III, 483. Laetitiae saginam producunt nubes Scripturarum. IV, 1909. Laetitia sine timore non sit. IV, 1092, 1093. Laetitia plena et perfecta quando erit. IV, 1092, 1275. Cum accepta fuerit coelestis et ineffabilis laetitia, perit quodam modo humana mens et fit divina. IV, 351. Laetitiam donabit dies, patientiam quaerit nox. IV, 1853. Quae multum laeta sunt, et si certa sunt, vix creduntur. IV, 1927.
Laetitia nominatur solemnitas. II, 115.
Laeto qui saeculum, quod contempserat, repetere sollicitabatur, epistola. II, 1055.
Laicus. V, 653, 758, 1540. Laici inferioris propositi (id est alii a monachis). I, 639.
Lamasba. IX, 236.
Lambaese. IX, 206.
Lamina in fronte summi Sacerdotis significat sanctificationem et ablationem peccatorum. III, 641. Ac vitae bonae fiduciam. III, 638.
Lampadio de quaestione fati et fortunae rescriptum. II, 1061.
Lampares vigesimus tertius Rex Assyriorum. VII, 572.
Lampius Barcilonensis. II, 100. A quo Paulinus apud Barcilonem in Hispania per vim inflammatae subito plebis est sacratus. II, 100.
Lana et linum quid figurant. V, 224. Lana materies vestis est, et designat praedestinatos. IV, 1932.
Languor naturae nostrae. IV, 1319, 1507. Languor ex culpa contractus. VI, 360. Languores, quos ex poena peccati patiuntur etiam cives civitatis supernae. VII, 442. Languor post baptismum. V, 752. Languores nostri a quo sanentur. IV, 1319.
Laodicenus in epistolam ad Galatas commentariolos reliquit. II, 252. Laodicenum de Ecclesia nuper egressum dicit Hieronymus. II, 252, 286.
Laomedon Trojam exstruit. VII, 79. Perjurio Apollinem et Neptunum fallit. VII, 80.
Lapides ossa principum esse dicunt Manichaei. VIII, 306. Lapides et terra in mundo sunt ut ungues et ossa Dei. VII, 212. Lapides dicuntur Gentes quae adorant lapides. IV, 530, V, 679. Lapides mortuos adorabant Pagani, nos vivum lapidem invenimus. IV, 1244. Lapis angularis Christus. V, 42. Omnes fideles unus lapis. IV, 1228. Unctio lapidis capiti Jacob suppositi, figura unctionis Christi. III, 570. A lapide Christo conquassari aliud est, aliud conteri. IV, 522. Lapis demonstrationis et veritatis. III, 634. Quinque lapides David. V, 198. Lapides vivi, lapides mortui. V, 163. Lapis Christus conquassat parvus, conteret magnus. IV, 936. Lapides pretiosi et vivi in Ecclesia. V, 223. Qui credunt diligendo Christum, lapides vivi sunt, de quibus templum Dei aedificatur. IV, 512, 1704. Lapides Sion omnes Prophetae. IV, [Col. 0387] 1303. Lapis limitis agri. V, 1511. Lapidea milliaria litteris plena viam docent. V, 1547.
Lapsus et reparatio hominis. III, 132.
Laqueus venantium, dulcedo hujus vitae. IV, 1647. Quomodo in laqueum incidant homines, et ex illo eruantur. IV, 1151, 1647. Laqueos non in via, sed circa viam tendit diabolus; via autem Christus. IV, 1151. In laqueo diaboli duo sunt; error quo illiciat, terror quo frangat. IV, 236.
Larentina meretrix Herculis, quibus meritis divinos honores obtinuit. VII, 185.
Lares daemones boni ex hominibus facti. VII, 265.
Largo de contemptu rerum hujus saeculi epistola. II, 938. Num hic idem sit, qui proconsulatum Africae gessit. II, 938, not. ( c ).
Larvae, noxii daemones ex hominibus facti. VII, 265.
Lascivum motum repercutiens, si quid delectabilius cogitavit, non abit sine vulnere. V, 391.
Latera hominis dicuntur, qui illi cohaerent. IV, 535, 1684. A latere Domini cadunt, qui de sua perfectione superbiunt. IV, 1156. A latere Christi stant, qui reliquerunt omnia. IV, 1156. Bonus homo est, sed mala latera habet, proverbium. IV, 535, 1684.
Latere hîc voluit Christus, et latent similiter boni. IV, 621.
Lastidianus Augustini consobrinus. I, 962.
Latina lingua in Africa vulgaris aetate Augustini. I, 671. Latinae linguae inopia in regionibus (Hipponensibus) evangelica dispensatio multum laborat. II, 294. Augustinum in multis verborum sonis exagitabant Itali. I, 1015.
Latinus Fauni filius, a quo Latinorum regnum dici coepit. VII, 572, 576. Latinorum reges, Silvii dicti. VII, 577.
Latinus Mugiensis episcopus. IV, 381.
Latria. VIII, 698, 703, 799, 827, 828. Latria quid. VII, 278. Latria servitus Deo debita. III, 536, 564, 628, 631; VIII, 313, 384, 385. Uni vero Deo exhibenda. VII, 160, 173, 221, 646 Uni Creatori. II, 749. Et singulis personis Trinitatis. II, 749. Quomodo latriam in nobis ipsis exhibemus Deo. VII, 280.
Latitudo caritatis. V, 904.
Latrocinia sunt parva regna. VII, 115.
Latrones habent inter se quam caritatem vocant. VIII, 223. Latrones ut tutius infesti sint paci caeterorum, pacem volunt habere sociorum. VII, 638. Latronum obstinatio inter cruciatus; ne conscios aut nomina sua prodant, non sine magno amore. V, 923.
Latrones a dextris et a sinistris Christi. V, 1085, 1451. Latronis cum Christo crucifixi conversio. III, 1678; V, 150. Fides et confessio. IV, 332, 443. Confessione effudit ex se saniem, et factus est aptus cibo Domini. IV, 848. Latronis in cruce fides quanti meriti. V, 150. Quam magna, cum titubant discipuli. V, 1110, 1293. Latro in cruce tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides defecit. III, 1918. Apostoli victi sunt a latrone, qui tunc credidit, quando illi defecerunt. IV, 847, 1851. Latronis fides cum discipulorum defectione comparatur. X, 480. Latronis in cruce justificatio per fidem, nullis praecedentibus meritis. VI, 125. Latro in cruce justificatus et salvatus gratis, qui de fauce, id est, de latrocinio in judicium, de judicio in lignum, de ligno perductus est in paradisum. IV, 332, 655. Latroni misericordia obtulit, quod miseria distulit. V, 436. Latroni credenti, ineffabili potestate dominantis Dei baptisma deputatum est habitum in animo, quod in corpore crucifixo accipi non poterat. VI, 53. Latro cui Christus in cruce paradisum promisit, an baptizatus fuerit, incertum. I, 627, 638; IX, Retr. 107, 108; X, 503, 505, 516. Credibilius est fuisse. I, 653. Latro in cruce martyr in suo sanguine baptizatus. X, 480. Aut aqua quae de latere Christi profluxit perfusus. X, 480, 481. Latroni corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti per necessitatem defuit, adfuit per pietatem. IX, 173, 174, 175. Latronis exemplo non praescribendum Salvatoris praecepto de baptismo. X, 481. Hodie mecum eris in paradiso, latroni dixit Christus quatenus Deus est. II, 834. Latro quomodo die mortis Christi in paradiso cum ipso. II, 833. Quo in paradiso anima ejus collocata. III, 483. Latro sub filii prodigi parabola intellectus. VI, 705.
Laturam facere. V, 1519.
Laturarii divitum, pauperes sunt. V, 130, 240, 406.
Lavacra superstitiosa in natali S. Joannis. V, 1021. Lavacrum aquae in verbo perfectae mundationis effectum sortitur post hanc vitam. I. 593.
Lavare et rigare quomodo differunt. IV, 94. Ad exemplum humilitatis Christus lavit pedes discipulis, non ad sacramentum mundationis. IV, 1184. Lavare manus in innocentibus quid. IV, 193. Lavandi mos in die coenae Domini. II, 204.
Laudabiles res proprio fulgore, non ore vulgi esse pretiosas. II, 428, 433. Quidquid laudamus, ideo laudamus, quia bonum est. IV, 1741. Laudant multa multi, iniqua iniqui. [Col. 0388] IV, 418. Laudas quod fit? adstipulator es facti. IV, 581, 1741. Ecclesiae vel professionum quarumdam laudatores incauti. IV, 1278. Nemo laudat nisi quod ei placet. IV, 1939. Laudatio libera est a lege texentis historiam. IV, 1400.
Laudare Deum, accusare nos ipsos. V, 434. Laus jucunda Deo, quae. IV, 1900. Laudandi Deum praeceptum habent Angeli et caelestia. IV, 1941. Qua ratione ab Angelis, qua a nobis laudetur Deus. V, 1016. Laudat Deum universa creatura. I, 705. Quomodo creaturae etiam inanimatae laudent Deum. IV, 1691, 1878, 1939, 1946, 1947. Ipsae species creaturarum, voces sunt creatorem laudantium. IV, 205, 206. A laude Domini ad laudandum se vel unguem recedere non est tutum. V, 435. Laudans se, Deum non laudat, sed se a Deo avertit. V, 932. Ut se homo laudet, arrogantia est; ut Deus se laudet, misericordia est. IV, 1869. Dei est specie sua placere tibi, ad te pertinet eum in gratiarum actione laudare. IV, 500 Summum hominis opus non est nisi laudare Deum. IV, 500. Cur Deus laudari velit ab homine. IV, 1318. Deus misericorditer jubet ut eum laudemus, non arroganter. IV, 1739. Deus nec major fit si eum laudes, nec minor, si vituperes. IV, 1738, 1739. Laudatione, quasi manducatione, vires acquiruntur, et dulcescit qui laudatur. IV, 1281.
Laudandi Deum causa nobis multiplex. IV, 598. Laudem suam, ut capita nobis posset, temperavit Deus. IV, 1742. Laudavit se ipse Deus, ut bene ab homine laudetur. IV, 1869. In bonitate Dei laus ejus omnis includitur. IV, 1740. Sacrificia laudis, munera gratiosa. IV, 836. Laudes Dei, sacrificium justitiae. IV, 599. Sacrificium justitiae quod Deo gratius est, quam sacrificium vituli. IV, 864.
Laudandus Deus semper. V, 1185. Magisterium breve est, ut semper laudes Deum. IV, 1871. Alternet pro tempore sonus vocum, perpetua sit vox interiorum. IV, 1317. Laudas Deum tota die, si vis: quidquid egeris bene age, et laudasti Deum. IV, 341, 1938. Laudat ad horam lingua, vita semper laudet. IV, 1899. Laudare Deum tunc desinis, quando a justitia declinas. IV, 1938. Laudandus Deus in prosperis et in adversis. IV, 280, 628, 885. Curvus es, si laudas Deum quando tibi bene est, et blasphemas quando male. IV, 278. Laus flagellantis, medicina est vulneris. IV, 1871. Laudare Deum de se toto, est eum laudare lingua, voce, conscientia, vita, factis. IV, 1938, 1939. Laudandus Deus in voce, in intellectu et in opere bono. IV, 1390, 1949. Vita et lingua. V, 1190. Laudandus Deus in omnibus operibus nostris. IV, 1316, 1317. Frustra lingua Deum benedicit, si vita Deo maledicat. IV, 580, 583. Qui male vivit, et laudat Deum, a semetipso dissonat. IV, 1900. Deum tantum homo securus laudat, qui non habet unde displiceat. V, 1186. Laudatio impiorum offendit Deum. IV, 1900. Laudant Deum opera sua, non laudant avaritia, luxuria; quia non illa fecit. IV, 1691. Nondum Deum laudat qui male vivit, aut qui meritis suis tribuit quod bene vivit, aut qui se super alium extollit. IV, 540, 584. Laudis vocem audire, est intelligere intus quia quidquid in te mali est, tuum est; quidquid boni, Dei est. IV, 193, 796. Vox laudis Dei est, quia gratia ipsius sumus, quidquid boni sumus. IV, 796. Deus in veritate laudandus, id est de suo, non de tuo. IV, 193, 194. A laude Domini recedit, qui a se boni aliquid habere putat. V, 435. Quia Spiritus Dei in servis suis laudat eum, quid aliud quam ipse se laudat? IV, 1869. Laudes Sanctorum, Dei esse laudes. V, 1423. Opera praeceptorum laudes sunt ejus qui operatur in suis. IV, 1407. Divites se laudant, pauperes Dominum laudant. IV, 178, 943.
Laudem praecedere debet confessio. IV, 1908. Deum nemo convenienter laudat, nemo quomodocumque non laudat. III, 106. Laudant Dominum qui se subdunt Domino. IV, 275. Velle laudare, laudare est. IV, 1746. Eloquentes muti sunt, qui dum laudant creaturam, obliviscuntur creatorem IV, 1873. Si non laudaverint servi Dominum, superbi, ingrati, irreligiosi erunt. IV, 1738. Et multo magis ab ipsis Deus laudandus est, quo mereantur esse et filii. IV, 1739.
Laudandus Deus corde et amore. V, 1193, 1643. Laudans corde, in aram conscientiae victimas imponis. IV, 1746, 1220. Aures Dei non ad os, sed ad cor; non ad linguam, sed ad vitam laudatoris patent. IV, 1900. Laudare Deum, amare et laudare; laudare in amore, amare in laudibus, otiosum est negotium. IV, 1916. Laus sine amore, nec vera, nec Deo accepta. V, 1643. Laudet Deum lingua, laudet vita, sed habeat caritatem infinitam. V, 1186. Quis veraciter laudat, nisi qui sinceriter amat. II, 557. Noli timere ne non possis semper laudare, quem semper poteris amare. IV, 1062, 1063. Laudetur Deus voluntate, ametur caritate: gratuitum sit quod amatur et quod laudatur. IV, 626. Sacrificia laudis non timore sed caritate oblata, dicuntur voluntaria oris. IV, 1568. Laudando quod amas, libere laudas. [Col. 0389] IV, 1745. Nemo laudat Deum, nisi ori suo factis consentiat, Deum et proximum diligendo. V, 209, 211. Caritas laudat Dominum, discordia blasphemat. IV, 1950. Canticum novum nihil aliud est quam laus Dei. II, 557. A laude Dei incipere debet oratio. IV, 1390, 1882. Laus nostra laetitiam habet, oratio gemitum. IV, 1937.
Laudis Dei tutum iter in Scripturis quaerendum. IV, 1869. Laudatio hoc est cordi saginato, quod stomacho ructanti ructatio. V, 1188. Modo cantat amor esuriens, in coelo cantabit amor fruens. V, 1188. Laus Dei solum erit negotium beatorum. IV, 1062, 1100, 1107, 1108, 1463, 1889; V, 1147, 1176, 1186. Ibi cibus noster erit, ibi potus, actio quietis, totum gaudium. V, 1177.
Laus sine fine in coelo, quia sine fine amor. IV, 1281, 1844. Laudare modo incipe, si in aeternum laudaturus es. IV, 1870.
Laus propria non quaerenda, sed Dei. III, 2058. Laudare se homo quomodo possit absque arrogantia. IV, 1873. Non te laudes, et quando bonus es: laudando te bonum, fis malus; bonum te fecerat humilitas, malum te facit superbia. IV, 193. Nolle in se laudari, est esse humilem. IV, 310. Laudes humanas ambientes. V, 577, 579. Omnes mortales sese laudarier optant. VIII, 1018. Vera laus ea est, quam non tacet Deus. IV, 1432. Laudes hominum intueri non debet qui recte agit. III, 1269, 1271, 1272. Laudibus humanis assuetus animus, quomodo instante judicio deficiet. II, 573, 574. Laus humana in studiis non quaerenda. II, 433. Laudes hominum quaeritans operibus suis, adumbratur virginibus fatuis. V, 577. Qui laudes hominum quaerit in pia professione, deficit hominum reprehensionibus. V, 1564. Virgines fatuae, propter ipsam inanem laudem, non propter conscientiam suam bona operantur. II, 571. Qui judicat propter laudem male, munus accipit. IV, 195.
Laudis amor vitium. VII, 158. Praecipuum in vanitate locum habens. IV, 1532, 1533. Vitium hoc utile esse reip. putarunt. VII, 158. Laudis amore multi alia vitia cohibuerunt. VII, 158. Hi non quidem sancti, sed minus turpes sunt. VII, 158. Laudis humanae cupiditati melius resistitur, quam ceditur. VII, 158. Laudis humanae periculum. V, 478. Laudis appetitus et contentionis superbia mater est. II, 92. Laudis aviditas hypocrisim saepe generat. II, 92. Qui laudari vult ab hominibus vituperante Deo, non defendetur ab hominibus Deo judicante, nec eripietur Deo damnante. I, 804. Laudis appetitus miseros facit. I, 1231. Per gratiam suam praestat Deus hominibus unde laudentur. X, 208. Laudari etiam de Dei dono periculosum. II, 804. Non male vivendum est ne laudemur. I, 805. Laude immodica quosdam extulisse poenitet Augustinum. I, 587. Laudatio ibi a vanitate remota est, ubi etiam vituperatio ab offensione secura est. II, 428.
Laus humana non semper culpanda. IV, 1533. Laudes hominum quando non noceant. V, 804, 805. Laudatio comes bonae vitae. I, 805. Laus humana utilis est laudantibus, cum Deum, non hominem in bona vita sua honorant. III, 1269. Cum laudatur quis, laudem in Christum refundat. IV, 450. Cum laudantur boni, non laudatis, sed laudantibus prodest. II, 1024. Qui laudant bonos, indicant sibi bonos placere, quos veraciter laudant. II, 1024. Ut sese gerunt justi cum laudantur. II, 93, 1024; III, 171; VII, 166. Ut se gerebat Augustinus. II, 109. Laus et honor quomodo a Praelatis accipi debeat. II, 93. In laude veritas appetenda est, vanitas fugienda. II, 1023. Laudes suas audire delectari se quo fine dixerit Themistocles. II, 1023. Laudari exoptare partim approbandum, partim cavendum. II, 1023. Finem recti nostri non in hominum laudibus ponere, et tamen propter ipsos homines quaerere laudes hominum docuit nos Dominus per Apostolum suum. II, 1024. Laudibus hominum moveri debemus non propter nos, sed propter proximum. I, 805. Laus bonorum quomodo prosit etiam iis quos laudant, licet in his nec sit quod laudant. II, 1024. Laudari a male viventibus non vult Augustinus. V, 1480. A bene viventibus, nec plene vult, nec plene non vult. V, 1480. Laudare se citra arrogantiam aliquando licet. III, 1793. Recte vivere et nolle laudari, quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis? III, 1269. Laude carere facile est dum denegatur, difficile est ea non delectari cum offertur, II, 92.
Laus falsa adulatio est. IV, 1824. Melius vituperares, quam dolose laudares. IV, 1600. Laudes vendunt adulatores. V, 578. Adulantis laus respuenda. IV, 870.
Lavinia Aeneae uxor. VII, 576.
Lavinium urbs in qua Aeneas regnum constituit. VII, 91, 210.
Laurentius Martyr. V, 1385; VI, 689. Archidiaconus. V, 1388, 1393. Ejus martyrium crudele. III, 1621. Laurentii fortitudo. III, 1621. Unde. III, 1621. Laurentio flamma exterior frigebat in comparatione fervoris quo intus ardebat. V, 1397. Laurentii corpus Romae. V, 1355. Laurentii Memoria apud Ravennam. V, 1445.
[Col. 0390] Laurentius provinciae Caesariensis episcopus. II, 955.
Laurentius frater Dulcitii. VI, 154, 229, 231.
Laurentum regni initium. VII, 572. Laurentum primus rex Picus. VII, 572. Ex Laurentibus origo Romana dicitur. VII, 572.
Lazapus presbyter. II, 1022.
Lazarus interpretatur adjutus. III, 1350; IV, 872. Lazarus quamvis esset figura peccatoris, multum a Domino amabatur. III, 1749. Lazari resuscitatio aliquid in allegoria significat. VI, 59. Lazarus suscitatus, peccatoris resurgentis figura. V, 433. Et poenitentium. IV, 1306. Lazarus Ecclesiae Dei typum gerit. IV, 872.
Lazarus pauper ulcerosus in sinum divitis Abrahae levatus. V, 113. Lazarus et Epulo post mortem mutaverunt vices. IV, 550. Non est in Lazaro meritum paupertatis, sed pietatis. IV, 610. Lazari cur nomen expressum, non divitis. V, 248. Vide Dives. Lazari cum divite comparatio. V, 248, 1650.
Lazarus episcopus Gallus. X, 320, 343, 355. Lazari et Herotis litteras Orosius presbyter detulit ad Concilium Carthag. II, 759. Pelagium et Caelestium auctores nefarii erroris arguunt Heros et Lazarus. II, 759. Objectis Herotis et Lazari respondit Pelagius. II, 776.
Lazarus presbyter. II, 966.
Lazarus diaconus. V, 1574.
Lectio nobis hîc necessaria, non in patria. IV, 1193. Lectiones divinae nos erigunt contra desperationem, et terrent contra superbiam. V, 778. Quando legis, Deus tibi loquitur; quando oras, Deo loqueris. IV, 1086. Tanto citius quisque proficit cum bona legit, quanto citius facit quod legit. VI, 565. Lectionis perversum studium reprehenditur. VI, 565. Lectiones et cantus in Ecclesia. V, 950.
Lector psalmum qui populo exponendus esset, praelegebat. IV, 1784. Lector ascendit, tractator loquitur. V, 124, 131. Lectores sonant Dei verbum etiam quando tacent tractatores. V, 204. Lector recitat Evangelium. V, 433, 1117. Lector psalmum in ecclesia cantans, quem ipse elegit. V, 1550. Lector ecclesiasticus ille non est, qui Scripturam non ecclesiasticam, quamvis in ecclesia legerit. II, 234. Lectoris officio qui semel functi fuerant in aliqua ecclesia, ab alia teneri non poterant. II, 233 et Not. Pueri in lectorum gradu. III, 1049; V, 1550.
Legentium error triplex. VIII, 72. Lectorum tardiorum errores auctori non tribuendi. VIII, 823. Legere qui non potest, assidue verbum Dei audiat. IV, 1159. Qui didicerunt a Domino Jesu Christo mites esse et humiles corde, plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. II, 597. In conventibus Christianorum legebatur alternatim et psallebatur. II, 119.
Lectisternia in honorem deorum. VII, 96.
Lectus aliquando est voluptas carnis, et delectatio saecularis. IV, 93. Lecto quies figuratur. IV, 1730. In lecto esse dicuntur, qui in otio Deo serviunt. IV, 1730. Lectus doloris, infirmitas est carnis. IV, 457. Lecti aerati. VII, 102. Lectus argenteus. V, 1402. Lectus inargentatus. V, 114.
Leges urbs. II, 1094.
Lemures noxii daemones ex hominibus facti. VII, 265.
Lens cocta a Jacob, et manducata ab Esaü, quid figuravit. V, 39. Lenticula, cibus Aegyptiorum. IV, 527. Lenticula Alexandrina magnificatur. IV, 527.
Leo sacerdos Paganorum. VII, 256. Sacrorum Aegyptiorum magnus antistes. VII, 229. Deorum originem prodit. III, 1057.
Leonem acolythum arbitrantur ipsum esse Leonem magnum, qui postea Sixto in Romana sede successit. II, 867, Not. ( b ). Sixtus ad Aurelium senem per Leonem Acolytum scribit. II, 867.
Leones non vixisse carnibus in arca magis credendum est. III, 550. Leo ponitur in laude, ponitur et in vituperatione. IV, 583. Per leonem Christus significatur. IV, 1375. Leo et Christum significat et diabolum. II, 79; V, 471. Leo victus est saeviendo, Agnus vicit patiendo. IV, 1958. Leo in cubili dicitur Antichristus, in quo et vis et dolus operabitur. IV, 127, 128. Leonum cubilia, corda infidelium. IV, 1376. Catuli leonum, plebs Judaeorum; leones, principes sacerdotum. IV, 667. Leones ac leonum catuli, daemonia et eorum principes designant. IV, 1374, 1375.
Leonas Dei famulus. VI, 518.
Leontiana basilica. V, 1201, 1207. Ejus conditor ipse Leontius. V, 1208. Leontii solemnitas ac depositio. V, 1208.
Leontius diaconus. II, 1002, 1012.
Lepidi bellum civile. VII, 109.
Leporius negabat Deum hominem factum, et quartam in Trinitate subintroducebat personam. II, 991. Leporii errori sententia contraria. VI, 249. Leporius a Proculo et Cylinnio merito correptus. II, 991. Et damnatus. II, 991. Leporius pergit ad Aug. a quo sanandus suscipitur. II, 991. Et de facto sanatur. II, 991. Sanati sunt et qui cum illo venerunt. [Col. 0391] II, 992. Rogat August. ut per epistolam a se subscriptam suscipiatur. II, 991.
Lepra mentis, doctrina varia et inconstans. V, 953.
Leptimagne. IX, 239.
Leptiminus. IX, 222.
Lepus quid significet. IV, 1372, 1373.
Lethargici. V, 538. Somno periclitantur. IV, 340, 341. Lethargicis cur nihil enervius. I, 1057. Lethargicus dormire volens, symbolum peccatoris perire volentis. V, 246, 538, 1596.
Letheus fluvius, seu fluvius oblivionis apud inferos. VII, 310.
Levana dea. VII, 122.
Levanda anima ad Deum, ut vas ad fontem. IV, 1854. Levandum cor sursum, ne putrescat. IV, 1085, 1629, 1630. Levare se ad Deum, et levare se contra Deum. V, 1536.
Leucippus octavus rex Sicyoniorum. VII, 562.
Leucius episcopus. II, 759, 780.
Leucothea dea. VII, 572.
Levi cur non decimatus. X, 175. Levi absconditus erat in lumbis Abrahae. III, 407.
Levitae. Quidquid ad Levitas pertinebat, ad Deum pertinere censebatur. III, 719. Levitas pro primogenitis filiorum Israel sibi Deus deputat. III, 719.
Leutius scripsit actus tamquam actus Apostolorum. VIII, 539.
Lex a legendo seu eligendo dicta est. III, 681. Lex generaliter et specialiter accipitur. III, 2087, 2088. Retr. Lex universitatis, sapientia divina. VI, 90. Lex alia aeterna, alia temporalis: de utraque fuse et egregie. I, 1229. Lex aeterna est ratio divina vel voluntas Dei ordinem naturalem conservari jubens, perturbari vetans. VIII, 418, 420, 438, 446. Lex Dei sempiterna. III, 618. Lex Dei, voluntas Dei. IV, 386. Aeternae legis notio. I, 1229. Lex aeterna ante legem scriptam manebat in cordibus piorum. V, 500. Aeternam legem fas est cognoscere, judicare nefas. III, 148. Qui legi aeternae adhaerent, temporalis legis non indigent. I, 1238. Lex triplex, in paradiso data, naturaliter insita, et in litteris promulgata. IV, 1574. Lex homini recto data, ut obedientiae virtus mandaretur. X, 1534.
Lex naturalis. II, 681. Vocatur lex rationis. II, 683. Legem naturae nemo sinitur ignorare. IV, 1574. Omnibus hominibus inesse probatur. IV, 673, 1574. Lex scripta cur data est, cum jam in cordibus conscripta esset. IV, 673. Lex naturalis per legem scriptam est instaurata, aucta, et firmata. IV, 1574. Lex quinque libris Moysi continetur. V, 198, 199. Legis nomine omnia veteris Instrumenti eloquia significantur. VIII, 1081. Legis cor in decem praeceptis agnoscitur. VIII, 262.
Legum tria genera. VIII, 347. Lex et testimonium duo sunt nomina rei unius. IV, 987. Lex quomodo justitiae Dei testimonium perhibet. X, 596. Leges divinae apud animum intus expressiores certioresque sunt. VIII, 105. Lex temporalis etiam a Deo data. I, 689. Lex temporalis potest per tempora commutari. I, 1229. Lex scripta digito Dei. VI, 335. Lex data est per Angelos, in quibus persona Dei apparebat. VII, 293. Lex quinquagesimo die post agni occisionem data, quid significet. IV, 1167. Cur in lapide scripta lex. IV, 1326. Legis minister Moyses, promulgator Christus. IV, 590. Legem ad condemnationem valere Tabularum contritio significat. III, 756. Legis repetitio novum Testamentum significat. III, 653. Cur lex apparatu terribili, mirabilibusque signis coram populo data est. VII, 292.
Lex ad quid data. V, 689, 833, 842, 850, 927, 1535; VIII, 351, 543; X, 205, 297, 1238. Lex, praevaricationis est causa. VI, 211. Est insinuatrix peccati. VI, 103. Lex peccatum prohibens, virtus est facta peccati. VI, 353. Quare et quomodo virtus peccati. VII, 380; X, 198, 1605, 1606, 1607. Lex auxit concupiscentiam. VI, 103, 108, 353. Lege data factus est praevaricator, qui antea erat nescius peccator. V, 818, 829, 831, 928. Lex litterae ostendat peccatum: tollat peccatum lex gratiae. V, 825. Praevaricatio, ex lege. II, 769, 892. Lege apparuit peccatum, quod latebat. V, 175. Lex cur ministratio mortis appellatur. VIII, 652, 653. Lex peccati et mortis quaenam. V, 842; VI, 61. Abundantia delicti per legem. X, 205.
Legem abjiciebat Carpocrates. VIII, 27. Blasphemant Caiani, et Deum Legis auctorem negant. VIII, 29. Sicut Marcion, et Manichaeus. X, 603. Legi veteri Manichaei adversantur. III, 2065. Eamque imperitia furiosa reprehendere solent. VIII, 255. A paganismo nihil distare Faustus blasphemabat. VIII, 320. Manichaeorum error de veteri lege. VI, 109. Et in eam calumniae. V, 23, 175; VIII, 403. Refelluntur. V, 823, 828; VIII, 404, 643. Summa locorum Scripturae quos a calumniis vindicavit Augustinus. VIII, 659. Pelagianorum calumnia de usu legis veteris. X, 587.
Lex non vituperanda tamquam mala. X, 557. Lex ab Apostolo [Col. 0392] non improbatur. III, 2065. Legis laus secundum Pelagianos. X, 610, 616. In laude Legis quae Pelagianorum intentio. X, 616. Legem sic mittere ad regnum, quemadmodum Evangelium, dogma Caelestii. X, 333, 334. Lex quatenus a Catholicis laudanda. X, 611. Lex etiam vetus a Deo. X, 594. Lex non est mala, imo bona est. VI, 108, 109. Bona ostenditur. V, 822, 828, 831, 842. Bona et sancta. VII, 380. Quomodo bona est. III, 2065. Lex bonum est volenti facere quod lex vult. X, 432.
Lex utiliter lata. VIII, 71. Legis utilitas. II, 676; V, 750; VI, 61, 103, 116, 279, 312, 348, 486. Quibusnam utilis. X, 1111.
Lex cui bono data. II, 859. Lex tamquam paedagogus ad gratiam ducit. VI, 353. Ad hoc prodest ut mittat ad gratiam. IV, 1575. Lex data est ad ostendendum quam arctis vinculis constringerentur, qui de suis viribus praesumebant. III, 2068. Lex danda fuerat, quae manifestius sibi ipsum ostenderet hominem, ne superbus animus humanus a se ipso se posse esse justum putaret. II, 860. Ideo data est Lex, ut crescente peccato humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur. IV, 1329. Lex data, ut inveniret se homo qui se latebat. V, 833, 927. Lex etiam ipsa in adjutorium data, sed non sicut gratia. V, 850. Sic in adjutorium data est, ne te sanum putares. V, 850. Lex data, ut infirmitas inveniretur, imo augeretur; et vel sic medicus quaereretur. V, 842, 850. Lex docendo et jubendo quod sine gratia impleri non potest, homini demonstrat suam infirmitatem, ut quaerat demonstrata infirmitas Salvatorem. II, 593, 893. Lex quomodo languorem ostendat, superbiam curet, ad medicum ducat. V, 753. Lex data Judaeis, ut ad gratiam confugerent. VIII, 652. Lex cancellos tibi fecit, ut non inveniendo qua exires, ad gratiam convolares. V, 894. Lex ostendit non tantum doctorem esse necessarium, verum etiam adjutorem Deum. X, 205. Pravo data lex, ut suam pravitatem sentiens, gratiam desideraret. X, 1534. Lex Judaeis paedagogus, a quo perducerentur ad gratiam, quae est in fide Jesu Christi. III, 615.
Legis infirmitas. III, 1402. Infirmitas ad justificandum. IV, 888, 889. Lex quare infirmata et infirma dicitur. IV, 818. Legis Moysi ad sanandum impotentia. V, 689, 753. Lex sive naturalis, sive scripta, non potuit auferre peccatum. X, 116. Nec a peccato liberare. X, 556, 557. Lex factum damnat, non aufert malitiam. X, 634. Lex sine gratia non aufert, sed auget peccatum. IV, 1572. Per Legem non sunt ablata peccata. III, 2067. Nec Lex, nec Sacerdotium introducunt in haereditatem aeternam, sed gratia per fidem. III, 743. Lex reconciliare non potuit. X, 826. Per Legem justificari se Judaei putabant, sicut et id putant Pelagiani. II, 769. Legis littera neminem justificat. X, 219, 556, 1227. Lex sine gratia non solum nihil prodest, sed plurimum obest. X, 364, 365. Praevaricatores facit, vel usque ad effectum mali operis, vel saltem in sola voluntate. X, 221, 904. Lex justificationem non efficiebat, sed praevaricationem. X, 230. Lex Moysi, baculus Giezi super faciem pueri. IV, 889; V, 176; VIII, 272. Lex lapis super mortuum positus. III, 1756. Lex vetus lapis offensionis est his qui gratiam non habent. IV, 1167. Legis infirmitas ex carne. V, 844.
Lex cur jubet. X, 214. Lex bonum jubet, sed non dat. VI, 353. Jubere novit, non juvare. V, 822, 1171. Lex data est ut monstraret homini infirmitatem, et quaerat demonstrata infirmitas Salvatorem. X, 209. Lex sine gratia. X, 887. Lex sine gratia non sufficit. X, 896. Dat nosse hostem, non vincere. V, 794. Lex sine gratia nihil valet. V, 1165. Lex non est mala, licet sine gratia sit noxia. VIII, 312. Lex semper est bona, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. VIII, 312. Lex quomodo nocet. III, 2065. Lex sine gratia non correctio peccantis, sed virtus est peccati. X, 1605, 1606. Lex peccato dedit virtutem, non quia mala jubet, aut bona prohibet, sed quia ex prohibitione auctum est desiderium, non extinctum. II, 892; V, 841, 894; X, 203, 204. Nescio quomodo hoc ipsum, quod concupiscitur, fit jucundius dum vetatur. X, 204. Quod lex vetat, tanto magis libet, quanto minus licet. VI, 106. Lex quomodo virtus peccati, si bona est. V, 109.
Lex sine gratia peccatum operatur. VII, 730. Facit magis reos. V, 753. Iram operatur. X, 894. Quomodo. X, 208. Lege cognita peccare gravius est. I, 1338. Inexcusabiliores sunt qui divina lege instructi, legi non obediunt. II, 884. Legis praevaricatores sumus, cum id non facimus quod faciendum, vel facimus quod non faciendum esse jam scimus. VI, 271. Lex sine caritatis dono jubere poterit, non juvare, sed praevaricatorem insuper facere. VI, 287. Contra Legem peccantibus praevaricationis crimen accessit. III, 2065, 2068. Quibus non datur gratia, praevaricatores fiunt accedente Lege, non justi. X, 1427.
Per Legis cognitionem tollitur excusatio quam homines afferre solent in peccatis. X, 882, 883. Inexcusabiles sibi sunt, qui Legem cognoscentes, per eas vires quibus confidebant [Col. 0393] non impleverunt. II, 884. Lex peccatores convincebat, non absolvebat. III, 1528. Qui in media aetate duarum Legum peccaverunt, etsi non alieni a peccato secundum Julianum, non tamen praevaricatores. X, 1223. Legis vel datae in paradiso, vel in corde scriptae, vel per Moysen datae praevaricatores reputandi sunt omnes peccatores terrae. II, 681. Lex os omnium potuit obstruere, non potuit mentem convertere. X, 634. Legis violatae rei, quomodo sanentur. III, 1397.
Legis antiquae revera grave jugum qui leve fiebat. V, 444. Lex adjuvat ut gratia requiratur. X, 365. Lex data est, ut gratia quaereretur; gratia data est, ut Lex impleretur. X, 221. Lex nec est gratia, et nihil ex ea fit recte sine gratia. X, 607. Ut non Lex, sic nec ipsa natura est gratia qua Christiani sumus. X, 896. Lex sine gratia littera sola est. IV, 888. Littera est occidens. X, 203, 205, 213, 217, 903. Unde occidit. X, 589. In quo littera juvat praedestinatos. X, 1111. Quod est oculis sanitas ad videndum solem, hoc gratia est mentibus ad implendam Legem. VIII, 312. Legi ubi non erat gratia, caro invictissime resistebat. V, 844. Fides catholica de Lege et gratia. X, 587, 588.
Legem implere quid sit. VIII, 344, 352. Lex unde non poterat impleri. III, 1401. Legem non implet infirmitas mea, sed legem laudat voluntas mea. V, 837. Legem impleri per carnem impossibile. X, 588. Lex non sufficit libero arbitrio. II, 683. Ad Legem implendam vires humanae non sufficiunt. II, 393, 595. Ex sententia eorum, qui Legem per vires proprias impleri posse dicunt, sequitur nos non orare debere. II, 595. Lex non est testimonium liberae voluntatis. X, 1534. Lex non juberet nisi esset voluntas; nec gratia juvaret si sat esset voluntas. II, 766. Legis justitia non impletur cum Lex jubet, et homo quasi suis viribus facit; sed cum Spiritus adjuvat, et hominis libera, sed Dei gratia liberata voluntas facit. X, 603. Legem fieri naturaliter, idem ac secundum naturam gratia reparatam. X, 229. Qui naturaliter quae Legis sunt faciunt, si alieni sunt a gratia, mitius punientur. X, 230. Legis aliqua etsi naturaliter seu per vires naturae homo facere possit, non tamen ad aeternam vitam obtinendam. X, 230, 231. Fides catholica de Lege, gratia et libero arbitrio. X, 917.
Lex non timore poenae impletur, sed amore justitiae. V, 199, 1170, 1241; VI, 222; X, 221, 368. Lex concupiscentiam terruit, non extinxit; fecit timorem poenae, non amorem justitiae. V, 833. Lex timorem incutit, non tribuit caritatem. X, 280. Lex minari novit, non subvenire; jubere, non juvare. V, 822. Ostendere, non tollere peccatum. V, 823. Lex frustra minatur, quando iniquitas dominatur. V, 188. Ab his quae Lex prohibet, abstinere timore poenae, non amore justitiae, peccatum est. VII, 417. Legis opus qui timore poenae, non amore justitiae facit, profecto invitus facit. IV, 1528. Et inimicus est Legis. IV, 1528. Lex terret de se ipso praesumentem, gratia adjuvat in Deum sperantem. V, 792.
Legis severior vindicta quare in veteri Testamento fervebat. II, 660. In Lege veteri praevalebat timor, in nova amor. IV, 986. Lex cur talis data est. IV, 1064, 1580, 1581, 1698. Lex vetus non noverat nisi punire peccata. V, 28. Lex praecipiebat Judaeis ne malefactoribus parcerent. III, 1937. Lex usitatius vocatur, quando minatur et terret et vindicat. VI, 110. Lex non necessaria, nisi his quibus utilis est servitus et timor. VIII, 71. Cur terret Deus per Legem. X, 617. Legis minarum scopus. X, 219, 253. Lex molestissimus paedagogus. V, 851, 856, 857. Qui ducit ad gratiam. X, 247, 248.
Lex sine gratia impleri non potest. IV, 457, 1857. Legem nemo implet, nisi quem adjuverit gratia. III, 1607. Non vitio Legis, sed vitio prudentiae carnis Lex non implebatur. X, 221. Legis littera jubere tantum, non adjuvare potest. X, 116. Legis praecepta non possunt impleri nisi per gratiam. II, 769, 893, 894, 898; V, 73, 188, 894, 1170, 1240. Non implebatur Lex timore, quae non impletur nisi caritate. III, 653, 755; IV, 281, 282, 829, 990, 991. Legem non implet nisi caritas. III, 2136; VI, 109, 336. Multa sunt facienda, non jubente Lege, sed libera caritate. VI, 459. Lex tunc impletur, dum non cupiditate rerum temporalium, sed caritate illius qui praecepit, fiunt quaecumque praecepit. VI, 338. Quidquid Lex jubet, nonnisi eo qui jubet adjuvante, inspirante, donante completur. X, 1606. Lex jubere novit, cui succumbit infirmitas: gratia juvare, qua infunditur caritas. X, 557. Quae per Legem impleri non poterant, per fidem impleta sunt. III, 2065. Lex impleri non potest nisi a spiritalibus. III, 2061, 2062. Retr. Lex misericordiae Dei, lex caritatis. IV, 1698. Lex caritatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris. IV, 1698. Idem praeceptum timentibus Lex est, amantibus gratia. VI, 110. Lex littera est eis qui eam non implent per spiritum caritatis. VI, 110. Lex reum obligat ex praevaricatione, jubendo quod implere homines [Col. 0394] ex infirmitate non possunt, nisi se ad Dei gratiam pietate convertant. VI, 108. Preces fundere debet et ad misericordiam fugere, qui Legem implere non potest. III, 1442. Per Legem cognitio peccati, per fidem impetratio gratiae contra peccatum, per gratiam sanatio animae a vitio peccati, per animae sanitatem libertas arbitrii, per liberum arbitrium justitiae dilectio, per dilectionem justitiae Legis operatio. X, 233. Lex adducit ad fidem, fides impetrat Spiritum largiorem, diffundit Spiritus caritatem, caritas implet Legem. II, 593. Ante Legem et sub Lege quomodo concupiscentia dominata est. III, 2065.
Lex facit reos homines sub Lege constitutos. III, 1397. Quid sub Lege esse. VIII, 306. Quis sub Lege esse dicatur. X, 280, 603. Qui sint sub Lege damnabiliter. II, 284. Sub Lege est qui Legem non implet. III, 1397. Tamdiu homo est sub Lege, quamdiu vivit peccato. VI, 61. Sub Lege, sunt, quibus Lex dominatur. VI, 108. Qui sunt sub Lege servi sunt dominantis cupiditatis. VI, 106. Esse sub Lege, est de viribus suis ad facienda Dei praecepta superba elatione praesumere. II, 284. Reus sub Lege est, justus cum Lege. III, 1756. Sub Lege homines carnalia bona appetentes Legis justitiam non amabant. III, 2072. Sub Lege operatio vana, cum libido animum vastat, et cohibetur poenae metu, non amore virtutis obruitur. I, 1337. Homo sub Lege, homo sub gratia positus, qui differat. I, 620. Aliud est esse sub Lege, aliud in Lege, aliud sine Lege. IV, 67; VI, 558. Justi tempore Legis exstiterunt, nec tamen illi erant sub Lege, sed sub gratia. X, 399. Conditio hominis sub Lege positi. VI, 63, 108. Homo sub Lege figuratur per David Saülis armis oneratum. IV, 1859. Peccare in Lege quid. III, 1857.
Legis scientia non est necessaria absolute ad non peccandum. X, 321. Non posse esse sine peccato, nisi qui Legis scientiam habuerit, Pelagio objicitur tamquam ab ipso dictum. X, 321. Pelagii responsum ad objectionem. X, 321. Discutitur. X, 321. Aliud est hominem per scientiam Legis ad non peccandum adjuvari, aliud non posse esse sine peccato, nisi qui Legis scientiam habuerit. X, 321. Legis scientiae nomine quid intelligitur. X, 322. Legis scientia sine caritate inflat. X, 617. Legem qui implent vita, non possunt non tenere memoria. IV, 706. Legem suam Deus in corde ponit, ut ea casto amore diligatur. IV, 1565. Lex alia quae scribitur et imponitur servienti; alia quae mente conspicitur ab eo qui non indiget litteris. IV, 67. Cor Christiani in libro Legis, quasi luminare in firmamento coeli. IV, 1195. Ille pie attendit legem Dei, et verba oris ejus, cujus aurem inclinat humilitas, non cujus cervicem erigit superbia. IV, 984. Legem Dei quomodo quis memoria teneat, et meditetur fructuose. IV, 706, 707, 1195, 1510, 1555. Qui Legis meminit, nec eam diligit, memoria ejus lapis illi est scriptus, non quo adornetur, sed quo prematur. IV, 1529.
Lex triplex apud Apostolum, lex fidei, lex factorum, et lex peccati. V, 821, 823. Lex peccati, quae. III, 2071, 2139. Et quid Apostolo. X, 432, 433. Quaenam lex, peccati virtus. X, 1605, 1607. Lex peccati cum reatu in parvulis non baptizatis. X, 434. Quomodo lex peccati remissa est per baptismum, et manet. X, 675. Vide Concupiscentia. Lex peccati est violentia consuetudinis. I, 754. Lex in membris et lex mentis adversum se pugnant. X, 433. Lex Dei, lex operum, lex fidei. X, 218. Lex operum et lex fidei quo differant. X, 210, 211, 213, 214, 216, 218. Lege factorum dicit Dominus: Non concupisces; lege fidei dicit: Sine me nihil potestis facere. X, 226. Lege operum dicit Deus, Fac quod jubeo; lege fidei dicitur Deo, Da quod jubes. X, 214. In lege factorum est Dei jubentis justitia; in lege fidei, subvenientis misericordia. IV, 1527. Legis factores non per opera, sed per gratiam justificantur. X, 228. Legis opera quibus homo non justificatur, quaenam sint. X, 232. Potuit Apostolus esse intus in affectionibus pravis praevaricator Legis, et tamen conspicua opera Legis implere. X, 557. Lex fidei, quae. IV, 1527. Lex non evacuatur per fidem, sed statuitur. X, 233. Lex fidei, multa multitudo dulcedinis, seu caritas. X, 233. Condelectari Legi Dei secundum interiorem hominem, non litterae, sed Spiritus donum est. X, 217. Legi Dei condelectatio, de magna venit gratia Dei. X, 432.
Lex scripta in tabulis, et lex scripta in corde. X, 219. Lex scripta in cordibus quid. X, 222, 227, 229. Lex ad discernendum justum, cujusque cordi inscripta. IV, 673. Lex novi Testamenti si quidem in cordibus scribi dicitur, quid distant fideles a Gentibus, quae habent opus Legis scriptum in cordibus suis. X, 227, 228. Legem habere in cordibus scriptam, hoc est ad novum Testamentum pertinere. X, 225, 228.
Lex spiritus vitae, quae. VI, 61. Quomodo liberet a lege peccati et mortis. X, 434. Lex nova, testimonium liberandae voluntatis. X, 1534. Lex libertatis, caritas. X, 280. Legi Dei mente servire, carne autem legi peccati, quid. X, 433. [Col. 0395] Per solam gratiam homo mente servit legi Dei. X, 561. Lex mentis, lex membrorum, per Tragelaphos significatur. III, 880.
Lex civitatis Dei, caritas. IV, 1261. In coelis plenitudo Legis sine ullo peccandi timore servabitur. IV, 1538. Lex non implebitur ita ut nihil omnino desit, nisi in altera vita. X, 604. Lex in coelo non legitur, et quare. IV, 1194, 1360.
Legis veteris praecepta an Christianus teneatur custodire. X, 594. A servitute Legis ad filiorum libertatem transeundum. X, 236. Legis observationes cur jam respuunt Christiani. X, 215. Legis observationem indifferentem non esse inter bonum et malum, imo malam esse Hieron. dicit. II, 260, 280. Nec bonam esse nec malam August. docet. II, 280. Poterat Judaeus qui Christo credidisset, in observationibus Legis, licet superfluis, permanere. VIII, 156. Legitima nonnulla quo animo celebranda susceperit Paulus. II, 278, 279, 282. Ab illo non mendaciter observata. VI, 536. Tunc permittebantur Judaeis in Christum credentibus. VI, 536. Petrum et Paulum Legis exercuisse mandata timore fidelium Judaeorum censet Augustinus, Hieronymus vero simulasse tantum. II, 156, 260. Lex post resurrectionem Domini amisit tamquam vitam officii sui. II, 281. Nec continuo deserenda, sed religiose deducenda ad sepulturam. II, 281, 284. Nihil veteris Legis imponebant Apostoli iis qui ex Gentibus credebant, praeter tria. III, 994. Gentiles ad observationem Legis non cogebantur. VI, 536. Cogendos quidam putabant, tamquam sine iis salvi esse non possent. VI, 536. Hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat. VI, 537. Gentiles qui in Christum credidissent, Legis onere liberos; eos autem qui ex Judaeis crederent, Legi esse subjectos, ex Hieron. censet August. II, 251, 258. Legis praecepta servari volebant Cerinthiani. VIII, 27. Ebionaei. VIII, 27. Nazaraei. VIII, 27. Legis observatio non continuo, sed paulatim abjicienda erat. II, 281, 282, 285. Legis observatio initio revelationis gratiae non erat perniciosa; progressu vero temporis a Christianis deserenda fuit. II, 282. Nunc qui eam observare vellet, habendus esset ut impius sepulturae violator. II, 282. Nec ullo modo hoc jam licet. II, 283. Legis antiquae sacramenta cur non observemus. IV, 1856. Ideo jam non observamus, quia Christus ea implevit. VIII, 353, 354. Legem et Prophetas quomodo Christus adimplevit. VIII, 352, 359, 365, 368, 370. Quam Legem et quos Prophetas Christus non venit solvere, sed adimplere. VIII, 348, 351. Quaedam Legis Christum adimplevisse, quaedam solvisse opinabatur Faustus. VIII, 359. Refellitur. VIII, 359. Legem veterem potuisse mutari non mutata divinae providentiae ratione. II, 526. Lex non evacuatur in Christo, sed Legis velamen. VIII, 71. Legis observationes serviles ablatae sunt, sed earum interpretationes tenentur a liberis. VIII, 154. Non jam observanda quae sunt Legis, sed illa quae his significantur. VIII, 156, 157. In ipsis umbris non est spes ponenda, sed in rebus quas illae umbrae significabant. VIII, 156. In lege veteri mysteria velata. VIII, 71. Quaecumque in Lege et Prophetis vel rebus gestis, vel sacramentorum celebrationibus, vel locutionum modis figurate prophetata sunt, in Christo et in Ecclesia implentur. VIII, 348. Christus in antiqua lege prophetatus. II, 634. Judaei toto orbe terrarum dispersi, ut essent testes Christi per ipsam Legem. II, 634. In Lege non intelligebant Christum Judaei. VIII, 652. Exceptis nonnullis. VIII, 653. Legis praecepta multa Judaeis pro suo corde lapideo magis congrua, quam vera. VIII, 545.
Legis praecepta omnia figurae nostrae fuerant. VIII, 346, 351. Legis praecepta medicamenta erant, adventu Domini medicata sunt ipsa medicamenta. IV, 680. Lex ex aliqua parte observatur in fide Christiana. III, 743. Quid ex Lege et Prophetis jam observant Christiani. VIII, 345, 359. Quae Lege significantur, non jam jubentur facienda, sed leguntur intelligenda. VIII, 345.
Lex quomodo intelligenda. III, 2065; VIII, 403. Spiritaliter intelligenda, ne in murmura sensus carnalis incurrat. VIII, 703. Nihil perniciosius quam quidquid in Lege accipi ad litteram, nihil salubrius quam Spiritu revelari. VIII, 71. Lex temporalia promittebat. III, 1602. Cur praemia visibilia promittebat. VII, 292. Per promissa terrena, significabantur aeterna. VII, 293. Legis promissa a paucis intellecta. VII, 293. Legis veteris promissa spiritaliter intelligenda. V, 167. Qui propter terrena suscipit legem Dei, ipse est heres veteris Testamenti. X, 328. Legem observantibus quaenam vita promittitur. X, 616. Lex vetus quatenus spiritalis. X, 594. Non impletur nisi a spiritalibus. VI, 105. Legis verba non omnes qui noverunt, justi sunt. IX, 299. Homo factor legis debet esse, non judex. I, 859. Qui diligit legem Dei, etiam quod in ea non intelligit, honorat; et quod ei sonare videtur absurde, se potius non intelligere judicat. IV, 1592. Quatuor modi Legis exponendae. III, 222. Lex Moysi, quae sola terrena praemia polliceri videtur, habet etiam sub velamento spiritalia. IV, 1149. Lex Judaeis [Col. 0396] data, pluvia voluntaria est quam segregavit Deus haereditati suae. IV, 818. Lex vetus spiritaliter intellecta, Evangelium est. V, 168. In Lege velabatur novi Testamenti gratia, in Evangelio revelatur. IV, 1856. Omnis legalis observatio habet occultam virtutem intelligendae gratiae Christi. VIII, 259. Quare Judaeis intelligendae gratiae Christi virtus non datur. VIII, 260. Lex quomodo gratia et veritas fit per Jesum Christum. VIII, 312. Lex Christiana vel ab ipsis infidelibus laudatur, ut potens, divina, ineffabilis. IV, 457.
Legis Mosaicae et novae comparatio. X, 218. Legis et gratiae discrimen. IV, 1528; V, 792; VIII, 652, 653, 654. Earum concordantia. V, 843. Lex vetus mortem, nova justitiam ministrat. X, 219. Lex vetus hordeum est ad Evangelicum triticum. V, 725. Praecepta seu monita quae Christus quasi opponere praeceptis Legis videtur, in ipsis libris veteribus reperiuntur. VIII, 366. Lex in Christo, lex cum misericordia. IV, 209.
Lege uti legitime. V, 851; X, 616, 917. Fieri potest ut quisque et in Lege sit, et non legitime utatur. IX, 461. Quatenus justus et injustus legitime Lege utuntur. X, 209. Non sunt ista duo contraria et quod justus legitime Lege utatur, et quod justo lex non sit posita. X, 210. Lex quomodo justo non est posita. X, 209. Lege utitur legitime, qui intelligens quare sit data, confugit ad gratiam. II, 593. Lex non absolutionis adjutorium; sed vinculum criminis ei fit, qui ad eam implendam de suis viribus fidit. II, 593. Ambulare in lege sine querela. V, 918. Perficere legem in hac vita sanctis non conceditur. V, 838. Consentire cum lege. V, 837. Lege quis male utitur. VI, 105. Lege bene utenti bona opera nascuntur, mala male utenti. IV, 720. Aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem. III, 1857. Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt, de Moysi lege intelligendum. IV, 1572. Sententia eorum qui dicunt hos qui in lege peccaverunt non perituros, sed per poenas transitorias purgandos, rejicitur. IV, 1573. Qui legem agere noluit, a lege juste agitur. I, 1180.
Lex vetus et nova. V, 857. Unde utraque dicitur. X, 221, 222. Lex vetus nunc specialiter pro altera parte veteris Testamenti, nunc generaliter pro toto veteri Testamento dicitur. I, 624. Lex a Judaeis contempta. V, 1642. Legis auditores etsi apud Deum justi non sint, audiri tamen possunt, quando verum dicunt. IX, 714. Lex Christiana ab ipsis infidelibus laudatur, sed ejus difficultatem ne eum amplectantur excusant. IV, 457.
Lex in arca est sanctificatio in corpore Domini. II, 219. Lex Moysi porticibus quinque figurata. V, 689. Et denario. V, 1240. Lex Dei, firmamentum. IV, 1194, 1195. Lex Domini immaculata, Spiritus sanctus. IV, 161 Lex decem praeceptorum, psalterium decem chordarum. IV, 161. Lex Domini ipse est Christus. IV, 155. Auctor, quem Augustinus appellat adversarium Legis et Prophetarum, non fuit Manichaeus. VIII, 664.
Leges omnes beatitudinem appetunt. II, 393. Lex quae justa non est, non est lex. I, 1231. Per humanam legem nonnulla permittuntur, quae per divinam vetantur et puniuntur. I, 1232. Lege mundi, non lege Creatoris mundi quaedam approbantur. V, 828. Legis humanae potestas in vindicando, quousque porrigatur. II, 1224. Non licet judici de legibus institutis judicare, sed secundum ipsas. III, 148. Subditur legibus qui non amat leges. I, 1188. Leges humanae addiscendae. III, 62. Legibus civilibus terrenae civitatis civitas coelestis obtemperare non dubitat. VII, 645. Leges suas non infringit Imperator, quando confessis dat indulgentiam. IV, 590. Ex bonis et malis legibus Imperatorum Ecclesia proficit. II, 399, 796. Legibus malis probantur boni, legibus bonis emendantur mali. IX, 527. Cor regis cum est infidele, aut exercentur aut probantur boni; cum vero est fidele, aut corriguntur aut plectuntur mali. IX, 739. Leges non petendas ab Imperatoribus contra Donatistas August. cum aliis sentiebat, alii contra sentiebant. II, 804, 805. Leges ab Imperatoribus Apostoli non postularunt, quare. II, 801. Leges Imperatorum, exemplo Pauli Apostoli implorare possunt Christiani II, 806. Quid de legibus ab Imperatoribus contra Donatistas petendis decretum sit in Concilio Carthag. II, 805. Leges Imperatorum contra haereticos. IV, 1309. Paganos. V, 313. Leges Imperatorum haereticos damnis et exsiliis, Paganorum autem sacrificia capite plectunt. II, 326. Leges de idolis confringendis et haereticis corrigendis vivo Stilichone in Africam missae. II, 358. Earum occasione multi ad Christianam religionem vel catholicam pacem conversi. II, 359. Jactant vani homines eas Imperatore nesciente vel nolente datas. II, 358. Lex Theodosii multae decem librarum auri in haereticos, in Donatistas qui in Ecclesiam desaevirent, extensa. II, 804. Donatistae possessiones amittere jussi sunt secundum leges Rogum terrenorum. II, 345. Querela haereticorum adversus leges Imperatorum catholicorum. X, 703, [Col. 0397] 704. Leges poenales Imperatorum pro Catholica adversus haereticos defenduntur. IX, 616. Legum coercitiones non auferunt liberum arbitrium. IX, 317. Legum Imperialium adversus Donatistas et alios utilitas. II, 796, 798, 802, 806, IX. 315, 425, 733. Donatistarum plurimi per leges Imperatorum correcti sunt. II, 796, 806. Legum severitate non utuntur Catholici adversus haereticos. II, 305, 306. Legum severitatem Donatistis deprecatur Augustinus. II, 366. Lex Antonini in adulteros. VI, 475. Lex Julia. VI, 475. Lex Voconia iniqua. VII, 103. Leges securales. II, 166.
Lia interpretatur laborans. III, 1046. Lia figura est vitae activae. III, 1046.
Libanus interpretatur candidatio. IV, 912, 1370. Libanus pro dignitate hujus saeculi accipitur. IV, 912, 1370. Libani fructus qui sunt. IV, 911, 912, 1370.
Libellatici. IX, 157.
Libelli. V, 1442. Libelli dabantur ut miracula in populo recitarentur. V, 493, 1300, 1443; VII, 768, 769, 770.
Libentina dea, a libidine sic appellata. VII, 118.
Liber Deus, Libera dea unde sic dicuntur. VII, 187. Liber pater, dictus etiam Dionysius, post mortem ut Deus habitus. VII, 569, 571. Liber vini inventor. VII, 569. Liber cum Cerere seminibus praeponitur. VII, 207. Liberi sacra quam turpia. VII, 210, 214. Liberum paucorum sacratorum oculis committendum putant Pagani. II, 83.
Liber Deus qui praeest conceptui, alius a Baccho. VII, 195. Not. ( a ).
Liberalis episcopus. IX, 192.
Liberales disciplinae nihil habent congruum libertati nisi quod habent congruum veritati. II, 367. Hinc poetarum, philosophorum, oratorum artes plerumque dictae immerito liberales. VII, 367.
Libri vitae nomine quid intelligitur. VII, 680. Liber vitae praedestinatio seu praescientia Dei. VII, 681. De libro vitae quempiam deleri, quomodo accipiendum. IV, 862. Liber vitae aperietur in judicio. VII, 680. Quisnam liber intelligatur in his verbis, In capite libri scriptum est, etc. IV, 1962. Libris divinis quaedam inspersae sunt deliciae sanctae et bonae. IV, 413. Liber tibi sit pagina divina, liber tibi sit orbis terrarum; in istis codicibus non legunt nisi qui litteras norunt, in toto mundo legat et idiota. IV, 518. Liber dulcis in ore; et amarus in ventre. IV, 492. Libros plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide; etiam de eisdem quaestionibus, utile est. VIII, 823; IX, 595. Auctoritas librorum qui non proficiendi exercitatione, sed praecipiendi auctoritate scribuntur a nobis. VIII, 248, 254. Etsi in libris ab hominibus scriptis inveniatur eadem veritas quae in sacris, longe tamen est impar auctoritas. VIII, 249. Libri ab hominibus scripti non cum necessitate credendi, sed cum judicandi libertate legendi. VIII, 248, 249. Libros aliorum et sermones qui crapunt, peccant saepe et graviter. II, 353. Libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio. VIII, 636. Libri profanorum aquae sunt non omnibus communes. IV, 1360, 1361. In libris alienigenarum inveniuntur optima praecepta morum et disciplinae, sed non humilitas. IV, 270. Librorum improbatorum lectio, quibus possit non obesse. X, 510. Libros canonicos aliosque quomodo legat Augustinus. II, 277, 286. Libri pontificales Sacrorum profanorum. VI, 583.
Liberorum jus quid. X, 714. Not. 1.
Libertas variis modis sumitur. X, 1105, 1106. Libertas naturalis, nulli servire. VII, 643. Libertas nostra, non servire peccato sit. VII, 114. Quae est pejor mors animae, quam libertas erroris? II, 400.
Liberum arbitrium media vis. X, 238. Liberum arbitrium quod huc atque illuc liberum flecti potest. X, 169. Liberum arbitrium quid secundum Julianum. X, 1515. Et quomodo ab illo definitur. X, 1102, 1103, 1104, 1293. Et a Pelagianis. X, 1466, 1518, 1519. Libera voluntas sic a Pelagiano definitur, ut iis necesse sit auferre libertatem Deo. X, 1299. Libertatis aequilibrium nec in Pelagianorum opinione reperitur. X, 1297. Liberum arbitrium secundum Pelagianos non constat sine possibilitate peccandi. X, 1483. Liberi arbitrii possibilitatem tam in bonum quam in malum ex aequa lancis perpensione vult Pelagius, nec sibi stat. II, 829, 830. In Deo et in beatis liberum arbitrium est sine possibilitate peccandi. X, 1518. Ad naturam liberi arbitrii non pertinet posse et peccare et non peccare. X, 1474. Possibilitas mali non requiritur ad libertatem. X, 1521. Liberum arbitrium in Deo summum. X, 1474. Licet malum facere non possit. X, 1117, 1118. Liber ut quispiam sit, non requiritur ut velle possit et bonum et malum. X, 1116. Variari posse in bonum et malum ad liberum arbitrium non pertinet. X, 1543. Liberum arbitrium putat Julianus non constare cum necessitate. X, 1299. Necessitas quaedam beata non auferens libertatem. X, 1116. Liberum arbitrium qua ratione Augustinus adhuc presbyter explicavit. III, 2078. Liberum arbitrium sive in vitam malam, sive in bonam non negat fides [Col. 0398] catholica. II, 973.
Liberum arbitrium per peccatum Adae dici sublatum, Juliani calumnia. X, 552, 564. Liberum arbitrium impiis non est ademptum. X, 553. Nemo vel in bonum vel in malum cogitur invitus. X, 567. Deus non sanat invitum. IV, 1320. Liberum arbitrium asseritur. VIII, 451, 540. Liberum arbitrium animae datum. I, 595, 1079, 1241; III, 133. Libera est nobis voluntas, quia est in potestate. I, 1275. Per liberam voluntatem ipsa libera voluntate utimur. I, 1268. Quid censeatur esse in nostra potestate. I, 596, 1275. Quid libera voluntate, quid necessitate faciamus. IV, 1745, 1746. Libertas si tollitur, omnis humana vita subvertitur. VII, 149. Liberum voluntatis arbitrium non negant, qui confitentur omnem hominem corde suo credentem, nonnisi sua libera credere voluntate. II, 987. Liberum voluntatis arbitrium esse in homine probatur ex divinis praeceptis. X, 882, 884, 885. Eo ipso quo aliquid praeceptum et imperatum est, obedientia nostra requiritur, quae nulla potest esse sine libero arbitrio. II, 971. Ex eo quod venit Dominus mundum salvare, et quod venturus sit ipsum judicare, gratia et liberum arbitrium asseritur. II, 969; X, 874, 875 et seq. Qui putat hominem, qui per aetatem potuit uti libero voluntatis arbitrio, secundum opera sua non judicari, errat. II, 971. Si non accepisset homo liberum arbitrium et rationem, non eum sequeretur damnatio justa peccantem. IV, 1302. Liberum arbitrium sic homini datum, ut tamen et divinis legibus et humanis rectissime gravium supplicia constituta sint peccatorum. II, 940. Mathematicis non credendum, ne a libero arbitrio naufragemus. II, 210. Libera voluntas per Dei praescientiam non aufertur. I, 1274. Liberum arbitrium non ita datum, ut quodlibet eo moliens, ullam partem divini ordinis legisque perturbet. I, 595. Creatura in arbitrio libero constituta est, non sic ut Creatoris superet voluntatem, etiam si contra ejus faciat voluntatem. IV, 1464. Cornua falsae libertatis adversus Deum erigere. I, 166. Ad omnipotentiam Dei pertinet ut ex libero arbitrio venientia mala esse permittat. VI, 581.
Liberum arbitrium cur homini datum. VI, 11. Cur ad malum flexibile datum. I, 1242. Liberum arbitrium homini datum est, ut Deo non necessitate, sed voluntate serviat. VI, 296. Datum est ad recte vivendum, non ad peccandum. I, 1242. Liberum arbitrium in homine ad virtutem et vitia. X, 286. In libero est voluntatis arbitrio peccatum et recte factum. VI, 16. In tuo arbitrio Deus esse voluit cui pares locum, Deo, an diabolo. IV, 1938. Homini Deus dedit liberum arbitrium, et si vult homo, heri fuit palea, hodie fit frumentum. V, 1175. Peccatores se de Deo excusare conantes ideo arguuntur, quia liberum habent arbitrium. X, 883. Creatus homo est cum libero arbitrio, quo ipse ad peccatum consentit. IV, 268. Per liberum arbitrium peccant, maxime qui cum delectatione peccant et amore peccati, et hoc eis placet quod eos libet. X, 1110. Libertas quaedam perniciosa. IV, 1306. Libera voluntas causa peccati. I, 595, 733; III, 133. Et in libris de ea re scriptis. I, 1221. Ex libera hominis voluntate semen mortis. V, 1269.
Liberum arbitrium, bonum opus Dei. X, 1489. Ad Dei dona pertinet. X, 155. Ad Dei dona pertinet non tantum ut sit, verum etiam ut bonum sit. X, 155. Liberum arbitrium in mediis bonis censetur. I, 598. Cur Deus Angelos et hominem libero arbitrio permisit. X, 932. Libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quid valuerit, apparet in Angelis qui steterunt. X, 1001.
Liberum arbitrium primi hominis quale. V, 1269; VII, 802. Aliter de libertate in qua primus homo factus est loquendum, aliter de ea in qua nunc est. X, 287. Liberum arbitrium perfecte fuit in primo homine. III, 2066. Liberi arbitrii integerrimae vires in Adamo. X, 1513. Liberum arbitrium primus homo accepit rectum. VI, 685. Liberum arbitrium in primo statu per se sufficiebat ad peccandum, non ad justitiam retinendam, nisi divinitus adjutum. VI, 281. Liberam voluntatem ad male agendum habemus sine Dei adjutorio: quamquam male agendo non sit libera, sed damnabilis ancilla. V, 856. Bonus usus liberae voluntatis ex Deo. I, 598. Libertas primum hominem decepit, dum indulgentius frenis ejus utitur. II, 785. Liberum arbitrium quid valeat non adjutum, in ipso Adam demonstratum est. VI, 685. Liberi arbitrii infirmitas cernitur in Adamo. V, 852, 940.
Liberum arbitrium tam integrum esse, quam ante propriae voluntatis usum innoxiam in unoquoque naturam, dogma Pelagianorum. X, 1149. Liberum arbitrium an post peccata tam plenum est, quam fuit ante peccata. X, 1108. Libertas quaenam in homine post peccatum. X, 1101, 1103, 1104. Liberum arbitrium non tale nunc quale Adam accepit, sed jam vitiatum est et sanandum. X, 1294. Liberum arbitrium suo malo usu vitiatum. X, 1524, 1529. Liberum arbitrium quo recte agere potuit homo, peccati malitia defecit. X, 1523, [Col. 0399] 1524. Liberi arbitrii magnas vires homo eum conderetur accepit, sed peccando amisit. V, 752. Libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. VI, 246. Liberum arbitrium hominis congenitum et omnino inamissibile, quodnam est. X, 1521. Libertas quaedam voluntatis congenita immutabilis. X, 1524. Liberum arbitrium, quo beati esse volumus, et miseri esse nolumus, auferri nobis non potest. X, 1565, 1566. Libera est voluntas, etiam qua beati esse sic volumus, ut miseri esse nequaquam velle possimus. VI, 281. Liberum arbitrium nostrum ad diligendum Deum primi peccati granditate perdidimus. II, 983. Per malum velle perdidit homo bonum posse. V, 188. Standi et cadendi liberum arbitrium tale acceperat homo, ut posset non peccare: per peccatum amissa rectitudine secutum est non posse recte agere. X, 1522. Libero arbitrio quid restat in hac mortali vita. VI, 108. Libertatem bene agendi seu male, suo malo usu perire non posse, Juliani sententia. X, 1520. Hanc perdidit Adam. X, 1520. Libertas quae periit per peccatum, quaenam. X, 552, 1110. Libertas non peccandi periit poena peccati. X, 1118. Victa enim vitio in quod cecidit voluntate, caruit libertate natura. X, 296. Quaecumque ista est causa voluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur. X, 286. Unde ei resisti potest. X, 286. Libertas non periisset, si bona permansisset voluntas. X, 296. Libera voluntas recte faciendi in qua homo conditus fuit, quod nunc minus valeat, poena peccati est. I, 1296.
Liberum arbitrium nec est negandum, nec ei nimium tribuendum. X, 879, 880. Libero arbitrio quidam nimium tribuunt. X, 151. Quantum tribuunt Pelagiani. X, 570. Liberi arbitrii elatus assertor Pelagius. X, 373, 374. Libero arbitrio suo suo Pelagiani tribuunt quod credendo accesserunt ad Christum. V, 192. Quidam libero arbitrio tribuentes suam justitiam. V, 172. Et illud ad justitiam sufficere arbitrantes. V, 852. Pelagiani liberum arbitrium sic asserebant, ut gratiae locum non relinquerent. I, 595. Liberum arbitrium in superbiam extollentes, praecipitant magis quam elevant. V, 1467. Liberum arbitrium defendendo premunt Pelagiani. X, 1290. Liberum arbitrium quo sensu admittebant Pelagiani. X, 441. Liberi arbitrii laus secundum Pelagianos. X, 610. In laude liberi arbitrii quae eorum intentio. X, 617. Contra praesumentes de libero arbitrio. V, 1466. Liberum arbitrium nudum jactare, quam vanum. II, 975. Liberi arbitrii affectum habuit primus homo plenissimum, nunc in homine liberum arbitrium est sauciatum, Evod. II, 974. Not. ( a ). Liberum arbitrium unde liberum in bono, unde in malo. X, 553. Liberum arbitrium in venumdatis sub peccato quid valet. VI, 126. Liberum arbitrium non esse, si Dei auxilio indigeat, Caelestii sententia. X, 345. Liberum arbitrium non sic defendendum, ut adjutorium Dei non putetur necessarium. III, 1778. Sic liberum arbitrium defendendum, ut locus gratiae relinquatur. X, 885. Christi mortis praemium evacuat, qui negat liberum arbitrium gratia indigere. X, 260. Libertas etiam in pristinum statum restituta eget gratiae auxilio. X, 1520.
Libertas voluntatis quatenus secundum gratiam defenditur. X, 926. Idonea fuit humana natura per liberum arbitrium vulnerare se, jam saucia non est idonea sanare se. V, 850, 877, 1268. Potuit cadere, non etiam surgere. I, 598; X, 1009, 1520. Libero arbitrio tantum detur, ut gratia Dei amplius honoretur. II, 739. Non potuisti in te nisi perdere te; nec scis invenire te, nisi qui fecit te, quaerat te. V, 108. Liberum arbitrium desertum divino adjutorio, nullo modo habebit justitiae soliditatem, sed exitiosum tumorem. II, 676. Nihil valet sine Dei gratia. V, 172, 174. Non sufficit ad bonum. X, 324. Sufficit ad malum, ad bonum autem parum est, nisi ab omnipotenti bono adjuvetur. VI, 685; X, 577, 935. Libero arbitrio quantum possumus, nisi nos adjuvet ille qui jubet? IV, 1792. Ad non peccandum quamvis esse non dubitetur arbitrium voluntatis, tamen ejus potestas non sufficit, nisi adjuvetur infirmitas. II, 675, 676, 766. Libertas sine gratia non est libertas, sed contumacia. II, 682. Liberum arbitrium ad bene agendum non sufficit, ex Innoc. II, 782. Non nihil facit in cordis conversione. X, 899. Liberum arbitrium sine Dei gratia nec converti potest ad Deum, nec proficere in Deo. II, 970, 973. Liberum arbitrium a Dei gratia non est separandum, tamquam sine illa vel cogitare aliquid vel agere ulla ratione possimus. II, 969. Libero arbitrio quo factus est homo ex bono malus, non potest fieri ex malo bonus. V, 172. Liberum arbitrium captivatum, non nisi ad peccatum valet; ad justitiam vero, nisi divinitus liberatum adjutumque non valet. X, 607, 620. Non est liber quispiam ad agendum bonum sine adjutorio Dei. X, 1293, 1294, 1295, 1296, 1297, 1299. Liberum arbitrium non sufficit ad cognoscendum quomodo vivendum sit, et ad bene vivendum. X, 270. Nec mirandum quod vel ignorando non habet homo liberum arbitrium voluntatis ad eligendum quid recte faciat, vel resistente carnali consuetudine videat quid recte faciendum sit et velit, [Col. 0400] nec possit implere. X, 287. Si hi quorum contra carnem jam spiritus concupiscit, ad actus singulos indigent Dei gratia, ne vincantur; qualem libertatem voluntatis habere possunt qui nondum de potestate eruti tenebrarum, dominante iniquitate, nec certare coeperunt? etc. X, 1535. Liberum arbitrium non sufficit ad vincendas tentationes, nisi a Domino victoria concedatur oranti ne intret in tentationem. X, 887. Ut non intremus in tentationem si voluntas sufficeret, non oraremus; quae tamen si deesset, nec orare possemus. II, 990. Qui accepto semel liberae voluntatis arbitrio oratione non opus esse dicunt, ut Deus adjuvet ne peccemus, ab ipso Pharisaeo accusantur. X, 154.
Libero suo arbitrio Legem sufficere arbritrantes, refelluntur. V, 851. Libero arbitrio Lex non sufficit. II, 683. Liberum arbitrium non sufficit sine gratia ad implenda praecepta negativa. X, 628. Praeceptum Dei custodire non sic habet homo in arbitrii potestate, ut nullo indigens adjumento id possit efficere. IV, 1510. Liberum arbitrium non sufficit sine gratia. X, 895. Non sufficit ad non peccandum. X, 285, 293, 294. Liberum arbitrium in nobis ante gratiam non est ut non peccemus, sed tantum ut peccare nolimus. III, 2066. Qua libertate indigent qui peccatum facere nolunt. X, 1107, 1110. Voluntate propria omnes regi, dixit Pelagius, quatenus episcopalis Synodus illud approbavit. X, 322. Merito sententia illa Pelagii fratres quosdam permovit. X, 323, 324. Nemo bene libero arbitrio uti potest nisi per gratiam. X, 571, 572. Homo non se sibi regendum debet committere. X, 323. Amas liberam voluntatem tuam, quid te tibi committis? Melius te potest servare, qui te potuit antequam esses creare. V, 941.
Libertas ad bonum nonnisi ex gratia. X, 1144, 1145. Liberum arbitrium valet ad opera bona, si divinitus adjuvetur. II, 675. Liberum est arbitrium, etiamsi divino indiget adjutorio. II, 828. Liberum arbitrium et Dei gratia simul commendantur. X, 887. Utrumque Scriptura admittit. X, 879. Quomodo utrumque commendet. II, 973. Inclinare cor in testimonia Dei, simul est et divini muneris, et propriae voluntatis. IV, 1569. Gratia dilectionis sine qua nemo pie vivit, et cum qua nemo nisi pie vivit, asserenda, ut vere liberum defendatur arbitrium. X, 1299. Liberum arbitrium potest esse solum in homine, si non venit ad Christum; non autem potest nisi adjutum esse, si venit. X, 368.
Liberum arbitrium hîc infirmum, etiam in baptizatis et sanctis. X, 1514. Ejus infirmitas non nisi per gratiam reparatur. X, 1295. Liberum arbitrium gratia reddendum et adjuvandum. X, 1278, 1279. Libertas bene agendi perdita, non redit nisi per gratiam. X, 1544. In bonum quod reliquit homo, solius Dei gratia revocari potest, non voluntate libertatis, quam merito iniquitatis amisit. X, 1518. Libertas amissa reddi non potest, nisi a Deo. VII, 418.
Libertas vera ex gratia. X, 552. Per gratiam. X, 938. Liberum arbitrium vere fit liberum gratia. II, 760. Liberi efficimur per adjutorium gratiae. X, 1534. A lege peccati nemo liber, nisi per gratiam. V, 842. Libertatis pristinae statum Christi reformavit adventus. Innoc. II, 785. Libertas a liberatore promittitur credentibus. X, 296. Tunc efficimur vere liberi, cum Deus nos creat; non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni simus. VI, 247. In primo Adam patuit quid hominis arbitrium valeret ad mortem, in secundo quid Dei adjutorium valeret ad vitam. II, 843. Voluntas non libertate gratiam, sed gratia libertatem consequitur. X, 926. In recte faciendo ideo nullum est vinculum necessitatis, quia libertas est caritatis. X, 286. Ipsa sanitas est vera libertas. X, 296.
Liberum arbitrium per gratiam non evacuatur, sed statuitur. X, 233. Non tollitur, cum gratia praedicatur. VI, 443; X, 265. Ab apostolo non aufertur. III, 2071. Neque voluntatis arbitrium ideo tollitur, quia juvatur; sed ideo juvatur, quia non tollitur. II, 677. Libera voluntas nobis a Deo data, tametsi absque illo nihil sit conatus noster. IV, 208. Quod ab homine exigitur propter arbitrium voluntatis, hoc a Deo petitur propter auxilium majestatis. V, 903. Liberum arbitrium ad hoc nos habere intelligamus, ut pia voluntate invocemus Dominum. II, 676. Qui oppugnat gratiam, qua nostrum ad declinandum a malo, et faciendum bonum, liberatur arbitrium, ipse arbitrium suum vult adhuc esse captivum. II, 981. Liberum arbitrium potius oppugnant, qui oppugnant Dei gratiam, qua vere ad bona eligenda et agenda fit liberum. II, 987. Liberum arbitrium non sic defendatis, ut ei bona opera sine Dei gratia tribuatis: nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi, mala opera diligatis. II, 974.
Liberi arbitrii et gratiae Dei conciliandae difficultas. X, 383. Liber ad malum quis. X, 1298. Ad peccandum liber est, qui peccati servus addictus est. VI, 246. Libertas a justitia, servitus sub peccato. III, 156. Liberum arbitrium in malo habet, cui delectationem malitiae vel occultus vel [Col. 0401] manifestus deceptor insevit, vel ipse sibi persuasit. X, 1110. Liberam voluntatem habent in malis, qui sunt liberi justitiae; non habent liberam in bonis, qui sunt servi peccati. X, 1115. Liberi a justitia non sunt nisi arbitrio libertatis: liberi autem a peccato non fiunt, nisi gratia Salvatoris. X, 1110. Ibi sumus veraciter liberi, ubi non delectamur inviti. X, 432. Liberi ad facienda opera pietatis quinam. X, 1105. Quis liber ad bonum. X, 1298. Ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus, justitiae coeperit esse servus. V, 246.
Libera voluntas, quae. III, 1696. Libertas prima est carere peccatis. III, 1697. Libertas a peccato. X, 982. Frustra de libero arbitrio se jactant qui sunt servi peccati. X, 233, 234. Nec libera dicenda est voluntas, quamdiu vincentibus et vincientibus cupiditatibus subdita est. II, 593. Libertas est cum non peccare delectat. X, 218. Libertas novi Testamenti ea est, ut peccato ad mortem non serviant gratia liberati. X, 938. Liberrimum tunc erit arbitrium, cum peccato servire non poterit. X, 936. Liberius erit arbitrium quod omnino non poterit servire peccato. VI, 281. Non pugnat cum libertate arbitrii negata peccandi licentia et impunitas. IX, 716. Et ita censuerunt majores Donatistarum. IX, 717. Homo a malo se ipso liberatus, laedi ab aliquo non potest. V, 253, 1363, 1364. Solus justus est liber. V, 883.
Libertas vera est Christo servire. II, 128. Libera est creatura, cum famulatum Creatori exhibet. IV, 1493. Uni Deo summa libertate servitur. I, 1170, 1320. Libertas a temporali lege et rerum inferiorum dominio, eorum est qui aeternae legi adhaerent. III, 218. Libertas a cultu seu dominatu creaturarum, qua per Christianam religionem in Dei servitio gaudemus. I, 1078. Libertas a conditione peccati, eorum est qui veritati subduntur. I, 1261. Libera voluntas tanto erit liberior, quanto sanior; et tanto sanior, quanto divinae misericordiae gratiaeque subjectior. II, 676. Libera servitus est apud Dominum, ubi non necessitas, sed caritas servit. IV, 1275. Ipsa est vera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti lubentiam. VI, 246. Libertas vera et sana libertas est, cum bonum opus fit non timore, sed amore. IV, 820. Libertas novi Testamenti amor, servitus veteris timor. I, 1334. Libertas timorem excludit. III, 1698. Libertatis lex, est caritatis lex. II, 740. Spiritus servitutis et spiritus libertatis. V, 857.
Libertas duplex, altera meriti, altera praemii. VII, 802. Major nunc in sanctis libertas, quam ante in Adamo. X, 937. Libertas justorum tanta non est in hac vita, quanta erit in altera. X, 1116. Posse non peccare, mori, bonum deserere, et non posse peccare, mori, bonum deserere, quî differant. X, 936. Libertas plena in aeternitate. III, 1697, 1699. Et perfectissima. II, 982. Liberum arbitrium beatorum quale. VII, 802. Libertas duplex, immortalitas, perseverantia. X, 936.
Liberatore ad quid opus esse dicunt Manichaei. X, 1105.
Liberari duobus modis dicitur. V, 743. Liberat Christus, et iniquitatem auferendo, et inspirando caritatem. X, 1104, 1106. Liber in bono nullus, nisi per gratiam Christi fuerit liberatus. X, 917. Vere liberi sunt, quos Filius liberaverit. X, 440. Liberum in bono non erit, quod Liberator non liberaverit. X, 1110. Omnes liberare quomodo dicitur Christus. X, 1198. In iis quos liberat Deus, misericordia; in iis quos non liberat, agnoscendum judicium. X, 1071. Liberavit Deus hominem, non diabolum; quia homo minus peccavit. I, 1284. Liberari a corpore mortis quid sit. X, 677. Libri de Libero arbitrio, quo fine, contra quos scripti. X, 1008.
Libido quid sit. VI, 496. Libido, voluptas sensuum. X, 770, 771. Libido, generale vocabulum omnis cupiditatis. VII, 424. Libidines aliae vocabula propria habent, aliae non. VII, 424. Libido, cum nihil additur, de obscoenis motibus corporis intelligi solet. VII, 424. Libidines discernendae a sensibus. X, 1367, 1368. Aliud sentiendi vivacitas, utilitas, necessitas; et aliud libido. X, 770. In sensibus odorandi, gustandi, et tangendi, quatenus libido possit discerni, et debeat domari. X, 770. Libido vocatur amor, cum pravus est. IV, 124. Libidinem vitiosam animi partem esse confessi sunt Platonici. VII, 427. Quo sensu. X, 854.
Libido post peccatum orta. VII, 428, 429. Et ex peccato. VII, 430; X, 405, 406, 427. Libidinis origo. III, 398, 446. Libidinem cum nominare confundatur Julianus, hanc appellat membrorum vigorem et potentiam. X, 471, 472. Naturalem appetitum. X, 446. Calorem genitalem. X, 739. Virilitatem. X, 816. Libidine delectantur Pelagiani. X, 1248. Libidinis laus a Juliano quam magna, licet falsa. X, 1144, 1160, 1279. Libidinem tamen nominare ipsum pudet. X, 446. Libidini patrocinatur Julianus. X, 687. Et eam in paradiso collocat. X, 1159, 1167. Libido an esse potuerit in paradiso ante peccatum. X, 565. Libido in paradiso non fuisset. X, 818. Nec erat in homine ante peccatum. X, 450, 1001. Gratia Dei magna ibi erat, ubi terrenum et animale [Col. 0402] corpus bestialem libidinem non habebat. X, 781. Libido non esset, si homo non peccasset. X, 1449, 1451. Libido qualis nunc est, non fuit in paradiso. X, 1158, 1193, 1449, 1451. Libido in paradiso ante peccatum nulla esset, vel pudenda non esset. X, 1450, 1451. Aut repugnans voluntati. X, 1449. Et suos motus contra nutum ejus exserens. X, 1321. Sed nutui ejus subserviens. X, 566.
Libido non subjacet voluntati. VII, 425, 427, 430. Subjacuisset, si homo non peccasset. VII, 430, 431, 432. Et libidinis ac voluntatis rixam non habuissent nuptiae. VII, 431, 434. Mentem libidinis servam non aliud quam propria voluntas reddit. I, 1232. Ante peccatum sine libidine concepissent matres, sine dolore peperissent. X, 453, 454. Sine libidine poterat fieri opus conjugum in generatione filiorum. X, 451. Duo in carne una esse possunt sine libidine. X, 1167. Libido qualis forte potuerit esse in paradiso. X, 1094, 1160. Libido ante peccatum non erat vitiosa. VII, 427.
Libido malum. X, 768, 801, 1155. Tullius ipse libidinem malum esse cognovit. X, 768. Libidinis auctor diabolus. X, 801. In libidine venerea malum peccati originalis. X. 142. Libido qualis nunc, aut vitium est, aut vitiata est. X, 1451. Libidinis non solum excessus culpabilis, sed etiam impulsus est vitiosus. X, 1360. Libido qualis nunc est, mala est. X, 1094. Mala est libido spiritui resistens. X, 1161. Libido morbus. X, 469, 765. Vulnus naturae. X, 732. Poena peccati. X, 120, 287, 288, 787, 1354. Inobedientis supplicium voluntatis. X, 429. Libido non a prima institutione, sed a primi hominis mala voluntate originem ducit. X, 764. Resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. I, 598. Libido quo sensu nobis naturalis. X, 801. Humanae menti regnum in libidines aeterna lege concessum est. I, 1232. In homine perverso servit ratio, libido dominatur. IV, 108.
Libido licet licita, latibulum quaerit. VII, 426, 427. Prae caeteris cupiditatibus turpis est. X, 756. Libidinis merito pudet. VII, 425, 428, 431. Quare. VII, 431. Libido cur nunc pudenda. X, 1161. Quandonam coepit pudenda esse. X, 451, 452, 457. Ex libidine membra sunt pudenda. X, 451. Libido pudenda nonnisi ex peccato. X, 1160, 1167. Et ex poena est peccati. X, 1449. Ante peccatum non esset generatio sine commixtione, esset tamen commixtio sine confusione. X, 458. Libidinem sexuum a Deo creatam dicunt Pelagiani, in hominibus tamen pudore esse obumbrandam. X, 1362. Libidinis motus cur aliis magis pudendus. VII, 427, 430, 431. Libido an Dei opus dici possit, quia Abraham et Sara, qui cum libidine conceperunt ex munere Dei, hoc habuerunt. X, 712, 713. De libidine peccatum originale trahitur. X, 1160. Libido non est nuptiarum bonum. X, 422. Nec in ipsis nuptiis malum est nuptiarum. X, 460. Sed carnalis concupiscentiae malum. X, 406. Libidinis malum nuptiis non imputandum. X, 406. Nec tollit nuptiarum bonum. X, 418. Libido non venit ad nuptias ab earum institutione, sed a peccato Adae. X, 460. Libidinis vituperatio non est damnatio nuptiarum. X, 416, 418. Libido non solum praeter uxorem est culpabilis. X, 687.
Libidinis morbus a nuptiarum negotio distinguendus. X, 1090. Venialis culpa cum conjuge solius voluptatis causa concumbere. X, 1090. Vide Concubitus. Conjux. Ad conditionem corporis mortis hujus pertinet, quod nunc non possint esse nuptiae sine libidinis malo, quamvis ipsum possit esse sine illis. X, 460. Libidine uti non semper est peccatum. X, 817. Libidinis malo bene uti, bonum est opus. X, 1443. Libidine quamquam mala potest quis bene et male uti. X, 457. Quinam bene aut male utitur. X, 1304, 1317. Libidine bene utuntur nuptiae. X, 404, 1193. Bene utitur pudicitia conjugalis. X, 172, 1155, 1167. Adversus eam adhibentur ab incontinentibus nuptiarum remedia, exercentur a continentibus gloriosa certamina. X, 820. Libidine bene utitur pudicitia conjugalis, melius non utitur religiosa continentia vidualis, vel sacra integritas virginalis. X, 1451. Libidine qui utuntur, non propter libidinem, sed propter propaginem, non agunt opus diaboli. X, 1442, 1443. Libidinis motum nuptiae ordinant, continentia cohibet et refrenat. III, 400. Libidinem sancti conjugati pati nollent in procreatione filiorum. VII, 425. Libido quandonam noceat conjugibus regeneratis. X, 413. Libidinis labe non polluuntur, qui libidine bene utuntur. X, 763.
Libido non est fami caeterisque molestiis comparanda. X, 773. Libidinis impetus non sua sponte moderatus est. X, 737. Plerumque in somnis ad ipsius operis similitudinem, et suae motionis pervenit finem libido. X, 460. Libido imperiosa impudicis, domanda pudicis, pudenda pudicis et impudicis. X, 460. Libido non immerito militibus Christi, a quibus debellatur, odiosa est. X, 1237.
Libido venerea mentem absorbet. X, 773, 774. Non sinit sancta cogitare. X, 808. Totum hominem commovet ac sibi vindicat. VII, 424. Ne animus in aeterna se attollat, impedit. [Col. 0403] VII, 227. Violatur societas quae cum Deo nobis esse debet; cum eadem natura, cujus ille auctor est, libidinis perversitate polluitur. I, 689. Vide Cupiditas. Libido in omni malefacto dominatur. I, 1225. Ad vitae necessaria alii libidine, alii ratione ducuntur. V, 340. Libido triplex. I, 690.
Libido. Nemo est usque adeo sapiens, ut contra libidines nullum habeat conflictum. VII, 629. Sanctorum in hac vita cum sensuum libidine pugna et lucta. X, 773. Libido etiam in conjugibus frenanda. X, 716, 717. Libidinem quatenus castitas expugnat et in conjugatis, et in continentibus. X, 1160. Libido cum vincitur, vincitur diabolus. X, 801. An ideo libidini non resistendum, quia est poena peccati. X, 788. Libidini consentitur potius, quam imperatur. X, 798. Senex LXXXIV annorum Lyristriam sibi ad libidinem emit. X, 713. Libidinis impetus, cantus gravitate fractus. X, 798. Libido surgit? tu tene membra; quid factura est quae surrexit? V, 719. Surgere novit, vincere non novit; surgendo assidue sine causa, discit et non surgere. V, 719. Ardeat sine causa, et consumit se. V, 719. Libido in salutis nostrae perfectione tamquam infirmitas peribit. X, 1443. In quibus non sanabitur, damnabitur. X, 1155. Libido cur non est malum in pecoribus. X, 756, 757, 1193, 1194, 1372, 1373, 1374, 1453. Libido pertinet ad naturam pecoris, ad poenam hominis. X, 1360, 1363, 1372, 1373. Vide Concupiscentia.
Libidinosi non credunt antiquos justos temperanter uti potuisse multis feminis. III, 76. Libidinosi describuntur. III, 97. In libidines suas euntes, cur fluxi et soluti dicantur. IV, 687.
Libosus Vagensis. IX, 143, 220.
Libra dictus liber Dictinii. VI, 522, 543, 548.
Libyci philosophi. VII, 233.
Licentius Romaniani filius. I, 928, 1080; II, 110. Augustini pro eo sollicitudo. II, 126. Nomen patris et matris erga Licentium Augustini pietas jure sibi vindicat. II, 126. Licentium a moribus incompositis et libidinosis ad sapientiae studium revocat August. II, 106, 107. Licentium Paulino commendat August. II, 110. Eumque rogat ut Licentium velit exhortari et instruere. II, 110. Benedictos panes quinque Paulinus Romaniano et Licentio mittit. II, 126. Licentius in agro Cassiciaco agens cum Augustino, interlocutoris personam sustinet in libris ibi conscriptis. I, 905. Et in libris de Musica. I, 1081. Licentius poeticae deditus erat. I, 922, 923, 933. Et philosophiae studiosus. I, 907, 987, 988. Licentii carmen ad Augustinum praeceptorem. II, 104. Licentii ingenium aureum. II, 107.
Liciatum. VII, 777.
Licinius Imp. II, 304.
Licinius Consul. IX, 687.
Licita sunt quaedam, quae non expediunt. VI, 460, 463.
Ligandus nemo propter offensam, nisi juste: nam injusta vincula disrumpit justitia. V, 509. Ligandi et solvendi munere quomodo fideles quique fungantur. V, 509.
Ligaturae superstitiosae. II, 1060; III, 50. Ligatura sacrilega ad sanitatem recuperandam. V, 1301, 1439. Ligaturas adhibere. IV, 318.
Limata. IX, 511.
Lignum scientiae boni et mali. VIII, 613, 614, 660. Arbor vera et innoxia. III, 377, 383. Quare sic appellatur. III, 377, 384; VII, 425; X, 171, 172. Recte sic vocaretur, etiamsi non peccassent primi parentes. III, 385. Lignum scientiae boni et mali non ideo vetitum est quia malum. III, 384. At non ob aliud est malum, nisi quia prohibitum. VII, 420.
Lignum vitae virtute invisibili praeditum. III, 451. Quid praestiturum erat. X, 172. Senium arcebat. VII, 394. Et mortem. VII, 394, 396; X, 1598. Primi parentes ejus ope nec morbo tentari, nec aetate mutari potuissent. III, 447. Lignum vitae cibum praestabat, quo corpus hominis sanitate stabili firmaretur. III, 377. In carne primorum parentum factum fuisset per escam ligni vitae, quod fit in Angelis per aeternitatis participationem. III, 447. De ligno vitae manducavit Adamus. X, 1581. De eo solebat Adamus sumere sacramentum, de caeteris alimentum. VII, 394; X, 1580. Lignum vitae aliud spiritale, aliud corporale. X, 1598. Cibus ligni vitae magnum aliquid significabat. III, 377. Lignum vitae et vere creatum est, et sapientiam figuravit. III, 375, 376, 377. Lignum vitae typus sapientiae. X, 172. Et sacramentum. III, 447, 451; VIII, 615, 616. Lignum vitae plantatum in medio paradisi, quid significet. III, 203. Christum significabat VII, 701. Lignum vitae primis parentibus de paradiso ejectis mansit ad memoriam significandae spiritalis arboris vitae. VIII, 616. An cibo ligni vitae vescatur nunc aliquis, nisi forte Enoch et Elias, non temere asseverandum. VIII, 616. Enoch et Elias translati creduntur ubi est lignum vitae. X, 1581.
Lignum nos portat in aquis maris. IV, 1380. Ligna imputribilia, [Col. 0404] ex quibus arca fabricatur. IV, 1917. Lignum per quod aquae dulces factae sunt, figura crucis. III, 616. Lignum ubi erant fixa membra Christi morientis, etiam cathedra fuit magistri docentis. III, 1950. Domuit lignum quod ferrum non domuit. IV, 1228. Ligna in campo fructifera allegorice. V, 313. Ligna campi, plebes populorum IV, 1370. Ligna silvarum Pagani sunt. IV, 1234.
Limatensis episcopus. II, 162.
Limentinus Deus limini praefectus. VII, 119, 184.
Limitibus carbones substernuntur. VII, 713.
Limus terrae unde homo formatus est. III, 201. Limus profundi fiunt, qui a justitia cadunt. IV, 843. Limus luti, concupiscentiae carnales. IV, 434.
Linea quid. I, 1041. Linea transversim secari infinite potest. I, 874.
Lingua dupliciter intelligitur. VIII, 296. Quid velit cor, lingua testatur. IV, 1191. Linguae bona vel mala, ubi adest mens bona vel mala. V, 1418. Ream linguam non facit, nisi mens rea. V, 973. Linguae tentatio. V, 1300. Linguae tentationibus aliquando non feriri difficile est. V, 1526. Lingua in udo posita, facile in lubrico labitur. V, 978. Lingua non frustra in udo est, nisi quia facile labitur. IV, 414. Contra haec remedium est silentium. IV, 414. Lingua dolosa ea est, quae habet imaginem consulendi, et perniciem nocendi. IV, 1599, 1600. Lingua adulatoris plus persequitur, quam manus interfectoris. IV, 869. Cibos amaritudinis non das ventri tuo, et cibos iniquitatis das linguae tuae malignae; sicut eligis quo vescaris, sic elige quod loquaris. IV, 606. Lingua Judaeorum, gladius quo Christus occisus est. IV, 668, 669. Quam difficile, etiam in piis officiis praedicationis, exhortationis, etc. . . lingua non peccare. IV, 414, 580. Lingua hominem alienat ab homine magis quam animal ab animali. VII, 633. Linguae iniquorum sunt in manu diaboli. IV, 1867. Tolerabilius est lingua labi, quam vita. X, 728.
Lingua cohibenda. V, 635, 978. Linguam domare quam difficile. IV, 1827. Linguam domare nemo potest sine gratiae adjutorio. X, 254. Deus linguae dominator. V, 375.
Lingua Dei cur dicta est calamus. IV, 497. Lingua Christi, praedicatores ipsius. IV, 175. Lingua popularis, plerumque est doctrina salutaris. IV, 279. Lingua nostra canticum Jerusalem. IV, 1771. Lingua barbara est, quae Dominum non laudat. IV, 1478. Habendum in corde, quod habet omnis homo in lingua: Quod vult Deus. IV, 279. Lingua exsecta presbytero. V, 1596.
Lingua pro sono qui lingua promitur. III, 1952. Pro locutione quae fit per linguam. IV, 597. Lingua una primitus fuit ante turrim Babel. III, 401. Linguarum diversitas unde VII, 483. Linguarum diversitatem superba impietas invexit, et humilis pietas Ecclesiae contulit unitati. IV, 636; V, 1245. Linguae tres toto orbe maxime excellunt, Hebraea, Graeca et Latina. IV, 692. Lingua Hebraea primo fuit omnium lingua. VII, 522. Lingua Hebraea unde sic dicta. VII, 522. Hebraica, Punica, et Syra lingua sunt cognatae. III, 1520. Lingua Graeca et Latina qua figura dicitur. IV, 335. Linguarum cognitio necessaria ad intelligentiam Scripturarum. III, 42. Linguae originali potius credendum, quam ejus translationi. VII, 454, 455.
Linguarum donum, signum olim maximum Spiritus sancti descendentis in fideles. VII, 612. Linguarum donum quid significarit, IV, 161, 1706; V, 461; VII, 612. Linguae omnium gentium in uno homine die Pentecostes, quid significant. V, 497, 946, 1230, 1232, 1234, 1550. Linguae omnes crediturae ostendebantur, ubi jam omnes linguae sonabant. III, 1991. Linguis omnibus modo loquitur unus homo Christus et Ecclesia. IV, 161. Linguis omnium loquitur, qui in corpore Christi est. IV, 1929. Modo in Ecclesia ipsa unitas tamquam unus loquitur omnium gentium linguis. V, 534, 1246. Cur donum linguarum modo non conceditur. V, 1230. Nec linguis loquuntur qui credunt. IV, 1706.
Linguere terram, quid sit. IV, 909.
Linternense oppidum in Campania. VII, 102.
Lintei quatuor initiis subligati interpretatio. IX, 413.
Linum et lana quid figurant. V, 224. Linea vestimenta interiora. V, 224. Linistima vestis. VIII, 227.
Linus poeta Theologus. VII, 572, 597.
Litigare an liceat. III, 1281. Aut judicio publico sua repetere, nullis succurrentibus Apostolicis exemplis. II, 327. Litem habere de rebus saecularibus prohibitum a Christo. VI, 270. Vide Judicium. Lites habere, delictum. V, 1540. Quod tamen ferendum, si judicio ecclesiastico finiantur. V, 1540. Litigare etiam apud Ecclesiasticos judices, delictum est Christianis. IV, 1045. Litigantes ad Episcopos causas suas deferunt. IV, 1570. Litem inferenti cedere aliquid ut Deo vaces, est tempus redimere. V, 910. Litigatorum malorum vox, se malos judices esse perpessos. II, 169. Melius est dubitare de occultis, quam litigare de in certis. III, 376. Litigare quis censendus. V, 1593.
[Col. 0405] Litterae signa vocum, voces signa rerum. VIII, 1071. Primarum litterarum magistri. I, 670. Litteras a primis hominibus coepisse nonnullis videtur. III, 620. Litterarum repertor Mercurius. III, 49. Litterarum occasio. I, 1011. Litterae Hebraicae antiquissimae. VII, 598. Litterae quare non sunt communes omnibus gentibus. III, 38. Litterae seu scribendi ars, quantae utilitatis. VIII, 972, 973. Littera eadem nomen Dei et diaboli inchoatur. IV, 1375.
Littera quare per se occidat. X, 1111. Vide Lex.
Litterae quae nobis venerunt de patria nostra, Scripturae sacrae. IV, 1952. Litterae communicatoriae. II, 163, 167, 168. Et non communicatoriae. II, 161. Litterae communicatoriae haereticis non dantur. IX, 245. Litterae communicatoriae dicuntur formatae. II, 174. Litterarum suarum asperitate offensum episcopum quanta modestia Augustinus placare conetur. II, 624, 630.
Litteras spe commodi temporalis discere, quam solemne et quam vanum. VI, 675. Vide Studium.
Litteratura. I, 786. Litteratura Judaeorum. IV, 888.
Litteriones. VIII, 635.
Litteus a gemellis. IX, 239.
Livetensis lundus. II, 397.
Loculos Dominus quem in usum habebat. IV, 1367.
Locus quid. VI, 15, 16. Locorum spatia infinita ante mundum non sunt cogitanda. VII, 320. Loca spiritalia spiritaliter cogitare difficile est. III, 1928. Loco non continetur Deus. IV, 337, 952, 953. Localia spatia non occupant nisi corporum moles. II, 562; V, 332, 359, 1486. Locorum spatia tolle corporibus, jam non erunt. II, 838. Quod loco capitur, minus est in parte quam in toto. V, 663. Locus sanctus Dei, quis. IV, 815. Vide Deus. Locus Christi, ipse Pater est; locus Patris, Filius; locus noster ipsi sunt, et nos locus Dei sumus. III, 1928. Locus noster, Deus. IV, 252, 878. Locus Sanctorum qui hinc migraverunt. V, 1366. Locus bonus, quo nobis migrandum de hoc loco malo. V, 1083. Locus animo est affectio sua sive in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur. IV, 95, 124. Locus impii quis sit. IV, 392. Locus medius non est natis ex Adamo: aut in honorem sunt, aut in contumeliam. X, 1136, 1142.
Locustarum multitudo prodigiosa in Africa. VII, 111. Locusta quid significet. IV, 1000.
Locutio ad quid instituta. I, 1193. Locutio est voluntatis significatio. V, 102. Locutionis et intellectus discrimen. VI, 311. Cum loquimur, nihil aliud molimur, nisi animum ipsum nostrum perspiciendum animo auditoris inferre. VI, 183, 184. Unde puer loqui discat. I, 666. Loquitur Deus in nobis sine sono. III, 1688. Quam varia ratione Deus loquatur. IV, 340; V, 102. Locutio Dei ad Moysen non per divinam substantiam fiebat, sed per assumptam creaturam. IV, 1788. Non magni est meriti cui loquitur Deus: interest enim quid loquatur. VI, 142, 162. Loquitur nobis Deus, si audimus. IV, 575. Multis in corde loquitur Deus, et magnus ibi sonus in magno silentio cordis. IV, 429. Sicut humana consuetudo verbis, ita divina potentia etiam factis loquitur. II, 383. Loqui bona non possunt mali, sicut nec mala boni: quî tamen interdum audiendi mali. V, 473. Loqui dolum, quid sit. V, 123. Peccatores et cum iniquitatem, et cum justitiam loquuntur, falsa loquuntur. IV, 677. Loquentes vanitatem, non audiunt loquentes veritatem. IV, 1866. Quid necessarium est doctori, ut recte loquatur. III, 355. Recte non loquitur homo, nisi quantum Dominus adjuvat. III, 355. Pauca sunt quae proprie loquimur. I, 820. Magis optet servus Dei audire, quam dicere. IV, 1812.
Locutio metaphorice. III, 886. Unde dignoscatur an figurata sit Scripturarum locutio. III, 71, 72, 74. Locutiones figuratae obscurae fiunt ex ignorantia rerum. III, 47. Locutionis integritas quid sit. III, 44. Locutiones, seu proprietates linguae Hebraicae vel Graecae. III, 485. Locutiones ex variis libris Scripturae. III, 485. ac deinceps.
Loqui cum muliere pro concumbere. III, 625.
Logica seu rationalis philosophia ad contemplationem pertinet. VII, 228.
Longaevum pro aeternitate quandoque ponitur. IV, 1613.
Longe quisque est a Deo, non regionibus, sed affectibus et dissimilitudine. IV, 1077, 1217. Magna miseria est longe esse ab eo qui ubique est. IV, 1274.
Longinianus paganus philosophus. II, 1030. Sed ab Augustino dilectus eumque vicissim diligens. II, 1029, 1031. Interrogatus ab Augustino qua existimet via ad vitam beatam perveniri. II, 1029. Ut potest respondet. II, 1030. Ac deinde alia ab eo quaerit Augustinus. II, 1031. Longinianus paganus laudat Augustinum. II, 1030.
Longinquare. IV, 337.
Longum est quod aeternum est, breve est quidquid finem habet. IV, 1169, 1613. Quod tibi longum videtur, cito est Deo: subjunge te Deo, et cito tibi erit. IV, 357.
Lorica est fides, quia interiora transfigi non sinit. IV, 324.
[Col. 0406] Lot, interpretatur declinans. IV, 1055. In duobus Angelis apparuit unus Dominus Lot. VIII, 807, 809. Lot Angelos apud se hospitantes credidit esse homines, divinitus tamen missos. III, 559. Lot meritis Abrahae liberatus. III, 560. Lot justus dicitur comparative ad Sodomorum scelera. III, 560. Lot ex incendio Sodomorum salvus evadens typum gestat corporis Christi. VIII, 425. Lot factum offerentis filias suas constupratoribus Sodomitis. VI, 530. Lot a peccato defendi vix potest. VI, 532. Lot uxor conversa in salem, quid admoneat. VII, 509; VIII, 425. Uxor Lot in salem conversa ut homines condiat. IV, 1057; VI, 682. Quid figuret concubitus filiarum Lot cum eo. VIII, 426. Concubitus filiarum Lot cum eo, et prophetia est et flagitium. VIII, 426. Figura est eorum qui male utuntur Lege. IV, 720.
Lotionem pedum die coenae in consuetudinem multi recipere noluerunt, ne videretur ad baptismi sacramentum pertinere. II, 220. Nonnulli de consuetudine auferre non dubitaverunt, alii in diem tertium octavarum vel in ipsum octavum transtulerunt. II, 220. Lubricum luxuria est. IV, 328.
Lucanus poeta. VII, 107. Judaeorum Deum incertum posuit. III, 1063. Lucani locus. II, 1071.
Lucas et Marcus Apostolorum suppares. V, 1127. Lucas circa sacerdotalem Domini stirpem occupatur. III, 1044. Lucae vitulus assignatus est, quare. III, 1666. Lucae cap. 3, v. 3, conciliatur cum Matthaei. c. 1, v. 1. III, 580.
Lucas servus Dei litteras August. ad Joannem defert. II, 774.
Lucernae et luminis veri discrimen. V, 987. Lucerna sapientiae, caro Christi. IV, 1793. Lucerna in candelabro lucens, Christus in cruce pendens. V. 1436, 1479. Lucernam in cruce Dominus accendit. IV, 1379. Lucerna a se ipsa non accenditur, ita nec anima humana sibi praestat lucem. IV, 1446. Lucerna Scripturarum. IV, 608, 1854. Lucerna infirmis oculis accensa in sanctorum exemplis. V, 1436. Lucerna, homo qui bene operatur. V, 1479. Lucerna inextinguibilis in fano Veneris. VII, 716.
Lucianus a Rucuma. IX, 228.
Lucifer stella Veneris. VII, 721. Luciferi stellam, quidam Veneris, quidam dicunt esse Junonis. VII, 206. Lucifer pro cunctis sideribus positus, pars pro toto. IV, 1186, 1187, 1458. Luciferum sidus honori et nomini Caesaris dicare conati sunt Romani. III, 51, 1057. Luciferi nomine significantur tempora. V, 747. Lucifer significat omnem spiritum qui illuminatur. IV, 1187.
Lucifer Calaritanus episcopus a quo Luciferiani VIII, 45. Lucifero Calaritano displicuit quod Arianis ad Ecclesiam redeuntibus gradus honoris servarentur: cecidit in schisma. II, 813; VI, 307, 308.
Luciferianos nec Epiphanius, nec Philaster inter haereticos posuit, quare. VIII, 45. Luciferianorum error. IV, 837. Luciferianos animam ex transfusione generari sensisse quidam dicunt. VIII, 45.
Lucilianus. I, 923.
Lucilla. V, 293. Mulier Hispana. IX, 395. Pecuniosissima. II, 167. Et factiosissima femina. IX, 37. Odiis accensa furialibus instat ut contra Caecilianum alter ordinetur. IX, 512. Episcopos adversus Caecilianum corrupit. IV, 376. Et damnationem Caeciliani emit ab eis. II, 168; IX, 426, 443. Quadringentos folles dedit. IX, 513. App. 798. Lucilla cur Caeciliano infensa. IX, 37, 426, App. 775. A Caeciliano, dum diaconus esset, correpta et inde laesa. II, 167.
Q. Lucilius Balbus in secundo de deorum Natura libro Ciceronis disputat. VII, 136.
Lucillus episcopus, portans reliquias S. Stephani a fistula sanatur. VII, 766.
Lucillus diaconus, Novati forte Sitifensis episcopi, germanus. II, 294. Not. ( b ).
Lucina dea a parturientibus invocata. VII, 122. Parturientibus praefecta. VII, 128.
Lucinianus Augustini familiaris. II, 67, 73.
Lucius et Gaius, pro quolibet. V, 253, 1587.
Lucius Opimius. VII, 105.
Lucius Pontius. VII, 72.
Lucius Saturninus, tribunus plebis. VII, 106.
Lucius Tarquinius Collatinus Consul, Urbe ejectus a collega suo. VII, 94.
Lucius Titius. VII, 72.
Lucius ab Ausafa. IX, 236.
Lucius a Castro Galbae. IX, 207.
Lucius a Membresa. IX, 234.
Lucius a Thebeste. IX, 220.
Lucretia a filio Tarquinii violenter stupro oppressa. VII, 61. Lucretia adultera non fuit, sed casta. VII, 32. Ex pudoris infirmitate, non ex caritate pudicitiae se occidit. VII, 34. Homicidium commisit, cum se peremit. VII, 33.
Lucretius Consul Romanus. VII, 95.
Lucretius animam ex atomis esse scribit. VIII, 72.
[Col. 0407] Lucrum est esca, fraus laqueus. IV, 782, 1810. Lucrum non sic sapit, quomodo dolet damnum. V, 1438. Lucrum luteum. I, 716. Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum, IV, 1382, 1645. Nemo habet injustum lucrum sine justo damno. V, 70.
Lucta spiritus cum carne. I, 760. Lucta christianae animae. V, 1541. In tentationibus quotidianis. V, 1439. Lucta carnis et spiritus hîc in justificatis manens. V, 85, 169, 189, 715, 820, 821, 864, 891. In lucta carnis et spiritus quid faciendum. V, 190. Victoria post resurrectionem cur differtur. V, 892. De lucta spiritali disserentem, qui non certant non intelligunt. V, 815.
Luctus est non inhumani cordis vulnus, quod consolationibus sanatur. VII, 635. Luctus et officia defunctis exhibenda. V, 937. Vide Lugere.
Lucus dicitur quod minime luceat. III, 81, 800.
Ludi primitus instituti Telxioni regi Sicyoniorum. VII, 562. Ludi diis inferis sacri. VII, 99. Luci Circenses. I, 725. Soli primum in usu apud Romanos. VII, 44. Ludi funebres. VII, 253. Ludi saeculares Romae instaurati. VII, 98. Ludi saeculares contemnendi. IV, 1046. Ludi quare diis instituti. VII, 569. Ludos alicui celebrare an divinitatis indicium. VII, 253. Ludi esse non deberent in humanis, si Romani essent honesti. VII, 112. Ludi scenici, in rebus divinis positi a Varrone. VII, 132, 137. A Platone damnati. VII, 237, 238. Ludos scenicos non turpes judicaverunt Graeci. VII, 135. Hi scenicos actores in reipubl. administrationem receperunt. VII, 55. Ludi scenici, deorum jussis Romae instituti, quare. VII, 44, 53, 57, 58, 73, 132. Quam periculosi ludi scenici. VII, 75, 76, 134. Quam turpes. VII, 50, 51. Licet turpes, eos exhiberi sibi dii jusserunt. VII, 189, 237. Turpissime ludos scenicos dii poposcerunt. VII, 239. Ludi scenici sunt pestis morum. VII, 97. Ludis scenicis majestas divina non placatur, quibus humana dignitas inquinatur. VII, 78. Deos habere qui ludis scenicis delectantur, simile est furoris. VII, 187. Ludi pompatici. V, 148. Nugatoria iniquitatis, ludi et spectacula vana. V, 81, 83, 88.
Ludi, id est, loci ad exhibendos ludos. V, 203.
Ludificatio daemonum, quomodo fit. VII, 574.
Lugere quemquam numquam debebant qui oleo sanctificati erant. III, 690, 710. Apud antiquos ea faciebant Lugentes, quae consuetudini essent contraria. III, 690. Scindebant vestimenta. III, 710. Secabant corpora. III, 708. Hoc fieri Deus prohibet. III, 708. Sanctis in veteri Testamento celebrabatur luctus septem dies. III, 596. Numerus istic septenarius luctus comprobatur. III, 596. Vide Novemdial.
Lugentes quomodo beati. IV, 1099. Lugendum filiis ablato sponso. V, 1049.
Lumbos succingere. V, 226.
Lumina dicuntur oculi. IV, 1858.
Luminaria et sidera unde facta. III, 265. Quare quarto die facta. III, 235. Quomodo dividant inter diem et noctem, cum jam inter lucem et tenebras divisisset Deus. III, 236. Luminaria dividentia inter noctem et diem allegorice. I, 854. Luminaria et sidera quomodo sint in tempora et signa, in dies et annos. III, 274, 275. Non ideo coelestia luminaria adoranda, quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad divina mysteria figuranda. II, 209. Luminaria coeli vident mala fieri super terram. IV, 1194.
Luna ex aqua bona facta secundum Manichaeos. VIII, 35. Et navis lucis. VIII, 35. Luna qualis creata fuerit. III, 275. Plenam primitus factam esse, absurdum est dicere. III, 236. Omni die perfecta est. III, 236. Semper est plena. III, 276. De luna, unde lumen habeat, duae sunt opiniones. IV, 131, 132. Manichaeorum de lunae incremento et defectu delirium. II, 207. Ejus incrementa et decrementa, unde. IV, 131, 132. Lunae defectus et incrementum ex eo quod magis vel minus illustretur a sole; aut si habeat suum lumen ex eo quod partem hemisphaerii in qua est lumen ostendat vel abscondat. II, 207. Lunam deponi imaginaria ludificatione sensuum exhibebatur. VII, 295. Non luna ipsa, sed quod accenditur, variatur. III, 276. De luna quam inepte quidam mentiuntur. IV, 1194. Lunam adorabant Manichaei. VIII, 242, 300, 320. Soli et lunae non conviciatur Moyses. VIII, 300. Christiani non observant dies et annos et menses et tempora, licet ad solis et lunae computationem Pascha celebrent. II, 209. Luna in Scripturis allegorice Synagoga. II, 208; IV, 137. Ecclesia. IV, 131, 908, 1373. Sicut luna ad oculos nostros augetur recedendo a sole, et minuitur ad solem appropinquando; sic anima recedendo a sole justitiae ad exteriora progreditur, appropinquando vero se convertit ad interiora. II, 207, 208. Lunae nomine significatur mutabilitas mortalitatis. IV, 728, 908, 1134, 1846. Item scientia. IV, 1760. Luna resurrectionis imago. IV, 1324. Luna significat carnem Christi. IV, 941. Carnales designat et insipientes. IV, 944. Frange lunam, fac fortunam, dictum avarorum. VI, 674.
[Col. 0408] Lupae ad Martem pertinent. VII, 578.
Lupanaria unde dicta. VII, 578.
Luperciana. IX, 229.
Luperci Romani, unde sic dicti. VII, 574. Lupercorum sacerdotum ascensus et descensus per viam sacram quid significat. VII, 569.
Lupicinus servus Dei. II, 592.
Lux duplex, Deus, et lux quam fecit. VIII, 609. Inter lucem quod est ipse Deus, et lucem quam fecit Deus, non distinguunt Manichaei. VIII, 404. Lux aeterna et incommutabilis. I, 742, 801. Lumen Deus quale cogitandum. V, 36. Lumen quod Deus est, quam excellens. VIII, 372. Lumen quod Deus dat, non est tale quod possit ab aliquo obtenebrari. IV, 200. Lux in Domino, tenebrae sumus sine Domino. V, 321, 1472. Lux cordis Deus est. IV, 206, 207. Lucem illam non vident nisi mundi corde. IV, 206, 806. In caecitatem mentis quisquis datus fuerit, ab interiore Dei luce secluditur. IV, 94. Paganus quasi bene vivens, patentibus oculis est in tenebris; Christianus male vivens, in luce est, sed clausis oculis. IV, 196, 197. Ex luce Dei consilium sibi dat ipsa anima. IV, 1887, 1888. In luce Dei aeterna quaedam legit anima rationalis. IV, 1887, 1888. Lux hominum, lux mentium. III, 1398. Lux interior cujus ope tam multa videmus ac dijudicamus. II, 615, 616. Vocatur lux judicans. II, 616. Lumen est veritas proprio splendore fulgens, unde animae tamquam lucernae accenduntur. IV, 102, 103. Lux sincerissimae et incommutabilis veritatis, quibus pateat. V, 524. Lumen verum, justitia et sapientia. V, 476. Luce intelligibili perfunditur anima, ut faciat opera justa. IV, 1191. Lux justitiae oculis cordis videtur. III, 1659. Justitiae lux menti perturbatae poena est, antequam sanetur. V, 542. Lucem justitiae mens perturbata nec audet contemplari, nec valet. V, 542. Lux cordis caritas. II, 560. Lucis internae amor. V, 1531. Lux visibilis solis et lux invisibilis Verbi Dei, quî differant. V, 676. Lux interior cum visibili comparatur. V, 547. Lux visibilis corporum colores, invisibilis animarum format affectiones. V, 1498. Quando nos delicti poenitet, in luce sumus. IV, 162. Deus fecit lucem, cum Christus a mortuis surrexit. IV, 532.
Lumen aliud illuminans, aliud illuminatum. III, 1502, 1658; IX, 74. Lumen verum ab illuminato lumine discernendum. II, 541. Lumen sibi esse homo non potest. V, 987. Lumen tu tibi non es, ut multum oculus es, nihil valens sine lumine. V, 437. Lumen a quo omnis homo illuminatur. V, 437. Lumen verum solus Christus. V, 35. Lux Dei, veritas Dei, et hoc utrumque unus Christus. IV, 478. Quomodo lux vera illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. X, 130. Vide Omnis. Rei illuminatae cavendum a vento superbiae. V, 437. Lumen mundi quomodo sunt viri sancti. V, 36. Lumen viventium. IV, 660.
Lux creata duplex, spiritalis et corporalis. VIII, 405, 611. Lux alia corporalis iniquis ac bestiis communis, et alia lux justorum. IV, 1250. Lux triplex, aetherea, sensualis et rationalis; et contrarium cujusque. III, 228. Lucem aliquam esse praeter coelum, facile ab homine percipi non potest. III, 228. Inter lucem qua cernimus, et lucem qua intelligimus, quantum distet. VIII, 372. Lucem qua cernimus, ab ea luce qua intelligimus, nusquam discrevere Manichaei. VIII, 372. Lucem corpoream Dei dicunt esse naturam Manichaei. VIII, 35. Manichaeorum fabula de pugna lucis cum tenebris. VIII, 293, 294. De lucis purgatione. VIII, 35, 36. De luce creata primo die variae difficultates. III, 254. Lumen oculorum Adam, ipse Deus erat. IV, 405. Lux an est creatura prima. III, 248. Lux quae initio facta est, quaenam. III, 227, 228. Et qualis. VII, 322. An corporale quid, an spiritale. III, 232, 248. An temporaliter, an in Verbi aeternitate dixit Deus, Fiat lux. III, 248, 251. Quare in creatione lucis non additur. Et fecit Deus. III, 252, 269. Nec dicitur, Et sic factum est. III, 292, 317. Divisio facta inter lucem et tenebras, quomodo accipienda. III, 228. Quomodo intelligenda in creatura spiritali. III, 254. Lux primum facta, est conformatio creaturae spiritalis. III, 311. Est vita intellectualis. III, 253. Lux dici potest facta, cum sapientia increata se transfert in animas sanctas ut illuminatae possint lucere. III, 258. Interpretatio data de luce et die spiritali, non impropria et figurata existimanda est. III, 314.
Lux corpus divisibile. VIII, 185. Lux ubique tota. VI, 658. Lux solis facit formas coloresque discerni. V, 676. Lux regina colorum. I, 800. Lux excellentissimum in corporibus. I, 1279. Nullus sensus, nullus ab anima spontaneus corporis motus sine luce et aere. III, 363. Lumen quo cuncta discernimus, tam nobis est certum, quam efficit certa quae conspicimus. II, 457. Luce oculi pascuntur III, 1495; V, 709. Lux cibus oculorum. IV, 1114; V, 183. Lux per oculos emicans, unde. VIII, 675. Ante lucem surgere quid sit. IV, 1670.
Luxuria. V, 526, 529. Quid. VII, 356. Luxuriam esse malum [Col. 0409] dicit Julianus, non vero concupiscentiam. X, 1349, 1350, 1351. Luxuriae malum, concupiscentiae consentiendo committitur. X, 1349. Luxuria quorumdam Christianorum, persecutio maxima Ecclesiae. IV, 866. Quando Romam invaserit luxuria. VII, 102. Luxuria per lubricum significata. IV, 328.
Luza, Bethel, Ulammaüs, eadem civitas. III, 577.
Lybia duplex. V. 295. Lybia pars Africae, competit tamen hoc nomen toti Africae. III, 783.
Lycurgus Lacedaemoniis leges ex Apollinis auctoritate se instituisse confinxit. VII, 60.
Lyristria. V, 828.
M.
Macarius. II, 114; IV, 135; IX, 28, 29, 32. Ad quid ab Imperatore in Africam missus. IX, 47, App. 800. Donatistarum injusta expostulatio de Pauli et Macarii persecutione. IX, App. 800. Macarius adversus Donatistas pro unitate agit secundum leges contra eos latas. IX, 362. Macarianam Donatistae Ecclesiam catholicam vocabant. II, 190. Et Catholicos, Macarianos. IX, 292, 329; X, 1101. Refelluntur, et aliquo sensu nomen hoc gloriae Catholicorum verti ostenditur. IX, 292, 293, 294, 297, 329. Macarium Donatistas persequendo periisse clamabat Petilianus. IX, 324, 328. Refellitur Petilianus. IX, 329. Macariana tempora. II, 97, 175; IV, 134. Paulinus ad Macarium consolatoriam epistolam dedit. II, 1073.
Macedonius a quo Macedoniani. VIII, 39, 797.
Macedoniani. V, 448; IX, 395. Et Photiniani peccabant in Spiritum sanctum. II, 814.
Macedonius Africae vicarius. II, 665. Not. ( c ). Vir negotiosissimus in repub. nec suis, sed aliorum utilitatibus attentissimus. II, 653. Amator est reipublicae. II, 669, 670. Lenis et humanus. II, 653. Intervenit apud episcopum pro clerico. II, 657. Ab Augustino quaedam quaerit, et ab eo rescriptum accipit. II, 652. Rursumque scribit Augustino, eique ille rescribit. II, 665. Macedonii edictum adversus Donatistas. II, 673. Macedonius August. commodat decem et septem solidos. II, 1092.
Macedonum regnum quanto tempore duravit. VII, 358.
Machabaeos ignis non agnovit, qui tres pueros agnovit. III, 2040. Quare. V, 1380. Machabaeis et tribus pueris in persecutione diversus exitus, idem tamen Dei praesidium adfuit. V, 202, 1380. Machabaeis plus praestitum, quam tribus pueris. V, 1300. Machabaeos Deus occulte coronavit, tres pueros aperte liberavit. IV, 1945. Machabaei in igne defecerunt carne, non fide. IV, 389. Machabaei pro sacramentis veteribus martyres effecti. II, 156. Et pro Christo. V, 1379. Machabaei martyres non appellatione, sed re ipsa Christiani. V, 1377. Machabaeis merito instituta solemnitas. V, 1377. 1379. Basilica in eorum memoriam erecta Antiochiae. V, 1379. Machabaeorum mater septies martyr. V, 1379. Ejus fortitudo laudatur. IV, 855, 856, 868. Ab ipsa matres discant filios diligere. V, 1379. Machabaeorum mater Ecclesiam repraesentavit. V, 1380. Matri Ecclesiae similis. IV, 855.
Machabaeorum libros non habent Judaei sicut legem et Prophetas et Psalmos. IX, 729. Ecclesia pro canonicis habet. VII, 596. Quare. VII, 596. Non inutiliter ab Ecclesia recepti sunt, si sobrie legantur vel audiantur. IX, 729.
Machaera, quid IV, 1955. Machaera linguae, major quam ferri. III, 2062.
Macomades, Macomadia. IX, 215, 473.
Macrobius Donatistarum episcopus. II, 536; IX, 755. Macrobius bonae indolis juvenis. II, 406. Donatistarum apud Hipponem episcopus ordinatus. II, 406. Not. ( d ). Litteris Augustini rogatur ne subdiaconum ipsius rebaptizet. II, 407. Quam iniqua ejus responsio. II, 407, 408. Macrobium manifestae injustitiae convincit Augustinus. II, 408, 409. Macrobius Circumcellionum facta per Punicum interpretem arguit. II, 416.
Mactaris seu Mattaris. IX, 225.
Madaurenses idololatrae scribentes Augustino vocant eum patrem, et optant in Domino salutem. II, 1025. Eos Augustinus ad veram religionem hortatur. II, 1027. Madaurense forum, numinum frequentia possessum. II, 81. Quae ibi sint simulacra. II, 82.
Madiam, interpretatur declinans judicium. IV, 1053. Filius fuit Abrahae de Cethura. III, 739.
Madianitae ab Abrahamo per Cethuram propagati. III, 582. Madianitae vocantur aliquando Ismaelitae. III, 582. Et Aethiopes. III, 727. Nunc Saraceni appellantur. III, 727.
Maelith interpretatur parturiens sive dolens. IV, 613.
Magdalena peccatrix an fuerit soror Lazari, dubitatur. III, 1748. Ejus conversio. IV, 810. Magdalena frontosior facta est ad salutem, quam fortasse erat in fornicatione. [Col. 0410] IV, 1660, 1661. Ideo sanitatem recepit, quia aegrota sibi visa est. III, 1447. Ipsi Christus apparet, quem tangere prohibetur. V, 1148, 1154. Christi ad Magdalenam verborum sensus. V, 1143, 1148, 1151, 1154. Magdalena figurat Ecclesiam. V, 58.
Magiam nunc laudat, nunc vituperat Porphyrius. VII, 286. Magiae impietas ostenditur. VII, 243.
Magicarum artium inventor Zoroaster. VII, 728. Magicae artes ex curiositatis vitio. I, 802. Et doctrinis ac operibus daemonum exercentur. VII, 244. Quomodo magicas artes daemon homines edocuit. VII, 717. Magica consecratio. V, 1439.
Magi Pharaonis. V, 74, 562. Quare fecerunt quaedam miracula sicut Moyses. VI, 90, 696. Magi per daemones possunt, quidquid possunt. VIII, 875. Deus solus creat etiam illa, quae magicis artibus transformantur. VIII, 875, 876. Aqua quam Magi Pharaonis verterunt in sanguinem, vel marina erat, vel ex ea regione in qua erant filii Israel. II, 585. An magi mortuos suscitaverint. II, 521. Apuleius Afer, cum omnibus suis magicis artibus, ne ad aliquam quidem judiciariam reipub. potestatem potuit pervenire. II, 534. David sine magicis artibus, ex pastore ovium ad regiam dignitatem pervenit. II, 534. Magi non prophetis, nedum Christo comparandi, quoad miracula. II, 535. Magi Aegyptii a Moyse superati. II, 521. In dubio utrum medicamentum sit magicum necne, quo animo quisque utatur interest. III, 57. Magi multis onerati peccatis. V, 1036. Eorum impietas in sacrilegiis. V, 1030. Magi etiam apud infideles severe puniti. VII, 243.
Magis stella apparuit eo die quo Christus natus est. V, 1033. Haec stella fuit magnifica lingua coeli. V, 1031, 1035. Numquam antea, nec postea inter sidera apparuit. V, 1031. Christus a Magis quo die adoratus sit, ubique clamat praeclarae solemnitatis auctoritas. V, 1030, 1035. Magorum munera. VI, 664. Primitiae gentium in Magis delibatae. V, 1033.
Magister non est qui docet hominem scientiam, nisi Deus. I, 602, 813. Et ex professo in libro de Magistro. I, 1193. Homo exterius admonet, Deus veritas intus docet. I, 1216. Magistrum internum nos habere testamur, cum bene admonentem judicio non errante approbamus. II, 576. Qui per ministros suos rerum signis extrinsecus admonet, rebus ipsis per se ipsum intrinsecus docet. II, 591. Magister unus Christus ipse docuit Moysen per Jetro, Cornelium per Petrum, Petrum per Paulum. II, 724. Condiscipuli omnes sumus sub Christo magistro. V, 155, 1367. Magister est templum ex quo Deus reddit responsa. III, 18. Vide Docere, Doctor.
Magister memoriae, praefectus dictandis et adnotandis quae Princeps verbo respondebat. II, 431. Not. ( b ).
Magistri penulati. I, 672.
Magisterium periculosum, disciplinatus securus. V, 155.
Magistratus malae civitatis administrant quosdam actus bonae civitatis, et e converso. IV, 735.
Magna res magnos viros desiderat. I, 909. Maximae res cum a parvis quaeruntur, magnos eos solent efficere. I, 909. Magnus Deus non mole, sed virtute magnus est. II, 517. In iis quae non mole magna sunt, hoc est majus esse, quod est melius esse. VIII, 929. Magni in Deo esse poterimus, si sub illo parvuli simus. IV, 758.
Magnanimitas quid sit. VII, 35. Vide Animi magnitudo.
Magnates cupiditates eorum qui ipsis cohaerent, explere coguntur. II, 994. Ut eas expleant, necesse est multa quae Deo displicent fiant: et nec sic explent. II, 994.
Magnes ex India mittitur. VII, 714. Magnetis vis stupenda. VII, 714, 719. Non agit in argentum. VII, 714. Quando juxta magnetem ponitur adamas, non rapit ferrum. VII, 714. Magnetibus lapidibus simulacrum ferreum in templo quodam suspensum. VII, 717.
Magnificentia quid. VI, 21. Magnificentia Domini haec est, justificatio peccatoris. IV, 1464. Magnificentia in Angelis et potentia quanta. IV, 1232. Magnificentiam quaerebas, dilige sanctitatem; cum sanctificatus fueris, eris magnificus. IV, 1232.
Magnificetur Deus semper, nusquam homo, IV, 871. Magnificamus Deum, non faciendo ut magnus sit; sed laudando et magnum fatendo. IV, 913. Magnitudinem sapientia, immortalitas, sanitas habent, sed non malis. II, 836. Magnitudinem inter et tumorem distat. V, 537.
Magog interpretatur de tecto. VII, 676. Bella Gog et Magog, et aedificatio templi, in Ezechiele difficilia intellectu. II, 719.
Major Caelicolarum. II, 180.
Major basilica. V, 1194. Seu Majorum, apud Carthaginem. V, 209, 902, 1335.
Majores non offendendos, et qui illi sint. V, 418.
Majorinus episcopus. II, 759, 780; IX, 90, 96. Episcopus [Col. 0411] Carthaginensis. I, 617; II, 759, 780. A Donato contra Caecilianum ordinatus Carthaginensis episcopus. IV, 375; VIII, 43; IX, 469, 533. Majorini pars primo dicebatur, quae deinde dicta est Donati. II, 302.
Maius mensis, a Maia Mercurii matre nomen habet. VIII, 346.
Malachias, sive Malachi, propheta, Angelus dictus, et ab aliquibus sacerdos Esdras creditus. VII, 699. Quid et quo tempore prophetavit. VII, 593.
Malacia. V, 623.
Malchus interpretatur regnaturus. III, 1931. Solus Joannes hujus nomen expressit. III, 1931. Et solus Lucas quod Dominus ejus auriculam sanaverit. III, 1931. Auris pro III, 1931. Auris pro Domino amputata et a Domino sanata, auditum amputata vetustate renovatum significat. III, 1931.
Maledicendi licentia non facit beatum. VII, 174.
Maledicorum genus, qui ubi episcopus, vel clericus, vel monachus, vel sanctimonialis ceciderit, omnes tales esse credant, jactent, contendant, sed non omnes manifestari posse. II, 270. Scripta maledica ne spargant discordantes, quae concordantes delere non valeant. II, 250. Maledicorum dentes non hominem, sed carnalia ipsius desideria consumunt. IV, 197. Male viventes, etsi lingua taceant; vita Domino maledicunt. IV, 1335, 1737. Maledictio tamquam oleum est in ossibus eorum, qui se fortes putant, quia eis licet impune male facere. IV, 1441. Maledictione tamquam vestimento operitur, qui in conspectu hominum de iniquitate gloriatur. IV, 1441. Maledictione se praecingit, qui malum ex destinato aggreditur. IV, 1441.
Maledictum cur verbis horrendis dicatur. VIII, 636. Maledictum Dei in Adam ad sententiam pertinet punientis, non ad iram maledicentis. VIII, 616. Maledicta cum ex prophetia dicuntur, non sunt de malo voto imprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. VIII, 330. Maledictio quandoque dicitur ex malevolo errore dicentium, non ex aliquo malo verborum. IV, 460. A maledicto cur Christus abstinuerit in Judaeos. IV, 353. Quam in arbore sterilitatem Christus maledixit. IV, 334. Maledictionis maternae rarum exemplum. V, 1443; VII, 769.
Malleus universae terrae, diabolus. IV, 1255.
Malliana. II, 1034. Mallianensis subdiaconus. II, 1033.
Malitia et malignitas quid. IX, 87. Malitia, nocendi amor. V, 1560. Malitiae vitium non natura est, sed contra naturam. VII, 331. Malitia parvulorum, naturalis: X, 1426. Malitia potest dici naturalis, sine ulla reprehensione institutionis et conditionis Dei. X, 1420. Malitia originaliter ab Adam tracta. X, 909. Malitia hominum cupiditatem nocendi potest habere propriam, non potestatem. IV, 291. Malitiae profunditas, quae. IV, 349. Malitia cum igne comparatur. IV, 329, 330. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius. IV, 1213. Malitia immutabilis non Deo, sed homini. X, 1423. Malitia, pro poena. V, 1400. Malitiae individua comes miseria. IV, 293. Malitia, indigentia boni. X, 1481.
Malum quid sit. VIII, 586, 587, 607. Manichaei sententia de malo. X, 1529. Refellitur. VIII, 588, 589. Manichaeorum error circa malum. X, 1104, 1105. Malum et bonum unde hi dijudicabant. VIII, 509. Malum non accidens, sed substantiam esse putant. X, 1330. Malum non est substantia. I, 743, 1350; VIII, 193, 538. Non est aut natura mala, aut dilectio naturae malae. VIII, 393. Non est natura, sed contra naturam. VIII, 200, 201. Id cuique generi malum est, quod contra naturam est. I, 1347. Quasi inimica substantiae inconvenientia. I, 743, 1350. Malum non est nisi privatio boni. I, 688; VI, 13; VII, 325, 335; X, 743, 1495. Mali causa, defectus a bono. VII, 357; X, 666, 672. Ab incommutabili bono deficiens voluntas boni mutabilis. VI, 244. Mali nulla natura est. sed amissio boni hoc nomen accepit. III, 384. Malum nihil aliud est quam corruptio. VIII, 200. Corruptio modi, speciei, vel ordinis naturalis. VIII, 553. Totum nomen mali de speciei privatione repertum est. VI, 13. Naturae malum est deficere ab essentia, et ad id tendere ut non sit. I, 1348. Mala ex bonis orta sunt. X, 669, 1478, 1480, 1481, 1495, 1496. Malum non nisi de bono profertur. X, 671. Non nisi ex natura bona oriri potest. X, 464, 669, 731. Mala non ex natura, sed ex vitio naturae. V, 987.
Malum summum non est. VI, 13. Sine summo bono non potest cognosci. VIII, 101. Malum sine bono esse non potest. X, 1335. Malum nihil nisi quod et bonum sit. VI, 237. Malum non potest esse nisi in natura bona. VII, 353. Nisi in aliquo bono. X, 1124. Mala quae sunt vitia, ex bonis et in bonis inesse. VI, 238; X, 1085. Malum quomodo detrahitur a natura. VII, 418. De malo bonum fieri potest. X, 404. Mala ideo de bono oriri possunt, quia bonum de nihilo factum est. X, 1481. Malum ideo potuit oriri in homine, quia de nihilo factus est. X, 1470, 1472, 1473, 1474, 1475.
Malum unde sit, magna quaestio Manichaeorum. VIII, 101. Et contra Manichaeos disputatur. VIII, 202, 203, 415, [Col. 0412] 596. Malum aliquando a Deo, aliquando a materia asserunt Seleuciani. VIII, 41. An Deus pater malorum. VIII, 631. Mala Deum facere negabant Coluthiani, mala creasse dicebant Floriniani, utrique haeretici. VIII, 42.
Malum quotuplex. VIII, 607. Malum dupliciter appellatur. VIII, 169. Omne quod dicitur malum, aut peccatum est, aut poena peccati. I, 735, 1222; III, 132, 221. Malum culpae ex libero arbitrio proficiscitur. I, 595, 612. Ex professo in libris de Libero arbitrio. I, 1221; X, 1509. Malum est nobis de nobis. V, 375, 1363. Malus quisque sui malefacti est auctor. I, 1221. An non est quidquam malum, praeter opus voluntatis, quod justitia prohibet perpetrantis. X, 1456. Malum voluntatis non posse naturae admoveri, falsum Juliani principium. X, 1486. In se ipsis malae voluntates habent interiorem poenam suam, eamdem ipsam iniquitatem suam. III, 390. Ad omnipotentiam Dei pertinet, ut ex libero arbitrio venientia mala esse permittat. VI, 359.
Mali Deus non est auctor. I, 1235, 1346; III, 1703; VI, 16. Ex duobus generibus malorum quae sunt in mundo, quodnam pertinet ad Deum. VIII, 117. Malum quod est poena, a Domino perpetratur. VIII, 169, 170. Malum poenae juste a Deo infligitur. I, 742, 1221. Mala Deus infert malis, non peccata, sed supplicia. II, 558.
Mali ortus et origo. X, 465, 666. Peccatum. VIII, 123. Censuerunt Philosophi contingere mala, propter peccata ab animabus in alia vita commissa. V, 1132. Mala hujus vitae agnoscunt pariter Manichaei et Catholici, sed de eorum origine prorsus dissentiunt. X, 1528. Mala generis humani volunt Manichaei deputari nescio cui mali principio, aeternitati Dei coaeterno; Pelagiani nolunt imputare peccato. X, 1339. Mala non sunt naturalia. III, 221. Malum cum quo nascimur an naturale. X, 1127. Falsum est, malum non posse convinci, quod naturale est. X, 1457. Malorum omnium nostrorum causa peccatum est. V, 1131. Mala nulla essent, si non esset peccatum. VII, 752. Malum nullum esset, si non fecissemus. III, 384. Mala congenita nobis veniunt ex natura peccato vitiata. X, 1528. Mala congenita, si nemo peccasset, in paradiso non fuissent. X, 1529, 1549, 1550. Mala quae patiuntur infantes, ostendunt originale peccatum. X, 1269. Et non sunt nisi ex natura vitiata. X, 821, 822. Manichaeorum haeresis de naturali malo, quantum distet a catholico dogmate peccati originalis. X, 1263. Mala non ad peccatum originale referunt Pelagiani. X, 1608. Ubi quaeritur unde malum veniat, Manichaeos adjuvant Pelagiani. X, 1538. Manichaeis in quaestione de malo facile respondent Catholici, non Pelagiani. X, 1509. Catholicum dogma de origine peccato vitiata est confitendum, ut vincatur Manichaeus. X, 1532. Malum unde secundum Julianum. X, 1494. Malum in ipsum Deum refundendum esse, inepte probat Julianus. X, 1487, 1488. Malorum quae a creaturis patimur, causa est peccatum. III, 1386. Mala hujus vitae non nisi ex peccato. X, 1546, 1550. Mala corporis et animi pullulaverunt de radice peccati. X, 1315, 1316. Mala quae in Adae progenie conspiciuntur, ex peccato originali. X, 1488. Mala nascentium tribuenda peccatis parentum. X, 1382. Malum nisi experimento non sentiremus. III, 384. Quid esset malum, potuisset intelligere homo ante mali experimentum. III, 386. Vide Afflictio. Malis temporalibus totus mundus affligitur. II, 422. Mala haec ut in Prophetis et in Evangelio praedicta, non sunt miranda. II, 422. Mala quasi optantes Prophetae, quo animo dicant. IV, 328, 329. Mala hîc et bona et malis et bonis communia. IV, 1017; V, 236. Secus post judicium. VII, 661. Mala quisque metitur ex cupiditate et ex consuetudine. VI, 513. Si desit pietas et caritas, quid est a mundi malis tranquillitas et quies, nisi luxuriae perditionisque materies, sive invitamentum sive adjumentum? II, 1026. Prospera res, donum est consolantis; res autem adversa, donum est admonentis Dei. II, 957. Tempora mala et dies mali unde. V, 498, 909, 1363, 1416. Vide Dies. Stultorum et iniquorum est accusare ordinem rerum, cum putant tempora esse pejora quam fuerunt. IV, 81. Mala quae per quosdam Imperatores Christianos imperio Romano acciderunt, immerito in doctrinam Christianam rejiciuntur. II, 532.
Mala quaedam sunt, quorum Deus auctor est. X, 711. Unum et idem malum quomodo et a Deo, et a diabolo esse possit. X, 806. Malum quod Angelo vel homini adscribitur, ei a quo conditi sunt, non adscribitur. X, 1499. Malorum temporalium causas superiores potius attendit August. II, 995. Mala quomodo sint a Deo. VIII, 204. Ad quid illa permittit Deus. VI, 236; VIII, 203. Malis variis vitam hujus saeculi cur peragi permittat Deus. IV, 329; X, 709. Malum quod tibi a Deo venit, non est malum, quia justum. IV, 278.
Malis bene uti novit Deus. VII, 435. Novit bene operari de malo. X, 1442. Novit de malo facere bonum. VIII, 427, 429. Multa bona Deus facit de nostris malis, nostrisque [Col. 0413] peccatis. II, 727. Mala Deus omnipotens esse non sineret, si eis bene uti summa sua bonitate non posset. X, 1495. Potentius et melius esse judicavit Deus, etiam de malis benefacere, quam mala esse non sinere. VI, 245; VII, 751. Malum a Deo non fit, quando fit de malo bonum. X, 1442. Mala prosunt, bona obsunt, sicut fuerint quibus datur. III, 1801. Nihil mali accidit sanctis, quod eis non vertatur in bonum. VII, 23. Ad probationem et emendationem mala permittuntur. VII, 42. Sunt ad eruditionem nostram. III, 1441. Justorum virtutem probant. VII, 114. Malis transitoriis boni, seu vivant seu moriantur, perire non possunt. VII, 74. In his pressuris non cessat fluere amurca murmurantium, et oleum confitentium. II, 422. Mala praesentia aut transeunt nobis viventibus, aut dimittuntur nobis morientibus. V, 402. Deus de malis bona facit, vel ea sanando per misericordiam, vel ordinando per judicium. III, 1924.
Malo quis bene utatur. X, 142. Mala hujus vitae, quae vitare impossibile est, qua causa, qua exspectatione, quo termino quisque patiatur, interest plurimum. II, 938. Mala temporalia dupliciter patiuntur servi Dei. II, 422. Mala temporalia non timenda. VI, 724. Aequo animo ferenda, quae patiuntur et boni. VII, 660. Pro fide pietatis omnia mala corporalia toleranda. VII, 313. Si vere quod bonum est toto corde dilexeris, omne malum patienter et aequanimiter sustinebis. V, 1397. Christianorum est pati mala temporalia, et bona sperare sempiterna. V, 1356. Mala quaecumque hujus vitae cum aeternis non comparanda. V, 937. In comparatione aeterni ignis, non parva, sed nulla sunt. V, 150. Mala ut non timeremus, in se omnia pertulit Christus. VI, 339. Vide Bona. Mala quibus orbis terrarum affligebatur, non esse signa judicii proxime venturi ostendit August. II, 918, 919.
Mala hominis duo, mortalitas et iniquitas. V, 934. Malorum radix cupiditas. X, 370. Mala hominis duo, error et infirmitas. V, 987. Ignorantia et concupiscentia fontes omnis miseriae hominis. VI, 244. Mala morum, vel sola, vel maxima deputanda sunt. VII, 112. Mali mala corporis, non mala morum pati exhorrent. VII, 113. Mali bonis solis carnalibus frui, et mala sola carnalia non perpeti curant. VII, 78. Mali sola deputant mala, corporis externarumque rerum incommoda. VII, 79. Mali quasi maximum bonum putant, habere bona omnia praeter seipsos. VII, 79. Malum esse aliud est, aliud malum pati. V, 319. Malum nullum aliud est praeter peccatum. VIII, 117. Malum opus non fit, nisi a malis. VII, 421. Malefactum est in quo libido dominatur. I, 1224. Quidquid in te mali est de peccatis, tuum est; quidquid boni in justificationibus, Dei est. IV, 193. Aliquando voluntate, aliquando necessitate malum agunt homines. X, 1494. A malo qui metu abstinent, dum occasiones inveniunt, non mali fiunt, sed manifestantur qui erant. IV, 1190. Christiano non imputatur si quid mali per haec quae propter bonum ac licitum facit aut habet, cuiquam acciderit. II, 187. In omni opere malo labor est. IV, 1811. Male faciendi licentiam quaerentes, quaerunt exempla male viventium. V, 1579. Non sunt facienda mala, ut veniant bona. X, 808. Mala affectans, quamvis aliis prosit quod fecerit, bona invenire non potest. IV, 212. Mala quaecumque non per sapientiam, sed quae per experientiam discuntur, feliciter nesciuntur. X, 1532. Dolenda sunt quae male facta sunt, etiamsi quantum possunt, postea corrigantur. II, 231. Mala sine dolore sunt pejora. VIII, 557. Deus pro sui regiminis aequitate et bene utitur malis, et perversis recte. VIII, 329. Malis peccantium bene utitur Deus. VIII, 563. Mala Deus tolerat a malis fieri, quia aeternus est, et videt quid illis servet. IV, 1178.
Malum perficere quid. X, 431. Malum contra quod pugnant baptizati, ex peccato originali. X, 680. Abstinere ab omni re mala quis dicatur. X, 306. Malum quod non vult, quomodo se facere dixerit Apostolus. X, 560. Mala congenerata vincuntur per gratiam. X, 1427. Deflectere a malo et facere bonum, non est possibile voluntati hominis, nisi per gratiam. X, 1297. Non est in potestate filiorum hominis a malo liberari, nisi gratia det potestatem filios Dei fieri. X, 1144. A malo liberari quid sit. V, 1364. Homo rogans liberari a malo, se a se liberari petit. V, 986, 987. A malo congenito liberat Christus. X, 1123. Mali nostri finis, quid. VII, 621.
Malum pro malo reddere justitia videtur, sed haec non est Dei justitia. IV, 87. Injustorum, si dici potest, justitia est IV, 1433. Homo cum malum pro malo reddit, malo voto id faciens, prior ipse malus est, dum punire vult malum. IV, 87. Qui non reddit retribuentibus mala, perfectus est. IV, 99. Vide Vindicare. Malum pro malo non semper reddit, qui corripit eum a quo vexatus est. II, 322, 323.
Mali quomodo ex Deo et non ex Deo. VIII, 100. An mali recenseri possunt inter opera, quae Deus fecit bona valde. III, 440. Malos Deus fecit quod ad naturam, non quod ad [Col. 0414] culpam. V, 587. Mali a se habent voluntatem malam, a Deo autem et naturam bonam, et justam poenam. III, 434. Malos sic creat Deus, quomodo pascit et nutrit malos. X, 1504. Hoc non repugnat Deo. X, 1506. Cur creat Deus quos futuros malos cognovit. X, 1200. Malos Deus tuetur tamquam pecora sua. IV, 350. Mali vasa perfecta in perditionem. III, 606. Si Deus vellet, etiam mali boni essent. III, 434. Malorum voluntatem in bonum convertere potuit Deus, sed noluit; cur noluerit, penes ipsum est. III, 434. Mali creati sunt ad utilitatem sanctorum. III, 433, 434, 440.
Malus homo quis. X, 370. Voluntate propria quisque malus est. VII, 50. Mali omnes sumus. V, 467, 559; VI, 662. Malos in sua disciplina non esse, neminem sibi arrogare posse. II, 272. Mali et haeretici ex variis Scripturarum testimoniis describuntur. IX, 204, 217. Mali propterea sunt mali, ut sint beati. IV, 293, 1502. In quantum mali sumus, minus sumus. III, 32. Nemo malus facit bonum. V, 409. Nemo malus non sibi prius nocet. IV, 329. Non impune sumus mali, quia Deus justus est. III, 32. Malorum poenis non indiget Deus. III, 434. Deus ex malorum poenis consulit saluti bonorum. III, 434. Malus sua ipse sibi poena. V, 1364. Malo bonus gravis est, etiam ad videndum. V, 117. Mali bonis insultant. IV, 1209. Bonos flagellant. IV, 1213, 1214. In malos non saeviunt nisi mali. V, 1392.
Malorum felicitas nonnullis scandalum. V, 126, 134, 168, 203. 1154. Et occasio lapsus. VII, 703. Occasio est infirmis murmurandi. IV, 190, 357, 620. Querelae eorum reprimuntur. IV, 190, 620, 621, 622, 1196. Malis nocent etiam ipsa bona. III, 603. Malis non revera bene est, nec bonis male. V, 319. Malus etiamsi regnet, servus est. VII, 114. Mali in tribulationibus quam miseri. IV, 369. Malorum scientiae duae, et duae obliviones. VII, 803. Malus vult bona omnia praeter se ipsum. V, 187, 468, 512, 630, 1362. A malo se ipso qui liberatus sit, securus est ab aliis malis. V, 253, 1364.
Mali circumdant undique servos Dei. V, 55. Necesse est ut inter malos vivamus. IV, 329, 1464. Necessitas vivendi inter malos, quanta poena. IV, 1268. Mixti sunt inter bonos mali. IV, 735, 1604, 1605, 1693. Malis permixtus bonus, securus sit. IV, 194. Mali manifesti sunt, boni autem occulti. IV, 1767. Mixti sunt inter bonos mali, in omni congregatione multitudinis. IV, 634, 635. In omni vitae genere. IV, 356, 1278, 1279, 1730. In familiis vel sanctioribus. II, 272. Exemplis probatur. II, 272. Non erunt mali, quando non erunt qui per ipsos probentur. IV, 362. Mali si non essent, non esset unde oraretur pro inimicis. V, 120. Deus qui novit exercendos nos, miscet nobis et non perseveraturos. IV, 635. Mali multo plures sunt quam boni, qui latent inter malos, sicut grana inter paleas. IV, 539.
Mali mixti cum bonis in Ecclesia. IX, 96. Ex ipsa Donatistarum confessione in Ecclesia vel occulti, a quo seminati. IX, 634. Parabolas Evangelicas de bonorum et malorum in Ecclesia permixtione, quomodo eludere Donatistae conati sunt. IX, 742. Mali non sunt in Christi corpore. IX, 345, 346. Intus esse videri possunt, sed foris sunt. IX, 481, 482. Extra Ecclesiam sunt, quia super arenam sunt, non super petram. IX, 212, 216. Malos interdum Ecclesia, ne perturbatio et schisma contingat, sacramentis uti vel invita permittit. V, 51. Mali a bonis tolerandi. V, 1093, 1165. Foris et intus tolerandi. V, 119, 319, 471, 1093, 1546. In Ecclesia tolerandi. II, 411; IV, 190, 460, 635, 636, 637, 653, 654, 736, 1604, 1605; VI, 228; IX, 30, 32, 48, 51, 56, 83, 104, 493, 742, 744. Quare tolerandi. IX, 69. Propter unitatem tolerandi. IX, 88, 90, 91, 92, 94, 370, 629. Vide Zizania. Mali quos corrigere vel damnare non possumus, tolerandi. IX, 746. Misericorditer corripiat homo quod potest; quod autem non potest, patienter ferat, et dilectione gemat atque lugeat. IX, 94. Mali tolerandi potius, quam per judicium temere auferendi. V, 1546. Mali propter bonos tolerandi, non boni propter malos deserendi. II, 329. Malos pro unitate tolerare, non parva laude dignum est, nedum reprehensione ulla. II, 171. Hoc affectare debemus, tolerare hic malos, quam tolerari a bonis. VI, 604. Mali a bonis quam a malis facilius tolerantur: quomodo facilius unus sanus fert duos aegrotos, quam duo aegroti se invicem singulos. IV, 190. Malos in Ecclesia tolerandos esse nulla Scriptura non nos admonet. II, 1065. Ipse Dominus docuit, Judam tolerando. III, 1762. Ecclesia non est deserenda propter malorum permixtionem. II, 410. Sana doctrina est, ut nec propter malos recedatur ab Ecclesia, nec in malos ipsos negligatur disciplina. VI, 199, 200, 201. Etsi a populo Dei non separantur mali, erga eos tamen non dormit ecclesiastica disciplina. IX, 669. Malorum tolerantia correptiones ecclesiasticae discipliane non excludit. IX, 656. Malos a bonis in unitate pro pace tolerandos negabat Emeritus. IX, 743. Tichonius caeterique Donatistae tolerandos dixerunt, etiamsi vera crimina malis objicerentur. IX, 96, 254, 257. Cum contagio peccandi multitudinem invaserit [Col. 0415] non jam excommunicatio, sed divinae disciplinae severa misericordia necessaria est. IX, 93. Malorum etiam ignoratorum contagio bonos perire docebat Gaudentius. IX, 743.
Mali si sunt in Ecclesia, nil aliis possunt nocere. IX, 29, 50, 51, 53, 55, 56, 57, 69, 275, 276, 655, 656, 657, 658. Inter malos quomodo innocentia custodiatur. IX, 393. Inter malos estote boni, et eritis sine malis boni. V, 1162. Mali non obsunt eis qui factis eorum non consenserunt. VI, 201. Malos qui tolerant, non communicant eorum peccatis: sicut nec Paulus falsorum fratrum, nec Apostoli, furto et sceleri Judae. IX, 344. Mali spiritaliter a bonis sejuncti sunt; si autem et corporaliter, pejores fiunt. IX, 200. Separatio cordis a malis praecipitur non corporis. V, 549, 551, 553; IX, 349, 633. Malorum commixtio cum bonis non aeterna, sed temporalis; nec spiritalis, sed corporalis. IX, 349. Mali a bonis per hanc vitam non corporum segregatione, sed morum diversitate disjuncti sunt. IX, 566. Haec separatio corporis a malis ad finem saeculi reservatur. IV, 735; VII, 611; IX, 249. Vide Peccatum.
Mali non sunt gratis in hoc mundo. IV, 630. Ad quid mali in hoc mundo. V, 118. Mali hîc suo loco in usus bonos positi. V, 1382. Abundantia malorum propter purgationem bonorum. V, 118, 120. Cum ipsi mali sint suo vitio, Deus de malo eorum bene facit. IV, 1398. Mali bonis operibus Dei male utuntur. IV, 1396. Malorum est male uti bonis, Dei contra bene uti malis. V, 117, 1382. Malis bene utitur Deus. II, 539; X, 1303. Quomodo. II, 1084. Mali sicut bonis Dei male utuntur, dum non corriguntur; sic contra Deus etiam malis eorum bene utitur, non solum ad justitiam suam, etc., sed etiam ad exercitationem et provectum sanctorum suorum. II, 1085. Malis utitur Deus, non secundum eorum pravam, sed secundum suam rectam voluntatem. V, 1067. Malis bene utitur Deus, eorumque malitiam ad exercendos bonos et admonendos accommodat. II, 860. Quo pacto mali bonis prosunt. VII, 478. Malus justo nihil nocet, sed prodest. V, 202, 253. De malis hominibus quanta bona Deus nobis praestet. IV, 1214, 1215. Malis datur potestas in bonos propter bonorum utilitatem. VI, 93. Per malos probantur justi. IV, 362. Mali sunt ad admonitionem vel exercitationem bonorum. III, 601, 606, 788, 794. Omnis malus aut ideo vivit ut corrigatur, aut ideo vivit ut per illum bonus exerceatur. IV, 630. Mali sunt aliis exercitationis adminiculum et timoris exemplum. III, 434. Homo malus, novacula acuta. V, 202. Malus potens, novacula superflua resecans. V, 421. Malis reddet Deus secundum malitiam eorum, non secundum utilitatem quam ex ea justi perceperint. IV, 1214, 1215. Mali quia volentes injuste utuntur bonis, juste nolentes cruciabuntur malis. II, 554. Cur malis Deus parcat. IV, 1204, 631. Mali hîc servantur, ut boni inde nascantur. V, 1383. Mali Christiani plus cavendi, quam Judaei ac Pagani. VI, 343. Saevire in malos non licet. V, 1389. Quare et quomodo mali diligendi. VII, 22. Mali diligendi sunt ut non sint mali. II, 659. Qui sic agit cum malis, ut eos malitiae poeniteat, novit etiam indignatione consulere. II, 649, 651. Mali pereunt aut conversione ad justitiam, aut amissa potestate adversus bonos. III, 1359. Malus si displicuerit sibi, correctus placebit sibi. V, 513. Malus mortuus bis dolendus. V, 1392. Male viventium et recte vivere prohibentium auctoritate non duci. V, 546, 548. Ex mala vita eorum qui putabantur boni, veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. IV, 243. Malis in futura vita non erit locus. V, 1383. Mali foeno similes. IV, 1375.
Mamitus duodecimus rex Assyriorum. VII, 564.
Mammantes. IV, 1235.
Mammona divitiae interpretantur. III, 1349; IV, 620. Mammona apud Hebraeos divitias, apud Punicos lucrum significat. III, 1290; V, 648. Patitur durum et perniciosum dominum, quisquis mammonae servit. III, 1290. Mammona iniquitatis cur dicantur divitiae. IV, 552; V, 250, 328, 648, 650.
Mammothrepti. IV, 246.
Manasse interpretatur necessitas. III, 820. Oblitus. IV, 719, 1022.
Mancipia dicta, quia manu capta sunt. III, 590.
Mandatum sanctum quid. VI, 226. Mandatum quomodo sit in vitam, et in mortem. VI, 104. Mandatum scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus: sed noli praesumere de viribus tuis. V, 831. In mandata Dei, tamquam in speculum, inspicere nos oportet. IV, 1510. Merito absconduntur iis qui sapiunt terrena. IV, 1520. Perfectius cognoscuntur, cum fiunt. IV, 1550. Mandata divina, quae praesertim ipsam conveniunt voluntatem, ostendunt liberum arbitrium. X, 883. Antiquis fidelibus nihil profuisset Dei dilexisse mandata, nisi eos Christus liberasset. IV, 1593. Mandatis Dei rectis et arduis humana non contemperatur infirmitas, nisi praeveniens ejus adjuvet caritas. IV, 1512.
[Col. 0416] Mandata Dei non nisi per gratiam implentur. I, 796; V, 1162. Si volueris, conservabis mandata, quo sensu dictum. X, 900. Mandata Dei custodire, est in dilectione ejus persistere. IX, 151. Id agit gratia, ut dilectione impleantur mandata Dei, quae timore non poterant. IV, 1579. Viae Domini durae sunt timori, leves amori. X, 290. Mandatum si fit timore poenae, non amore justitiae, serviliter fit, non liberaliter; et ideo nec fit. X, 217. Latum mandatum nimis est caritas. IV, 1561, 1562. Mandatum novum, faciens hominem novum. V, 1533. Mandata Dei quomodo quaerenda. IV, 1539. Qui mandata Dei propter mercedem terrenam facere conatur, non ea facit; quia non ipsa, sed aliud diligit. IV, 1563, 1579. Mandata Evangelica sublimiora quam multi in communione catholica faciunt. VIII, 225. Cur non omnia mandata ab unoquoque sanctorum fiunt. X, 1297.
Mandatum a Donatistis pro Collatione factum. II, 577. Non sine falsitatis crimine. II, 577.
Mandragorica poma rara sunt. VIII, 435. Eorum qualitates. VIII, 435. Mandragorica poma fecunditatem sterilibus parere quidam opinantur. VIII, 435. Mandragorica poma gloriam popularem figurant. VIII, 435.
Manducare non est peccatum, sed immoderate uti donis Dei quae tribuit ad usus. V, 800. Manducandi et bibendi quae justa causa. V, 346. Manducandi de omnibus cum moderatione, cum benedictione, cum gratiarum actione, licentia Christianis data. V, 802. Manducat homo ex necessitate, Angelus ex potestate. V, 1618. Manducandi potestas, non necessitas erit post resurrectionem. V, 1618. Manducare cibum qui non perit, credere est. III, 1602. Manducare cum superbis cur David noluerit, cum quibus et Dominum manducasse legimus. IV, 1289. Manducat quodam modo Ecclesia, quos in suum corpus trajicit. IV, 241, 242. Manducare corpus Christi. Vide Eucharistia.
Mane quomodo intelligi debeat in historia creationis. III, 235, 240, 296, 312, 314. Mane quandonam fiet. V, 58. Mane erit, cum videbimus quod credimus. IV, 1853. Mane significat prosperitatem saeculi. IV, 782. Tempus consolationis. IV, 1173.
Manemus in Christo indigentia, ipse in nobis manet misericordia. V, 742.
Manganae. II, 71.
Manicare. III, 808.
Manes dii existimati sunt a Paganis omnes mortui. VII, 253. Et animae hominum, quorum merita incerta sunt. VII, 265.
Manes Persa. VIII, 485, 487. Sive Manichaeus. VI, 305. Quare postea dictus Manichaeus seu Mannichaeus. VIII, 34. 361. Manichaeus apostoli nomen usurpabat. I, 1341; VIII, 38, 519, 530; IX, 271. Praefixo epistolis suis omnibus hocce exordio, Manichaeus apostolus Jesu Christi. I, 1341. Not. 1. Quare se apostolum Jesu Christi nominabat. VIII, 177. Falso se dicit Christi apostolum. VIII, 283. Inepte eum sic nominabant ejus discipuli. VIII, 69, 520, 526. Probari non potest quod sit Christi apostolus. VIII, 176. Per Manichaeum Spiritum sanctum ad nos venisse dicebant ejus discipuli. VIII, 69. Et promissionem Domini de Spiritu sancto, in suo Manichaeo esse completam. II, 1035. Manichaeus ipse Spiritum sanctum auctoritate plenaria personaliter in se esse dicebat. I, 709. Manichaeus Spiritus sanctus a suis creditus. VIII, 177, 178, 292, 525. Manichaeo convenire non possunt quae de Paracleto in novo Testamento scripta sunt. VIII, 507.
Manichaeum venisse ut antiquorum figuras aperiret, jactabant ejus discipuli. VIII, 189, 308. Manichaeus ob hoc laudatur a discipulis suis, quod remotis figurarum integumentis, veritatem nudam et propriam loqueretur. VIII, 307, 308. Manichaei libri, pleni fabulis. I, 707, 710. Manichaeus duodecim discipulos ad instar apostolici numeri habuit. VIII, 38. Manichaeus occisus est. VIII, 178. Festum natalis Manichaei magna celebritate per Pascha frequentatum. VIII, 178, 179. Manichaeus, pater appellatus a discipulis. VIII, 207. Manichaei deliramenta. VIII, 181. Praecepta. VIII, 223. Errores litteris mandati. I, 710, 1355, 1356. Manichaei scripturae. VIII, 517, in Admonit. 518, 529, 530. Epistola. X, 1318. Apud Constantinopolim inventa. X, 1316. Juliano orationibus Flori adjuto. X, 1316, 1327. Manichaei epistola ad Patricium. X, 1325, 1404. Ad filiam Menoch. X, 1404. Manichaeus vivendi regulam observatu perdifficilem scripta epistola praestitit. I, 1376. Manichaei epistola fundamenti. VIII, 400. Manichaei fundamentum, quod ruinosum vocat Augustinus. VIII, 580. Multa de astris imperitissime scripta ejus continebant. I, 709. Manichaeus deceptus in quaestione de causa peccati. X, 1464. Manichaeus et Melitidis. X, 1462.
Manichaei. III, 1875; V, 551, 573, 657, 659, 984, 1122, 1641; IX, 469. In Perside schisma faciunt. V, 1174. Manichaei in Paphlagonia, in Gallia. VIII, 570. Manichaei, Hymenaei et Phileti haereticorum discipuli, et successores. VIII, [Col. 0417] 219. Manichaei cur Catharistae appellati. VIII, 36. Eorum dogmata. VIII, 34. Eorum fabulae blasphemiis plenae. IV, 1907. Manichaeorum haereseos varia capita. VIII, 510. Manichaeorum error circa Dei naturam. VII, 336; X, 1126. Quid de Deo cogitabant. IV, 1040, 1907, 1908. Insana de deo suo sententia. VIII, 466. Manichaeorum de Dei natura blasphemiae. VIII, 565, 566, 567, 571, 595, 598. Duos deos, unum bonum, alterum malum credebant. I, 1317. Seu potius duas naturas vel substantias, duoque principia invicem contraria. I, 1346; III, 130. Eorum error de duabus naturis. III, 1305, 1703, 1705; IV, 108, 1922; V, 821, 847, 985; X, 666. Manichaei fingebant candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna esse dogmatizantes. III, 165. Regnum, seu gentem tenebrarum et esse sempiternam, et summum malum asserebant. I, 1346. Malum porro esse terram, seu molem tetram et deformem, per immensum profundam et longam, necnon mentem sive molem tenuem atque subtilem, per terram vagantem. I, 716, 1351. Volunt gentis tenebrarum sine ullo initio malam semper fuisse naturam. VI, 363. Regnum lucis Deum vere esse profitebantur, eique simplicem quamdam naturam incommutabilem, impenetrabilem et incorruptibilem concedebant. I, 1346. Manichaei nec quid sit corpus intelligunt. V, 106. Non possunt nisi incommutabilem Deum fateri. V, 105. Manichaeorum insania de duabus naturis inter se confligentibus. VI, 360, 364. Figmentum de pugna Dei lucis cum principe tenebrarum. X, 1071. De gente tenebrarum contra Deum rebellante. VI, 292, 358. Cum gens tenebrarum in Deum rebellaret aliquando, et regnum lucis invadere moliretur, Deum bonum, qui quomodo aliter posset hosti resistere non inveniret, necessitate compulsum misisse huc animam bonam, particulam quamdam suae substantiae, cujus commixtione hostem temperatum esse somniabant, mundumque fabricatum. I, 1352, 1355, 1356; III, 130. Dei substantiam a substantia mali, ex parte corruptam esse, et ad peccandi necessitatem perductam esse contendunt. II, 724. Partem dei boni tenebrarum principibus mixtam, toto mundo inquinatam et ligatam, per cibos Electorum suorum, ac per solem et lunam purgari: quod vero de ea purgari non potuerit, in fine saeculi aeterno ac poenali vinculo colligari. II, 1034. Manichaeorum deus captivus, coinquinatus, etc. VIII, 35, 36. Meritis naturae bonae divinitus subveniri dicunt Manichaei. X, 573. Intolerabilius et inhonestius de Deo sentiunt Anthropomorphitis. VIII, 189.
Manichaeorum error circa causam creationis mundi. VII, 335; VIII. 35. Deum bonum fabricasse mundum, etsi ex aliena natura atque materia, confitentur. VIII, 603. Mundum istum ex membris Dei, visceribus gentis tenebrarum admixtis, fabricatum esse delirant. IV, 1822. A Deo coelos fabricatos, non tamen de sua ipsius substantia dicebant. I, 864. Terras octo, decem coelos esse dicebant, Athlantem mundum ferre, splenditenentem suspendere, etc. VIII, 508. In eo mali regno antra quinque elementorum, aliud tenebris, aliud aquis, aliud ventis, aliud igni, aliud fumo plenum; atque animalia in illis singulis nata elementis, serpentia in tenebris, natantia in aquis, volatilia in ventis, quadrupedia in igne, bipedia in fumo. I, 1351. Ex iis autem fabricatum esse mundum. I, 1351. A Deo bono. I, 1317. Manichaeorum error de duplici terra, de regno lucis, et regno tenebrarum. VIII, 533. Unde phantasmata eorum de terra tenebrarum. VIII, 197. Deum bonum non omnium naturarum esse auctorem dicunt. X, 572. Manichaeorum sententia de carnis origine. V, 189. Omnem naturam corpoream a tenebrarum gente esse confingunt. V, 105, 106. Corporum conditorem Deum esse negant. III, 217; X, 1125. Coaeternam ipsi originem habere corpora dicunt. X, 651. Carnes et minutissima animalia, et quidquid radicibus terrae inhaeret, a mala mente gigni et formari dicebant. I, 864; VIII, 475. Animam rationalem inesse belluis putabant. I, 1370. Et arboribus. I, 1368. Vim intelligendi tribuebant plantis. III, 229. Arbores audire voces nostras, verba intelligere, motus corporum intueri, imo et cogitationes perspicere credebant. I, 1369. Sensum dolendi et gemendi esse in plantis et lapidibus. III, 2074. Ficum plorare cum decerpitur, et vitem dolere, sentire, videre atque audire. I, 1074. Ea propter a caede animalium et a stirpium laceratione abstinendum esse putabant. I, 1368. Et arborem sive animal necare, esse homicidium. II, 1368. Manichaeorum error circa praeceptum non occidendi. VII, 34. Hominem revolvi in arborem credebant. I, 1369.
Manichaei partem dei quamdam oleribus, lactucis, pomis, etc., inesse putabant. I, 1362. Manichaeorum deus in cibo ligatus atque pollutus, edendo purgatur. VIII, 498. Animam pro meritis inquinationis suae, per cibum et potum venire in hominem dicebant. X, 613. Panem manducanti non porrigebant. IV, 1823. Vinum fel principum tenebrarum dicebant, licet ipsis uvis comedendis non parcerent. [Col. 0418] I, 1364. Eorum delicata abstinentia. I, 1357. Gula. I, 1367, 1374. Impudicitia. I, 1374. Manichaei expedire dicebant homini foeneratorem esse, quam agricolam, quare. IV, 1823. Aurum a Manichaeis injuria accusari. V, 329. Fidelibus agros, domos, aut pecuniam habere illicitum ducebant. I, 1343, 1345.
Manichaeorum error circa solem. VIII, 391. Manichaei solem adorabant. I, 1351; III, 199, 216; IV, 189. Tamquam particulam lucis in qua habitat Deus. III, 199. Tamquam ipsum Deum. V, 105. Tamquam ipsum Creatorem aut ejus partem. V, 329. Solem corpus non esse arbitrantur. V, 106. Manichaeorum de lunae incremento et defectu delirium. II, 207. Figmentum de concubitu principis tenebrarum cum muliere. X, 864. Manichaei ab aeternarum principe tenebrarum, de commixtione duarum naturarum quae semper fuerunt, una bona et una mala, hominem creatum dicunt. X, 441. Homines a Deo non esse institutos. X, 570, 607, 611, 612. De Adami et Evae creatione longam fabulam texebant. I, 1375. Putabant se esse naturam et substantiam Dei. VIII, 261. Animas ad Christum, corpora ad diabolum pertinere, et sexum utrumque esse ex diabolo dicebant. VI, 365. Manichaeorum error circa animam. VII, 336; X, 1325. Docent animam nostram hoc esse quod Deus est. VI, 297. Esse partem seu particulam Dei. V, 986; X, 572. Animas non solum hominum, sed etiam pecorum, de Dei esse substantia, et partes Dei asserunt. II, 718, 841, 1033. Manichaei volentes animam esse partem Dei, labem et infirmitatem ejus in corpus frustra regerunt. II, 720. Manichaeorum haeresis de duabus animabus, ex peccati et voluntatis definitione, tota evertitur. VIII, 105, 107. Manichaeorum de animarum traduce opinio. X, 1218.
Manichaeorum error de Christi incarnatione. X, 1034. Manichaei dicunt Deum annuntiatum in veteri Testamento, non esse patrem Christi. III, 1711. Christum Deum esse non negant. V, 104. Sed dicunt esse Deum tantum. V, 229. Christum credebant tamquam de massa lucidissimae molis Dei, porrectum ad nostram salutem. I, 715. Numquam dicere ausi sunt Patrem et Filium, nisi unius esse substantiae. V, 105. Manichaei virginis partum blasphemant. X, 573. Dicunt Christum non habuisse matrem. IV, 1685. Idque tentant asserere ex XII. Cap. Matth. IV, 129. Negant Christum natum esse de virgine, et carnem ejus veram fuisse. I, 715; II, 1032. Refelluntur. III, 1452. Manichaei negant hominem Christum. V, 573; VI, 682. Docent Christum non habuisse corpus. V, 104, 477. Nec hominem verum fuisse, sed phantasma. V, 658, 659. Christi carnem nullam, vel simulatam dicunt. IV, 411, 1208; V, 659, 985, 1125; VI, 365; X, 613. Non veram mortem in cruce solvisse. IV, 411, 1208. Sed in phantasmate crucifixum esse. I, 713. Christum in toto mundo crucifixum dicebant. IV, 1823. Crucem luminis quomodo, et a quibusnam laedi somniabant. IV, 1823. Manichaei frustra jactant se melius de Christo sentire, quia eum tantum spiritum dicunt. V, 1123. Negantes carnem Christi, totum mysterium redemptionis nostrae evacuant. V, 1122.
Manichaei gratiam Christi oppugnant, baptismum ejus evacuant, carnem ejus exhonorant. X, 573. Creaturam carne et sanguine Christi liberari nolunt. X, 612. Baptismum omni aetati superfluum putant. X, 613. Manichaei adorabant solem, eumque dicebant esse Christum. IV, 132, 133, 1194. Perstringuntur. V, 35. Manichaei putabant Christum fuisse serpentem illum, qui Evam ad edendum de ligno vitae induxit. III, 216. Hinc Ophitarum secta. III, 216.
Manichaeorum error de malo. X, 1463. Mali naturam Deo coaeternam putant. X, 1008. Immutabilem substantiam mali naturae Dei sui miscent. X, 1104, 1105. Deique naturam corruptibilem faciunt, et sub aliena natura captivam. X, 1104, 1105. Manichaei naturam mali suo principio praeditam, adversus Deum inducunt. II, 722. Peccati causam, malam esse naturam affirmant. X, 612. Vitia dicunt esse naturas atque substantias. X, 1085. Homini commixtam esse naturam malam dicunt. X, 441. Animas duas in uno corpore esse existimabant, unam de Deo et partem Dei, alteram de gente tenebrarum a suo principio malo profectam et Deo coaeternam. I, 608; III, 130. Easque animas inter se confligere in homine, quando caro in spiritum concupiscit. I, 758, 759. Manichaei omnia bona in bonam, mala vero in malam animam referebant. I, 608. Manichaeus quidam mortem non timebat, quia dicebat eam, separationem esse boni a malo. II, 272. Manichaeorum error de pugna carnis ac spiritus. VI, 709, 710. Manichaei nimia insania dicentis naturam boni cogi male facere. X, 1113. Manichaeorum error de concupiscentia. V, 815, 842. Putabant concupiscentiam esse de substantia mala, Deo coaeterna. X, 1318. Concupiscentiam non tamquam accidens vitium, sed tamquam naturam ab aeternitate malam vituperabant. X, 572. Peccatum a libero arbitrio sumpsisse exordium negabant. X, 572, 607. Et peccatum originale, [Col. 0419] ex homine primo prius puro, et postea per liberum arbitrium depravato, in omnes transiisse. X, 613. Liberum arbitrium negabant ab eo ortum, quod antea non erat malum. X, 608, 611. Dicebant Deum creatorem culpari, dum mali origo ex libero arbitrio ducitur. I, 594. Peccata sua attribuebant genti tenebrarum. IV, 270, 1821, 1822. Tunc se peccare dicebant, quando natura mali praevalet naturae Dei. VI, 358. Libros quinque Augustini adversus Manichaeos laudibus extollit Paulinus. II, 101. Eorum credit dictata divinitus verba. II, 100. Pentateuchum vocat. II, 101. Contra Manichaeorum haeresim scripti sunt libri de Libero arbitrio, propter quaestionem, Unde malum? I, 1211: quae subsequuntur opuscula in hocce tomo.
Manichaeis consentire Catholicos circa mali originem, calumnia Juliani. X, 1113. Manichaeos vocabat Julianus eos qui peccatum originale agnoscerent. X, 1149, 1155, 1191, 1193. Manichaeae pestis contagium objectat Pelagius, non tantum doctoribus, sed et ipsi catholicae Ecclesiae. X, 1276. Manichaeismi notam Julianus Catholicis impingit. X, 643. Et Jovinianus. X, 643. Manichaeorum nomine Catholicos criminatur Julianus. X, 863. Et conviciatur Augustino. X, 1338. Et merito istud nomen illis imponi contendit. X, 1462. Manichaeorum crimine infamabant doctores Catholicos Pelagiani. X, 703, 1051, 1054, 1060, 1074, 1143, 1462. Manichaeorum nomine et Traducianorum appellat Catholicos Julianus. X, 1380, 1381. Non sic novitas expavescatur contumeliosi nominis, ut fugiatur veritas antiquissimi catholici dogmatis. X, 1286. A Manichaeis Catholici longe distant in quaestione de malo. X, 1592. Manichaeorum errori de natura et origine mali quam sit contraria veritas catholica. X, 1508. Manichaeus error quam diversus a catholico dogmate, et quam insanus. X, 1311. Manichaei non sunt qui peccatum originale adstruunt. X, 1188. Catholici quaedam vera dicentes simul cum Manichaeis, longe tamen abhorrent ab eorum erroribus. X, 1468. Doctrina Pelagiana de peccato originali favet Manichaeis. X, 816. Manichaeos adjuvant, qui negant originale peccatum. X, 666, 667, 668, 669, 1187, 1290. Manichaeo suffragatur Julianus, dum agit adversus catholicum dogma de originali vitio. X, 1515. Manichaeorum et Pelagianorum haereses sibi mutuo adversae, et aeque a catholica Ecclesia reprobatae. X, 572, 573. Manichaei et Pelagiani quatenus errore conjuncti, quatenus separati. X, 573. Manichaeis Pelagiani, licet contrarii sint, favent tamen. X, 819. Et suffragantur. X, 1335. Eorumque errori aditum aperiunt. X, 1434. Et eos adjuvant. X, 1314, 1328, 1336, 1338, 1339, 1435, 1592, 1608. Pelagiani Manichaeos in perversum fugientes, eos ipsos adjuvant. X, 1463. Manichaeum Julianus adjuvat. X, 1313, 1320, 1369, 1379, 1382, 1453, 1478, 1502, 1527, 1529, 1539. Manichaeismus sic adjuvatur a Pelagianorum errore, ut invictus fiat. X, 1318. Manichaeo dicenti malam fuisse carnem hominis, etiam antequam peccaret, et miseram esse conditam naturam, non potest responderi a Pelagianis. X, 1529. Non potest a Pelagianis vinci Manichaeus introducens carnis conditorem malum. X, 1530. Manichaeos sic oppugnat Julianus, ut contra Salvatorem sublevet. X, 1478. Error uterque, Pelagianorum et Manichaeorum, quomodo catholica fide extinguitur. X, 1339. Dogma catholicum contrarium utrique errori, et Manichaeorum et Pelagianorum. X, 1310. Catholicae Ecclesiae sententia de malo Manichaeos et Pelagianos devitat. X, 1463. Inter Manichaeos, et Pelagianos, et Catholicos quid distet circa mali naturam. X, 1125. Manichaeorum stultam et noxiam impietatem, non solum Catholici, verum etiam haeretici omnes qui non sunt Manichaei detestantur. X, 571. Manichaeus a Catholicis funditus evertitur. X, 1314. Manichaei pestilentia quomodo per Catholicos refellitur. X, 1490. Pelagianos cum Manichaeis vincit catholica fides. X, 1338, 1339. Et veritas redarguit. X, 1301, 1310. Manichaeorum sententia de malo invictissime evertitur. II, 763, 882; VI, 236. Manichaei expugnati. VI, 696.
Manichaeorum dogma de homine, de lege, de nuptiis. X, 570. A bono Deo nuptias non esse institutas affirmant. X, 570, 607, 611. Nuptias principi tenebrarum adscribunt. X, 615. Nuptias damnant, et filiorum procreationem. I, 1343, 1344, 1372. Cur a concubitu abstinerent. VIII, 229. Curoperam dant ne gravidae fiant meretrices. VIII, 453. Manichaeorum turpitudo nudata. VI, 683. Impudicitia notatur. III, 1876.
Manichaei irrident sacras Scripturas. IV, 1907. Eorum error de veteri Lege. VI, 109. Legi veteri adversantur. III, 2065. Eorum in veterem legem calumniae. V, 23, 24, 822, 826. Legem per Moysen datam, non a vero Deo dicunt, sed a principe tenebrarum. II, 1032; X, 570, 607, 611. Legem Prophetasque condemnant. VIII, 603. Quaecumque de Lege et Prophetis Apostolus sermoni suo inseruit, falsa et a corruptoribus immissa esse criminantur. VI, 70. Sanctos superiorum temporum audent blasphemare. X, 611. Patriarchas in veteri Testamento laudatos vituperare. I, 688. Patribus veteris Testamenti calumniantur de pluribus uxoribus. VI, [Col. 0420] 395. Vetus Testamentum non recipiunt. X, 1008. Illud oppugnant. I, 598; III, 173, 189, 216. Illudque reprehendunt apud imperitos. VIII, 67. Non omnia ex libris novi Testamenti accipiebant. VIII, 505. Dicunt vetus Testamentum esse a Deo malo. V, 927. A principe tenebrarum. I, 654; V, 175. Vetus Testamentum non aliter quam oportet accipiendo errant; sed omnino non accipiendo et detestando blasphemant. III, 373. Manichaeorum calumniae in librum Job. V, 100. In Prophetas. V, 330. In Aggaei prophetiam. V, 326. Legem veterem et Prophetas canonicos non accipiunt, neque omnia quae sunt in Scripturis canonicis novi Testamenti. II, 1033, 1034. Ex eis quidam Actus Apostolorum repudiant. II, 1034. Novi Testamenti Scripturas legunt. III, 180. Falsatas tamen dicunt. I, 716, 1317, 1368. Eaque immissa fuisse, quae de originali peccato narrantur. I, 598. Manichaeorum fraus in Scripturarum usu. V, 332. Dicunt Scripturas sacras, quae eorum errores convincunt, corruptas fuisse. II, 278. Duo Testamenta non sibi consonare. IV, 1893. Scripturis quas canon non recipit, mentes solent pervertere. II, 233. Manichaeos nec Scripturarum auctoritatis antiquitas, nec miraculorum potestas, nec morum sanitas, nec rationis veritas asserit. VIII, 285.
Manichaeorum Ecclesia duabus professionibus constat, Electorum et Auditorum. VIII, 35. Praecellentior dicebatur Electorum, qui tria signacula observare se profitebantur. I, 1357. Manichaeorum Electi, qui. IV, 1822. Manichaeorum Electi ridendi, qui a fructibus aut oleribus decerpendis abstinebant, et vescebantur his quae decerpserant Auditores. VIII, 230, 235. Manichaeorum Electi frequenter accipiebant Eucharistiam. VIII, 114. Manichaeorum secundus gradus, Auditorum. I, 1080. Manichaeorum Auditores nihil de moribus noverant, sed tantum de fide. VIII, 114. Auditores ante Electos genua figunt, ut eis manus supplicibus imponantur, non a solis presbyteris, vel episcopis aut diaconibus eorum, sed a quibuslibet Electis. II, 1033. Cum Electis solem et lunam adorant et orant, ac die Dominico jejunant. 1032. Manichaei Auditoribus suis Dominicum tamquam legitimum diem ad jejunandum constituerunt. II, 148, 149. Auditores carnibus vescuntur, et agros colunt, et si voluerint uxores habent; horum vero nihil faciunt qui vocantur Electi. I, 1079, 1368; II, 1032. Manichaei magistros tredecim, episcopos septuaginta duos, presbyteros, diaconos habent. VIII, 38. Episcopi, presbyteri, diaconi a quibusnam ordinentur. VIII, 38.
Manichaei fallaciter mandata implent. VIII, 223, 224, 225. Ad solem et ad lunam orant. VIII, 38. Simplices ac puras orationes Deo offerre non possunt. VIII, 382. Nihil turpe in Manichaeorum orationibus, sed solum aliquid contra fidem. VIII, 93. Manichaei quasi crimen objiciebant Paganis, quod aris, delubris, simulacris, victimis atque incenso Deum colendum putarent. VIII, 380. Manichaei Paganis deteriores in cultu plurimorum deorum. VIII, 369, 374, 375. Manichaeorum plures dii. VIII, 376. Manichaei numerosissimam deorum familiam et commemorant, et commendant. VIII, 142. Manichaei in eo quod dissimiles sunt Gentibus, vani sunt; in eo quod similes, pejores sunt. VIII, 383. Faustus templa, simulacra, victimas admittendo ad colendum Deum refellitur. VIII. 381, 382. Quae templa, quae simulacra, quas victimas admittebat Faustus. VIII, 369, 380. Manichaeos rationabile Dei templum esse non posse, ostenditur. VIII, 380.
Manichaei non veritate, sed fraude agunt cum imperitis. V, 332. Eorum astutia ad decipiendos imperitos. VI, 293. Non decipiunt, nisi cum scientiam, quam non exhibent, pollicentur. VI, 70. Manichaeus non solum non exhibet scientiam et veritatem, sed falsitatem dicit. VIII, 184. Manichaei quaedam suae doctrinae puncta, ob excellentiam non posse explicari respondebant. VIII, 576. Manichaei sacrilege et temere invehuntur in eos, qui catholicae fidei auctoritatem sequentes, credunt quod nondum intueri valent. VIII, 65. Manichaei plus in refellendis aliis diserti et copiosi, quam in suis probandis firmi ac certi. VIII, 66. Manichaeorum dictum in suae sectae desertores. VIII, 67.
Manichaeorum secta perditissima. IV, 1907. Error pestilentiosissimus et perniciosissimus. IX, 258. Doctrina turpitudines horribiles cogit perpetrare. VIII, 570. Manichaei pauci sunt et pessimi. X, 1143. Carnem suam nisi diligere non possunt. VIII, 392. Dei Manichaeorum miseria. VIII, 513. In Manichaeis et qui Manichaei ficti sunt, mali sunt; et qui ficti non sunt, vani sunt. VIII, 224, 228. Manichaei carpuntur. VIII, 91, 92. Cum Manichaeis cur mitius agendum. VIII, 180. Manichaei auctoritatem longe inferiorem esse auctoritate Evangelii, ostenditur. VIII, 508, 510.
Manichaei a Paulo designati. VIII, 314, 578. Manichaei doctrina in epistola prima ad Timotheum ab Apostolo praevisa. VIII, 523. Manichaei haeresis post Tertullianum et Cyprianum exorta. VIII, 283; X, 626. Manichaei in Cham [Col. 0421] significati. VIII, 267. Manichaeorum libri eleganter pretiosi et decori. VIII, 285, 294. Manichaeorum Thesaurus, liber. VIII, 538, 568, 570. Manichaeorum blasphemias subdiaconus Victorinus edocebat, ac docens patefactus est. II, 1033. Interrogatus ab August. errorem negare non potuit: sed Auditorem se, non Electum esse confessus est. II, 1032, 1033. Horrens Augustinus fictionem illius, sub specie clerici coercitum illum, et a clericorum gradu dejectum, pellendum de civitate curavit. II, 1033. Etiamsi rogantem ut se ad viam veritatis revocaret. II, 1033. Tamen petenti poenitentiae locum tunc vult credatur, cum eos qui latitant in Malliana et in omni provincia Manichaeos manifestaverit. II, 1033.
Manifestum. Id maxime tolerandum, quod cum manifestum sit perperam factum, fieri non potest infectum. II, 231.
Manlius Theodorus Consul. VII, 620. Vir doctus et Christianus. I, 588. Huic nuncupatus liber de Beata vita. I, 959.
Manna. V, 58. Pluvia voluntaria quam segregavit Deus hereditati suae. IV, 817. Manna unicuique secundum propriam voluntatem sapivisse, ex solo libro Sapientiae probari potest. II, 199. Manna potuit pro desiderio sapere fidelibus, non autem murmuratoribus in Deum. I, 638. Manna Christum nonnullis sapiebat. V, 1552. Christum significabat. III, 1603. Manna, Christi panis coelestis figura. V, 1551. Umbra sacramenti Eucharistiae. III, 1612. Panem coelestem manna et altare Dei significarunt. III, 1612. Quomodo mortui sunt, qui manna manducaverunt. III, 1611. Manna cessavit trajecto Jordane. III, 617. Manna in arca inclusum, symbolum gratiae. III, 633.
Mansiones multae in regno Dei. III, 1812. Mansiones multae, id est praemia et lumina meritorum diversa in coelis. VI, 410. Quomodo Christus mansiones praeparare vadit, quae jam sunt. III, 1814. Desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. III, 1816. Mansiones extra regnum coelorum, an assignandae non baptizatis. X, 518. Vide Locus medius. Mansiones agere. V, 1262.
Mansuetarii qui. I, 1232.
Mansuetudo commendatur. I, 858; IV, 310, 1717. Mansuetudo ad retinendam patientiam est necessaria. V, 860. Mansuetudo et humilitas primum et magnum munus est Spiritus. III, 2138. Mansuetudinem Christianam servari posse puniendo delicta. II, 317, 531, 660. Mansuetudinis ecclesiasticae commendatio. II, 509, 511, 535, 649. Mansuetudo haereticis exhibenda litigantibus et conviciantibus. V, 1584.
Mantua. Virgilius Mantuanus Rhetor. II, 82.
Manturna dea. VII, 188.
Manubia, praeda bello parta. VII, 93.
Manumissio. Tabulae in ea fractae. V, 145. Manumissionis libellus in ecclesia recitatus. V, 145.
Manus Dei quid sit. Vide Deus. Manus Dei gravis in superbum et levis in humilem, in utrumque fortis. IV, 267.
Manus potestatem significat. III, 497, 498, 1745. In manibus, idem quod in potestate. IV, 1956. Manus pro homine quo utitur alter, ad faciendum quod vult. III, 1745. Pro opere hominis et scriptura. III, 1745. Pro membro corporis et pro scriptura. VIII, 296. Manus significat bona opera. IV, 1853. Manuum extensio, bonorum operum praxis est. IV, 1115. Manus dextra dilectum adjutorem in bonis operibus significat. III, 1248. Manibus quaerendus est Deus. IV, 1853. Manus vindictam significat. IV, 837, 838. Manus nomine, vis in Scripturis significatur. I, 1190. Manus nostrae non sint super eum, id est, manus ei non inferamus. III, 496. Manus lavat in sanguine peccatoris, qui mortem attendens impii, purgat se a peccatis. IV, 691. Manus superbiae pro opere superbiae. III, 525. Manus peccatoris, male suadentis operatio. IV, 353. Unde praeceptum est ut levemus manus in oratione. IV, 755. Manus impositio, sacramentum regenerationis secundum Nemesianum. IX, 205. Manus impositio non sicut baptismus repeti non potest. IX, 149. Manus impositio cur venienti ab haeresi adhibetur. IX, 193.
Mappalia. V, 422.
Mappalienses punice tantum intelligunt. II, 236. Ex his ferme octoginta reluctantes rebaptizati. II, 235; IX, 316.
Maratus rex Sicyoniorum. VII, 568.
Marazana. IX, 229.
Marcelliana. IX, 235.
Marcellina quaedam sectae Carpocratianorum, imagines Jesu, et Pauli, et Homeri colebat. VIII, 27.
Marcellinus episcopus. II, 759, 780.
Marcellinus episcopus Romanorum, accusatus incensis codicibus thura obtulisse, ut non periret. IX, 323.
Marcellinus. I, 646; VII, 13. Tribunus et notarius. X, 109, 201; II, 487, 490; IX, 613. Divinarum studiosissimus litterarum, et amicus Augustino carissimus. II, 864. Urget [Col. 0422] Augustinum, ut libros de Genesi ac de Trinitate edat. II, 587. Ad Marcellinum Augustini liber. X, 335. Ad eum scripti libri de Peccatorum meritis, et de Spiritu et Littera. I, 645. Marcellinus tribunus Volusianum, rogatu ipsius matris, frequens invisit. II, 514. Scribit Augustino, ut litteris Volusiani faciat satis. II, 514. Marcellinus Augustino scribit per Bonifacium episcop. II, 585. Item per Urbanum presbyterum. II. 585. Marcellino rescribit August. satisfaciens propositis ab ipso quaestionibus. II, 525. Hujus operis fit mentio. II, 537. Marcellinus cum dubitaret de origine animarum, interrogat Augustinum, qui aestus suos et ignorantiam fatetur. II, 864. Marcellino scripsit Hieronymus, suam esse sententiam, singulas animas novas nascentibus fieri. II, 747. Marcellino et Anapsychiae epistola Hieronymi de origine animae. II, 718. Laudatur ab August. II, 723. 864.
Marcellino Tribuno potissimum injunctae sunt ecclesiasticae causae. II, 510. Collationis Carthagin. cognitor fuit. IX, 700. Marcellino aperit Augustinus quî cum Donatistis scelerum convictis agi velit. II, 535. Occupationum ac lucubrationum suarum ei rationem reddit. II, 536. Marcellinum cognitorem in collatione Carthagin. praemio fuisse corruptum dicebant Donatistae. II, 577, 582. Marcellinus a traditionis crimine vindicatur. IX, 610. Marcellini integritas. IX, App. 820. Marcellini caedes narratur, et Marini crudelitas exponitur. II, 646, 647, 648, 651. Marcellinus sublatus uno aut altero die ante solemnitatem S. Cypriani. II, 649. Marcellini laus. II, 650.
Marcellinus diaconus apud Catholicos, a suo presbytero excommunicatus, transiens ad Donatistas, a Proculeiano rebaptizatur, et diaconus constituitur, qui nocturna in aggressione peremptus est. II, 417.
Marcellus episcopus. II, 759, 780.
Marcellus presbyter Marcellini episcopi Romani, a traditionis crimine vindicatur. IX, 610.
Marcellus a Zama. IX, 232.
Marcellus Syracusam cepit. VII, 19. Syracusanam civitatem quam expugnabat, flebat. VII, 90. Marcelli edictum pro pudicitia minime violanda. VII, 19.
Marcianensis possessio. II, 702.
Marcianus Urgensis propria voluntate unitatem catholicam delegit. II, 397.
Marcion haereticus. IX, 231. Cerdonis discipulus. VIII, 664. Deceptus in quaestione de causa peccati. X, 1464. Ab illo Marcionitae haeretici, eorumque dogmata. VIII, 29; IX, 469, 589.
Marcionistae Legem Prophetasque condemnant. VIII, 603. Eosque ad Deum bonum pertinere negant. II, 1033. Vana de mundo et lege Moysis fabulantur. I, 654. Marcionistarum et Sabellianorum quaestiones tempore Augustini jam silebantur. II, 438.
Marcuclius subdiaconus. IX, 513.
Marcuclius fossor. IX, 513.
Marculum a Catholicis praecipitatum querebantur Donatistae. IX, 320. Marculi praecipitium an spontaneum, an jussu legis decretum. IX, 526. Marculus pseudomartyr Donatistarum. III, 1483. Marculi passio et nomen in martyrologia translatum. IX, 526. Not. ( a ).
Marcus Apostolorum suppar. V, 1127. Pedisequus et breviator Matthaei. III, 1044, 1045. Hominis facies ipsi attribuitur. III, 1666.
Marcus a Mactari. IX, 225.
Marcus Casphaliensis propria voluntate catholicus factus. II, 397.
Marcus haereticus, ejusque dogmata. VIII, 28.
Mare quid. I, 853. Mare Hebraeis dicitur omnis aquarum congregatio, etiam dulcium. III, 182. In mare quare pluat Deus. IV, 1944. Mare Aegeum. I, 935; IV, 1037. Maris rubri transitus, figura baptismi. V, 1551, 1555, 1635. Mare an siccabitur conflagratione mundi, necne, incertum est. VII, 682.
Maris allegorica expositio. I, 853. Mari comparatur genus humanum, vitio primi hominis profunde curiosum, procellose tumidum, et instabiliter fluidum. I, 911. Mare pro saeculo ponitur. VII, 680. Mare in figura saeculum hoc, falsitate amarum, fluctibus turbulentum, etc. IV, 780, 1478, 1479. Mare hujus saeculi navigantium tria genera. I, 397. Quid significet transitus maris in navi. V, 475. Mare est figura vitae praesentis. VII, 682. Mare, omnes infideles. IV, 1748. Persecutores Ecclesiae. IV, 1126. Maris fundum, cor impiorum. IV, 782. Mare in amaritudine sua Gentes erant. IV, 937, 1126.
Mariambulus Petrus. IV, 440.
Margarita puella annorum nondum duodecim, a Manichaeis propter scelestum eorum mysterium vitiata. VIII, 36.
Mariae sororis Moysis tympanum. V, 1638.
Maria virgo per parentum concupiscentiam concepta. X, [Col. 0423] 813. Et de carnali concupiscentia parentum nata. X, 1553. Maria ex Adam mortua propter peccatum. IV, 335. Maria ideo non transcribitur diabolo conditione nascendi, quia ipsa conditio solvitur gratia renascendi. X, 1418. Maria de tribu regia ac sacerdotali. VI, 50. Maria ad semen David pertinuit. VIII, 471, 472. Quare ex Maria Christus carnem sumere voluit. III, 405. Ad Mariam cur Gabriel venit, non ad Joseph, sicut venerat ad Zachariam. V, 1317. Zachariae et Mariae similis interrogatio, animus dissimilis. V, 1314, 1318. Potuit virgo metuere aut certe ignorare consilium Dei, quomodo eam vellet habere filium. V, 1319. Maria de virtute Dei non dubitavit, sed modum quo conciperet quaesivit. III, 726. Virginitatis propositum in Maria. V, 1096, 1318. Maria virginem Deo se ante voverat, quam audisset Christum de ipsa nasciturum. VI, 398. In Mariae et Joseph matrimonio omnia fuere bona conjugii. X, 421. Vide Conjugium, Nuptiae. Maria a falsa suspicione Josephi liberata. V, 1507. Mariae maritus non ablator, sed custos, imo non custos, quia Deus custodiebat, sed testis pudoris virginalis fuit. V, 1096.
Mariae modestia et humilitas imitanda feminis. V, 343. Maria inter mulieres benedicta. V, 1318. Maria inde felix, quia verbum Dei custodit. III, 1468. Beatior Maria percipiendo fidem Christi, quam concipiendo carnem Christi. VI, 398. In Maria Spiritus sanctus supervenit ad sanctificandum et purgandum, secundum Arianos. VIII, 736. Maria ex gratia mater Filii Dei. V, 1319. Maria Christi carnem fide concepit. VIII, 490. Christum prius mente quam ventre concepit. V, 1074. Maria virgo pia fide sanctum germen in se fieri promeruit. X, 175. Fuit in Mariae corpore carnalis materia, unde carnem sumpsit Christus; sed non in ea Christum carnalis concupiscentia seminavit. X, 1553. Etsi caro virginis de peccati propagine venit, non tamen de peccati propagine concepit. III, 422. Maria non libidine, sed fide concepit. V, 442. Sine concupiscentiae aestu concepit. V, 1114. Fidei caritate fervente concepit. V, 1069. Maria sola est et spiritu et corpore mater et virgo. VI, 399.
Mariae uterus, conjugii Verbi cum carne thalamus. III, 1452; IV, 1942; V, 1319. Mariae uterus nec antea, nec postea quidquam mortale concepit. III, 1623. Mariam post Christum natum viro suo commixtam fuisse contendunt Antidicomaritae. VIII, 40. Mariae virginitatem destruebant Helvidiani. VIII, 46. Destruebat Jovinianus. VIII, 45; X, 552, 1417. Contra incorruptam sanctae Mariae virginitatem Joviniani argumentum spreverunt Catholici. X, 643. Maria virgo et mulier dicta. V, 343. Mariae virginitas. X, 445. Maria virgo perpetua. V, 990. Maria fide concepit, virgo peperit. VI, 249. Maria virgo concipiens, virgo pariens, virgo moriens. VI, 339. Virgo credidit, virgo concepit, virgo peperit, virgo permansit. V, 343, 1019. Christus attulit virgini fecunditatem, non abstulit virginitatem. V, 442, 997, 1004, 1010, 1019, 1073, 1105. Mariam virginem concipiendus invenit, natus virginem reliquit. V, 640. Mariae virginitatis decus Christus nascendo non abstulit, cui munus fecunditatis attulerat. VIII, 490. Maria integritatem non amisit. III, 1467. Per incorrupta ejus membra Christum exisse fides credit. V, 1010. Virginis utero nihil incoinquinatius. III, 422. Mariae purgatio ex consuetudine Legis, magis quam ex necessitate. III, 696. A Maria coepit dignitas virginalis. V, 348. Maria sine ullo peccato vixit. X, 267. De Maria, propter honorem Domini, nullam prorsus, cum de peccatis agitur, habere vult Augustinus quaestionem. I, 746.
Mariae virginis elogium. III, 113. Reparando homini propinata per eam salus. V, 335. Per feminam mors, et per feminam vita. V, 1108. Maria virgo, dignitas terrae. III, 216. Mariae merita, praeter carnis integritatem, peculiaria. VI, 396. Maria spiritu filia Christi capitis, ex ipso spiritaliter nata, mater vero membrorum ejus; quia cooperata est caritate, ut fideles in Ecclesia nascerentur. VI, 399.
Maria Ecclesiae figura. VI, 659, 660. Ecclesia Mariae similis, et parit et virgo est. V, 1063. De Mariae virginitate quod scripsit August. confirmat. II, 590. Maria virgo prophetasse invenitur. VII, 559.
Mariae et Marthae diversa officia. V, 925, 967, 1186. Utraque bona. V, 614, 615, 967. Pars Mariae melior, quare. V, 615, 617, 968. Veritate pasci, pars Mariae quae non transit. V, 969. Maria ipsum manducabat, quem audiebat. V, 969. Ejus opus aufertur, non merces. V, 968. Ministerium Marthae non reprehensum a Christo. V, 616. Ad Mariae quietem tendit. V, 615. Duae vitae in Martha et Maria figuratae. V, 617, 1188.
Maria Mariani martyris mater. V, 1288.
Mariani et Jacobi martyrum natalis. V, 1288.
Marius cruentissimus auctor bellorum civilium. VII, 70, 71.
Marianus episcopus. II, 759, 780.
Marica dea. VII, 71.
Marinus ab aquis Tibilitanis traditor. IX, 511, 612.
[Col. 0424] Marini crudelitas in caede Marcellini. II, 646, 647, 648, 649, 651.
Maritum habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa. III, 450. Marito continere non licet, uxore non consentiente. IV, 1959. Maritus intemperans, uxoris adulter est. X, 687. Marito falsum suspicante, quid uxori agendum. V, 1508. Maritum legitimum anima Deum habet. V, 759.
Marius juvenis. VII, 107. Marius municeps Arpinas, septies Romae consul creatus. VII, 69. Not. ( b ). Marii victoria crudelis. VII, 107. Marius a Sylla victus, Minturnas fugit, et Maricae deae est commendatus. VII, 71. Marii crudelitatem Syllana victoria ulta est. VII, 107.
Marratius episcopus Maximianista. IV, 381.
Mars Deus belli. VII, 206. Effector mortium. VII, 196. Homicidii reus, absolvitur. VII, 567. Mars et Vulcanus inimici. VI, 712. Martis sidus. VII, 206.
Mars unus ex iis qui Cirtensi Donatistarum concilio interfuerunt. IX, 513.
Mars diaconus. IX, 513.
Marsi jugum Romanum tentant excutere. VII, 168.
Marsus incantator. II, 210; IV, 679.
Martialis Pertusensis. IX. 507, 529, 550.
Martianus Sullectinus. IX, 507, 529, 550.
Martinianus episcopus. II, 966.
Martianus antiquissimus Augustino amicus. II, 1071. Hortatur eum August. ut jamjam fidelium sacramenta suscipiat. II, 1073. Ac nomen inter competentes det. II, 1073.
Martius mensium primus. VIII, 346.
Martyres unde appellati. IV, 1523. Martyr graece, testis latine. III, 1979; V, 1297, 1452; VIII, 448. Martyrium, latine testimonium. IV, 1539. Martyres testes Christi. III, 1866, 1868. In martyribus magnus acervus testimonii Christi. IV, 719, 722. Martyres elegantius heroas vocaremus, si ecclesiastica loquendi consuetudo pateretur. VII, 299. Martyris descriptio. III, 882. In martyrio prima confessio est, postea fortitudo, deinde latitudo consequitur. IV, 835. Martyres in tormentis patientes, in confessione fideles, in sermone veraces. IV, 444. Mortis amaritudo tolerata a martyribus. V. 1360. Martyres ne fidem amitterent, omnia et ipsam animam perdiderunt. IV, 618. Martyres quid invenere, quod Deo retribuerent. IV, 1318.
Martyribus non erat pro salute pugnare, nisi salutem pro Salvatore contemnere. VII, 758. Martyrum ad contemnendas minas saeculi, fortitudo. V, 220. Errores et terrores vicerunt. V, 1414. Vicerunt mundi blanditias et acerbitates. V, 1290. Delectationes et dolores. V, 1282, 1470. Martyres blanditiis carnalium parentum tentati sunt. V, 1288. Martyres usque adeo ebrii erant, ut suos non agnoscerent. IV, 352, 955. Martyres feliciter infelices. IV, 1679. Eos ebriosi calicibus persequuntur. IV, 723. Martyrum sacrificia. III, 811.
Martyres Dei cur non terreat persecutor. V, 427. Molestias corporales unde non sentiebant. V, 1282. Martyrum fortitudo non ab ipsis, sed a Deo. V, 34, 1289, 1368, 1455; VI, 607. Martyres et armantur a Deo, et ab eodem armato adjuvantur. V, 1423. Numquam tantas tribulationes carne tolerarent martyres, nisi magnam quietem mente conciperent. IV, 760. Martyrum securitas sub praesidio Dei. V, 1463, 1467. Christus prior passus, patiendi virtutem martyribus dedit. V, 1451. Martyrum robur ex Christi exemplo. IV, 760, 762. Martyrum caput et exemplar Christus. IV, 762. Martyres dum animas ponunt, Christus ponit. IV, 1840. Cum passi sunt, ipse unus Christus passus est. III, 1733. Martyres longe differenter passionem Domini imitantur. III, 1332. In Martyribus Christus sibi ipse perhibet testimonium. V, 713. Martyres a judicibus catenis, a Deo compedibus ligabantur. IV, 1305. Martyres compediti corde in sapientia, cui per suas passiones testimonium perhibuerunt. IV, 1146, 1147. Martyrum sanguine tamquam oleo, in Christo ardor caritatis inflammabatur. IV, 77. Christus in passionibus servorum suorum clarificatur. III, 1770. Passione martyrum quodam modo in Gentibus surrexit. IV, 491. Martyrum robur ex spe et intuitu promissae felicitatis. IV, 1678, 1679, 1680, 1702, 1703. Quia cum magno amore cogitatur quo itur, cum magna fortitudine calcatur qua itur. V, 1366. Quae gaudia erunt in virtute regnantium, quando tanta sunt pro veritate morientium. V, 1255. Martyrum robur ex metu gehennae. IV, 1647. Libertas et hilaritas martyris juvenis constantissimi, inter cruciatus psallentis. VII, 615. Martyrum quorumdam ad persecutoris interrogationes responsa. V, 1450. Martyris cujusdam feminae in confessione dictum: honorem Caesari quasi Caesari; timorem autem Deo. V, 232.
Martyres sunt veri et falsi. V, 1297. Martyres suos implet diabolicus spiritus, ut tormenta contemnant. V, 1254. Martyres auri. V, 1461, 1470. Haeretici volunt martyres dici. V, 1451. Donatistarum martyres carpuntur. V, 630, 1448. Potest esse impiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum [Col. 0425] causa. II, 796. Martyrem causa discernit a patientia, imo duritia sceleratorum. V, 1253. Martyrem non facit poena, sed causa. II, 310, 413, 940; IV, 333, 340, 482, 483, 848; V, 1254, 1293, 1448, 1450, 1451, 1470; IX, 44, 524. Animus martyrii martyrem facit. V, 1354. Laus est in causae bonitate, non in poenae acerbitate, IV, 848. Pro veritate pati, Martyrum est; pro falsitate, etiam impiorum. V, 1453. Potior est victoria pro fide veritatis occidi. VIII, 449.
Martyres etiam in veteri Testamento. VIII, 449. Martyr est Joannes Baptista, quia pro lege veritatis, licet non pro Christi nomine occisus. IV, 1832, 1833. Prophetae multi martyres sunt, nec tamen propter Christum mortui sunt. IV, 1832. Propter confessionem nominis Christi nemo mortuus est ante Christum. IV, 1832. Martyrum gesta, qui passi sunt quia sacros codices noluerunt tradere. IX, 643.
Martyres veri, qui persecutionem propter justitiam patiuntur. II, 796. Martyr dicitur, qui pro justitia occiditur. V, 632. Martyres perfecti, amatores justitiae. V, 871. Justitia nostra, non cruciatibus delectatur Deus. V, 1293. Martyrum perfecta justitia est. V, 1295.
Martyrum robur ex caritate, IV, 541. Martyres dum cudebantur, vincebant; quia caritas non vincebatur. IV, 1733. Martyrium sine caritate nihil prodest. V, 764. Sicut nec alia bona opera. III, 1436. In martyrio fides, spes, caritas commendatur. IV, 835. Martyres ad virtutes et vires Ecclesiae pervenerunt amando Christum. III, 926. Vicit in eis, qui vixit in eis: ut qui non sibi, sed illi vixerunt, nec mortui morerentur. V, 1282. Martyrum non possunt habere mortem, qui Christianorum non habent vitam. II, 940.
Martyrium extra Ecclesiam, etiamsi pro nomine Christi, nihil prodest. II, 756; IX, 169, 695. Nec prodest iis qui in Ecclesia sine caritate vivunt. IX, 170. Ita censuit Cyprianus. II, 410. Martyr rogatus a quodam ut pro se oraret, respondet se pro Ecclesia catholica orare debere. V, 1249.
Martyres non repugnando, sed moriendo vicerunt. VII, 771. Martyribus nihil obesse potuerunt persecutores. IV, 1813. Martyres occidebantur, et tamen ab inimicis eruebantur. IV, 761, 762. Martyres derelicti, et non derelicti in manibus impiorum. IV, 390, 722. Martyres de persequentibus triumpharunt. IV, 670. Martyres de persecutoribus victores. V, 206. Martyrum persecutores ad Christum conversi. IV, 1782. Consilium persecutorum fuit martyres perdere, consilium Martyrum, inimicos perditos invenire. IV, 1524. Sanguis effusus a Donatistis, multos ex iis lucracratur. II, 808.
Martyres victores daemonum. VII, 299. Non supplicibus donis, sed virtutibus divinis. VII, 299. Martyrum victoria de daemoniis, quam nunc evidens. V, 1422. Martyrum sanguine extinctae sunt fumantes daemoniorum arae. V, 1422.
Martyrum patientia et Judaeos et Gentes vincit. II, 802. Martyres falsas religiones sustulerunt. VII, 136. Martyrum victoria, argumentum Christianae religionis. VII, 758. Martyres fidei nostrae testimonium ferunt. VII, 771. Christum plus asserunt mortui, quam vivi. V, 1298. Passiones Martyrum quid obtinuerint. VII, 612. Martyres sanguine suo nobis hanc patriam peperere. VII, 77.
Martyrum sanguis semen. V, 151. Martyrum sanguine, tamquam seminatione, seges surrexit Ecclesiae. IV, 431; V, 1298, 1380. Et fertilius pullulavit. IV, 695, 1754, 1829. Martyrum mors, multiplicatio Christianorum. VII, 751. Martyrum millia interfecta. V, 338, 1548. Millia hominum inveniuntur coronatorum, si vel unus dies passionis Martyrum computetur. V, 1176. Martyrum milibus terra repleta. V, 151. Terra purpurata. V, 1377. Suffectani LX Christianos mactarunt. II, 190. Martyrum corpora exusta, et cineres Rhodano inspersi. VI, 597. Cur hoc permisit Deus. VI, 599. Martyrum mors, crassitudo terrae. IV, 1829. Terra, coelum, Ecclesia, tempora Martyrum meritis ornantur. IV, 1590. Martyrum numerus complebitur antichristi temporibus. IX, 724. Quomodo vindicantur Martyres. III, 1268. Martyres si adhuc laudes hominum quaerunt. nondum vicerunt. V, 1352. Nihil a nobis propter se, sed propter nos ipsos quaerunt. V, 1352. Ubi Christi nomen inimicus convertit in crimen, ibi supplicium Christus convertit in laudem. V, 1422. Martyribus compedes in coronam versae sunt. IV, 1306. Quanto fortius martyres decertant, tanto densior corona martyrii. VII, 678.
Martyrum mertia. VII, 255. Martyres majoris sunt meriti, quam qui accepto baptismo moriuntur. VII, 381. Martyrium non baptizatis est 381; IX, 173; X, 480, 505. Martyrum mors pretiosa. V, 333, 1298, 1454. Martyres in Ecclesiis locum summum tenent. IV, 835, 1523. Felicitas Martyrum, alia ante, alia post resurrectionem. V, 1283, 1454. Ante resurrectionem parva particula est promissionis, imo solatium dilationis. V, 1283. Martyres corpus non contempserunt, sed ei bene consuluerunt. V, 1259. Morientes propter Christum, consuluerunt sibi, non Christo. V, 1459.
[Col. 0426] Martyrum plena victoria. V, 1291. Et maxima praemia. V, 1281. Martyrum merces, Christum sequentibus et fidem servantibus parata. V, 1369, 1394. Martyrum gloria, insipientibus abscondita. V, 1400. Martyres occisi in manifesto, falso triumphati, in occulto vere coronati. IV, 220, 476, 1259. Ad felicitatem expediti cucurrerunt. V, 1449. Martyrum spiritus, tamquam de horto Dominico multa et suavissima poma, in coelestem mensam transierunt. IV, 1013. Quanto fortius martyres decertant, tanto clariores sunt cives civitatis Dei. VII, 299. Martyres moriendo ad bona certissima transierunt. V, 1425. Beati possident terram viventium. V, 1420. Cum Christo quieti exspectant redemptionem corporis sui. V, 1420, 1454. Christo conjuncti sunt. V, 1425. Ubicumque sunt, cum Deo sunt, ubi bene est. V, 1366. Coelum violenter invaserunt. V, 1425. Cum Christo regnant. V, 1434; VII, 673. Ibi se invicem vident, sermonem nostrum audiunt, et orare valent pro nobis. V, 1434. Ibi sunt ubi Christus est. V, 1441. Transierunt de hoc mundo ad Patrem. V, 1459. In Martyrum corporibus forte cicatrices apparebunt. VII, 782. Martyres amici Christi, unde. V, 1461. Innumerabilis societas sanctorum Martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit pro Christi confessione: quod ille olim non potuit, qui claves regni ejus accepit. III, 1933. Martyres fructum centesimum referunt. III, 1325.
Martyrum reliquis honoratur Ecclesia. V, 1475. Martyrum sanguis in veneratione habitus a Christianis. VII, 612. Martyrum Memoriae. IV, 1782. Martyrum octo, basilica. V, 1578. Martyrum viginti natale. V, 1447. Basilica. V, 799. Memoria celeberrima apud Hipponem. VII, 765. Martyrum Memorias honorant Christiani. VII, 255. Martyrum Memorias cur celebrant Christiani. VIII, 384. Quomodo religioni Christianae invidiam creare conatur Hermes ob Memorias Martyrum. VII, 253. Memoriae tantum Martyribus fabricantur, non templa. VII, 772. Quare altaria super corpora Martyrum. VII, 255. Martyribus templa, altaria, sacerdotia, sacrificia non constituuntur. V, 1251, 1437; VII, 255, 772. Sed ipsi Deo. VIII, 348, 385. Martyres nec divinis honoribus, nec humanis criminibus coluntur. VII, 256. Martyres cultu latriae non coluntur. VIII, 384. Laudandi martyres et amandi, Deus martyrum colendus. V, 1252. Martyr in Domino laudatur, cum de illo Dominus laudatur. V, 1420. Martyrum laudes in Deum recidere. V, 1423. A sacerdote qui sacrificat, non invocantur Martyres, sed tantum nominantur. VII, 772. Martyres ad altaris sacramenta suo proprio loco recitantur. V, 1251, 1291, 1360; VI, 423. Martyrum gesta vix reperire est, in eorum solemnitatibus recitanda. V, 1426. Martyres dum recitantur, non pro illis oratur. V, 868, 1291, 1295, 1360. Pro martyribus non oratur. III, 1847. Injuria est pro martyre orare. V, 867. Orationibus Martyrum se commendat Ecclesia. V, 1291, 1360. Martyrum orationibus propitiatur Deus. III, 635. Martyres advocati nostri, et tamen unus advocatus noster Christus. V, 1295. Martyres adhuc tristes sunt, quia interpellant et gemunt pro nobis. IV, 1099. Martyres miserantur nos, ac precantur pro nobis. V, 1283. Temporalia beneficia per Martyrum orationes cur Deus impertit. V, 1385. De hac re apta similitudo. V, 1385. Martyres quomodo adsint vivis adjuvandis. VI, 607. Angelicis operationibus tribui possunt visa tum vivorum, tum mortuorum. VI, 600, 604. Per martyres non omnibus sanitas, sed eorum imitatoribus immortalitas datur. V, 1299. Si accipere minus digni sumus, per amicos Christi petamus. V, 1462.
Martyrum merita cur maxime per eorum Memorias commendet Deus. VI, 607. In multis Martyrum Memoriis torquentur daemones, et de corporibus possessis ejiciuntur. VII, 254. Idola in Martyres, convertisse Christianis calumniabatur Faustus. VIII, 384. Longe dignius honorantur Martyres, quam dii paganorum. VII, 772. Martyrum Memoriae delubris deorum successerunt. VII, 253. Libelli in ecclesia recitati de beneficiis Dei per Martyres. V, 493, 1300, 1443. Martyrum natalitia celebrantur. VI, 676. Convivia in natalitiis Martyrum, laetitiam nominabant qui ea celebrabant. II, 115. Quare epulae ad Memorias Martyrum de latae. VII, 255. Ad eas a Christianis melioribus non sunt delatae. VII, 255. Quaecumque adhibentur religiosorum obsequia in Martyrum locis, ornamenta sunt Memoriarum, non sacrificia mortuorum. VII, 255. Solemnitatibus Martyrum insultant Christiani quidam luxuriis suis. IV, 867. Qui vult recte celebrare natalitia Martyrum, desideret imitationem Martyrum. IV, 869. Honorare et non imitari, nihil est aliud quam mendaciter adulari. V, 1447. Solemnitates Martyrum cur institutae, et quomodo celebrandae. V, 1248, 1252, 1283, 1447. Vide Festivitates.
Martyres imitandi. V, 51, 52, 1389, 1405, 1548. Viam duram post Christum tenuerunt, et nobis linierunt. V, 1405. Martyres, aromata. V, 1250. Martyres contemptum mundi exemplo docent. V, 1415. Patientiae exemplum nobis in ipsis praestitum. V, 1292. Martyrium in quotidianis tentationibus. [Col. 0427] V, 1439. Martyr hinc exies, si omnes tentationes diaboli superaveris. V, 52. Martyrium in lecto. V, 1300. Martyrium, ignis per quem uniuscujusque opus probatur. VII, 745. Martyrum passio et merces praedicta in psalmo CXXV. V, 195. Martyres figurati in ariete rubricato. III, 635. Martyrum passio sanguineo Christi sudore significata. IV, 1206, 1817.
Martyriani haeretici. VIII, 41.
Masinissae regnum in Africa. VII, 112.
Massa una perditionis in qua omnes concreti. VI, 278. Massa tota vitiata, X, 1136. Massa peccati, massa irae. V, 153. Massa perditionis unde electi sumus. V, 177. Ex massa damnata si nullus liberaretur, justum Dei judicium nemo juste reprehenderet. X, 933, 972. Non ex meritis, fortuna, aut fato fit e massa discretio; sed ex mero Dei beneplacito. X, 581. Cur omnes e massa non libereuntur, sed quidam in ea relicti. X, 581, 582. Vide Gratia.
Massa candida. IV, 571, 1880; V, 1400. Uticensis dicta. V, 1417.
Massaliani haeretici. VIII, 41.
Massephat interpretatur intentio. VII, 539.
Massiliensium sententia de peccato originali, de gratia regenerationis. II, 1003, 1008. De praedestinatione. II, 1008, 1009. Massiliensium et aliorum quorumdam in Galiis sententia de praedestinatione et vocatione. X, 953, n. 2. De voluntate salvandi omnes. II, 1004, 1011. De numero praedestinatorum. II, 1005, 1009, 1010, 1011. De electione ex praevisis bonis aut malis, quae parvuli si diutius vixissent perpetraturi erant. II, 1004, 1005. De proposito vocantis gratiae. II, 1004, 1008. De morte Christi pro universo humano genere. II, 1005. De praedicatione aliis et non aliis facta, his et non illis temporibus, II, 1009. De duobus, quae salutem humanam operantur, gratia et hominis obedientia. II, 1005. De libertate hominis ad bonum et ad malum faciendum. II, 1004. De sufficientia hominis ad bonum opus incipiendum et perficiendum. II, 1008. De initio bonae voluntatis. II, 1008, 1009. De perseverantia. II, 1010; X, 955, n. 4. Massilienses rejiciunt testimonium ex lib. Sapientiae, tamquam ex libro non canonico. II, 1010. Massiliensium sententia, de explicatione epistolae B. Pauli ad Romanos. II, 1004. Massiliensium quidam, Augustini libris non intellectis offensi. X, 947, n. 2.
Massiliensium sententia partim Catholica, partim Pelagiana. X, 949, n. 3. Massilienses quatenus a Pelagianis recesserint. X, 961. Reliquiae istae Pelagianae haereseos quam perniciosae. X, 951, n. 7. In reliquiis Pelagianae pravitatis, non mediocris virulentiae fibra apud Massilienses nutritur. II, 1007. Massilienses contrarium putant Patrum opinioni et ecclesiastico sensui, quidquid August. in libris suis adversus Pelagianos, de vocatione electorum secundum Dei propositum disputavit. II, 1003. Massilienses, nonnullis exceptis, in factis et dictis omnibus Augustinum admirantur. II, 1012. Ac nominatim S. Hilarius Arelatensis episc. II, 1007. Massiliensium nonnulli recensito libro de correptione et gratia intelligentiores facti. X, 949, n. 2. De reliquis Massiliensium dogmatis. Vide Fides, Gratia, Praedestinatio, Perseverantia. Et epistolas Prosperi et Hilarii ad Augustinum. X, 917 et seq.
Massiliensibus pauci audent contraire. X, 951. n. 7. Prosper imparem se dicit ad agendum contra Massilienses. II, 1007. Augustinum rogat ut Massiliensibus respondeat, et quaestiones proponit quibus velit responderi. II, 1007. Massilienses cum Augustini dictis moverentur, maluerunt tarditatem suam culpare, et apertiorem ejus expositionem postulare, quam non intellecta reprehendere. II, 1003. Massilienses iisdem moti sunt, quibus Adrumetini: et illorum quaestionibus in libro de Correptione et Gratia plene responsum. II, 1003. Massilienses et qui cum eis consentiunt, egregii sunt in omnium virtutum studio viri, et eorum auctoritatem simpliciores sine judicio sequuntur. II, 1003; X, 947, n. 2. Ex his sunt quidam episcopi. II, 1007; X, 951, n. 7. Massiliensium sententia de discrimine gratiae hominis innocentis, et hominis lapsi. II, 1010. Massilienses quomodo nitantur auctoritate. II, 1004, 1011. Quomodo velint sententiam Augustini, etiamsi vera sit, nullo periculo conticeri, ac non nisi perniciose expromi. II, 1004, 1011. Massilienses putat Hilarius sola superari ratione non posse, nisi et addatur auctoritas. II, 1012. Plures Massilienses sunt tales ut iis, ecclesiastica consuetudine laicos summam reverentiam necesse sit exhibere. X, 957.
Massilitani Martyres. V, 1286.
Mascula. IX, 237, 511.
Masculus et femina, nonnisi secundum corpus fieri potuit. III, 293.
Mater deorum terra. VII, 186. Vide Berecynthia.
Matrum libidines plerumque fetus produnt. VIII, 988. Matris anima sic vel sic affecta, aliquibus velut induere qualitatibus fetum potest. VII, 374. Matris escam incarnantis, [Col. 0428] et ex ipsa lac efficientis, cum Verbo incarnato comparatio. V, 670. Matrem caedere Ecclesia prohibet. II, 132. Matris cujusdam maledictum in decem filios. VII, 769. Mater a filio contumeliose affecta. V, 1443. Sibi ipsi mortem laqueo conscissit. V, 1443. Eique ac caeteris liberis male precata exauditur. V, 1443. Vide Parentes.
Mater Christi commendata ab ipso moriente. V, 1086. Materna propinquitas nihil Mariae profuisset, nisi felicius Christum corde quam carne gestasset. VI, 398. Mater et soror et frater Christi quomodo quis esse possit. IV, 1685.
Materiam tamquam coaeternam Deo conjungunt quidam gentilium. VIII, 380. Materies ex qua mundus factus, nec omnino nihil est, nec Deo coaeterna, nec ab alio quam a Deo facta est. VIII, 609. Concreata est cum mundo. VIII, 609. Materies coeli et terrae simul cum eis, et non ante est creata. V, 1067. Materies quae dicitur informis rerum, formarum capax et subjecta Creatori, in omnia est convertibilis, quae placuerit facere conditori. V, 1067. Materia informis non est omnino nihil. I, 827. Sed medium quid inter formatum et nihil. I, 828. Materia facta est ex nihilo, et ex hac omnia. I, 829; III, 178. Materia informis non est prior tempore formatis rebus. III, 257, 388. Hanc Deus simul rebus concreavit. III, 276. Nullarum naturarum materia esse potuit, nisi a Deo. III, 274.
Materia quibus nominibus designatur. III, 178. Materia congruentius aquae nomine, quam aeris nuncupata est in libro. Genesis. III, 225. Conetur humana mens materiam vel nosse ignorando, vel ignorare noscendo. I, 827. Materiae finis, informitas, et servitus sub artifice insinuatur. III, 226.
Mathan. I, 633.
Mathematicorum divinationes. I, 737. Mathematicorum scientia incerta. VI, 29. Vana. VII, 144. Mathematicorum error et ignorantia in geminis. VII, 142. Mathematicorum de fato fatua doctrina ex ipsorummet factis ostenditur. II, 1061. Quomodo peritia Mathematicorum tentatur. VII, 147. Mathematici unde aliquando verum dicunt. III, 278; VI, 29. Societas inter daemones et Mathematicos. III, 53. Illuduntur ab Angelis praevaricatoribus, qui creduntur Mathematici. III, 52. Mathematici, sive qui ipsos consulunt, reprehenduntur. IV, 456, 747, 1821. Mathematicos et haruspices aut maleficos consulere, est fornicari cum daemoniis. V, 76. Mathematici, etsi verum dixerint, fugiendi. III, 52; 279. In malefactis ingerunt Mathematici accusandum potius Deum auctorem siderum, quam hominem scelerum. III, 278. Mathematici causas orandi nobis auferre conantur. III, 278. Mathematicorum deliramentis si credimus, a libero arbitrio naufragamus. II, 210. Frustra objiciunt et nos ad solis et lunae computationem Pascha celebrare. II, 210. Mathematicus ad meliora conversus. IV, 746. Mathematicorum codices incensi. III, 1455. Mathematici non appellati sunt a veteribus, qui nunc appellantur. VI, 28; Vide Genethliaci.
Mathesim praevalere volebat Priscillianus. VIII, 667.
Mathusalem an quatuordecim annos vixit post diluvium. VII, 449. An diluvio supervixerit, necne, praeter fidei periculum quaeritur. X, 398. Mathusalem sex annos ante diluvium secundum hebraeos codices et LXX defunctus est. III, 548; VII, 454.
Matrimonium unde appellatum. VIII, 365. Matrimonium damnant Manichaei. VIII, 597. Matrimonii triplex bonum, fides, proles et sacramentum. III, 397. Quid attendendum in illo triplici bono. III, 397. Matrimonium juramento firmatum. II, 97. Tabulae matrimoniales. I, 772; V, 1272. Iis subscribit Episcopus. V, 1463. Conjugale decus in officio regendi matrimonii et suscipiendorum liberorum. I, 730. Quae fidelium in usu matrimonii debet esse voluntas. X, 416, 419. Procreatio filiorum una est miscendae carnis legitima causa. VI, 368. In officio gignendi filios nullum est peccatum. III, 288. Matrimoniales tabulae fuerunt, liberorum procreandorum causa. V, 88, 225, 345. Veniale peccatum quandonam in usu matrimonii. V, 345, 1272; VI, 269. Vide Uxor. Matrimonium non est, ubi datur opera ne uxor sit mater. I, 1373. Quae tunc fit meretrix. I, 1373. Nuptiarum bonum non exstinguit, sed modificat concupiscentiam carnalem. II, 844. Vide Conjugium, Nuptiae. Injusti mariti saevientes in uxores adulteras, cum sint et ipsi adulteri. VI, 474. Mariti ad parcendum adulteris uxoribus, non licentia libidinis, sed cura pietatis adducantur. VI, 481. Matrimonium inire cum infidelibus an licitum. VI, 221.
Matrimonium indissolubile. X, 420. Verba quibus indissolubilitas matrimonii exprimitur, et Deo et Adamo tribuit Scriptura. III, 408. Matrimonium lapsarum a proposito feminarum non dirimendum. VI, 438. Mortuo viro fieri verum connubium potest, cum quo prius adulterium fuit. X, 420. Continentia ex consensu non dirimit matrimonium. X, [Col. 0429] 422. Nec mutuum castitatis votum. X, 420. Nec sterilitas conjugis. X, 420.
Mattarii, Manichaeorum secta. VIII, 36, 223.
Matthaeus dicitur Hebraeo scripsisse eloquio. III, 1044, 1139. Caeteri Graeco. III, 1044. Matthaeus narrandam suscepit Incarnationem Domini secundum stirpem regiam. III, 1044. Et generationem ejus secundum carnem. III, 1071. Matthaeus et Lucas humanitatem Christi maxime commendarunt. III, 1044. Matthaeo leo assignatus est. III, 1666. Matthaei auctoritas contra Faustum asseritur. VIII, 341.
Mathias episcopatum perditi apostoli accepit. IX, 263.
Matuta dea Melicertis mater. VII, 572. Praefecta frumentis maturescentibus. VII, 118.
Mauritania. IV, 179. Mauritania Sitifensis. VI. 165. Mauritania Caesariensis. IX, 316, 588. Mauritania Caesariensis occidentali quam meridianae parti vicinior, nec Africam se vult dici. II, 333. Mauritaniae suos habent Primates. II, 226. In Mauritaniam Caesariensem necessitatis ecclesiasticae causa perrexit Augustinus. II, 857, 869. Not.
Maurentius episcopus. II, 762.
Mauri. IX, 586.
Maurusius. II, 224.
Maxentius Imperator. IX, 645, 662.
Maxillam percutienti praebere alteram, quomodo jubemur. VI, 506, 507.
Maxima Dei famula. II, 1084.
Maximianus Imp. VII, 614; IX, 323, 328, 540. Septies consul. IX, 510, 513. Octies consul. IX, 643.
Maximianus Bagaiensis episcopus catholicus quanta a Donatistis et Circumcellionibus perpessus. IX, 521. Ejus cicatrices horrendae commovent Imperat. adversus Donatistas. II, 306. Caedes Maximiani episcopi catholici Ecclesiae Bagaiensis. II, 805.
Maximianus Donatista. III, 1470; IX, 180. Maximianistarum auctor. IX, 530.
Maximianistae. V, 769. Schismatici a parte Donati. I, 645; V, 447; IX, 105. Maximianensis schismatis historia. IX, 703. Schismatis auctores. IX, 251. Maximianistarum concilium contra Primianum. V, 901. Maximianus diaconus Primiani episcopi Carthaginensis, qua occasione schisma fecit in parte Donati. IV, 375; IX, 703. Maximianus altare contra altare levavit. IX, 553. Maximianistae Primianum damnarunt. IV, 375. Talia questi sunt de Primiano, qualia Donastistae de Caeciliano. IV, 376. Non plus valere debet concilium Secundi Tigisitani adversus Caecilianum, quam Maximianensium adversus Primianum. II, 173. Tractoria in Cabarsussitano concilio a Maximianistis edita. IV, 376. Maximianus Donati propinquus se praecidit a communione Primiani, quem et absentem damnavit, et adversus eum episcopus ordinatus est. II, 173; IV, 375; VIII, 43; IX, 563. Maximianus ex diacono creatus episcopus schismate facto. II, 800. Maximiano duodecim episcopi Donatistae, quando contra Primianum levatus est, adhaerent: qui apud tres amplius proconsules accusantur, ut e sedibus suis judiciario vigore pellantur. II, 406. Maximianus se in parte Donati permansisse, Primianum vero ejusque socios schisma fecisse affirmat. IX, 552. Maximianus Donatista quasi mons factus est. IV, 347. Primianus a caeteris Afris suae communionis episcopis, contra factionem Maximiani purgatus est. II, 173. Maximianus cum aliis duodecim a Donatistis damnatus. II, 800. Maximianum trecenti et decem episcopi in concilio Vagaiensi damnaverunt. II, 406; IV, 382, 645, 684, 685; VI, 696; IX, 73, 426. Cum duodecim ejus ordinatoribus. IX, 251, 262, 507, 527, 549. Caeteris ad eam schismatis partem pertinentibus die constituto, facultatem redeundi dederunt. Postea ex ipsis duodecim quosdam, et ex illis quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes, propter pacem in suis honoribus susceperunt; sic et fecit Ecclesia catholica. II, 800, 814; IX, 704, 705. Sententia Bagaitana CCCX episcoporum Donatistarum adversus Maximianistas ann. CCCXCIV pronuntiata. II, 406, 407, 580; IX, 47, 98, 99, 269, 506, 550. Quibus dilatio temporis data est a concilio Bagaiensi, extra Ecclesiam erant. IX, 567, 570, 571, 573. Maximianus propter pacem Vaginensi episcopatu cedit. II, 239.
Maximianistas Primianus Donatista a sua communione separavit. IX, 96. Maximianistarum causa quare Donatistis objecta initio Collationis. IX, 616, 617. Maximianistarum causa Donatistas jugulat. IX, 634, 636, 740. Maximianistae ad hoc exerti sunt, ut Donatistae schismatis convincerentur. IX, 257. Donatistae longe majore scelere schismatis, quam quod in Maximianistis damnarunt, ab orbe terrarum separantur. II, 193. Maximianistae cur judicio Primiani trecentorum et decem episcoporum cedere noluerunt. IX, 39.
Maximianistarum baptismus Donatistis probabatur. IX, 113. Sed non omnibus. IX, 114. Post Maximianum rebaptizatur, non vero post Felicianum, aut Praetextatum. IX, 253. Donatistae baptismum in sacrilego Maximiani schismate [Col. 0430] datum confirmarunt. II, 406, 580, 800. Et receperunt. IX, 99, 141, 180, 262. Injusti Donatistae, admittentes baptismum Maximianistarum, et exsufflantes baptismum orbis terrarum. II, 192, 265, 404. Nulla potior ratio Maximianistas non rebaptizandi, quam caeteros schismaticos. IX, 99. Maximianistarum baptismus nullus est, si nullus est baptismus a malis datus. IX, 509. Maximianum et damnatores suos Primianus, et damnavit cum caeteris, et damnatos ac detestatos, in suos rursus honores suscepit, et baptismum ab eis collatum acceptavit. II, 756; V, 553. Maximianistae recepti sunt a Donatistis sicut fuerant, honorati, nulla poenitentiae gravioris humiliatione vel expiati, vel degradati, non rebaptizati. IX, 532, 630. Maximianistarum cum iis quos baptizaverant, susceptionem etiam in suis honoribus inepte tuetur Cresconius. IX, 505, 507, 508.
Maximianistae damnati in concilio Bagaitano, de basilicis proturbati, suscepti tamen a Donatistis sine baptismi quaestione, alios aliorum criminibus non perire convincunt. IX, 371. Donatistae non coinquinari censebant eos qui Maximiano schismatico communicarant, inquinari vero qui Caeciliano communicarant. II, 412. Donatistae, adversus Catholicos, imo adversus Caecilianum et Felicem querebantur de persecutione per potestatem judiciariam. II, 305. Ipsi tamen Maximianistas per potestates terrenas persecuti sunt. II, 192, 265. Quam acriter persecuti sunt. IX, 46, 47, 55, 254, 258, 316, 432, 704. Maximianus persecutionem passus est et ab Optato, et a Primiano. IX, 578. Maximiano propriam eripuit domum Primianus in usum ecclesiastici exorcisterii. IX, 578. Maximiani ecclesia usque ad fundamenta diruta. II, 177. Maximianus ab Imp. christiano auxilium petit, non tam sui ulciscendi causa, quam tuendae ecclesiae sibi creditae. II, 806. Maximianistae cum neminem corporaliter occiderent, cur accusati a Donatistis quasi fuderint sanguinem. IX, 269. Maximianistae a Donatistis per judicia publica basilicis pulsi. IX, 48, 55, 137, 273, 630. Ut Maximianistas locis quos tenebant pellerent Donatistae, usi sunt legibus adversus haereticos latis. IX, 303, 549. Maximianenses per jussa judicum de locis partis Donati expulsi. IX, 303, 531. Quatenus id Donatistae defendebant. IX, 48, 55, 137, 273, 630. Maximianistae collationem cum Catholicis expetierunt, sed rejecti sunt. X, 704. Maximianistis quomodo insultant Donatistae. IX, 251, 262.
Maximianistarum schisma levius, quam Donatistarum. IX, 432. Maximianistae in duobus praecipue testimoniis, quibus Donatistae uti solent, hos vicerunt. IX, 441. Maximianenses pauciores Donatistis. IX, 586, 587. Rogatistis posteriores. IX, 46. Maximianistarum schisma in Byzantio et in Tripoli exarsit. II, 333. Maximianistarum pars paucos Tripolitanos, Bysacenos et Provinciales occupabat. IX, 395, 430, 586. Maximianistarum schisma fere triennium duravit. IX, 704. Maximiani vigiliae. V, 1598. Maximianum et Maximianistas primis illis schismaticis, quos vivos terra sorbuit, comparabant Donatistae. IX, 132, 588.
Maximianus Erumminensis episcopus. IV, 381.
Maximilla prophetissa altera Montani. VIII, 30.
Maximinus Imperator. VII, 614.
Maximinus Arianus. VIII, 707, 708. Arianorum episcopus. V, 773; VIII, 732. Ejus fides de Trinitate. VIII, 711, 716, 717. Collatio ejus cum Augustino. VIII, 742.
Maximinus Sinitensis episcopus. VII, 764. Forte idem qui prius Donatista. II, 94. Et qui cum diaconum catholicum rebaptizasse diceretur, litteris Augustini est conventus. II, 94. Post ad Catholicam conversus quid passus sit a Donatistis. II, 397.
Maximinus episcopus catholicus qui concilio Zertensi interfuit. II, 577.
Maximus. IX, 755.
Maximus tyrannus. IX, 362. Gratianum interfecit. VII, 171. Valentinianum Gratiani fratrem pellit. VII, 172. A Theodosio interemptus est. VII, 172.
Maximus episcopus. II, 759, 780.
Maximus Pittanensis episcopus. IV, 381.
Maximus Madaurensis. II, 81, 83.
Maximus presbyter de schismate ad Ecclesiam rediit. IX, 492.
Maximus presbyter ad quem Cyprianus scribit. IX, 192.
Maximus ad Macrobium ab Augustino missus. II, 404.
Maximus ab Ariana haeresi in aetate senili conversus. II, 752. Suadetur ut totam domum suam, et quos perverterat, ad Ecclesiam reducere nitatur. II, 748, 752. An epistolam ipsi datam gratanter acceperit, solliciti sunt Alypius et Augustinus. II, 752.
Mazuroth. III, 877.
Medea. III, 1191; VIII, 601. Medea volans. I, 687, 898.
Mediator quis. IX, 60. Mediator vitae Christus, mediator mortis diabolus. VIII, 896, 897, 898. Mediator vitae mediatorem mortis expugnavit, quomodo. VIII, 899. Mediatoris [Col. 0431] officium quid importat. VII, 269, 272. Mediator Dei et hominum, quid. V, 174, 1133. Oportebat ut Mediator haberet aliquid Deo simile et aliquid simile hominibus. I, 807. Christus Mediator in quantum homo. V, 1332. Mediatoris necessitas. V, 852, 1333. Mediator quomodo superbiam captivatoris, humilitate redemptoris destruxit. X, 409. Mediatoris mysterium antiquis per prophetiam, nobis per Evangelium praedicatur. III, 1070. Per Mediatorem cur Angeli non eriguntur. III, 1924, 2122. Quid gratia Mediatoris nobis praestat. VII, 300. Mediatori tanto tenacius inhaerendum est, quanto majorem daemonum potestatem in haec ima videmus, VII, 574. Per Mediatorem unum ex multis colligimur in unum. VIII, 895.
Medicamenta quaedam sunt, quotidianae refectiones indigentiarum. IV, 1320. Medicamentum medicatum a sapiente IV, 681. Medicamentum suum in Scripturis habet omnis morbus animi. IV, 357; V, 207. Medicamenta ipsa tormenta sunt. VII, 786.
Medicinae duo sunt officia, unum quo sanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur. IV, 104. Medicina non ideo negligenda est, quia nonnullorum est insanabilis pestilentia. II, 522. Medicina quanto plus laudatur, tanto magis morbus a quo sanat vituperatur. X, 205. Medicina cum agricultura confertur. III, 380. Medicinas invenire multas cogunt multorum experimenta morborum. II, 813. Medicina post peccatum non respuenda. V, 127. Medicina quotidiana in Dominica oratione. V, 127.
Medicus proprie, quis. V, 1269. Medicus etiam cum secat, tolerandus. IV, 1319. Artis est, non crudelitatis, nondum sano negare aliqua, ut sanus possit omnia. V, 1300. Medicus crudelis est qui exaudit hominem et parcit vulneri et putredini. IV, 319. Tanto amplius laudatur medicus, quanto plus desperabatur aegrotus. IV, 1219. Medicum suscipiens, cum spe aegrotat; per insaniam caedens, desperate. V, 943. Aegroti cum medico concordia. V, 83, 1595. Medicus corporis cur non semper sanet. IV, 1319. Deus et certus curat, et gratis. IV, 1320. Medicorum more Deus nobiscum agit. IV, 319.
Medicus Christus. V, 537, 539. Hominem curare venit. IV, 353, 1308. Amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. IV, 1259. Quod medicum occidit aegrotus, hoc ei valuit ad medicamentum. IV, 1447. Sanguis medici medicamentum suo interfectori. V, 943, 946. Christi medici ars commendata in curatione Pauli. IV, 1708; V, 949. Omnipotenti medico nullus languor insanabilis. IV, 1319. Medicus ipse salus est. V, 1499. Vide Christus. Medici comparatio, V, 324, 495. Medici, praedicatores verbi. IV. 1116. Medicorum nomine, superbi significati. IV, 1116.
Mediolanum. V. 964. Mediolani inventae reliquiae. V, 1438. Mediolani Memoria sanctorum, ubi daemones mirabiliter et terribiliter confitentur. II, 269. Meditatio legis Dei. IV, 1555, 1570.
Meditatio Dei interiores affectiones, et delectationes quasdam suas habet. IV, 778.
Medius esse dicitur Deus, aequaliter omnibus consulens, quomodo id quod in medio est, paria habet spatia ad omnes fines. IV, 520. In medio esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. IV, 1445.
Medorum imperium ad Persas translatum. VII, 117.
Megalius Calamensis episcopus, Primas Numidiae, ordinator Augustini. IX, 357, Not. ( a ), 628. De Augustino adhuc presbytero scripsit in malam partem. IX, 357. A sancto concilio, de hoc quod ita in Augustinum peccavit, veniam petivit et meruit. II, 152, et Not.; IX, 357. Megalii mors. II, 152.
Megasius episcopus. II, 759, 780.
Mel Hymetium acriter dulce. I, 966. Mel scholasticum. I, 966. Mel de petra, sapientia Christi. IV, 1046. Similis melli est aperta doctrina sapientiae; favo vero, doctrina quae de abstrusioribus sacramentis exprimitur. IV, 1566.
Melania. II, 478, 928. Filia Albinae, uxor Piniani. X, 385. Melania in monasterio vixit. II, 348. Melania cum Albina ac Piniano Thagastae commoratur. II, 473. Melaniae temperantia in flendo obitu unici filii Publicolae. II, 347. Melania laudata est ab Augustino. II, 918.
Melanthus sextus decimus rex Atheniensium. VII, 577.
Melantonice conjux regis Criasi, relata in deorum numerum. VII. 565.
Melchi. I, 633.
Melchiades presbyter Marcellini episcopi Romani, ipse postea Romanus episcopus. IX, 40, 610, 637. Praefuit concilio quo Caecilianus absolutus est. II, 399; IX, 40, 610, 637. Melchiadis concilium diem et consules habet. IX, 663. Melchiadem traditionis crimine accusant Donatistae. IX, 40, 645, 646, 661. A traditionis crimine vindicatur. IX, 610, 661. Melchiadis judicium pro Caeciliano. IX, 613. Quo tempore habitum. IX, 687. Hoc judicium non usurpavit, II, [Col. 0432] 166. Melchiadis judicium pro Caeciliano destruere volebant Donatistae. IX, 646, 661. Melchiades Caecilianum in episcopatu confirmat, et Donatum improbat. II, 161. Melchiades filius Christianae pacis, pater Christianae plebis, litteras communicatorias obtulit, etiam iis quos a Majorino ordinatos esse constaret: ita ut quibuscumque locis duo essent episcopi quos dissensio geminasset, eum confirmari vellet, qui fuisset ordinatus prior. II, 167.
Melchisedech utrum homo an Angelus fuerit, a nonnullis dubitatur. III, 567. Melchisedech gessit typum Christi. III, 111. Ejus sacerdotium figuravit. II, 769. Sicut et Eucharistiam dum panem et vinum obtulit. VII, 500.
Melchisedeciani haeretici. VIII, 31.
Melech verbo Hebraeo chorus significatur. IV, 1109.
Meletius haereticus, a quo Meletiani, qui nunc Arianis dicuntur conjuncti. VIII, 39.
Melicertes filius Athamantis regis, in deorum numerum relatus. VII, 572.
Mellona dea, mellis curam habens. VII, 140.
Melodiae utilitas in ecclesiastico cantu. I, 800. Melodia potius quam rebus allici, peccatum est. I, 801.
Melos. De melo sex libros scribere dum cogitaret August., negotia eum alio averterunt. II, 369.
Melonitanus. II, 694.
Melza, Melzita. IX, 507, 528, 550.
Membra alia ad usum, alia ad decorem. V, 1146. Membra corporis, sunt interioris cujusdam vel habitaculum, vel organum. V, 371. Membra corporis, praeter ea quae libidini serviunt, a voluntate moventur. VII, 427, 431, 432. Quae autem libidini serviunt, ad arbitrium voluntatis mota fuissent, si homo non peccasset. VII, 432. Julianus pudorem membrorum ab exordio creationis insitum fuisse putat. X, 779. Vel ipsi Philosophi membra genitalia pudenda esse cognoverunt. X, 766. De membrorum verecundia. X, 1363. Membrorum inobedientia, poena peccati. X, 472. Membra genitalia cur pudenda vocentur. X, 173. Unde pudenda. X, 405, 406, 417. Membra inhonesta unde. X, 780. Cur dicantur inhonesta. X, 806. Membra texerunt primi parentes ex confusione. X, 780, 781. Vide Pudor, Erubescentia. Ut membra quaedam inhonesta et pudenda essent, effectum est per peccatum. X, 1356. Membra monstruosa non nascerentur, si nemo peccasset. X, 1438.
Membrorum officia diversa, vita communis. V, 1231. Unus spiritus. V, 1232. Harmonia membrorum et concordia. V, 165, 502, 1145. Eorum mira consensio. IV, 1707. Membra omnia, propter corporis unitatem, sibi invicem serviunt. III, 1541. Membrorum concordia, symbolum caritatis. III, 1645; VI, 125, 126. In illa concordia unusquisque possidet, quod alter possidet. III, 1646. Membra corporis invicem compatiuntur. IV, 231, 1296. Membrum praecisum formam retinet, non vitam. V, 1232.
Membra Christi. V, 1530. Eorum conjunctio cum Christo capite, et de hac re apta similitudo. V, 1606. Mundi odium in membra Christi. V, 1563. Caritas facit nos membra Christi. III, 1618. Membrorum vox agnoscenda est in capite. IV, 1295. In membris suis Christus adhuc laborat, sitit. IV, 1284, 1285, 1630. Ut in membris nostris diversa opera, sanitas una: sic in membris Christi diversa munera, caritas una. IV, 296.
Membra corporis qua ratione in Scripturis Deo attribuuntur. III, 210. Membra quae Deo tribuuntur, spiritaliter intelligenda. II, 628.
Membresa. IX, 107, 234, 507, 528, 549, 550.
Memor Juliani pater. X, 833. Amicus Augustini. X, 648.
Memoria. Quomodo mens reminiscitur. VIII, 993, 994, 995. Memoria, an sit praesentium. VIII, 1047. Memoriae inscrutabilis thesaurus. X, 530. Memoria mirabilis et excellens Simplicii. X, 529. Memoriae fiducia. X, 529, 530. Memoriam rerum corporearum etiam bestiae habere sentiuntur. VIII, 185. Memoriam habent pecora et aves. I, 790. Memoria quaedam in homine, quam pecora non habent. VIII, 1090. Memoria quantum valet ad quasdam cogitationes, quas futuras quasi prospicimus. VIII, 1066. In memoria trinitas quaedam. VIII, 993. Memoria, intelligentia, et voluntas unum sunt essentialiter, tria relative. VIII, 983. Memoria sui recordante, seque intelligente ac diligente, quomodo Trinitas fiat. VIII, 1046. Memoria, intelligentia et voluntas tria aequalia non solum singula singulis, sed etiam omnibus singula. VIII, 983. In memoria, intelligentia et voluntate observatur ingenium, et usus. VIII, 982.
Memoria Dei super nos, quam suavis. IV, 1874. Dicitur oblivisci Deus, quando non facit; meminisse, quando facit. IV, 1112.
Memoria animo an corpori tribuenda. I, 1040, 1087. Quamvis non omnis phantasia cum memoria sit, omnem tamen memoriam sine phantasia esse non posse videtur Nebridio. II, 67. Memoria sine phantasia esse potest. II, 68. Memoria quo pacto excitatur III, 1589. Memoriae vis. I, [Col. 0433] 784. Memoria rerum sensibilium conservat incorporeas similitudines. II, 614.
Memoriae martyrum. I, 719. Ad eas dominici corporis communicatio celebrari solita. I, 719. Memoriam S. Stephani ante inventum corpus ejus exstructam esse mirum videtur. V, 1445. Mediolani apud memoriam Sanctorum, daemones mirabiliter et terribiliter confitentur; fur compulsus est confiteri furtum. II, 269. Ad Memoriam B. Felicis Nolensis mittit Augustinus duos e suis, ut inde patesceret uter reus esset. II, 269. Mirum est cur alia aliis in locis miracula fiant, in aliis non fiant. II, 269.
Memoriae Martyrum. Vide Martyres. Memorias Martyrum illi ipsi qui Martyres persequebantur, inquirunt, aut ubi adorent, aut ubi se inebrient. IV, 1782. Epulas illuc afferri vetat Ambrosius. I, 719, 720. Memoria Cypriani martyris non procul a mari. I, 713. Memoria Martyris, pro reliquiis, aut pro reliquiarum capsa ponitur. VII, 768. Memoriae marmoratae divitum mortuorum. IV, 322, 554.
Memorius desiderat libros Augustini de Musica. II, 367, 368.
Memorius presbyter. IX, 513.
Memphis civitas ubi Pharaones commanebant. III, 584.
Mena dea Jovis filia, privigna Junonis Lucinae. VII, 195. Menae deae officium. VII, 195. Mena menstruis feminarum praefecta. VII, 122.
Menander haereticus, a quo Menandriani haeretici. VIII, 26.
Mendacium quid sit. VI, 488, 489. Mendacium est cum falsum ab sciente dicitur, sive illo quisquam, sive nemo laedatur. III, 708. Mendacium est falsa significatio cum voluntate fallendi. VI, 537. Mendacium dicitur quidquid est contra Legem et veritatem. IV, 1175. Mentiens et fallens quo differant. I, 892; III, 149. Mentiens aut non mentiens judicandus est, non ex rerum veritate vel falsitate, sed ex animi sui sententia. VI, 489. Mentientis culpa est, in enuntiando animo suo fallendi cupiditas. VI, 489. In mentiente est voluntas discendi falsa. III, 34. Non mentitur qui nesciens falsum dicit, sed potius qui verum dicit, quod falsum putat. V, 739; VI, 240. Aliud est occultare veritatem, aliud proferre mendacium. IV, 85; VI, 533. Ad mendacium an in loquente voluntas fallendi requiratur, vel sufficiat. VI, 489.
Mendacium non est illud quod non habet duplex cor. IV, 86. Mentientis cor duplex. VI, 488. Fictiones in verbis et in factis non semper mendacia, sed aliquando figurae. III, 1362. Mendacia non sunt tropi. II, 778; VI, 533. Nec joci. III, 587; VI, 487. Mendacia ad placendum ex suaviloquio, vitanda. VI, 501. Mentiuntur plerumque homines adulatione. IV, 87. Mendaciorum genera duo in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa, cum aut jocamur, aut ut prosimus mentimur. IV, 86. In iis qui perfecti sunt, nec ista mendacia inveniuntur. IV, 85. Qui tantum hoc modo mentiuntur, merebuntur aliquando liberari ab omni mendacio. IV, 85, 86.
Mentiendi pruritus. III, 208. Libido mentiendi exorta in Adamo post peccatum. III, 212. Mendacium non est substantia vel natura, sed ad id quod non est pertinet, non ad id quod est. IV, 85. Sitne aliquando viri boni, imo Christiani, mentiri, magna quaestio est. II, 285. Latebrosissima quaestio. V, 738. Mentiri num aliquando prosit aut liceat. VI, 491, 513. Mendacium ore cordis numquam, ore corporis aliquando posse proferri, quidam censuerunt. VI, 508, 510.
Mendacii genus non est unum. III, 2000. Mendaciorum thesaurum hîc habet homo. V, 1185. Mendacium officiosum. VI, 496. An mendacia quaedam honesta, quae nonnulli prosunt et nulli obsunt. VI, 502. An iis uti liceat. VI, 501, 502. Haec quidam admittunt. III, 622. Mendacia officiosa non re, sed indole laudantur. IV, 85. Perfectus et spiritalis homo non debet pro ista temporali vita mentiri. IV, 85. An mentiendum ne prodatur vel homicida, vel innocens quaesitus ad mortem. VI, 503. Quid respondeat interrogatus et sciens ubi sit ille, qui ad mortem quaeritur. VI, 504. Firmus episcopus Thagastensis nec vult mentiri, nec ut hominem quaesitum prodat, tormentis adigi potest. VI, 504. Sitne boni hominis aliquando mentiri pro alterius salute. VI, 541. Non mentiendum pro cujusquam salute temporali. VI, 494, 495. Neque mentiendum studio servandi alios ad vitam aeternam. VI, 496. Ad sempiternam salutem nullus ducendus est opitulante mendacio. VI, 516. In salutis aeternae periculo sicut nulli subveniri debet per stuprum, ita nec per mendacium. VI, 546. Qui non nisi pro salute hominis mentitur, plurimum profecit; et laudanda, vel etiam remuneranda ejus, non fallacia, sed benevolentia. VI, 244, 492, 541. An pudicitiae causa mentiendum. VI, 495, 515. Mentiendum ut aegro celetur quod ei mortem afferret, dicit sensus humanus, non lux mentis. VI, 543. Male tunc diceretur homicida veritas. VI, 543. Permisso mendacio in casu proposito, datur aditus ad perjuria et blasphemias. VI, [Col. 0434] 544. Mendacii usum non esse adhibendum ad detegendos latentes haereticos. VI, 518, 519, 520, 521.
Mendacii usum adhiberi volunt Priscillianistae ad latendum alienis. VI, 519. Inter haereticos ipsi soli sunt in hac sententia. VI, 519. Mendacium et perjurium Priscillianistis familiare. I, 654. Priscillianistarum occasione scriptus liber contra mendacium. I, 654. Alius prior de mendacio liber. I, 630. Mendacium censent quidam adhibendum, quo removeatur gravius malum sibi ab alio inferendum. VI, 497. Refelluntur. VI, 497. Mendacia aut cavenda sunt recte agendo, aut confitenda poenitendo. VI, 547. Mendacium confitentis peccata quae non haberet, quam Deo contumeliosum. VI, 720, 721. Mendacium specie humilitatis, peccatum est. V, 981. Mentiri nec modestiae causa licet. X, 265. Mendacium nulla velut bona intentione admittendum. VI, 527. Mendacium in doctrina religionis numquam adhibendum. VI, 500, 535, 536.
Mendacium cum nemine loqui licet. IV, 189. Mendaciorum octo genera. VI, 505. Mentiendum numquam ullo mendacii genere ex octo recensitis. VI, 516. Mendacium ab auctoribus sanctarum Scripturarum omnino abesse, inconcusse credatur. II, 285. Mendacium in Evangelium non cadere. V, 740. Mendacium aliquod vel officiosum tribuere Scripturae, quam perniciosum. II, 112; VI, 404. Mendaciis officiosis in Scriptura sacra admissis, ruit ejus auctoritas. II, 113, 155, 156, 157, 278.
Mentiendi exempla quaesita in Scripturis expenduntur. III, 708; VI, 492, 533. Regula ad quam redigenda quae ex Scripturis proferuntur velut exempla mentiendi. VI, 543. Abraham, Isaac, et Jacob vindicantur a mendacio. V, 45; VI, 533, 534. Obstetrices Aegyptiae mentientes approbatae sunt de indole ad melius proficiendi. VI, 492. Mendacium obstetricum Aegypti an praemio dignum. III, 597. In Hebraeis obstetricibus et in Raab, non remunerata fallacia, sed benevolentia. VI, 540. Melius a mendacio abstinuissent. VI, 541, 542. Mendacium obstetricum Aegypti non imitandum. III, 597. Nec si quae in veteri Testamento narrantur vera mendacia. VI, 539. Mendacii spiritus missus ad decipiendum Achab, quis. VI, 146. Discutiuntur Evangelii loca quae videntur patrocinari mendacio. VI, 537. Mentiendi exemplum ex Testamento novo nullum suppetere. VI, 492, 536, 537. Christus a mendacio vindicatur. V, 740. Christum, ubi dixit, Non ascendo ad diem festum, et tamen ascendit, mentitum non esse acriter propugnatur. V, 737. Non semper mentitur, qui promittit aliquid, et non facit. V, 738. An quaedam facta Apostolorum mendacio faveant. VI, 536. Mendacii patrocinium ab Hieronymo susceptum dolet August. II, 112.
Mendacium an possit excusari. III, 708. Nullum mendacium potest esse justum. VI, 539. Mendacium divina lege vetitum. V, 502, 907. Mendacium quia injustum erat, ideo prohibitum. III, 708. Mendacium omne esse peccatum. VI, 240, 243, 516, 547. Diabolus homines possidet, quando mendacium eos possidet. III, 1453. Mendacium animam occidit. V, 429, 502, 880. Mendacio vita aeterna amittitur. VI, 495. Ab aeternitate tanto quisque discedit, quanto a veritate discedit. VI, 496. Mendacium magis obest mentienti, quam ei qui per illud decipitur. VI, 239, 240. Mendacium in Anania et Sapphira punitum. V, 799. Mendacii doctores acute impugnantur. VI, 544, 545. Defensores mendacii quam caeci. VI, 517. Omne opus malum cogitatum, mendacium ducem habet. IV, 1811. Mendacium, peccatum omne potest appellari. VII, 407. Inter multa mendaciorum genera, quaenam pejora. VI, 516, 520, 521. Mendacii signa et prodigia. VII, 687. In vetere homine mendacium, in novo veritas. V, 908, 909. Homo de suo non habet nisi mendacium. V, 1185, 1193. Nihil est hominis proprium, nisi forte mendacium. III, 18. In ore hominum veritas non est, quia cor eorum fallitur de peccato, et de poena peccati. IV, 87. Mendacium loqui laborant homines; nam veritatem tota facilitate loquerentur. IV, 1811. Merces caventium mendacium amore veritatis. III, 213.
Mentiri et falli in quo differant. V, 157, 738. Mentiens et mendax differunt. VI, 501. Mendax qui aliud loquitur, aliud agit. III, 2002. Omnis homo mendax ex se ipso, verax ex Dei gratia. V, 1452; X, 307. Si mentiris, verum dicis, sophisma Chrysippi. IX, 483.
Mendicus. Qui, a quibus, quidve petunt hîc mendici nostri. V, 411. Mendico debetur eleemosyna. IV, 1367. Vide Eleemosyna. Mendicus plerumque ostiatim cantat Dei praeceptum. V, 205. Mendicus est qui Deum non habet, licet bonis omnibus aliis rebus affluat. IV, 1883. Mendicus es quamdiu pannosam mortalitatis carnem portas. IV, 1885. Omnes sumus mendici Dei. V, 366, 380, 410, 515, 686. Mendicemus ante januam conspectus Dei in orationibus. IV, 1896. Mendicus inferni. V, 612. Mendicat ante te anima tua: quo pane egeat. V, 627.
Menelaus maritus Helenae. VII, 81, 82.
[Col. 0435] Menestheus rex Atheniensium. VII, 576.
Meniana. V, 77.
Mens dea. VII, 128, 196.
Mens quid sit. IV, 480; X, 545. Mentis nomine quid intelligendum, ut ferri possit Anaxagorae sententia de Deo. II, 443, 444. Mentem incorpoream esse probatur. VII, 230. Mentis humanae excellentia demonstratur. VII, 789. Optimum in homine est mens et ratio. I, 586, 908. Mens, ratio et spiritus vocatur. I, 1232. Mens omnis spiritus est, non omnis spiritus mens est. VIII, 1053. Mens pars est superior et caput animae. IV, 73, 74, 1887. Ratio et intelligentia menti naturaliter inest. VII, 318. Sapiente et rationali mente, nihil praeter Deum praestantius. I, 1233. Supra mentem Deus. VIII, 1057. Mens coelum. V, 380. Mens atque intelligentia oculis et hoc vulgari aspectu est melior, quia magis sunt illa quae intelligimus, quam ista quae cernimus. II, 66. Mens etsi amissa Dei participatione obsoleta sit et deformis, Dei tamen imago permanet. VIII, 1044. In qua parte mentis Trinitas et imago Dei. VIII, 1000. Mens imago Trinitatis in sui ipsius memoria, intelligentia, et voluntate. VIII, 984. Mens, amor, et notitia, vestigium Trinitatis. VIII, 963.
Mens humana sui numquam non meminit, se non intelligit, se non diligit. VIII, 1049. Etiam in infirmitatis et erroris malis. VIII, 1050. Mens, amor, et notitia ejus, substantialiter eadem sunt, et relative dicuntur. VIII, 964, 965. Tria haec unum et aequalia. VIII, 963. Singula sunt in se ipsis et tota in totis. VIII, 965. Sunt inseparabilia. VIII, 964. Sed non partium instar juncta. VIII, 964.
Mens praeferenda memoriae. VII, 196. In mente hominis quasi masculus et femina reperitur. III, 291. In mente una, ratio superior, quae ad contemplationem; et inferior, quae pertinet ad actionem. VIII, 999, 1009. Quomodo in mente ratio superior et inferior regendae. VIII, 1004, 1007. Mens nostra quomodo formanda. VIII, 1009. Mens omnis tria de se ipsa certo scit, intelligere, esse, et vivere. VIII, 980. De se ipsa certo scit se velle et meminisse. VIII, 980. Mens quomodo et se cogitat, et se novit. VIII, 1041. Se ipsam per se ipsam novit. VIII, 962. Non ex parte, sed totam se cognoscit. VIII, 976. Mens eo ipso se cognoscit, quo intelligit praeceptum se cognoscendi. VIII, 980. Unde errores mentis de sua ipsius substantia. VIII, 977, 978, 979, 980. Unde mentis falsa de se ipsa existimatio. VIII, 978. Mens infantium an se noverit. VIII, 1040. Cur sicut notitia mentis est proles, non etiam amor partus ejusdem sit. VIII, 970. Mens amat se ipsam non incognitam sibi. VIII, 975. Mens se diligendo, diligit Deum; quem si non diligat, se ipsam odisse dicenda est. VIII, 1049. Ad memoriam mensura, ad visionem numerus, ad voluntatem pondus pertinet. VIII, 998. Quanta intentione, in ista quae foris sunt sensibilia, mens feratur. VIII, 1041. Quisquis mente cernere aliquid potest, intus est discipulus veritatis, foris judex loquentis. I, 1218. Mentis lumen Deus. VII, 232. Mentes rationales non habent veram lucem suam, nisi ipsum Verbum Dei. III, 331, 332. Ab omni iniquitate et errore mundatae, poterunt participes esse Verbi Dei. III, 331, 332. Mens primo purganda fuerat fide ad incommutabile lumen perferendum. VII, 318.
Mens et ratio velut in arce collocata, ad regendas libidines et iram. VII, 427. Mens a nullo cogitur servire libidini. I, 1232. Huic obtemperare convenit caetera quaeque in homine sunt. I, 585, 909. Mentem sevocare a sensibus, magni est ingenii. II, 517. Mens regit carnem, caro regitur. V, 837. Recte regit, cum a Deo regitur. V, 842. Serviat meliori, ut serviat sibi inferior. V, 821. In clausis cubiculis orare, est in mentis penetralibus orare. I, 1195. Unde mens turbetur in articulo mortis. IV, 481.
Mensa Domini. V, 145, 193, 1649. Mensa potentis. III, 1733, 1846; V, 1395, 1462. Mensa magna, ubi epulae sunt ipse Dominus mensae. V, 1455. Mensa magna ad quam Dominus nos invitat. V, 1107. Vide Eucharistia. Mensa S. Cypriani. V, 107, 320, 652, 729, 833, 915, 1397. Mensa Deo constructa, cur dicatur Cypriani. V, 1413. Hora ad mensam accedendi, quinta. V, 1521. Not. ( a ).
Menses in prioribus saeculis tales fuerunt, quales nunc. VII, 454. Mensibus quibusdam deorum gentium nomina imposita, caeteri a numeris nominantur. VIII, 346. Mensem veteres observaverunt talem, quem circuitus lunaris ostendit. VIII, 893.
Mensurae nomine, aut res quae metitur, aut mensura qua metitur, intelligitur. II, 380. Non omnis mensura circumscribitur tempore. II, 379. Mensura temporis. I, 822. Mensura, numerus, et pondus etiam in spiritalibus. III, 299, 300.
Mensurius Carthaginensis episcopus a Donatistis traditionis accusatus. IX, 638. Et a Petiliano. IX, 323. Mensurius vindicatur. IX, 611. Mensurii epistola ad Secundum Tigisitanum. IX, 638. Ejus veritas unde assorebatur. IX, 644. [Col. 0436] Mensurius in communionis unitate defunctus est, antequam se scinderet pars Donati. IX, 362.
Mercator quem filii nomine appellat Augustinus. VI, 159. Mercator rescriptum Augustini non accipiens, alias ei asperiores litteras scribit. II, 869. Simulque mittit librum adversus novos haereticos, sanctarum Scripturarum testimoniis refertum. II, 869.
Mercatorum pericula et peccata. IV, 886. An mercatura sit licita. IV, 886.
Merces. Attende mercedem, si vis tolerare laborem. IV, 372. Merces transitoria, data obedientiae exhibitae ex dominationis cupiditate. VI, 520. Qui negligens est in exhibendo opere, impudens est in exigenda mercede. V, 1112. Quidam putant perire opera sua, quia non eis redditur merces peritura. IV, 1168. Merces nisi finito die non est petenda. IV, 360, 372, 1201. Mercedem si vellet Deus reddere, poenam redderet. III, 2066. Merces nostra, gratia vocatur. IV, 262. Coronat Deus in misericordia et miseratione. X, 239. Merces cultus Dei, quaenam exspectanda. V, 135. Bonorum operum merces non isto tempore speranda. V, 99. Merces aeterna promissa, quid. X, 222. Merces aeterna pertinet ad novum Testamentum. X, 225, 226. Per Jeremiam praedicta est. X, 224. Merces summa haec est, frui Deo et aliis in ipso. III, 32. Quomodo omnium erit merces aeterna. X, 224. Merces te erigat, si opus turbat. V, 1517. Merces consoletur, si opus fatigat. V, 70. Mercedis a Deo promissae certitudo. V, 237. Merces sine fine, opus cum fine. V, 1278. Mercedis promissae memoria perseverantem facit in opere. III, 2003. Mercedis spem non tollit amor Dei gratuitus. V, 1482. Vide Beatitudo.
Mercenarii merces, dicitur sanguis. III, 704.
Mercenarius pastor, quis. III, 1729, 1732. Mercenarius est, qui peccantem non libere audet arguere. III, 1732. Mercenarii fuga quatenus intelligenda. IX, 713. Mercenarii fugientes, dum iniquis favent. V, 762. Vide Ovis, Pastor. Mercenariorum opera Ecclesiae necessaria. III, 1730.
Mercimonium. Antiqua commercia mutatis rebus fiebant. V, 497. Mercimonium coeleste. V, 496. Mercimonium Christi. V, 1114. Mercaturam quodam modo Dominus vult nos cum ipso exercere. V, 959.
Mercurius nepos Atlantis ex Maia filia, quo tempore fuit. VII, 565, 599. Quare in deorum numerum relatus. VII, 565. Mercurius appellatur nuntius. VII, 205. Mercurius, quasi medius currens. VII, 205. Mercurius mortalis fuit. VII, 254. Cur alatus pingitur. VII, 205. Mercurii officia. VII, 205. Mercurius litterarum repertor dicitur. III, 49. Eloquentiae praeerat. VII, 128. Not. ( a ). Et mercibus. VII, 205. Sepultura Mercurii in civitate Hermopoli. VII, 254. Mercurius avus Trismegisti. VII, 254, 599.
Mercurius Trismegistus, nepos Mercurii majoris. VII, 254, 599. Non praecedit tempore Patriarchas, neque ipsum Moysen. VII, 599.
Meretrices cur toleratae. I, 1000. Meretrices ad sacramenta Christi non permittuntur accedere. VI, 213, 219. Meretricis domus, inferni imaginem tenet. V, 1642. De meretrice dictum. Luc. VII, Cui plurimum dimittitur. V, 97. Meretrices lupae vocatae. VII, 578.
Meridies, quid sit. V, 767. Meridies multifarie intelligitur. V, 292. Meridies mundi, Aegyptus. V, 291, 292. Meridies in Scripturis quid significet. IX, 422.
Merinthiani haeretici a Merintho. VIII, 27.
Merita in nobis seu bona, seu mala. X, 873, 874. Merita nostra faciunt nobis terrorem. V, 1199. Meritum incipere per liberum arbitrium, dogma Pelagianum. X, 633. Non nos discernunt merita, sed gratia. V, 1333. Meritis gratia non datur. IV, 1364. Vide Gratia. Meritum gratia praecedit V, 917. Merita bona esse non possunt, nisi per gratiam. X, 889. Omne bonum meritum nostrum non in nobis facit, nisi gratia Dei. II, 860; X, 968. Meritum sine gratia, nec in primo statu hominis ullum esse potuisset. VI, 282. Merita ex gratia, non gratia ex meritis. V, 917. Gratia est omne meritum in electis. X, 924. Merita nulla nostra fuerunt, cum ad nos venit Dominus. V, 1647, 1648, 1650. Merita nostra non praecesserunt, pro quibus Filius Dei moreretur. IV, 1082. Salvator non invenit merita bonorum, sed invenit merita suppliciorum. IV, 233, 585, 890, 1848. Non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet. IV, 233. Meritis operum nullis praecedentibus in tantam celsitudinem subvecta est humana natura, ut totum simul Verbum et caro unigenitus Filius Dei diceretur. IV, 1442. Meritorum nostrorum non est vocatio et electio, sed benevolentiae et misericordiae Dei. IV, 89, 788.
Meritum incipit ex fide. X, 377. Quomodo. III, 2061. Retr. Illud initium meriti accipitur sine merito. X, 377. Merita omnia bona a fide incipiunt. II, 877. Meritum orationis debetur fidei, quae data est non oranti. II, 877, 879. Meritis vel operum, vel orationum, vel fidei suae nemo dicat sibi traditam Dei gratiam. II, 970. Meritum tamen est sive bonum [Col. 0437] piorum, sive malum impiorum. II, 970. Qui dicunt gratiam secundum merita nostra dari, meritum in eo esse dicunt quod sumus cum Deo; ejus autem gratiam secundum hoc meritum dari, ut sit et ipse nobiscum. X, 888. Meritum nostrum in eo esse, quod quaerimus eum; et secundum hoc meritum dari ejus gratiam, ut inveniamus cum. X, 888. Merita sunt justorum; sed ut justi fierent, merita non fuerunt. II, 876. In meritis non necessitatem natura facit, sed voluntas culpam. VIII, 539. Non in meritis nostris gloriandum. III, 648, 870.
Meritis suis nihil tribuunt pauperes, sed totum misericordiae Dei. IV, 1814. Merita tua nusquam jactes, quia et ipsa tua merita Dei, dona sunt. IV, 1876. Merita vera hominum non sunt nisi Dei munera. I, 778; V, 753, 1361; VI, 282; VIII, 1024, 1051; X, 341. Dona Dei gratuita. II, 820. Avulsit Deus merita nostra, et inseruit dona sua. IV, 1855.
Merita non comparantur nisi per corporis tempus. X, 977. Merita hîc comparantur, in coelis praemia redduntur. X, 1182. Frustra homo post hoc corpus inquirit, quod in hoc corpore sibi comparare neglexit. VII, 740. Cum hinc exieris, recipieris pro meritis, et resurges ad recipienda quae gessisti. Tunc Deus coronabit non tam merita tua, quam dona sua. V, 932. Non judicari quemquam a Deo secundum merita quae habiturus erat, si diutius vixisset. III, 420. De meritorum futurorum praescientia. X, 979. Mortui non judicantur secundum opera quae facturi fuerant: gratia non datur secundum merita. X, 1011. Meritis praecedentibus redditur vita aeterna, quae tamen et ipsa vocatur gratia. II, 881. Cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam dona sua. II, 880; IV, 1264; V, 1466; X, 890. Meritum non auget operis difficultas. X, 856. Merita esse diversa, quamvis eadem facientium aut patientium. II, 324.
Merra, amaritudo interpretatur. III, 615.
Merula flamen dialis, praecisis venis, Jovi suo sanguine litavit. VII, 107.
Mesappus nonus rex Sicyoniorum. VII, 563.
Messianus proconsul. IX, 362.
Messis duplex, una ventilata de cruce, altera in fine ventilanda. IX, 29. Messis et messores Christi. III, 1522.
Messe pro ungue Punice dicitur. III, 1520.
Metallicus ex effractore. V, 693.
Metangismonitae haeretici. VIII, 41.
Metaphora. VI, 533.
Metaplasmi. VIII, 417.
Metellus Romanorum laudatissimus, quinque filios consulares habuit. VII, 71. Metellus rerum temporalium felix fuit. VII, 71.
Metellus Pontifex in flammas irruit ut vestalia sacra abriperet. VII, 99.
Metreta nomen mensurae. III, 1461.
Metrum graece, latine mensio seu mensura, quid. I, 1115. Metra quodammodo innumerabilia. I, 1146. Metra quae duas in partes divisibilia sunt, caeteris praestant. I, 1146. De metro copiose tractatur. I, 1124. Summa omnium metrorum. I, 1136.
Metrodorus. I, 956. Hic primo confessus est, non decreto placuisse Academicis nihil posse comprehendi. I, 956.
Metus quid. VII, 409. Metus alios animi motus comitatur. VI, 23. Metuendi causa quae sit. VI, 22. Metu triplici commovemur, amissionis eorum quos diligimus, doloris, et mortis. I, 877. Neque non amandum est non metuere; neque id solum amandum. VI, 23.
Metymna Lesbi insula. VII, 28.
Micare digitis. VIII, 953.
Micipsa filius Masinissae. VII, 112.
Midila. IX, 229.
Miggenes fossor. IX, 513.
Miggenes Elefantariensis. IX, 507, 528, 550.
Migginus. IV, 376.
Migginus alter Maximianista episc. IV, 377, 381.
Migginus ab Elephantaria episc. IV, 380.
Migirpa. IX, 203.
Miles pro carnifice et quaestionario aliquando sumitur. VII, 39. Not. ( c ).
Militare non prohibuit disciplina Christiana. II, 531. Militantium est tabernaculum, et ipsorum est nomen contubernales. IV, 143, 202. Militibus data Imperatoris signa. II, 301. Et regalis character. II, 307. Militis voluntas pacem habere debet, bellum necessitas. II, 856. Militum violentia extorquentium aliquid a possessoribus, quod publice non jubetur. VI, 92. Milites qui Deo auctore bella gerunt, non sunt homicidae. VII, 35, 39; VIII, 447. Miles in hoste interficiendo minister legis est. I, 1227. Hostem perimat necessitas, non voluntas. II, 856. Victo vel capto misericordia debetur, maxime ubi pacis perturbatio non timetur. II, 856. Milites non bene facere prohibet militia, sed malitia. [Col. 0438] V, 1391. Militares viri Deo placere possunt: Exempla. II, 855.
Militis Christiani hostes. VI, 693. Valde turpe est, ut quem non vincit homo, vincat libido; et obruatur vino, qui non vincitur ferro. II, 856. Milites Christi impugnat mundus duplici acie. V, 1256. Militiam Dei militantibus, arma dextera et sinistra. IX, 502.
Militariter loqui. II, 445.
Milevis. II, 133. Milevitana Ecclesia post obitum Severi cum pace accepit Episcopum, quem vivus designarat. II, 966. Milevitani Concilii epistola. II, 762. Memoratur. II, 773, 784, 972.
Mileum. IX, 511.
Mimi cujusdam facetissima urbanitas. VIII, 431. Mimus est generis humani tota vita tentationis. IV, 1686.
Millenarius numerus pro universitate ponitur. VII, 668.
Millenarii. VII, 691. Et Not. 4. Seu Chiliastae a Cerintho. VIII, 27.
Milliaria lapidea litteris plena viam docentia. V, 609. 1027, 1547, 1665.
Milliarii. VII, 667.
Minae Dei, arcus Dei. IV, 686. Arcus et suspensiones. IV, 474. Minis Dei prohiberis a malo, invitaris ad bonum. IV, 569. His qui non movetur, non credit. IV, 569. Minae saeculi contemnendae. V, 220. Minae cujusdam nec ad malum compellere, nec a bono deterrere debent. IV, 569.
Mincius. De mincio in Eridanum emigrare. II, 258.
Minente die, pro exstante. V, 402.
Mineorum haeresis, qui et Nazaraei nuncupantur a Pharisaeis. II, 258.
Minerva, Graece Ἀθηνά . VII, 566. Minervae Athenarum civitas consecrata. II, 186. Minervam vel summum aethera, vel lunam esse dixerunt. VII, 207. Minerva quare de capite Jovis nata canitur. VII, 120, 566; VIII, 373. Minervam ideas intelligi vult Varro. VII, 218. Minerva artibus et ingeniis praeposita. VII, 128, 207. Not. ( a ). Minerva quo tempore vixit, quare Tritonia dicta, et in deorum numerum relata. VII, 566. Minervae ludos instituit rex Erichthonius. VII, 569. Minervae ludorum praemium, oleum. VII, 569.
Minimi Christi, quinam. V, 648.
Minister Dei optimus, quis. I, 795. Minister fictus, quis. IX, 64, 68. Homines non sunt attendendi, cum sanctum aliquid homo accipere desiderat. IX, 75. Dona Dei perveniunt ad eos qui cum fide accipiunt, etiamsi talis sit per quem accipiunt, qualis Judas fuit. IV, 135. Vide Baptismus. Ministri Ecclesiae non deserant munus ecclesiasticum, populorum peccatis commoti. III, 1334. Ministros Christi qui blasphemant, Christo resistunt. III, 2002. Ministris Ecclesiae subsidia corporis debentur. I, 862. Eisque victum suppeditare debent fideles, prius quam petant. IV, 1910. Ministri Ecclesiae ad temporalia attendere non debent. III, 1294. Non faciunt contra praeceptum, qui procurant necessaria. III, 1294. Ministri Christi necessarii sunt in persecutione, quia multi tunc ad Ecclesiae sacramenta concurrunt. II, 1016. Utitur Deus ministris etiam spiritibus malis, ad vindictam malorum, et ad probationem bonorum. VI, 131. Ministris non solum bonis et sanctis utitur Deus ad opera congrua, sed etiam malis ad opera digna. VI, 146. Ministeriorum distributio varia esse debet. VI, 36.
Minos Xanthi filius ex Europa. VII, 569.
Minotauri fabula. VII, 570.
Minturnae Campaniae oppidum. VII, 71.
Minuscularii, vectigalium conductores. VII, 197.
Mira non solent homines mirari, nisi rara. VII, 721.
Mirabiliarii. III, 1501.
Mirabilia. Voluntas omnipotentis, sufficiens ratio credendi in mirabilibus. VII, 719.
Miraculum, quid et quotuplex. VIII, 90. Miracula plerumque, quae contra naturam fiunt, appellantur. VIII, 481, 489, 490. Miracula multa videntur, quae fiunt ab hominibus usu creaturarum. VII, 718. Miracula proprie quaenam. VIII, 879. Miracula quomodo fiant, ab homine non potest comprehendi. VIII, 881. Miracula multa, aut magicarum artium ope, aut per ipsos daemones fiunt. VII, 717. Miracula magica, pleraque specie tenus, mortalium sensus imaginaria ludificatione decipiunt. VII, 295. Miracula Pagani magicis artibus tribuunt. VII, 721. Miracula quaedam Gentilium referuntur. VII, 294. Miracula Martyrum et falsorum deorum comparantur. VII, 772. Miracula deorum cum nostris non sunt conferenda. VII, 294, 295. Miracula nostra excellere, finis quo discernuntur ostendit. VII, 294. Miracula quae a daemonibus fiunt, spernenda. VIII, 897. An miracula credenda sint. VII, 716. Respondetur his, qui miracula in Scripturis sacris relata, falsa esse dicunt. VII, 296, 297. Si coeperis humano sensu miraculorum discutere rationem, timeo ne perdas fidem. V, 1157. Miracula varia recensentur. VII, 770. Miracula quam multa in veteri Testamento facta ad commendandum Dei cultum. VII, 286. Attestabantur [Col. 0439] promissis Dei. VII, 285. Miracula quae per arcam testimonii facta sunt, Divinitati attestantur. VII, 295. Miracula Dei universa, ideo ab infidelibus non creduntur, quia ratio eorum non videtur. II, 454. De quibusdam miraculis ratio reddi non potest, non tamen non est. II, 454. Nec propterea incredibilia esse debent. VII, 714. Non ideo aliquid non fuit, vel futurum non est, quia ratio non potest reddi. VII, 714, 715. Tota ratio facti, est voluntas facientis. II, 519. Miracula fiebant simplici fide pietatis, non incantationibus. VII, 286, 291. Inusitata prodigia opportune reservavit Deus, quae infirmitas hominis novitati intenta meminerit. IV, 1465. Tres viros ab ignibus, et Danielem a leonibus Deus liberavit, ut consuleret saluti regum illorum, a quibus in illa supplicia tradebantur. II, 425. Miraculum magnum ipse homo mirator. V, 700. Insolita fecit Christus, ut et in ipsis solitis agnosceres artificem tuum. V, 700. Miracula Christi et opera verba sunt. III, 1860. Miracula quaedam fecit Christus, quae nemo alius fecit: quaedam alii fecerunt, quae Christus non fecit. III, 1861.
Miracula majora fecisse videntur Apostoli, quam Christus. IV, 1707. De miraculorum potentia quare nemini gloriandum. IX, 302. Miracula aliter a Christo, aliter a Sanctis patrata. V, 1432, 1440. In miraculis faciendis Apostoli non sibi potentiam Domini sui arrogabant. IV, 1199. Miracula non sunt signa sapientiae. III, 1307. Miracula faciunt boni et mali. V, 562. Miracula quaedam etiam scelerati homines aliquando faciunt, qualia sancti facere non possunt. VI, 92. Cur a malis fieri miracula aliquando sinitur, aliquando non. VI, 92. Miracula alio fine, aliaque potestate et jure fiunt, per magos et per Sanctos. VI, 91, 92. Aliter per bonos, et aliter per malos Christianos. VI, 92. Cur facere miracula non omnibus conceditur. VI, 92. Miracula sanitatum cur non omnes obtineant. V, 1299.
Miracula necessaria fuerunt antequam crederet mundus, ad hoc ut crederet mundus. VII, 760. Multi sunt quos ad invisibilium fidem, visibilibus miraculis excitari opus est. II, 454. Miraculis visibilibus, velut quibusdam primordiis lactescentibus, fides germinavit. X, 182. Miracula fidem firmant. III, 1752. Fidei nostrae attestantur. VII, 771. Miracula ut fidem facerent innotuerunt; et per fidem quam fecerunt, clarius innotescunt. VII, 760. Miracula Domini in corporibus et in animis. V, 591. In miraculis Christus saluti animarum magis consuluit, quam saluti corporum. III, 1527. Miraculum de quinque panibus. V, 725. Miracula Christi propter significationem facta. V, 592. Apta huic rei similitudo. V, 592. Miraculis corporalibus aedificabat fidem Christus. V, 539. Ecclesiae postea fides sine miraculis laudabilior. V, 539. Omnia quae fecit Dominus Jesus, non solum valent ad excitanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei. III, 1458. In miraculis est quaedam Dei eloquentia. VII, 770. Miracula ad intelligendum Deum de visibilibus mentem humanam admonent. III, 1592, 1593. Miracula habent linguam suam. III, 1593. Miracula Apostolorum, persuadebant quae dicebant. VII, 756.
Miracula an nulla modo non fiant. VIII, 63, 64. Cur modo non fiant. VIII, 90. Aut raro fiant. I, 604; III, 142. Miracula sunt etiam consueta. VIII, 871, 874. Miracula quotidie in rerum natura eduntur, quae prae consuetudine vilescunt. II, 519; III, 1458, 1592; IV, 1164; V, 699, 725, 1139, 1157; VII, 291, 713. Et videndi consuetudine mira non sunt. II, 372. Miracula Deus quotidie facit, quae homines non mirantur. III, 1450. Inusitata quaedam servavit, quae faceret ut dormientes homines excitaret. III, 1450. Quae fiunt praeter usitatum ordinem naturae, ideo movent quia rara sunt. III, 1592. Novit Deus quomodo miracula sua debeat commendare, novit agere ne vilescant. V, 1299.
Miracula etiam nunc fiunt in nomine Christi. VII, 760, 769. Miracula nunc majora Christus operatur. V, 540. Miracula facta in translatione corporum SS. Gervasii et Protasii. I, 770. Severi in regione Sitifensi episcopi neptis sanitatem tribus barbaris a Deo impetravit, propter quod captivitate liberata est. II, 426. Qui per miraculum beneficia percipiebant, libellos dabant qui legerentur in populo. VII, 768, 769, 770. Miracula quare in aliis locis fiant, in ariis non fiant, consilium Dei. II, 269. Miracula quae nunc fiunt, non tanta, quanta prima gloria illustrantur. VII, 760. Miracula an fiant operationibus Martyrum, an precibus tantum eorum. VII, 771. Miracula quae operantur non regenerati, fiunt a Deo vel ab Angelis sanctis. II, 846. Quomodo Christianus in alio faciente miracula, ipse faciat. IV, 1707. Deus tentatur, cum miracula flagitantur, non ad salutem, sed ad experientiam. I, 802. In eos qui miracula facere volunt. IV, 1706, 1707. Potentius est conjungi Omnipotenti pia voluntate, quam propria potestate et voluntate posse, quod contremiscant qui talia non possunt. VIII, 957. Miracula sola veritas facit. VIII, 874. Miracula qui facit praeter unitatem, nihil est. III, 1501.
[Col. 0440] Mirari, quid. VIII, 608.
Miseratio Dei in homines, gratuita. X, 621. Miserationes Domini multae: attendit contemptores ut corrigat, nescientes ut doceat, confitentes ut ignoscat. IV, 588. Miseratio ex gratia, obduratio ex judicio. X, 1139, 1142.
Miseri sunt homines, quamdiu sunt mortales. VII, 268. Miser est qui Deum amisit, aut illi non adhaeret. VII, 349, 650. Aut illum non colit. VII, 281. Miser quisque dicitur, quando illi subtrahitur quod amat. IV, 202. Miseri multi magis habendo quod amant, quam carendo: amando res noxias, miseri; habendo, sunt miseriores. IV, 202. Velle quod non decet; idem ipsum miserrimum est. ex Cicer. II, 498. Occulte sunt miseri, qui gaudent in malis. II, 632. Miser est qui fruitur re creata, quam perverse amat. VII, 356. Miserum genus humanum effectum propter peccatum Adami, tandem fatetur Julianus. X, 1573. Sub Deo justo nemo miser, nisi mereatur. X, 1065. Miseri cum praeter ordinem non sint, nonnulla pace gaudent. VII, 641.
Miseria creaturae rationalis, aversio ejus ab incommutabili bono. II, 561. Miseriae generis humani. X, 782. Miseriae hujus vitae, quantae. VII, 628. Falsa felicitas, vera miseria est. IV, 1099. Miseria hominum a primis fletibus nascentium, usque ad extremos halitus morientium. X, 1073. Ah ortu ad interitum. X, 1184. Miserias hujus vitae Tullius vidit et lamentatus est. VII, 628. Causam nescivit. X, 767. Miseria generis humani a Philosophis cognita, non nisi ex peccato originali nascitur. X, 782. Miserias Deo naturarum institutori tribuunt Pelagiani. X, 1566. Et in paradiso futuras fuisse asserunt, etiamsi nemo peccasset. X, 1249, 1448, 1449, 1559, 1573, 1575. Miseria mortalium quo sensu potest dici naturalis. X, 1509. Miseriae corporis post peccatum. IV, 397, 398. Miseriae quibus humanum genus merito primae praevaricationis obnoxium est. VII, 784. Miseria hominis, inobedientia ejus ipsius adversus eum ipsum. VII, 423. Miseriae hujus vitae ex originali peccato veniunt. VII, 790; X, 1077, 1248, 1276, 1311, 1501, 1509, 1513, 1515, 1527, 1528. Miseria mortalium nulla esset, si non esset peccatum. X, 1408. Adami grande peccatum, causa miseriarum generis humani. X, 1511, 1512. Aerumnae generis humani et majoribus et parvulis communes, fateri cogunt peccatum originale. X, 1559.
Miseria omnis naturae rationalis ex ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum. VI, 244. Miseria ex amore temporalium bonorum nascitur et augetur. VII, 441. Miseria nulla alia quam stultitia. II, 64. Miseriae non est finis, quamdiu finis officiorum nostrorum in re instabili collocatur. II, 435. Miseriarum testimonia fidelia sunt ipsae virtutes. VII, 631. Miseria hominis, ut et misericordia Domini, plena est terra. IV, 287. A miseriis non liberat-nisi gratia Salvatoris. VII, 786. Non semper liberat, ne propter hoc religio quaeratur. VII, 786. Ad hoc adjuvat gratia meliores, ut fortiore corde tolerentur miseriae. VII, 786. Miseriarum remedia plena labore ac dolore. VII, 785. Liberatio ab his miseriis, proprie in altera vita. VII, 786. Qui se agnoscit in vera esse miseria, erit in vera felicitate. IV, 1099. Tota ista miseria generis humani, dolor medicinalis est, non sententia poenalis. IV, 1793. Quid miseriae hujus vitae nos edoceant. VII, 729. Miseriae similitudo, cordis duritiam solvit. V, 1199. Ad eos qui non sunt in potestate, ubi mala vident aut audiunt, non pertinet nisi misereri. V, 1392.
Misericordia quid. VII, 260. Est virtus. VII, 260. Quaenam virtus, et unde dicta. VIII, 142. Misericordia generali nomine dicitur, quia misero subvenitur. IV, 1469. Misericordia a miseria nomen habet. VI, 139; X, 1065. Misericordia ex eo appellata est, quod miserum cor faciat condolentis alieno malo. I, 1333. Misericordiam Stoici in vitio ponunt. II, 394; VII, 260.
Misericordia qualis Deo conveniat. VI, 140. Misericordia est in Deo sine cordis miseria. VIII, 143. Misericordia Dei magna, magnae humanae miseriae est necessaria. VII, 636. Qui magnam misericordiam deprecatur, magnam miseriam confitetur. IV, 588. Misericordia non indigent coeli, ubi nulla miseria. IV, 287. Misericordia Dei quanta erga hominem. V, 153. Misericordia Dei in sanctos, aeterna est. IV, 1420. Erga omnes tam sanctos quam reprobos, universae viae Domini misericordia et veritas. IV, 1588. Misericordia Dei in sanctos non terrena, sed coelestis. IV, 346. Misericordia Dei ubique nos praevenit. V, 1015. Praevenit voluntatem. I, 628. Deus non miseretur, nisi voluntas praecesserit; sed ipsum velle Deus operatur in nobis. VI, 73. Misericordiam fides non praecedit. II, 879. Ad misericordiam Dei pertinet vocatio, quae etiam fidem praevenit. I, 628. Misericordia fideli quidem datur, sed data est etiam ut esset fidelis. III, 2061. Retr. Misericordia quomodo praecedenti merito fidei tribuitur. III, 2061. Retr. Misericordia Dei et vocamur ut credamus, et credentibus praestatur ut bene operemur. I, 623; III, 2061. Retr. Misericordia et gratia [Col. 0441] Dei convertit hominem, ut justificetur impius, et incipiat habere meritum bonum, etc. II, 970. Misericordia Dei non deserit eos, qui ex ejus fide vivunt, eumque pie colunt. II, 525. Quidquid sumus, Dei misericordia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, mali sumus. IV, 876. Veritate humiliati sumus in mortem, misericordia instauramur ad vitam. IV, 1555. Magna est misericordia Dei, peccata donare. IV, 446. Misericordia, medicina quotidiana quotidianorum vulnerum leviorum. II, 740, 858; V, 1198. Misericordiae unda ignis peccati extinguitur. IV, 1861. Ex misericordiae promissione non debemus polliceri, quoniam quidquid fecerimus, non perimus. IV, 1132. De misericordia Dei nemo sibi multum blandiatur. IV, 505, 1282. Non sibi blandiatur qui non conatur adversus peccata. V, 154. Tempore misericordiae utendum ad poenitentiam. V, 636.
Misericordia gemina. V, 1199. Duplicis generis. IV, 345. Misericordia non semper bona. X, 754. Est misericordia puniens, est crudelitas parcens. II, 660. Misericordia crudelis, X, 1082. Misericordiae magnae est nequitiam impunitam non relinquere. V, 935. Misericordia non tantum vocantis est, sed et verberantis. IV, 1131. Ad misericordiam Dei pertinet, etiam flagellis exercere. IV, 854, 855, 1145. Misericorditer dat Deus, cum dat; misericorditer aufert, cum tollit. IV, 1871. Deus non dando quod male petitur, magis misericors. IV, 1087. Quia magis crebra sunt mala, dulcior erit misericordia. IV, 474. Multum sibi in hac carne tribueret homo, nisi usque ad mortem sub venia viveret. VII, 300. Misericordia nulla major, quam quae nobis a Christo praestita. V, 1043.
Misericordiae modo tempus est. IV, 284, 1282, 1284. Veniet tempus tempus judicii. IV, 1291. Misericordia et justitia Dei. V, 75. Misericordia praecessit, judicium sequetur. III, 1664. Tempus misericordiae non est sine judicio, nec tempus judicii sine misericordia. IV, 1587. Misericordiam cum acceperis, bene utere, ut judicii tempore bonam rationem reddas. IV, 287. Misericordia superexsultat judicio. III, 634, 641. Alioquin non est spes. II, 741; III, 641. Ad misericordiam Dei confugiendum, ut peccatorum venia obtineatur. III, 641. Inest Deo et misericordia judicanti, et judicium miseranti. II, 740. Nec in misericordia Deus amittit judicium, nec in judicio misericordiam. IV, 284, 285, 446, 1861. Misericordia Dei non praescribit justitiae, nec justitia ejus aufert misericordiam. V, 152. Misericordia sine judicio exhibita, falsa aut crudelis. IV, 285, 286. Si Deus solum judex esset, et non misericors, nemo ante eum staret. IV, 1698, 1700. Nisi primo Deus per misericordiam parceret, non inveniret quos per judicium coronaret. IV, 1282. Misericordia praerogatur, postea severitas reddetur. V, 201. Misericordia Dei nobis potius opus est, quam liquidissimo judicio. V, 930. Misericordia est gratuita, judicium vero debitum. X, 981. Etiam in judicio necessaria nobis erit misericordia Dei. X, 941. Quantumlibet juste vivat homo, ipsi misericordia Dei opus est. IV, 481. Vae etiam laudabili vitae, si Deus remota misericordia eam discutiat. I, 778. Misericordiam nullum meritum praecedit, judicium merita supponit. X, 969. Misericordia in extremo judicio, pro bonorum operum meritis, justo judicio piis retribuetur; nunc vero non ita. X, 941, 942. Misericors Deus, non solum bona pro malis, sed bona pro bonis retribuens. IV, 1517.
Misericordiae divinae commendatio. IV, 234, 997, 1330. Misericordia quomodo usque ad coelos magnificata. IV, 673. Misericordiam et veritatem amat Scriptura conjungere. III, 565, 592; IV, 1117, 1480. Debemus et nos Deo reddere misericordiam et veritatem, quomodo. IV, 1129, 1776. Misericordiam vult Deus a se exigi. IV, 287, 299. Misereri plus vult Deus, quam nos a miseria liberari. V, 619. Deus facilius iram, quam misericordiam continebit. IV, 977. Noli, quia transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. IV, 1196. Magnae sunt voces ad misericordiam Dei, tacitae contritiones animi. I, 739, 740. Nemo indignior misericordia, quam superbus miser. I, 1286. Misericordiam non merentur, qui adversus disciplinam patris dura cervice obnituntur. IV, 1133. Vasa misericordiae et vasa irae cur nuncupantur. X, 1129.
Misericordia quae et quibus praestanda. IV, 1326. Misericordia animae praesertim impendenda. V, 627. Qui in se ipsum crudelis est, in alium misericors esse non potest. IV, 1283, 1284. Misericordiae officium debetur omnibus. III, 31. An etiam injustis. IV, 1326. Misericordia erga reos moveri debent judices, quia et ipsi misericordia egent. II, 656, 657. Misericordia qua sacerdotes pro reis intervenire solent, commendatur et explicatur. II, 654. Misericordia victis debetur. II, 856.
Misericordiae opera commendantur. IV, 1236, 1328, 1469, 1860, 1861. Misericordiae opera ubi desunt, potest esse Declina a malo; sed quia non est et fac bonum, non sufflicit. V, 407. Misericordiae opera debent augeri, ubi crebrescunt [Col. 0442] publicae calamitates. II, 471. Misericordia duplex in opere bono. V, 1478. Misericordia, vera eleemosyna. V, 626. Misericordia quae gratis constat, est injuriarum condonatio. IV, 1922. Misericordiam alteri impendendo, utilitati propriae consulimus. III, 32. Misericordiam faciens, caritatem erogat. IV, 1922. Misericordia non debet esse contra judicium. III, 628. Misericordia falsa est vitiis nutriendis parcere. II, 391, 395. Misericordia perversa est haereticos occultare. V, 754. Nos hoc plurimum adjuvat apud Deum, quod pro malis misericorditer contristamur, et pro ipsa tristitia congemiscimus et oramus. II, 1085. Misericordiae officia mali implere non possunt. III, 1326. Misericordia inobediens, vel misericors inobedientia merito reprobatur. X, 505. Misericordiae opera, ex Deo misericorde sunt. VI, 116.
Misericordia verum sacrificium. VII, 283, 284, 699. Si propter Deum misericordia non fiat, non est sacrificium. VII, 283. Misericordiae sacrificiis Deus placatur. II, 665. Peccata expiantur. II, 659, III, 1443. Misericordiae opera, remedia ad abolenda peccata. X, 152. Misericordia Deo nos reconciliat. V, 1198. Misericordiam praerogandam, ut in nobis justitia impleri possit, Christus in se docuit. V, 789. Deus quia justus est, judicium illi sine misericordia facit, qui non fecit misericordiam. IV, 1469. Consilium miserias evadendi, est misericordem esse. III, 1287. Misericordiae opera, semina nostra sunt. IV, 1664. Semen futurae messis. VI, 161. Misericordia nusquam in vituperatione posita in litteris ecclesiasticis. VIII, 410.
Misericordes. V, 366. Homines, etiamsi misericordia non indigerent, misericordes esse deberent exemplo Christi. II, 659, 660. De nulla re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. IV, 1861. Qui nullo dolore, sed officio bonitatis adductus subnevit proximo, misericors censetur. I, 1333. Misericors nemo potest esse sine dilectione. III, 2079. Non putet homo futuram in se misericordiam Dei, si ipse est immisericors. IV, 1326. Christus Judaeos terrendo, revocavit ad misericordiam erga mulierem in adulterio deprehensam. II, 656, 657.
Missa catechumenorum fit post Sermonem. V, 324. Missa pro defunctis. II, 694. Pro defuncto de cujus anima dubitatur. VI, 284. Not. 4. Vide Sacrificium.
Mithridates, rex Asiae. VII, 103. Romanos omnes qui in Asia reperirentur, uno die jussit occidi. VII, 103. Mithridaticum bellum. VII, 72.
Mitis et misericors quo differunt. III, 1257. Mites quinam sint. V, 365, 499, 500. Deus irascendo mitis. V, 166. Christus mitis et humilis: quomodo nec sileat, nec mitescat. V, 1276. Qui didicerunt a Domino Jesu Christo mites esse et humiles corde, plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. II, 597.
Mnesarchus Stoicus. I, 956.
Mnestheus Atheniensium rex, VII, 576.
Moab filius fuit Lot. III, 739. Interpretatur ex patre. IV, 1052.
Moabitae ex Lot. III, 762. Per Moabitas significantur opera mala. IV, 720.
Mociacensis. IX, 513.
Moderatio Christiana. IX, 526, 527.
Modestia unde dicta. I, 711, 975. Pulchrior est temperantia animi inscitiam suam confitentis, quam scientia rerum. I, 711.
Modica, unde dicta. VIII, 557.
Modulari musicis quid sit. I, 563, 564.
Modus an aliqua ratione Deo conveniat. VIII, 558. Summus modus, Deus Pater. I, 976. Modus, ordinis pater. I, 1018. Modus, species, ordo, generalia bona in rebus a Deo factis. VIII, 553. Modus quidam animi est sapientia. I, 975. Modus malus unde interdum dicitur et mala species. VIII, 558. Modus probatus omnibus, a paucis agnitus. I, 990. Modus in rerum concessarum usu, quam difficile tenetur. V, 1272.
Moechia generale nomen omnem illegitimum concubitum significans. III, 622. Proprie tamen nonnisi adulterium intelligi solet. III, 622, 763. Moechia est vel ipsa feminae concupiscentia. VIII, 361. Moechiae prohibitio. V, 69. Moechia sexto et nono praecepto prohibita. V, 71. Moechia viris vetita non secus ac feminis. V, 83. Quomodo praeceptum non moechandi differt a praecepto non concupiscendi uxorem. III, 622. De praecepto non moechandi multis disputat Augustinus, quare. V, 78.
Moechus. Dandam pacem moechis quidam in Africa non putaverunt. II, 341.
Molendinum, hujusce mundi figura. IV, 356. In molendino sunt, qui in saeculo vivunt. IV, 1730, 1731.
Molestias vitae tolerare jubet Deus, non amare. I, 793. Molestias quas nunc patitur homo obediendo praeceptis Dei, vel de ipso morbo nondum sanato patitur, vel de adjutorio medicinae. VI, 99. Molestiarum corporalium utilitas. X, 259 [Col. 0443] Triplex utilitas. II, 504. Molestia temporali utendum est ad salutem. II, 470. Molestiae temporales non admonere debent, quo caveamus aeternas. II, 470. Molestiae crebrescentes aeternam requiem nos desiderare compellunt. II, 593.
Molles matri deûm consecrati. VII, 215. Et in sacris deorum adhibiti. VII, 185.
Monachi unde dicti. IV, 1732. De Monachorum nomine catholicis insultant haeretici. IV, 1730. Monachi simpliciter cognominati Servi Dei. II, 993; V, 1070. Monachi in eremo sancta societate viventes. IX, 423. Monachi laudantur. IV, 1730. Monachorum, Anachoretarum et Coenobitarum institutum laudatur. I, 1338. Monasticae vitae genus toto orbe notissimum. IX, 372. Ejus brevis commendatio. IV, 1277. Monastica vita cum portu comparatur. IV, 1277. Monachos quasi tuba in unum congregavit psalmus, Ecce quam bonum, etc. IV, 1729. Monachorum professio significata per illud Matth. XXIV: Duo in lecto, etc. IV, 357, 358, 1279. Monachi per Danielem figurati sunt. IV, 1731. Monachi militia Christiana. VIII, 226. Milites Christi in silentio pugnantes, etc. II, 997.
Monachorum bona studia. IV, 1278. Monachi quid agere soleant, et quo animo debeant. II, 190. Plures tota vita sua singulis diebus, excepto Sabbato et Dominico jejunant, maxime in monasteriis constituti. II, 139. Monachi Carthaginenses alii se suis manibus transigebant, alii ex fidelium oblationibus vivendum ducebant: hinc magnae contentiones exortae. I, 638. Qua occasione liber De opere Monachorum editus. I, 638. Monachis non licere quidquam operari vitae sustentandae causa dixerunt Massaliani. VIII, 40. Monachi in sanctam societatem congregati, operari nolentes castigantur. VI, 549, 560. Monachi otiosi et vagi. VI, 575. Monachi venalem circumferentes hypocrisim. VI, 578. Ad professionem servitutis Dei si non admittantur servi, liberti, rustici, opifices, ac plebeii, grave delictum est. VI, 568. Hac professione abutuntur, qui quaerunt in ea pasci, vestiri, et honorari ab eis, a quibus contemni conterique consueverant. VI, 568. Vide Opus. Monachis duobus tamquam pauperibus eleemosynae inscio marito a muliere erogatae scandalum pariunt. II, 1079. Monachus (Thagastensis) si re sua non vendita, nec per manifestam donationem in quempiam translata moriebatur, nonnisi heredes ejus in eam succedebant, exemplum. II, 293. Monachi criniti. I, 638. Ecclesiam perturbabant. VI, 580. Reprehenduntur. VI, 578. Etiam in monasterio mali tolerandi propter bonos. IV, 1278, 1279. Servorum Dei bonae famae consulere, qualis misericordia. V, 569.
Monasticae vitae desertores, quales. IV, 1279. Monasticum propositum non deserendum. IV, 1058. Si quam operam monachi Ecclesia desideraverit, nec ille elatione avida suscipiat, nec blandiente desidia respuat. II, 188. Monachos nonnisi probatiores in clerum assumere solemus. II, 228. Monasteriorum desertores ad clericatum non eligendi. II, 228. Deo gratias, salutandi formula monachis usitata. IV, 1732. Monachi sese per multos dies includentes, et nulli ad se accessum praebentes. VI, 570. Monachorum Aegypti sanctus ac numerosus grex indicatur. V, 769. Monachi Aegyptii a barbaris interfecti. II, 422. Monachorum propositum sicut per alias terras, sic per totam Africam pullulare optat Augustinus. VI, 576. Monachorum orationibus ut vigilantioribus et magis sobriis Augustinus se commendat. II, 188. Monasticam vitam cum Episcopi munere conjungit Alypius. II, 99. De solis clericis, non de laicis statutum, ut undecumque venientes non recipiantur in monasterium. II, 233. Eustasius et Andraeas ex insula Capraria (monachi). II, 189. Monachos et monachas, et conjugia non habentes admittunt tantum Apostolici. VIII, 52. Hieracitae. VIII, 38. Aeriani. VIII, 39.
Monacharum professio et habitatio. I, 1339. Monialibus a Praeposita distribuatur victus et tegumentum, non aequaliter omnibus. II, 960. Ex uno vestiario induantur: neque curent utrum id accipiant, quod reposuerunt. II, 963. Moniales caveant ne in monasterio, ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosae, fiant pauperes delicatae. II, 962. Monacha si nupserit, adultera reputabitur. IV, 1058. Moniales non dicant aliquid proprium. II, 961. Quomodo se invicem respicere debeant, sive pauperes, sive divites in saeculo fuerint. II, 961. Illae se existiment ditiores, quae fuerint in sustinenda parcitate fortiores. II, 962. Non sit notabilis earum habitus; non subter tegmina capitum retiola appareant; capillos ex nulla parte nudos habeant; simul ambulent, simul stent. II, 961. In incessu, in statu, in habitu, in omnibus motibus nihil fiat quod illiciat cujusquam libidinem. II, 961. Oculos in neminem figant, aspectus libidinosos caveant. II, 962. Nulla extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. II, 961. Moniales se invicem admoneant; quomodo eas quae admonitae corrigi neglexerint, prodant Praepositae; et non innocentes [Col. 0444] sint, si non prodant: quae convictae fuerint, emendatoriam sustineant vindictam; quae vindictam ferre recusaverint, projiciantur. II, 963. Munuscula et litteras a viro non accipiant. II, 963. Murmura devitent. II, 963. Moniales in commune operentur: in potestate Praepositae sit, quod ad sanctimoniales mittitur; furti judicio condemnetur, quae rem sibi collatam celaverit. II, 963. Indumenta laventur secundum arbitrium Praepositae. II, 963. Balnearum usus semel in mense tribuatur. II, 963. Moniales infirmae quomodo tractandae. II, 962, 963. Aegrotantium cura alicui injungatur: ad balneas sive quocumque ire necesse fuerit, minus quam tres non eant, socias non eligant, sed a Praeposita accipiant. II, 963. Moniales non moleste ferant si infirmis aut aliis aliquid indulgeatur. II, 961. Codices certa hora singulis diebus petant. II, 963. Lites aut nullas habeant, aut quam celerrime finiant. II, 963. Quaecumque alteram laeserit, satisfactione quantocius curet quod fecit. Sibi invicem satisfaciant, quae se invicem laeserunt. II, 964. Non exigitur ut quae in minoribus coercendis modum excesserint, veniam ab eis petant. II, 964. Praepositae tamquam matri obediant, multo magis presbytero qui earum omnium curam gerit. II, 964. Praepositae munus. II, 964. Regulam non sicut ancillae sub Lege, sed sicut liberae sub gratia constitutae observent. II, 965. Regula semel in septimana legatur. II, 965. Monialium curam gerens presbyter, nominatur praepositus. II, 959, 960. Moniales desiderantes mutare Praepositam, petunt quod est contra sanam disciplinam. II, 959. Monachae habitus alius a matronali, sed quem matrona viro permittente possit gestare. II, 958. Monialibus dissentientibus Augustinus praesentiam suam negat, et de re earum apud Deum lacrymis agit. II, 959.
Monasterium clericorum. V, 1570. Monasteriorum greges. I, 755. Vide Congregationes fraternae. Monasteria in ora vestimenti Christi peperit Ecclesia. IV, 1734. Monasteria et monachos vituperat Petilianus Donatista. IX, 372. Vide Augustinus. Monasterium Mediolani plenum bonis fratribus, extra urbis moenia, sub Ambrosio nutritore. I, 755. Plura monasteria seu Sanctorum diversoria Romae vidit Augustinus. I, 1340. Monasteria apud Carthaginem esse incipiunt. I, 638. Monasterium ab Augustino primum in horto, et post in episcopii domo institutum. V, 1569. Monasteriorum bene moderatorum occupationes. VI, 576. Ut qui de aliquo monasterio recesserint, vel projecti fuerint, non fiant alibi clerici aut Praepositi monasteriorum, statutum est concilio Carthag. habito XIII. Septemb. ann. CCCCI. II, 234. Augustinus quomodo difficile expertus est meliores, quam qui in monasterio profecerunt; ita non expertus est pejores, quam qui in monasteriis ceciderunt. II, 272. Divites qui monasteria aedificant, quibus comparentur. IV, 1371. In Monasterio Adrumet. delatus liber inscio abbate, quas perturbationes ibi excitet. II, 975.
Monaxius Consul. II, 927.
Moneta Dei sumus. III, 1691; V, 566.
Monitus saluberrimi ad gratiam pertinent. III, 1833.
Monnica Patricii conjux, mater Augustini. I, 780. Educata fuit sobrie et pudice. I, 771. In domo Christiana, quae morum probitatem praeferebat inter Ecclesiae membra. I, 770. Non tam suae matris, quam decrepitae cujusdam famulae cura ad honestatem instituebatur. I, 770. Monnica disciplina et regimine Christi eam in Dei timore jam tum erudientis instituebatur. I, 770. Monnica per Christum subdita parentibus potius, quam per parentes subdita Christo fuit. I, 771. Monnica amore vini paulatim capta, sanatur ab hoc vitio, insultatione ancillae secum litigantis. I, 771. Monnica Juliani convicio lacerata. X, 1090. Puellari vitio gratia Dei liberata. X, 1090. Monnica Patricio in matrimonium tradita, servivit ipsi veluti domino. I, 771. Satagens eum Deo lucrari. I, 771. Ex quo in Christo regenerata fuit, licet nondum viro soluta, vitam fide et moribus praecipuam egit. I, 779. Ut sese gerebat in virum, a fide ac moribus ipsius longe alienum. I, 771. Ut sese gerebat in socrum adversus se irritatam malarum ancillarum susurris. I, 772. Ut sese gerebat erga parentes, domumque suam. I, 772.
Monnica nutrivit filios, toties eos parturiens, quoties a Deo deviare cernebat. I, 773. Monnica Augustinum et carne, ut in hanc lucem temporalem; et corde, ut in aeternam lucem nasceretur, parturivit. I, 770. Augustinum spiritu parturivit majori sollicitudine, quam carne pepererat. I, 714. Augustinum a primis annis in Catechumenorum gradu constituit. I, 669, 729. Cum adhuc Augustinus puer in repentino mortis periculo versaretur, curabat festinabunda ut sacramentis salutaribus initiaretur. I, 670. Augustino tamen recreato, baptismum differendum duxit. I, 670. Augustino annum aetatis XVI agente Deus jam inchoaverat in Monnica templum suum, et exordium sanctae habitationis suae. I, 677. Monnica bis in dio, mane et vespere ad ecclesiam venire solita, ut oraret, vel verbum Dei audiret. I, 714. Monnica obsequens ac serviens sanctis, nullum diem [Col. 0445] praetermittebat oblationem ad altare Dei. I, 714. Monnica Scripturarum sacrarum erat studiosissima. I, 993. Ut se gerebat erga servos Dei. I, 773. Ut se gerebat erga matronas de maritis suis querelam moventes. I, 772. Ut se gerebat erga dissidentes et discordes inter se animos. I, 773. Monnica frequentabat eleemosynas. I, 714. Virum suum, sub ipsius vitae finem, ad Christi fidem adducit. I, 773.
Monnica viro viduata, sumptus nihilominus procurat Augustino, tunc apud Carthaginem Rethoricae studenti. I, 685. Monnica Augustinum, ut a fornicatione maximeque ab adulterio abhorreret, cum ingenti sollicitudine admonebat. I, 678. Monnica Augustinum in Manichaeorum haeresim prolapsum luget, ejusque convictum aversatur. I, 691. Monnica de futura Augustini resipiscentia admonetur per somnium, perque responsum Episcopi cujusdam, fieri non posse asserentis, ut filius istarum lacrymarum pereat. I, 692. Unum erat propter quod hic aliquantum immorari cupiebat, videlicet ut Augustinum Christianum catholicum videret ante obitum. I, 775. Monnica Augustinum Romam ipsa invita navigantem prosequitur. I, 713. Paulo post, conscensa nave, per marina discrimina nautas consolatur, de felici perventione divinitus certior facta. I, 719. Monnica Mediolanum veniens, Augustinum audito Ambrosio jam abalienatum a Manichaeis reperit. I, 719. Monnica Ambrosium diligit ut Angelum Dei. I, 719. Epulas ad Memorias Martyrum cum apud Africam deferret, plus quam unum pocillum sibi temperatum, unde dignationem sumeret non ponebat. I, 720. Monnica apud Mediolanum vetanti Ambrosio istas epulas fieri, morem gerit libentissime. I, 720. Monnica excubante Mediolanensi plebe in ecclesia, vigiliarum primas tenet. I, 769. Orationibus vivit. I, 769. Monnica sollicita an Mediolani sibi jejunandum Sabbato esset, Ambrosii responso adquiescit. II, 151, 201. In Monnicae laudem Ambrosius viso Augustino saepe erumpebat, gratulans ipsi quod talem matrem haberet. I, 196.
Monnica audita Augustini conversione gaudet, exsultat, triumphat, et Deo benedicit. I, 762. Secedit cum Augustino in agrum Cassiciacum. I, 765. Interest disputationi de Beata vita. I, 962. De Ordine. I, 991, 993. Quod ejus ingenium, atque in res divinas inflammatum animum, expertus fuisset Augustinus. I, 991, 993. In disputatione de Beata vita eximias sententias profert. I, 962, 976. Unam ejus sententiam insignem refert Augustinus. I, 775. Monnica Academicos, Caducarios appellandos censet. I, 967.
Monnica Augustinum suscepto baptismate remeantem in Africam comitatur. I, 777. Apud Ostia Tiberina, paulo ante obitum suum colloquitur cum Augustino de vita aeterna. I, 774. Rapiuntur ambo in aeternae sapientiae contemplationem. I, 774. Monnica nulla jam re se delectari in hac vita profitetur. I, 775. Post dies circiter quinque decumbit febribus. I, 775. Monnica in ecstasim rapitur. I, 775. Ut sensui reddita est, monet nihil curandum de sepultura sui corporis extra patriam. I, 775. Tantum se eos rogare, ut ad Domini altare meminerint ipsius. I, 775. Tandem die IX aegritudinis suae, LVI aetatis suae, XXXIII aetatis ipsius Augustini, migrat ex hac vita. I, 775.
Monnicae funus. I, 776. Sacrificium pretii nostri pro ea offertur, jam juxta sepulcrum posito cadavere, priusquam deponatur, ut illic fieri solebat. I, 776. Quomodo matris mortem luxerit Augustinus. I, 775. Monnicae elogium. I, 772. Augustinus matris suae meriti esse credit omne quod vivit. I, 960. Ejusque precibus datam sibi eam mentem, ut inveniendae veritati nihil praeponat. I, 1019.
Monnulus a Girba. IX, 209.
Monoceros superbiam significat. III, 881.
Monomachia Goliae et David. V, 197.
Monstrum. V, 771. A monstrando dictum. VII, 722. Monstra, naturae errores et peccata an recte dicantur. X, 814. Monstra in humanis corporibus, si nemo peccasset, non nascerentur. X, 1125. Monstra cur a Deo creata. VII, 486. Monstrosa hominum genera varia referuntur. VII, 485. Homo bimembris natus in Oriente. VI, 273. Monstrosi fetus resurgent emendata natura. VI, 272.
Montanus. VI, 305. Auctor Cataphrygum haereticorum. VIII, 30. Per quem dicunt venisse Spiritum sanctum. II, 1035.
Montanus presbyter. IX, 513.
Montes boni, et montes mali. IV, 519, 1257. Cum Scriptura in bono montes commemorat, statim ibi Dominum nominat. IV, 1651. Mons Sion, mons Esaü, mons condensus, quid. VII, 588, 589. Montes Israel, ubi pascua bona. V, 284. Montis nomine significatur Christus. IV, 74; V, 265, 266. Christi justitia. IV, 74. Angelorum celsitudo. IV, 1141, 1142. Synagoga. V, 267. Ecclesia. IV, 70; V, 267. Dispensatores verbi. IV, 1479. Et pii per quos praerogatur Scriptura. IV, 1651. Mons unde praecisus lapis, regnum Judaeorum. IV, 1270. Mons qui de praeciso lapide surrexit, Ecclesia. IV, 70, 478, 1270; V, 267. Montes in circuitu Jerusalem [Col. 0446] sunt praedicatores, Angeli, Apostoli, Prophetae. IV, 1650. Montes magni, id est praedicatores, illuminant, sed prius illuminantur. IV, 1651. Montis nomine significantur clari et spiritales Ecclesiae viri. IV, 437. Viri excellenti sanctitate in Ecclesia eminentes. IV, 904. De montibus tibi venit auxilium, sed non a montibus. IV, 347. Mons supereminentia caritatis Christi in vita aeterna. IV, 143. Montis nomine significantur potestates saeculi. IV, 519. Superbi. IV, 1865. Haeresum principes. IV, 347. Quomodo impletum sit illud Christi, Dicetis monti huic, mittere in mare, et fiet. IV, 517, 518. Mons in mare missus ab Apostolis. V, 554.
Montenses seu Donatistae. VIII, 43. Sic Romae vocati. II, 196.
Monumentum eo quod moneat mentem, nuncupatur. VI, 596. Monumento novo quo sepultus est Christus, congruit uterus Virginis. VIII, 894.
Moralis philosophia. VII, 232.
Morbos in paradiso Pelagiani collocant. X, 1248. Morbi non fuissent in paradiso. X, 802. Morbi infantium unde. X, 707, 801, 802. Sunt argumenta peccati originalis. X, 707. Quot morbis corpus affligitur. VII, 786. Experta morbi molestia, evidentior fit jucunditas sanitatis. VII, 425. In omnibus pene morbis, medicamenta tormenta sunt. VII, 785. Morbus contra omnem curantis industriam, non malo medici, sed aegroti insanabilis invictus est. VII, 173. Morbus omnis animi habet in Scripturis medicamentum suum. IV, 357. Morbum desiderii apud Apostolum quomodo Julianus intellexerit. X, 807.
Morum praecepta adolescentibus traduntur. I, 1006. In iis quae ad vitam moresque pertinent, non sola doctrina, sed et exhortatio est necessaria. VI, 431. Quae contra mores hominum sunt flagitia, pro morum diversitate vitanda sunt. I, 689. Mores dijudicari solent ex eo, quod quisque diligit. II, 672. Non faciunt bonos vel malos mores nisi boni vel mali amores. II, 672; V, 1417. Mores boni, ipsae dignitates hominum. VII, 161. Mores bonos hominis ipse facit Deus. X, 1208. Mores honesti, etiam Paganorum, nonnisi ex Deo sunt. II, 591. Mores boni quam utiliter populis persuasi. VIII, 90. Per mores bonos provenit agnitio veritatis. I, 1334. Morum corruptionem non damnat paganismus, sicuti religio Christiana. VII, 64, 69, 70, 74. Morum mala quantum homines negligant. VII, 79. Mores pravi plus damni afferunt, quam hostes saevientes. VII, 43. Mores pravi cruciant corda pie viventium. VII, 613, 614. Morum corruptio ante adventum Christi. VII, 64, 74. Morum similitudines unde. X, 500. Moribus et vocibus laudare Deum. V, 1190. Moribus bonis quantum inimicus Eunomius. VIII, 40.
Moriones. II, 728; X, 707. Nullum verbum emittunt quod revocari velint. II, 586. Moriones in deliciis cordatorum. X, 148. Moriones fatuitatis delicias cordatis exhibentes. X, 127. Morio quidam suae patientissimus, Christi injuriae ultor acerrimus. X, 127.
Mos seu consuetudo ad humanum sensum vel alliciendum vel offerendum valet plurimum. VII, 458. Mos Ecclesiae ad quam venerimus, servandus, si scandalum pati nolumus aut facere. II, 151, 201. Quaenam ex variis moribus introducta resecanda. II, 221.
Mors corporis, separatio animae a corpore. IV, 556, 893. Mortem poenam esse nolunt quidam philosophi. VII, 387. Mortem corporis, etiam peccante nullo, in paradiso futuram fuisse contendit Julianus. X, 1585. In paradisum non bonorum mortuorum requiem, sed cruciatus morientium intulit Julianus. X, 1575. Mors poenalis et peccato debita, secundum Julianum, non nisi aeterna. X, 1222. Mors corporalis, etiam ipsa est poenalis. X, 1222. Mors poenalis quae animam dissolvit a carne. X, 1593. Mors corporis quae usitata, merito peccati accidit. X, 1596, 1603, 1604. Mortem ad nos transisse per Adam dicunt Pelagiani, et in hoc se ipsos jugulant. X, 613, 615.
Mors primis parentibus intentata. V, 1439. Homo sic conditus erat, ut non haberet moriendi necessitatem: peccato autem sic mutatus est naturae status, ut hominem necesse sit mori. X, 1112. Mortem vel lenem non fuissent homines subituri in paradiso, si nemo peccasset. X, 1572. Nisi Adam peccasset. X, 1181. Homo hic moriturus non esset, nisi illum Deus percussisset. IV, 861. Ipsa mors hominis indicat eum sine morte fuisse futurum, nisi peccasset. III, 352, 353. Mortis causa, infirma membrorum compago. VII, 710. Homo peccando in moriendi necessitatem contrusus est. II, 547. Non sola mors, sed et peccatum per Adam in nos transiit. X, 613, 614, 1169.
Mors omnibus statuta. V, 1280, 1506, 1513. Debitum est quod nemo evadit. V, 1192. Conditioni mortis et legibus inferni obstrictus nascitur omnis homo praeter Christum. V, 1105.
Mors ex peccato. II, 873; III, 353; VII, 377, 378, 380, 387, 391, 396, 403; X, 111, 197, 406, 826. Moriendi necessitas ab ipso exortu. V, 489. Mortis necessitas, meritum [Col. 0447] peccati. X, 113. Mors poena peccati. V, 906, 936, 938, 1104, 1773, 1775; X, 613, 1571. Non causa. X, 260. Mors carni peccati debita. III, 2072. Mors peccatum sequitur. X, 1248. Convenit judicio Dei ut peccator moriatur, nec tamen operi ejus convenit mors. X, 1354, 1355. De morte venit lassitudo illa quam invenimus in omnibus refectionibus nostris. IV, 1076. Reatus moriendi apparet in motu carnis non voluntario. III, 422.
Mortem carnis, Dominus non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. IV, 1111. Mors in Domino signum fuit alienorum peccatorum, non poena propriorum. V, 1607. Non perimebatur, sed commutabatur Christus a vita temporali ad aeternam, a Judaeis ad Gentes, etc. IV, 1139. Mors Domini quid effecerit. III, 2072. Mortem procuravit diabolus, et ipse de morte Christi est captivatus. V, 715. Christus mortuus, mortis interfector. IV, 600. Intuendo serpentem sanari, est credendo in mortuum salvari a morte. IV, 933. Mors nostra, quomodo morte Christi soluta. VIII, 889. Mors Christi, pignus haereditatis. V, 726. Mortem sine peccato solus Christus pertulit. X, 613. Mors in Christo non poena peccati fuit, sed munus misericordiae. III, 1401. Dignationis fuit, non debiti, III, 2072. Enochi et Eliae translatio non probat mortem non esse poenam peccati. II, 871.
Mortem non esse ex Deo. I, 919. A serpente mors seminata est. IV, 933. Mors quomodo a diabolo, et quomodo a Deo, X, 806. Quatenus a diabolo in homines venit. X, 114. Mortis potestatem et imperium cur diabolus habere dicatur. X, 181. Mors diabolus, non quia ipse mors, sed quia per ipsum est. IV, 556. Mortis corporalis aculeus, peccatum. X, 1604, 1607. Quomodo. X, 197, 614. Mors quomodo peccatum dicitur. IV, 335. Mors peccatum dicitur, quia est ex poena peccati. VIII, 296, 297. An quia primi hominis peccato factum est ut moreremur, Salvatoris adventu fieri debuit ut non moreremur. X, 180. Morti quare obnoxii, qui per baptismum a peccato solvuntur. VII, 379; X, 181. Cur mors, quae poena est peccati, remanet non remanente peccato. II, 872; V, 1375. Mors temporalis cur fidelibus relinquitur ad tempus, cur mors perpetua reis tollitur. X, 1181. Mors temporalis ad exercitationem fidei relinquitur. II, 683; V, 1375; X, 182, 183, 184, 186, 260. Mortis poena conversa est in usus justitiae. VII, 379.
Mortis regnum. VII, 403. Mors in parvulos cum regnet, ipsos peccato originis obnoxios esse signum est. X, 1228. Mortis regnum quid apud Apostolum. X, 116, 462. Mortis regnum quale. X, 1171. Mors regnavit in mundo propter originale peccatum. X, 1221, 1224. Mortis regnum sola in quolibet homine gratia destruit Salvatoris. X, 116. Mors poena peccato comes usque ad interitum sempiternum, nisi divina gratia generationem regeneratione sanaverit. X, 1261. Mortis regnum non est in eis qui gratia Christi renati, ad regnum ejus pertinent. II, 683. Quomodo a lege mortis gratia liberat. VIII, 125.
Mors duplex. VIII, 890, 900; X, 1171. Mortes duae, alia corporis quae bonorum est et malorum, alia animae per peccatum. X, 1584. Mors duplex; altera temporalis, aeterna altera. III, 1710. Mors animae et mors corporis. VII, 377. Mors duplex in omnes petransiit. X, 1170. Mors duplex, prima et secunda. V, 1105, 1513; VI, 275; VII, 378. Mors prima, quae. VII, 378. Alia mors prima, quam peccando attulit primus homo; alia secunda, quam judicando inferet secundus homo. X, 1584, 1593, 1604. Quidquid est mortis, usque ad eam quae secunda dicitur, minatus est Deus primis parentibus. VII, 385, 387. Mors tum animae tum corporis secutura non fuisset, si peccatum non praecessisset. VI, 160. Mors prima communis omnibus, non secunda. VII, 398. Prima omnibus necessario subeunda, secunda solis malis parata. V, 1513. Mortem tantum primam patiuntur, qui liberantur apeccato. VII, 379. Mors prima pro veritate tolerata, a secunda liberat. VII, 382. Mors carnis pertinet ad ignem illum per quem uniuscujusque opus probatur. VII, 745. Mors secunda, quae. VII, 377; X, 116. Est Mors aeterna. VII, 193. Animae et corporis mors aeterna quae sit. V, 430. Mors aeterna, secunda mors appellatur. X, 140. Mors secunda, damnatio dicitur. VII, 658, 674. Mors secunda est pessima. VII, 385. Mors secunda, malorum est tantum. VII, 378. Quod est prima mors in civitate mortali, hoc est mors secunda in civitate immortali. VII, 384. Mortis aeternae quantum immineat omnibus periculum. V, 1541. In mortem secundam omnes praecipitarentur, nisi quosdam gratia Dei liberaret. VII, 403. Mors secunda, et mors vocatur; et nemo ibi moritur. V, 1402. Mors morietur in nobis, victura est in damnatis. V, 1114. Mortes ambas tollit una resurrectio beatorum. X, 1181. Morti nostrae duplae, quomodo simpla mors Christi impensa. VIII, 891, 892. Mortem aeternam hominis occidit mors temporalis Christi. III, 1402. Mors in Christo mortua. V, 496, 1114, 1354.
[Col. 0448] Mortem horret, non opinio, sed natura. V, 936, 1360 1373, 1374. Mori necesse est, et nemo vult. IV, 238. Est dulce quoddam vinculum corporis, et ligatus est homo, et solvi non vult. V, 1366. Naturae prima et maxima vox, ut homo mortem fugiat. VII, 630. Mortem quare omnes refugiunt. VII, 340. Mortis metus. VI, 676. An in paradiso futurus fuisset sine peccato. X, 1530, 1536. Mortis metus posteris Adae congenitus. X, 1530. Mortis timorem Deus fecit, propter disciplinam. IV, 1162. Mortis timor, tormentum. X, 1570, 1571. Mors plus metuitur, quam labores. X, 1571. Mortis vitandae causa quantum homo laboret. V, 706. Mortis timor quam vanus. V, 881. Mortis timor maxime pungit, quando nobis bene est. V, 238. Quid agendum ut non moriamur. V, 881. Mors est, quae si volueris non erit. V, 1513. Mors animae timenda magis, quam corporis. V, 430, 880, 1247. Non timenda mors temporalis, sed aeterna. V, 1280. Ejus nobis amara mors, cujus vita dulcis est. VII, 635. Mortem jucundam quibusnam Cicero promittit. VIII, 1056. Mortis quam vano timore teneantur homines. V, 881. Mori timentes, et nihil aliud agentes nisi serius mori, quare non agunt non mori? V, 881. Mortis diem omnes, aut pene omnes differre conantur, quare. II, 544. Mors accelerata quibusdam est utilis. III, 780. Nemo laborat ut mors omnino vitetur, sed tantummodo ut differatur. III, 816. Non curandum quam cito, vel quo mortis genere vita ista finiatur. VII, 25. Mortis genus non quidquam bonis facit, quod obesse possit post mortem. VII, 471. Unde homo moriatur non cures, sed quo iturus sit post mortem. IV, 1945. Qui tanta agis, ut paulo serius moriaris, age aliquid ut numquam moriaris. V, 1387. Qui morte imminente turbantur, intueantur Christum ipsum eadem de causa turbatum. III, 1798. Mortem carnis omnes refugiunt, de morte animae pauci curant. III, 1747. Mortis corporalis metus facit reos. X, 1603. Mors non timenda. II, 649. Mors temporalis non timenda. III, 1710. Tota hominis vita contra mortem intrepida fieri potest. II, 74. Mortem corporis sapiens non metuit, nec dolores. I, 971. Satius est unam mortem perpeti moriendo, quam omnes timere vivendo. VII, 25. Mortis metum vincere, non parva virtus. X, 183. Major est virtus mortem spernere, quam laborem. X, 1571. Mortis timorem quod fideles vincunt, ad agonem fidei pertinet. X, 182. Nec mortem, nec genus mortis metuendum esse, Christus sua morte et cruce ostendit. VI, 664. Mortis timor in Petro et Christo. IV, 1143, 1144. Mortem cur Christus timuit, Paulus non timuit. IV, 1287. Mors Christi mortem non esse usque adeo metuendam docet. V, 1354. Mortis timorem Christus resurgendo abstulit. V, 799. Mortem timemus, licet finiat infirmitatem. IV, 1143, 1144. Mors seni non est poena. IV, 1268. Mortem nemo invocat verbis, sed mala vita. IV, 473. Mors vocatur a miseris: ubi adest, pro virili fugitur. V, 519. Mors amari non potest, tolerari potest. V, 1373. Quamquam Christo inhaerere cupiamus, mori tamen nolumus. IV, 842. Mentis ratione concupiscit homo pius dissolvi, sed id sensu carnis refugit. II, 544. Apostoli post mortem Christi fugientes, praesignantur per Moysen a serpente fugientem. IV, 933.
Mors aequo animo ferenda. III, 1402. Patienter ferenda exemplo Christi. IV, 831. Deo jubente recusanda non est, quocumque temporis. III, 361. Domus ista tibi locata est, non donata. IV, 1945. Dominus domus cum vult, dicit, migra: non cautionem tecum fecit et placito se obstrinxit ad certum tempus. IV, 429. Mors non est vitanda peccato, sed pro justitia perferenda, si facultas datur. VII, 301. Mortem sapiens debet ferre patienter, sed quae aliunde accidit quam a se ipso. VII, 630. Mortem sibi inferre non licet. II, 755; VI, 616. Ex quacumque causa. VII, 30, 34, 35, 38, 39. Mortem sibi inferre ad animi magnitudinem non pertinet. VII, 35. Mortem voluntariam prohibendam judicavit Plato. VII, 36. Mors sibi non est inferenda. III, 1767, 1770. Eligenda tamen est potius quam peccatum. III, 1767.
Mortis quadruplex genus. III, 1752. Mortis genus triplex. III, 1747. Mortis tria genera a Donatistis frequentata. IX, 724, 725. Mortes duae maxime viles et usitatae eorum qui se interimunt, laqueus et praecipitium. IX, 299. Mortem sibi inferens, etiam dum ad malam cogeretur, in aeternum perit. II, 755. Mortem qui sibi infert, pejor est quam parricida. VI, 617. Moriuntur quidam cum patientia, perfecti cum patientia vivunt. III, 2046. Amor Dei facit ut mors contemnatur, imo et desideretur. I, 1328. Mors desideranda. IV, 1843. Non tamen nimis. IV, 1843. Mortem optare in amarissima vita quomodo justo liceat. IX, 727. Optandum ad Christum subveniente morte velocius properare. X, 630. Mortem cur Paulus desideravit, cur caeteri Apostoli. X, 631, 632. Mori nolle fidelibus non consilium est ut proficiant, sed indicium quod parum profecerint. III, 1376. Peregrinationem nostram tanto ardentius finire cupimus, quanto fruimur Deo vel per speculum vel in aenigmate. III, 30. Mors vehiculum ad regnum. VI, 668. Mors carnis, dormitio vocatur. [Col. 0449] IV, 825. Quasi somnus est. IV, 1701. Mors dormitio propter futuram resurrectionem quasi evigilationem. II, 572. Mortem separationem esse boni a malo Manichaei dicebant. II, 272.
Mors non est malum, secundum Pelagianos. X, 610. Mors secundum Julianum praevaricatori pro beneficio fuit promissa, vel potius indicata, ne suum laborem putaret aeternum. X, 1570, 1571. Mors non est bonum. VII, 380, 381. Mors cum mortalibus contingit, non aliquid dirum putandum. III, 778. Mors, justa vindicta peccati: plus tamen clementiae Dei, quam severitatis ostendens, quare. III, 134. Quod homines necessario corpore morituri sint, non parvum de Christi gratia beneficium. X, 113. De bono mortis nonnulli congruenter disputarunt. X, 613. Mors non solum non inutilis fidelibus, verum etiam utilis secundum Cyprianum. X, 979, 980, 981. Per temporales mortalium mortes Deus utilitatem timoris sui populis imponit. VIII, 412. Mortibus corporalibus, etiam eorum qui non commiserant peccata vindicavit aliquando Deus. VIII, 660, 661, 662. Mortis reliquiae in bonum electis cedunt. VIII, 1029. Mors ex misericordia Dei in bonos usus convertitur. X, 613, 614. Mors corporis, poenalis; sed per Dei gratiam fit pretiosa. X, 1585, 1593. Mors fit justi meritum. VII, 380, 381. Morte quae primi peccati poena est, quinam bene utuntur. X, 178. Mortis malo bene utentes Martyres, conantur. X, 1575. Qui usque ad mortem pro veritate decertat, vel ab inimicis quos pro justitia offendit occiditur, is gratum Deo sacrificium offert. III, 811. Mors in deterius et in melius. III, 1588.
Mors in morientibus omnibus mala est, in mortuis autem quibusdam mala, quibusdam bona. X, 1575. Mors an bonis bona sit, et mala malis. VII, 378, 381. Mors malis est mala. VII, 378. Mors quaenam vere bona vel mala sit. V, 611. Mortem malam non facit, aut probat, nisi quod sequitur mortem. V, 612; VII, 25, 26. Morientibus quidquid obest, ex vita, non ex morte contingit. II, 649. Morienti comes erit aut vita, aut poena. V, 811. Mors non est mala putanda, quam bona vita praecesserit. VII, 25. Non est in hominis potestate quo exitu hanc vitam finiat, sed est in hominis potestate quomodo vivat, ut securus vitam finiat. V, 1400. Mori in peccato, summum malum. III, 1678. Non potest male mori, qui bene vixerit. V, 1162; VI, 676. Sic vive, ut moriens pro judice patrem, pro ministro saevo Angelum tollentem in sinum Abrahae, pro carcere paradisum invenias. V, 638. Morientis statim post veram conversionem Deus non annotat facultatem, sed coronat voluntatem. V, 131. Mors malorum finis, sed in eis quorum casta, pia, fidelis, innocens vita. II, 389.
Mors justorum et peccatorum in quo differant. IV, 321. Quid sit mors non vident impii, cum vident etiam sapientes morientes. IV, 551. Secundum animam intelligenda est mors aut pessima aut optima. IV, 322. Mors optima quaenam. IV, 825. Mors sanctorum pretiosa. VII, 381. Mortium sanctarum pretium mors est unius. V. 1454. Mors pio undecumque bona est. IV, 1945. Morte anima, si non perdidit Deum suum, in illo erit quem a se non exclusit. V, 881. Moriendi praeclarum exemplum. II, 694, 697. Sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors, ita merito justitiae tamquam stipendium vita aeterna. II, 881. Adam mortis, Christus resurrectionis auctor. X, 1593. Neque per mortem vel praevaricationem Adae omne genus hominum mori, neque per resurrectionem Christi resurgere, Coelestii dogma. X, 334. Morte Christi resurrectionem justis praestitam esse talem, qualis in fine nobis promittitur, quidam tenuerunt. II, 712. Mors in saeculo futuro non erit. VII, 683. Gratiae mirabiliore virtute justos a morte ad aeternam beatitudinem reviviscere, quam in mortis experientiam non venire. II, 873. Mors corporis in resurrectione destruetur. X, 1603. Mortis victoria, corporum resurrectione superabitur. X, 198. In resurrectione soli justi liberabuntur de corpore mortis. V, 839. Mori nemo prorsus vult. V, 939. Mortem repentina commutatione non sentient, qui in fine residui erunt. X, 181. Raptus vivorum fidelium ad adventum Christi, non probat mortem non esse poenam peccati. II, 872.
Mortis cogitatio cum mortuo sepulto saepe sepelitur. V, 1601. De sola ultima hominis profectione, quae mors vocatur, vere cogitandum. II, 74. Inter strepitus inquietosque conventus atque discursus, cum morte familiaritas non habetur. II, 74. Mors sola hic certa. V, 590. Incerta caetera omnia. IV, 428. Mortis diem magna misericordia Deus nobis abscondit. IV, 332; V, 241. Mortis diem cur Deus incertum esse voluerit. IV, 1301, 1876. Latet ultimus dies, ut observentur omnes dies. V, 241. Mortis dies incertus, sed vicinus. V, 241, 839. Mortis dies cujusque, est novissimus dies. V, 932.
Mortis corpus quid, et quinam ab illo liberantur. X, 561. Mortis umbra, quid. X, 1522. Mortis umbra, via peccati. V, 1649. Mors in Saüle figurata est. IV, 601. Moriens quis [Col. 0450] dicatur. VII, 382. Mortis tempus an in morientibus, an in mortuis esse dicendum sit. VII, 382.
Mors spiritalis quae. III, 1547; V, 1617. Mors animae. V, 1059. Mori potest et non potest anima. V, 428, 1247. Animae mors, Dei amissio. III, 1737; V, 415, 428. Separatio animae a Deo. IV, 556, 893. Mors animae, nequitia est. III, 131. Mors tum corporis tum animae, quibus indiciis cognoscitur. V, 429. Mors sibi ipsi est, qui male vivit. I, 830. Vita in deliciis temporalibus, in comparatione vitae aeternae, non vita, sed mors dicenda. II, 223. Mortem plus nos amare quam vitam, acute probatur. VI, 676. Mors animae horrenda magis et metuenda, quam corporum. VIII, 618. Occiduntur peccatores, dum obscurati intelligentia alienantur a vita Dei. IV, 1800. Mortuae animae mors jacet sub corporis pondere. IV, 1117. Mortua peccato quomodo anima dicitur. III, 2069. Ipsa est vera mors, in profundum ire peccati. IV, 703. Mors animae intelligitur, cum mortificata peccato, vel damnatione punita est. II, 717. Mortibus corporum mortui multi propter aliena peccata, nemo morte animae. VIII, 619. Mors quaedam est, malae vitae mutatio. V, 1106. Mortes quaedam aetatum. IV, 1686. Mors pecorum Aegypti. V, 69.
Mortale, moriturum, et mortuum qui differunt. X, 111. Mortalis institutio nostra, qua vel mortales conditi sumus, divinum munus est. VII, 376. Mortalia, etsi poenalia, habent proprium decoris locum in pulchritudine temporum. VIII, 607.
Mortalitas facta est quasi secunda natura. VI, 107. Mortalitatis et libidinis origo. III, 446. Mortalitas ex peccato. V, 62, 63, 67, 1607. Peccati poena. VI, 107, 332. Mortalitas in Christo vera. V, 1609. Cur a Christo suscepta. V, 62, 63. Homini ad humilitatem prodesse debet mortalitas. V, 589. Mortalitas nulla post resurrectionem. X, 112. Mortalitas saeculi, flumen est. IV, 794, 795. Mortalitas saeculi cum torrente comparatur. IV, 1462.
Morticina nonnisi mortuorum, mortalia vero etiam vivorum corporum nomen est. IV, 1013. Morticino cur vesci Christianos prohibuit Apostolus. VIII, 503, 504.
Mortificari et vivificari fideles Christi, quid sit. VII, 529. Mortificanda membra. VI, 370. Vide Caro. Id agit spiritus in domanda carne, ut eam faciat subjugatam. III, 28. Hoc est opus nostrum in hac vita, actiones carnis spiritu mortificare, quotidie affligere, minuere, frenare, interimere. V, 855. Delectationem, dum non consentis, mortificas; cum coeperit omnino non delectare, mortificasti. V, 855. In hoc agone cum confligimus, Deum habemus spectatorem; cum laboramus, Deum poscimus adjutorem. V, 855. In mortificatione carnis de spiritu suo non praesumendum. V, 855. Alias quid tibi prodest, quia non eris Epicureus, et eris Stoicus. V, 855. Statum post resurrectionem futurum student imitari, qui carnem castigant. III, 28. Nec corpus suum odio habent. III, 28. Mortem Evangelicam emoriendum est, ut resolutionem carnalem voluntario praeveniamus excessu. II, 349. Ut vivamus vitam evangelicam. II, 352. Mortificatio, jejunia et eleemosynae multum adjuvant orationem. II, 504, 507. Moriendum ut vivamus. V, 924. Mori saeculo quid. III, 1808. Cujus animus non moritur huic saeculo, is non resurgit ad vitam, sed ad supplicia. III, 25. Nisi mortem Christi in cruce imitemur mortificatione membrorum, resurrectionem ejus a mortuis non apprehendimus in gloria. Ex Paulino. II, 350. Mortem quamdam in nobis facit dilectio. IV, 1628. Mortificationum varia genera. X, 849.
Mortuorum animae abditis receptaculis continentur, sicut unaquaeque digna est vel requie, vel aerumna. VI, 158, 283. Mortui non judicantur secundum facta quae facturi essent, si viverent. X, 1005, 1006. Mortuorum piorum animae ab Ecclesia non separantur. VIII, 558. Eos qui de hac vita migrant, non amittimus, sed praemittimus ad vitam, etc. II, 318. Mortuus sive bonus, sive malus, dormit. III, 1751. Mortuos appellat dormientes veracissima Scripturae consuetudo. V, 576, 936. Ut evigilaturi intelligantur et resurrecturi. IV, 1112. Mortui ei qui potest excitare, sunt dormientes. V, 592, 593. Ut mortuos ex vivis, ita vivos ex mortuis semper fieri, dogma Platonicum. VII, 510. Mors quare non gravis defunctis sanctis. VII, 393. Justis in requie viventibus melius esset cum suis corporibus bene valentibus vivere. VII, 392. Mortuos unde lugere licet, et hunc luctum quid debeat consolari. V, 936, 937, 939. Lugentes consolentur fraterna obsequia. V, 937. Non est succensendum de caris mortuis dolori mortalium, sed diuturnus dolor non debet esse fidelium. II, 1083. Solatur Augustinus afflictam de morte fratris sororem. II, 1082.
Mortuorum memoria. IX, 576. Mortuorum piorum memoria in communicatione corporis Christi. VII, 674. Offerri pro mortuis non oportere dicunt Aeriani. VIII, 39. Mortuos suos per oleum, balsamum, aquam, invocationes, etc., quasi redimere feruntur Heracleonitae. VIII, 28. Mortuo sepulturae locus per se non prodest; et quatenus prosit, [Col. 0451] VI, 596, 610. Dum deest sepultura Christianis, nihil adimit. VI, 594, 596, 600. Mortuos ex funeris pompa, et ex sepulcri ornamentis nihil juvari. IV, 552, 560. Mortuorum obsequia solemnia, altaris, orationum et eleemosynarum pro ipsis sacrificia. VI, 609. Pro defunctis universa Ecclesia supplicare consuevit. VI, 592. Etiam sub generali commemoratione pro omnibus in Christiana et catholica societate defunctis. VI, 596. In precibus sacerdotis, quae Deo ad altaro ejus funduntur. VI, 593. Mortuis an prosit oblatio quae pro ipsis fit. VI, 157. Paulini difficultas quomodo prodesse possint hae preces. VI, 593. Mortuis pro genere vitae quam duxerunt, prosunt vel non prosunt, quaecumque pro illis pie fiunt. VI, 157, 158. Sepulturae locus, pompa exsequiarum, etc., magis vivorum solatia sunt, quam subsidia mortuorum. VI, 594, 596. Funeris et sepulturae cura quare laudabilis. VI, 595. Mortui filii cadaver exoptat mater in basilica B. Felicis confessoris poni, et obtinet. VI, 591, 592. Non esse inanes motus animorum fidelium pro suis corporibus ista curantium, censet Paulinus. VI, 592. Aegyptiorum mos circa mortuos. V, 1605. Vide Defuncti. Utrum et quatenus, vel quomodo ea quae circa nos aguntur, noverint spiritus mortuorum, quaestio difficilis. IV, 1437. Mortui non intersunt rebus viventium. VI, 604. Mortui quid hic agatur, vel ab iis qui hinc ad eos pergunt, vel ab Angelis, vel revelante Deo possunt discere. VI, 605. Possunt etiam ipsi ad vivos mitti. VI, 606. Mortuorum visitationes praenuntiantium quod eventus confirmavit. II, 697, 698. Migrans anima de corpore num calidum elementum secum auferat quaerit Evod. II, 697. Mortui plures visi sunt ita in domibus ingredi, ut soliti sunt. II, 697. Testantur plures, in locis in quibus humata sunt corpora, et maxime in basilicis, per noctem fieri tumultus et orationes. II, 697. Visionis hujusmodi testis sanctus Presbyter. II, 696. Mortuis aliquam curam esse de nobis ex Evangelio intelligitur. IV, 1437. Defuncta uxor mariti sollicita inducitur. II, 1075.
Mortuorum duo genera. V, 591. Mortui solent mystice appellari omnes iniqui. IX, 262. Mortui sunt omnes infideles, omnes iniqui. IV, 893. Pejus mortuus luxuriose vivens, quam moriendo luxuriam finiens. IV, 409. Suscitatio mortuorum et peccatorum justificatio, maxima laus Dei. IV, 885. Tres mortui quos Dominus resuscitavit, tria peccatorum genera ostendunt. III, 1747; V, 592, 720. Mortui saeculi, qui. IV, 1850. Mortui mortuos sepelientes. V, 603. Mortua opera quaenam. VI, 208.
Mortuum erat peccatum, pro non apparebat. III, 2070.
Motus numerosi, rationabiles et irrationabiles, connumerati et dinumerati, complicati et sesquati. I, 1092. Motus in sex partes fit. VI, 19. Motus per loca, importat motum per tempora, sed non e contra. III, 388. Quae celerius moventur, ferventius moventur. III, 267. Tardius moventur interiora molis rotundae, exteriora celerius. III, 266. In corporum motibus nihil omnino a duobus idem fieri potest. II, 79. Motum omnem animi aliquid facere in corpore. II, 72. Motus animae pravi continentia cohibendi, negato consensu, et rejecta vel cogitationis delectatione. VI, 369. Motus inobedientes membrorum, malum peccati originalis. X, 142. Vide Concupiscentia, Membra.
Moyses quo tempore natus. VII, 565. Moyses antiquior omnibus poetis ac philosophis Graecis. VII, 596, 599. Moysi factum in Aegyptii caede, an justificandum. III, 597. Moyses per Angelum divinis vocibus in monte Sina evocatus. VIII, 444. Moysi filium infantem voluit Angelus occidere, eo quod non esset circumcisus. II, 96. Moysi Deus ipse apparebat, sed latens. V, 161. Quomodo apparuit. V, 59, 63. Os ad os Moyses loquebatur Deo. VI, 662, 663. Deus ei loquebatur per assumptam creaturam, non per substantiam suam. IV, 1788. Christum fuisse qui Moysi loquebatur, quorumdam opinio. V, 63. Aliorum sententia est Angelum Moysi apparuisse. V, 64. Cum Moyse loquebatur Angelus portans typum Domini. III, 1403. Moyses claritatem Domini vidit. II, 610, 611. Quomodo Deum vidit. VI, 662. Videre Deum cupiebat in ea substantia, qua Deus est. III, 477. Moyses Deum non vidit per suam substantiam. VIII, 811, 812. Et sicuti est. III, 1779. Promissio facta Moysi de visione Dei, prophetia de Christo. III, 648. Moyses Dei posteriora, Christum prophetando vidit. VI, 663. Moysis facies splendida. V, 474. Moyses Christum prophetavit. VII, 568.
Moysi signa data, cum ad liberandos Israelitas mitteretur, allegorice exponuntur. V, 61. A Moyse magi Aegypti sunt superati. II, 521. Moyses quo tempore populum de Aegypto eduxerit. VII, 568. Moysis canticum. V, 1638. Moysi Legis tabulae datae a Deo. V, 81. Moyses, licet cum eo Deus loqueretur, consilium tamen regendi populi a socero accepit. III, 18. In hoc Moysis humilitas commendatur. III, 619. Moysen ab alienigena admoneri voluit Deus, ubi ipsum posset tentare superbia. III, 619. Moyses medius inter Deum et Aaron. III, 599. In Moyse principatus fuit, in Aaron ministerium. III, 619. Moysis et Aaronis non solum officia, sed [Col. 0452] et mortes fuerunt signa futurorum. III, 743. Moyses reprehendi non debet, quod bella gesserit. VIII, 450. Moysis manus contra Amalech nunc extentae, nunc demissae. V, 1556. An diffisus est Moyses Deum posse carnes dare in deserto. III, 726. Moysis varia gesta, quid significaverint. VIII, 461. Moyses virga percutiens petram, figura populi Judaeorum sub Lege positi. VIII, 326. Moysis dubitatio fuit figurativa. V, 1553. Quali poena vindicata est. IV, 1267, 1414. Moyses in Judaeos idololatras nulla crudelitate, sed magna dilectione saevit. VIII, 452. Moysis perfectum odium. IV, 1802. Moyses sic oderat iniquitatem quam puniebat, ut diligeret humanitatem pro qua orabat. IV, 1802. Moyses in vocis silentio, corde clamabat. III, 614. Moyses quam securus dixerit, Dele me de libro vitae. V, 553. Moysen ab aeterna societate Sanctorum alienatum fuisse ob peccatum suum, non est credere. VIII, 325. Moyses qua aetate mortuus. VIII, 568. Moysis mors in monte, qui significat. V, 1554; VIII, 326.
Moyses sacerdos fuit. III, 684; IV, 1265. An summus sacerdos fuit. III, 684. Quandonam Scriptura evidenter dicit Moysen primum sacrificasse. III, 633. Quare Moyses nube descendente non poterat intrare in tabernaculum, intravit vero in nubem ubi erat Deus. III, 656.
Moyses fidelissimus dispensator prophetici sacramenti. VIII, 331. Minister Legis. V, 689. Minister Testamenti veteris, et propheta novi. IV, 1141. Moyses ad novum Testamentum per intelligentiam pertinebat. IV, 1802. Moysi quinque libri. V, 198, 199, 687. Per quinque porticus piscinae probaticae significati. IV, 889, 1329. Per quinque lapides quos tulit David contra Goliam. IV, 1857. Per quinque panes hordeaceos. III, 666. Moyses Judaeorum personam gessit. IV, 1789. Moyses figura Christi. III, 1723. Personam gerebat Christi. V, 758, 1635. A Moyse illud chrisma coepit, unde Christi nomen innotuit. VIII, 331. Omne quod scripsit Moyses, de Christo est. VIII, 320, 321, 323, 330, 332. Et hoc de fide credendum est. VIII, 334 Singularia ipsius testimonia de Christo. VIII, 329. Moysi qui credit, ipsum et Christo credere non implicat. VIII, 334. Moysis et Christi non diversa fuit doctrina, sed diversum tempus. VIII, 334. Moyses aliquando figura eorum qui participes fiunt intimae veritatis Dei: aliquando eorum qui gratiam Dei non intelligunt. III, 656. Moysis laus. VIII, 443, 444. Fausti convicia contra Moysen depelluntur. VIII, 427.
Moysi cathedra figurabat cathedram Christi. IX, 305. Moysi facies splendida figuram habebat veritatis. V, 474. Moyses poena dubitationis suae, eorum figuram gessit, qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent. IV, 1267. Moyses Apostolos mortuo Christo expavescentes, expavescens ipse et fugiens a serpente figuravit. IV, 933. Sancti omnes in Moyse intelligendi. IV, 1329.
Mulier proprietate Hebraicae linguae, omnis femina nuncupatur, sive viro intacta, sive jam mixta. II, 540; III, 492, 493, 744, 1111; V, 1000, 1318. Locus Apostoli quo dicitur Christus de muliere natus. V, 358. Mulieris formatio non per alium, quam Deum. III, 403, 404. Mulier cur ex homine formata. VII, 372, 376. Mulier in adjutorium propter sobolem facta. III, 395, 396, 397. Etiamsi ex peccato non fuisset necessitas moriendi. III, 398. Mulier facta ut vir ei dominaretur. III, 450. Per conversionem mulieris ad virum, significatur servitus conditionis potius, quam dilectionis. III, 450. An mulieris mens imaginem Dei non portabat. III, 452. Mulier ante virum tentata, quia infirmior. VII, 419. Mulier si sola peccasset, sola morte punita fuisset. VIII, 12. Mulier ante peccatum concipere potuisset, salva integritate uteri virginalis. VII, 434. Poena mulieri inflicta figurate et prophetice intelligenda. III, 450. Mulieris formatio, mystice dicta est aedificatio. III, 402, 403. Formatio mulieris, eo modo quo narratur, facta est, ut quidpiam praenuntiaretur. III, 402. Mulieris formatio, Ecclesiae formationem mystice significabat. III, 407, 408. Mulieris pudicitia an violetur, cum pro vita mariti, ipso jubente, alterius libidini se permittit, scrupulosius disputari potest. VIII, 424. Mulierem suspicione adulterii puniendam liberat Hypocrates. III, 572. Ad mulierem in menstruo cruore non accedendi praeceptum, non figurate accipiendum. X, 199. Ad eam tunc accedere peccatum est. III, 706. Mulieres candore ac rubore simulato, et pigmentis illito viros fallentes. VI, 446. Mulierum aspectus devitandus. IV, 586. Mulier etsi longe, libido prope. IV, 587. Mulieri major adhibetur custodia, quia major infirmitas. V, 84. Mulieres ad ecclesiam in superbo vestitu venientes reprehenduntur. V, 205. Sed modeste ac parcendo illarum pudori. V, 205. Mulieres duae coram salomone litigantes de filio. V, 92. Mulier curvata decem et octo annis in infirmitate. V, 639, 1709. Mulier tangens fimbriam Christi, cum eum turba premit. V, 416. Mulier adultera. V, 108, 1380. Mulieris in adulterio deprehensae absolutio. IV, 589. Mulier peccatrix ad pedes Domini recumbentis. V, 595. Mulier ungens Christum, typus Ecclesiae, [Col. 0453] IV, 171. Mulier quae perdiderat drachmam. I, 791. Mulieres fideles, ut sibi necessaria ministrarent, Apostoli circumducebant. VI, 552. Sicut et Christus. VI, 552. Aenigma Salomonis de muliere sedente super sellam in foribus. I, 688. Mulier Atheniensis venenis assueta. I, 1350. Mulier concupiscentiam, mentem vic significat. VI, 580. Mulieribus tantum tribuunt Pepusiani, ut sacerdotio apud eos honorentur. VIII, 30. Mulieri fetae post partum tres dii custodes adhibebantur. VII, 187. Muliebri habitu qui se ostentant, jure infames intestabilesque habentur. I, 899.
Mulierosus. VI, 391.
Multa pecuniaria paganos Calamenses plectendos censebat August. II, 390.
Multiloquium quid. I, 583. Et ab eloquentia qui differat. IX, 447.
Multiplicationum varia genera. IV, 1778. Benedictio in multiplicatione solet maxime et proprie intelligi. IV, 811. Multiplicari in anima quid. IV, 1778. Multiplicatio filiorum, de benedictione Domini venit. IV, 1778. Multiplicatio quaedam culpabilis, qua homines temporalium cupiditate multiplicantur. IV, 82, 139. Multiplicatio quaedam non ubertatis, sed egestatis. IV, 1778.
Multitudo quando et quomodo objurganda. IX, 95. Quomodo multitudinis peccata puniantur. IX, 91. Aliter unus quispiam, aliter multitudo curanda. IX, 674. Quidquid sceleris et iniquitatis inebriat multitudinem, amittit examinis veritatem. IX, 89.
Multi qui ad Adam aut ad Christum dicuntur pertinere, ipsi sunt qui omnes. X, 871. Quos multos appellet Apostolus, cum ait, Peccatores constituti sunt multi. X, 871.
Munatius Felix, flamen perpetuus, curator coloniae Cirtensis. IX, 513, 583. Gesta confecta apud Munatium Felicem. II, 265.
Munda sunt omnia quae creavit Deus; nec immunda dicuntur quaedam animalia, nisi propter significationem. IV, 1833, 1834. Quomodo omnia munda mundis, immundis autem nihil mundum. IV, 1661.
Mundare et sanare, in spiritalibus tantumdem valet. IX, 74. Mundat cor fides Dei, mundum cor videt Deum. V, 368. Mundatio in hac vita potest haberi, sed non erit perfecta nisi post resurrectionem. X, 691.
Munditia exterior sine interiori nulla est. IV, 1660. Munditiam interiorem necessario sequitur exterior. IV, 1660. Mundities cordis sola est causa cur Deum visuri simus. II, 609.
Mundos innumerabiles quaedam haeresis admittit. VIII, 45. Admisit Anaximander. VII, 226. Somniavit Epicurus, eosque fortuitis atomorum motibus gigni et resolvi. VII, 320. Variae et contrariae philosophorum sententiae circa mundi unitatem, initium, finem et gubernationem. VII, 601. Mundos duos admittebat Plato; unum intelligibilem, alterum sensibilem. I, 588, 954. Quid utriusque nomine intelligebat. I, 588, 954. Sensit Plato aliique philosophi, animal esse istum mundum. I, 602. Mundus dicitur a philosophis animal magnum sine corporis sensibus, cujus anima Jupiter aut Hecates. V, 1137. Mundum esse animal maximum docent Platonici. VII, 388, 390. Animal beatissimum et sempiternum. VII, 308. Mundi corporis compago. VII, 212. Mundum esse corpus Dei quidam putarunt. VII, 123. Mundi corpus non est Deus, sed anima, secundum Paganos. VII, 202. Mundi anima et partes ejus, dii veri existimabantur. VII, 211. Et ita putavit Varro. VII, 198. 199, 202. Refellitur. VII, 202. Mundi singulas partes, habere animas diversas, sed tamen divinas, sensit Varro. VII, 199. Mundi anima omnibus corporeis elementis inclusa. VII, 390. Mundus an habeat animam, magna et abdita quaestio. III, 1058. Mundum universum quidam Paganorum, tamquam deorum maximum putant. VIII, 370. Mundum Deum esse arbitratus est Varro. VII, 199. Et Plato. VII, 390.
Mundus fingitur aeternus esse. V, 1137. Mundus conditus non ab aeterno. VII, 319. Mundum et factum esse, et tamen ab aeterno esse sentiebant Platonici. VII, 311, 319, 320, 359. A nonnullis creditur Plato sensisse contra quam loquitur. VII, 359. Platonicorum rationes refelluntur. VII, 320, 321. Mundum non a Deo factum asserebant Carpocrates, Cerynthus, Simon magus, Menander, Saturninus. VIII, 26. Nicolaitae. VIII, 26. De principe hujus mundi error Priscilliani. VIII, 666, 667, 668, 671. Mundum a maligno principe factum volunt Priscillianistae. VIII, 44. Mundus quomodo et unde fabricatus secundum Manichaeos. VIII, 113. 375. Praelium commissum ante constitutionem mundi. VIII, 182. Mundi fabricam Deo bono artifici tribuit Manichaeus, animalia vero et cuncta quae nascuntur e terra, et ipsum hominem genti tenebrarum, X, 1325. Elementorum materiam de qua factus est mundus, non a Deo factam, sed Deo coaeternam volunt Seleuciam. VIII, 41.
Mundus a Deo conditus. VII, 318. Quare non tam olim mundus, quam olim est Deus. VIII, 605, 609. Mundus ex [Col. 0454] quo initio factus est aut fieri potuit. VIII, 605. Mundum novissime ideo esse factum, ut animae quae ante peccaverant purgarentur, sentiebant Priscillianistae. VIII, 668. Refelluntur. VII, 674, 675. In creatione mundi tria inquirenda. VIII, 334, 337. Mundus quomodo ex nihilo, si ex materia informi factus. VI, 181, 182. Mundus ex materia quidem informi factus, sed simul concreata cum mundo. VIII, 610. Mundus gravidus causis nascentium. VIII, 877. Mundus cum creatus est, habuit quasi semen eorum omnium quae nunc fiunt. III, 338. Mundus velut quaedam arbor magna rerum. III, 1305. Mundi creatio an per Filium Dei facta intelligatur in utroque Testamento. VIII, 129. Mundus sex diebus creatus, quomodo. III, 326. Vide Dies, Creatio.
Mundum, quare Deus facere voluerit. VI, 18. Nulla alia est causa mundi creandi, nisi ut bona fierent a bono Deo. VII, 334. Plato id agnovit. VII, 334, 336. Id agnovit Origenes. VII, 336. Manichaei non ita senserunt. VII, 337. Mundum providentia Dei administrari a summis usque ad ima, concedunt Pagani. VIII, 410. Infima pars mundi angelis praevaricatoribus subjecta est. III, 52. Mundum a Deo factum esse, sed administrari a diis quos Deus fecerat, credebant Gentiles. VII, 318. Cur mundus tantus sit, cum major vel brevior esse posset; cur hoc potius quam illo loco, ignorat August. II, 65. Mundos tres esse super invicem inter disputandum dicimus. II, 69.
Mundi magnitudo Dei magnitudinem commendat. IV, 1887, 1892. Mundo nihil excellentius esse censet Varro. VII, 182. Mundus et factum se esse, et non nisi a Deo se fieri potuisse, ipse tacitus clamat. VII, 319. Mundus miraculum majus, et excellentius omnibus miraculis quae continet. VII, 291, 718, 724. Mundi pulchritudo ex immortalium et mortalium animalium generibus constat. VII, 376. Mundi pulchritudo per haec tria est inculpabilis, per damnationem peccatorum, exercitationem justorum, perfectionem beatorum. III, 141. Saeculi pulcritudo velut magnum carmen cujusdam modulatoris, ducens in aeternam contemplationem speciei Dei. II, 527 Mundus speciosus et foedus. V, 498. Quae nobis in munde displicent, an ideo sunt vituperanda, quia nobis non conveniant. VII, 335. In mundo quare quaedam nobis displiceant. VII, 335. Omnia etiam quae in se foeda sunt, ad mundi pulchritudinem conferunt. III, 156. Mundi pulchritudo, pulchritudinem confitetur Creatoris. V, 1134. Mundi pulchritudo consideranda, ut ametur qui fecit. IV, 1887, 1892; V, 438. Quare ab hoc mundo admonemur averti, et ad Deum converti. VI, 13. Creaturae mundi factae sunt spectaculum, unde Creatoris bonitas et gratiae beneficium perspicitur. IV, 1851. Mundi consideratio ad immortalia conducit. II, 145.
Mundum hunc non sempiternum quidam existimant, sed innumerabiliter oriri et occidere, aut mundos innumerabiles admittunt. VII, 359, 360. Universa in eumdem ordinem eamdemque speciem reditura post revolutionem saeculorum quidam tenuere. VII, 361. Plato hoc tenuit. VII, 361. Et Origenes. VII, 361. Mundum post resurrectionem in eo statu, in quo nunc est permansurum, nec ullatenus mutandum, quidam haeretici dixerunt. VIII, 42. Rejicienda eorum opinio, qui volunt mundi universa in eumdem ordinem, eamdemque speciem reditura post revolutionem saeculorum. VII, 362. Mundum non interiturum, cum Platonicis sentit Cicero. VII, 759. Porphyrius stultitiae arguebat Christianos, quod dicerent mundum esse periturum. VII, 696. Mundi finis. VI, 667. Qua ratione in Scriptura mundus dicitur periturus. VII, 697. Quomodo periturus est mundus. VII, 683. Mundus non omnimodo interitu, sed rerum mutatione transibit. VII, 679. Mundi immutatio secundum qualitates tantum. VII, 682.
Mundi divisio in quatuor partes. VII, 199. In aetates septem. VII, 804. Sex aetates mundi recensentur. IV, 1182; V, 691, 1197. Singulae millenis annis constant. VIII, 892. Mundi aetas ab homine condito. V, 1518. Joannes apostolus longe ante reperitur defunctus, quam 5500, anni a generis humani exordio complerentur. II, 911.
Mundum semper in malam sanctificationem positum volebant Donatistae. IX, 658. Mundi nomen aliquando in bono Scriptura usurpat. IX, 632. Mundus et in bonam et in malam partem ponitur. IX, 658. Mundus de hominibus dictus est et in malo et in bono. III, 1773; X, 1383. Mundus in Scripturis dicitur duobus modis. X, 1347. Mundus duplex. IV, 1841, 1842. Bonus et malus, redemptus et damnatus inimicus et reconciliatus. III, 1853, 1920, 1921, 1929; V. 500, 588, 678, 1088, 1502. Pro isto rogavit Christus, non pro alio. III, 1920, 1921. Mundi nomine quid indicet Joannes. X, 1349. Mundus quis in maligno positus. X, 822. Quis ille mundus, de quo Christus non fuit, et de quo elegit Apostolos. X, 823. Mundus dictus de hominibus non secundum Deum. X, 1348. Mundi nomine habitatores mundi intelliguntur. X, 370. Dilectores mundi. IV, 249, 1766, 1841. Amatores mundi, vel impii, vel carnales. IV, 630; VIII, [Col. 0455] 508. Peccatores. IV, 975; V, 928. Iniqui. IV, 1854. Mundus unde dicti iniqui. V, 790. Diabolus unus est cum omnibus impiis quasi cum quodam corpore suo. V, 790. Mundus non dicuntur justi, quia licet carne in eo habitent, corde cum Deo sunt. IV, 1842. Mundus dicuntur qui diligendo mundum inhabitant. IV, 1842. Mundum, id est, filios infidelitatis, regit diabolus ut princeps et caput. V, 790, 1088, 1090. Mundus alius quem fecit Deus, alius quem regit diabolus. IV, 1841. Mundus fidelis, omnes credentes. III, 1921. Mundus damnatus Christum merito non cognovit: mundus autem reconciliatus eum non merito, sed gratia cognovit. III, 1929. Mundus per Christum nobis victus. V, 590. Non pugnando, sed patiendo a Christo victus. III, 1941. Mundus bonus ex malo factus. V, 587. Mundi conversio grande miraculum. VII, 756. Quod in Christum credit mundus, virtutis fuit divinae, non persuasionis humanae. VII, 759. Christus mundum de mundo liberavit. III, 1925. Generatione de mundo sumus, regeneratione de mundo liberamur. III, 1910, 1915.
Mundus dominatur per illicitas delectationes, per pompas, et per curiositatem. VI, 294. Mundus iste servus est. VI, 294; V, 1357. Christianus uti debet mundo, non servire mundo. IV, 1235. Mundo ad hoc utuntur boni, ut Deo fruantur; mali vero e contra. VII, 444. Ad mundum pertinet voluntas iniquorum. VI, 620. De mundo esse quid. III, 1677. Christus de mundo numquam fuit, quia de Spiritu sancto natus est. III, 1915. Quod quis non sit ex mundo, gratiae est, non naturae. VI, 620. Mundo mori ut Deo vivatur, sacrificium est. VII, 283. Aliud ignem mittere in mundum, aliud mundum mittere in ignem. IV, 715. Mundus pressuris plenus. IV, 1189. Torcular abundans pressuris. V, 137. Mundi senescentis et deficientis pressurae. V, 504. Mundus jam ita contritus, ut etiam speciem seductionis amiserit. II, 483. Mundi ruina non admonet ut alio migremus. V, 241, 405. Quantum laudandi qui dignati non sunt cum mundo florente florere, tantum increpandi quos cum pereunte perire delectat. II, 483. Mundi flores quomodo colligeres, qui ab spinis non revocas manum? V, 241.
Mundus persequens mundum. V, 587. Mundus magnum mare, ubi minores pisces a majoribus devorantur. IV, 422. Vult te mundus absorbere, tu absorbe mundum. IV, 341. Malitia sua saevire potest mundus, sed non ultra modum positum a creatore. IV, 1127. Saeviat mundus, non nos frangit; quia ad Christum pertinemus: blandiatur mundus, non nos seducit, quia ad Christum pertinemus. V, 728. Mundi contradictio V. 1531. Mundus blanditur ut decipiat, aut terret ut frangat. V, 1256. Quantum accedit finis mundi, crescunt errores. III, 1598. Mundi amores, terrores, errores quatenus vincuntur. X. 937. Mundi mala tolerabilia ducenda sunt spe futuri. II, 508. Mundi promissis quid respondendum. V, 1291. Mundi felicitati non credere, continentiae est; mundi infelicitati non cedere, sustinentiae. V, 235. Mundus ne capiat potius laborandum, quam timendum ne cadat. V, 590. Non potest superare mundum saevientem, qui non potest superare blandientem. V, 1470. Mundus iste periculosior est blandus quam molestus, ubi deest pietas et caritas. II, 593, 1026. Quidquid nobis temporaliter mundus arridet, magis est periculum, quam ornamentum nostrum. V, 1564. Mundanorum felicitas somnium est, in quo totum, quasi. IV, 559. Mundo fallaci creditur, non Deo. V, 859. Mundo nihil esse ob quod ei Deus non praeponatur. V, 586. Mundi suavitati opponitur suavitas Dei. V, 866. Iis qui malis saeculi hujus vel delectabilibus, vel saevis atque asperis, partim non utuntur, partim bene utuntur, promisit Deus saeculum futurum, in quo mala nulla patiantur. X, 1178. Quomodo mundus se diligit. III, 1853. Quomodo eum debemus diligere. III, 1853. Mundus quomodo quod suum est diligit, et odit. III, 1855.
Mundi amatores sequuntur fugitivum. VI, 661. Amant amarum. VI, 661. Munde immunde tenere vis periens, quid faceres si maneres? V, 622. Mundus felix sit, aut evertatur, semper Deus benedicendus. V, 622. Mundi vincula asperitatem habent veram, jucunditatem falsam; certum dolorem, incertam voluptatem, etc. II, 104. Amicis hujus mundi nihil laboriosius, quam non laborare. III, 151. Mundus amatur etsi foedus et amarus, quid si formosus et dulcis esset? V, 241. Ad sanandos animos amatorum hujus saeculi vel in prosperis vel in adversis, vix opportuna sapientia esse potest. II, 938. Quidam ei aures cordis admovent: rarius inter prospera, crebrius inter adversa. II, 938. Deus tanta solatia doloribus miscet, agitque mirabiliter ne amemus mundum, ne deficiamus in mundo. II, 352. Mundi amore anima tantum deficit, quanto minus est quod amat, quam Deus. V, 779. Mundi amor adulterat animam. V, 779. Mundum qui diligunt, in eis remanent Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem. III, 1994. Mundus hic carus est hominibus, et sibimet ipsi viluerunt. II, 160.
[Col. 0456] Mundi contemptus. V, 622, 1517. Mundus iste omnis, id est, omnia sensibilia contemnenda; utendum autem his ad vitae necessitatem. I, 1327. Mundus quomodo vilescit, sive promittens, sive terrens. III, 2004. Vocatis a Christo, visibilium delectatio minuitur. VI, 55. Mundum totum dimittit, qui et illud quod habet, et quod optat habere dimittit. II, 692. Omnia contemnit, qui non solum quantum potuit, sed etiam quantum voluit habere contemnit. II, 124, etc. Baptizati omnes, nondum perfruentes promissa patria, in mundo tamquam in deserto sunt. VIII, 270. Non prodest nisi fidelibus continere se ab amore hujus saeculi. I, 857.
Mundi varia significata. III, 1393, 1398, 1828, 1838, 1875, 1912, 1995, 2007, 2017. Mundus in Scripturis ager appellatur. III, 198. Mundus iste ager Domini. IV, 1950. Mundus appellatur a Christo canis, leo. II, 556. Mundus consuetudine, non ratione, contra insolitam veritatem latrans, est canis. II, 556. Mundum istum quibusdam locis vocat Scriptura civitatem circumstantiae. IV, 703, 711. Mundus comparatur cum eremo, ubi erraverunt Israelitae. III, 1627, 2029. Eremus Christiano est hic mundus. V, 37. Mundus iste tamquam fornax orificis. V, 420, 1383. Infernum superius. IV, 1093. Mare inundans et copiosum, sed amarum. IV, 1223, 1852. Molae comparatur. IV, 1730, 1731. Et molendino. IV, 356. Mundus scorpius. V, 621. Mundus pro Eclesia positus. IX, 658.
Munera Dei duplicis generis. IV, 345, 346. Te quaerit Deus magis quam munus tuum. V, 252, 508. Sed malus sum, inquies, et forte me non accipit. Dando te illi, bonus eris. V, 707. Munera non offerunt Deo nisi humiles. IV, 969. Munera quae jam vult Deus, eleemosynae. IV, 511. Munera cum suos accipere vetet Deus, cur ipse accipit. VIII, 662. Munera accipere, cum vitio vertitur, quid sit. IV, 195. Munus accipit, qui propter laudem judicat male. IV, 195.
Munus pro spectaculo. V, 333. Muneris dies. V, 132, 333. Munerum seu spectaculorum editores. IV, 1918, 1919.
Municipalia gesta. II, 413, 415. Apud Gesta seu Acta municipalia interrogari. II, 429, 430, 431.
Murcida dea hominem nimis inactuosum facit. VII, 125.
Murcidus, id est, desidiosus et inactuosus. VII, 125.
Muressis Optati amicus. II, 857.
Murmur grande peccatum. III, 1612.
Murmuratores describuntur. IV, 1736. Murmurantes contra Dei flagellum, redarguuntur exemplo Danielis peccata sua confitentis. VI, 716, 717. Murmurantes adversus tempora, coercentur. V, 621, 1416. In tribulationibus adversus Deum non murmurandum. II, 330, 426. Murmurantes contra Deum de malorum prosperitate. V, 126. Vide Felicitas. Murmurant homines adversus Deum, quod malis in hac vita bene sit, et laborent boni. IV, 543. Pii non murmurent, si videant impios a Deo tolerari. IV, 1196. Aut abundare rebus terrenis. IV, 918, 919, 922, 923, 930, 951. Non id agunt murmura tua ut non servias, sed ut malus servus servias. IV, 1275. Non esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur, qui prior de te murmuravit. IV, 1196. Peccata minuamus et murmura. V, 1358. Murmurando adversus Deum blasphemus es. IV, 1196.
Musarum fabula unde orta. III, 49. Musas nos esse filias Jovis et memoriae ostendit Varro. III, 49. Musis nomen imposuit Hesiodus poeta. III, 49.
Musaeus poeta theologus. VII, 572, 597.
Muscarum generatio. VII, 475. Muscas non esse a Deo quidam dixit: exinde a Manichaeo hominem etiam non esse a Deo compulsus est dicere. III, 1386. Muscae lucipetae. VIII, 363.
Muscarium. V, 293.
Muscipula diaboli terrorem continet et errorem. IV, 235, 236. In eam cadit omnis qui non sperat in Deum. IV, 235.
Musica est scientia bene modulandi. I, 1083, II, 726. Musicae inventio. I, 1014. Consonantia nobis insita naturaliter. VIII, 889. Rationis vis in perspiciendis quae ad musicam pertinent, ubi nihil aliud quam aequalitas delectat. I, 1177. Levatio et positio quid in musica. I, 1110. Musicae voluptariae amatores. III, 98. Musica sapienter a sapientibus exerceri potest. III, 98. Musicam piam amavit David. II, 369. Opusculum ea de re scripsit August. et quid de illo sentiat. II, 368, 369. Musica ad indicandam divinae gubernationis harmoniam hominibus concessa est. II, 726. Musica bene ordinatae civitatis insinuat unitatem. VII, 547. Augustinus poeticam nobilitavit libris de musica. I, 1081; II, 513, not. Scopus Augustini in edendis hisce libris I, 1163, 1165.
Musiva pictura. VII, 485.
Musta vel Mustita. IX, 507, 528, 550.
Mustitana dioecesis. IX, 618. Mustitana civitas. IX, 253. Mustitani. IX, 108, 180.
Mustum. Mira quaedam de musto. I, 1364.
[Col. 0457] Mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur. VIII, 855. Mutabilitati omnia sunt obnoxia, corpus, corpora coelestia, animalia, etc. IV, 1623. Omnia quae corporeus sensus attingit, ne puncto quidem temporis eodem modo manere possunt. II, 63. Coelum et terra clamant quod facta sint, quia mutantur. I, 811. Mutabilis anima est temporaliter, non localiter; corpus, utroque modo. III, 137. Mutabilia sunt omnia quae facta sunt, Deus solus, et hoc quod genuit, mutari non potest. VIII, 551. Res naturales et humanae mutari possunt pro opportunitate temporum, immutata ratione qua ista mutantur. II, 526. Mutatio inculpabilis, sed bona. IV, 714.
Mutigena. IX, 755.
Mutius Scaevola dexteram porrexit in flammas. VII, 127, 163. Mutius Scaevola pontifex ad aram Vestae occisus. VII, 108, 109, 110.
Mutuatur omnis qui accipit, etiamsi non ipse soluturus est. III, 1264. Vide Mutuum.
Mutugenna. Donatus Mutugennae villae presbyter. II, 753, 756. Mutugennensis diaconus rebaptizatus. II, 95.
Mutunus deus, idem qui apud Graecos Priapus. VII, 122.
Mutus et surdus Mediolani, alios nonnisi motu corporis intelligens, neque ipse aliter quae vellet, significans. I, 1052.
Mutuum esse dandum sine foenore, nec nimium urgendos debitores. V, 1128.
Muzula. IX, 221.
Myrmicoleon. III, 828.
Myro fusilium signorum artifex. I, 893.
Mysteriorum obscuritas utilis, sine qua studiose quaereretur, nec suaviter inveniretur veritas. III, 136.
Mysteria eo dulciora, quo obscuriora, IV, 1803. Mysteria quomodo perscrutanda. III, 426.
Mysteria sacra. VI, 443. Inter illa jubemur sursum cor habere, gratias agere, etc. VI, 443. Vide Sacramenta.
Mythicon, fabulosum latine dicitur. VII, 181.
N.
Nabuchodonosor invenit misericordiam. V, 1381. Ipsi praestitum est ut crederet in Deum, et evaderet gehennas aeternas. V, 1507. Nabuchodonosor regis leges. II, 796, 806. Ante et post conversionem. II, 398. Nabuchodonosor figuravit duplex tempus, unum quo cogerent reges adorare idolum, alterum quo leges ferrent propter Deum. II, 325. Nabuchodonosoris regis edictum in officio Gotthico sabbati sancti legebatur. II, 398.
Nachor cur non commemoratus in profectione Tharae de regione Chaldaeorum in Mesopotamiam. VII, 493.
Naenia dea. VII, 189.
Naevius poeta Plauto fere aequalis. VII, 54. Not. ( e ). 57.
Naevius homo mirae proceritatis. II, 80.
Naid interpretatur commotio. VIII, 261.
Namphanio. II, 82. Significat boni pedis hominem. II, 83. Nomen hoc Herculi apud Virgilium convenit. II, 84, 85.
Narratio quatenus variat sine mendacio. III, 1090.
Nasci. Quomodo nascuntur res quaeque visibiles. VIII, 876. Nasci homo dupliciter dicitur, in visceribus, et ex visceribus. IV, 678. Puer adhuc in utero, natus dici non potest. II, 844. Nasci hîc in corpore mortali, incipere aegrotare est. IV, 1320. Puer nascens plorat, quia in hanc vitam ingreditur. IV, 1664. Ad hoc nascuntur filii in hoc saeculo, ut excludant parentes suos. IV, 756, 794. Quisquis nascitur ex Adam, nascitur damnatus de damnato. IV, 1735. Nemo nascitur nisi trahens poenam, trahens meritum poenae. IV, 591, 734. Nemo nascitur ex Spiritu, nisi humilis fuerit. III, 1487 Nemo nascitur ex aqua et Spiritu, nisi volens. III, 1998.
Natalicus Thelensis episc. IV, 380.
Natalis Domini Matutina. V, 333. Natalis dies Domini ad eumdem diem recurrit, quia non in sacramento celebratur, sed tantum in memoriam revocatur quod natus sit. II, 205. Natalis dies Christi tantum et Joannis ab Ecclesia celebratur. V, 1301, 1319. Natalem suum celebrat Augustinus. I, 588, 962. Natales vocat Ecclesia pretiosas mortes. V, 1412. Natalis civitatis. IV, 437.
Natalis ab Oea. IX, 239.
Natalia sanctorum cum sobrietate celebranda. IV, 1141.
Natalia potentialiter creata. III, 326.
Nathan duo. I, 627, 637. Nathan filius David. VIII, 215. Cum propheta per quem David correptus est, confunditur. V, 352.
Nathanael non ex numero Apostolorum. III, 1445. Nathanael non est electus inter discipulos, quia peritus erat legis. IV, 788. Nathanael agnovit in Christo divinitatem. [Col. 0458] V, 681. Unde agnovit. V, 557. Nathanael sub ficu, genus humanum sub peccato V, 680.
Nativitas nostra duplex. III, 1478, 2011; V, 679, 1669.
Natura nihil est aliud, quam id quod intelligitur in suo genere aliquid esse. I, 1346. Veteres pro essentia et substantia naturam dicebant. I, 1346. Totum illud quod ad naturam pertinet, philosophi in corpora et inane, et quae his accidant diviserunt. II, 447. Naturae ipsae substantiae dicuntur. V, 844. Natura omnis in quantum natura est, esse cogitur. IV, 109. Nulla natura vel substantia veritati est contraria. IV, 85. Natura triplex; natura mutabilis per locos et tempora, natura per tempora tantum mutabilis, et natura quae nec per locos nec per tempora mutari potest. II, 85. Natura Dei non potest deficere. VII, 355.
Natura nulla est, quae non aut Deus ipse sit, aut ab ipso facta sit. X, 966. Naturarum omnium auctor Deus. III, 276, 389; V, 1066, 1344; VII, 331, 374, 719; VIII, 199, 556. Non diabolus. X, 1383. Natura quaelibet non potest habere creatorem, nisi qui bona creat. X, 1536. Naturae opera parva magis stupenda, quam immensa. VII, 791. Natura nihil temere producit. I, 983. Naturae cursus habet suas leges naturales. III, 406. Super cursum naturalem rerum potest Creator de his omnibus facere aliud, quam eorum quasi seminales rationes habent. III, 406. Quae fiunt praeter cursum naturae, non fiunt contra naturam. III, 349. Quid censetur esse contra naturam. VIII, 480. Non est contra naturam quod in qualibet natura Deus operatur. VII, 720, 721. Naturas mutare Deo non est impossibile. VII, 722. Naturae plerumque displicent nobis, quia noxiae. VII, 352 Naturae prima seu primigenia, quaenam sint. VII, 622, 628. Naturae prima propter se sunt expetenda. VII, 626. Sunt nonnulla congenita, quae in aetate qua usus incipit esse rationis, incipiunt apparere. X, 1427. Naturae rerum sub Dei veri regimine constitutae, religiosum cultum exhibendum putabant Romani. VII. 136. Utilitas nostra, non aequa ratio judicandi de natura aliqua. VII, 352. De obscuris rerum naturalium non affirmando, sed quaerendo tractandum est. III, 220. Naturarum omnium semina, opera sunt Dei. X, 1441. In omni naturae specie et modo, laudabilis Creator. VII, 353.
Naturae omnes conditae bonae, quamvis impares creatori, quia ex nihilo creatae. X, 966. Natura in quantum a Deo conditur, semper est bona. X, 1312. Natura omnis in quantum natura est, bona est. I, 1289; VIII, 199, 200, 551, 556; X, 1124. Etiam ea quae corrumpi potest. VIII, 553. Natura bonum opus Dei. X, 1489. Naturae omnes nullo modo bonae esse possent, si a Deo factae non essent. VII, 353. Naturae omnes a Deo de nihilo factae sunt bonae; sed aliae aliis potiores. VIII, 191. Naturae omnes bonae. VII, 352. Natura in qua nullum sit bonum, esse non potest. VII, 641. Natura quae misera esse non potest, non inde melior debet judicari. VII, 349. Natura omnis bonum est magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest. VI, 237. Natura quae corrumpi non potest, summum bonum est. VIII, 553 Natura ordinis excellentioris, etiam corrupta, melior interdum inferiore, etiam incorrupta. VIII. 553. Nec corruptibilis esset natura, nisi aliquod esset bonum. VI, 237, 238. Naturae corruptio malum ejus. VI, 237. Natura in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. VI, 238. Natura quaelibet prius fuit bona, quam mala. VII, 331. Natura nulla ex se mala est, sed ex vitio. VII, 351. Quantislibet vitiis turpetur quaecumque natura, institutio ejus semper est bona. X, 1409. Natura mala bonum est, in quantum natura est. X, 1332, 1334.
Natura spiritalis creata quomodo administretur. III, 391.
Natura rationali solus Deus praestantior. VIII, 202, 203. Natura humana quamvis mutabilis, quantum ad id quod conditum est, bona est. X, 1117. Non est mala natura, quae sic facta est, ut posset non peccare si nollet. III, 443. Melior est natura quae omnino peccare nolit. III, 443. Naturam humanam Manichaeus detestabiliter vituperat, Pelagianus crudeliter laudat. X, 1302, 1305. Naturae quinque terrae pestiferae, deliramentum Manichaeorum. VIII, 184, 194. Naturas pecorum ab opificio veri Dei alienavit Manichaeus. X, 1453. Naturas duas in homine admittebant Manichaei. VIII, 113. Refelluntur. VIII, 115, 116, 120, 122. Natura duplex, boni scilicet et mali, unde ab aliquibus admissa. VIII, 552. Naturas duas sive substantias, boni scilicet et mali, Manichaeus posuit. VIII, 34. Male eas posuit Manichaeus. VIII, 537, 539, 579, 602. Naturarum harum duarum exploditur figmentum. VIII, 509, 593. De numero naturarum in phantasmate Manichaei. VIII, 190. Quanta bona Manichaei ponant in natura mali, quanta mala in natura boni. VIII, 563. Absurda Manichaeorum de diversis naturis sententia. VIII, 396, 400. Manichaei error de natura humana, quam diversus a catholico dogmate, et quam insanus. X, 1311. Natura et vitium. V, 132.
[Col. 0459] Natura non est malum. X, 1159. Natura humana non est malum, inest tamen ei aliquid mali. X, 457. Natura humana est quidem bonum, sed inest ei malum. X, 1304, 1309. Naturam qui dicit bonum non esse, bonum negat conditae creatorem; qui vero negat malum inesse ei, misericordem vitiatae invidet Salvatorem. X, 1334, 1335. Naturam humanam primi hominis peccato vitiatam negant Pelagiani. X, 1424. Natura rationalis primitus facta capax et boni et mali, futura postmodum pro merito capax aut boni solius aut mali. X, 1492. Natura in qua Adam inculpabilis factus, aliter debet considerari, aliter ista in qua jam nascimur. X, 288. Natura humana nunc non est sana. X, 1107. Naturam humanam ruina Adae totam esse collapsam indicat ipsa humani generis miseria. X, 1275. Natura sana condita, peccato est postea corrupta. X, 249. Natura saltem in non baptizatis est vitiata. X, 276. Natura humana jam est vitiata. X, 450. Peccato vitiata atque corrupta. X, 256, 257. Quomodo peccato, cum peccatum substantia non sit, vitiari potuerit. X, 257. Naturae vitium ex peccato originali. X, 249. Natura humana magnum bonum, sed magno malo mortua. X, 1459. Peccatum nisi in natura esse non potest. X, 1410. Naturam per peccatum mutari potuisse ostenditur. X, 1572. Et de facto mutatam. X, 1575. Natura priorum temporum non minus malis moribus vitiata. X, 402. Naturae status peccato hominis mutatus. X, 1112. Naturae non auctor diabolus, sed culpae. X, 1385. Etsi Deus sit auctor naturae, in ea tamen potest esse malum originale. X, 731. Naturae substantia etiam in peccatoribus grandibus bona. X, 729. Natura humana mala est, sed non est malum. X, 1329, 1330, 1337. Naturam humanam qui dicit esse malum, gratiam negare compellitur, non qui dicit esse malam. X, 1329. Natura humana si malum esset, salvanda non esset; si mala non esset, salvanda non esset. X, 1328, 1329, 1330, 1331. Natura humana non solum sine vitio facta est, verum etiam cum per vitium mala est, capax est boni, quo bona sit. X, 1117. Natura hominis, non mala creata, etiamsi fecerit in eo mala voluntate, ne suis viribus redire posset ad bonum. X, 1522.
Natura nec sana est, nec sufficit sibi ad Justitiam. X, 250. Natura in tantum sana non est, in quantum id quod faciendum est, aut caecitate non videt, aut infirmitate non implet. X, 293. Natura tamquam sana defenditur a Pelagio. X, 285. Natura creatrix defenditur et praedicatur ab Augustino et Catholicis; natura peccatrix reprehenditur et arguitur. X, 1502. Naturam conatur excusare Julianus. X, 1497, 1498, 1500. Naturam, cum primo malum egit, non ex necessario, sed ex possibili habuisse voluntatem malam, quomodo intelligit Julianus. X, 1499. Naturas peccare, sive a possibili sive a necessario, contra Julianum ostenditur. X, 1502. Natura propria voluntate vitiata, sine Dei gratia non potest sanari. X, 297. Qui naturam contra gratiam defendit, causam Dei non agit. X, 266. Causam Dei melius agit, qui gratiam agnoscit, quam qui naturam defensat. X, 271. Naturae defensor, dum quasi sanam tuetur, excludit a languida Salvatorem. V, 189. Natura humana, etiamsi in illa integritate in qua condita est permaneret, nullo modo se ipsam Creatore suo non adjuvante servaret. II, 830. Natura non bene se habet facta, si a faciente recesserit. III, 432.
Naturae possibilitas a Pelagio defensa. II, 768, 770, 785. Gratiae Dei adversatur, qui affirmat ad vitanda peccata et mandata facienda, sufficere posse naturam. II, 762. Naturam Deus creat, vitium sanat. X, 1159, 1167. Naturae corruptio per peccatum, renovatio per Christum. X, 173. Naturam indigere Redemptore, fassus est Coelestius apud Carthaginem. X, 706. Natura humana quomodo capax est justificationis. X, 690. Falso queritur de natura sua genus humanum. X, 247. Natura non putetur gratia; aut ideo putetur, quia gratis concessa. V, 172, 173, 176. Communis est omnibus natura, non gratia. V, 172. Nemo est in genere humano, cui non dilectio, etsi non pro mutua caritate, pro ipsa tamen communis naturae societate debeatur. II, 499. Natura quadam ratione gratia Dei. II, 767, 768.
Natura poenalis, vindicta peccati. X, 249. Primo homini quod erat poena, natura nobis est. IV, 398. Deus naturam damnando, neque aut totum abstulit quod dederat, aut a sua potestate removit. VII, 788. Naturis bonis tantum mundus esset plenus, si nemo peccasset. VII, 336. Natura rationalis etiam misera, praestantior est irrationali vel insensibili. VII, 349. Naturam suam an quisque dignoscere teneatur, ut distet a pecoribus. X, 525. Naturam nostram minime dignoscimus. X, 527, 528, et seq. Natura hominis bifariam dicitur. I, 600, 610, 1297. Natura pro membro quo ejusdem generis animantium natura propagatur. X, 1450.
Naufragium. V, 1517. Naufragium passi sunt omnes amatores saeculi, et nudi omnes exierunt. IV, 1645.
Navigius Augustini frater. I, 962, 980. Libris in villa Cassiciaco scribendis interfuit, I, 965. Navigius morti Monnicae, [Col. 0460] et ejus funeri interfuit. I, 775. Navigii spiritalis instructio. VI, 680. Navigius splenicus. I, 968.
Navigationis utilitates et incommoda. IV, 1762.
Naves et in pelago et in portu periclitantur. IV, 1277. Omnes in navi sumus, alii operantur, alii portantur; simul tamen omnes et in tempestate periclitantur, et in portu salvantur. IV, 190, 1425. Navis jactata tempestate. V, 475. Jesus in navi, fides in corde. IV, 190, 324. Navigia duo, populi duo. V, 1173. Navim magnis hominum boumque conatibus immobilem redditam, una muliercula zona traxit. VII, 294. Naves, ecclesiae dictae. IV, 1380, 1381, 1425.
Nauta qui perdidit quo tendat, quanto est in gubernanda navi agilior, tanto periculosius eam gubernat. IV, 259.
Naum quando prophetaverit non invenitur. VII, 587. Quid prophetavit. VII, 588.
Nazaraei dicebantur in Lege, qui ad tempus votum habebant. III, 822.
Nazaraei haeretici. VIII, 27. A nonnullis Symmachiani appellati. VIII, 349; IX, 465. Nazaraeorum haeresis. II, 282. Circumcisionem, Sabbathum, pleraque alia Legis praecepta observabant. VIII, 349. Circumcisionem addebant baptismo. IX, 465. Nazareni haeretici adhuc usque persistunt. IX, 225.
Nebridius. II, 63, 65, 67, 68, 71, 72, 73. Patria Carthagini vicinus. I, 728. Augustino carissimus, adolescens valde bonus, et valde cautus. I, 696. Nebridius mirabilis animae. I, 737. Tota domus ejus per eum fit Christiana. I, 765. Nebridius Medionalum venit, non ob aliud, nisi ut cum Augustino in sapientiae studio vivat. I, 728. Nebridius sub Verecundo Mediolanensi grammatico docet. I, 755. Nebridius Augustinum ab astrologis consulendis revocare nititur. I, 696. Nebridius beatae vitae inquisitor ardens. I, 728. Nebridii argumentum contra Manichaeos. I, 734. Nebridius errans aliquando circa Incarnationis mysterium, postea fit catholicus; Deo servit in perfecta castitate apud suos in Africa. I, 765. Nebridius oderat de quaestione magna, responsionem brevem. II, 263. Nebridius moritur haud multo post Augustini baptismum: vivere creditur in sinu Abrahae. I, 765. Epistolae ad Nebridium. I, 765. Augustini epistolae Christum, Platonem, Plotinum Nebridio sonabant. II, 67. Victor Nebridii frater. II, 73.
Necessarium unum. V, 614, 1188; X, 605. Necessaria hic multa homini, quia infirmus est. V, 232. Necessaria deesse servis suis aliquando Deus permittit. III, 1296. Necessariorum ad vitam defectus quid efficit in justis. VII, 28. Sufficientiam rerum necessariarum non indecenter sibi ac suis vult, quisquis vult, nec amplius vult. II, 499. Bona terrena sint ad necessitatis usum, non ad caritatis affectum. V, 954.
Necessarii et possibilis nominibus quid intelligitur. X, 1499. Necessarii, et possibilis distinctio. X, 1481, 1482, et seq.
Necessitas duplex. VII, 152. Necessitas coelestis juxta astrologos. VII, 142. Nec ad virtutem, nec ad vitum necessitate trahimur, quomodo. X, 286. Necessitas et voluntas simul esse possunt. X, 1398. Necessitas voluntatem non consumit. X, 1398. Necessitas quaedam voluntatis. X, 1393. Necessitas boni reperitur cum virtute voluntaria. X, 1498. Necessitas premens invitum, nulla in actu justitiae, sed est quandoque in actu peccati. X, 1299. Necessitas quaedam malum agendi. X, 1492, 1500. Necessitas poenalis peccandi in diabolo, nec tamen excusatur a crimine. X, 1484. Unde illa in diabolo peccandi necessitas. X, 1484. Necessitas agendi malum in nobis, quae non erat in homine, quando primo peccavit. X, 1485. Homo sic conditus, ut necessitatem peccandi non haberet, nec peccaret, si peccare nollet; cum etiam semper nolle utique posset. X, 1490. Necessitas vitii in praesenti vita. X, 1500. Necessitas quaedam peccandi. X, 286, 296, 1118, 1120. Haec necessitas poena est peccati nulla necessitate commissi. X, 1118, 1119. Sicut erit in praemio non posse peccare, sic in poena est non posse recte agere. X, 1518. Sunt etiam necessitate facta quaedam improbanda, quae nulla peccata essent, si non esset ista poena hominis, sed natura. I, 597, 1296. Necessitates, cupiditates validae. IV, 238. Consuetudines malae. IV, 238. Necessitas consuetudine inducta. I, 753. Necessitas consuetudinis secundum Pelagianos intelligenda in verbis Apostoli. X, 1398. Pauli de se ipso dicentis, Non quod volo facio bonum, etc., sensus pius et verus ex Doctoribus catholicis. X, 1493. Voces illas non Apostoli, sed hominis mala consuetudine praegravati esse, frustra dicunt Pelagiani. X, 1493. Necessitas peccati in posteris Adae non sanatur, nisi per gratiam. X, 1496. Non omnis necessitas nocet libertati. VII, 152. Nec omnis pugnat cum arbitrio voluntatis. X, 273. Necessitas quaedam beata non auferens libertatem. X, 1116. Necessitas voluntatis quaedam, et beata. X, 1487. Non posse peccare si necessitas dicenda est, beatissima [Col. 0461] est ista omnino necessitas. X, 1118. Necessitas virtutis felix in futura vita. X, 1500. Necessitate non premitur Deus, ut peccare non possit: neque tali necessitate premuntur beati, sed ea fruuntur. X, 1118.
Necessitas omnis ferenda est, quam perpetranda aliqua iniquitas. IV, 920. De necessitatibus liberantur humiles. IV, 238. Quando necessitatibus erudit nos Deus, vult ut amplius illum diligamus. IV, 754. Necessitas dura moriendi, et id nolle quod necesse est. IV, 237. Necessitas, omnium actionum humanarum mater. IV, 1061. Necessitas dura praesentis vitae nescire cor alterius, imo et proprium. IV, 237.
Necessitudines temporales quare odiendae. III, 1249. Hae non sunt in regno coelorum. III, 1249.
Necromantia, divinationis genus. VII, 223.
Nectarius major. II, 153. Forte idem ac Paganus ille qui in gratiam patriae suae Calamensis scripsit Augustino, et cui rescripsit Augustinus. II, 313, 386.
Negare Christum factis. V, 991. Negatio non tantum lingua est, sed et factis. III, 2001. Negant Christum non Pagani tantum et Judaei, sed quicumque male vivunt. IV, 614. Quanta vita est confiteri Christum, tanta mors est negare Christum. III, 1810. Negare se esse Christianum, est Christum negare. III, 1933. Negare se. V, 585, 1456, 1459.
Negligentiae negatur sapientia. IV, 1378.
Negotiatio et in Graeca lingua ab actu dicitur, et in Latina a negato otio. IV, 887. Negotiatio an peccatum sit. IV, 886. Negotiationis utilitates et incommoda. IV, 1762.
Negotiator fraudi et perjurio obnoxius. V, 1391. Vendentium et ementium caritatis ac vilitatis vota perversa. V, 1541. Negotiatori an liceat carius vendere quam emit. IV, 886. Negotiator demens et damnosus. V, 144. Negotiator naufragus propter aurum perdit animam. V, 1517. Negotiatores sunt, qui sibi de operibus suis placent. IV, 887.
Negotium otiosum Beatorum est laudare Deum. IV, 1463, 1916, 1941. Negotiis hominum quaedam divinae justitiae imago impressa est. VI, 120, 121.
Neat. V, 228.
Nemesianus puer martyr. V, 1298.
Nemesianus a Tubunis. IX, 204, 205.
Nemroth gigas. III, 551; VII, 491.
Neapolis. IX, 239.
Neomeniae quid significant. VIII, 354.
Neophytorum initia. VI, 208. Ut dies Neophytorum distinguantur a caeteris, id est ut octavus primo concinat, Ecclesiae consuetudo roboravit. II, 220.
Nepthalin interpretatur dilatatio mea. IV, 835.
Neptunus unde deus dicitur. VII, 212. Neptunum aquas mundi esse volunt, VII, 207. Neptuno mare tribuitur. IV, 209; VII, 119. In Neptuni simulacro mare adorabant Gentiles. IV, 1483. Neptunus ignarus futuri. VII, 80. Neptuni servilia ministeria in extruenda Troja. VII, 79, 80. Neptunus mendacium factum ab homine. V, 1023.
Nequitia unde dicta. I, 964, 974. Nequitia eorum major est, qui oderunt praecepta veritatis, pro quibus crucifixus est filius Dei, quam eorum qui crucifixerunt filium Dei. IV, 103. Nequitia est mundum istum diligere. VI, 299.
Q. Neronis luxuries et crudelitas. VII, 166. Primus est persecutus Christianos. IX, 323, 328. Nero Romam incendit, volens videre quomodo Troja arserit. V, 1356. Neronem futurum Antichristum nonnulli suspicantur. VII, 686.
Nescire Deum aliquid, quo pacto intelligendum. IV, 69, 334, 354, 355. Nescire Dei, est improbare. V, 579. Rectum est homini, ut quando nescit, dicat, nescio: at quando scit, et dicit nescio, testis est contra se. V, 714. Nescire cor alterius dura necessitas. IV, 237. Multi nec se ipsos noverunt. IV, 1519.
Nestorii errori doctrina catholica contraria. VI, 249, 250, 251, 252.
Nestoriani haeretici. VIII, 50. Not. 2. Eorum haeresis. X, 934.
Nervi motuum corporis instrumenta. I, 1057. Nervos vegetat mobilioresque efficit siccitas calorque moderatus. I, 1057. In nervis corporum robur. I, 1057, 1058.
Nicaenum Concilium. VIII, 772, 779, 785: Nicaeno Concilio prohibitum esse, ut in eadem sede duo essent episcopi, ignorabant Augustinus ac Valerius. II, 967. Nicaenae Synodi fidem profitentur Imperatores. II, 927.
Nicodemus cum Stephano sepultus, et auctor ut hujus corpus inveniretur. V, 1433.
Nicolaus unus ex septem Diaconis, a quo Nicolaitae. VIII, 26. Ejus haeresis. VIII, 26.
Nicomedes a Segermis. IX, 209.
Nidus timoris. IV, 1923.
Nigidius mathematicus, unde figulus appellatus est. VII, 143.
[Col. 0462] Nigrum ad Hylen pertinere dicunt Manichaei. VIII, 396.
Nihil omnino est, quod nulla substantia est. IV, 843. De nihilo Deus res fecit, quia non de se ipso fecit. X, 1470. Tamdiu homo aliquid est, quamdiu illi haeret, a quo factus est; recedens ab illo, nihil est. IV, 962. Qui deserit eum a quo factus est, et inclinatur in nihilum, in hoc peccato tenebratur. IV, 109. Nihil censetur, quod ad alterius comparationem perexiguum est. V, 795. Nihil et tenebrae, non idem. X, 1480.
Nilus fluvius, qui in Scriptura Geon. III, 203, 378. Apud cataclita Nili, aquarum proruentium strepitu, accolae usu aurium destituti. X, 1419. Nilus certo tempore per plana Aegypti restagnat, alio tempore ad ripas suas redit. III, 329.
Ninyas, Nini filius, quartus rex Assyriorum. VII, 561, 562.
Nimis quid significare soleat. IV, 1444, 1509. Nimis pro valde. IV, 1509. Ne quid nimis, laudatum a Graecis et Latinis proverbium. IV, 1509. Hoc primum in vita utile, ut ne quid nimis, ex Terent. I, 975. Nimium saepe incommodius est quam parum. I, 975.
Ninive a quo aedificata. VII, 480. Quomodo conciliatur quod codices Hebraei Niniven post triduum, Septuaginta vero post quadraginta dies dixerunt evertendam. VII, 605. Ninive post praedicationem Jonae eversa est in malo, aedificata in bono. IV, 592. Eversa per poenitentiam. V, 1610. Ninive figura Ecclesiae. VII, 605.
Ninus secundus rex Assyriorum. VII, 561. Primus intulit bella finitimis. VII, 116. Universam Asiam subegisse traditur. VII, 561. Quo tempore Asiam subjugavit. VII, 578. Nini cupiditas. VII, 116.
Nivem nigram esse dicebat Anaxagoras. X, 1397. Vestis Christi in monte fulgens sicut nix, quid significabat. IV, 1932. Nix sicut lana, praedestinati adhuc frigidi. IV, 1932.
Nobiles a peccando, solo Dei timore deterrentur. IV, 1958. Christi gratia etiam ad nobiles pervenit. IV, 1370. Multi ex nobilibus elegerunt paupertatem in saeculo, nobilitatem in Christo. IV, 1958. Nobilium conversio, majoris laetitiae causa est Ecclesiae. I, 752. Nobilis ortus superbia reprimitur. V, 1312.
Nobilitas et secundum Deum, et secundum hoc saeculum. III, 1259. Nobilitatis nomine superbos plus tenet diabolus. I, 752.
Nobilius episcopus. II, 1093.
Nocendi voluntas potest esse a suo quoque animo, non autem potestas nisi a Deo. III, 431. Nocendi voluntas a malo est, potestas non nisi a Deo. IV, 220, 291, 1292, 1385. Nocendi potestas occulta Dei dispensatione in alium permittitur ad poenam, in alium ad probationem, in alium ad coronam. IV, 220. Nocebitur inde ei, unde nocere quisque conatur. IV, 329. Nocetur duobus modis, aut faciendo miserum, aut deserendo miserum. IV, 1285. Nocere piis non valent potentes saeculi. V, 220. Bono malus nihil vere nocet, sed prodest. V, 202, 1364. Deo nolente nemo tibi nocet, quo permittente emendaris, non everteris. IV. 1246. Justo qui nocet, non ei vere nocet, sed sibi. I, 600. Nemo malus non sibi prius nocet. IV, 329, 1286. Ut malitia tua alteri non noceat, fieri potest; ut autem tibi non noceat, fieri non potest. IV, 330. Animae tantum suae nocet dilector iniquitatis. IV, 136. Deus nulli nocet, sed criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur. IV, 151. Nocens humilis esse non potest, superbus non potest esse innocens. V, 1561.
Nocturnum quod vocant, genus sacrificii et superstitionis. VI, 703.
Nodotus Deus geniculis nodisque culmorum praefectus. VII, 118.
Noe propheta merito dici potest. VII, 598. Noe facta omnia fuerunt prophetica. VII, 477. In arca Noe reprobus unus inventus est. II, 272. Arca Noe Ecclesiam designat. IV, 1358. Noe cum suis per aquam et lignum liberatus, familia Christi per baptismum crucis passione signata. VIII, 262. Noe significat rectores Ecclesiae. IV, 1731. Noe inebriatus et nudatus, figura Christi. VIII, 266, 267. Noe figura Dominicae passionis. III, 111. Ex filiis Noe hi tantum commemorantur in Scriptura, qui gentes fecerunt. VII, 481. Reprehensione digniores qui nunc Christo aedificante Ecclesiam non convertuntur, quam qui olim Noe aedificante arcam. V, 1611. Noe, Daniel et Job quos significent. VI, 717.
Noema voluptas interpretatur. VII, 465.
Νοερόν . VIII, 910.
Noetus a quo Noetiani haeretici. VIII, 32.
Nola a barbaris oppugnata. VI, 606. Et vastata. VII, 24. Pelagii errori in Nola urbe quanta pertinacia quidam adhaerebant II, 826.
Nomen quasi notamen dictum est. III, 230. Nomen non propter se nomen est, sed propter id quod significat. IV, 122. Nomina rebus, ut cuique placuit, imposita sunt. I, 1116. [Col. 0463] Nomen imponere rebus, altissimae sapientiae indicium. X, 1432. De re cum constat, non est de nomine laborandum. IX, 469. Nomen nihil prodest, ubi res non est. III, 2007.
Nomen Dei quale. IV, 1311. Quomodo ad captum hominum temperatum. IV, 1392. Nomen Dei qua ratione sanctificetur. IV, 1337. Quomodo sanctificatur in electis. X, 899. Cognitio nominis Dei. IV, 122. Nomen Dei si quaeris, quaerit et ipse tuum; nomen Dei si neglexeris, delet et ipse tuum. IV, 1173. Si sibi vult prodesse nomen Domini, recedat ab iniquitate, qui invocat nomen Domini. V, 447. Nomen Domini in vanum accipere. V, 68. Nomen Christi, fama ejus est; parvum nomen erat, magnum factum est. IV, 1262.
Non, seu particula negans addita non mutat praedicamentum. VIII, 915. Non entia etc., quae non in specie, sed in ejus privatione sciuntur, quodammodo nesciendo sciuntur. VII, 355.
Nosse pro facere. IV, 1526. Noscendi homines duplex ratio, unde et in eos diversimode afficimur, II, 942.
Nostrum nihil, nisi peccatum. V, 953.
Notarii. III, 55. Notarius qui dictata notis excipit aut scribit. II, 694. Notarii Ecclesiae. II, 967. Notarius et tribunus. II, 488, 490. Notariorum latini sermonis penuria in Palaestina. II, 753.
Notaria vel Notoria Donatistarum. II, 490, 493, 509, 511; IX, 621, 622, 677, App. 821, 828.
Notitia paritur a cognoscente et cognito. VIII, 970. Notitia rei alia in ipsa re, alia in ipsa aeterna veritate. VIII, 965. Notitia Dei alia est, et alia hominis. IV, 576. Notus Deus non est, nisi in Judaea. IV, 956. Notitia Dei plenissima, verissima, felicissima iis est, quibus hoc est Deum habere, quod nosse. II, 840. Noti Christi, qui. IV, 1114.
Nox quid sit. III, 255. Nox diei servit, non dies nocti. IV, 885. Quidquid facis ex praecepto Dei, non propter emolumenta carnis fiat, ne dies serviat nocti. IV, 885. Nox media dicitur intempesta, quia inopportuna est actionibus vigilantium. IV, 1586. Vide Dies. Nox in qua nemo potest operari, quae. III, 1715. Nox iniquitas hujus saeculi. IV, 85; V, 58. Nox designat adversitatem. IV, 67, 1173, 1737, 1793, 1853. Tribulationem. V, 225. Tempus hujus vitae. IV, 557, 973, 1292, 1792. Carnem et carnales. IV, 159. Humilitatem mortalitatis. IV, 1544. Ignorantiam. IV, 1161. Judam et Judaeos. IV, 160. Quamdiu non vides cor meum, et non video cor tuum, nox est. IV, 1291.
Novacula, homo malus. V, 202, 421.
Nova. IX, 233.
Novatiani. IX, 469, 589, 747. Rebaptizabant. IX, 145. Novatianus quidam dicebat Petrum non fuisse baptizatum. II, 1086. Et apostolos pro baptismo poenitentiam dedisse. II, 1088. Novatianorum haeresis damnans secundas nuptias. VI, 433.
Novatus haeresiarcha. VI, 714.
Novatus episcopus. II, 1019, 1020, 1021.
Novatus episcopus, forte Sitifensis. II, 294. Not. ( b ).
Novatus a Thamugade. IX, 204.
Novellare. VI, 687.
Novellus Tysicensis. IX, 676.
Novemdial. Novem dies luctus in funere Paganorum. III, 596. Prohibenda hujus numeri dierum consuetudo Christianis. III, 596.
Novenarius numerus imperfectus. III, 1356.
Novitatis appetitio periculosa. I, 1353. Novitati quomodo vetustas cessit. VI, 677, 678.
Novum nihil sub sole quo sensu dicitur. VII, 361. Novi hominis instauratio, in cruce Domini designatur. III, 2069. Parturit vetus homo, sed nascitur novus homo. IV, 536. Novi semper esse debemus. IV, 1716. Nova vita in fide nunc inchoatur, et spe geritur, sed non erit perfecta nisi resurrectione. II, 217. Novus homo, novum canticum, novum Testamentum, ad unum regnum pertinent. V, 210.
Novissima et antiqua, quae. IV, 1787.
Novorum seu Novarum ecclesia Carthagine. V, 111; IX, 638.
Noxia sunt multa quae non sunt mala. VIII, 312.
Nubere. Et qui continentiam vovit, uxorem ducere non licet, etiam ut faciat Christianam. VI, 468. Vide Matrimonium. Nubere post continentiae votum, damnabile est. IV, 1058. Non tamen damnandae tales nuptiae. VI, 437. Nec rescindendae. VI, 438. Virgines quas poenitet professionis, melius nuberent, quam urerentur. VI, 415. Lapsus a sancto proposito malus, nuptiae tamen lapsarum bonae. VI, 439. In eos qui lapsarum a sancto proposito nuptias adulteria esse dicunt. VI, 438. Sanctimonialis si nupserit, Christi adultera deputabitur. IV, 1058. In tradenda nuptiis filia, matris voluntatem omnibus natura praeponit, nisi ea aetate sit puella, quae jure licentiore sibi eligat ipsa quod velit. II, 1070. Vide Nuptiae.
[Col. 0464] Nubes aqua est. III, 237. Nubes quomodo ascensus coeli. IV, 1344, 1345. Nubes Christus in carne. IV, 1124. Nubes Apostoli. IV, 346. Nubes Elias, Jeremias, Joannes, aliique Prophetae et annuntiatores verbi Dei. IV, 1125. Nubes praedicatores veritatis, unde Deus coruscat, tonat et irrigat. I, 852; IV, 136, 346, 672, 1345. Nubes Sacramenta et figurae. IV, 1909. Nubes Scriptura sacra. III, 198; IV, 137. In columna nubis Christus praefiguratus. IV, 1266.
Nuditatem suam non adverterunt primi parentes, nisi post peccatum. III, 448. Nuditatis post peccatum pudet, non ante. V, 817. Nuditas non erubesceret, si iniquitas non praecessisset. V, 638, 680. Quare primos parentes non pudebat nuditatis suae ante peccatum. III, 430; VII, 425. Cur primi parentes post peccatum texerunt nuditatem. X, 685. Nuditatis pudor cum omni homine nascitur. X, 565.
Nugae majorum, negotia vocantur. I, 668.
Numa Pompilius successor Romuli. II, 529; VII, 60, 84, 582. Ad tuendam Romam, diis Trojanis alios adhibuit. VII, 87. Aliter atque antea deos colendos Romanis instituit. II, 375. Romanorum sacrorum institutor fuit. VII, 222. Libri ejus Senatus edicto combusti, ne sacrorum causae innotescerent. VII, 222, 223. Numa Pompilius illicita curiositate ad secreta daemonum pervenit. VII, 222, 223. Urbis regendae quasdam leges condidit. VII, 60. In deos referri non meruit, licet eorum cultor. VII, 582.
Numantia urbs Hispaniae Tarraconensis. VII, 103. Not. ( d ). Romanorum foedus cum Numantinis, infaustum. VII, 103.
Numeria dea docet numerare. VII, 122.
Numerus. Quidquid ratio potest, numeris potest. I, 1015. Numeri efficacissimi insunt seminibus rerum. III, 326. Et rebus omnibus etiam infimis. I, 1258. Numeris cuique rei impressis sapietia se ipsa commonstrat. I, 1263. In sapientia et ex sapientia numerus est, in numero et ex numero sapientia. I, 1258. De numeris spiritalibus et aeternis. I, 1181. Numerorum ratio immutabilis. I, 1252, 1257, 1355. Numeri infiniti. VII, 367. Numero numerantur quaecumque numerantur, ipsum numerum quis numerat? IV, 1906. Numerorum infinitas non est Deo incomprehensibilis. VII, 368. Numerus sine numero. IV, 418. Numeri initium est ab uno, et finis in nullo. VIII, 605. Cur ab uno ad Deum progressus, et inde ad unum reditus in numerando fiat. I, 1095. Etsi numerus intelligibilis infinite crescat, non tamen infinite minuitur; contra numerus sensibilis. II, 64. Numerus, et super numerum. V, 116, 1168. Supernumerarii, qui. IV, 1904. Numerorum occasio. I, 1013. Numerorum vestigia in carnis voluptate. III, 157. De numeris fuse et egregie. I, 1094, 1163, 1257. Numerus singularis pro plurali. IV, 1443. Numerus pluralis, loco singularis. IV, 1442. In numeris summa solida utitur Scriptura. III, 613. Et nomine totius, maximam partem plerumque significat. VII, 471. Numemorum certos articulos quod excedit, Scripturae moris est non computare. V, 352. Imperfecti, perfecti, et plusquam perfecti numeri, quinam appellantur. III, 298. Numeri in Scripturis sacratissimi et mysteriorum plenissimi. III, 589.
Numeri varii mystice explicantur. IV, 570. Mystica expositio ternarii et quaternarii. V, 1177. Numerus ternarius ad animum pertinet, quaternarius ad corpus. IV, 91. Numerus ternarius in multis sacramentis maxime excellit. II, 220. Numerus quaternarius et vicenarius. III, 718. In quaternario numero est insigne temporalium. V, 1178. Numerus quinarius commendatur in vetere Testamento. III, 717. In quinario numero intelligitur populus Judaeorum sub Lege positus. IV, 571. Intelligitur continentia quinque sensuum. IV, 570. Quinque virgines, omnes animas intraturas in regnum coelorum designant. IV, 1920. Numero quinario et denario lex praefiguratur. V, 198. Expositio mystica septenarii. V, 353, 652, 1161, 1166. Quid septenarius significet. IV, 1019, 1960. Numero septenario universitas saepe significatur. II, 209. Perfectio figuratur. V, 518, 581. Spiritus sanctus commendatur. V, 1160, 1170. Numero septenario creatura figuratur. II, 218; V, 1177. Quid octonarius significet. IV, 90. Numerus octavus resurrectionem significat. II, 215. Expositio mystica denarii. V, 352, 353, 1177, 1240. Numeri denarii mysterium. V, 518. Numerus denarius totam sapientiam significat. V, 1216. Aeternitatem significat. IV, 1961. Legem exprimit. IV, 1961. Perfectio beatitudinis nostrae in denario, quia redit ad primum. II, 218. Septenarius numerus, denarius, duodenarius et quicumque alii numeri saepe pro universo tempore ponuntur. III, 86. Expositio mystica undenarii. V, 353, 518. Duodenarii. IV, 572. Numerus duodenarius sacratissimus. IV, 1359, 1436. Numerus quindenarius concordiam significat duum Testamentorum. IV, 1144, 1960. Numerus septimus decimus quid significet. IV, 571. In numero decimo septimo sacramentum mirabile reperitur. II, 220. Numerus decimus octavus quid significat. III, 805. Quid vicesimusquintus. [Col. 0465] III, 1599. Expositio mystica quadragenarii. V, 352, 1039, 1051, 1177, 1216. Numero quadragenario vita praesens, quinquagenario futura figuratur. II, 218. Numerus quadragenarius indicat integritatem saeculorum. IV, 1226. Temporalem in hoc mundo cohabitationem commendat. IV, 1961. Expositio mystica quinquagenarii. V, 1177, 1178. Dies quinquagesimus non tantum in Evangelio, sed et in veteribus libris commendatur. II, 218. Numerus quinquagenarius magnae significationis est. IV, 1960. Beatam aeternitatem demonstrat. IV, 1463. Numeri quinquagenarii figura. V, 1051. Numeri LXXVII significatus. 353, 518. Numerus centum quinquaginta, et numerus quindecim sacratus. IV, 1144. Numerorum expositio mystica et numeri CLIII piscium. V, 1170. Numerus piscium post resurrectionem captorum quid signarit. IV, 1961. Mille propter suam perfectionem alios omnes numeros complectitur. IV, 1394.
Numidae. IX, 586.
Numida haereticus schismatis Donatistarum auctor. V, 293.
Numidia. IV, 178; IX, 588. Numidiae situs. IX, 430. Pingues campos habet et frumentarios, sed sine olivetis et nemoribus. V, 293. Numidia consulari exortus est furor Donatistarum. II, 225; V, 293. Numidia consulari excepta, in caeteris Africanis provinciis Donastistae catholicorum episcoporum numero superantur. II, 493.
Numidius episcopus. II, 759, 780.
Numina quae corporibus praesidebant, adorabant Gentiles, non ipsa corpora. IV, 1483. Vide Dii. Abadires inter numina. II, 83.
Numitor avus Romuli rex in Latio. VII, 578. Ab Amulio fratre Alba pulsus. VII, 91. Numitoris primo anno condita est Roma. VII, 578.
Numitorius unco tractus, sparsis visceribus interiit. VII, 107.
Nummasius advocatus pro Restituto episcopo Donatista contra Maximianum locutus est. II, 413. Agebat ut Primiani communioni Membresitana ecclesia traderetur. IX, 549, 550.
Nummus Dei homo est. V, 82. Nummum suum, imaginem scilicet suam a nobis Deus quaerit. IV, 1318.
Nundinarius diaconus Donatistarum. IX, 512, 513. A Silvano Cirtensi degradatus. II, 168. Et excommunicatus. II, 197. Apud Zenophilum Lucillae nundinas patefecit. IX, 426, App. 798.
Nundinus exceptor. IX, 513.
Nuptiae. X, 710, 806. Quatenus definiendae. X, 818. Nuptias damnant Adamiani. VIII, 31. Tatiani. VIII, 30. Manichaei. X, 1462, 1463. Quare damnant Manichaei. VIII, 37, 494. Et damnant plus quam concubitum. VIII, 597, 598. Nuptiae nullae damnandae. VI, 449. In eos qui ab Apostolo damnatas nuptias calumniantur. VI, 404, 405. Nuptiae non damnantur a Catholicis. X, 442, 820. Nuptiarum damnatores esse qui peccatum originale asserunt, Pelagianorum calumnia. X, 1058. Nuptias non a Deo institutas dici, calumnia Juliani. X, 554. Nuptiae a Deo institutae. III, 1458; X, 564. Et quando. X, 554. Nuptiae etiam quae nunc aguntur, a Deo institutae. X, 468. Nuptiae a Deo benedictae et bonae. X, 1161. Nuptiarum benedictio quare ante peccatum data. VII, 428, 429. Benedictio a Deo collata hominibus ut multiplicarentur, quî sublata est peccato. X, 448.
Nuptiae essent, etiamsi nemo peccasset. X, 405, 414, 1085. Usus concumbentium naturalis, idemque inculpabilis in paradiso esse potuisset, etiamsi nemo peccasse. X, 1451. Nuptaie ante peccatum longe aliae fuissent, quam sunt nunc. X, 405. Nuptias eum libidine pudenda admittit Julianus in paradiso. X, 1178. Concupiscentia non fuisset in nuptiis in paradiso. X, 1081. Excepta libidine nuptiae tales fuissent inte peccatum, quales nunc sunt. X, 731. Fuissent sine libidine, aut saltem sine pudenda libidine, si non esset peccatum. X, 607, 1161, 1167. Nuptiae quomodo nunc aliae post peccatum. X, 468. Nuptiae jam non sine libidine. X, 1341.
Nuptiae etsi jam non possunt esse sine malo concupiscentiae, non ideo malae. X, 730. Nuptiae non sunt malum. X, 404. Non sunt peccatum. VI, 381. Nuptiae bonae, sed mala concupiscentia. X, 725, 726. Nuptiae non malae, nec bono bene utuntur, sed malo. X, 728. Non serviunt diabolo per libidinem, qui filiorum procreandorum causa utuntur conjugum corpore, ut generentur regenerandi. X, 1403. Etsi non sint sine libidine, non propterea ipsae damnantur nuptiae, aut libido desinit esse morbus. X, 765. Nuptialis concubitus per se ipsum est bonus, nec est peccatum. X, 406. Nuptiarum opus bonum est, etiam in impiis. X, 758. Nuptiae bonae et honorabiles. III, 397; X, 686, 687. Nuptiae bonae sunt. X, 763. Quatenus bonae. X, 717. Nuptiarum bona. X, 1084. Nuptialia bona quae et qualiter diligenda. X, 424. Nuptiarum bonum quid distat a concupiscentiae malo. X, 418. Nuptiarum tria bona. X, 732, 810. Proles, pudicitia [Col. 0466] sacramentum. X, 406. Proles, fides, sacramentum. VI, 394. Bonum nuptiale, procreatio filiorum. VI, 269.
Nuptiae celebrantur propter filios habendos. III, 1452. Nuptiis nuptialiter uti. VI, 394. Nuptialis concubitus solus ille est, qui fit causa generandi. VI, 381. Filiorum propagatio, prima et naturalis et legitima causa nuptiarum. VI, 394, 479. Concubitus causa propagandi, non vitium sed officium est. VIII, 598. Nuptiae honorabiles, et ab omni noxa libidinis immunes, si ea bene utuntur intentione propaganis. X, 1557. Nuptiarum lex honesta et utilis, ut ordinata propagatione nascantur liberi. X, 1459. Nuptiarum fructus, homo. X, 442. Ordinata filiorum susceptio. X, 729. Soli libidinosi conceptum aut partum non intendunt in usu nuptiarum. X, 447. Nuptiarum bono naturali quinam male utuntur. X, 415. Et illud in peccatum convertunt. X, 415. Nuptiarum bonum infideles in malum convertunt, fideles in usum justitiae. X, 757. Nuptiarum opus est bonum: non tamen stupra aut adulteria facienda, ut gignantur filii. X, 758. Nuptiae quî differant ab adulteriis. X, 1084. Nuptiarum bonum malo originali non potest accusari, nec adulteriorum malum bono naturali excusari. X, 413.
Nuptiarum bonum pudicitia conjugalis. X, 404. Etiam in nuptiis libido culpabilis. X, 687. Carnis tribulatio in conjugio de qua dicit Apostolus, quaenam sit. VI, 403. Nuptiarum bonum modificat concupiscentiam, non extinguit. II, 844. Nuptiae fidelium concupiscentiam carnis in usum justitiae convertunt. X, 416. Nuptiae olim Legis obsequium, nunc infirmitatis remedium, et humanitatis solatium. VI, 437. Nuptiae quae sanis poterant esse officium, sunt aegrotis remedium. III, 397. Nuptiae infirmitati incontinentiae provident. X, 424.
Nuptiarum sacramentum. X, 420. Nuptiarum sacramentum nec separati, nec adulterati amittunt. X, 420, 424. Ad nuptias Dominus venit, ut conjugalis castitas firmaretur, et ostenderetur sacramentum nuptiarum. III, 1459.
Nuptiarum laus ex Pelagianis. X, 610. In nuptiarum laude quae Pelagianorum intentio. X, 615. Nuptiae quatenus laudandae. X, 611. Nuptiae sic laudandae, ut ad earum vituperationem non pertineat, quod omnes homines peccato originali nascuntur obnoxii. X, 643. Quaestio de hac re Augustinum inter et Julianum agitata, ad fundamenta fidei pertinet. X, 643. Nuptiae natura sua et institutione non sunt causae peccati. X, 460. Ex bonis conjugii non est ortum peccatum. X, 427. In nuptiis quid ad Deum, quid ad hominem pertineat. X, 805. Ex Deo est quidquid est in nuptiis, praeter concupiscentiam et delictum. X, 445. Nuptiarum laus an sit communis libidini. X, 803.
Nuptias nimium laudavit Jovinianus, sed peccatum originale non negavit. X, 445. Nuptias virginitati sacrae coaequabat Jovinianus. X, 193, 552, 1418. Nuptiae bonae, melior virginitas. VIII, 494. Nuptiis virginitas jure divino anteponitur. VI, 397. Nuptiis virginitas ita praeferatur, ut non nuptiae damnentur. VI, 404. Nuptiae Christianae catholicae, etiam non univirae, Vestalibus et haereticis virginibus anteponendae. X, 416. Nuptas etiam corpore sanctas esse, licet minus quam innuptas. VI, 434, 435. Nuptiarum jure misceri feminis officiosum fuit olim sanctis viris, non libidinosum. VI, 385. Descenderunt ad nuptias gradu pietatis, in quas nunc ascenditur gradu honestatis. VI, 386. Sanctae feminae tempore Legis non concupiscentia, sed obedientia compellente nubebant. VI, 435. Ut antiqui plures haberent uxores, non concupiscentia carnis in causa fuit, sed providentia generationis. VI, 436. Eorum plures uxores significarunt plures ecclesias subditas uni viro Christo. VI, 388. Sacramentum nuptiarum nunc ad unum virum et ad unam uxorem redactum. VI, 387. Antiquorum carnalis generatio ad dispensationem propheticam pertinebat. VI, 387. Antiqui de suis nuptiis filios propter Christum quaerebant. VI, 389. Nubentes hujus temporis non conferendi nubentibus sanctis primi temporis. VI, 386. Nuptiae olim etiam continentibus complectendae fuerunt, hoc tempore filiorum causa iis tantum eligendae qui se continere non possunt. VI, 380, 383, 386, 478. Hoc tempus non habet jam nuptiarum necessitatem. X, 424.
Nuptiale vinculum, etiamsi non subsequatur procreatio filiorum ex nuptiis, non solvitur nisi cojugis morte. VI, 394. Nefas est repudio discedentem alteri nubere, dum vir ejus vivit. VI, 394. Nec filiorum gignendorum causa licet alteram ducere, dimissa adultera. VI, 478. Nuptiale foedus separatione conjugum non fit irritum. VI, 378. In ea quae objectantur incommoda, si dimissa adultera uxore, non licet aliam ducere. VI, 482. Nubere alteri vetitum esse conjugi si a non fornicante, non autem si a fornicante discesserit, sentiebat Pollentius. VI, 471. Refellitur. VI, 472. Pollentii sententia, mulieri ab adultero discedenti nuptias cum alio non esse praecepto vetitas, sed tantum propter opprobrium vitandas. VI, 454. An vir dimissa adultera ducens alteram adulter habendus sit, ita in divinis [Col. 0467] sententiis obscurum est, ut venialiter ibi quisque fallatur. VI, 221. Virgo quae nesciens nupsit alieno viro, an censenda sit adultera. VI, 203. Nolens reconciliari adulterae uxori, non potest alteri nubere. VI, 476. Praecipit Apostolus ut innupta maneat, etiam quae ab adultero discedit. VI, 455.
Nuptias secundas quidam haeretici damnarunt. VII, 513; VIII, 657. Non admittunt Cathari. VIII, 32. Nuptias secundas tamquam stupra damnarunt Cataphryges. VIII, 30. Tertullianus. VIII, 47. Nuptiae secundae a Cataphrygis, Novatianis et a Tertulliano damnatae, ab Apostolo concessae. VI, 433. Nuptiae, viduitatis professione non damnantur. VI, 433. Nuptias secundas licitas esse monstravit Deus. VIII, 661. Nuptiae et secundae et primae hoc tempore nisi incontinentia sit impedimento, contemnendae. VI, 436.
Nuptiae animae sanctae in coelo. VI, 47. Nuptiae filii regis. V, 559. Nuptiae non erunt in saeculo futuro, quare. X, 1178. Vide, Nubere, Concupiscentia, Libido, Matrimonium. Nuptiae septem diebus celebrantur. III, 571.
Nuptiales dii. VII, 188.
Nuptialis vestis. V, 561.
Nurus Synagogae, Ecclesia. IV, 501.
Nutant aliquando justi, cum vident impios florere et abundare. IV, 1648, 1649.
Nycticorax figura Christi. IV, 1299. Et praedicatorum. IV, 1298.
Nymphidius episcopus. X, 652, 663.
O
Obedientia. III, 400. Magna virtus rationalis creaturae sub Creatore constitutae. VII, 394. Sola virtus omni creaturae rationali agenti sub Dei potestate. III, 377. Obedientia virtus tamquam radicalis ac matrix et plane generalis. VI, 395. Obedientia mater omnium virtutum. VI, 393. Mater custosque virtutum. VII, 420. Omnium origo materque virtutum. VIII, 613. Nihil tam expedit animae, quam obedire. IV, 891. Obedientia in omni rationali creatura, omnis justitiae origo atque perfectio. IV, 904. Pietas obedientiae qua una colitur Deus. X, 172. Obedientiae praestantia. VII, 372.
Obedientia homini vehementer a Deo commendata. X, 172. Obedientiae bonum quantum sit demonstravit Deus, cum prohibuit ab arbore bona. IV, 897. Praeceptum prohibens erat homini necessarium, ut ei promerendi Dominum suum virtus esset ipsa obedientia. III, 377, 379, 384. Obedientiam exigebat Deus, non propter dominatum, sed propter servientis utilitatem. X, 172. Sola obedientia tenet palmam, sola inobedientia invenit poenam. IV, 897. Obediat superiori se, qui sibi vult subjici quod est inferius se. IV. 1860. Venit de poena peccati, ut homo adversus se ipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. IV, 891. Per obedientiam mandatorum ad occulta sapientiae pervenitur. IV, 1566. Custodienda est obedientia ut percipiatur sapientia, et percepta sapientia non est deserenda obedientia. IV, 1566. Nemo antequam habeat humilitatem obedientiae, velit ad altitudinem sapientiae pervenire. IV, 1566. Obedientia non nisi humilium esse potest. VII, 421. Primas partes obedientiae retinere. V, 1355. Dura jubet avaritia, et obeditur ei; levia Deus, et non obeditur ei. IV, 1691. In ea re sola filius non debet obedire patri suo, si aliquid jusserit contra Deum. IV, 875. Obedientia dominis et potestatibus omnibus, etiam improbis exhibenda. II, 994; IV, 1653. Obedire regibus generale pactum est societatis humanae. I, 690.
Obedientia donum Dei. VI, 421. Donum Dei obedientia pia, et obedientia ex corde. X, 1245. Obedientiae bonum majus quam continentiae. VI, 393. Obedientia Abrahae. V, 27. Promissionem obedientiae non auditio, sed tentatio probat. IV, 990. Obedientia filiorum Jonadab commendatur. IV, 875. Obedientia pueri Jesu. V, 343.
Obduratio quomodo a Deo est, nec injuste. III, 1777; VI, 121. Miseretur Deus gratuito dono, obdurat autem justissimo merito. II, 888. Deus neminem obdurat nisi merito. II, 823. Obduratio non est nisi ex merito, non item gratia. X, 910, 911 Ut magna bonitate miseretur Deus, ita nulla iniquitate obdurat. VI, 278. Obduratio Dei est nolle misereri. VI, 120. Non obdurat Deus impertiendo malitiam, sed non impertiendo misericordiam. II, 879. Obdurationem cordis Deus non instigando et inspirando, sed deserendo facit. III, 1777; IV, 1003. Hanc per angelos malos in Aegyptiis operatus est. IV, 1003. Cur aliud obduretur, alius non obduretur, judicio divino relinquendum. III, 1777 obduratio ex judicio. X, 1140, 1142. Obduratio peccatorum et iram Dei in reprobos, et misericordiam in electos demonstrat. VI, 124. Obduratio Pharaonis non sine libero arbitrio. X, 911. Quomodo, III, 601. Vide Phar.
Obelisci et asterisci in codicibus Graecis. III, 590.
Objurgandi sunt qui mala consuetudine duruerunt: objurgationis [Col. 0468] hujus effectus. V, 594. Objurgatio peccatoris, ut salubriter confundatur. V, 779. Objurgatio amantis nonnumquam acerba. V, 1437. Objurgator etsi caedit, amat. V, 1229. Hujus et adulatoris comparatio. V, 1229. Objurgandi officium si episcopus negligat, bonus; si impleat, malus dicitur. IV, 1690.
Oblatio altaris. I, 634, 714; II, 637. Oblationem quando vel ferre ad altare, vel per sacerdotem Deo offerre non datur, quid agendum. II, 426. Quaerebas quid Deo offerres pro te, offer te; nihil melius in omni creatura terrena. V, 317. Te quaerit Deus magis quam munus tuum. V, 508. Oblatio apud memorias Martyrum. V, 1251. Deo fit, non Martyribus. V, 1251.
Oblivisci quomodo Deus dicatur. IV, 1540. Oblivio non cadit in Deum. IV, 123, 1540, 1541. Oblivionem non subjacere peccato, Caelestii doctrina. X, 345. Oblivio Dei, regio longinqua. III, 1344. Non debet oblivisci homo a quibus peccatis liberatus sit. IV, 965, 966. Oblivio ingrata beneficiorum Dei fugienda. IV, 1317; VII, 280. Oblivio malorum duplex. VII, 803. Oblita est anima se ipsam amando mundum; obliviscatur se amando artificem mundi. V, 779.
Obscoenitatem verborum in translatione esse vitandam docet Cicero. VIII, 636.
Obscure locuti sunt auctores sacri, quare. III, 99. Obscuritas sacrorum auctorum non inutilis. II, 93. Non imitanda a doctoribus Christianis. III, 98. In rebus obscuris et difficilibus cavenda temeritas. II, 862.
Obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones, quî differunt. II, 866. Fiunt precationes antequam illud quod est in Domini mensa incipiat benedici, orationes cum benedicitur, interpellationes seu postulationes, cum populus benedicitur, et post haec omnia gratiarum actiones. II, 867.
Observantia quid. VI, 21. Hanc vis innata inseruit. VI, 20. Observantia in potestates et in majorem quemque, sit ordinata. V, 418, 420.
Observatio dierum quae culpabilis. II, 210.
Observatio. Quodnam est jugum observationum quod abstulit Christus. X, 594. Observationes legales Testamento novo revelato nec Judaeis perniciosae, nec Gentibus necessariae, nec cuiquam hominum salutares. VI, 494. Observationes legales non tamquam noxia removenda, sed tamquam superflua contemnenda Apostolus praecipit. VIII, 156.
Obsidionis barbaricae instante metu an ecclesiasticis liceat ad tuta loca confugere. II, 1014.
Obtemperet praeceptis Medici ut surgat, qui noluit credere Medico ut non aegrotaret. IV, 891.
Obstetrices Hebraeae ob benevolentiam non ob fallaciam remuneratae. VI, 540. Obstetricum Aegyptiarum mendacium discutitur. III, 597. Vide Mendacium.
Obtrectatorum calumniae sine rixa refellendae. V, 1579.
Occasus Christi, passio Christi. IV, 1374.
Occentare, infame carmen nominata persona edere. VII, 54. Not. 3.
Occidentalem partem frequenter Scriptura significat, cum dicit supra mare vel a mari. III, 539; IX, 588. Orientales omnes et multi Occidentales non jejunant Sabbato. II, 138, 140. Occidentalium provinciarum, et maxime urbis Romae vastatio. II, 719.
Occidere. Non omnis qui causa mortis alienae est, reus est. II, 661. Aliquando qui causa mortis fuit, potius in culpa est, quam qui occidit. II, 661. Cum homo ab homine occiditur, multum distat utrum fiat nocendi cupiditate vel injuste aliquid auferendi, an ulciscendi vel obediendi ordine, an evadendi vel subveniendi necessitate. II, 660. Praeceptum non occidendi exceptiones patitur. VII, 35. Quinam a crimine homicidii excipiuntur, licet homines occidant. VII, 35. Contra praeceptum non occidendi non fit, quando lex occidit, vel occidi aliquem Deus jubet. III, 622. Elias justus, etsi multos pseudoprophetas sua manu peremerit. II, 178. Occidere malos non cuilibet licet. V, 1390. Qui sine ulla legitima potestatis auctoritate hominem occidit, homicida est. II, 940. Occidere alterum volentem et petentem, et vivere jam non valentem, satis indicat Scriptura non licere. II, 940. Occidere inimicum, vel quia peccavit in nos, vel ne peccet, non licet. VII, 38. Occidere non licet aliquem ad vitam vel suam vel aliorum tutandam, nisi sit miles aut aliqua publica functione teneatur. II, 186. A peccato liber non est, qui hominem, ne ab ipso occidatur, occidit. I, 1228. De novo Testamento non potest ostendi, quod justus quisquam interfecerit aliquem. II, 179. Occisio innocentis injuste perpetratur ab homine, licet juste a Deo permittatur. IV, 745.
Occidere nocentem homo non debet, nedum se ipsum insontem. II, 666. A se ipso innocens nullus occiditur. IX, 712. Occidere se ipsum, non licet unum verum Deum colentibus. VII, 36. Occidere se ipsum non licet quacumque ex causa. VII, 34, 35, 38. Non licet, vel ad peccatum declinandum. VII, 40. Vel ne animus corpore presso libidini [Col. 0469] consentiat. VII, 38. Aut etiam ob metum poenae vel dedecoris. VII, 30, 35, 39, 40. Christiani captivitatem et mala quaelibet alia potius debent ferre, quam se occidere. VII, 38. Donatistae homicidiorum amantes, se ipsos trucidabant, aut trucidandos offerebant. II, 797. Razii facto frustra se tuentur qui se ipsos occidunt. II, 940. Occidere se ipsum nulli fas esse ex Job exemplo ostenditur. IX, 727. Fortitudo non est se ipsum occidere. VII, 630. Praeceptum non occidendi quidam ad bestias extendunt. VII, 34. Manichaei, etiam ad herbas. VII, 34, 35. Occidere pecora possumus, quare. VII, 35.
Occiduntur peccatores, dum obscurati intelligentia alienantur a vita Dei. IV, 1800. Deus vult occidere in homine quod homo fecit, et salvare quod ipse fecit. IV, 1692. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. IV, 1026. Nemo occidat animam suam pro corpore alterius. IV, 86. Aut occidis iniquitatem, aut occideris ab iniquitate. IV, 764. Parentes dicuntur spiritaliter homicidae, quando parvulos baptizatos daemoniorum sacrilegiis conantur obligare. II, 360. Occidere sanguinem, pro effundere occidendo. III, 514.
Occulta filii, quae. IV, 117.
Occulta. De occultis judicia hominum temeraria. IV, 1435.
Occultat Deus, ut nesciatur, quod nobis prodi non prodest. IV, 356.
Occupatio. Nimis intentus humanis actionibus, Deo quodam modo vacuatur. III, 619.
Occurrere in aliquem vel alicui, pro occidere. III, 824.
Oceanus. II, 719. Librum Hieronymi, in quo de resurrectione carnis praeclare disputat, ab eo petit August. II, 779. Tribus ipsius epistolis unam rescribit Augustinus. II, 777.
Oceani aestus lunaribus incrementis et decrementis augetur et minuitur. VII, 146.
Ochus VIII, 601.
Octavae regeneratorum. III, 1235. Octavae infantium. V, 1201, 1669. Octavarum dies sancti. VI, 581. Graviter puniri solere, qui per octavas suas terram nudo pede tetigerit. II, 221. Octo dies Neophytorum distincti. II, 220. Octavarum dies tertius vel etiam ipse octavus ad lotionem pedum a nonnullis electus. II, 220.
Octavianus episcopus. II, 759, 780.
Octavius episcopus. II, 759, 780.
Octavii Consulis caput positum in rostris. VII, 107.
Octavum. IX, 237.
Octo Martyrum basilica. V, 1578.
Oculus a velocitate appellatus. V, 382. An oculi videndo aliquid patiantur: fuse. I, 1059. Oculi non vident, sed quidam per oculos videt. V, 699, 1134. Oculi sunt fenestrae mentis. IV, 468. Oculorum nomine caeteri sensus significati. V, 646. Oculi sensuum principes. I, 802. Pupillae oculi virtus. I, 1048. Per pupillam dirigitur acies luminis, quo lux et tenebrae dijudicantur. IV, 146. Apertio oculorum Adami et Evae et discipulorum Emmaüs non figurate accipienda. III, 446. Oculorum apertio in primis parentibus quid. X, 173. Oculus impudicus, impudici cordis est nuntius. I, 1391; II, 961. Oculorum petulantia reprimenda. IV, 587. A viro non figatur in femina. I, 1391. Oculorum illecebrae. VII, 232, 813. Oculos illecebrare. V, 1413. Oculorum corporis quam animi major jactura aestimatur, sed a caecis. IV, 860. Oculorum cibus lumen est. IV, 1114; V, 183.
Oculi dicti lumina. V, 35. Oculi alii nobis sunt ab oculis carnis. II, 700. Oculus duplex, interior et exterior. III, 1493. Oculi carnis et oculi cordis. V, 869, 1300. Oculi cordis. VI, 543. Oculi cordis praestantiores oculis corporis. II, 615. Oculorum corporeorum nullus radius ad lucem mentis accedere potest; in ea non locorum spatia vel intervalla videntur. II, 615. An corporis oculis videri Deus possit. V, 367, 1257. Oculis corporeis Deus non per se ipsum, sed per creaturam visibilem apparuit. V, 59. Oculo corporeo forte ad horam Deum vidit Job. VII, 799. Oculo corporeo forte ad horam Deum vidit Simeon. VII, 799. Deus oculis corporis non videtur, sed mentis. II, 617, 622, 623, 625, 626, 628. Oculis corporeis neque etiam a Christo Deus videri potest. II, 707. Oculus corporeus neque in futuro saeculo Deum videbit. II, 625, 626. Oculus corporeus nihil videre potest, nisi quod corporeum est, et in loci spatio intervalloque. II, 622, 623. Oculis corporis invisibilis est Deus. II, 617, 619, 620. Oculus corporis numquam poterit videre Deum. II, 319. Sunt qui eo procedunt, ut possibilitatem videndi Dei oculo corporeo, etiam impiis donent. II, 319. Ne Christo quidem potuisse praestari, ut oculis corporis videret Patrem. II, 320. Oculis corporalibus Deum in resurrectione videndum si qui putant, viderint quî hoc adstruant. II, 618. Oculi beatorum videbunt incorporalia. VII, 799. Oculi corporei oculis cordis non sunt comparandi. II, 615. Oculi corporales aliquid in coelo videbunt. II, 622. [Col. 0470] Oculi cordis praeferunt servum deformem sed fidelem, formoso sed infideli. V, 869. Oculi cordis nunc illuminantur fide, postea illuminabuntur specie. V, 366. Oculi carnis multum diliguntur, multum negliguntur oculi cordis. V, 542. Sicut oculis carnis poenalis est lux visibilis, ita et oculis cordis lux justitiae. V, 542. Oculos mentis quantum interturbet turba phantasmatum ex carnalis vitae consuetudine. II, 615. Quid ei agendum, qui corporalium qualitatum imaginarias formas ab acie mentis non potest abigere. II, 615. Oculus mentis quibus morbis turbatur. IV, 1252; V, 542. Oculus mentis ira turbatur, odio extinguitur. IV, 241. Interiorum oculorum caecitas est non intelligere. IV, 1552. Oculus interioris hominis difficile sanatur. VIII, 174. Opera nostra nunc tota est sanare oculum cordis. V, 542. Oculus mentis collyrio mordacis praecepti sanandus est. IV, 447. Oculus cordis, quo Deus videatur, per fidem mundandus. V, 541, 670. Ut interiores oculi aperiantur et serenentur, fide corda mundantur. IV, 1552. Quis sit oculus cordis simplex et mundatus. III, 1304. Oculus cordis, fides. IV, 1169. Oculi fidei quam validi et potentes. IV, 1897. Oculos fidei non habent, qui invident felicitati impiorum. IV. 392. Oculos Dei vitare nemo potest. IV, 1200. In eos qui oculos hominis timent, Dei non timent. IV, 342, 343.
Oculi Dei in eo sunt, cujus oculi ad Deum. IV, 271. Oculi corporis mystici Christi, clariora et eminentiora membra ejus. IV, 1114.
Oculos mittere in aliquem, id est, amare. III, 496. Ante oculos habere, est diligere. IV, 1286. Oculos suos eruere, ad magnam indicandam dilectionem. III, 729. Oculus significat amicum. III, 1248. Et id quod vehementer diligitur. III, 1247. Oculus pro intentione ponitur. IV, 1532, 1533; X, 755.
Odium est ira inveterata. II, 153; IV, 189, 632; V, 324, 397. Quomodo odium ex ira fiat. V, 324. Odium subrepit, dum nulli irascenti ira sua videtur injusta. II, 153. Unde homines amamus, aut odio habemus. III, 1405, 1859. Vigilandum est ne cujusquam odium cordis intima teneat. II, 153. Odium extinguit oculum. IV, 241. Dilectio lumen est, odium tenebrae. IV, 633. In tenebris et in carcere est, qui odit. V, 1054. Vita nostra dilectio, mors odium est. IV, 633. In caritate latitudo est, in odio angustia. IV, 1737. Odium caritatis fontem de corde manantem obturat. V, 1557. Odium in proximum, cor gravius vastat. I, 674. Odium ei qui odit, gravius nocet, quam alteri. V, 507. Homicida est qui fratrem odit. IV, 189; V, 324, 397. Qui oderunt fratres, viri sanguinum sunt. IV, 1801. Plus possidetur a diabolo, qui non solum alienatus est a Deo, verum etiam gratis odit servientes Deo. VII, 668. Odit gratis, qui nullum ex odio commodum quaerit, aut incommodum fugit. III, 1862. Odisse inique quodnam vitium sit. IV, 410. Odia nolite concipere, aut cito finite. V, 137. Odium cito deponendum, ne corrumpat cor. V, 1274. Ira festuca, odium trabes est. IV, 632; V, 324, 506, 1054. Odio habentis, et irascentis peccatum multum distat. V, 506. Odium licitum, quod. VII, 409. Odium perfectum est, ut nec propter vitia homines oderis, nec vitia propter homines diligas. IV, 1801, 1802. Mali non sunt odio babendi, quare IV, 630. Odium concipiendum, non hominis, sed ejus quod male fecit homo. V, 163, 324, 780. Securi odimus in malis malitiam, et diligimus creaturam. IV, 1569, 1804. Odium crimen maximum est persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. IV, 1434. Odium non in persecutorem, sed in diabolum qui per eum operatur, ferri debet. IV, 1766, 1841. Odium in parentes quale praecipitur. I, 616.
Odium Dei quid sit. IV, 85. Si odisti quod odit Deus, eris Dei amicus. IV, 504. Ipsum odium peccatorum similes nos incipit facere Deo. IV, 1080. Christiani exemplo Christi discere debent odio haberi gratis. IV, 847, 848. Odium animae, amor nequitiae, ac vice versa. V, 1472.
Odollamites interpretatur testimonium in aqua. VIII, 457.
Odorandi libido. X, 771.
Odor bonus Christi, omnes fideles. IV, 171. Odor bonus, sancti. V, 1250. Bono Christi odore alii sanantur, alii pereunt. IV, 507, 508. Quomodo. V, 1250.
Oedipi fabula. VII, 571.
Oea mons. IX, 239.
Oenophorum. VII, 198.
Oeta. VII, 569.
Offensae donandae exemplo Christi. V, 1057. Offensum paulo asperioribus litteris episcopum quanta cura Augustinus placare conetur. II, 623, 629. Vide Ignoscere, Inimici.
Officialis Comitis. II, 430. Officialibus forensibus quid liceat accipere, quid illi restituere teneantur. II, 664.
Officii nomen in ecclesiasticis libris minus usitatum, Ambrosius non timuit. II, 285. Officium nostrum, non officio, sed fine pensandum est. IV, 1532. Officia omnia ad bonum [Col. 0471] adipiscendum referenda sunt. VII, 297. Officium impertiendi, saepe meritum est accipiendi. II, 1089.
Officium publicum. IX, 432, 513, 616, 621, 643, 649. Officium Consularis. II, 430. Officium totum ante judicem ambulat. V, 431.
Og interpretatur coacervans. IV, 1760. Conclusio. IV, 1751.
Ogyx sive Ogygus, aut Ogygius rex. VII, 720. Quando fuerit, non convenit inter scriptores historiae. VII, 566. Ogygii diluvium. VII, 566.
Oleae ramusculus signum pacis. III, 47.
Oleaster tametsi bonus, mali tamen in Scripturis significationem habet. X, 834. Oleaster et oliva. V, 563, 1032, 1036, 1086, 1503. Oleaster nascitur etiam ex oleae semine. II, 890. Rami naturales praeciduntur, inseritur oleaster, quare. V, 489.
Olera magis immunda, quam carnes, censeri deberent a Manichaeis. VIII, 235.
Olei inventrix Minerva. VII, 569. Oleum ad sacramenti administrationem benedictum. IX, 190. Oleum visibile in signo est, oleum invisibile in sacramento est, oleum spiritale intus est. IV, 505. Oleum Christi, et si per peccatorem ministretur, non est oleum peccatoris. V, 1225, 1229. Oleum portare secum. V, 577. Oleum qui secum habet, oleum peccatoris non quaerit. IV, 1824. Oleum alienum. V, 577. Oleum ementes et vendentes. V, 578. Oleum vendunt adulatores. IV, 1921. Oleum peccatoris, est falsa laus adulatoris. IV, 1824; V, 578. Oleum gloria est. IV, 1824. Gloriatio ipsa est. IV, 1921. Oleum interius. IV, 1921. Oleum significat testimonium bonae conscientiae. IV, 1824. Gratiam ac Spiritum sanctum. IV, 1443; V, 1000. Laetitiam spiritalem. IV, 182. Oleum et amurca. V, 120, 137. Oleum et oliva. V, 500.
Olivae fructus caritatem significat. III, 1435. Olivae et oleastri exemplum, utcumque explicat quomodo peccatum originale de parentibus etiam renatis trahi possit. X, 471.
Olla tribulationem significat. IV, 720. Olla spei in tribulationibus. IV, 721. Ardet olla iniquitatis, sed major est flamma caritatis. IV, 721.
Olibrius. VI, 446, 447.
Olympias mater Alexandri. VII, 256.
Olympius episcopus Hispanus. X, 644. Ejus sermo ecclesiasticus. X, 644.
Olympus Macedoniae mons altissimus. III, 184, 1988. Olympi montis altitudo. VII, 474. In vertice montis olympi nec nubes videri, nec ventos sentiri dicitur. III, 280, 550. Nec alites volare, nec homines ibi diu vivere possunt. III, 280. An montem Olympi transcenderit aqua diluvii. III, 550. Olympus deorum habitaculum. II, 83. In hoc monte castra posuit Jupiter adversus patrem bella gerens. II, 83.
Omen, vox in sacris litteris olim inusitata. I, 586.
Omnes, quomodo accipiendum. X, 270. Omnes in Scripturis pro omnibus generibus. X, 1421. Hoc sensu omnis caro ad Christum veniet. IV, 776. Omnes pro multis. X, 1217. Omnes quomodo de omnibus non dicatur. II, 872. Non est contrarium ut iidem sint multi, qui sunt omnes. X, 1203, 1204. Omnes et multi quomodo ab Apostolo intelligantur, etc. X, 1234. Omnes quomodo Apostolus intelligat. X, 1201, 1203. Quomodo dicuntur omnes ex uno in condemnationem. X, 1129. Quomodo et omnes per Adam peccatores, et omnes per Christum justi. II, 843; X, 119, 463. Et omnes per Adam ad condemnationem, et omnes per Christum ad justificationem. X, 141, 1198. Et omnes per Adam ad mortem, et omnes per Christum ad vitam. X, 871. Omnes quomodo vivificantur in Christo. X, 1226, 1231. Quomodo velit Deus omnes salvos fieri. X, 759, 943. Omnes non renascuntur in justificationem, sed omnes qui renascuntur, nonnisi per Christum renascuntur. II, 680, 729. Omnes doceri ut veniant, quo sensu recte dicatur. X, 971. Omnem hominem a Deo illuminari, quo sensu dicitur. X, 130.
Omnipotentiae Dei nihil adimit, quod nec peccare, nec mori, nec se ipsum occidere potest. X, 274. Omnipotens non ob aliud veraciter dicitur Deus, nisi quoniam quidquid vult potest; nec ejus voluntatis effectus impeditur alicujus creaturae voluntate. VI, 276. Omnipotens Deus faciendo quod vult, non patiendo quod non vult. VII, 152. Vide Deus.
Ομοούσιον . VIII, 707.
Onagri nomine intelliguntur ii, qui pauci ab omni negotio liberi Deo serviunt. III, 881. Onagri gentes significant. IV, 1360.
Oneus vigesimus nonus rex Assyriorum. VII, 577.
Onus Christi leve per caritatem. IV, 823. Onera nostra invicem portanda. VI, 80. Qui habent caritatem, portant invicem onera sua. IV, 1698. Nihil sic probat amicum, quemadmodum oneris amici portatio. VI, 81. Ad portanda aliorum onera Christi exemplo incitamur. VI, 81, 82. Christum [Col. 0472] diligendo, facile sustinemus infirmitatem alterius. VI, 83. Amicorum mala firmius sustinemus. VI, 82. Onera portanda quomodo. VI, 81, 82.
Onerum duo genera. V, 896. Onera alia sunt participandae infirmitatis, alia reddendae rationis Deo de actibus nostris. III, 1113. Onus paupertatis et divitiarum. V, 899. Onus pigritiae. V, 897. Sua cuique onera peccata. V, 896.
Opera. Si quam operam monachi Ecclesia desideraverit, nec ille elatione avida suscipiat, nec blandiente desidia respuat. II, 188.
Opera omnia sua cum quiete operatur Deus. IV, 1181. Operari Deus dicitur, quando justi ex dono ejus bene operantur; dicitur et requiescere, quando in illo requiescunt. VI, 331. Opera Dei in Verbo erant antequam fierent. IV, 497. Eadem sunt opera Patris et Filii. IV, 1442. In rebus supra naturam mirabilibus, tota ratio facti est potentia facientis. II, 519. Opera sua cur Deus ante oculos nostros ponat. IV, 1336. Opera Dei compendio narrantur. I, 865. Omnia opera Dei laudant Deum. IV, 1691. In omnibus Dei operibus gratia insinuatur. IV, 1851. Deus in homine et velle et operari operatur. X, 918. Contra eos qui dicunt, Si agimur, non agimus, responsio est: Si non esses operator, Spiritus Dei non esset cooperator. V, 856. Spiritu Dei exhortante, illuminante, adjuvante agimur. V, 856. Sic vos scitote agere bona, ut sit rector Spiritus adjutor. V, 856. Agis quidem, illo non adjuvante, libera voluntate, sed male. V, 856.
Operatio hominis in paradiso, qualis. III, 204. Operari carne et non spiritu, utile non est: operari spiritu et non carne, pigrorum est. V, 224. Debemus et tenere spiritalia, et non carnaliter operari carnalia. V, 224. Opus corporale operari jubentur servi Dei, ut in manibus suis se transigant. VI, 551. Opere manuum viventes monachi. I, 638, 1339. In monachos desidiosos nolentes operari. VI, 566, 569. Frustra obtendunt se vacare orationi, psalmis, lectioni et verbo Dei. VI, 564, 565. Tamquam conservatricem evangelii praedicant pigritiam suam. VI, 569. Quam inepte. VI, 569. Insultant melioribus ac laborantibus monachis. VI, 569, 577. Sanctitatis nomen sibi arrogant. VI, 578. Si manibus operentur, misericordius agunt, quam cum omnia sua erogarunt. VI, 573. Aliis deest excusatio. VI, 568, 573. Nullo modo decet, ut in ea vita ubi fiunt senatores laboriosi, ibi fiant opifices otiosi. VI, 573. Qui in saeculo fuerunt opulenti, si infirmitatem obtendant, credendi et ferendi. VI, 567, 572, 573. Quae monachis injungenda opera. VI, 573. Operandi corporaliter praeceptum relaxatum est Apostolis. VI, 554. Et Evangelii ministris. VI, 453, 567. Hac licentia non usus est Paulus, quare. VI, 558, 559. Opera honesta ad victum comparandum quaenam. VI, 560. Liber de Opere Monachorum. I, 638; VI, 547.
Opera servilia quae. III, 1635. Operari te aliquid non putes, nisi in quantum malus es. IV, 1851.
Operarii ad vineae culturam conducti. V, 531.
Opera, alia ex fine vel bona vel mala redduntur, alia sunt per se peccata: haec nullo quasi bono fine facienda. VI, 528. Opera vere bona quae sint. X, 763. Opera bona ex quo fonte manant. X, 206. Opus bonum intentio facit, intentionem fides dirigit. IV, 259. Discamus in similitudine operum discernere animos operantium. II, 437. Operum bonorum finis. V, 85. Quidquid homo veluti recte fecerit nisi ad pietatem quae ad Deum est referatur, rectum dici non oportet. VI, 204, 288. Opera recta esse non possunt, cum cor directum non est. IV, 991. Opera tunc recta et munda sunt, cum ad caritatem diriguntur. III, 1289; IV, 1148. Tunc recte, tunc juste, tunc pie fit, cum opus bonum in ejus laudem fit, cujus gratia donatur ut fiat. II, 568. Tunc est vere opus bonum, cum a caritate jaculatur agentis intentio, et tamquam ad locum suum rediens, rursus in caritate requiescit. VI, 323. Opus illud est bonum quod fit propter vitam aeternam, si tamen ipsa speretur a Domino per Christum: alias impium est. IV, 262. Opera bona nulla ante fidem, aut sine fide. II, 853. Fides non ex bonis operibus, sed bona opera ex fide. V, 32. Ubi fides non erat, bonum opus non erat. IV, 259, 838. Opera bona fiunt ab homine; fides autem fit in homine, sine qua illa a nullo fiunt homine. II, 877. Opera sine fide Christi quae videntur bona, an bona et utilia. III, 1602, 1720. Opera ante fidem inania. IV, 259, 261, 262. Nulla operum laudabilium copia sine recta fide prodest. X, 598. Nemo jactet opera sua ante fidem, nemo sit piger in bonis operibus accepta fide. IV, 263.
Opera bona ex gratia. X, 239. Opera gratiam non praecedunt, sed consequuntur. VI, 111, 112; X, 1142. Opera ex gratia, non ex operibus gratia. II, 817. Operibus bonis debetur merces si fiant, sed gratia quae non debetur, praecedit ut fiant. X, 1133. Ea sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. IV, 838, 1540, 1569. Opus unum est in quo sunt omnia, fides quae per dilectionem [Col. 0473] operatur. IV, 1149. Fiunt cum requie opera bona, cum fides per dilectionem operatur. III, 655. Omnia opera nostra bona, unum opus est caritatis. IV, 1148. Nullus ante gratiam fidei de bonis operibus glorietur. III, 2137. Opera quae non fiunt ex gratia, aut sunt humana, aut peccata aut servilia. III, 655. Opera bona habere malus non potest. V, 467. Radix nostra, caritas nostra; fructus nostri, opera nostra. IV, 607. Non fructus est bonus, qui de radice caritatis non surgit. X, 217. Opus bonum fieri debet ex corde, adeoque dilectione justitiae, non formidine poenae. IV, 990. Opus bonum, non quod timore fit, sed quod amore. V, 33. Quando quis ex timore, quando ex caritate operetur. V, 792. Opera quae cum tristitia facis, de te fiunt, non facis. IV, 1174.
Opera bona Dei dona. IV, 1784; V, 1466; VI, 247. Opera bona non ex nobis, sed ex Deo. III, 1843. Ad salutem pertinet ut opera bona et justitia nobis ex Deo sint, et non ex nobis. X, 1141.
Opera et fides a Deo sunt. III, 83. Opera nostra ideo bona sunt, quia Deus ea nobis donat. I, 868. Opus bonum et ipsius Dei est, et nostrum est. I, 622. Opera bona ex Deo et homine. III, 654. Opera bona et a libero arbitrio, et ab adjutorio Dei simul. III, 1778. Velle et operari, hoc est quod Deus donat homini, cum justificat impium. II, 560. Sic Deus in nobis operatur, ut et nos operemur. V, 108, 856. Operari nihil boni potes, nisi illuminatus a lumine Dei, et fervefactus ab Spiritu ejus. IV, 1175. Opera nostra bona, potius Dei quam nostra. IV, 1783, 1784; VII, 804. Opus abs nobis est, sed non solis; operis merces a solo Deo. V, 1464. Nisi Deus adjuvet bona opera nostra, impleri a nobis non possunt. IV, 232, 757. Opera bona quomodo ipsi faciamus, cum Deus in nobis operetur. IV, 1876. Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum si videris, coronas. IV, 1783, 1784.
Opera nostra bona Deo tribuenda sunt. I, 1078; III, 190. Non nobis assignanda. X, 879. Gratiae Dei, non propriis viribus tribuenda. II, 688. Opera bona qui sibi assignat, declinat in dexteram. II, 973, 974. De bonis operibus non in se gloriandum. III, 1849. De suis operibus gloriantes significantur in posterioribus tabulis Moysi datis. III, 653. Gaudere in operibus Dei, quid sit. IV, 978. Servi Dei, dupliciter opera Dei, IV, 1148. Eadem sunt opera Patris et Filii. IV, 1442.
Operum bonorum necessitas. IV, 482, 1315. Opera cum fide necessaria. IV, 259. Operum bonorum initium, est confessio operum malorum. III, 1491. Opus summum hominis est laudare Deum. IV, 500. Opera bona exercentur in abstinentia ab illicitis cupiditatibus. III, 1530. Opera misericordiae nunc temporis exercenda. V, 97, 515, 612, 1053, 1198, 1206. Opera misericordiae in hac tantum vita, non in futura erunt. V, 91, 97, 235, 617, 1631. Opera misoricordiae superare debent offensiones nostras. V, 1199. Quanto magis urgent tribulationes hujus mundi, tanto amplius opera misericordiae exerceri debent. II, 471. Quod alter minus potest, in eo qui potest facit, si in altero diligit, quod ideo quia non potest ipse non facit. II, 507. Opera misericordiae sola commemoranda sunt in judicio. V, 406. Opera misericordiae, opera justitiae sunt. IV, 574. Sacrificia sunt. IV, 574. Semina nostra sunt. IV, 1664; V, 193. Opera bona valent ad obtinendam beatitudinem. VII, 804. Opus te terret, mercedem vide. V, 422. Operum bonorum merces non isto tempore speranda. V, 99. In eos qui putant perire opera sua, quia non eis redditur merces peritura. IV, 1468. Non ex operibus, quo sensu nos salvari neget Apostolus. X, 893. Non ex operibus, sed misericordia Dei, et vocamur, ut credamus; et credentibus praestatur ut bene operemur. III, 2061; Retr. Opera legis non justificant hominem, nisi per fidem Jesu Christi et gratiam Dei. II, 892. Justificatio ex fide sine operibus. V, 31. Opera Legis quaedam post fidem superflua, quaedam ante fidem nulla sunt. III, 2137. Opera Legis bipertita. III, 2117. Opera bona omnia amant in luce constitui. II, 510. Opera bona in manifesto facta duplicem habent utilitatem. V, 804, 1478. Opera bona quomodo coram hominibus, et non coram hominibus facienda. V, 303, 372, 803, 804, 1479. Opera bona quo fine fieri debent coram hominibus. IV, 787, 788. In bono opere laudem nostram quaerere prohibemur. V, 1479. In operibus bonis viventis quis animus sit de futuro opere, quis de praeterito. V, 227. Opera bona non semper intermittenda, quod aliqui inde scandalizentur. II, 1080. Interdum tamen personarum habita ratione ab iis absistendum. II, 1080. Opera Ecclesiarum quibus honoratur Deus, sunt textura quaedam. III, 879. Opera hominum dicuntur filii eorum. II, 632. Opera bona tamquam filii vitae nostrae. VIII, 1004. Opera bona nihil prosunt iis qui sunt extra Ecclesiam. III, 1500. Omnes adstabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, non secundum ea, quae si diu viveret, gesturus fuisset. II, 985, [Col. 0474] 986. Deus reddet unicuique secundum opera ejus. X, 911, 912.
Opera mala quaenam sint. VII, 418. Opera mala laudantes, canes lingentes ulcera Lazari. III, 1350. Opera mortua quae oportet mortificari ut vivamus. VI, 208. Opera carnis. Vide Caro. Opus bonum non multum laborat, malum opus habet laborem. IV, 1181. In malis operibus nostris, Dei opera bona sunt. I, 1180. Occupatio qua infidelium opera tamquam bona defenduntur. X, 754. Opera aliqua bona, sine quibus difficillime vita cujusque pessimi hominis invenitur, non prosunt impio ad salutem aeternam. X, 230. Opera bona quae faciunt infideles, Dei sunt dona. X, 754. Operi divino, non humano tribuendum, quod Polemo Xenocratis disputatione ab ebriositate sit liberatus. II, 591. Quanto magis quod alii convertantur ad Deum. II, 592.
Opes magnae Christianorum sunt necessitates egentium. V, 1389.
Ophytae haeretici seu serpentini. III, 217; IX, 589. Unde exorti et sic appellati. VIII, 28.
Opinio et sensus quî differant. I. 1282. Quod neque intelligi neque sentiri potest, temerariam nimis atque nugatoriam gignit opinionem. II, 78. In falsas opiniones ruere turba pronior est. I, 955, 1042. Opinionis incertae dubiaeque asserendae temeritas, difficile sacrilegii nomen evitat. III, 221. Opinionis errorem convincendi difficultas. VII, 47. Non parvum malum est perversis opinionibus, non solum ad committendum blandimento voluptatis adduci; sed etiam ad defendendum peccatum, a medicamento confessionis averti. II, 1061. Si falsis opinionibus tanto quisque inseritur magis, quanto magis in eis familiariusque volutatur, multo id facilius in rebus veris animo accidit. II, 66. Opinioni et exemplo multorum contra legem Dei non adhaerendum. VI, 344. Cum contradicitur opinioni aliorum, id fiat absque praejudicio caritatis et veritatis. II, 289.
Opinari numquam sine vitio est. VIII, 83.
Opis Deus qui nascentibus fert opem. VII, 122, 128.
Optat nemo quod habet in arbitrii potestate. IV, 1509. Optantis figura in Prophetis intelligitur praescientia nuntiantis. V, 148. Ac divini decreti approbatio. V, 149.
Optatus Milevitanus episcopus catholicae communionis. IX, 37, 430. Optati codex a Donatistis prolatus. II, 581. Quem legi petunt in collatione Carthaginensi. IX, 647. Optatus Caeciliani purgationem potius quam damnationem complectitur. IX, 685.
Optatus Episcopus. II, 577, 795.
Optati quaestioni de origine animae, responsio Augustini. II, 857.
Optatus Thamugadensis episcopus Donatista. II, 171; IX, 55, 58, 337, 528, 555, 738, 740. Gildonianus dictus. II, 198. Not. ( a ); IX, 50, 82, 565. Quare sic appellatus. IX, 51. Not. ( a ). 55. Optatus Gildonis satelles. IX, 76, 338, 340, 504. Optato Comes Deus est. IX, 277, 281, 286, 340. Et fides. IX, 250. Optati dictum de suis ordinatoribus. IX, 641. Optati facta crudelia. IX, 276. Optatus raptor undique conclamabatur. IX, 62. Fur, raptor, proditor, oppressor, separator. IX, 288, 340. Optatus basiliseus. IX, 54. Optatus Ecclesiam catholicam terra marique armatis turbis atrociter et hostiliter oppugnavit. IX, 316. Sub ejus iniquitatibus tota Africa gemuit. II, 193, 297; IX, 301. Decem annos. IX, 257. Optatum Donatistae improbabant. IX, 50, 51. Et tamen in communione tenebant. IX, 51. Optatum sceleratum longo tempore sibi notum damnare timuerunt Donatistae. IX, 250. Tamdiu eum pertulerunt, quamdiu timuerunt. IX, 88. Optati Gildoniani potentiam adulationis oleo unxerunt Donatistae. IX, 86. Adulationes, obsequia, etc. Donatistarum erga Optatum. IX, 277. Quod fecit Optatus, ad suos non pertinere dicebant Donatistae. IX, 531. Optati metu, Mustitani et Assuritani episcopos suos coegerunt ut ad Primiani communionem reverterentur. II, 193, 198, 265, 309; IX, 532, 565. Quicumque ab illo baptizati sunt, ablui non potuerunt, etiam in sententia Donatistarum. IX, 503. Optatus Gildonianus in carcere extinctus. IX, 329. Optatum martyrem dicebant Donatistae. II, 265. Ejus natalitia magna celebratione frequentabant Donatistae. II, 407; IX, 277.
Optatus presbyter. II, 223.
Opulentia mentium, Deus. VII, 162, 164.
Opprobrium, quid. IV, 856. In opprobriis, cum corrignon potest a quo jactantur, nihil restat nisi orare. IV, 852 Opprobrium pro Christi nomine sustinendum. IV, 252, 850, 851, 1537.
Orata vir fortunatissimus. I, 972, 973. Unde miser in divitiis. I, 973.
Orator Christianus semper in grandi materia versatur. III, 105, 106. Praemittat orationem ac Deum. III, 103, 104, 105, 120. Veritati potius quam verbis studeat. III, 119, Refutare debet quidquid contradici potest, si occurrat. III. 107. Agat ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur. [Col. 0475] III, 103, 104, 105. Perspicuitati studeat et quomodo. III, 99, 100. In perspicuitate quaedam est diligens negligentia. III, 99. Oratoris est docere, delectare, et flectere. III, 101. Quomodo haec tria praestari possunt. III, 101. Frustra docetur et delectatur, nisi et flectatur animus. III, 102. Interest magis ut sapienter dicat orator Christianus, quam ut eloquenter. III, 91. Undenam quis consequi potest, ut sapienter dicat. III, 92. Qui eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. III, 92. Audiuntur utiliter, qui etiam utiliter non agunt, quare. III, 118. Orator ecclesiasticus bonam vitam eligit, sed non negligit. bonam famam. III, 119. Obedientius auditur orator Christianus, cujus vita dictioni respondet. III, 118. Oratorem Christus lucratus est de piscatore, non piscatorem de oratore. IV, 372. Non culpandus qui a peritiore conscriptum sumit eloquium, quod ad populum proferat. III, 120. Vide Concionator, Eloquentia, Praedicator.
Oratio locutio est hominis ad Deum. IV, 1086. Oratio sacrificium est IV, 475. Orationis nomine omnes regulae sancti desiderii intelliguntur. X, 300. Oratione quid opus sit ad Deum. III, 1275. Si Deus novit quid necessarium sit. V, 379, 494. Etsi sciat Deus quid nobis sit necessarium, non propterea, non orandum. X, 1017. Quia vult in orationibus desiderium nostrum exerceri, quo possimus capere quod praeparat dare. II, 500. Deus dare vult, sed non dat nisi petenti, non det, non capienti. IV, 1324. Orandi quae nobis sit causa, et cur preces nostras Angeli Deo annuntient, cum ipsum nil lateat. II, 568. Preces nostrae Deo annuntiantur, non ut Deus instruatur, sed ut ipsi construamur. II, 568. Peti a se cur Deus voluerit, quae possit etiam non orantibus dare. X, 1001, 1002. Deus rogari vult, ut subveniens ametur. IV, 1423. Ad hoc quod nondum habemus jubet Deus ut habeamus, ut admoneat quid petamus. VI, 443.
Oratio argumentum necessitatis gratiae. X, 314. Clarissima gratiae testificatio. II, 766. A Deo petitur hoc ipsum quod ab homine exigitur. V, 903. Ut det ipse quod praecepit, rogandus est Deus. IV, 1510, 1581. Cum oramus, nihil aliud dicimus quam, Da quod jubes. X, 154. Orandi praeceptum quatenus observent Massaliani. VIII, 40.
Orationes ad quid necessarias putarint Pelagiani. X, 376, 380, 381. Orationis necessitas. X, 151, 317, 318. Asseritur contra Pelagianos. VI, 443. Oratio necessaria his qui gratia non aguntur. X, 918. His qui accingunt se ad bonum faciendum. X, 918, 919. Oratio homini necessaria, non tantum ut ipsi ignoscatur, sed etiam ne peccet. X, 256. Ut non intremus in tentationem, si voluntas sufficeret, non oraremus; quae tamen si deesset, nec orare possemus. II, 990. In oratione cognoscit homo, unde accipiat quod vult habere. X, 317. Oratio admonet quod indigeamus adjutorio Domini, ne spem bene vivendi in nobis ponamus. II, 990. Ex sententia eorum qui legem per vires proprias impleri posse dicunt, sequitur nos non orare debere. II, 595, 761, 763, 775. Stultum est orare ut facias quod in potestate habeas. X, 256. Invocandium Dei adjutorium. V, 895. Oratio non propter quod fuimus, sed propter quod erimus necessaria. X, 531. Oratio et gratiarum actio necessaria. II, 851, 856. Oratio a gratulatione quid differat. IV, 80, 1337.
Orare, Quid orandum. IV, 1087. Orandum ut Deus det, quod ut habeamus jubet. VI, 443, 444. Ut datum conservet, ac nondum datum suppleat. VI, 444. Orandum ut Dei dona in nobis augeantur. IV, 1048. Quod nondum accepimus, nos accepturos esse fidamus: eo quod de acceptis ingratis non sumus VI, 444. Oratio quomodo petamus quae accepimus. X, 997. Nolite aliquid a Deo quaerere, nisi Deum. V, 1461. Quid erit mihi, quidquid mihi dederis praeter te? V, 1469. Orationis remedium contra peccata accepimus post integritatem remissionis. V, 752. Orandum est a Domino ne peccemus. II, 775. Oranda beata vita, caetera propter ipsam. II, 497, 499, 503, 505. Beneficia temporalia et aeterna quomodo petenda. V, 497. Temporalia a Deo petentes, nihil petunt. V, 794. Discite hoc petere a Deo, ubi non timeatis exaudiri. V, 1445. Multi clamant ad Dominum pro temporalibus rebus, vix quisquam propter ipsum Dominum. IV, 971. Necessaria corporis a Deo solo petenda, non a daemoniis. IV, 752, 753. Orandum est ut incolumitas, amicitia, sufficientia habeantur, aut si jam adsint, teneantur. II, 499. Oremus ut valeamus quod voluerimus, cum Deo donante recte sapuerimus. II, 990. Sciens unde acceperis, ab illo pete ut perficiatur, a quo datum est ut inciperetur. II, 990. Falli eos qui in adversis tantum, et non in prosperis putant invocandum Deum. V, 482. Quae mala sunt, non sunt postulanda a Deo. III, 1824. Non parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. III, 1826.
Orandum pro persecutoribus Ecclesiae. II, 637. Orandum pro inimicis et presequentibus. V, 120, 806. Orare pro inimico tuo si didiceris, ambulas in viam Domini, III, 1985. [Col. 0476] Injuriam Deo facit qui eum orat, ut inimicum suum premat. IV, 436. Oratio nostra facit eleemosynas, cum pro inimicis ut pro amicis profunditur. V, 1044. Quare nunc Ecclesia orat pro inimicis, et in novissimo judicio non orabit. VII, 737. Gratior est Deo pro fratre deprecatio, ubi sacrificium caritatis offertur. II, 87. Orent pro se invicem omnia membra; caput pro omnibus interpellet. III, 1985. Orare pro quibusdam fratribus non nobis praecipitur. III, 1266, 1267. Oratur pro infidelibus ut credant. V, 914, 915. Quî sacerdos stans ad altare exhortetur populum orare pro infidelibus, pro Catechumenis, pro fidelibus. II, 978, 988. Orat Deum sacerdos clara voce ad altare, ut incredulas gentes ad fidem suam venire compellat. II, 988. Ideo Deus per orationes credentium nondum credentes credere facit, ut ostendat quia ipse facit. II, 988. Orationes quas facit Ecclesia sive pro infidelibus ut convertantur, sive pro fidelibus ut augeatur in eis fides et perseverent, destruunt Pelagiani. VIII, 48. Oratio pro quibus et contra quos impendenda. IV, 248, 438. Orare contra quemquam non licet. III, 1267. Non oraret Ecclesia pro reprobis, si essent cogniti. VII, 737.
Orationum auxilia quam utilia. IX, 478, 509. Orationes sanctorum quantum pro aliis valeant apud Deum. IV, 1412. Orationibus aliorum magnos etiam viros debere se commendare. II, 1025. Oratio Dominica pro eis tantum est efficax, quorum fides per dilectionem operatur. VII, 657. Gaudeant de nobis Martyres, qui orant pro nobis. IV, 1141. Orans pro Ecclesia catholica, neminem singulorum praeterit. V, 1249. Orat Ecclesia pro omnibus hominibus, non tamen exauditur pro omnibus. VII, 737. Orans Ecclesia pro quibusnam exauditur. VII, 508.
Orando quid observandum. IV, 1351, 1352. Quomodo orandum. III, 1274, 1467. Quid oremus sicut oportet nescimus. X, 531. Oranti duo cavenda, ne aut quod non quod non debet, aut a quo non debet petat. V, 378. Sic orandum est quomodo docuit Christus. IV, 1352. Oratio incipere debeta laude Dei. IV, 1882.
Oratio duplex, interior et exterior. IV, 404. De interiore oratione intelligendum illud, sine intermissione orate. IV, 404. Oratio sine intermissione certius exauditur. II, 500. Orare sine intermissione, est vitam beatam a Deo solo sine intermissione desiderare. II, 501. Orationes crebrae, sed brevissimae et raptim jaculatae Fratrum qui sunt Aegypto. II, 501. Orare diu cum vacat, id est, cum alia bonarum et necessariarum actionum non impediuntur officia, non est improbum nec in utile. II, 501. Orare frequenter, non est orare, in multiloquio. II, 501. 502. Quid sit multum loqui, quid multum precari. II, 501. Multiloquium in oratione vitandum. V, 378. Orationum diligentior cura in Scripturis, specialiter viduis invenitur injuncta. II, 506. Oramus verbis per certa temporum intervalla, ut quantum in desiderio vitae aeternae profecerimus nobis innotescamus, et ad hoc augendum nos ipsos acrius excitemus. II, 501. Orare nonnisi spiritaliter spiritu renatos decet. II, 502.
Orandum in templo mentis. I, 1195. Orare in clausis cubiculis, quid. I, 1195. Non recte oratur, nisi in intimis cordis. VI, 144. Quando oras, claude ostium, ne tentator ingrediatur. IV, 1834. Oratio vocalis sine intentione in Deum, inanis est. IV, 1585. Orationis vox, quae. IV, 1809. Multorum oratio habet sonum, vocem non habet. IV, 1809. Oratio clamor ad Deum, non corporis voce; sed cordis. IV, 74, 83, 254, 1834. Oratio nostra vix sine mentis evagatione. IV, 1086, 1585. Mira Dei benignitas tolerantis orationes, quae cum mentis evagatione fiunt. IV, 1086. Orans in toto corde, clamat quando aliunde non cogitat. IV, 1585. Magna in oratione intentio, magnum exprimit orantis affectum. IV, 1585. Qui orationem suam tepidam, frigidam et pene nullam dolet, jam orat. VI, 127.
Orandi tempus, tempus gratiae Dei. VI, 234. Orandi tempus post Galli cantum. IV, 1587. De loco et modo orationis. III, 1519. Magis valet petentis affectus, quam petitionis locus. IX, 429. Si aliquis in Memoriis haereticorum orans exauditur, non pro merito loci, sed pro merito desiderii recipit sive bonum, sive malum. IX, 428. Situs corporis ad orandum nullus est praescriptus. VI, 144. Supplicantibus congruens situs, genua figere, extendere manus, solo prosterni. VI, 597. Fronte terram percutere. V, 1419. Per haec cordis affectus, qui ut fierent ista praecessit, quia facta sunt crescit. VI, 597. Haec cum quis praestare nequit, in secretissimo cubili, ubi compungitur, sternitur. VI, 597. Oramus stantes quinquaginta diebus post Pascha et omnibus Dominicis. II, 218, 220. Ad orationem stantes cur convertuntur ad Orientem. III, 1277. An ubique Christiani diebus Paschalibus et Dominicis stantes orent, ignorat August. II, 220.
Orandum est perseveranter. IV, 801. Orationis instantia commendatur. IV, 801, 1539. Famelici Dei esse debemus, ante januam conspectus illius mendicemus in orationibus. [Col. 0477] IV, 1895, 1896. Orationes justorum cum lacrymis et gemitu. V, 195. Orantis gemitus. IV, 224. Dulces orantium lacrymae. IV, 1683. Oratio munda quaenam. X, 302, 304. Orationis alae duae, jejunium et eleemosyna. IV, 482. Geminae eleemosynae. V, 398, 1040, 1041, 1042. Unde oratio multum adjuvetur. II, 504, 507. Oratio jejuniis et eleemosynis adjuvanda. V, 1046, 1585. Haec est justitia hominis in hac vita, jejunium, eleemosyna, oratio. IV, 482. Oratione sua humiles contingunt Deum. V, 267. Oratio sit casta, ut non quod cupiditas, sed quod caritas quaerit optemus. V, 1044. Oratio tanto acceptior est, quanto magis naturae suae spiritalis implet effectum. V, 1052. Hunc effectum tanto magis implet, quanto magis animus a carnali voluptate suspenditur. V, 1052. Qui didicerunt a Domino Jesu Christo mites esse et humiles corde, plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. II, 597. Cor quod recte petit, recte pulsat et quaerit, pium esse debet. V, 568. Vita pulsat, vitae aperitur. V, 568.
Oratio optima, vita justa. VII, 653. Quam celeriter accipiuntur orationes bene operantium. IV, 482. Orationem fides praecedit. II, 878. Orationis fons fides. V, 655. Orationis meritum debetur fidei quae data est non oranti. II, 878, 880. Non orat nisi fides. V, 913. Si fides deficit, oratio perit. V, 655. Fides, spes et caritas ad Deum perducunt orantem. II, 504. In fide, spe et caritate, continuato desiderio semper oramus. II, 502. Orant spes et caritas, ac per hoc et fides. VI, 234. Oratio semper jejunet ab odio, semper dilectione pascatur. V, 1044. Fides in Christum, ratio impetrandi. III, 1328. In nomine Christi nihil petit, qui de Christo sentit, quod non est sentiendum; vel qui petit aliquid ad salutem non pertinens. III, 1896, 1897. Petitur in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis. III, 1852. Non petimus in nomine Salvatoris, quodcumque petimus adversus utilitatem salutis. III, 1825. Oratio non est justa, nisi per Christum. IV, 1436. Oratio quae non fit per Christum, ipsa est peccatum. IV, 1436. Oramus ad illum, per illum, in illo. IV, 1082. Ille orat pro nobis, orat in nobis, oratur a nobis. IV, 1081; V, 1685. Orat Christus, et dat quod orat. V, 1083. Ad hoc oravit Christus, ut doceret orare. IV, 665. Orare nos docet Christus ut magister, et exaudit ut Filius. V, 1153. Ad orandum similitudinibus Christus hortatur. V, 410, 618. Implorare posse donavit Deus; et ut implorares, excitavit cor tuum. V, 952.
Orat desiderium, etsi lingua taceat. V, 498, 820. Dignior ex oratione sequeter effectus, quem ferventior praecedit affectus. II, 502. Ipsum desiderium tuum, oratio tua est; et si continuum desiderium, continua oratio. IV, 404. Oratio de corde fideli, tamquam de ara sancta surgit in modum incensi. IV, 1818.
Orandi gratia ex Spiritu sancto. IV, 1539. Oratio est donum Dei. II, 878, 880. Orationem cum fide a se esse, caetera a Deo obtineri volentes, refelluntur. V, 913. Orare Deum, gratiae spiritalis munus. X, 633, 1032. Oratio spes unica in malis saeculi praesentis. V, 494, 497. Quando dormitet. V, 498. Orationes nostras Angeli quo animo offerant Deo. II, 502. Deus non sinit eos in periculis perire, qui ad se clamant. IV, 440.
Oratio Dominica, regula postulandi Apostolis a coelesti jurisperito data. IV, 1849. Oratio quare verbis tradita. III, 1275. Orationis Dominicae expositio. II, 503; III, 1277; V, 377; VI, 285. Orationis Dominicae praefatiuncula. III, 1276. Ejus petitiones apud Matthaeum septem, apud Lucam tantum quinque. VI, 285. In oratione Dominica tria ad vitam aeternam, quatuor ad temporalem pertinent. III, 1285. Orationis Dominicae tres ultimae petitiones contra concupiscentiam adhibendae. X, 153. Orationis Dominicae petitiones, cum septem donis Spiritus sancti, et beatitudinibus Evangelicis componuntur. III, 1286. Orationis Dominicae petitio tertia; Fiat voluntas tua, quid innuat. X, 676. Boni ex animo dicunt, Veniat regnum tuum; non ita mali. V, 299. Oratio Dominica et Symbolum complectuntur fidem, spem et caritatem. VI, 234. Catechumenis Symbolum prius, et post oratio Dominica traditur. V, 377, 386. Oratio redditur a Competentibus post octo dies. V, 400. Oratio Dominica ad fideles praesertim pertinet. IV, 1849. Oratio Dominica in sacrorum mysteriorum celebratione. V, 324, 1101. Oratio Dominica quotidie dicitur ad altare. V, 399. Perceptioni Eucharistiae cur praemitti debet. V, 127. Quis petat quod in oratione Dominica non invenitur. II, 504. Oratio Dominica continet quidquid recte et congruenter orari potest, et ad eam caeterae aliae orationes reducuntur. II, 503. Exaudiuntur omnes sancti pro se ipsis, non pro aliis. III, 1896. Desideriorum forma in Dominica oratione. V, 378. Quisquis orat quod ad istam Evangelicam precem pertinere non possit, carnaliter orat. II, 503, 504. Orationem Dominicam nisi dicas, non eris orans. IV, 1352. Si aliam dicas, non exaudieris. IV, 1352. Orationem Dominicam securus dicit, qui facit quod dicit. IV, 1352. In ea pactum de remittendis debitis, [Col. 0478] quo tenemur et nos fratribus ignoscere. V, 383, 1055, 1556. Quo animo dicendum, Dimitte nobis debita. IX, 63. Oratio Dominica de dimittendis debitis, est justis necessaria. VII, 657. Qui tibi dictavit preces, advocatus est tuus; si mentiris, testis est; si non te corrigis, judex erit tuus. V, 654. Oratio Dominica, medicina quotidiana. V, 127. Oratio Dominica, medela quotidiana contra peccata levia. VI, 228. Quotidiana nostra mundatio. X, 435. Quotidianus penicillus quo terguntur peccata. V, 983. Quasi quotidianus baptismus. V, 1064. Oratio Dominica delet peccata non qualiacumque, sed parva. VII, 748, 749. Delet minima et quotidiana peccata. VI, 265; X, 200. Si veraciter dicatur, quotidiana dimittit peccata. X, 1232. Delet et scelerate gesta, si ab iis poenitendo discedatur. VI, 265. Oratione Dominica dimittitur quidquid in jejunio et eleemosynis delinquitur. X, 300. Peccata venialia operibus misericordiae et oratione mundantur. II, 675.
Orantes quosnam Deus exaudiat. IV, 1390. Quis fiduciam habere possit, quod accipiat quod petit. X, 311. Multa Deus orantibus praebet, qui etiam orantes praevenit. I, 798. Qui manent in Christo, accipiunt quod petunt. III, 1842. Orationes peccatorum non exaudiri caecus dixit nondum corde videns. V, 749, 751. Deus solos pauperes exaudit. IV, 864. Exauditio sequitur confessionem humilem. IV, 253, 254. Qui vult audiri a Deo, prius audiat eum. V, 126. Citius exauditur una obedientis oratio, quam decem millia contemptoris. VI, 565. Non accipiunt homines quod petunt, quia male petunt. III, 1824. Orandum est ut non faciat Deus, quod non bene petimus. III, 1826.
Oratio. Aliquando Deus iratus dat quod petis, et Deus propitius negat quod petis. V, 1567; IX, 429. Nonnullis impatientibus Dominus Deus quod petebant concessit iratus, sicut contra Apostolo negavit propitius. II, 505. Metuendum est ne Deus nobis noxia, quae posset non dare propitius, det iratus. III, 1824. Preces daemonum exauditae. III, 2024. Citius diabolum exaudit Deus ad tentandum, quam ipsum Job ad sanandum. IV, 1882. Apostolus rogat, et non accipit; diabolus rogat et accipit, quare. IV, 173, 1882. Paulus non exauditus ad voluntatem, sed ad sanitatem. V, 1566. Quomodo aeterna, quove animo temporalia petenda. V, 1566. Exaudiuntur multi et multis modis, non solum Christiani catholici, sed et Pagani, et Judaei, et haeretici. IX, 429. Extra Ecclesiam exaudiuntur multi ad multa, sed non ad vitam aeternam. IV, 478, 1270, 1704, 1721. Preces improborum quomodo exaudiuntur. III, 2024. Multi clauso ore exaudiuntur a Deo, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. IV, 1604. Exaudiuntur quidam ad damnationem, et non exaudiuntur quidam ad salutem. IV, 173. Deus alios exaudit, alios non exaudit, prout cuique novit expedire. IV, 1088, 1881. Quodnam desiderium se exauditurum spopondit Deus. IV, 1296, 1888. Superflua petens propitio Deo non exauditur. V, 203, 498. Cito exauditur, qui terrena non petit. IV, 1777. Derelinquens non derelinquit Deus, quando in bonis temporalibus non exaudit. II, 545, 563, 575. Deus non exaudit ad temporalia, ut intelligamus ab ipso desideranda sempiterna. IV, 483. Dum Deus tribulationes non aufert, uti deprecati fueramus; nos ab eo negligi non existimemus, sed bona ampliora speremus. II, 505. Male usurus homo eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. III, 1824, 1825, 1834. Exaudit Deus ad sanitatem, non ad voluntatem. IV, 173, 1883. Non habeatis pro magno exaudiri ad voluntatem, habete pro magno exaudiri ad utilitatem. V, 1566. Pater est Deus, et quod mali cupiunt filii non dat. IV, 1899. Crede patri, quia si tibi expediret, daret tibi, V, 498. Non petendum est aliquid quasi fixum, sed quod nobis Deus expedire scit. IV, 624. Novit Deus quid dari nobis expediat, nos autem intendamus, quid nobis prosit accipere. IV, 1899. Propitius Deus cum male amamus, negat quod amamus; iratus autem dat amanti quod male amat. IV, 202. Cum id amamus quod vult Deus ut amemus, procul dubio daturus est nobis. IV, 202.
Oratio. Deus et cum differt, adest; et quod differt, adest; et differendo adest: ne praeproperam cum implet voluntatem, perfectam non impleat sanitatem. V, 892. Oratio pro justo facilior, pro iniquis magis laborat. V, 326, 1429, 1433, 1441. Cum aliquando tardius dat, commendat dona, non negat. V, 411. Quod dare vult Deus, differt; ut amplius desideres dilatum, ne vilescat cito datum. V, 619. Deus forte aliquid dare differt, sed neminem esurientem relinquit. III, 1557. Quaedam non negantur, sed ut congruo dentur tempore, differuntur. III, 1896. Novit horam dandi qui curat. IV, 1881. Deus si non dat ad horam, exercet quaerentem, non contemnit petentem. III, 1557. Orationibus Deus vult desiderium nostrum exerceri, quo possimus capere quod praeparat dare. II, 502. Oratio sanctorum beneficii dilatione, tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tamquam ignis flatu percussus ardentius inflammetur. IV, [Col. 0479] 1118. Differtur tantum quod in nomine Salvatoris petimus, non negatur. III, 1826. Fidelis multa deprecatur secundum saeculum, et non exauditur; ad vitam autem aeternam semper exauditur. IV, 718. Orationes, obsecrationes, etc., quî differunt. II, 635. Fiunt precationes antequam illud quod est in Domini mensa, incipiat benedici; orationes, cum benedicitur; interpellationes seu postulationes, cum populus benedicitur; et post haec omnia gratiarum actiones. II, 636.
Oratio communis voce Diaconi indicitur. II, 221. Orationibus communibus et alternis plus agimus, quam singularibus et privatis. Innoc. II, 788. Oratio ante cibum. X, 176. Oratio pro mortuis ad altare. I, 780. Oratio pro defunctis. VII, 737, 738. Egregiae Augustini orationes ad Deum. I, 869, 888.
Oratorium. I, 1379. In oratorio nemo aliquid agat, nisi ad quod est factum, unde et nomen accepit. II, 960.
Orbis terrarum Adami nomine significatur. IV, 1236. Orbis terrarum partes. VII, 497. Orbis terrarum non per veteris Legis observationes, sed per Evangelii fidem possessio Abrahae facta est. VII, 522.
Orbis Romanus. VII, 171.
Orcus frater Jovis et Neptuni. VII, 213. Orcus receptor mortium. VII, 196. Orcum terrenam et infimam mundi partem esse volunt. VII, 207.
Ordinationis sacramentum. IX, 109. Ordinationis benedictio. II, 229. Ordinatio cleri fit ad plebem congregandam. VI, 394. Ordinandi debent esse sine crimine. X, 563. Ordinationis manus suspecto imponere, nec ad commendationem suam alteri episcopo eum subintroducere recusat August. II, 268. Ordinarine debeat qui in parte Donati baptizatus est, rogatus August. non consulit: sed addit, Aliud est facere si cogaris, aliud consulere ut facias. II, 1061. Ordinationis suae tempore lacrymas fundit Augustinus. II, 88. Post etiam onus multo gravius expertus est, quam putabat. II, 88. Ordinatus Valerium obsecrat, ut ipsum sinat in secessu precibus ac studio agere, quo instructior fiat. II, 89. Negat Augustinus Pinianum in Ecclesia sibi tradita ab alio episcopo, nisi se interrogato ac permittente, posse ordinari. II, 477. Qui quibuscumque locis ordinati fuerint ministri, in ipsis locis perseverare debent. IX, App. 787. Credebat populus Hippon. non posse fieri, ut qui apud se ordinaretur etiam invitus, a sua urbe posset abscedere. II, 477. Aliter sentiebat Augustinus. II, 477. Ordinationis Sacramentum non licet iterari. IX, 70, 71, 72. Non amittitur. IX, 109. Sacramentum ordinationis manens in ordinatis. VI, 394. Etiam in eo qui aliqua culpa removetur ab officio. VI, 394. Ordinati etiam extra Ecclesiam in suis honoribus sunt suscepti. II, 813. Ordinationis Aurelii anniversarius dies. V, 643. Item ordinationis Augustini. V, 1480, 1482. Ordinator Stephani Petrus. V, 1365.
Ordo est parium dispariumque rerum sua cuique loca tribuens dispositio. VII, 640. Ordo est per quem aguntur omnia, quae Deus constituit. I, 991, 994. Ordo, bonum generale in rebus a Deo factis. VIII, 553. Ordo rerum quid valeat. VIII, 397. Ordine cuncta a Deo administrantur. I, 984, 994. Eo continentur etiam mala. I, 985. Ordinatio cogit esse, inordinatio non esse. I, 1341. Ordo penes ipsum sit, qui novit ordinare quod creavit. V, 1355. Ordini rerum transeuntium pro nostris meritis assuti sumus. I, 1179.
Ordo naturae in homine quis. VII, 629. Ordo et pax exigit, ut prius homo Deo, deinde caro homini subjiciatur. IV, 1860. Ordinem tenere et ordine teneri, non idem. I, 1187. Injusti juste et foedi pulchre ordinantur. III, 150. Peccantem hominem ordinavit Deus turpem non turpiter. I, 1180. Ordinare novit Deus deserentes se animas. VI, 333. Qui injuste se ordinat in peccatis, juste ordinatur in poenis. II, 539.
Ordo dux ad Deum. I, 990. Ordo rerum servandus, ut anima bene agat. II, 539. Ordo vitae et eruditionis. I, 1006. Ordo ille approbandus, ubi potiora praecedunt. VI, 326. Ordo non est, ubi deterioribus meliora subjiciuntur. I, 1231. Quod mutatur in melius, ad esse et ad ordinem tendit. I, 1348. Ne quis perturbetur si praescriptus ordo turbetur, cum incertum sit quid utilius agamus. VI, 326. Ordinare res agendas pro nostro captu debemus. VI, 326. Res ordinatas nos peregisse non ideo gaudeamus, quia nobis, sed quia Deo sic eas agi placuit. VI, 326. Eis voluntatem Dei praeponere quisque paratus sit. VI, 326. Unde ordo interdum dicitur malus. VIII, 558. Libri de Ordine scripti sub finem ann. CCCLXXXVI. I, 977. Zenobio sunt dicati. I, 979. Quare. I, 985.
Ordinis nomine scripta Madaurensium epistola. II, 1026. Ordini leges replicare. II, 316.
Orbitas pertinet ad ignem, qui exurit quod vitiosum est in amore conjugum. VII, 743, 744.
Oreb interpretatur siccitas. IV, 1053.
Organum omnia instrumenta musica significat, aliquando tamen sumitur pro solis iis quae follibus inflantur. IV, 671, [Col. 0480] 1964. Organa musica sanctos designant. IV, 1964. Organa sua habent cives Jerusalem, Scripturas Dei, praecepta Dei, promissa Dei, etc. IV, 1764. Organarius qualis, tale organum. V, 1383.
Orestes et Pylades. I, 697.
Orientales haeretici Donatistis aliquo modo se sociare tentaverunt. IX, 576. An judicium quod habuerunt de baptismo resciderint, non constat. IX, 559. Orientales propter requiem Domini significandam jejunium Sabbato relaxant, et propter humilitatem mortis Domini quidam ex Occidentalibus jejunant; Sabbatum Paschae ab omnibus jejunatur ad renovandam memoriam doloris Apostolorum de morte Domini. II, 150.
Origenes. I, 593; VIII, 667, 668. Ejus error quod omnia recurrant ad id unde deflexerunt. I, 593. Origenis error de supplicio diaboli et damnatorum non semper duraturo. X, 325. De salvando etiam diabolo. VII, 731. Origenem sensisse, posse diabolum misericordiam Dei impetrare, quidam asserunt, quidam negant. X, 1485. Origenis sententia de salvando diabolo refellitur. VII, 735. Origenes erravit, quia clementior fuit. VII, 735. Animas de coelo lapsas esse putarunt Pythagoras, Platonici, Origenes. II, 718. Origenis libri περὶ Ἀρχῶν . VII, 336. Origenes ex Theodotione addidit ad LXX interpretationem. II, 261. Psalmos interpretatus est. II, 261. Quinque volumina scripsit in epistolam ad Galatas, et de eadem agit lib. 10 Stromatum, et alibi, ex Hier. II, 252, 254. Nec Petrum peccasse, nec Paulum procaciter arguisse majorem, ideo asserit, ut Porphyrio blasphemanti respondeat. II, 254, 257. Origenis et veterum sententiam de Petro reprehenso a Paulo Joannes Chrysostomus amplexus est. II, 254. Hieronymum rogat Augustinus, ut prodat Origenis et haereticorum errata. II, 157. Origenes ab Hieronymo mirabiliter laudatus, ac post non mediocriter nec de mediocribus quaestionibus reprehensus. II, 286. De Origenis quibusdam opinionibus quas non recepit Ecclesia, liber ab August. scriptus. II, 748. Origenes reprobatus ab Ecclesia, quare. VII, 731.
Origeniani haeretici qui et Adamantii Tractatoris. VIII, 33. Origenianorum dogmata. VIII, 33.
Origeniani alii haeretici, a nescio quo Origene dicti sunt. VIII, 33.
Originale peccatum. V, 928, 944, 1343. Originali peccato obnoxii omnes. III, 1634; X, 270. Parvuli. VII, 506. Originale peccatum trahit infans ex Adamo, quia unus erat cum illo et in illo. II, 360. Generatio ex Adam uno delicto obligat; regeneratio ex Christo tam illud quam quidquid postea ex iniquis operibus humanae conversationis accedit, solvit. II, 678, 679. Nasci ex Adam necessitatis est ex damnatione; nasci per Christum, voluntatis et gratiae. III, 1401. De incarnatione animae nulla sententia tenenda quae neget peccatum originale. II, 733. Si animae creentur singulae singulis, quomodo peccatum originale contrahant. II, 725. Originale peccatum et alienum est, et nostrum. X, 1079. Originale vinculum damnationis. VI, 277. Originalis peccati poena. VI, 107. Hieronymus dogma de peccato originali in lib. contra Jovinianum, et in commentariis in Job stabilivit. II, 723, 730.
Originale peccatum negabat Pelagius et cum eo Pelagiani. II, 723, 865. Epistola Zosimi in qua asserit peccatum. originale. II, 865. Originale peccatum arguit infantum baptismus. III, 416. Originale peccatum baptismo diluitur. IV, 591. Parvulorum baptismus non superfluus, quia peccato originali obligantur. II, 678. In originali malo duo sunt, peccatum atque supplicium. VII, 788, Vide Peccatum.
Originali bono insunt propagatio et conformatio. VII, 788. Ὁρμή . VII, 628.
Ornamenta exterioris hominis quanto magis appetuntur, tanto sunt interioris detrimenta, ac vice versa. V, 884. Ornamenta auri vel vestis non vult August. praepropera prohiberi sententia, nisi iis qui neque conjugati, neque conjugari cupientes, cogitare debent quomodo placeant Deo. II, 1060. Ornatus maxime Christianorum et Christianarum, mores boni sunt. II, 1060. Auri circumpositio et intortio crinium et caetera hujusmodi, quae vel ad inanem pompam, vel ad illecebram formae adhiberi solent, merito reprehensa sunt. II, 1080. Ornari solis maritis feminae permittendae sunt, et hoc secundum veniam, non secundum imperium. II, 1060. Si ad ornatum indecentem dura aliqua conditione mulier a viro cogatur, habeat in superbo cultu cor humile. II, 1081.
Orontius. II, 1071.
Orosius presbyter Hispanus. I, 648; VIII, 665, 666, 669; X, 343. Ab ultima Hispania ad Augustinum transiit, Scripturarum ardore inflammatus. II, 748. Orosium August. mittit ad Hieronymum. II, 721. Orosii commonitorium. VIII, 669. Orosio de Priscillianistarum haeresi et Origenis quibusdam opinionibus, August. uno libro respondit. II, 748. Orosius litteras Herotis et Lazari detulit ad Concilium Carthag. [Col. 0481] II, 759. Librum in quo Hieronymus de resurrectione carnis praeclare disputat, ad Oceanum attulit. II, 779. Orosium fratrem suum vocat Hieronymus et Augustini filium. II, 752. Orosii elogium. II, 720.
Orpheus poeta Theologus. VII, 572, 597. Maxime omnium nobilitatus est. VII, 581. Infernis sacris praefectus est. VII, 572. Orphei praesagia de Christo an aptiora Gentibus, quam Prophetarum Hebraeorum. VIII, 282, 290, 292.
Orphani, latine pupilli. III, 1829. Orphanos et viduas facit gladius verbi Dei. IV, 815.
Orthodoxi, id est recta sectantes. III, 127.
Orthopolis duodecimus rex Sicyoniorum. VII, 565.
Ortygometra genus avium non usquequaque dissimile coturnicibus. III, 617.
Os duplex, corporis et cordis. VI, 351, 508, 509. Os cordis. IV, 1661, 1775. Os cordis multa clamat, quae ore corporis non dicuntur. VI, 350. Os cordis quo consensus tamquam verbum interius exprimitur. VI, 350. Os interius discernit auris interior. VI, 351. Os corporis nihil profert, nisi quod ex ore cordis emanat. VI, 350. Os occultum in corde, sapida gaudia de pane Dei ruminans. I, 722. De quo ore dictum sit, Os quod mentitur, etc. VI, 509. Os Dei, eloquium ejus. IV, 1515. Ori non est ponendum claustrum, sed ostium continentiae. IV, 1819.
Os, sive ossum absconditum, firmitas interior. IV, 1796. Ossa in Scripturis firmamentum animae vel fortitudinem significant. IV, 92, 228, 1297, 1796. Ossa in corpore Domini dicuntur omnes justi, firmi corde, fortes, etc. IV, 242, 332, 476, 1297. Ossa in Scripturis patientiam in fide significant. IV, 320. Os Ecclesiae, spiritales. IV, 492.
Osculum infixum feminae alienae, verbere vindicatur. VII, 726.
Osculandi affines consuetudo recepta apud antiquos. III, 570. Osculum pacis inter sacramenta. V, 1101; IX, 277. Osculum dabatur infantibus in baptismo. X, 625.
Osee rex Israel regnavit Romuli temporibus. VII, 579.
Osee propheta quid praedixit. VII, 584. Osee connubium cum meretrice quid significet, explicarunt Apostoli. VIII, 459.
Osiris maritus Isidis. VII, 254, 256.
Ostendere mala, pro facere mala. III, 502.
Ostenta ab ostendendo dicta. VII, 722.
Ostium portae, initium fidei. IV, 306. Ostium cordis nostri tamquam duas habet valvas, cupiditatem et timorem. IV, 1835. Ostium cordis diligenter claudendum. IV, 1834.
Ostiarius Donatista quî se gerat erga ignotos. V, 288.
Otium dat locum tentationi. VII, 84. Otio ad pietatem, non ad ignaviam fruendum. II, 188. In otio non iners vacatio delectare debet, sed aut inquisitio, aut inventio veritatis. VII, 647. Otium sanctum illud est, quod percipiendae sapientiae impenditur. III, 1791. Otium sanctum quandonam relinquendum, ut praedicetur Christus. III, 1791. Otium sanctum quaerit caritas veritatis, negotium justum suscipit necessitas caritatis. VII, 647. Magna secessione a tumultu rerum labentium opus est, ut fiat in homine nihil timere. II, 74. Deificari in otio licet. II, 74. Otiosorum negotium. IV, 1463, 1916.
Ova non sumunt Manichaei. VIII, 37.
Ovium curam Deus ipse suscipit. V, 283. Oves Dei quaenam. V, 315. Oves ad quas Christus missus est. V, 484. Oves Christi et non oves, quinam. III, 1742. Oves Christi, praedestinati. III, 1725. De ovibus Christi nulla perit. III, 1743. Christus ad Judaeos dicebat non esse eos ex ovibus suis, quia eos videbat ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. III. 1725. Oves Christi multae ex Judaeis, sed non solae. V, 42. Non solum pastor, sed etiam oves intrant per ostium. III, 1726. Ingredi et egredi per Christum quid. III, 1726. Oves Christi ante ejus adventum vocem ipsius audierunt, non alienorum. III, 1723. An oves Christi erant, qui errabant, et vocem alienorum audiebant. III, 1724. Non omnes qui vocem Christi audierunt, oves erant. III, 1723. Ovis per Christum ad ovile reductae securitas. V, 1647. Oves audita pastoris voce salvantur. V, 307. Ovis perdita a pastore inventa, ab eodem adhuc quaeritur. IV, 1595. Oves populi. IV, 1224. Oves detonsae, perfecti. IV, 1224. Oves et boves in psalmis, recte accipiuntur omnes sanctae spiritales creaturae. IV, 114. Ovium spes, sanitas et requies in solo Deo. V, 285. Oves errantes non sine sanarum periculo negliguntur. V, 278. Dilectionem Christus postulat sibi erga oves suas impendi. V, 1180. Diligendus est pastor, mercenarius tolerandus, cavendus latro. V, 756. Vide Pastor. Oves pascuae et manuum Dei sumus. V, 295. In inferno sunt oves, quibus mors pastor est; in coelo sunt oves, quibus pastor vita est. IV, 556. Ovile Christi quas oves complectitur. IV, 1418. Tres personae ad ovile venientes, pastor, fur et mercenarius. V, 756.
Oximora sententia. X, 1480.
Ozias rex Juda. VII, 583.
[Col. 0482] P.
Pactum dimittendi, ut dimittatur nobis. V, 1054.
Paenitendum esse peccati, vox est ista naturae. VIII, 109, 110. Paenitentiae quorumque criminum locus in Ecclesia non negatur. V, 448. Paenitentiam denegant Cathari. VIII, 32. Paenitentiam peccatis dandam negantes quidam haeretici facti sunt. V, 1559. Et exclusi sunt ab Ecclesia. V, 1559. Paenitentiae locus in Ecclesia permissus, opprobrium Paganorum in Christianos excitabat. IV, 1300, 1301. Paganis paenitentiam suggillantibus respondetur. V, 1559. Neminem ab errore ad veritatem, vel a quocumque seu magno, seu parvo peccato ad correctionem sine paenitentia posse transire. II, 347. Paenitentiae agendae triplex ratio. II, 1088. Paenitentia triplex. V, 1537, 1550. Prima quae ante baptismum. V, 1537, 1550. Altera quae hîc omnium est ac perpetua. V, 1537, 1556. Tertia severior, pro peccatis mortiferis. V, 1542, 1558. Qualis ea paenitentia, cui Deus ignoscit. III, 1266. Non sufficit mores commutare, nisi et Deo satisfiat. V, 1548.
Paenitentia, est quaedam in se ipsum iracundia. V, 133, 1358. Vis fugere a Deo? ad ipsum fuge; vis fugere ab irato? fuge ad placatum. IV, 1913. Se ipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur. IV, 80. Juste salus illa perpetua, quae turpiter amissa est per voluptatem, fortiter recipitur per dolorem. III, 289. Divina justitia est, ut qui voluntate amisit, quod amare debuit, amittat cum dolore quod amavit, dum naturarum Creator ubique laudetur. III, 385. Afflictio paenitentis poena peccati est, quamvis medicinalis et salubris. III, 728. Paenitentis dolores, sicut dolores parturientis. IV, 536. Deum placat, qui sperans in misericordia ejus, ita de caetero peccare cavet, ut de peccatis praeteritis veniam deprecetur. IV, 1913. Sacrificium justitiae per paenitentiam. IV, 81.
Paenitentia humilior. VI, 220. Paenitentiae salubris medicina, nulli alii quam sibi tribuere peccatum. VII, 444. Paenitentiae humilitas quam necessaria. V, 1535. Etiam justificatis. V, 1538. Paenitentiae humilitas ante justificationem. IV, 1786. Humiliatione paenitentiae ad Deum acceditur. IV, 314. Praecedente paenitentiae humilitate agglutinatur Deus hominibus. III, 879. Pristina vita post paenitentiam non repetenda. V, 1035. Paenitentia perversa. V, 126. Paenitentia impaenitenda. V, 1182. Paenitentia relapsis post baptismum amplectenda. V, 1545. Non in occulto solum, sed qualis agitur in Ecclesia. V, 1711. Paenitentia in notitia multorum vel etiam totius plebis quando agenda. V, 1545. Paenitentiam secundum morem Ecclesiae agere, cum digna est causa. VI, 271.
Paenitentia publica agitur propter immania peccata, non propter levia. VI, 636. Paenitentia luctuosa et lamentabilis, VI, 18. Quinam ad eam cogendi. VI, 18. Paenitentiae humillimae subjiciunt sacerdotes quos a supplicio liberarunt. II, 655. Paenitentiae cinis. IV, 1301, 1933. Paenitentia publica Theodosii. V, 1710. Pertinet ad disciplinam Christianam, ut neque de cujusquam correctione desperetur, neque cuiquam paenitendi aditus intercludatur. VI, 503. Paenitentiae locum adulteris alii in totum clauserunt, alii permiserunt, manente unitatis vinculo. II, 341. Paenitentibus adulteris recte pacem dari, merito tenet Ecclesia. II, 342. Paenitentiae locum Donatistae revertenti a quibusdam fratribus negatum esse Augustinus aegerrime tulit. V, 1358. Paenitentiae locus cur datus paenitentiam non acturis, et morti deditis. X, 1427, 1428. Paenitentiae actio ubi propter crimen commissum separatur aliquis a corpore Christi. VI, 262. Paenitentiae locum aliqui petierunt, alli excommunicati in eum locum redacti sunt, et quidam nolunt inde surgere quasi electus sit locus. V, 1111. Reconciliationis locum petere nemo cogitur. V, 1359.
Paenitendi tempus. V, 126. Paenitentiae tempora recte constituuntur ab iis qui Ecclesiis praesunt. VI, 263. In actione paenitentiae non tam consideranda est mensura temporis, quam doloris. VI, 262. Paenitentiae agendae ratio, et satisfactionis modus, a praepositis sacramentorum accipiendus. V, 1545. Paenitentem, Lazari instar, perducit Dominus ad confessionem; jam caetera implet Ecclesiae ministerium. V, 1558. Paenitenti et praecepta medici observanda, et ferendus dolor sectionis. V, 1270. Necdum tamen est tum sanus. V, 1270. Peccata post baptismum commissa paenitendo sanari possunt. VI, 254. Solus agit Augustinus cum Marcellino, ne quid esset quod majore et insigniore paenitentia indigeret. II, 650. Paenitentia, cum Deus flagellat, amplectenda. VI, 699. Deus non puniens non perdidit potentiam, sed exigit a te paenitentiam. V, 471. Vitae hujus paenitere nos debet, quia corruptioni et tentationibus [Col. 0483] obnoxia est. V, 1537. Dicamus modo fructuose, Transeunt omnia sicut umbra; ne dicamus infructuose, Transierunt. IV, 284.
Paenitentiae procrastinatio quam periculosa. IV, 1301. Paenitentiam qui agunt, dicuntur peccasse Deo; qui nolunt agere, peccasse non Deo. III, 773. In eos qui paenitentiae negligendae exemplum ex aliis sumunt. V, 1545, 1547. Paenitentia sterilis, nihil prodest. V, 408. Paenitentiae fructus qui sint. V, 408. Paenitentia in hac vita tantum fructuosa. VII, 739. Paenitentia infructuosa. VI, 205. Post judicium infructuosa est, nunc fructuosa, quando correctio libera. V, 150. Paenitentia erit in die judicii, sed infructuos. IV, 284, 357. Paenitentia hujus temporis, dolor medicinalis est; paenitentia futuri temporis, dolor poenalis est. IV, 689. Paenitentia post judicium cruciabilis est, non sanabilis. V, 131. Paenitentia sera. III, 865. Paeniteat te ad vocem Scripturae; nam ad vocem praesentis judicis, sine causa paenitebit te. V, 150.
Paenitentia donum est Dei. II, 828; VI, 271, 421; X, 503. Paenitentia datur a Deo. X, 1422. Ad donum Spiritus sancti pertinet, quia peccatori displicet quod fecit. IV, 596. Vocatio ad paenitentiam, ad occulta Dei judicia est revocanda. X, 920. Quibus modis Deus ad emendationem sollicitat. V, 150. Ex hominibus alios per bonitatem adîucit Deus ad paenitentiam, alios secundum judicium non adducit. X, 793. Paenitentiae praedicatione vocatur ad Christum et congregatur Ecclesia. IV, 1963. Paenitentibus veniam non dari secundum gratiam, sed secundum merita et laborem eorum, Coelestii doctrina. X, 345. Paenitentiam misericordia et adjutorio Domini fieri docet Ambrosius. X, 382. Paenitentia a mortuis operibus, quid sit. VI, 208. Infructuosae arbori stercus adhibitum, figura paenitentiae. V, 1183. Paenitentia David cur Deo accepta, non vero Saül. VIII, 442.
Paenitentes olim qui proprie dicebantur. VI, 228. Paenitentes proprie in Ecclesia appellati. II, 1086. Ii sunt qui post baptismum ita peccaverint, ut excommunicari et postea reconciliari mereantur. II, 1088. Paenitens id agat quod sibi ad salutem, caeteris ad exemplum prosit. V, 1545. Paenitentis est peccata propria et agnoscere et punire. V, 132. Paenitens, homo irascens sibi. V, 187, 649. Et suus ipse punitor est. V, 1273. Lacrymae, sanguis paenitentis. V, 1542. Paenitens, verus homo. III, 831. Paenitens ex parte justus est, et ex parte peccator, et quomodo. IV, 1825. Paenitens quomodo conjungatur Deo, ac praestat ut Deus ipsi intercedat. V, 187. Paenitentes in membris Christi. IV, 1295, 1537. Paenitens conari debet peccata omnia perimere. V, 153. Si non te invenit dies ultimus victorem, inveniat vel pugnantem. V, 153. De reliquis in conatu invento facile ignoscitur. V, 153.
Paenitentium reconciliatio. VII, 674. Paenitentia vera etiam per malum clericum remissionem peccatorum accipit. V, 466. Paenitentis resurrectio et solutio in Lazaro figurata. IV, 1306; V, 595. Impositio manuum super paeninitentes, orationis indictio et discussio ipsorum. V, 1111. Paenitentes abundant. V, 1111. Cum discutiuntur, inveniuntur male viventes. V, 1111. Qui debet esse locus humilitatis, fit locus iniquitatis. V, 1111. Quando illis imponitur manus, fit ordo longissimus. V, 1111. Ad paenitentes admonitio. V, 1111.
Paenitere quomodo Deus dicatur. IV, 1416, 1460, 1723; VI, 141; VII, 539. Paenitentia in Deo, dicitur mutatio sententiae. V, 152. Paenitentia cur minus videatur Deo congruere, quam praescientia, ira, et similia. VI, 141.
Paganismum obtendit Faustus et Judaeis et Catholicis. VIII, 369.
Pagani qui vocentur. I, 648. In quo distant a Manichaeis. VIII, 376. Paganitatis error unde inolevit. VII, 208. Pagani quid de principio rerum, qui de diis sentiant. VIII, 376. Solem adorant. IV, 189. Deus unus a Paganis celebratur variis nominibus. II, 82. Paganorum religio circa homines mortuos tota occupata fuit. VII, 253. Pro diis habent homines mortuos. V, 1249. Paganos daemonicolas vocat August. II, 159. Paganorum sacerdotes mortui dicuntur, non tantum propter impietatem, sed propter mortuos deos eorum. IX, 65. Ludendi et saltandi mos receptus in solemnitate Paganorum. III, 473. Paganorum ludi ritusque sacrorum, turpissimi. II, 415; VII, 50. Crudelissimi. VII, 52. Pagani imitatione deorum suorum pejores fiunt. II, 414. Pagani non excusant sua sacrilega sacra et simulacra, quod eleganter interpretentur quid quaeque significent. II, 378. Paganorum in cultu litigantium deorum concordia. VI, 712. Pagani concordiae praecepta non habebant. II, 529.
Paganorum non verae virtutes. X, 747. Vide Infideles, Virtus. Virtutes Paganorum steriles. II, 710. Paganis nihil prodest, non quidem quod jam boni sunt, sed quod mediocriter mali. IV, 196. Honesti mores etiam Paganorum, nonnisi ex Deo sunt. II, 591. Paganorum reip. felicitas luxuriosa, licentiosa, sacrilega. II, 533. Pagani ad quaedam [Col. 0484] temporalia exaudiuntur. IV, 1270. Pagani fures et latrones. III, 1720. Eorum doctrina de virtutibus et vitiis noxia. III, 1720. Pagani in tenebris sunt. IV, 196. Pagani Christum volunt nihil sensisse contra deos suos, sed eos magico ritu coluisse. III, 1069. Pagani oraculis suis Christum laudare compulsi. III, 1052. Paganorum subterfugium ne fiant Christiani. IV, 116. Pagani in Christianos referunt malorum causam. IV, 1033, 1034. Eorum in Christianam religionem querelae ex vastatione Romae. V, 505, 1356. Paganorum scandalum ex pressuris mundi. V, 503. Pagani Christianorum discordia avocari a Christiana religione non debent. VI, 713. Pagani intus credentes, sed erubescentes confiteri. V, 1278. Paganorum ad Christum mira conversio. III, 123. Paganorum superstitio deletur. V, 166. Simulacra confringi jussa sunt recentibus legibus. IX, 44. Sacrificia capite plectuntur. II, 326. Ex Paganis multi ad Deum verum conversi timore legum imperialium. II, 334. De templis, idolis, lucis qui evertuntur, non licet Christiano in usus privatos quidquam usurpare. II, 185. Paganorum res rapere non licet. V, 963. Piis operibus secernuntur Christiani a Paganis. V, 1025. Cum Paganis potius quam cum malis Christianis convescebantur boni Christiani. IV, 1289, 1290. Paganorum infirmitas cum Martyrum constantia comparatur. IV, 1829. Pagani venientes ad Christum, episcopi fieri possunt. IX, 478. Pagani, ligna silvarum appellati. IV, 1234. Lapides mortui. V, 163. Paulinus adversus Paganos scripsit. II, 159. Hoc Paulini opus petit August. II, 181.
Παιδεία in sacris litteris quid significat. IV, 1547, 1548.
Palaestinum judicium in causa Pelagii. II, 816, 826, 827, 831, 876, 979. Palaestino concilio quaenam Pelagius anathematizarit. II, 827, 979. Vide Pelagius.
Palatum ούρανὸν dicitur. VII, 200.
Palatinus episcopus. II, 759, 780.
Palatinum monet Augustinus quomodo in Christiana sapientia, quam delegit, proficiat ac perseveret. II, 989.
Palea frigidam vim habet, ut nives servet; et fervidam, ut poma immatura maturet. VII, 712, 719. Paleae et zizaniorum nomine significantur haeretici. III, 127, 144. Injusti. IX, 29. Palea sunt carnalia quaerentes, sive sint intra, sive foris. V, 1175. Palea invidus, iniquus quem ventus tentationis aufert, cui opponitur populus gravis. IV, 339. Palea potest fieri frumentum. V, 1175.
Παλινῳδίαν canere. II, 157, 237, 244, 290.
Palladia ad Memoriam S. Stephani Hippone sanata. VII, 770.
Palladius. II, 774.
Palladius Tibagitanus episcopus. IX, 697.
Pallantem moriturum Hercules flevit. VII, 86.
Palliati philosophi, Cynici dicuntur. I, 942. Pallio et clava utebantur Cynici. VII, 428.
Pallor deus Romanus. II, 84; IV, 1396; VII, 125. Ab Hostilio introductus. VII, 130, 190. Pallori et febri fana fecerunt Romani. III, 1053.
Pammachia. VIII, 574.
Pammachius suos colonos Donatistas ad Catholicam adduxit. II, 225.
Pan unde dictus est in Arcadia Lycaeus. VII, 574.
Pancarius. II, 1068.
Pancarpus. VIII, 574. In ludicris muneribus edi solet. VIII, 598.
Pancratius Balianensis episcopus IV, 381.
Pancratium facere, est pugilari. IV, 679.
Pannonius episcopus. II, 759, 780.
Panis significat omnia ad victum pertinentia. III, 496, 499, 509, 514, 652; V, 389, 394. Panis hominem nutrit; et accipitrem necat. I, 1350. Panis et merum ad mortuorum sepulcra tollebantur. IV, 554. Et celebrabantur convivia. IV, 554. Panis et in bono et in malo est in Scriptura. III, 79.
Panis Deus. IV, 1726. Panis Deus ut lac nobis fieret, descendit ad terram. IV, 1726. Panis non deficiens, et indigentiam nostram finiens, Trinitas. V, 620. Panis coeli, Christus. V, 726. Ut panem Angelorum manducaret homo, Dominus Angelorum factus est homo. V, 701, 726. Ex eodem pane homines et Angeli, sed non eodem modo manducant. IV, 1742. Panis vivus qui in via reficit nos, in patria saturabit nos. IV, 1814. Panis Christus cum labore et sudore manducandus. IV, 1784. Panis coelestis esuriem interioris hominis quaerit. III, 1607. Panis frusta, membra Christi. IV, 1934. Panis qui reficit, nec deficit, justitia, veritas, ipse Christus. V, 969. Panis Angelorum et hominum, veritas, sapientia, virtus Dei. IV, 1742. Panis animae, verbum Dei. IV, 386, 1165, 1297. Panis cordis justitia. IV, 562. Panis veritatis amarus peccatoribus. IV, 88. Panis doloris poenitentium. IV, 1786. Panis terrae viventium. V, 265.
Panis quotidianus duplex, corporalis et spiritalis. V, 389, 401. Panis quotidianus, sermo Dei. V, 381, 389, 395. Lectiones et hymni sacri. V, 389. Eucharistia. V, 381, 389, 395, [Col. 0485] 401. Quidquid animae aut carni nostrae in hac vita necessarium est. V, 395, 401. Panes tres dati amico. V, 620. Tres panes a Deo petit, qui petit saturari conspectu Trinitatis. IV, 1324. Panis subcinericius Eliae aliud habuit quam panis usitatus. III, 377. Panes de lapidibus cur Christus esuriens non fecit. IV, 1164, 1165. Multiplicatio panum in deserto. IV, 1164. In multiplicatione panum, omnipotentia Domini quasi fons panis erat. III, 528. Allegorice quid significet miraculum quinque panum. III, 1600; VI, 48. Et miraculum septem panum. V, 581; VI, 51. Mysteria in iis qui saturati sunt de septem panibus. V, 581. Panem mendicanti cur Manichaei porrigebant. VIII, 160.
Panes benedictos quinque Paulinus Romaniano et Licentio mittit. II, 126. Panem ad Alypium mittit Paulinus. II, 100. Et ad Augustinum. II, 103. Et Paulino vicissim Augustinus. II, 125.
Pantomimus. III, 64; V, 1020. Pantomimus iniquis facilius placet, quam Deus. IV, 277. Pantomimi ludicri et inhonesti. IV, 1347.
Papa. Romani episcopatus praeeminentia X, 551. Romanus pontifex reliquis episcopis loco prior. X, 648. Missis ad sedem Apostolicam duobus Conciliis, indeque rescriptis venientibus causa (Pelag.) finita est. V, 754. Vide Romanus episcopus.
Papyria gens, apud Romanos. VII, 69. Not. ( d ).
Parabola, quid. IV, 852. Parabolas inter et propositiones seu προβλήματα discrimen. IV, 983. Parabolam decem virginum ad novissimum Christi adventum non pertinere, quidam opinati sunt. II, 922. Parabolae Domini secundum similitudinem et dissimilitudinem intelligendae. III, 1358. Vide Similitudo.
Paracletus consolator vel advocatus interpretatur. III, 1828, 1868.
Paradisus proprie locus nemorosus. III, 482. Viridarium. V, 1505. Paradisi generale nomen est locus omnis ubi feliciter vivitur. II, 834. Omnis etiam spiritalis quasi regio, ubi animae bene est, merito paradisus dici potest. III, 482. Paradisum in Eden plantatum alii corporaliter, alii spiritaliter, alii utroque modo accipiunt. III, 371. Sententiam tertiam amplectitur August. III, 371. Paradisi locus a cognitione hominum est remotissimus. III, 378. Paradisus in quo homo formatus est, praeter fidei periculum quaeritur ubi sit. X, 398. Paradisi summa jucunditas. IV, 1771. Paradisum caeteraque ejus, nonnulli spiritaliter tantum intelligi volunt. VII, 394. Quod de paradiso Scriptura narrat, de paradiso spirital. nonnulli tractatores catholici intellexerunt. X, 1599. Scriptura corporalem evidentius ostendit. X, 1599. Paradisus ad proprietatem litterae intelligi potest et debet. III, 373, 555. Paradisus qualis juxta Pelagianorum haeresim et quam falsus fuisset. X, 1089, 1310, 1328, 1332, 1408, 1457, 1458, 1537. Pelagianorum paradisus deliciarum qualis, etiamsi nemo peccasset X, 1537. In paradisum volunt Pelagiani concupiscentiam introducere. X, 803. Paradisum Dei non solum libidinibus hominum, verum etiam cruciatibus implere cogitur Julianus. X, 1560, 1561, 1564, 1571, 1572. Et mortibus. X, 1581, 1583, 1585. In paradisum non solum mortium poenas, verum etiam mortiferarum valetudinum mittit. X, 1594, 1598. Pelagiani originale peccatum negantes, coguntur cuncta naturalia vitia in paradiso admittere. X, 1457. Et de facto vitia omnia corporum et animorum ibi collocant Pelagiani. X, 1537. Pelagianorum opinio de paradiso, nulli comprehensibilis. X, 1434. Paradisi beatitudo nec mortem, nec tot mala corporum admisisset. X, 1307. Status hominis in paradiso quoad sensus. X, 797. Ut quid homo positus in paradiso ut operaretur et custodiret eum. III, 379, 380, 381. An primi parentes cibis indiguerint in paradiso. X, 772. In paradiso procreatio filiorum fuisset absque libidine. X, 818. In paradiso si quid utile disceretur, sine labore disceretur. X, 1516. In paradiso non clamabas, sed laudabas; non gemebas, sed fruebaris; foris positus geme et clama. IV, 225. Ex paradiso terrestri homo dimissus est. III, 213. Paradisus et corporalis et spiritalis erat. VII, 419; X, 172. Paradisi explicatio spiritalis et moralis. VII, 394, 395. Paradisi terrestris deliciae quid allegorice. III, 202. Paradiso corporali in quo Adam fuit, et vita ista sanctorum quae nunc in Ecclesia agitur significata est, et illa quae post hanc in aeternum erit. III, 478. Paradisum et tertium coelum appellavit Apostolus tertium visionis genus. III, 478. Paradisus vita beata. III, 202, 214. Paradisus in quem raptus est Apostolus an in tertio coelo. III, 482. Paradisus latroni promissus. II, 712. Latro quomodo die mortis Christi in paradiso cum ipso fuit. II, 833. Latro potuit introduci in eum paradisum, ubi fuerat corpus primi hominis. III, 376. Paradisum visibilem negant Seleuciani. VIII, 41. Paradisus Ecclesiae typus. X, 798. Paradisus Ecclesia dicta est. III, 442, 478. In homine laetitia quaedam bonae conscientiae paradisus est. III, 482.
Paralysis interioris hominis quomodo sanatur IV, 385. [Col. 0486] Paralyticus aperto tecto depositus ad Dominum, quid figuret. V, 277. Paralyticus allegorice. III, 1334. Anima bonis operationibus dissoluta quomodo Christum quaerat. III, 1334. Paralyticus in baptismate sanatus. VII, 764. Paralyticus ad oratorium in quo terra de Jerosolymis allata infossa erat, salvus effectus. VII, 765.
Parasceven Judaei etiam coenam puram vocant. V, 1090.
Paratianensis saltus. II, 430; V, 1090.
Parcimonia jejuniis conjungatur. V, 1043.
Parcit Deus malis occulta justitia. IV, 1204. Parcit Deus diversimode. III, 645. Christus nemini parcebat verbo, ut essent quibus parceret in judicio. IV, 1197. Nisi primo Deus per misericordiam parceret, non inveniret quos per judicium coronaret. IV, 1282. Vis ut tibi parcat Deus? tu tibi noli parcere. V, 1358. Plurimum interest quo animo quisque parcat. II, 660. Non omnis qui parcit amicus est: nec omnis qui verberat, inimicus. II, 323. Parcens crudelis, feriens pius. V, 111.
Paregorizare, id est, mitigare. IV, 1638. Not. 2. Paregorizamur quotidie medicamentis Dei. IV, 1638.
Parentalia. IV, 554; V, 1601.
Parentes primi quando creati. III, 409. In quo consistat primorum parentum peccatum. III, 432. Primi parentes crediderunt Deum facile veniam indulturum peccati. III, 446. Mox ut Adam et Eva praeceptum transgressi sunt, intrinsecus gratia deserente nudati sunt. III, 446. Ipsa prope amicitia Dei onerabat primos parentes post peccatum, quae fiduciam dabat ante peccatum. III, 448. Ad quid aperti oculi primorum parentum. III, 445. Apertio oculorum Adami et Evae, non est figurate accipienda. III, 446. Primi parentes scientia boni et mali frui potuissent, si ad lignum suo tempore accessissent. III, 452. Si non peccassent, non mortui essent, nec eorum posteri. III, 395. Quomodo. III, 396. Ex eo die mori coeperunt, quo ederunt, etc. X, 1583. Vide Lignum vitae.
Parentes primi, et si non peccassent, tamen generassent. VII, 430. Primis parentibus potuissent esse in paradiso honorabiles nuptiae, et thorus immaculatus. III, 395. In immortalibus corporibus potuit is esse modus, ut solo piae caritatis affectu, nulla corruptionis concupiscentia, filii nascerentur. III, 293, 395, 399. Primi parentes non habebant appetitum carnalis voluptatis, qualem nunc habent ista corpora. III, 398. Quare non coierint in paradiso. III, 395. Ante peccatum non genuerunt. VII, 434, 435. Merito ad vesperam visitantur. III, 447. Parentibus non tribuendum quod cum damnatione nascantur filii. X, 809.
Parentes quomodo se gerant erga filios. IV, 1205. Parentibus ut filii serviant, ordo est naturalis. III, 590. In ea re sola filius non debet obedire patri, si aliquid jubeat contra Dominum, IV, 875. Deferendum est patri, quia pater est; et deferendum est Deo, quia Deus est. IV, 1685. Malos filios, ne de his erubescant, etiam parentes abdicare solent. III, 2132. Propter parentum peccata an filii puniendi. III, 765. Parentum iniquitates filiis obesse non posse, exemplo suo Christus docuit. VIII, 440. Parentum peccata quomodo ad filios pertineant. IX, 633. Et ea Deus retribuat filiis. VIII, 137, 138. Parentum peccata quibus filiis redduntur, et quibus non nocent. IV, 1437. Parentum erat olim, nomen filiis imponere. V, 351.
Parentes non agnoscere, et non honorare, caninum est. V, 69. Parentes quomodo honorandi. V, 603. Filius in matrem injuriosus cum reliquis suis fratribus divina ultione punitus. V, 1443, 1444; VII, 769. Parentum imprecationes in filios, quam reformidandae. V, 1445. Praecepto de honorandis parentibus non est contrarium Evangelium. VIII, 136. Parentes et propinqui quare odio habendi. III, 1249. Quomodo propter Christum contemnendi. I, 615. Parentes propter annuntiationem regni Dei nulla impietate contemnuntur. VIII, 136. Parentum dilectio et contemptus in utroque Testamento commendatur. VIII, 137. Parentum et cognatorum affectio quatenus noceat. II, 1055. Quatenus interimenda sit. II, 1056, 1057. Matris carnalis gemitibus gemitus opponuntur matris Ecclesiae. II, 1057. Qui vult sua dare pauperibus, primum ea parentibus distribuere debet, si pauperes sunt. II, 1059. Parentes et amici quatenus amandi. I, 1238. Parentum amor quatenus purus vel impurus. VII, 746. Parentum amorem ordinavit Christus, non abstulit. V, 1512. Parentes duo ad mortem, et duo ad vitam. V, 154. Pater et mater hominis mortalis allegorice. IV, 198. Parentes nostros, Deum et Ecclesiam, si non laedamus, sed amemus, sequetur hereditas. V, 154.
Pariatores. V, 1191. Not. ( b ).
Pariatoria plenaria passionum omnium Christi. IV, 731.
Parientis dolor poena est peccati. X, 1560, 1563, 1564. Utrum animalia tempore pariendi doleant, necne, non constat. X, 1563.
Paries. Christus ex duobus parietibus unum fecit; haeretici ex uno, duos faciunt. IV, 1223. Paries dealbatus, [Col. 0487] hypocrisis. IV, 1229.
Parietinae idem ac ruinae. IV, 1298.
Paris Priami regis Trojanorum filius. VII, 82. Not. ( f ). Paridis adulterium cum Helena Menelai uxore. VII, 81. Paridis adulterio offensi dii, Trojam deseruerunt. VII, 82. Paridis judicium, fabulosum vel ipsis Paganis. VII, 568.
Parmenianus. V, 1587; IX, 33. Donatistarum Carthaginensis episcopus, successor Donati. I, 637. Parmenianus Donati errorem confirmavit. V, 279. Parmeniani eloquentiam multum praedicabant Donatistae. IX, 446. Parmeniani ceterorumque Donatistarum arrogantia. IX, 546. Parmeniani epistola ad Tychonium. IX, 107, 108. Parmenianus Tychonium rescribendo compescit, non tamen refellit quae scripsit. II, 342.
Parmenianistae iidem qui Donatistae. VIII, 32.
Paroecia Ecclesiae Calamensis. VII, 433.
Paroecia pro dioecesi. II, 953, 955.
Parricidio patriae, continentur omnia scelera. I, 953.
Pars turpis est, quae suo universo non congruit. I, 689.
Parta, reperta, comperta, unde dicuntur. VIII, 968, 972.
Parthenius. II, 94.
Participando divinitatem immortales efficimur. IV, 1906.
Partiri. Consuetudo pacifica est jam inter homines, ut cum terrena partiuntur, major dividat, minor eligat. VII, 498.
Parturiendi labor ex peccato. X, 405, 1448. Partus cum gemitu poena est feminae peccatricis. X, 1178. De parturientium dolore. X, 1577. Parturientes sive magis, sive minus, tamen dolent: et hic dolor aut est poena peccati, aut dolor in paradiso fuit. X, 1578.
Parva non sua granditate, sed artificis sapientia metienda sunt. VII, 335.
Parvuli quales in paradiso gignerentur, si nemo peccasset. X, 1332. Parvulos crudeliter defendunt Pelagiani. X, 472, 473. Parvulos sic defendit Julianus, ut a Salvatore separet. X, 1478. Parvulos non baptizatos nolunt Pelagiani primi hominis damnationi obnoxios confiteri. I, 598; X, 394. Parvulos peccato originis esse obnoxios docuerunt SS. Patres citra Manichaeae haeresis suspicionem. X, 1212. Parvuli peccato originali obnoxii. II, 871. Parvuli peccato originis compediti sunt. III, 1695; X, 188, 189, 470, 471, 1154, 1215, 1216, 1217, 1240, 1241, 1242, 1250. Parvuli ideo obnoxii peccato, quia ab illo originem ducunt, in quo omnes peccaverunt. X, 1123, 1124. Parvulorum peccatum ex Adam. X, 463. Parvuli pertinent ad peccatum, per quod mors intravit in mundum. X, 1228. Parvuli contagione primi parentis sunt obstricti. X, 871. Parvuli etiam ipsi serpentis morsu venenati. X, 145. Parvuli propter originale peccatum praevaricatores sunt. IV, 1574. Parvuli ex concupiscentia nascuntur, et concupiscentia est malum. X, 736. Parvuli non Dei creatione, sed vitio naturae per peccatum depravatae nascuntur mali. X, 1506. Parvuli ut regeneratione justi, sic generatione deputantur injusti. X, 1307. Parvuli quia inquinati sunt generatione, purgentur regeneratione. V, 906. Etsi nec parenti post conversionem obsint propria peccata, non tamen non obsunt ejus filio, si non renascatur. X, 177.
Parvulos propria per liberum arbitrium habere peccata dicunt Pelagiani. II, 820, 821. In parvulis non est peccatum propriae vitae. X, 147. Parvuli quomodo rei sunt voluntate. I, 608.
Parvuli nascentes an a Deo possideantur, et a diabolo. X, 705. Peccatum originale tenet parvulos sub diaboli potestate. X, 427. Parvuli non incongrue subduntur diabolo per peccatum. X, 465. Parvuli antequam baptizentur, sunt sub potestate diaboli. X, 838. Quare. X, 1402, 1404, 1557. Parvulos erui a potestate tenebrarum, negabant Pelagiani. X, 441. Et in hoc haeretici sunt. X, 1343, 1378. Parvuli de potestate tenebrarum eruuntur. X, 829, 841. Per sacramenta. X, 1300, 1303, 1305, 1307, 1385. Parvulos peccato obnoxios vel ipsa baptismi forma declarat. X, 145. Parvulos erui a potestate tenebrarum ostendunt ipsa Ecclesiae Sacramenta. X, 407, 408. Exsufflationes. X, 1504, 1506. Et exorcismi. X, 1506. Parvuli exsufflantur et exorcizantur, quare. VI, 628. Vide Baptismus, Exsufflatio, Exorcismus. Parvuli incircumcisi anima de populo interire non potest, sine peccati merito. X, 1206, 1210. Sacramenta pro parvulis etiam ante circumcisionem. X, 809.
Parvulis regeneratio necessaria. V, 657, 944; X, 132, 133. Exitiabile est et mortiferum non tantum carni, sed et animae infantis, sine baptismo exire de hac vita. X, 191. Parvulus periturus erat sine baptismo. X, 145. Hoc firmum certumque semper habitum est ab Ecclesia. X, 191. Parvuli non possunt ab originali peccato liberari nisi baptismo. II, 678, 683. Parvuli baptizantur in remissionem peccatorum. X, 177. Parvulos originalis peccati remissionem per baptismum consequi, antiquitus universa Ecclesia retinuit. X, 190. Parvulos quoque in baptismo peccato mori et vivificari. [Col. 0488] X, 1215, 1216, 1217. Parvuli in baptismo moriuntur peccato: ergo sunt rei. X, 827, 828, 829, 830. Parvuli et in peccato mortui sunt, et moriuntur peccato. X, 830. Parvuli per baptismum, quae est Dei gratia mirabilis, sancti et justi esse coguntur. X, 1506. Morti Christi conformantur. X, 177. Parvuli etiam ipsi in baptismo renuntiant saeculo. X, 1267. Parvuli per gestantium fidem et responsionem credunt. V, 1346; X, 505, 570. Et appellantur fideles. V, 1343; X, 123, 1078. Iis alieno facto vulneratis, aliena fide subvenitur. V, 950, 1342. Parvuli in credentium et fidelium numero deputati. X, 187. Dici possunt et vocati in poenitentiam. X, 123. Parvulis baptizari, ipsis est credere; non baptizari, non credere. X, 132. Parvuli infantes quomodo creduli vel increduli fiant, per credentes aut incredulos. II, 871, 984. Fides respondentium pro eis in baptismo recta esse debet. V, 951. Qui parvulum offert baptizandum, debet cum Catholicis sentire. X, 146. Pelagianorum aliqui censuerunt infantes credere, per eos a quibus offerebantur. II, 870, 890. Parvulos mox natos illuminari, quidam perperam colligebant ex Evangelio. X, 129, 130. Parvulos cur baptizandos dicunt Pelagiani. X, 705. Sine participatione corporis et sanguinis Christi aeternam vitam habere parvuli non possunt. X, 394. Vita aeterna quatenus renatis debetur. X, 1133. Parvulis adhuc et infirmis stillantur quaedam de Sacramentis. IV, 784. Parvulorum baptismus et communio. V, 943. Sanguis Christi ministratus parvulo ut vitam habere possit. X, 1154. Parvuli manducant carnem Christi et bibunt ejus sanguinem. II, 985. Parvuli qui carnem Christi non manducaverunt, vitam aeternam non consequentur, ex Innoc. II, 785, 826. Parvulis baptizatis utrum noceant parentes, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur. II, 359. Parvulis non imputatur ad culpam quod reluctantes baptismum recipiant. II, 841. In tantum nesciunt quid faciunt, ut nec facere judicentur. II, 841.
Parvuli nascuntur miseri. X, 147. Vide Mala, Miseria. Ratio velut adhuc quieta et quasi sopita, tamen insita, et quodam modo inseminata in parvulis latet. X, 130. Ignorantia et animi corporisque infirmitas in parvulis. X, 147, 180. Ignorantia parvulorum quanta. X, 148. In his ignorantiae tenebris anima pueri non tantum indocta, verum etiam indocilis jacet. X, 149. Ex ignorantia profundissima ad fatuitatem balbutientem, non permansuram, tamquam ad scientiam locutionemque tendentes, proficiendo veniunt parvuli. X, 148. Parvuli, nec sapientes sunt nec stulti. I, 607. Ab infantia ad sapientiam per insipientiam mediam perveniunt parvuli. X, 795. Parvuli pecoribus sunt infirmiores. X, 150. Infirmitati mentis congruit haec infirmitas corporis. X, 150. Infirmitas carnis in infantibus poenalis est. X, 150. Parvuli poenas hujus vitae quare patiantur, interrogat Hieronymum Augustinus. II, 727. Parvuli cur nascantur miseri secundum Julianum. X, 1353, 1354. Absurda ejus opinio, et quae Deum faciat injustum. X, 1574. Parvulorum miseriae ex peccato originali. X, 1179, 1187, 1191, 1332. In paradiso non essent. X, 1336. Parvulorum poenae injustae, si illi essent innocentes. X, 1175. Magna iniquitas, si parvuli jugo gravi sine peccati merito premuntur. X, 1201. Parvuli poena injusta, si negetur peccatum originale. X, 1506. Parvuli qua justitia tanta mala patiantur, dicere non potest, qui negat peccatum originale. X, 1505. In parvulis si non esset ex origine malum meritum, quidquid mali patiuntur esset injustum. X, 1334. Deus injustus appareret, si parvulis nil peccati trahentibus tanta mala irrogaret. X, 697. Justitiam Dei blasphemant, qui dicunt tanta mala perpeti parvulos, sine merito peccati. X, 1300. Aequitas Dei in poenis infantium propter originis vitium. X, 1301. Parvulorum mors ex peccato primi hominis. V, 906. De parvulorum morte et cruciatibus. 1, 1303. An ipsis prosinü cruciatus, aut eorum parentibus. I, 1304. Parvuli cum vitiis non nascerentur, si non essent obnoxii peccato originali. X, 709. Grave jugum super parvulos, non une merito. X, 1194. Grave illud jugum injustum est, si non sit originale peccatum. X, 1199, 1200. Et si non illis imputandum Adae peccatum. X, 1192. Quod parvuli etiam baptizati interdum et daemonum patiantur incursus, ex merito venit originalis peccati. X, 840. Parvulorum interfectio juste a Deo praecepta, reatum originalem ostendit. X, 1424. Parvuli in incendio Sodomorum absumpti, argumento sunt esse peccatum originale. X, 1556. Munera gratiae ad salutem necessaria non denegarentur parvulis, si non haberent peccatum. X, 1076. An parvuli non in eorum numero deputandi, quos Deus omnes vult salvos fieri. X, 760.
Parvulos a gratia Christi separant Pelagiani. X, 1187, 1190, 1193, 1210, 1211. Et sine ullius peccati merito a regno Dei. X, 1188, 1191. Gratia Christi ad parvulos etiam pertinet. X, 1190, 1191, 1192. Parvulis opus esse redemptione confessi sunt Pelagiani, peccatorum remissionem eis esse necessariam noluerunt exprimere. X, 185. Parvulorum redemptionem quo sensu Coelestius confessus est. X [Col. 0489] 395. Parvuli egent reconciliatione, quae fit per Christum. X, 870. Parvuli ad reconciliationem, quae per mortem Christi facta est, pertinent tamquam peccatores. X, 1215. Parvulis Salvatorem necessarium negant Pelagiani. X, 1305. Eosque a Salvatore audent negare salvandos. X, 571, 572. Parvuli Salvatore egent. V, 944. Pelagiani Christum negant parvulis Jesum esse, nisi sicut universae mortali creaturae. X, 1345. Christus etiam parvulis Jesus. V, 943, 1334; X, 1077. Parvulorum Salvator Christus. X, 179. Christum pro parvulis esse mortuum, et tamen eos peccato originis non esse obnoxios inconsequenter dicit Julianus. X, 1213, 1214. Parvuli peccato originali obstricti, quia non est pro eis mortuus Christus, qui nullum habuerunt omnino peccatum. X, 825.
Parvuli unde justitiam habituri sint. X, 1182. Parvuli sicut in Adam moriuntur, sic in Christo vivificantur. X, 1171. Parvuli sine studio propriae voluntatis ad primum et ad secundum Adam pertinent. X, 1235. Parvuli ab Adam trahunt peccati reatum, mortisque supplicium, et a Christo sumunt participationem justitiae, et vitae praemium sempiternae; licet nihil utrobique vel boni vel mali sua voluntate fecerint. X, 1554. Parvuli in Adam moriuntur, et in Christo vivificantur, sine ullis operibus propriae voluntatis. X, 1292. In parvulorum regeneratione nec voluntas accipientium praemittitur, nec adjungitur, nec subsequitur. II, 820. Spiritus sanctus habitat in parvulis baptizatis, etiamsi nesciant, quia in eis occulte agit ut sint templum ejus, idque in proficientibus et perseverantibus perficit. II, 840, 841.
Parvulos ad regnum coelorum nolunt pertinere Hieracitae. VIII, 38. Parvulos etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam, error est quem Pelagius anathematizavit. II, 826. Parvulis non baptizatis salutem, et vitam aeternam promittunt Pelagiani extra regnum Dei. X, 570. Frustra illis promittitur vita extra regnum coelorum, sed manet eos damnatio. II, 871. Parvuli non baptizati non possunt habere vitam, quare. X, 978. Parvuli ob originale peccatum damnantur, nisi regenerentur. I, 649; V, 1339; X, 679. Ad damnationem pertinent, qui per baptismum Christi corpori membrisque non sociantur. X, 189. Et in perditione ac tenebris remanent. X, 132. Ira Dei manet super eos, et judicati sunt, et condemnabuntur. X, 187. Parvuli non baptizati in damnatione erunt cum diabolo. X, 140. Parvuli non baptizati secundae mortis supplicium subeunt. X, 570. Poenis torquentur. II, 723, 727. In damnatione tamen omnium mitissima futuri sunt. X, 120. Et levissima. X, 809. Causam damnationis in parvulis quaerit August. de qua re quamdam refert sententiam. II, 730, 731. Quare parvulus non baptizatus pergit in damnationem, causa satis digna forte non videtur, quia non invenitur; non quia non est. V, 1339. Parvuli si non traherent originale peccatum, non juste excluderentur a regno Dei. X, 715, 1191. Separatio a regno Dei grande malum, et hoc non redditur parvulis sine merito. X, 840. Injustus foret Deus, si parvulos peccato non obnoxios damnaret. X, 721. De parvulorum non regeneratorum damnatione consentit tota Christi Ecclesia. X, 1191. De parvulis sine baptismo decedentibus Pelagii sententia. X, 395. Tertius locus praeter regnum et supplicium, nullus est. X, 1073. Infantes aut ad regnum mittuntur, aut in ignem aeternum. V, 1337. Parvuli ante vel post susceptum baptismum defuncti, an resurgent. II, 730. Parvulorum resurrectio qualis futura. V, 1140. Parvuli etiam ante Christi tribunal referent propria corporis. X, 839. Parvuli baptizati inter fideles et credentes cum reputentur, non judicantur. X, 146. Parvuli soli, qui nondum habent opera propria vel bona vel mala, secundum solum originale peccatum damnabuntur, quibus per lavacrum regenerationis non subvenit gratia Salvatoris. II, 971. Parvuli secundum ea quae per corpus gesserunt, recipiunt vel bonum vel malum. II, 984. Gratiam gratis dari probatur ex parvulorum discretione qui voluntatis usum non habent, nec per liberum arbitrium discernuntur. II, 820, 826, 984, 985. Parvulorum alii sunt vasa in honorem per gratiam, alii vasa in contumeliam per judicium. X, 1249. Ex duobus parvulis cur unus ad gratiam portatur, alius ante suffocatur, profundum est inscrutabile. V, 177, 905, 907. Parvulo ante baptismum extincto vita reddita per orationes Stephani, ut sacramenta perciperet. V, 1446. Parvuli per liberum arbitrium poenam mereri non possunt vel gratiam. II, 820. Pro parvulis tanto impensius loqui debemus, quanto pro se ipsis minus possunt. X, 199.
Parvuli, id est, humiles V, 436, 440. Parvuli et lactentes in Ecclesia quinam. IV, 110. Parvuli in fide non mittendi in praeproperam passionem. III, 629. Not. Parvuli, id est, carnales. V, 156. His aptatae Scripturae non ut carnales remaneant, sed ut proficiant. V, 156. Parvuli terrae nomine designantur, sed crescendo coelum fient. IV, 1486. Parvuli Babyloniae, nascentes malae cupiditates. IV, 1773. Egregia similitudo de matre parvulum fovente. V, 156. Parvulorum [Col. 0490] vanitatibus cohibendis multimodae formidines adhibentur. VII, 785. Parvulorum verbera et convicia grata sunt et jucunda. X, 148. Nemo tamen prudentium probaverit, ut in haec concitentur studio ridendi, et vanitate majorum. X, 148.
Pascamus, Christum bene vivendo, et pascet in aeternum nobis vivere donando. IV, 568. Aliud est nasci de Spiritu, aliud pasci. V, 454. Pastio populi per Christum duplex, prima de quinque panibus, secunda de septem; utriusque mysterium. VI, 48, 49, 50, 51.
Pascentius Augustinum non ausum esse ipsi fidem suam dicere divulgat. II, 1038, 1041, 1049. Pascentius in iis verbis, quibus fidem suam pronuntiavit, quoties ea repetiit, toties variavit. II, 1038. Cum mane illi placuisset ut ipsius ac Augustini verba a notariis exciperentur, a prandio displicuit. II, 1038, 1041, 1042, 1049, 1050. Pascentius Auxentium laudat; Arium, et Eunomium anathematizat. II, 1039. Pascentio dicenti se expertum esse Augustinum longe inferiorem quam fama jactasset, Augustini responsio. II, 1041. Pascentius voluit honoratos viros interesse collationi ipsius cum Augustino. II, 1042, 1049. Pascentii alia in Augustinum convicia. II, 1050. Quid eis respondeat August. II, 1051. Pascentii nomen Augustinus in suis ad eum litteris non scribit. II, 1038, 1049, 1050. Quo consilio. II, 1049.
Pascha Hebraeum est nomen, non graecum. IV, 842, 1609, 1789. Transitum significat. III, 1785. Pascha non a graeco πάσχειν , sed ab hebraea voce quae transitum significat. II, 205; III, 1785; IV, 841, 842, 1609, 1789; VII, 522. Ad Pascha celebrandum etiam hoedum accipiendum esse, intelligere conantur Judaei. III, 609. Paschae celebrationem in alterum mensem differebant, qui immundi erant super mortuum. III, 722. Pascha quid praefiguravit. IX, 290. Pascha figura erat passionis Christi. VII, 322. Pascha Judaeorum, umbra veri Paschatis. III, 1758, 1785. Pascha verissimum in Christo celebratum. V, 844. Verum Pascha, Christi immolatio. III, 1785.
Paschatis celebritas anniversaria. IV, 171. Pascha agitur et in sacramento, et in memoriam rei quae gesta est. II, 205. Transitus (qui hac voce, Pascha, significatur) modo in nobis agitur per fidem, spem, et caritatem. II, 205, 206. Veteris et novi Testamenti consensus quoad celebritatem Paschae et Pentecostes. II, 217, 218. Pascha plerumque nulla, interdum a paucis Manichaeis tepidissima celebritate frequentabatur. VIII, 178. Pascha quomodo et quando celebrant Tessarescaedecatitae, VIII, 31. Pascha nostrum ad diem Paschae Judaeorum cur non occurrit. VIII, 503. Christiani non observant dies et annos et menses et tempora, licet ad solis et lunae computationem Pascha celebrent. II, 209. Illud observant ut Sabbatum occurrat, quod Judaei non observant. II, 211. Pascha per orbem totum una die observatum iri censet Arelatense concilium. IX, App. 787. Ut quadraginta dies ante Pascha observentur, Ecclesiae consuetudo roboravit. II, 220. Paschae vigiliam forinsecus et intrinsecus celebremus: ita ut Deus nobis loquatur in lectionibus suis, et Deo loquamur in precibus nostris. V, 1088. Paschae vigilia velut mater omnium sanctarum vigiliarum. V, 1088. Vigilat ista nocte mundus inimicus et mundus reconciliatus. V, 1088. Istum Christianus vigor, illum diabolicus vigor nequaquam dormire in hac celebritate permittit. V, 1088. In vigilia Paschae quanta Augustini fatigatio. V, 1442. In Paschae solemnitate in Ecclesia cantatur historia trium puerorum. IX, 330. Et Danielis. IX, 332. Not. ( a ). Amen respondent post lectionem historiae Danielis in solemnitate sancta, et se signant. IX, 322. Not. ( a ). Paschae feriis per dies XV cessant lites. V, 1201. Tempus post Pascha relaxatis jejuniis in laudibus agitur. IV, 1937, 1938. Paschali tempore jejunia relaxant Christiani, stantes orant, halleluia canunt, quod est signum resurrectionis. II, 218. Paschalibus diebus et Dominicis an ubique Christiani stantes orent, ignorat August. II, 221. Tempus ante Pascha significat tribulationem in qua modo sumus. IV, 1937. Paschae octavae. V, 1196. Complent sacramenta infantium. V, 1198, 1201. In celebratione Paschae, observandum triduum crucifixi, sepulti, suscitati: horum trium quod significat crux, agimus in praesenti vita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus. II, 215. Pascha significat futuram vitam. IV, 1938. Cum Christus transiit ad Patrem, spes membris in capite data est, quod essent secutura. III. 1785. Paschalis festivitas ferventiores facit, etiam eos qui caetero anno pigriores sunt. IX, 330.
Paschasius. IV, 376. A vico Augusti episcopus. IV, 381.
Pascua nostra. V, 1647. Pascua vera in altera vita. III, 1727, 1742.
Πάσσαλος palus. VIII, 42.
Passalorynchytae. VIII, 42.
Passeres in cedris Libani nidificantes, quos significent, [Col. 0491] IV, 1371. In comparatione passeris, quivis admissarius frigidissimus invenitur. VIII, 198. Passer Christus in resurgendo. IV, 1300.
Passio Domini describitur in psalmo LXVIII. IV, 846. Passionis Dominicae mysteria explicantur. V, 1084. Passio Christi notatur sub Pilato, sive unde colligatur temporis veritas, sive unde Christi plus commendetur humilitas. V, 1070. Passio Christi figurata per luctam Jacob cum Angelo. VII, 518. Per Noe. III, 111. Per aquam turbatam piscinae. III, 1528. Passioni Christi simile est coelum roseum vespere. III, 1327. Passio Domini multis ruina fuit. IV, 1397. Passio Domini significat vitam praesentem, ejus resurrectio futuram. IV, 1938. Passionibus suis Christus demonstravit, non ea munera quae videntur sonare in vetere Testamento, sed aeterna esse concupiscenda. IV, 1146.
Passio Domini quanta bona protulit. IV, 745, 746. Passio Domini pretium est orbis terrarum. II, 264. Radix ex qua processit gloria Ecclesiae. V, 258. Passionis Christi celebritas anniversaria. IV, 170, 171. Passionis Christi tempus nunc totius orbis festivissimum est. VIII, 179. Passionis Dominicae anniversario die cantatur XXI Psalmus. IV, 172, 178, 179. Passio Domini solemniter legitur. V, 1084. Sed nonnisi secundum Matthaeum. V, 1107. Voluerat aliquando Augustinus ut per singulos annos secundum omnes Evangelistas legeretur; inde perturbati sunt homines. V, 1107.
Passiones Christi imitandae sunt, non a Christiano deliciae conquirendae. V, 275. Passionem Domini imitando pauperes saturabuntur. IV, 545. Exemplum passionum Christi afflictis proponitur. IV, 366, 373. Passio Christi exemplum patientiae. VIII, 542. Passionis calix amarus et salubris. V, 1455. Passionis amaritudo bibenda est, donec transeat amaritudo hujus saeculi. IV, 551. Passionis amaritudo unde a sanctis cum gaudio est tolerata. V, 1366. Passio Domini quasi testa qua peccata raduntur. III, 826. Passiones Christi non in solo Christo, et nonnisi in Christo, quomodo. IV, 730. Passiones Christi, passiones nostrae sunt. IV, 406. Christus Dominus voluntate passus, nos necessitate; ille miseratione, nos conditione. IV, 333, 1104. Passionibus Christi non communicatur sine caritate. V, 923. Sarcina passionum infirmitati gravis, caritati levis. X, 901. Vide Christus.
Passio motus animi contra rationem. VII, 242. Passiones ex terrenis corporibus moribundisque membris animae esse opinati sunt Platonici. VII, 711. Passiones in diis admittere figmentum poetarum. VII, 261, 262. A passionibus non est immunis humana infirmitas. VII, 258, 261. Passiones in sapientem cadere sentiunt Platonici sive Aristotelici, negant Stoici. VII, 258. Passiones a Stoicis non existimantur vitia, si contra virtutem mentis nihil possunt. VII, 261. Passiones necessitate pati sapientem, sed non iis cedere; stultum vero cedere dicebant Stoici. VII, 258, 259, 261. Platonici et alii philosophi cum de passionibus loquuntur, de verbis potius, quam de rebus faciunt controversiam. VII, 259, 260, 261. Passionibus quatuor omnis humanorum morum vitiositas continetur. VII, 408. Passiones quatuor animae nihil aliud quam amor. VII, 410. Passiones ut sint in hominibus facit stultitia vel miseria. VII, 242. Passionum perturbatio stultis malisque dominatur. VII, 263. Passionum perturbatio miseriam indicat. VII, 267. Passiones unde bonae vel malae. VII, 410. Passio in lingua latina, maxime usu loquendi ecclesiastico, nonnisi ad vituperationem consuevit intelligi. X, 469. Passiones non tam discutit Christiana religio, quam earum causas. VII, 260.
Passiones deponere vera religio praecipit. VII, 242. Passiones Scriptura sacra menti subjicit ita moderandas, ut in usus justitiae convertantur. VII, 260. Qua ratione mens passiones in se contra rationem praevalere non permittit. VII, 260. Passiones non temperant impii ac pagani, nisi superbia. VII, 416. Passionibus moritur, qui jam servit mente legi Dei. VI, 62. Passiones temperantia quomodo moderandae. I, 1328. Passiones mortificatae vocantur amores sancti, casti, boni; immortificatae vero, perturbationes, libidines, concupiscentiae. III, 188. Quae mala ex immortificatione passionum, quae bona ex mortificatione proveniant. III, 188. Passionibus resistendo mens regnum virtutis exercet. VII, 260. Passiones a sapientibus et bonis ita reguntur, ut malint eas non habere, quam vincere. VII, 263. Vide Perturbatio.
Passivi quinam appellantur. VIII, 167.
Pastorum sunt duo quaedam, unum quod Christiani, alterum quod Praepositi. V, 270, 296. Pastores boni de bonis ovibus fiunt. V, 287. Pastores multi boni, etsi nihil ad potestatem ac bonitatem Pastoris pastorum. V, 765. Unus pastor bonus, quia boni omnes in uno. V, 287, 763, 765. Pastor malus aliquis est propria malitia, bonus nonnisi Dei gratia. V, 1484. Pastor quis mercenarius, quis castus, V, 759. Pastor mercenarius fugiens. V, 760. Pastores pauci, [Col. 0492] mercenarii multi. V, 760, 762. Mercenarii pastores quomodo utiles. V, 760. Pastor non is qui ad quasdam res paratus, et ad quasdam non, sed qui ad omne opus bonum paratus. V, 760. Pastor idoneus ille est, qui vitam rependere valet pro ovibus. V, 1354. Qui sic oves amat, ut pro eis mori possit effectu vel affectu. V, 1354. Pastores, non oves, sed se ipsos pascentes. V, 270. Pastori jubetur ut animam ponat pro ovibus suis. III, 1733. Pastores cum animam pro ovibus suis posuerunt, ipse unus Christus posuit. III, 1733. Pastor in Ecclesia unus. III, 1730. Pastorum duo genera in Ecclesia; alii Christi gregibus consulunt, alii suis honoribus temporalibus et commodis saecularibus gaudent. II, 951. Pastores sua quaerentes, non quae Jesu Christi, mortui sunt. V, 281.
Pastoris officia et ovium V, 796. Pastoris partes populo explicare quid prosit. V, 607. Ad officium pastoris doctrina pertinet. II, 635. Caeteris Ecclesiae pastoribus id mandatum quod Petro. V, 1354. Hoc est Christo pascere, hoc est in Christo pascere et cum Christo pascere, praeter Christum sibi non pascere. V, 287. Ad pastores pertinet non tacere; ad oves autem, etiamsi illi taceant, de Scripturis sanctis verba pastoris audire. V, 282. Mali cum non possint bona loqui, quî malus pastor audiendus. V, 473. Pastor malus non in eo quod de suo, sed in eo quod de Dei profert audiendus. V, 283. Pastoris est explanare difficiles locos Scripturae. V, 716. Pastorum malorum facta spinae sunt, verba ipsorum uva, sed de vite, id est, de cathedra. V, 762. Ipsa de illis loquitur, non ipsi. V, 761. Pastoris vox cum tremore audienda. V, 295, 296. A luporum dentibus eruuntur, qui pastorem audiunt. V, 313. Pastoris vox, in qua solae oves Christum audiunt, non alienum. III, 1725. Pastor et quod ad pastores et quod ad oves dicitur, cum tremore debet audire. V, 296. Vitavit Augustinus quaestionem de juratione, ne monendo et praecipiendo plus reos faceret non audituros. V, 979. Pastoris est sua quaerentis, errantes non arguere. V, 273. Pastoris negligentia occidit eum, quem non admonet. V, 281. Et ille juste moritur, et ille juste damnatur. V, 281. Si quos alloquitur timens laedere, felicitatem terrenam iis promittit, ipsos perdit. V, 275. Pastorem quid pigriorem faciat ad redarguendum. V, 961. Pastori paucissimi contradicunt loquendo, multi male vivendo. V, 961, 963. Pastoris est errantes oves revocare ad ovile. V, 278. Pastor etiam importunus esse debet iis, qui salutis suae negligentes sunt. V, 245, 246. Augustini qualis sit animus erga iniquitates suorum. II, 1063, 1064. Pastor quî propter merita alicujus erga se, mores illius dissimulare non debeat. II, 1074. Quî infirmas oves confortare debeat. V, 275, 276. Pastoralis caritas quî non ordine amandi, sed ordine subveniendi infirmiores fortioribus anteponit. II, 537. Pastoris tristitia de malis ovium prodest illi: sed nihil vult expedire sibi, nisi quod expediat illis. V, 514. Pastoris est dicere auditoribus cum Augustino: Si non tacuero, animam meam liberabo; sed nolo salvus esse sine vobis. V, 125. Item, Delectatio mea non est in hac vita, nisi vestra bona vita. V, 128. Pastor, quantum ad illum attinet, oves bonas necat male vivendo. V, 274. Etsi illae vivunt, ipse homicida est. V, 275. Ovium interitus quomodo pastori imputatur. V, 281. Ovis errantem pastorem sequendo non secura. V, 282. Sub malis pastoribus oves unde securae. V, 281. Mali pastores in Ecclesia, similes Pharisaeorum. V, 750. Oves a malis pastoribus quomodo reducit Deus. V, 282. In bonis pastoribus spes non ponenda. II, 951, 952. Pastoralium periculorum solatia, ovium bona opera. V, 611. Gaudium, solatium ac respiramentum periculorum suorum nullum reputat Augustinus, nisi suorum bonam vitam. V, 1112. Pastorem solatur in periculis, quod suorum adjuvetur orationibus. V, 915. Votum pii pastoris. V, 124.
Pastoribus quam periculosa ratio reddenda. V, 796. De ovibus quae ratio reddenda a pastore. V, 762. Pastoris quando integra ratio de ovibus. V, 763. Pastoris onus non abjiciendum. V, 513. Pastoralis curae scrupulos, quibus ipse angebatur, Augustinus aperit. II, 352. Pastori debita reverentia. V, 611. Lactis percipiendi potestas data pastoribus. V, 272. Lac sic sumant, ut ovibus prosint. V, 272. Pastores accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. V, 273.
Patelana dea praefecta folliculis patescentibus ut spica exeat. VII, 119.
Pater et Abba idem significant. IV, 1012, 1419. Cur simul ponuntur ab Apostolo. IV, 1012, 1419. Patrem tantum unum Deum appellantes Ariani refelluntur. VIII, 738. Unde Patrem tantum unum Deum appellabant Ariani. VIII, 716, 718, 728, 738. Patrem non natura Deum esse credebant Ariani. VIII, 778. Pater verus Deus est gignendo veritatem, non participando. II, 1047. Pater, totius deitatis principium. VIII, 908. Pater in divinis non est solus, sed habet similitudinem. III, 244. Pater hoc genuit quod est. VIII, 723. Patrem potuisse hoc generare quod est. V, 771. Patris [Col. 0493] et Filii non diversa substantia. VIII, 749. Pater hoc est quod Filius secundum substantiam, non secundum id quod ad aliud dicitur. IV, 845. Pater in Trinitate non ad se, sed ad Filium dicitur; ad se autem Deus. IV, 845. Patrem genuisse Filium sibi aequalem ostenditur ex Scriptura. VIII, 764, 766. Patrem genuisse Filium sibi aequalem vel ex partubus animalium ostenditur. VIII, 761. Pater aut ex impotentia, aut ex invidia non genuisset aequalem sibi Filium. VIII, 762. Pater an non sit ipse Sapientia, sed tantum Sapientiae pater. VIII, 924, 933. Haec quaestio difficillima. VIII, 934. Pater non solum virtutis et sapientiae pater, sed ipse virtus et sapientia. VIII, 935, 936, 937. Pater et Filius simul una sapientia, sicut una essentia; tametsi non simul Verbum unum. VIII, 936. Pater cur non suae magnitudinis et bonitatis, etc. genitor similiter sit. VIII, 925, 933. Patrem quantis laudibus efferant Ariani. VIII, 728. Pater cur solus beatus et solus potens proprie dicendus secundum Arianos. VIII, 729. Cur solus sapiens. VIII, 730. Cur solus immortalis secundum Arianos. VIII, 731, 733. Patrem solum incapabilem dicebant Ariani. VIII, 813. Pater non invisibilis Filio ex ipsis Manichaeis. VIII, 764. Pater solus secundum Arianos invisibilis, Filius Patri visibilis, non vero virtutibus coelestibus. VIII, 728, 739. Refellitur hoc somnium. VIII, 745. Patrem solum invisibilem, Filium vero et Spiritum sanctum visibilem qua ratione quidam propugnant. VIII, 867. Patrem ullo modo vel per subjectam ercaturam apparuisse nolebant Ariani. VIII, 812, 813. Patrem numquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse, nimis temerarium est dicere. VIII, 866, 867.
Patris solius sunt voces quaedam in Scripturis, quaenam. VIII, 857. Quomodo Pater loquatur Filio. III, 1386, 1689. Hoc nemo novit. VIII, 692. Patris mandatum, Verbum ejus. VIII, 838, 839. Ex ipsis ad Filium lactis temporaliter vocibus Patris, nihil Filius didicit. VIII, 803. Pater ingenitus non legitur in Scripturis. II, 1010. Pater quomodo aeternus aeternum generat Filium. III, 1560. Pater etsi volens genuerit Filium, non sequitur Filio priorem esse voluntatem Patris. VIII, 685. Patris et Filii eadem sunt opera. VIII, 694. Non alia Pater, alia Filius; sed eadem opera Trinitas fecit. V, 703, 746. Pater nihil umquam facit sine Filio. VIII, 617. Pater Deus quaecumque fecit, nonnisi per Filium fecit. V, 702. Pater et Filius unum principium. VIII, 785. Patrem inter et Filium magna caritas. III, 1508.
Pater cur solus non dicitur missus. VIII, 686. Pater non est mearnatus. III, 1667. Patrem Deum et Dominum Jesu Christi etiam ante incarnationem dicebant Ariani. VIII, 733, 734. Pater non est Dei Deus, sed Deus est Christi. VIII, 721. Deus pater potest dici Rex Domini nostri Jesu Christi. IV, 821. Pater unde major sit Filio. VIII, 746. Pater non ideo major Filio, quia de nullo genitus genuit aequalem sibi Filium. VIII, 786. Patrem majorem se Christus appellavit ex forma servi. III, 1835, 1837. Pater cur dicitur non judicaturus, sed judicium dedisse Filio. III, 1670; VIII, 842. Pater invisibiliter cum Filio erit in judicio. VIII, 787. Patris sinus, quid. VIII, 764. Patris dextera ad quam sedet Filius, aeterna felicitas. VIII, 692. Patrem non honorari Filii contumelia. V, 772.
Pater noster Deus. V, 409. Pater noster et mater est Deus, et qua ratione. IV, 208. Pater ad fidem salutemque aeternam non est nisi Deus. IX. 627, App. 833. Pater noster secundum saeculum diabolus, mater Babylonia. IV, 208.
Patris familias circa familiam sollicitudo et disciplina. IV, 599. Peccatum quod tibi non displicet in filio, delectat te. IV, 599. Vide Parentes. Pater et feriendo pius, et parcendo crudelis. V, 111. Paterfamilias episcopale officium in domo sua debet implere. III, 1768. Paterfamilias omnibus in familia sua, tamquam filiis ad colendum et promerendum Deum consulit. VII, 644. Ex lege civitatis praecepta sumere debet quibus domum regat. VII, 645. Patrem male suadentem, salvo ei honore debito, repellentis exemplum. V, 1284. Pater cujusquam non is tantum dicitur a quo genitus, sed etiam is a quo fuerit adoptatus. VIII, 215, 216. Patres adoptivi castius corde gignunt, quos carne non possunt. V, 348.
Patriarcharum facta quo animo Faustus reprehendit. VIII, 440. Manichaeorum calumniae in Patriarchas. VIII, 403. Patriarchae et Prophetae a criminationibus Manichaeorum defenduntur. VI, 395; VIII, 417. Patrum antiquorum castitas, etiam cum plures haberent uxores. V, 345, 347, 349. Patriarchae etiamsi libidinosi et crudeles fuissent, tamen deo Manichaeorum essent meliores. VIII, 465. Cur in Patriarchis commendatur quod fuerint pecorum nutritores. III, 589. Patriarchae et Prophetae cur hic regnaverunt. VIII, 449. Eorum non solum lingua sed et vita fuit prophetica. VIII, 417. In his et quae dicebant, et faciebant, [Col. 0494] erant praecones Christi venturi. V, 31. Fuerunt de ecclesia credendo in Christum, quem praenuntiabant. VI, 313, 314. Patriarcharum nos imitatione filii. IV, 1402. Patriarchas et Prophetas a Christo solutos fuisse doloribus inferni, quidam sentiunt, quod displicet Augustino. II, 711.
Patres quinam appellantur a Catholicis. IX, 627, App. 833. Patrum scripta ab auctoritate canonis distinguenda. II, 339.
Paterniani seu Venustiani haeretici. VIII, 46; X, 800.
Paternus. II, 224.
Paternus proconsul. V, 1411.
Patriciani. IX, 589.
Patripassiani. V, 448; IX, 589. Patripassianorum haeresis. V, 356. Patripassianorum doctrinae fides opponitur. V, 357. Patripassianos a communione sanctorum removit Ecclesia. V, 357.
Pati. Aliud est pati poenam, aliud pati injuriam. IV, 1894. Nihil patimur in ista vita, nisi ex illa morte, quam meruimus primo peccato. IV, 398. Quod te permiserit pati Deus, flagellum corrigentis est, non poena damnantis. III, 1441. Quaecumque in hac vita patimur, non ea tribuenda insipientiae, sed consilio Dei ad nostram medicinam. IV, 770. Quidquid patimur, quidquid largitur nobis Deus, et recipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. IV, 917. Quod hîc patimur, ira Dei est. IV, 977. Quare amas habere quod Christus, si times pati quod Christus? IV, 1250. Qui conatur proficere, incipit pati; qui non patitur, non conatur proficere. IV, 1599. Omnis consummatio est usque ad mortem pro veritate certare, et pro summo bono mala omnia tolerare. IV, 1561. Patitur homo et ex se intrinsecus, et forinsecus ex iis inter quos vivit. IV, 405. Cum patitur Christianus, non debet facile velut odio ire in eum a quo patitur; sed convertere se ad orationem, ne amittat dilectionem. IV, 632. Fieri potest ut quis Christum confitens patiatur causa humanae gloriae. IV, 490, 491.
Patientia quid sit. VI, 21, 613. Patientia Dei erga nos. V, 467. Patientia Dei cur malos ferat. VI, 334, 343. Patientia Dei ne abutamur. V, 297.
Patientia vera et falsa. V, 1287. Patientiam non omnis habet, qui dolores quoslibet tolerantissime patitur. VI, 368. Patientia falsa terrena est, animalis, diabolica. VI, 619. Ei potest voluntas humana sufficere. VI, 619. Patientiae falsae vires. VI, 618. Eas mutuatur ex mundi cupiditate. VI, 622. Tamquam de stupore morbi, non de robore sanctitatis. VI, 622. De hac gloriari insanum. VI, 622. Patientia tanto majore supplicio dignior, quanto magis vitiis subdit instrumenta virtutum. VI, 613. Patientia, comes est sapientiae, non famula concupiscentiae; amica bonae conscientiae, non inimica innocentiae. VI, 611. Patientia Deum laudet, non avaritia; caritas, non cupiditas. VI, 633. Quanta iniqui patiantur. VI, 611. Patientia iniquorum non est patientia, sed duritia. VI, 613. Patientia schismaticorum, ne Christum negent, mala sustinentium, laudanda. VI, 623. Prodest eis ad subeundum tolerabilius supplicium, non ad regnum coelorum. VI, 624. Donum Dei est. VI, 624. Sed donum exheredatorum, non filiorum. VI, 624. Patientiam veram a falsa distinguit causa patiendi. VI, 611.
Patientiam modo de nobis exigit Dominus. V, 298. Patiendi necessitas jure nobis imposita. VI, 617. Tolera, ad hoc enim natus es: tolera, quia forte toleratus es. V, 298. Causa patientiae bona eligatur. V, 1453. Patientia et longanimitas non est nisi in malis. IV, 271, 1171. Patientia in tribulationibus. IV, 480, 738, 1853. Patientiam facilius servari, quamdiu extra carnem patimur. II, 552. Patientia praecipua laudatur in morte propter justitiam subeunda vel contemnenda, quare. X, 183. Mali quam patienter ferendi. VI, 662. Patienter ferendi quos corrigere non possumus. IV, 633, 1276, 1328, 1329. Patientia laudanda non fuisset, sed negligentia culpanda, si caesus Episcopus a schismaticis, auxilium Ecclesiae sibi creditae ab Imp. non petiisset. II, 806. Patienter quisque salva veritatis doctrina perferre debet, quod emendare non valet. VI, 228. Patientia recta quaenam, et quam utilis. VI, 611. Non invenit locum sapientia, ubi non est patientia. V, 825. Sine patientia, spes futurae vitae; sine mansuetudine, patientia nequit custodiri. V, 860. Patientia animae consulit et corpori. VI, 614. Patientiae usus in animo et corpore. VI, 614. Patientiae majus certamen, saeviente diabolo. VI, 615. Cavendum est ne vindicandi cupiditate amittatur patientia, quae pluris habenda est, quam omne quod potest etiam invito inimicus auferre. II, 530. Saturatus dicitur paupertate Christi, qui non solum omnia temporalia bona temperanter contemnit, verum etiam patienter sustinet mala. II, 567. Christianus ad omnia patienda praeparatus esse debet. III, 1259, 1260.
Patientiae praecepta non ostentatione corporis, sed praeparatione cordis implenda. III, 1935. Patientiae praecepta et injuriarum condonatio, maxime in cordis praeparatione retinenda. [Col. 0495] II, 530. Praeceptum de praebenda percutienti altera maxilla, neque Christus, neque Apostolus violavit. II, 530.
Patientia, deifica est. VI, 619. Patientia Dei erga peccatores, ab hominibus imitanda. II, 654, 655, 656. Patientia Dei qualis. VI, 611. Imitanda Christi patientia. V, 54, 477. Patientia discenda est a potentia Christi. III, 1706. Patientiae exemplum in passione, patientiae praemium in resurrectione Christus ostendit. V, 946. Qui vult patienter ferre omnia, non descendat de coelo, et in lege Dei meditetur die ac nocte. IV, 1195. Patientia pauperum Christi, merces aeterna. VI, 625. Patientia intendatur merces aeterna, non temporalis. VI, 632. Non ideo patienter mala temporalia sustinenda sunt, ut quemadmodum Jobo contigit, duplicia recuperentur. II, 549. Spe beatitudinis adipiscendae mala hujus vitae pii fortiter perferunt, et propter hoc in tormentis beati dicuntur. II, 668, 673. Vis desideriorum facit tolerantiam laborum et dolorum, et nemo nisi pro eo quod delectat, sponte suscipit ferre quod cruciat. VI, 613. Patientia tanto major est, quanto major est caritas. VI, 619. Patientiae exempla sunt demonstranda ad profectum caeterorum. III, 289. Patientia vera non est ex liberi arbitrii viribus. VI, 617. Patientia etsi vincere videtur qui viribus suis fidit, vincitur a superbia. V, 1253. Cur patientia vera non pro justitia et vita aeterna possit pati, quod falsa pro iniquitate et vita temporali? VI, 618.
Patientia donum Dei. V, 1252, 1286, 1288; VI, 624. Patientia datur a Deo. IV, 298, 737, 738. Ab illo est patientia, a quo vera sapientia. VI, 618. A quo caritas. VI, 619, 623. Spiritus sanctus est ignis ejus, quo nisi accensa voluntas diligat impassibile bonum, non potest ferre quod patitur malum. VI, 619. Patientia a Deo data, quomodo nostra est. V, 1463. A quo accipimus victoriam concupiscentiae, ne voluptate pertrahamur; ab illo etiam robur patientiae, ne dolore frangamur. IV, 1577. Patribus antiquis, quamvis rarissima, fuerunt tamen et usque ad mortem exempla patientiae. II, 549. Patientia Job describitur. VI, 615, 632, 704, 718, 719. Patientiae firmitas per ossa designatur. IV, 320, 1796.
Patriae quanta debeat esse caritas. II, 313. Patria parentum loco haberi solet. I, 1238. Ejus parricidio continentur omnia scelera. I, 953. Pertinet ad virtutis officium vivere patriae. VII, 622. Iis qui de patria bene meriti essent, singulare praemium in coelo praeparari, ex doctissimis viris refert Nectarius. II, 387. Patriae mores alii pertinacius retinent, alii facilius dimittunt. II, 201, 202. Patriae, id est civitates aut numerosae familiae. III, 508.
Patria coelestis. V, 241. Patria nostra Jerusalem coelestis. IV, 288, 1602. Patriae coelestis laus. III, 1636. Descriptio. VI, 686. Felicitas. IV, 582, 756, 1099, 1107, 1108. Ibi nulla erit tentatio. IV, 798. Ibi pugna, quam intus experitur homo, finietur. IV, 775. Ibi opera misericordiae cessabunt, quia miseria nulla erit. IV, 1099, 1108. Quomodo calor et refrigerium erit. IV, 797, 798. Ibi nullus orandi locus erit, sed tantum laudandi. V, 868. Ibi visio erit sine defectu, amor sine fastidio. IV, 1089. Erit gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. III, 1626. Patriae coelestis thesaurus veritas. VII, 160. Patriae coelestis cives remissione peccatorum colliguntur. VII, 161.
Patria superna desideranda. III, 1662, 1691; IV, 774; V, 38. Non amat patriam cui peregrinatio dulcis est. IV, 1089, 1195. Praeter patriam coelestem, quidquid nobis est, peregrinatio est. IV, 734. Fideles transeunt de mundo, infideles cum mundo. III, 1785. Ad patriam fide suspiramus. V, 1613. Ad patriam festinandum. VI, 679. Non via pedum, sed via morum. VI, 699. Ad eam currendum dilectione, non pedibus corporis. IV, 1952. Ambulas si amas; non enim ad Deum passibus, sed affectibus currimus. VI, 681. Vide Via. Patriam utcumque viderunt Platonici, sed viam non tenuerunt. VII, 307. Patria est vita Christi, via mors Christi. III, 1624. Ut ad patriam redeamus, nobis opus est cruce Domini portari. V, 475. Jumentum animae quodnam et quomodo domandum. VI, 681, 709. Navigii ad id instructio. VI, 680. Quid agendum sit pro patria aeterna, ostendit quod fecerunt Romani pro terrena. VII, 160, 161, 162.
Patricius Augustini pater, tenuis municeps Thagastensis. I, 677. Ultra vires rei familiaris filio impendebat quidquid etiam longe peregrinanti studiorum causa opus erat. I, 677. Patricii mores. I, 772. Patricius quamvis ira fervidus, numquam cecidit Monnicam uxorem. I, 772. Patricius fit catechumenus. I, 677. Moritur fidelis, Augustino annum XVII agente. I, 685.
Patricius Augustini nepos. V, 1575. Subdiaconus. V, 1575.
Patricius a quo Patriciani haeretici. VIII, 42, 663.
Patrimonium pauperis, sanitas corporis. V, 249, 1402. [Col. 0496] Melius homo filios creatori Deo, quam patrimonio suo commendat. V, 89.
Patrocinium. Justum judicium aut verum testimonium non vendendum, licet vendatur justum patrocinium et verum consilium. II, 663.
Patronus noster Christus. V, 728.
Paventia dea. VII, 122.
Pavibundus. V, 148.
Pavimentare. V, 513, 1463.
Paulae et Eustochii pia conversatio. II, 753. Paula neptis Alypii et Aug. dicta. II, 929. Paula salutat Augustinum. II, 753. Paulae aegrotanti assidet Hieronymus. II, 238.
Paulina. II, 483. Continentiam Deo dicare parata. II, 487. Paulina annis gravis. II, 597. Petiit ab Augustino copiose sibi explicari utrum Deus corporeis oculis videri possit. II, 596. Idque ex occasione brevis illius Epistolae. II, 603. Scribit ei Augustinus librum de videndo Deo. II, 596.
Paulinianum cum Hieronymo commorantem salutat August. II, 237.
Paulinus Nolanus episcopus. VI, 157; VII, 24; X, 1027. Nobilis Dei famulus. VIII, 588. A Delphino Burdigalae baptizatus, a Lampio apud Barcilonem in Hispania per vim inflammatae subito plebis sacratus. II, 100. Paulinus ad fidem innutritus est Ambrosii dilectione, cujus presbyter censetur. II, 100. Paulinus episcopali dignitate ornatus fuit. II, 99, 103. Paulinus omnia abdicavit. II, 102. Paulini fastum saeculi abdicantis proponitur exemplum. II, 107. Paulini humilitas. II, 102, 103. Paulinus et Therasia pro inscriptione se vocant peccatores. II, 120, 347. Paulinus divinae voluntati obsequentissimus. II, 274. Paulini occupationes incredibiles, cum putaretur frui otio. II, 356. Paulinus toto anniversario Romam pergebat. II, 355. Paulinus ab episcopalibus curis liber. II, 123, not. ( c ).
Paulinus ab Augustino laudatur. II, 108. Paulini pectus, Domini oraculum. II, 125. Paulini litterae valde laudantur. II, 108. Paulino adest conjux non dux ad mollitiem, sed ad fortitudinem redux in ossa viri. II, 108. Paulini ad Macarium consolatoria epistola memoratur. II, 1073. Paulini et Therasiae ad Alypium epistola. II, 99. Altera ad Augustinum. II, 101. Paulini epistolae fragrant sincerissimo odore Christi. II, 831. Paulinus germanissimus gratiae dilector et confessor apparet. II, 831. Paulini verba ex epistola ad Sever. II, 831. Paulino Vetustinum puerum miserabilem etiam impiis commendat August. II, 125. Commendat et Ronianum ac Licentium. II, 125. Rogat eum Augustinus ut Licentium velit exhortari et instruere. II, 110. Paulinus benedictos panes quinque Romaniano et Licentio mittit. II, 126. Paulinus adversus Paganos scripsit. II, 159. Hoc opus petit August. II, 125, 159, 181. Paulinus rogat Augustini sententiam circa mortuorum sepulturam et preces Ecclesiae pro ipsis. VI, 591. Aliquas e Scripturis quaestiones Augustino proponit. II, 465. Paulino respondet Augustinus. II, 630. Qui libros de libero arbitrio ad eum dirigit. II, 124. Paulinus quinque libros Aug. contra Manichaeos ab Aurelio accipit. II, 121. Curante Alypio. II, 101. Paulinus Eusebii episcopi Constantinopolitani historiam ad Alypium mittit. II, 100. Paulinum adversus Pelagii haeresim instruunt Alypius et Augustinus. II, 815. Paulinus Aurelii, Alypii, Augustini, Profuturi, Severi episcoporum litteras accepit. II, 125. Paulinus ad Aurelium Carthag. scripsit. II, 100. Paulino panem mittit Aug. II, 125. Eique spondet se Alypii historiam scripturum. II, 110. Paulinus legit Augustini librum de vera religione. II, 109. Libros Augustini ut dictata divinitus verba miratur. II, 100. Desiderium Augustini ut Paulinum videat et alloquatur. II, 107.
Paulinus presbyter. II, 645. Paulini Nol. discipulus. II, 644. Hunc Angustinus filium et compresbyterum vocat. II, 645.
Paulinus diaconus. X, 387, 389, 575.
Paulus Apostolus unde sic appellatus. I, 753; X, 207. Saulus antea dictus a Saule. V, 1429. Paulus idem est ac modicus. III, 2037. Et humilis. V, 605, 914, 1278, 1429. Saulus in Stephani caede saevior persecutor. V, 1429. Lapidantium Stephanum vestimenta servabat, ut omnium manibus lapidaret. IV, 1934. Pauli saevitia in Ecclesiam magnae feracitatis indicium. VIII, 445.
Pauli conversio. IV, 503; V, 167, 948, 1276. Pauli conversio non fuit ex meritis praeviis. IV, 701. Pauli propria, nonnisi mala. V, 1466. Paulus ut de coelo vocaretur, ut et tam magna, et efficacissima vocatione converteretur, gratia Dei erat sola, quia merita ejus erant magna, sed mala. X, 889. Paulus sine ullis meritis bonis, imo cum multis meritis malis consecutus est gratiam. X, 890. In Paulo evidentior et clarior gratia apparuit. X, 207. Paulo redditum est bonum pro malo, cum haberet meritum malum. X, 888. Saulus saeviens gratia praeventus. V, 913, 914, 920, [Col. 0497] 1571, 1465. Saulus phreneticus quomodo curatus. VI, 656. Medicus Christus artis suae vim in eo commendavit. V, 1370. Paulus de lupo ovis, ac de ove pastor factus. V, 949. Ex persecutore apostolus. V, 949. Paulus a malo se ipso liberatus. V, 1364. Paulum Christus prostravit voce objurgante, et levavit dextera miserante. IV, 1164. Paulus carbo extinctus erat, sed voce Christi accensus est. IV, 1812. Paulus durus et gelidus contra ignem Dei. IV, 1935. Saulum Christus voce mactavit, et in suum corpus trajiciens, quodam modo manducavit. II, 220. In Pauli conversione impletur prophetia Jacob de Benjamin. V, 1275, 1465. Paulus per Benjamin adolescentiorem in ecstasi significatur. IV, 835. Pauli mutatio propter Stephani orationem contigit. V, 914, 1436. Paulus ideo misericordiam consecutus est, ut ad eum respiciens peccator jam nullus desperet. IV, 875. In Sauli curatione spes salutis allata desperatis. V, 951, 1268. Paulus apostolus licet coelesti voce prostratus et instructus, ad hominem tamen missus est, ut sacramenta perciperet. III, 17, 18. Paulus quomodo peccatorum primus. V, 948, 951, 1370. Paulus peccatorum primus, non tempore, sed malignitate. IV, 875. Paulus ex persecutore praedicator Christi. V, 1268, 1351. Paulus quam sapienter simul et eloquenter dixit. III, 93, 94, 95, 96. Paulus maxime dialecticus. IX, 456. Paulus, juris divini consultus. V, 358. Paulus quot modis significando praedicavit Christum. VIII, 873. Paulus tuba ductilis fuit. IV, 1255. Paulus seminator verborum recte vocatur. V, 606. Erat seminator verborum, sed messor morum. V, 808. Paulus confert cum Epicureis ac Stoïcis. V, 854. Paulus apud Athenienses praedicans. V, 808.
Paulum tamquam Legis inimicum Judaei criminabantur. II, 279. Paulus modo vetera sacramenta celebrabat, modo non celebrabat, pro temporis dispensatione, et exigentia corum quibuscum aderat. II, 280, 288. Paulus Judaeorum sacramenta celebravit, non sacrificavit cum Gentibus, quomodo. II, 157. Paulus quomodo factus sit Judaeis Judaeus, infirmis infirmus, etc. II, 157, 257, 288, 289. Paulus omnibus omnia factus, non mentientis astu, sed compatientis affectu. II, 288; VI, 537, 557. Paulus quo animo observationes paternas observavit. VI, 493. Paulus non mendaciter eas observavit. VI, 536. Eo modo subveniebat carnali Judaeo vel Pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subveniri voluisset. VI, 558. Paulus, ut Ecclesiam formaret, induit decorem ad eos quibus placebat, et fortitudinem ad eos quibus displicebat. IV, 1182, 1183. Petrum et Paulum Legis exercuisse mandata timore fidelium Judaeorum censet August. Hieronymus vero simulasse tantum. II, 157, 260. Paulum non ex simulatione sacramenta Judaeorum celebrasse probatur ex Jacobo. II, 280. Paulus fallacem simulationem in Petro reprehendit. II, 156, 257, 260. Paulum quoque simulasse se Legem observare, ait Hieronymus. II, 256, 257. Paulum reprehendisse in Petro quod commiserat, non ex mendacio officioso, sed ex honesta dispensatione, se et alios ante ipsum propugnasse affirmat Hieronymus. II, 257. Paulus Petri et Barnabae simulationem merito reprehendit. VI, 536. Paulus veraciter Petrum emendavit. II, 156, 277, 278, 285. Paulus arguendo Petrum, non tropice aut metaphorice locutus est. II, 779. Paulus non est mentitus. II, 779. Pauli mendacio semel admisso in concertatione quam cum Petro habuit, ruit ejus auctoritas. II, 113. Paulum non habuisse securitatem praedicandi Evangelii, nisi Petri, et qui cum eo erant fuisset sententia roboratus, ex Hieron. II, 255.
Pauli caritas praedicatur. III, 2022. Paulus falsos fratres tolerat. II, 297. Judaeos ac Gentes gratiae vinculo in Christo connectit. III, 2089. Paulo fideles parturiente, caritas parturiebat. IV, 1923.
Paulus officium patris erga Corinthios, ob Evangelii praedicationem, sibi vindicat. VIII, 385. Paulus non solum paternum, sed et maternum cor gerebat in filios. IV, 1299, 1923. Paulus in mari naufragans, ferebat in corde patrimonium fidei suae. IV, 1645. Zelus proximi quantum eum torquebat. IV, 1269. Gloriam suam non quaesivit Paulus. III, 1471. Paulo causa gloriandi in carne quae fuerit. V, 917. Humilitas ejus et in coelo respicitur, propter spiritus libertatem; et in terra, propter corporis servitutem. IV, 1473. Paulus quonam modo tribulationes tulerit. IV, 367. Paulus et Barnabas psallentes in vinculis. III, 1935. Paulus in se ipso Stephanum martyrem vindicabat, quomodo. III, 1268.
Paulus raptus in paradisum, an in corpore an extra corpus. III, 453, 455. Ignoravit Paulus an anima a corporis sensibus alienata fuerit, an omnimode corpore exierit. III, 458. Vere tertium coelum fuit illud, quo raptus est Apostolus. III, 456, 457. Apostolus certus se vidisse tertium coelum, incertus quomodo viderit. III, 456. Quomodo potest hoc fieri. III, 457. Quod vidit Paulus in raptu, proprie et non imaginaliter vidit. III, 458. Apostolus raptus est usque ad visionem intellectualem, in qua videtur ea specie [Col. 0498] quam Deus est. III, 478. Paulus raptus ad vitam Angelicam. II, 610.
Paulo an omnes gratiae donatae. X, 339. Paulus an sine peccato, quia dixit superesse sibi coronam justitiae. X, 165, 166. Paulus nondum plenitudine justitiae perfectus. X, 602. Justitiae perfectio est plena securitas, nec in Paulo fuit. X, 601, 604. Paulum omnes habuisse gratias, quo sensu ab episcopis Palaestinis intellectum. X, 339. Paulus et imperfectum et perfectum se dicit. X, 602, 606. Imperfectum se profitetur Paulus. V, 834, 835, 924. Infirmitatem suam agnoscens perficitur. V, 481. Paulus quomodo fuerit sine querela secundum justitiam quae in Lege est. X, 558, 602, 603. Paulus adhuc liberationis indigens, quantumvis perfectus. X, 162. An ex persona sua dicebat, Quis me liberabit, etc. X, 154. Non in persona Judaeorum, sed in sua loquitur cum ait: Miser ego homo, etc. X, 1088. Item, Non quod volo bonum, etc. X, 1116. Item, Ego autem carnalis sum, etc. I, 620, 638. Paulus ex sua, et aliorum qui sub gratia non sub Lege adhuc sunt persona ait, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea bonum. X, 557. Paulus quomodo carnalem se dixerit, et sub peccato venumdatum. X, 559. Quomodo ignorat quod operatur. X, 561. Quomodo se facere dixerit malum, quod non vult. X, 560. Paulum ibi locutum esse ex persona hominis sub Lege adhuc exsistentis, ob tria videri potest. X, 560. Cur proximus Pauli locus de homine sub gratia constituto intelligendus sit. X, 561. Non tantum caro Pauli, sed et animus infirmus fuit. X, 367.
Paulum et caeteros Apostolos dici libidine pollutos fuisse, calumnia Juliani. X, 556. Paulus ab omni concubitu continebat. X, 886. Pauli pugna contra concupiscentiam. V, 817. Paulo stimulus carnis cur datus, nec cito ablatus. V, 893. Medicamentum elationis fuit in Paulo. V, 835, 892. O venenum, quod non curatur nisi veneno! V, 893. Paulus ad mortem usque non caruit stimulo carnis. X, 166. Paulum Deus propitius non exaudivit. V, 147. Paulus non auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem. IV, 1899; V, 836. Stimulus carnis et colaphizatio Pauli, dolor quidam corporis. IV, 1269, 1708.
Paulus jam apostolus artem didicit unde viveret. III, 1961. Paulus de labore manuum vivit, ne videatur vendere Evangelium. VI, 557, 558. Neve infirmi odissent quasi venale Evangelium. VI, 559. Quodnam erat hoc opus quo vivebat. VI, 559, 560. Quando ei incumbere solebat. VI, 560.
Pauli gaudium et verba, passione sua imminente. V, 1366, 1368. Paulus revelatione confirmatus est de sua futura passione et victoria. V, 1368. Paulum mori noluisse ostenditur. V, 1374. Paulus et Petrus pro Christo passi uno die. V, 1352, 1361, 1365. Vide Petrus. Paulus quomodo judicaturus est duodecim tribus Israel, cum sint tantum sedes duodecim. IV, 1103, 1104. Corona Paulo redditur debita, quia praecessit gratia indebita. V, 1361, 1464. Paulum dignum fuisse qui omnes gratias acciperet, non consequenter dixit Pelagius. X, 344. An Paulus dignus fuit qui omnes gratias apostolatus acciperet. X, 341, 342. Paulus, quem invenit donatorem tempore misericordiae, tenet debitorem tempore judicii. IV, 1283.
Pauli merita, dona Dei. X, 341. Paulus pro gratia fortiter dimicat. X, 207. Paulus magnus gratiae praedicator. X, 341. Diligens gratiae Dei praedicator. X, 133. Constantissimus gratiae praedicator. X, 214. Vehemens defensor gratiae. X, 224. Miles acerrimus et defensor invictissimus gratiae. X, 990. Paulus magnus gratiae praeceptor, confessor, praedicator. X, 342. Pauli gratus in Deum animus. III, 2037. Paulus ingratos terribiliter reprehendit. IV, 1118.
Paulus quam venerabiliter Scripturas veteris Testamenti accipiat, per epistolas ejus apparet. VIII, 650, 651, 658. Pauli epistolas graves et fortes esse, vel ipsi obtrectatores ejus confessi sunt. III, 96. Paulus scribens ad Corinthios, non emendavit quod scripserat ad Romanos. VIII, 248. In Pauli epistolis quaedam ad intelligendum difficilia, unde nonnulli pollicebantur sibi salutem ex sola fide. VI, 212. Epistola ad Hebraeos teste usi sunt illustres fidei defensores. VI, 235. Pauli Evangelium quid sit. IV, 1448.
Pauli apostoli laudes. VII, 414. Paulus magnus et sanctus vir. X, 601. Excellens membrum Christi. X, 339. Miles castrorum coelestium. I, 798. Modestia Pauli et zelus pro Christo. IV, 348. Pauli in Dei cognitione modestia. V, 1203. Paulus horrearius dominicus. V, 923. Paulus crystallum. IV, 1934, 1935. Paulus in aquam resolvitur, ut bibant qui sitiunt. IV, 1935. Paulus panis factus est ad alios pascendos. IV, 1934. Paulus tamquam psalterium extendit se, tetigit Christus, et sonavit dulcedo veritatis. IV, 1954. Paulus, mons Sina. IV, 819. Pauli navigium spiritale. VI, 680. Paulus altissimorum consiliorum vir. I, 1320. Paulus principatum apostolatus in ipso Evangelio meruit. X, 163. Plus in Ecclesia vigent Pauli epistolae, quam coapostolorum ejus. IV, 1708. Paulo nihil notius, nihil suavius, nihi. [Col. 0499] in Scripturis familiarius. IV, 1934. Pauli lingua volatilis loquens mysteria. I, 862. Paulum prae caeteris legit Augustinus. I, 747, 762, 922. Paulum apostolum se maxime accipere Manichaei falso praedicabant. VIII, 246. Vide Apostolus. Paulus apostolus unde diligatur, etsi incognitus. VIII, 953, 954, 959. Pictura Stephani lapidationem, et Sauli conversionem exhibens. V, 1437.
Paulus proconsul per baptismum fit regis magni provincialis. I, 753.
Paulus episcopus Cirtensis. IX, 584. Ipse et Sylvanus subdiaconus instrumenta Dominica tradiderunt. II, 197.
Paulus episcopus, immensis fiscalibus debitis obnoxius. II, 356. Idem ipse, uti videtur, qui ab Augustino corripitur. II, 180.
Paulus episcopus. IX, 513, 514.
Paulus episcopus. VIII, 665.
Paulus Samosatenus ejusque errores. VIII, 34. A Paulo Samosateno Pauliani haeretici qui celebrius nuncupantur Photiniani. VIII, 34.
Paulus a Bobba. IX, 229.
Paulus diaconus litteras Augustini ad Bonifacium defert. II, 993.
Paulus frater. II, 1012, 1013.
Paulus ab Imperatore missus in Africam ad Donatistarum schisma exstirpandum. IX, 48.
Paulus quidam ad memoriam S. Stephani Hippone sanatus. VII, 770.
Paulianos in Ecclesia catholica baptizandos Nicaeno concilio constitutum est. VIII, 34.
Pavonis mortui caro non putrescit. VII, 712, 719.
Pavor Deus Romanus. VII, 125. Ab Hostilio introductus. VII, 130, 190.
Pavor aliquando exprimitur voce ecstasis. IV, 230. Pavor est etiam in passione justorum. IV, 231. An Christus mortem pavebat. IV, 230. Vide Metus, Timor.
Pauper. Plerumque servos suos, quos potest pascere Deus, ideo facit indigentes ut inveniat operantes. V, 1128. Pauperis patrimonium sanitas. IV, 610, 971; V, 249, 1402. Pauperes quinam dicendi. VII, 204. Pauper verus. V, 115. Pauper Dei in animo est, non in sacculo. IV, 1727, 1814. Pauperes, non qui nihil habent, sed qui spem non habent nisi in Deo. IV, 1196. Pauperis justi respicitur arca inanis, conscientia Deo plena non respicitur. IV, 371. Pauper si Deum habet, quid non habet? V, 492, 521. Vere pauperes cujusnam rei divites sint. IV, 170, 1649. Pauperes quae vitia cavere oportet. V, 521. Cavenda illis cupiditas divitiarum. V, 522, 956. Nihil illi deest, qui nihil cupit. IV, 1639.
Pauper tranquillus, diviti cupido praeferendus. VII, 114. Somnus facilius accedit ad duram terram, quam ad lectum inargentatum. V, 114. Plus est pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum inauratum. IV, 1687. Pauperes multi, cupiditate divites. IV, 1371. Pauper cupiditate possessus, divite pejor. V, 114. Nihil pauperi prodest si eget facultate, et ardet cupiditate. IV, 609. Multum dimisit, qui non solum dimisit quidquid habebat, sed etiam quidquid habere cupiebat. IV, 1371. Pauper qui cupit divitias et inflatur, inter divites reprobos deputatur. IV, 545, 1727. Qui in facultatum copia non extollitur, inter pauperes a Deo numeratur. IV, 545, 1057, 1197, 1727. Verus pauper in pauperum turba vix invenitur. V, 114.
Pauperem et divitem cur fecit Deus. IV, 1649, 1650. Pauper ac dives onera sua vicissim partiri ac minuere quomodo valeant. V, 899. Pauper est civis regni coelorum: eo nobis trajicit quod illi damus. V, 240. Pauperes divitibus instituti faturarii. V, 130, 240, 406. Pauperes, occulti canales, per quos res nostrae praecedunt nos in coelum. IV, 424. Pauperum ventres apothecis sunt tutiores. V, 219. Erogatio pauperibus, semen est in terra. V, 265. Pauperum fidelussor Deus. IV, 387. Pauper cum orat pro te, Deum rogat ut solvat pro se. IV, 387. Pauper Deo derelictus, quinam sit. V, 111. Pauperes Christi inter filios computandi. VII, 162. Pauperes loco Christi. V, 1519. Pauper Christus est in nobis, nobiscum, et propter nos. IV, 1295. Pauperes, pedes Domini. III, 1760. Christus in paupere vestiendus, et suscipiendus. V, 170. Pauperes vestiendi mos apud Hipponem. II, 471.
Pauperum cura. V, 433. Pauperum sunt bona Ecclesiae, ubi aliunde est Ecclesiasticis quod sibi sufficiat. II, 809. Pauperes pascebat Ecclesia. IX, 94. Pauperum procurationem Episcopus gerit. II, 809. Pauperum amicitia eleemosynis comparanda. V, 250. Pauper Lazarus in sinum divitis Abrahae levatus est. V, 114. Pauper de Lazari sorte non extollatur. V, 112. Pauper et dives in eadem sorte felicitatis, si uterque humilis. V, 113. Vide Dives. Pauperis consortium in aeterna felicitate diviti qui ipsum hic spreverit, non sperandum. V, 248. Pauperum tabernacula. V, 251. Vide Eleemosyna.
[Col. 0500] Pauperes spiritu quinam. IV, 943; V, 364. Pauperes spiritu intelliguntur humiles et timentes Deum. III, 1232. Humiles corde. IV, 1726. Non de se praesumentes. IV, 177, 1727. Beati pauperes spiritu suo, divites Spiritu Dei. IV, 1836. Pauper superbus non ferendus. V, 112, 218. Pauperes, id est humiles corde, tanto plus esuriunt justitiam, quanto a saeculo inanes sunt. IV, 1726. Pauper cui refugium factus est Dominus, ille est qui nihil amat quod vel hic viventem aut amantem deserit, vel a moriente deseritur. IV, 121. Pauperes Dei. IV, 902, 909, 910, 1649, 1650. Pauper est omnis homo. V, 686. Pauperis personam accipere in judicio, falsa misericordia est, et vera injustitia. IV, 285. Pauperum thesaurus, voluntas bona. IV, 371.
Paupertas ex se nec beatitudo, nec miseria. V, 327. Paupertatis omnimodae studium ad perfectionem Evangelicam pertinet. IX, 423. Paupertas voluntaria ad perfectionem Christianam pertinet. IX, 341. Falso dici quod egestosa vita aeternam pariat calamitatem. II, 389. Paupertas voluntaria multorum illustrium Romanorum severior, quam Christianorum. VII, 164. Paupertatis propositum in Augustini clericis. V, 1570, 1572. Paupertatis sanctae confessor non potest sine mercede coelesti torqueri. VII, 25. Paupertatem Romanam plus doluerunt etiam Pagani periisse, quam opulentiam. II, 532. Paupertate Christi saturatus quis dicatur. II, 567. Paupertas et divitiae Christi. V, 215. Paupertatem si vitaret Christus, nos paupertate non careremus. V, 916. Fides amico in ejus paupertate servanda est. V, 247. Paupertas animi deficientis. V, 219. Quam paupertatem det Deus suis inimicis. VIII, 164.
Paupertacula. V, 1570.
Pax quid est. IV, 1075. Pax omnium rerum, tranquillitas ordinis. VII, 640. Pacis rerum quarumlibet definitiones. VII, 640. Pacem omnia cupiunt. VII, 639. Pax omnis piae nostrae intentionis actionisque finis. III, 1901, 1902. Pax aeterna, fines bonorum nostrorum. VII, 637. Pax est finis omnium desideriorum bonorum. V, 912. Pacem et requiem omnis homo quaerit, sed non in regione sua. IV, 560. Omnium rerum temporalium usura refertur ad fructum pacis; aut terrenae in terrena civitate, aut aeternae in coelesti. VII, 642. Pacis bonum, quantum. VII, 637. Pax sectanda, qualis. V, 170. Pacem aliunde sectantur qui vivunt ex fide, aliunde qui non ex fide vivunt. VII, 645.
Pax vera. V, 912. Pax hominis vera quae. III, 1233. Pax vera creaturae rationalis. VII, 646. Ordinata in fide sub aeterna lege obedientia, pax hominis in hac vita. VII, 642. Pax piis promissa. V, 121, 123. Pax non habetur cum Deo, nisi confessione peccatorum. IV, 937. Pax plena non est, quamdiu vitiis imperatur. VII, 657. Pax recta est, ut caro spiritui subjiciatur, et uxor marito: si e contra, perversa est. IV, 1860. Pax continentia et justitia comparatur. VI, 359. Quanam pace delectetur Deus. VIII, 166. Quod redditur, tunc est gratum, si de pace atque in pace reddatur. IV, 1494. Pax sanat aemulationem. III, 2142. Pax nos in pressuris consolatur, et a pressuris omnibus liberat. III, 1902. Christus vere pax nostra est, verus pacificus. IV, 1668. Deus pax est, Christus pax est. IV, 1656.
Pax duplex Christi, altera in hoc mundo, altera in futuro. III, 1834. Pax mundi differt a pace Christi. III, 1835. Pax hujus mundi non est plena. III, 1834. Pax mundi est luxuriae perditionisque materies, sive invitamentum sive adjumentum, si desit pietas et caritas. II, 1026. Pax vera et perfecta non est in hac vita. III, 1656; IV, 319, 560, 1075, 1076. In hoc saeculo non speranda. VII, 546, 547. Non exspectanda homini nisi post resurrectionem. V, 331, 1211; VI, 66. Nisi post corporis immutationem. III, 2066. Pax hominis in hac vita, paci beatitudinis comparata, miseria reperitur. VII, 636. Solatium est miseriae potius, quam beatitudinis gaudium. VII, 657. Pax perfecta tunc erit nobis, quando natura nostra Creatori suo inseparabiliter cohaerente, nihil nobis repugnabit ex nobis. VI, 360. Ubi perfecta pax, ibi perfecta justitia est. IV, 1930.
Pax aeterna, praemium victoriae tentationum. VII, 636, 637. Non transit ad pacem, nisi qui prius cum vitiis belligeraverit. IV, 121. Pax aeterna summum bonum. VII, 648, 658. Pax Dei praecellit omnem intellectum, etiam Angelicum. VI, 261, 262. Pax Beatorum praecellit omnem intellectum humanum. VI, 261. Pax, Beatorum deliciae. IV, 362. Pax haereditas nostra. IX, 694. Pax est possessio, haereditas, patria justorum. IV, 1655. Bonum cui suspiramus pax erit. IV, 1688.
Pax propria Christianorum et hic est cum Deo per fidem, et in aeternum erit cum illo per speciem. VII, 657. Propter pacem totum agitur quod Christiani sumus. III, 1901. Propter pacem credimus, speramus, diligimus, sacramentis imbuimur. III, 1902. Pacem hic habemus in spe. IV, 1930. Pacem hoc est habere, quod amare. V, 1582. Pax perfecta bonam voluntatem sequitur. III, 2066. Pacis flumen, pacis abundantia accipienda est. VII, 690. Pax et abundantia fit [Col. 0501] per dilectionem. IV, 1628. Pax, veri Dei beneficium. VII, 84, 440, 441.
Pax temporalis etiam optanda Dei servis. VII, 656, 657. Quo animo civitas terrena pacem quaerit. VII, 444. Pax civitatis terrenae, quae. VII, 645. Pax bellantium finis. VII, 440, 637. Pacem procul dubio quaerunt qui pugnant, si boni sunt. II, 1020. Pax non quaeritur ut bellum excitetur, sed bellum geritur ut pax acquiratur. II, 856. Pacem habere debet voluntas, bellum necessitas. II, 856. Pax domestica, ordinata imperandi obediendique concordia. VII, 643. Pacem cum suis omnes habere cupiunt. VII, 637, 642. Pax cum aliis, incertum bonum, quare. VII, 632. Pax inter nos praecipitur nobis. III, 1656. De pace semper loquendum. V, 1586. Pax ordinatissima, quae. VII, 730. Pacis cum hominibus hic ordo est, primum ut nulli noceat, deinde ut prosit qui potuerit. VII, 643. Sine caritate nulla pax est. IV, 1685. Pax Ecclesiae commendatur. IV, 1604, 1605, 1629, 1656, 1949.
Pax non in schismate, vel in Ecclesia. IX, 308. In vinculo pacis salus tota consistit. IX, 85. Vinculo pacis conservato, vires daemonis invalidae fiunt ad nocendum, muscipulae insidiarum comminuuntur, consilia eversionis evanescunt. IX, 85. Donatistis ad Ecclesiam transeuntibus honor clericatus vel episcopatus non aufertur propter bonum pacis, et ex sola clementia. II, 812, 813. Pax tecum, respondebatur lectoribus in conventiculis Donatistarum (forte etiam apud Catholicos). II, 170. Pacem dando Donatistae falsum dicunt. IV, 1629.
Pacis signum, osculum. V, 1101. Pax plerumque indignis confertur. VII, 440, 441. Pace qualiter utendum. VII, 441. Possumus uti ea pace quae inter alios jurantes facta est. II, 185. Pacis laus. IV, 1923. Pacis ecclesia apud Hipponem regium. II, 966. Pax in Scripturis et concordia. III, 1546. Pacis cum bello de crudelitate certamen in victoria Syllana. VII, 108.
Pacifici, filii Dei. V, 162. Deus nonnisi a pacificis videbitur. V, 162. Pacificus Augustini, etiam adversus sacrilegos, animi motus. II, 132.
Peccati nomen diversis modis accipitur. X, 599. Peccata alia in moribus, alia in artibus. X, 1516.
Peccatum quid. I, 609; III, 221; VIII, 38, 105, 586, 587, 588, 590, 591, 592, 593, 595; X, 1148, 1157, 1464, 1466. Peccatum est rei qualitas mala. X, 294. Peccatum est dum non in Deo, sed in se ipso et aliis creaturis voluptates, sublimitates, veritates homo quaerit; atque ita irruit in dolores, confusiones, errores. I, 676. Peccatum est legis transgressio. III, 1077. Peccatum est factum vel dictum vel concupitum contra aeternam legem. VIII, 418. Peccatum duobus modis constat, si aut illa fiant quae prohibentur, aut non fiant quae jubentur. X, 298. Peccatum non erit si quid erit, si non jubeatur divinitus ut non sit, X, 165. Peccatum est hominis inordinatio atque perversitas. VI, 122. Non est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. VIII, 981. Peccaret nemo, si nihil delectaret illicitum. VIII, 419. Peccatum est, cum vel non est caritas quae esse debet, vel minor est quam esse debet. X, 298. Peccatum est motus defectivus et voluntarius. I, 1270. Peccati definitio. X, 1077, 1118. Sed in Adamo spectati. X, 1067. Peccatum quid sit in opinione Juliani. X, 1312, 1414, 1538. Peccati definitio a Juliano allata, est illius quod tantummodo peccatum, non ejus quod etiam est poena peccati. X, 1066, 1148, 1157, 1174, 1486, 1539, 1550. Peccati definitio an favere possit haeresi Pelagianae. VIII, 105. Not. ( a ). Peccati genus, differentia, modus. X, 1067. Peccatum actus est, non res. X, 294. Peccatum an ex causa mala oriri possit, necne, inquiritur. X, 1464, 1465.
Peccatum rejiciunt Manichaei in naturam mali praevalentem naturae Dei. VI, 358. Peccatum nobis imputari non potest, si in naturam Deo contrariam ab ipso Deo missi sumus. VIII, 126. Peccata nulla sunt secundum Manichaeos. VIII, 541. Peccatum non est malae naturae appetitio, sed melioris desertio. VIII, 557, 562. Peccatum non est naturale. VII, 330, 331; X, 293. Peccatum recte naturale dicitur. X, 1476. Peccata naturalia, quae. III, 221. Peccatum inesse non potest nisi naturae. X, 1335. Peccatum non nisi a possibili venire posse contendit Julianus. X, 1500. De possibilitate non peccandi falso disputat Pelagius. X, 274. Peccandi possibilitas homini congruit, non Deo. X, 1509. Peccare Deus natura non potest, particeps vero Dei ab illo accipit ut peccare non possit. VII, 802. Deus cur peccare non possit, cur possit homo. X, 1471. Non ideo peccavit homo, sed ideo peccare potuit, quia de nihilo factus est. X, 1494. Ideo potuit rationalis creatura peccare, quia de nihilo facta est. X, 1473, 1474, 1475, 1488, 1495. Non omne quod de nihilo factum est, peccare potuit, sed natura quae peccare potuit, de nihilo facta est. X, 1494, 1495.
Peccare posse, et non peccare, quomodo sit hominis utentis arbitrio voluntatis. X, 1115. Posse non peccare, et [Col. 0502] non posse peccare, qui differant. X, 936. Peccare non potest Deus; Angelis etiam concessum est, et post concedetur justis, ut peccare non possint. X, 1117. Angeli beat. pro merito permansionis suae acceperunt non posse peccare. X, 936, 1491, 1492. Et accepturus erat homo, si stetisset. X, 1491, 1492. Magnum primitus fuit hominis bonum, posse non peccare; majus postea futurum pro praemio, non posse peccare. X, 1490, 1491, 1494, 1495, 1509. Cuicumque rationali creaturae praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. VIII, 768. Peccare Angelum vel hominem nulla res compulit. X, 1472. Caveri posse an conveniat cuilibet peccato, tam originali quam proprio. X, 1467. Rationalis creatura sic primitus facta est, ut nec nolens peccaret, nec ulla necessitate urgeretur ut vellet. X, 1474. Peccatum primum ab homine nulla necessitate commissum. X, 1477. Peccata ex necessitate ex illis veniunt peccatis, quae nulla necessitate commissa sunt. X, 1119. Peccata quaenam ex quadam necessitate committi dicuntur. X, 161. Imputantur. X, 161. Peccatum angeli et hominis quid docet. VII, 436.
Peccatum primum in paradiso coepit ab animo. X, 794. Peccatum primum est gaudere ad propriam potestatem. II, 439. Peccatum primi hominis ineffabiliter grande. X, 1119. In primo hominis peccato plures peccati species. VI, 254, 255. Peccati primi gravitas unde. VII, 419, 420. Peccatum voluntarium primi hominis, causa est originalis peccati. X, 461. Peccatorum origines. I, 1285. Peccatum duplex, originale et frequentatum. VI, 106. Originale et activum. VI, 262. Peccati originalis et actualis distinctio. X, 115.
Peccatum originale. VI, 277, 278; VIII, 1026; X, 115, 198, 413, 463, 464, 533, 570, 649, 696, 720, 732, 784, 810, 811, 819, 824, 836, 874, 1052, 1053, 1058, 1059, 1061, 1082, 1128, 1145, 1174, 1197, 1198, 1199, 1239, 1240, 1244, 1249, 1258, 1263, 1276, 1277, 1396, 1426. Peccatum originale ex primo homine tractum. V, 179, 383, 442, 587, 657, 751, 832, 927, 928, 950, 992, 1156, 1343, 1647. Peccatum Adae non in fonte mansit, sed in omnes pertransit. V, 832. A tota Adae stirpe contractum est. VI, 245 Hinc reatus ingeneratus et additus. VI, 262. Peccatum originale tantum ab Adam traducitur. X, 118. Primus homo totam massam damnabilem fecit. V, 907. Universam massam generis humani in homine primo venenator percussit. V, 944. Peccato primi hominis universa generis humani massa damnata. VII, 727.
Peccatum originale negant Manichaei. X, 1008. Pelagiani. II, 723, 762; VIII, 48; X, 114, 441, 481, 520. Juliani sententia de peccato originali. X, 720. Julianus dicebat Manichaeum esse sensum, confiteri ex Adam trahere nascentes peccatum originale. X, 648, 653, 654, 656. Innocentes aliqui, ad quos Adae culpa non pervenit, secundum Julianum. X, 1202, 1203. Peccatum originale cur Pelagiani negant. X, 533. Capita objectionum Pelagianarum contra peccatum originale. X, 186, 187, 188, 672. Pelagianorum argumenta quinque ad negandum peccatum, confringuntur. X, 694. Ad peccatum originale destruendum Juliani argumenta. X, 721. Et ratiocinationes. X, 1412. Objectiones contra peccati originalis propaginem. V, 944, 1345; X, 465, 470, 714, 738, 812, 872. Peccatum originale ni agnoscat Julianus, detestanda quaedam et damnanda cogitur admittere. X, 1594, 1595. Catholicorum sententia Pelagianis opposita. X, 673.
Peccatum originis ex Adam adstruitur contra Pelagianos. IV, 591; V, 906, 943, 950, 1338; X, 129, 464, 465, 575, 576, 614, 653. Unde peccatum originale probatur. X, 796. Quaestionem de peccato originali praeter fidei periculum esse contendunt Pelagiani. X, 397. Peccatum originale in catholica fide indubitatum. X, 1430. Contra antiquam Ecclesiae insitam opinionem est negare peccatum originale. X, 188. De peccato originali fides antiquitus tradita atque fundata. X, 1074. Peccatum originale tota catholica Ecclesia docet. X, 1280. Tota ante Augustinum credidit catholica Ecclesia. X, 1183. Disputatio de peccato originali nova est. X, 193. Quandonam de peccato originali coeperunt dubitare, non constat. X, 192. Peccato originali parvulos esse obnoxios de fide credendum est. X, 655. Variaque Scripturae testimonia id probant. X, 131, 132. Peccatum originale et secundum Scripturas sanctas est manifestum, et hoc dimitti lavacro regenerationis, fidei catholicae auctoritate atque antiquitate firmatum, et clara Ecclesiae celebritate notissimum est. X, 608. Peccatum originis et Scriptura sancta proditur, et ipsum se prodit. X, 1192 Peccatum originale probatur ex Scripturis. X, 465, 1073, 1082, 1083, 1084. Peccatum originale asseritur ex Job. X, 161, 162. Et Apostoli testimonio. X, 196, 438, 439, 462. Per unum hominem peccatum, et per unum reconciliatio. X, 869, 1227 Cur per unum, non per duos dicitur peccatum intrasse. X, 1216, 1219, 1225. Quale peccatum per unum hominem intravit in mundum. X, 1163, 1164, 1400. Pelagianorum [Col. 0503] effugium, dum urgentur verbis Apostoli de originali peccato. V, 1344. Initium peccati ex Adam factum esse, quatenus caeteri eum imitati sunt, docebant Pelagiam. II, 679. Refelluntur. II, 684. Peccatum unum omnibus commune, non imitatione, sed propagatione. X, 114, 115, 117, 118. Peccatum per unum hominem intrasse in mundum cum dicit Apostolus, generationem intelligit, non exemplum. X, 1283, 1284, 1286, 1287. Peccatum imitationis per diabolum intravit in mundum, peccatum generationis per hominem. X, 1163, 1164. Peccatum per unius inobedientiam transisse, tandem fassus est Julianus. X, 1235. Contra peccatum originale perperam citatus Apostolus. V, 1346. Peccatum originale in veteri Testamento narratur. I, 598. Peccatum originale sub Lege imputatum fuisse ostenditur. X, 1173, 1227, 1237. Peccati originalis argumentum, parvulorum circumcisio. X, 402. Circumcisionis praeceptum. X, 720, 1194. Peccatum originale praeputio significatum. X, 835.
Peccatum originale asserentibus Catholicis, haeresis Manichaeae crimen objiciunt Pelagiani. X, 632. Catholicum dogma de originis peccato quantum distet ab errore Manichaeorum. X, 1287. Peccatum originale qui adstruunt, non sunt Manichaei. X, 1083, 1227, 1230. Catholici peccatum originale asserentes procul absunt a Manichaeis. X, 441, 1125. Nec criminantur Deum. X, 1126. Omnium hominum, quamvis omnes sub peccato nascantur, solus Deus auctor. X, 469. Etsi fetus, sexus, corpus, fecunditas ex Deo sit, non tamen qui inde nascitur, est sine sorde. X, 1313, 1344. Opus diaboli transire per opus Dei, seu per opus operis Dei, non implicat. X, 1501, 1502, 1505. Bonitati Dei non repugnat creare, quod possideat malignitas diaboli. X, 408. Judicium Dei accusat, qui negat peccati originalis merito fieri, ut parvuli permittantur vexari a diabolo. X, 1437. Cur creare pergat Deus homines, quos novit sub peccato nascituros. X, 454. Non propter substantiam nati homines, antequam renascantur, diabolo deputantur; sed propter primi parentis peccatum. X, 1415. Originale peccatum etsi congenitum, discernendum ab institutione conditoris. X, 1442. Discernendum a natura X, 1278, 1288. Peccatum cur originale potius quam naturale appellatur. X, 1438, 1439. Naturale peccatum Catholici et Manichaei tenent, sed longe diversa ratione. X, 1469. Peccatum naturale esse non posse, quatenus probat Julianus. X, 1500. Peccatum originale qui negat, Manichaeos adjuvat. X, 667, 668, 669.
Peccati originalis causa. X, 756. Et origo. X, 1069. Peccatum originale si ad originem referatur, de eodem genere est ac actualia. X, 1187. Peccatum originale et peccatum voluntarium de eodem genere. X, 1187. Modus quo trahatur peccatum originale, etsi non facili ratione indagatur, non facili sermone explicatur; non tamen ab Ecclesia non creditur. X, 828. Illud est antiquo a peccatum quo nihil est ad praedicandum notius, nihil ad intelligendum secretius. I, 1328. Peccatum originale unde trahatur, aut ex otio discitur, aut sine salutis labe nescitur. X, 794. Per quid inveniatur in parvulo peccatum originale, discutit Julianus. X, 1150, 1152, 1153. Per quid inveniatur peccatum in parvulo. X, 1183. Peccatum originale qua intravit in mundum. X, 462. Duo modi contrahendi peccati originalis. X, 794. Peccatum originale qua intraverit in mundum, demonstrat Apostolus. X, 1151, 1152, 1153, 1156. Nihil in progenitorum natura esse, ob quod homo nascens jure possideatur a diabolo, haeresis Pelagiana. X, 443, 444. Fuit Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et in illo omnes perierunt. X, 1400. In lumbis Adam fuerunt omnes, qui ex illo fuerant per concupiscentiam carnis orituri. X, 1070. Traxit homo reatum quia unus erat cum illo et in illo a quo traxit, quando quod traxit admissum est: at non trahit ab altero, quando propria sua vita vivit. II, 360. Quicumque ex Adam sunt, in illo unus erant cum peccavit. II, 824. Nondum natus in radice damnatus. X, 406.
Peccato originali omnes obnoxii. X, 128, 131. Originale peccatum aequaliter omnes colligavit. X, 1225. Merito peccati originalis genus humanum ludibrium factum est daemonum. X, 864. Peccatum originale unde. X, 697. Haereditarium est peccati originalis malum. X, 684. Peccatum primi hominis grande, et omni violentia consuetudinis pejus ad vitiandam naturam. X, 1525. Peccatum originis ex vinculo concupiscentiae carnalis. IV, 591. Illi subjacent omnes ex Adam carnaliter nati. II, 825, 859, 871, 883, 983. Peccatum originale ex carnali concupiscentia. X, 406, 728, 1160, 1237, 1451, 1605. Peccatum originale traducitur per libidinem. X, 429. Per concupiscentiam. V, 817; X, 443. Peccatum originale, reatus concupiscentiae a nascentibus tractus. X, 1155. Quidquid hominum nascitur per concupiscentiam, sine delicto esse non potest. V, 929; X, 438, 1368, 1372, 1373. Aut corpus et anima ex homine trahuntur vitiata, aut unum in altero tamquam in vitiato vase corrumpitur. [Col. 0504] X, 794. Difficultas explicandi quomodo contrahatur peccatum originale, dubitationem ingerit utrum animae de novo creentur. II, 860. Si animae creentur singulis singulae, quomodo peccatum originale contrahant. II, 725. Quaecumque sententia de animarum origine teneatur, nulla tenenda quae neget peccatum originale. II, 587, 732, 733, 865.
Peccato originali subjacent etiam infantes fidelium. II, 889. Peccatum originale in nuptias non refundendum. X, 1459. An malum oriri possit ex bonis. X, 863. Originalis mali causa non conjugium, sed Adae peccatum. X, 1455. Cum bonae sint nuptiae, unde trahatur peccatum originale. X, 729. Peccatum originale transmitti potest a parentibus qui illo carent. X, 833. De ea re quae a peccato libera est, peccata non nasci, sententia Pelagianorum. X, 816. Peccatum originale etsi remissum in parente, transit ad prolem. X, 835. Cur e sancto conjugio nascantur filii irae. X, 425. Etsi peccator genuit peccatorem, non sequitur ut justus debeat gignere justum. X, 158, 175. Parens mortuus peccato, vivens Deo, generat peccato mortuum. X, 831. Cur parens justus non gignat justum. X, 177. Fidelis regeneratus ideo generat cum peccato primi hominis, quia carne, non spiritu generat. V, 944. Peccatum originale non facit nuptias malas. X, 404. Undecumque nascatur homo, sive de conjugio sive de fornicatione, reus est per originale peccatum. X, 729. Quatenus a parentibus regeneratis, in prolem trajiciatur peccatum originale. X, 434. Sicut fieri potuit ut de Christianis non Christianus, de membris Christi non membrum Christi; ita etiam fit ut de mundatis non mundatus nascatur. X, 195. Quî fit ut ex parente, in quo non est peccatum originale, illud contrahatur. X, 843, 844. Peccatum originale solum generatione contrahitur. X, 120. Peccatum originale de vitio seminis trahitur. X, 447. Peccatum originale jure seminationis est nostrum. X, 1071. Peccatum ex propagatione, quemadmodum et justitia ex regeneratione. X, 119. Parentes posse in prolem transmittere quod non habent, exemplis ostenditur. X, 831. Quomodo quod in parente dimissum est, trahatur in prole, utcumque explicatur exemplo oleastri nascentis ex olea. X, 425, 426. De conjugibus fidelibus rei nascuntur, tamquam ex oliva oleaster. X, 555. Peccatum originale, quod jam remissum est parentibus baptizatis, manere in parvulis, exemplo praeputii demonstratur. X, 834. Et paleae frumenti. X, 195. Sicut eorum per quos parvuli renascuntur, justitiae spiritus trajicit in eos fidem, sic eorum per quos nascuntur, caro peccati trajicit in eos noxam. X, 187. Peccatum alienum a Deo aequissimo non posse parvulis imputari, dogma Pelagianorum. X, 1148, 1149. Peccatum originale quomodo alienum. X, 194. Quomodo et nostrum. X, 921, 1257. Rem voluntatis non posse seminibus admoveri, falsum Juliani principium. X, 1540, 1541.
Peccatum originale non absurde vocatur voluntarium. I, 604, 608, 610. Peccatum originale non sine voluntate. X, 1149. Peccatum originale non est in voluntate nascentis, non tamen est sine aliqua primi scilicet hominis voluntate. X, 1393, 1394. Peccatum originale etsi trahunt sine propria voluntate nascentes, tamen per voluntatem primi hominis ipsa est origo vitiata. X, 1477. Peccatum originale ex mala voluntate Adae ortum. X, 464, 707. Originale peccatum de vitio voluntario propagatum. X, 1417. Peccatum originale voluntate primi parentis factum, ad posteros sine voluntate transit per contagium. X, 1396. Peccatum, etiam originale, non sine libera voluntate. X, 1392. Peccatum originale quo sensu liberum. X, 838. Peccato originali omnes praeter Christum obnoxii. X, 185. Parvuli propter peccatum originale praevaricatores sunt. IV. 1574. Peccato originis anima Christi non fuit obnoxia. II, 866. Quia sine concupiscentia conceptus Christus. V, 785, 823, 824, 832, 1341, 1342. In solo Christo nihil peccati invenit diabolus. V, 928. Solus Christus potest dicere, sine causa hic se passum. IV, 1936. Christus poenam pertulit sine culpa. X, 1594. Singularis illa est gloria Christi. X, 1594. Non sequitur, ut si Christus non habuit originale peccatum, nulla imagini Dei pravitas dominetur ingenita. X, 1589.
Peccati primi poena. VII, 372, 373, 433. Effectus. VII, 433. Miseriae hujus vitae. VII, 729. Inobedientia concupiscentiae et moriendi necessitas. VII, 379. Necessitas peccati et mortis. VII, 403. Peccatum causa mortis est. II, 873. Peccando in moriendi necessitatem compulsus est homo. II, 547. Anima post peccatum ordinata regit corpus suum, non omnimodo pro arbitrio suo, sed sicut leges universitatis sinunt. II, 587. Peccati poenae, ignorantia et difficultas. I, 1296. Inquietudo animi. I, 732. Error, et perversus amor. VII, 784. Quae ex primo peccato fluunt peccata, peccata esse non desinunt. I, 1296. Et quare. I, 1297. Peccato originali universa in deterius mutata fuit natura. X, 732. Ex peccato originali fit, ut tardi ingenio noscantur. X, 1380, 1381. Ad peccandum proclivior est natura mortalium ex peccato [Col. 0505] originali. X, 1484. Peccata actualia ad originale homines addunt voluntate jam propria, non per Adam. X, 120. Ex Adam, et super Adam peccata multa nascuntur. IV, 1735. Peccatum originale pertinet ad corporis tempus. X, 978.
Peccatum originale ex poena dignoscitur. X, 1577. Peccatum originale ostendunt miseriae generis humani. X, 1177, 1280. Et mala ac cruciatus quibus et ipsi parvuli gravantur. X, 196, 1540. Miseriae hujus vitae testantur, peccato primi hominis universam generis humani massam esse damnatam. VII, 784, 787, 788. Deus neminem sinit mali aliquid perpeti, quod non meretur. X, 1177. Poena imaginis Dei injusta esset, nisi eam culpa meruisset. X, 1594. Grave jugum super filios Adam injustum esset, si peccatum originale non esset. X, 1061, 1062, 1072, 1250, 1267, 1335, 1339, 1437, 1557. Miseria tam magna non irrogaretur humanae naturae, nisi esset peccatum. X, 1061, 1062, 1063. Justitiae non est, ut ab ortu suo filii Adam gravi jugo premantur, sine ullo merito peccatorum. X, 1147, 1149, 1150. Contra instituta justitiae Dei est, ut ab ipso vel sub ipso poena hominibus irrogetur sine merito. X, 1191. Non erat justum, sine crimine transire in posteros Adae supplicium. X, 1164, 1165. Injuste anima gravatur corpore, si non est originale peccatum. X, 1268. Deus injustus in gravi jugo super filios Adam, si negatur originale peccatum. X, 1126. Deus aequissimus non permitteret jugum grave parvulis imponi, nisi in eis peccatum inveniret. X, 1073, 1079, 1175. Deus in tot et tantis malis quae parvuli patiuntur, aut justitiam, aut omnipotentiam, aut ipsam curam rerum humanarum perdit, si non est peccatum originale. X, 1072, 1148. Peccatum originale qui negant, Deum vel invalidum, vel injustum dicere coguntur. X, 864. Peccatum originale conantur auferre Pelagiani, laude operum divinorum. X, 460. Anima etiam cum illo peccato originali nascens, habet unde Deo gratias agat. I, 1297. Originale peccatum parentibus non imputandum. X, 730, 731. Peccatum originale inde demonstratur, quia Deus fidelis est in verbis suis, justus in judiciis, sanctus in operibus. X, 1433. Peccati originalis rei parvuli demonstrantur. X, 1067.
Peccatum et mors per unum hominem in omnes transiit, et utrumque aufertur a Christo. X, 1180. Judicium ex uno in condemnationem, gratia ex multis delictis in justificationem. X, 871. Omnes homines propter peccatum originale justo Dei judicio damnationi obstricti. X, 933. Peccatum originale ad damnationem sufficit. X, 117. Et eos, quibus non dimittitur, trahit ad damnationem. X, 1180, 1181, 1182. Etiamsi alia non accedant. X, 1185, 1188. Nisi regeneratione solvatur. X, 1278. Peccato originali per Dei judicium non soluto, aut per Dei gratiam soluto, cum moriuntur infantes, aut merito regenerationis transeunt ex malis ad bona, aut merito originis transeunt ex malis ad mala. X, 978. Quod parvuli non renati, si moriantur ante propriae voluntatis arbitrium, propter aliena peccata damnentur, quidam indignantur. X, 1071. An sicut diabolus, ita homo non damnandus nisi ex peccatis propriae voluntatis. X, 840. Injuste non suscipiuntur in regnum Dei imagines Dei, si non sit peccatum originale. X, 1251, 1268, 1280. A regno Dei nemo fit alienus sine malo. X, 815. Imago Dei sine peccato non excludenda a regno Dei. X, 142, 1082, 1154. Imaginis Dei contumelia est separari a regno Dei. X, 1136. Deus non spernit imaginem suam nisi spretus. X, 1065. Sic imputatur generatis parvulis injustitia primi hominis ad subeundum supplicium, quemadmodum imputatur parvulis regeneratis justitia secundi hominis ad obtinendum regnum coelorum. X, 1078, 1079. Sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors, ita merito justitiae tamquam stipendium vita aeterna. II, 881.
Peccatum originale circumcisione expiabatur. X, 450. Peccati originalis abolitio, infantis circumcisione significata. X, 1239. Peccatum originale nemo tollit praeter Christum. X, 760, 1428. Non diluitur nisi per Christum. VI, 255. Non solvitur nisi regeneratione. X, 505, 1271. A peccato originali non liberat nisi gratia Dei. VII, 428; X, 128. Peccatum originis solvitur baptismo Christi. IV, 591. Cum peccatis omnibus inde natis. IV, 1507; X, 120. Qui peccarunt accepto baptismate, non possunt iterum eodem Sacramento purgari. III, 2102. Parvulorum baptismus non superfluus, cum peccato originali obligentur, et in iis remissio peccatorum vere fiat. II, 678, 889, 890. Cum magna injuria Dei exorcizatur et exsufflatur imago Dei, si non ibi ille exorcizatur et exsufflatur princeps mundi, qui mittitur foras. X, 1220. Crimen est majestatis, exorcizare et exsufflare in parvulis imagines Dei, si non fit ut eruantur de potestate diaboli. X, 155.
Peccata universa dimittuntur in baptismo, sed manet fragilitas. X, 630, 638. Remanet mors. II, 872. Quare remanet [Col. 0506] poena. X, 1595. Peccati poenae, etiam soluto reatu, manent ad certamen fidei. X, 182, 1563. Ut fides probetur. X, 1579. Peccata duobus modis transeunt, actu et reatu. X, 858. Peccata transire actu, manere reatu: concupiscentiam transire reatu, manere actu. X, 858.
Peccatum originale catholica fides credit antiquitus. X, 451, 829. Sanctorum Patrum fides de peccato originali. X, 1074, 1075, 1080. Patrum consensio ad asserendum originale peccatum. X, 192, 194, 466, 697, 719, 1406, 1407, 1411, 1413. Peccatum originale confessi sunt Ecclesiae doctores celeberrimi. X, 1380. Veterum testimonia ad probandum peccato originali parvulos obnoxios nasci. X, 190, 614, 662. Cypriani. X, 191, 623, 624, 625, 626, 644, 718, 1073. Ambrosii. X, 409, 632, 1068, 1069, 1070. Peccatum originale nusquam negavit Zosimus. X, 574. Illud agnovit Ambrosius. X, 1142, 1145, 1147, 1155, 1409, 1411, 1414, 1415. Aliique Patres. X, 1143, 1147, 1155, 1157. Dogma catholicum de originali peccato saepius et liquido declaratum ab Ambrosio. X, 1416. Ambrosius de quinque articulis a Juliano positis, ut peccatum originale negaret, recte sentit. X, 686. Pro peccato originali, Hieronymi testimonium. X, 192. Hieronymus dogma de peccato originali in lib. contra Jovinianum, et in commentariis in Job stabilivit. II, 723, 730. Quibus praeceptoribus traditum acceperit Augustinus dogma peccati originalis. X, 1548. Augustinus sanctos doctores sequitur in quaestione de peccato originali. X, 1404, 1405. Peccatum originale numquam non admisit Augustinus a sua conversione. X, 843. Peccatum originale docuit Paulinus. II, 831. In peccato originali asserendo Orientales episcopi Occidentalibus consentiunt. X, 649. Peccata non habere parvulos, quo sensu dixerit Joannes Chrysostomus. X, 655. Peccatum originis probatur ex parvulis ad Christum allatis. V, 659. Pelagius in judicio Palaestino negavit se dicere infantes nuper natos in ec statu esse, in quo Adam fuit ante peccatum. X, 1112. Peccatum originale Pelagius agnovit. X, 653. Agnoverunt et nonnulli haeretici. X, 978. Peccatum originale qui docuerunt, nec Manichaei erant, nec somniabant, nec furebant. X, 1280. Veteres, qui peccatum originale asseruerunt, nemo Manichaeos audet appellare. X, 643, 644. Cum ait Deus, Reddam peccata filiorum in patres, non imitationem, sed generationem redarguit. X, 1254, 1255, 1258.
Peccata patrum redduntur in filios divina justitia, non humana. X, 1278. Peccata parentum quodam sensu et nostra et aliena. X, 839. Peccatis parentum suorum, et non tantum primorum, obligari filios probabile est. VI, 254. Parentum peccatis filii obligati in veteri Testamento. X. 872. Cum Deus dicit, et patrum ad filios non pertinere peccata, et reddere se in filios patrum peccata, non contraria loquitur. X, 1271, 1273. Peccata parentum quomodo redduntur in filios. IV, 1437. Quo usque parentum peccata propagentur in filios, non temere definiendum. VI, 255. Peccata patris ad filium juste viventem non pertinent. VIII, 138. Peccata aliena non ei imputanda, qui illa posset leviore suo peccato impedire. VI, 498. Peccatum originale sicut quidam parentes aggravant, ita quidam relevant. X, 1428. Quatenus crevit originale peccatum. X, 1239. Peccatum originale sic peccatum est, ut ipsum sit et poena peccati. X, 1068. Peccatum originale causa cur ira Dei manet super infantes in fidelium numerum nom assumptos. X, 125. Ex duobus parvulis unus assumitur gratia, relinquitur alter justitia. X, 1065. Unusquisque natus ex Adam, pertinet quodam modo ad veterem civitatem. IV, 734. Quidam peccatum proprium nolunt attribuere pueris nisi ab anni quarti decimi articulo. III, 417. Refelluntur. III, 417. Peccatum sine Lege mortuum, quia latet, quia non apparet, ac tamquam sepultum ignoratur. V, 830, 832, 894.
Peccatum est aversio ab aeternis, et conversio ad mutabilia. I, 1240, 1269; VII, 354. Est conversio aut ad proprium bonum, aut ad exterius, aut ad inferius. I, 1240, 1269. Peccatum est transgressio, cum aliquid amplius homo appetens, justitiae regulam excedit. V, 353. Peccatum admittitur, dum immoderata in haec infima inclinatione, summa bona deseruntur. I, 679. Dum appetuntur quae Christus contempsit, aut fugiuntur quae Christus sustinuit. III, 135. Peccatum ipsum non amatur, sed ipse inordinatus amor creaturae est peccatum. V, 143. Peccato deficitur non ad mala, sed male. VII, 355. Sicut ante homines facti, sic ante Deum cogitationis peccatum est. V, 928.
Peccatorum causa non est Deus. I, 830, 1269; X, 731. Etsi in eum peccata sua refundere soleant peccatores. III, 209. Peccatum a Deo non est. V, 143. Peccatum, quod ad naturam pertinet, Deus facit; quod ad culpam pertinet, non ipse facit. V, 587. Peccatum claudicationis similitudine explicatur. X, 294. Peccatum solum a se, non a Deo homo habet. IV, 1318, 1848. Peccata non ex Deo, sed ex voluntate peccantium. I, 1271; VIII, 560. Peccata non [Col. 0507] fierent, nisi a Deo permitterentur, quare permittantur. VI, 358, 359. In malorum potestate est peccare; ut autem hoc vel hoc illa malitia faciant, in solius Dei. X, 984. Nisi voluntas sit causa peccandi, nihil remanet justitiae in legibus, institutis, laudibus. II, 1061. Peccati causa ex anima, non ex carne. VII, 405. Cum quisquis peccat, peccat volens. I, 1294. Non natura. I, 1270. Peccatum omnino voluntarium est. III, 133. Nec peccatum esset peccatum, si non esset voluntarium. I, 603. Peccati prima causa, sola est voluntas. II, 773. Voluntas deficiens. VI, 244. Peccatum non nisi a voluntate. VIII, 103, 121, 122; X, 1312. In voluntate cujusque est utrum tenebrae sit, an lux. III, 884. Si nolumus, non peccamus. X, 152. Peccati originem voluntas habet. X, 1477. Peccata a nescientibus vel coactis perpetrata, non omnino sunt sine voluntate. I, 604. Qui enim nesciens peccat, peccatum tamen volens facit. I, 609. Licet peccatum possit esse sine voluntate peccati, non tamen sine voluntate facti. I, 609. Durum quidem, quod consuetudo peccandi amorem delicti facit; sed nihil durius quam quod exstinguit pudorem. X, 1056.
Peccata ex vi consuetudinis commissa, non voluntaria dicunt Pelagiani. X, 1505. Peccatum manere potest sine voluntate, licet esse non possit sine voluntate. X, 1395, 1396, 1397, 1398, 1410. Peccatum et non posse esse sine voluntate, et esse posse sine voluntate, quomodo verum sit. X, 1396, 1397. Peccatum aliquod non voluntarium. X, 1393. Peccatum a voluntario in non voluntarium mutari posse ostenditur. X, 1505. Est non solum voluntarium atque possibile, verum etiam necessarium peccatum. X, 1493, 1495, 1500. Peccatorum originem non libero arbitrio, sed necessitati naturae contrariae tribuunt Manichaei. VIII, 566. Et substantiae gentis adversae. VIII, 38. Necessitas peccandi homini non impacta a Creatore. X, 1488. An omnes in peccatum, velut inviti carnis suae necessitate cogantur. X, 1110. Non in peccatum, velut invitus, carnis suae necessitate cogitur homo; sed si jam in ea aetate est, ut propriae mentis utatur arbitrio, et in peccato sua voluntate retinetur, et a peccato in peccatum sua voluntate praecipitatur. X, 1110. Peccandi quaedam est necessitas. I, 753, 759; X, 286, 295. Quomodo in eam quis delabatur. I, 753. Tria distinguenda, peccatum, poena peccati, et quod ita peccatum est, ut sit et poena peccati. X, 1068. Idem et peccatum, et peccati poena, et peccati causa esse potest. X, 787, 788. Peccatum quod est peccati poena, qua quisque peccat invitus. X, 1396. Peccantes secuta est peccatum habendi dura necessitas. X, 296. Peccatum ex necessitate. X, 1477. Ad peccatum quod est poena peccati, non requiri ut liberum sit ab eo abstinere. X, 1466. Ut homo sit cum peccato, jam ex necessitate quadam est. X, 295. Peccatum a necessario veniens, in Deum refundendum esse contendit Julianus. X, 1500. Necessitas servitutis sub peccato invicta, nisi delectatione caritatis vincatur delectatio peccati. X, 1121.
Peccatum nonnisi ex libero arbitrio. VIII, 537, 538. Peccatum et recte factum in libero est voluntatis arbitrio. VI, 17. Peccatum an ut sit aliquid, necesse est ut vitari possit. X, 298. Peccatum per hoc non est, per quod potest esse, id est, per liberum arbitrium. X, 1397. Quod nullo modo caveri potest, peccatum non est. I, 1295; X, 286. Peccato libertate servitur. X, 1110. Multa sunt quae agunt homines mala, a quibus eis liberum est abstinere. X, 1068. Per liberum arbitrium peccant maxime omnes, qui cum delectatione peccant, et amore peccati; et hoc eis placet, quod eos libet. X, 1110. Homo cum potestate peccandi factus, pro praemio accepturus non posse peccare. VI, 359. In coelo tanta libertas, ut sit etiam bene vivendi, et numquam peccandi, voluntaria felixque necessitas. X, 296. Peccata ex necessitate quaenam sint. X, 1119. Peccata quae necessitate facta dicuntur, peccata infirmitatis intelligenda. X, 287. Peccatum necessarium non fuit, ut esset causa misericordiae Dei. X, 261.
Peccatum. An aliquis in hac vita sine peccato, potest esse aliqua quaestio. X, 199, 281, 286, 299. Hominem post baptisma non posse peccare, Joviniani haeresis. X, 1114, 1116, 1117. Quidam asserentes hominem posse in hac vita sine ullo peccato vivere. VI, 426. Hominem posse esse sine peccato, et revera quosdam fuisse, docuit Pelagius, qui sibi ipsi contradicit. II, 776. Hunc refellit Joannes Jerosolymitanus. II, 829. Totam ecclesiam esse absque peccato dixerunt Pelagiani. V, 980. Refelluntur. V, 980. Peccatum nullum habere vitam justorum, existimant Pelagiani. VIII, 48 Posse hominem, si velit, esse sine peccato, doctrina Pelagii. X, 350. Et dogma Caelestii. X, 334. Pelagio objectum illud dogma in episcopali synodo, et quatenus ab ipso explicatum. X, 329. Quod ante adventum Christi sine peccato fuerint homines, dixit Caelestius: Pelagius vero quod sancte et juste vixerint. X, 334, 335, 356. Nemo in hac vita sine peccato. II, 674, 675; III, 1697, [Col. 0508] 1789, 1790, 1871; V, 132, 749, 893, 979; VI, 228, 720. Quantumvis justus. VII, 657, 748, 749, 787, 788; VIII, 632; X, 1115, 1235. Verum dixit, qui hominem non esse sine peccato dixit. X, 265, 266. Christus solus sine peccato. V, 1341. Excepto uno Mediatore, nemo in hac vita sine ullo peccato. X, 155, 156, 166, 179, 245, 630, 631, 638, 726, 753. Nec ipse Paulus. X, 166. Nullus excepto Christo fuit vel esse potest qui nullum habeat peccatum. X, 171, 174, 306. Et hoc ad indeclinabilem fidei professionem pertinet X, 184. Quamvis fieri possit ut sit homo sine peccato. X, 201. Erat Dominus mortalis, sed non de peccato. IV, 592. Solus esse innocens infans potuit, qui de opere Adam non est natus. IV, 592. Solus sine peccato venit, qui nos peccatores invenit. IV, 233. In solo Christo nihil invenit diabolus. V, 929. Peccatum quo pacto Christus ignorabat. IV, 333, 334. Peccatum vel trahendo, vel addendo habetur: nullum habuit Christus. V, 824. Peccatum nec in anima fuit, nec in corpore quod sibi Verbum aptavit. IV, 335. Peccatores omnes solus a peccatis liber atque liberator invenit. II, 669. An praeter Christum aliqui sine peccato, non nimis reluctandum censet Augustinus. X, 317. Qui dicunt vel esse vel fuisse hîc aliquem, praeter Christum, qui nullum haberet omnino peccatum, utcumque tolerandi sunt. II, 675. De sancta Virgine Maria, propter honorem Domini, nullam prorsus cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem. X, 267. Praeter Virginem nullus sanctorum sine peccato. X, 267. Christus veniens in hominibus non invenit, nisi quod damnaret. V, 201. Nemo hîc potest sine peccato vivere. V, 401. Quomodo quidam in hac vita dici possunt sine peccato. X, 384. Aliud est juste vivere, aliud esse sine peccato. X, 335. Et justus quis esse, et sine peccato non esse, potest. X, 269. Aliud est non habere peccatum, aliud non obedire ejus desideriis. X, 283. Conflictus contra peccatum. X, 305. Unde certantes cum vitiis, non sumus sine peccato. X, 696. Aliud est non peccare, aliud non habere peccatum. III, 2140. Peccatum non habere quid. X, 453. Nemo ita juste vivit in hac carne, ut nullum habeat omnino peccatum. X, 316 Aliud est esse sine peccato, aliud esse sine querela. X, 304. Aliud non facere bonum, aliud non esse sine peccato, etiamsi homo faciat multa bona. X, 307. Multi sine crimine, nemo sine peccato. X, 563. Sine crimine potest aliquis vivere, non sine peccato. VII, 415. Qui ambulant in viis Domini, peccatum non operantur; et tamen non sunt sine peccato. IV, 1506. Paucissimi sunt, qui ab ineunte adolescentia nulla damnabilia peccata committant. VII, 730. Peccata levia non potest homo non habere, quamdiu carnem portat. III, 1982. Quandonam homo fiat sine peccato, non est definitum in judicio Palaestino. X, 352, 356. Peccata alia sacramentorum et verbi Dei dispensatoribus, alia laicis quotidiana. V, 1538, 1540. Peccata quae obrepere soleant. V, 1541. Perfectos fideles hîc non esse sine peccato, ex oratione Dominica intelligitur. X, 300. Et mani estum fit. X, 316. Justi merito orant pro remissione peccatorum suorum. II, 842. Quo sensu qui natus est ex Deo non peccat. X, 312, 370. Et non potest peccare. X, 254. Et nemo sine peccato. X, 157, 158. Cur nemo in hac vita sine peccato. X, 167. Cur culpa est hominis, quod sine peccato non sit, cum sine gratia non possit esse sine peccato. X, 297. Vult Deus hominem esse sine peccato. X, 295. Cur praecipiatur homini esse sine peccato. X, 295. Consultissime praecipitur homini esse sine peccato, quare. X, 295. Cur Deus praecipit hominibus ut non faciant ullum peccatum, cum sciat hoc neminem impleturum. X, 165. Non peccare datur a Deo, quomodo. X, 1212, 1213. Necessarium fuit homini ad auferendam superbiae occasionem, ut absque peccato esse non posset. X, 262. Enoch et Elias non permissi sunt hîc vivere, quia nemo hîc sine peccato potest vivere. II, 872. Peccata eorum quorum justitiam commemorat, quamvis Scriptura non referat, non tamen hi sine peccato. X, 268. Testimonia Scripturarum et exempla, quibus probatur hominem non esse sine peccato. X, 159. Elusioni Pelagianorum satisfit. X, 159. Non ideo quisque prorsus sine peccato, quod perfectus in aliqua re dicatur in Scripturis. X, 165. Etsi aliquotiens in Scripturis inveniatur, homines dictos esse sine querela, non invenitur qui sit dictus sine peccato praeter Christum. X, 253. Considerata in Scripturis norma justitiae, homo quantumcumque profecerit, invenitur peccator. IV, 1269, 1827. A peccatis nec illi immunes fuere, qui Dei praecepta custodisse laudantur in Scripturis. IV, 1266. Quare peccata magnorum virorum scripta sunt. III, 78; X, 266. Nullus in membris Christi dicere audet se non habere peccatum. IV, 1818. Peccatorum post baptismum commissorum veniam petere ad omnes pertinet, etiam ad Apostolos. IV, 1849. Qui sine peccato se vivere existimat, id agit ut veniam non accipiat. VII, 415. Non propter arrogantiam vitandam, sed propter veritatem fatendam, non dicunt sancti se non habere peccatum. IV, 1505. Si quis [Col. 0509] forte hic sine peccato, quanto magnus est, tanto magis humiliat se. VI, 426. Peccasse se qui negat, Deum facit mendacem, dum se vult facere veracem. III, 1983. Peccatum esset, si quis non habens diceret se habere. VI, 720. Secundum Ambrosium nemo sine peccato in hoc mundo. X, 384. Hominem posse esse sine peccato in hac vita non statim negandum, quare. X, 155. Potest homo esse sine peccato in hac vita, et si talis non sit. I, 644, 645; X, 241. Quomodo. X, 155, 156. Posse hominem esse sine peccato, si velit, quo sensu. X, 356. Cum sine peccato vivere possit homo, cur nemo sine peccato. X, 356. Etsi sine peccatis esse non possumus, oderimus tamen ea. V, 984. Quis esse sine peccato verissime dicendus. X, 283. Esse sine ullo omnino peccato, nondum aequat hominem Deo. X, 265. Sine peccato nemo vivere, sed mori potest. X, 267. An sancti mortui sint sine peccato. X, 266. Merebitur hinc exire sine peccato, qui peccata sine quibus hic non vivitur, mundare non neglexerit. II, 675. Sine omni peccato esse nonnisi in resurrectione sperandum est. III, 2140. Nullum habere vitium, justitia est posterioris vitae, quae praesentis erit praemium. X, 1514, 1515. Post resurrectionem non solum nulla peccata, sed nec ulla desideria vitiosa, X, 407. In coelo nulla peccata remittuntur, quare. X, 848. Peccatum nullum esse poterit in regno Dei. X, 1582. Non posse peccare, praemium sanctorum. X, 1523. Peccata sine quibus hîc non vivitur, pedum lotione significantur. III, 1789, 1794. Nemo cui necessaria non fuerit remissio peccatorum. X, 316. Homo cum debeat esse sine peccato, hoc quidem potest, sed non sine gratia. X, 294. Potest homo sine peccato esse, sed auxiliante gratia. X, 271. Homo non nisi gratia Christi potest esse sine peccato. X, 299. Nemo in hac vita sine peccato, etiam per gratiam Dei: quamvis asserere hominem per gratiam posse esse sine peccato, sit tolerabile. II, 771. Ad non peccandum quamvis liberum esse non dubitetur arbitrium voluntatis, tamen ejus potestas non sufficit, nisi adjuvetur infirmitas. II, 766, 775. Ad peccandum anima sibi ipsa sufficit, non ad sanandum peccatum quod haeserit. V, 138. Ut non peccemus, liberum arbitrium non est in nobis ante gratiam, sed tantum ut peccare nolimus. III, 2066. Impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. X, 252. Error eorum, qui dicunt vivere hîc hominem sine peccato, minus perniciosus. X, 201.
Peccatum vitari potest, si vitiata natura sanetur gratia. X, 293. Ut peccato moriamur, gratiae opus. III, 2068. Natura humana potest perfici, et esse sine peccato, sed gratia Dei. X, 281. Peccatum sine gratia vinci non potest. VI, 103. Nullum est peccatum quod facit homo, quod non possit facere et alter homo, si desit rector a quo factus est homo. V, 598. Omne crimen, facinus, vel peccatum, nostrae est negligentiae; et omnis virtus et sanctitas, Dei est indulgentiae. V, 605.
Peccatum nunc homini cum morte dominatur. VI, 282. Peccati servus, quis. X, 1107. Non omnis qui servus est peccati, facit peccatum; sed qui facit peccatum, servus est peccati. X, 1107. Captivi facti sumus, quia venumdati sumus sub peccato. III, 1694; IV, 1658. Peccati servitus miserabilis. 1, 1233. De servitute peccati, et regno libidinis fuse. I, 1233. Peccatum non regnet in nostro mortali corpore. III, 1698. Quomodo et quando non regnat. III, 2069. Justi militant, non ut non sit concupiscentia in eorum corpore, sed ut non regnet. III, 417. Peccatum in nobis non regnabit, si desideriis quibusdam non obedierimus. III, 2066. Peccati regnum evertitur duobus modis. III, 1268. Peccati regnum lata Lege cecidisse, Juliani sententia. X, 1235. Discutitur. X, 1226. Peccatum quomodo mortuum erat sine Lege. VI, 104. Et quomodo revixit. VI, 104; X, 559. Quodnam peccatum abundavit per Legem. X, 1235, 1236, 1239. Peccatum non deputari, est ipsum ignorari, et peccatum esse non putari. X, 116. Peccatum an non imputatur, cum non est Lex. X, 1227. Peccatum non deputabatur, id est non apparebat. III, 2067. Unde cognoscit homo inhabitare in carne sua peccatum. VI, 106. Peccatum, non intelligendo, sicut tenebrae non videndo, dignoscitur. III, 2071. Et sentitur. VI, 64. Ignorare peccatum, quid sit. V, 837. Peccatum ignorare, est illud nolle, non approbare. X, 561, 562.
Peccato quinam dominantur. VIII, 258, 259, 261. Peccati corpus evacuare, quid. III, 2069. Quomodo evacuatur. VIII, 891. Peccata pavimentare. V, 1463. Peccata consequentium temporum non recte comparantur Adae peccato. X, 1549. Non talem esse conditionem consequentium delictorum, qualis fuit delicti primi in paradiso commissi. X, 1550.
Peccatum mors animae. III, 1748. Sola mors animae. VIII, 95. Mori potius eligendum est, quam peccare. III, 1767, 1770. Dolenda tantum peccata, mala alia ferenda. IV, 409. Vanitati similis homo efficitur per peccatum, qui veritati [Col. 0510] similis erat dum crearetur. IV, 1532, 1863. Iniquitas sola longe a Deo facit. IV, 1775. Peccando recedit homo a Deo, propinquat pie vivendo, quomodo. II, 838. Peccata sola a Deo separant. VII, 300. Et a salute ac vita aeterna. X, 129. Quomodo a vita aeterna impediunt. VI, 513. Peccata quaedam ita impediunt perventionem ad regnum Dei, ut tamen meritis sanctorum impetrent indulgentiam. VII, 750. Quaenam sint illa peccata. VII, 750. Obtinere aeternam salutem non potest, nisi qui omnes superbiae suae thoros inanes, peccata sua confitens complanaverit, etc. II, 1029. In peccato tenebrae et frigus. III, 1579. Peccata tenebrae sunt animarum. IX, 118.
Peccatorum apud Deum confessio, spem excitat. I, 675, 781. Peccata sua Daniel quotidie Deo confitebatur. II, 675. Peccata melius accusantur, ut pereant, quam excusantur ut maneant. IV, 1410. Peccatorum confessio prava et excusatoria. IV, 268. Peccatorum tegmen bonum et tegmen malum. IV, 266. Peccata adduntur peccatis, cum peccata quae facta sunt, cooperiuntur aliis peccatis. III, 1469. Peccata noli operire tu, et operiet Deus. IV, 267. Peccati excusatio, et perversa defensio. V, 138, 143, 153, 186. Vide Poenitentia. Peccati excusatio, superbia est pejor et damnabilior. VII, 422. Peccata non confitentes, sed defendentes, fumo deficienti comparantur. V, 153. Peccata cum excusamus, diabolus triumphat; cum accusamus, gemit ac dolet. V, 186. Cum peccata nostra cognoscimus, Dei gloriam commendamus. IV, 1219. Deus avertendo faciem, peccata delet; advertendo, scribit. IV, 594. Avertat Deus faciem suam a peccatis tuis, sed non avertat faciem a te. IV, 207. Tu a peccatis faciem noli avertere, si vis ut Deus ab ipsis avertat faciem suam. IV, 505, 1632. Peccata cum attendit, accusat et punit homo; non attendit Deus, defendit, liberat. IV, 266. Peccata sua qui non vult videre, post dorsum se ponit, et aliorum peccata acute attendit. IV, 1284. Peccata sua qui defendunt, aut Deo tribuunt, redarguuntur. IV, 268, 434, 605, 701, 854, 1172, 1793, 1808, 1821. Peccatorum confessiones, ulcera quae foras erumpunt. III, 1350. Peccata quomodo puteant, sentit qui sanum habet olfactum. IV, 401. Peccatorum sarcina, quam cito deponenda. III, 1474. Peccati gravitas turbare nos debet. III, 1755. Peccatum displicere debet. V, 134. Peccata sua homini displicent, cum ei Deus lucet. III, 1491. Peccata non vere plangis, si lacrymae currunt, et manus cessant. IV, 410. Peccata ne desperando augeamus, propositus est poenitentiae portus: rursus ne sperando augeamus, datus est dies mortis incertus. V, 1560. Peccatum ad se convertendum ut ejus obtineatur remissio. VIII, 258. Peccati conversio debet esse ad hominem, quo sensu. VII, 444, 445. Peccata duobus modis, ut morbi, ita et caventur. X, 287. Peccata triplicis generis triplici remedio sananda. VI, 228. Peccatum per peccatum non debet declinari. VII, 58.
Peccatorum genus duplex. IV, 816. Peccati genus triplex. III, 1747; VI, 17, 228. Peccata omnia concludunt haec tria, voluptas carnis, superbia, et curiositas. IV, 115. Peccati tres differentiae. III, 1247. Tamquam tres mortes. III, 1247. Peccatorum genera duo, in Deum, et in hominem. V, 1271. Peccare in Deum et peccare Deo quid sit. III, 773, 774. Peccandi in Deum nulla est ratio. V, 1469. Peccatum hominis vel angeli nihil nocuit Deo. VI, 333. Peccatum Deo non nocet. I, 830. Nec nocere potest. I, 690. Quomodo ergo contra Deum est. I, 690. Duobus modis peccat homo antequam fiat sapiens. I, 1306. Peccata omnia aut ad corruptelam pertinent flagitiorum, aut ad facinora nocendi. V, 87. Peccatum in hominem non contemnendum V, 507. Peccatum in hominem duobus modis committitur, uno, si laedatur; alio, si cum potest, non adjuvetur. I. 1332. Peccatum omne magis obest facienti, quam patienti. VI, 240. Peccatum in Spiritum sanctum an schisma potest dici, et traditio Scripturarum. IX, 554. An peccatum illud schismaticis non debet objici. IX, 554.
Peccata alia sunt contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. VIII, 428.
Peccatum appellatur peccati delectatio. III, 417. Peccatum in membris, de quo Apostolus, est violenta quaedam carnis illecebra in corpore mortis hujus. III, 417. Peccati lex dicta peccatum. X, 178. Peccatum dicitur concupiscentia. quia inde oriuntur cuncta peccata. V, 840. Peccati lex in membris, quid. VI, 107, 108. Peccati lex est violentia consuetudinis. I, 754. Peccatum appellat Apostolus illicita desideria languoris originalis. IV, 1507. Peccatum ad mortem, quid. III, 1266; X, 938. Peccata imitationis in mundo. X, 1162. Peccatum quod Judaei non habuissent, si Christus non venisset. V, 450. Cur mundus de solo peccato arguitur incredulitatis. V, 785, 787. Peccatum aliud tantummodo peccatum est, aliud est etiam poena peccati. I, 604, 608, 612; III, 156; X, 1467, 1474. Peccata quaedam sunt, quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum. [Col. 0511] IV, 687; X, 258, 790, 793, 906, 975. Nonnulla etiam de ira Dei veniunt peccata. III, 797. Peccata peccatis puniuntur. X, 1354. Venit hoc de poena peccati, ut homo adversus se ipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. IV, 891, 1859. Peccatorum quorumdam perpetrandorum facilitas, poena est aliorum praecedentium. VI, 91. Peccata quaedam manifesta, ex poena veniunt quorumdam occultorum. VIII, 288. Peccatum manifestum utile ad sanandum vitium occultum superbiae. VII, 422. Peccatorum judicium et poena, quae nunc occulte agitur. IV, 117. In ipso animo continuo poena sequitur culpam, plerumque major non sentientis caecitate graviore. II, 381. Deus non opere iniquo, sed opere justo facit, ut quaedam peccata sint etiam poenae peccati. X, 1355, 1356. Objectioni contra sententiam de peccato et de poena peccati satisfit. X, 790. Peccati actualis duplex est origo. I, 1285. Duplex causa. X, 554. Peccati causa duplex, ignorantia et concupiscentia. X, 563. Ignorantia et infirmitas. VI, 271; X, 152, 167. Aliud peccatum, aliud concupiscentia peccati. X, 1172. Peccatorum causa, aut ignorantia aut fragilitas aut contemptus. III, 729. Peccati Adae justissima poena, ignorantia et difficultas. X, 287. Peccata omnia ab illa erroris et perversi amoris radice veniunt, cum qua nascitur omnis filius Adam. X, 846.
Peccata humana dicuntur peccata ignorantiae. III, 720. Peccata ignorantium. VI, 456. Peccata ex ignorantia. X, 287. Omnis qui peccat, quomodo non viderit nec cognoverit Deum. X, 313. Peccatum scientis, quam nescientis, gravius. IX, 157, 158; X, 884. Peccata ignorantiae leviora, quam quae a scientibus committuntur. X, 148. Peccatum sine dubitatione est ipsa ignorantia, in eis qui intelligere noluerunt; in eis autem qui non potuerunt, poena peccati. II, 883. Peccata nolentium sunt peccata nescientium. III, 728 Peccata ignorantiae etiam possunt esse in baptizatis. III, 2100. Peccata ignorantiae ea sunt omnia, quando quisque bene fieri putat, quod male fit. II, 186.
Peccata ex infirmitate de traduce primi peccati Adam, et de consuetudine mala veniunt. VIII, 541. Peccata quotidiana omnes ex carnis infirmitate contrahimus. V, 1541. Peccatum fragilitatis si irrepserit, quid faciendum. III, 1983. Quomodo curatur. VIII, 541. Ad peccandum duo incitamenta, voluptas et dolor. V, 1286. Contra haec duo remedia. V, 1286. Omnia peccata duae res faciunt in homine, cupiditas et timor. IV, 413, 1026. Peccando quisque animam suam diabolo vendit pretio voluptatis. III, 2071. Peccatum si non delectaret, non fieret; nec delectaret, si sanitas esset. V, 877. Justitia si minus delectat quam peccatum, aut si non delectat, aut si minus quam dignum est delectat, hoc fit de languoribus animae. V, 877.
Peccata quae occulte fiunt, dulciora. III, 2070. Peccati dulcedo fallax. VI, 104. Peccatum quasi rhamnus, primum delectat, postea compungit. IV, 689. Peccatum dulce est, sed amara est mors quo perducit. V, 398. Propter quod peccant homines, morientes hîc dimittunt, et ipsa peccata secum portant. V, 398.
Peccatum non committitur sine causa. I, 679. Non committitur nisi ob utilitatem aut delectationem. VI, 513. Forte ipsum peccare nemo velit, sed propter aliud fit, quod vult qui peccat. III, 728. Peccata etsi non propter utilitatem temporalem, an saltem propter sanctitatem servandam admitti possint. VI, 513. Faciat homo etiam pro temporali hominum salute quod potest: ubi nil nisi peccando potest, jam se existimet non habere quid faciat. VI, 542. Peccata nullo quasi bono facienda. VI, 528. Peccata compensativa, nec ipsa admittenda esse. IV, 530, 533, 539. Peccatum non solum illud est quod in turpi aut iniquo facto apparet hominibus; sed etiam si habeat speciem boni operis, et tamen propter mercedem temporalem fiat, non propter requiem sempiternam. V, 208. Peccati inaniter putat se esse victorem, qui poenae timore non peccat. II, 593. Voluntate peccat, qui solo timore non peccat. X, 558. Peccare non debes, non timore poenae, sed amore justitiae. V, 870. Inimicus justitiae est, qui poenae timore non peccat; amicus autem erit, si amore ejus non peccet. II, 594. Peccatum quisque tantum odit, quantum diligit justitiam. II, 594.
Peccata quot modis fiunt. X, 563. Peccata multa in interioribus dictis, quae non sunt in exterioribus factis. VI, 351. Sed nulla in exterioribus factis, quae non praecedant in interioribus dictis. VI, 351. Peccata linguae et peccata cordis quis vitare potest? IV, 1700. In ipsis concessis peccata contingunt, si exceditur modus debitus. V, 88, 1273. Tres vel quatuor in peccatis progressus. V, 594, 720. Tria sunt quibus impletur peccatum, suggestione, delectatione et consensione. III, 207, 1246. Tria haec similia sunt his quae in tentatione primi parentis acciderunt. III, 207, 1246. Peccamus non in desiderio pravo, sed in consensione. III, 2066. Peccatum inest cum delectaris; regnat, si consentis, IV, 587. Peccata peccatis quomodo connectuntur. IV, 677. 1705, 1808. Omnis qui peccat, adversus caritatem facit: proinde qui in uno offendit, factus est omnium reus, cum [Col. 0512] nullum peccatum sit, nisi contra caritatem, etc. II, 739. Homo tanto plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis. II, 740.
Peccata omnia paria esse Stoici contendunt. VI, 539. Dicebat Jovinianus. VIII, 45. Et Nectarius existimat; hunc refellit Aug. II, 387, 393, 394. Peccatum et crimen quo differant. IV, 1507, 1508. Et utriusque definitio. III, 681, 682. Etiam in parvulis debita et delicta. IV, 1381. Peccata venialia et crimina. X, 563. Damnabilia et venialia. X, 302, 1180. Peccata grandia, et peccata minuta. III, 1491, 1492. Gradus in peccatis et in reatu. III, 1241. Peccata sunt quaedam, de quibus definire an propter illa perituri sumus, impossibile est. IV, 1132. Peccata quae sint levia, quae gravia, non humano sed divino sunt pensanda judicio. VI, 269. In omni peccato, plus in majore, minus in minore, tamen contra justitiam concupiscitur. VI, 367. Peccatum esse ex intentione aliud alio levius; non tamen faciendum levius, quod saepe alterius generis peccato gravius est. VI, 529. Peccata, quae crimina nominantur. V, 1206. Peccata gravia, quibus debetur certa condemnatio ac separatio a pane quotidiano. V, 88, 382, 1540. Peccata quae poenitentiae laborem exigunt vehementiorem. V, 1273. Peccata sunt aliqua in Christianis, quae inimicorum persecutione graviora sunt. III, 1266. Peccata venialia, peccata justorum quae. VI, 1718; X, 230, 244, 269. Sine peccatis venialibus haec vita non ducitur. X, 230. Peccata videntur veniabiliora, cum is qui reus est, correctionem promittit. II, 654. Peccata venialia justum a vita aeterna non impediunt. X, 230. Quatenus dimittantur. X, 1180. Minuta peccata quaedam recensentur. V, 80, 392, 1206. Peccatorum venialium exempla. X, 268, 269. Peccatorum venialium multitudo in uno homine. X, 269. Peccata minuta non contemnenda. V, 88, 382, 398. Non negligenda. VI, 680. Si negligantur, occidunt. III, 1492. Peccata cavenda, etiam quae videntur minuta. IV, 447, 448. Peccata si negligantur, quia minuta; timeantur quia multa sunt. IV, 1700. Peccata levia si contemnis quando appendis, expavesce quando numeras. III, 1982. Peccata levia simul congregata, quasi scabies, aut necant, aut decus nostrum exterminant. V, 1541. Peccata levia tamquam aqua intrant per rimulas ad sentinam. IV, 810. Peccata minuta quotidiana massam et cumulum efficiunt. IV, 1201. Si non singula suis molibus conterunt, omnia tamen acervo nos obruunt. IV, 1508. Peccata minuta multitudine obruunt, nisi a Deo dimittantur. V, 88, 382, 1207, 1273. Peccata levia multa, faciunt unum grande. III, 1982. Parva peccata, si tamen crebra, sicut unum grande peccatum, nos gravant et opprimunt. II, 1089. Peccata parva quae subrepunt vigilantibus, superbia crescunt, humilitate perimuntur. VI, 425, 426. Vitare peccatum quisque debet levius, potius quod suum, quam gravius quod alienum. VI, 499. Peccata quae levia videntur, sunt interdum gravissima. VI, 270. Peccata quisque aestimat gravia, prout vitae quam diligit faciunt injuriam. VI, 513. Peccata horrenda, usu videntur levia. VI, 270. Peccata sola inusitata exhorrescimus. VI, 271. Vae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur. III, 2130. Quae putant homines leviter habenda tamquam in carne peccata, Deum ipsum laedunt. III, 560. Peccata carnis mortifera. V, 507. Peccare in proprium corpus cur solus dicatur fornicator, cum operibus carnis alia peccata tribuantur. V, 886. Unde impii, quibus gratia non subvenit, alii magis, alii minus peccent. X, 1185. Peccata gravia devitanda, minutiora triplici remedio curanda. V, 88. Peccatorum quotidianorum mundatio, et medicina quotidiana. V, 127, 299, 382, 983, 1207, 1272. Peccata leviora oratione dominica delentur. VI, 265. Et eleemosynis. X, 302, 304, 563, 564. Peccatorum venialium poenitentia, jejunia, eleemosynae et orationes. II, 1089. Peccata levia cur non commemorata sint in Scriptura. X, 268. Peccant multi dum putant se non videri a Deo. V, 441. Peccare si vis, quaere ubi te non videat Deus, et fac quod vis. V, 736.
Peccatis alienis an quis possit obnoxius esse. X, 839. Peccatum cujusquam non alter perpetrat. X, 1147. Peccatis alienis quis communicet. V, 549; IX, 344. Aut non communicet. V, 551; IX, 79, 80, 82, 83. Peccatis alienis communicare est ipsis consentire. IX, 228, 609. Qui vitiis nutriendis parcit et favet, ne contristet peccantium voluntatem, tam non est misericors, quam qui non vult cultrum rapere puero ne audiat plorantem, etc. II, 395. Quot modis dici possit aliquis peccasse cum alio. IV, 1409. Qui consentit peccatori, is peccatis propriis, non alienis premitur. IV, 1699. Peccatum alteri suadetur, vel stulta benevolentia. vel malitiosa invidentia. VIII, 592. Peccantibus non consentire, qui eos non vult peccando cohibere. VI, 498. Ut durum est conniventiam praebere peccantibus, ita impium manum negare conversis. II, 784. Peccata aliena non praejudicant. IX, 427. Vide Ecclesia, Mali. De peccatis alienis nemini calumniandum, nemini calumnia formidanda. IX, [Col. 0513] 612. Peccata aliena si maculant, sibi ipsi praejudicant Donatistae. IX, 612. Peccata aliena ad se pertinere nolebant Donatistae. IX, 306. Peccata aliena si quis ad se pertinere existimat, pertinent ad eum. IX, 278, 287. Peccata aliena non obsunt aliorum saluti, cum Christi nomen invocatur. IX, 301. Peccata aliena aliis non obesse ostendit ipsa Maximianistarum a Donatistis susceptio. IX, 371. Nullius crimen maculat nescientem. II, 328. Peccatis alienis ignoratis neminem maculari, fassi sunt episcopi Donatistae, qui ad Collationem venerant. IX, 631. Peccata aliena non maculant. II, 339, 341; IX, 278, 279, 519, 520, 565. Non maculant quemquam in unitate. IX, 607, 608, 609. Peccatis alienis neminem contaminari, nec propterea negligendam aliorum correptionem. V, 896. Peccata aliena patienter portanda. V, 41. Sic portanda, ut corrigantur. V, 43. Quando peccatur ab aliquo, agendum est ut ab altero nesciatur. V, 511. Peccata aliena non curiosius attendenda. V, 152. Peccata aliena an quisquam debet evitare peccatis suis. VI, 499. Peccata aliorum apud ecclesiasticos judices accusandi mos unde negligatur. V, 1546. In via fidei, pro non peccantibus habentur, quibus peccata non imputantur. IV, 1508.
Peccata malae consuetudinis difficile solvuntur. III, 1756. Familiaritas cum peccato, tamquam cum serpente cavenda. V, 138. Peccata consuetudine vilescunt, ut jam nec sentiantur. V, 125. Peccato quodam non admisso, solvuntur caetera; admisso, confirmantur caetera. III, 2013. Difficile est, ut dum perversi homines vitia devitant, non in eorum contraria perniciter currant. III, 398. Quomodo a peccato anima resurgat. III, 432. Aliud est recedere ab omni peccato, aliud recessisse. X, 308. Parum est recedere a peccatis, si praeterita curare neglexeris. V, 409. Peccato potest anima mortua esse, quamvis quasi adhuc vivat peccatum. III, 2069. Quando morietur peccatum. III, 2070. Peccatum minuitur in vita proficientium. consumitur in vita perfectorum. III, 1697. Tanto proficiens a peccato fit longinquior, quanto plenitudini justitiae propinquior. X, 308. Peccata proclivia sunt, et laboriosa justitia nisi amantibus. X, 1200. Peccata omnia amore et delectatione justitiae superanda. X, 161. Nihil sic probat spiritalem virum, quam peccati alieni tractatio. III, 2143.
Peccatum impunitum esse non potest. IV, 505, 701; VI, 358. Tolerabiliter peccant, qui flagello corriguntur et sanantur. IV, 1133. Ad naturalem justitiae ordinem pertinet, ut aut peccata non fiant, aut impunita esse non valeant. VIII, 480. Peccatum est contra naturam, sed supplicio redigitur ad naturam. VIII, 480. Peccatum aut a Deo, aut ab homine puniendum est. IV, 505. Peccatum puniendum est aut ab homine poenitente, aut a Deo judicante. V, 133, 139, 187. Nihil aliud agit quem veraciter poenitet, nisi ut id quod male fecerit, impunitum esse non sinat. II, 655. Peccare volebas, et laborare nolebas; ut parum tibi esset quod esses injustus, nisi et eum injustum voluisses, a quo in te vindicari noluisses. IV, 478. Potio amara correptionis non respuenda. V, 84. Poenitentiae utilitas et suavitas. I, 700. Poenitentiae humillimae locus semel in Ecclesia conceditur. II, 656. Ne medicina vilis minus utilis esset aegrotis. II, 656. Opera eorum quibus poenitentiae locus in Ecclesia non conceditur, non inutilia. II, 656. Vide Poenitentia. Peccatum si puniendum non esset, nec peccatum esset. IV, 505. Peccata quomodo puniuntur, aut diluuntur. VIII, 480, 588. Peccata punire ac donare peraeque pertinet ad Deum. VIII, 561. Dei videre peccata, punire est. IV, 264. Peccantem cur non statim puniat Deus. VI, 662. Multa hîc videntur inulta, sed eorum poenae reservantur. VI, 263. Sponte peccavit homo, sed non sponte damnatus est. III, 2075. Peccati poena juste decernitur. III, 384. Dominus peccata non puniendo, non favet peccatis. III, 1650. Peccati poenae Angelis et hominibus communes. VI, 244. Peccatum temporale an juste plectatur aeterno supplicio. VII, 725. Peccati merito vindicta est aeterna. II, 381. Peccatorum poena et exitus est, ut primo cupiditatum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi ineffabiles poenas luant. IV, 137. Peccata poenarum aeternarum digna, temporalibus emendationibus puniuntur. VIII, 442. Peccatorum supplicia quid Deus donet electis ostendunt. VI, 123, 124, 126. Peccantem hominem nec impunitum esse permisit Deus, nec sine misericordia dereliquit. VII, 153. Peccati poenae justae sunt. I, 1241. Et variae. I, 674. Peccati poena quid. III, 221. Peccati hominis propria poena. VI, 244. Unicuique homini supplicium fit de peccato suo. IV, 107. Peccata in hominibus Deus non punit, quae commissuros eos aliquando praescivit, ut docebant Pelagiani. II, 889. Peccatorum poena quare calix appellatur. IV, 137. Deus non de se profert unde peccata puniantur, sed ipsa peccata sic ordinat, ut quae fuerunt delectamenta homini peccanti, sint instrumenta Domino punienti. IV, 107, 108. Peccati perniciosa [Col. 0514] dulcedo per amaritudines tribulationis digeratur. V, 1271. Anima luendo poenas peccati sui, habet dignoscentiam boni et mali. III, 138. Per poenam ad resipiscentiam erudimur. III, 134. Poena facit peccantes confundi, quod non fecisset impunitas. X, 1355. Poena corporis et si non a voluntate, tamen revocat ab opere peccati. Justitia vero sic amanda est, ut ab ejus operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant. II, 594. Transgressio Prophetae morte punita temporali, sed non aeterna. VI, 598, 599. Quomodo viri sancti nonnulla peccata morte punierunt. III, 1262. Pro peccato unius, alter non est plectendus in judicio hominum; in judicio autem Dei quandoque punitur poena visibili. III, 778, 779. Peccata quorumdam, corporalibus aliorum mortibus vindicantur. VIII, 660. Quare hoc. IX, 743. Quidquid a multis peccatur, Deo non est inultum. II, 525. Peccata multitudinis quomodo corripiantur. IX, 93. Quomodo privatorum. IX, 92. Qui injuste se ordinat in peccatis, juste ordinatur in poenis. II, 539. Peccatorum Deus non auctor, sed ordinator. VIII, 451. Peccatorum ordinatio in suppliciis quomodo poena, quomodo justitia. VIII, 554. Peccatum Dei imperii ordinem non perturbat. I, 830. Nemo inique agit, nisi divino eodemque justissimo judicio permittatur. VII, 659. Peccatum ad decorem universi confert. VII, 336. Animae peccatrices conferunt ad perfectionem universi. I, 1283. Licet earum peccata huic perfectioni non sint necessaria. I, 1284. Multa bona Deus facit de nostris malis nostrisque peccatis. II, 727. Non ideo cuncta sunt impleta peccatis in mundo, quia peccatum est. VII, 336.
Peccatum irremissibile nullum est, praeter perseverantiam in nequitia, cum desperatione indulgentiae Dei. III, 2104. Peccatum in Spiritum sanctum quod remitti potest in hac vita. II, 814; V, 447, 449. Peccatum in Spiritum sanctum irremissibile. V, 465; VI, 272. Peccare in Spiritum sanctum quid. III, 1267, 2097, 2098. Peccat in Spiritum sanctum, qui desperans, vel contemnens praedicationem gratiae et pacis, detrectat agere poenitentiam, et in finem usque perdurat. III, 2097, 2105. Peccatum in Spiritum sanctum quod non remittitur, impoenitentia. V, 455. Peccatum in Spiritum sanctum irremissibile, est duritia cordis usque ad finem vitae, etc. II, 814. Quaestione de peccato in Spiritum sanctum nulla forte in omnibus Scripturis difficilior. V, 449. Hanc in Sermonibus ad populum semper vitavit, ac tandem a Deo motus tractat August. V, 449. Libellus de peccato irremissibili. VI, 272. Peccatum ad mortem. III, 1229, 1230. Pro peccante peccato ad mortem, non orandum. III, 1266. Peccati ad mortem tanta labes est, ut deprecandi humilitatem subire non sinat. III, 1266. Peccatum superbiae, contemptus verbi Domini. III, 728. Nullo sacrificii genere expiabatur. III, 728. Sine poena ejus qui committit, non potest aboleri. III, 728. Nullum est peccatum de quo venia non debeat sperari. III, 1640, 1678, 1687, 1696, 1748. Peccatorum remissio omni homini hîc degenti necessaria. VI, 262. Peccatorum remissio fit propter futurum judicium. VI, 263. Peccatorum remissio ad parvulos pertinet. X, 1191, 1196.
Peccata dissolvuntur et abolentur in Christi clarificatione. III, 595. Peccata solus Christus auferre potest. III, 638. De peccato solus liberare potest, qui sine peccato venit. III, 1694, 1695. Peccati virus nonnisi morte Christi auferri posse, serpens exaltatus in deserto docuit. X, 145. Peccata tolluntur, dum mors Christi attenditur. III, 489, 490. Nemo a peccatis liberatur, nisi gratia Dei per Jesum Christum. II, 885; X, 1119. Peccatum propriae voluntatis etiam solvitur sanaturque per Christum. X, 120. Peccatum quatenus tollit Christus. X, 1172. Christus peccatum tollit triplici ratione. X, 1176. Peccatum peccato tollitur. X, 262. A peccato non fit homo liber Lege, sed gratia. X, 896. Peccatum nullum Lege tollitur. X, 1173, 1176. Peccata per Legem ablata non sunt. III, 2067. Peccatum per gratiam solam aufertur. III, 2065. Peccata non aufert nisi gratia fidei, qua per caritatem operatur. III, 2106. Lex fecit ut peccatum proderetur, gratia ut factum deleretur, et ne fieret caveretur. X, 1173. Peccatorum remissio non semel fit per gratiam. X, 1232. Quot modis fit. X, 1232. Quatenus homo sanatur a peccatis. X, 295. Liberatio a peccato duplex. X, 1122. Hominem dici a peccatis non posse mundari, calumnia Juliani adversus Augustinum. X, 1115. Peccatorum purgatio quî fit in hac vita. VII, 300. Peccata quibus modis mundantur. IX, 475. Peccata tribus modis dimittuntur. VI, 636. Peccatorum medicamenta, eleemosynae, jejunia, oratio. IX, 63. Peccata oratione expiantur, et Deus placatur. II, 665, 675. Peccata, misericordiae sacrificiis expiantur. II, 659. Ad majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae; ut ea mundent. V, 88. Peccata exhaurienda sunt quotidie per bona opera, ne navem deprimant. IV, 810. Per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodam modo, ut ea semper liceat impune committere. VI, 265. Errant peccatores, qui [Col. 0515] in flagitiis permanendi impunitatem se emere per eleemosynas existimant. VI, 268. Peccata non redimunt eleemosynae, nisi vita mutetur. VI, 265, 267. Delentur graviora peccata per orationem Dominicam, si poenitendo vita in melius fuerit mutata. VI, 265. Peccata quantumvis immania dimittuntur in baptismo. VI, 635, 636. Peccato moriuntur omnes in baptismo. VI, 253. Peccata non solo baptismo mundantur. IX, 475. Peccatorum remissio non consequitur baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. IX, 181. Error non credens peccata remitti in Ecclesia. VI, 272. Peccata quamlibet magna remittuntur in Ecclesia per poenitentiam. VI, 262. Peccatum nullum est, quod poenitenti et veniam deprecanti per Ecclesiam non dimittatur. III, 1336. Peccata extra Ecclesiam non remittuntur. VI, 263; IX, 146, 147, 150. Praeter Ecclesiam nihil solvitur. V, 1349. Poenitentia sola quae in vera religione agitur, impetrat veniam, et purgat admissum. II, 391. Per se excitat Dominus, per discipulos solvit. V, 1350. Peccatorum solutio per Ecclesiam dari potest, suscitari autem ipse mortuus, non nisi intus clamante Domino potest. IV, 1306, 1307. Peccatorum remissio datur etiam per malos ministros. IX, 67. Peccata non dimittuntur nisi baptizatis. VI, 636. Quibus peccatis facilis veniae spes erit. V, 153. Peccatis, quae propter liberationes hominum fiunt, veniam concedi non existimandum. III, 708. Peccati ignorantia ad facilitatem veniae pertinet. IX, 158. Conditio qua nobis relaxantur quotidiana peccata. V, 983.
Peccata non dimittenti, nec dimittuntur a Deo. VI, 193, 267; VII, 749. Peccata aliis non remittenti nulla est spes salutis. V, 1273. Peccata aliis condonare, antidotum contra omnia peccata. V, 1271. Remedium peccatorum. IV, 1698; IX, 213. Peccati venia quando et quo animo concedenda vel neganda. II, 391. Peccatum in se commissum dimittere, ut Deus dimittat, magnum opus misericordiae. IX, 64. Peccata dimissa redeunt, ubi fraterna caritas non est. IX, 120. Peccata omnia delentur, cum ex vero corde et plena fiducia dicimus, Dimitte nobis, etc. IV, 1861. Peccata aliis dimittendi necessitas. V, 384. Delicta invicem nobis donare debemus, et pro his invicem orare. III, 1794, 1795. Veniam omnes deprecari a Deo debemus, non absolutionem. V, 152. Tota Ecclesia hîc petit sibi dimitti peccata. V, 981, 982. Quae peccata petimus in oratione Dominica nobis dimitti. IV, 1507; IX, 120. Peccata venialia in oratione Dominica delentur. VI, 636. Peccata non omnium, sed eorum quos ante praescivit et praedestinavit Deus dimittit. VIII, 660. Cum de corpore exierit unusquisque, dimittuntur ei omnia, quae talia habebat ut dimitterentur debita; quia et quotidianis precibus dimittuntur. V, 982. Peccatum quibusnam Deus non imputat. X, 298. Etiam in saeculo futuro peccata quaedam remittuntur. X, 848. Peccatorum remissio asylum civium supernorum. VII, 77. Misericordia Domini nulla uberior, quam remissio peccatorum. IV, 289. Vide Misericordia. Mortifera securitas peccandi spe veniae confitentibus promissa. VI, 425. Omnia peccata sic habenda tamquam dimittantur, a quibus Deus custodit ne committantur. VI, 421, 427. Peccatorum remissionem significat sepultura. III, 592. Vide Remissio.
Peccatorum profunditas per abyssum significata. IV, 348. Peccata significantur in Lege cadaveribus mortuorum. III, 592. Et velis undecim operientibus tabernaculum. III, 635. Peccata, sola vincula quibus nos tenebat diabolus. V, 726. Peccata non solum vincula, sed et criniculi sunt. IV, 677. Infirmitates pro peccatis in Scriptura ponuntur. II, 633. Peccatum, mendacii nomine appellatur. VI, 547. Peccatum omne mendacium est. IV, 1174; VII, 407. Ad peccatum quod attinet, quid sit in dexteram vel in sinistram declinare. X, 184. Peccatum nihil est. I, 682. Et nihil fiunt homines, cum peccant. III, 1385; V, 153. Peccata non habent substantiam. IV, 1645. Peccatum opus servile. X, 218. Pili, peccatorum symbolum. V, 41, 56. Peccatum daemoni est sacrificium. I, 673. Peccatum quasi scorpius est. V, 818. Peccata appellantur usurae ac debita. IV, 910. Appellantur vulnera. IV, 861. Peccatum undenario numero significatur. VII, 465. Peccatum et vitium quî differant. X, 294. Peccatum quomodo dictus est Christus. VI, 252, 253. Christus peccatum, quia victima pro peccato. V, 825. Quomodo in ipso peccata. V, 1607. Peccatum cur dicitur assumptio carnis mortalis. III, 2072. Cur Christi caro, et ipse Christus. V, 745. Poena peccati peccatum appellatur. III, 520; VI, 253, 540. Peccata dicuntur sacrificia pro peccatis. III, 721, 731, 1695; V, 744, 825; VI, 253, 540.
Peccator sub jugo est diaboli. VIII, 126. Peccatores, ex patre diabolo esse dicuntur. VIII, 135. Peccatores omnes, propter arbitrium libertatis, ad imitationem primi hominis pertinere volunt Pelagiani. X, 1204. Peccator generali nomine, aut Legis transgressor est, si accepit Legem; aut iniquus, si non accepit. IV, 879. Omnis praevaricator peccator est, sed non contra. IV, 1572. Qui nolebant se confiteri [Col. 0516] peccatores, addita Lege facti sunt praevaricatores. IV, 1329. Peccator per Legem fit praevaricator V, 690. Peccatores terrae omnes reputandi sunt praevaricatores legis, vel datae in paradiso, vel in corde scriptae, vel per Moysen datae. II, 681. Portat secum traducem iniquitatis poenamque peccati, morti deputatus. IV, 734. Omnes omnino homines mortui sunt in peccatis. VII, 665. Alii de necessitate peccant, alii in abundantia; quorum dicitur iniquitas ex adipe procedere. IV, 920. Alii per ignorantiam vel infirmitatem, alii per superbiam peccant. IV, 1522, 1523. Peccatores dicimur, cum per ignorantiam peccamus; Legis praevaricatores, cum scientes peccamus. VI, 271. Nihil interest utrum ipse scelus admittas, an propter te ab alio admitti velis. I, 1369. Pejus est alium ad peccatum inducere, quam ab ipso induci. I, 1285. Minus peccavit homo consentiendo daemoni, quam daemon male suadendo homini. I, 1286. Peccatoris aures inter Deum monentem et suggerentem serpentem. IV, 1172.
Peccatoribus panis veritatis amarus est. IV, 88. Peccantis adversarius, sermo Dei. V, 637. Peccator Deum fugere non potest: sed invenit ubique legem Dei in poena sua. I, 699. Peccator avertens se a Deo, caecus efficitur; nondum sentit poenam, sed jam habet. V, 664. Peccatores caeci sunt corde. III, 1388. Quid agere debent ut curentur. III, 1388. Peccator in peccatis suis restem sibi texit. III, 1460.
Peccator quisque tanto magis deserit Christum, quanto magis diligit quod improbat Christus. VII, 748. Peccator pejor est, si laetatur in damno aequitatis. VII, 641. Peccantium felicitate nihil est infelicius. II, 531. Peccator in prosperitate comparatur foeno, quod cito transit. IV, 1177. Peccatorum pax non aemulanda. IV, 770, 771. Nemo gratuletur homini qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest laudator: major haec ira Domini est. IV, 126, 1266. Peccatorum felicitas, fovea ipsorum est. IV, 1204. Peccator in prosperitate similis est pisci, qui hamum jam habet in faucibus. IV, 1176. Ideo non sibi displicent peccatores, quia non se attendunt. IV, 1261. Peccator tunc contemnere dicitur, cum nullam providentiam Dei deputat, vel ad eam se pertinere non credit. IV, 1853. Peccatoris descriptio, ubi de ejus conversione. III, 1338. Peccatoris conversio et poenitentia. IV, 583, 655, 1460, 1799, 1933. Conversio peccatoris, Dei gratiae tribuenda. III, 406, 407. Peccator prius cognoscitur et quaeritur a Deo, quam Deum cognoscat et quaerat. III, 1448. Peccantes videt et odit Deus, etsi nunc tacet. V, 126. Peccatores amat Christus, ut non ament esse peccatores. V, 947, 949. Merita in peccatoribus praecedentia ad justificationem et obdurationem. VI, 72. Peccatoris prior labor, ut displiceat sibi, ut peccata expugnet, ut mutetur in melius; secundus labor, pro eo quod mutatus est, ferre tribulationes et tentationes hujus saeculi, et inter illas perseverare usque in finem. IV, 717 Peccator ut misericordiam consequatur, debet peccatum suum agnoscere. IV, 589. Peccator fremere debet, cum reum se agnoscit. III, 1755. Peccator etsi confiteatur, adhuc reus est, nisi ministri solverint. III, 1757. Peccator quomodo sanetur. III, 1340. A peccatore non Deus avertitur et convertitur. Aversus est, quia tu te avertisti: tu ab illo fecisti casum, non ipse a te fecit occasum. V, 780. Peccator pereat, ne homo pereat. V, 152. Peccatores duobus modis evertuntur. VII, 739. Peccator ut resurgat, imitari debet Christum resuscitantem Lazarum. III, 1755. Lazari suscitatio allegorice exponitur de suscitatione peccatoris. III, 1578. In reditu peccatoris ad Deum magnanimitas virtutem, doctrina sapientiam imitatur. VIII, 587. Tria peccantium genera, et tres peccati gradus, in tribus a Christo suscitatis mortuis figurantur. V, 593, 720. Peccatori perire volenti, tamquam lethargico, pie succurrendum. V, 246. Peccatores quoslibet qui negarunt ad poenitentiam admittendos, ab Ecclesia excommunicati sunt. III, 2099, 2100. Peccatores poenitentes clericatum non accipiebant, nec ad ipsum redibant ex rigore disciplinae; poterat tamen circa illos dispensari. II, 812. Peccator non nisi paulatim recipit quod amissum est. V, 1270. Si cito rediret homo ad pristinam beatitudinem, ludus illi esset peccando cadere in mortem. V, 1270. Resurgendum celeriter a peccato. V, 595. Peccatorem diabolus aut a medicina confessionis avertit, aut in veniae desperationem impellit, aut in divinae indulgentiae praesumptionem inducit. V, 139. Peccator nullus de Dei omnipotentis misericordia debet desperare. V, 1060. Peccator nullus desperet, sed ad Deum per poenitentiam confugiat. V, 442, 1548. Peccatorem se confitetur Paulus, ut nullus peccator de se desperet. V, 927, 949, 951. Peccator de Dei misericordia ita praesumat, ut non desinat timere justitiam ejus. V, 262. Peccatores sic ament mansuetudinem in Domino, ut timeant veritatem. III, 1650. Peccator non sibi parcat. III, 1491.
Peccatoris silentium, clamor impietatis in Deum. IV, 256. Clamor praesumptionis. IV, 266. Voces peccatoris in [Col. 0517] profundum malorum demersi. IV, 1697. Peccatores excitantur ad orandum ut peccata deleantur, minuantur, deficiant. V, 749. Peccatores Deus audit. IX, 60, 61. Deus exaudit. III, 1718. Pericula eorum qui alios vitiis detentos curare satagunt. II, 352.
Peccatorum excusationes diversae. VI, 358. Nulla justa est excusatio hominum; si enim excusatio peccatorum justa esset, non inde jam gratia, sed justitia liberaret. II, 883, 884. Inexcusabilis est omnis peccator, vel reatu originis, vel additamento etiam propriae voluntatis, sive qui novit, sive qui ignorat. II, 883. Peccatori numquam bene esse potest. III, 384. Sed aliquando non sentit. III, 432. Peccatores jam ex hac vita cruciantur. IV, 689, 690. Peccatores plerumque aperti, semper occulte pro suis factis poenas divinitus luunt. VII, 659. Peccator in se ipsum saevit. VIII, 137. Conscientia scelerati hominis carceres et inferos horrendis et poenalibus tenebris vincit. II, 651. De peccatore facit Deus flagellum. IV, 362. Peccator inique existimat facta sua placere Deo, eo quod a vindicta supersedeat. IV, 582. Cur aliquando minus flagellantur peccatores in hac vita. IV, 409, 770, 771. Peccatores Deus hîc flagellat, ut corrigantur. IV, 1292. Peccatores cum punit Deus, non malum suum eis infert, sed malis eorum eos dimittit. IV, 87, 151. Peccantium comparatione et poena accenduntur alii ad recte vivendum. IV, 126. Peccatorem ubique prospicit Jesus, non ad adjuvandum, sed ad puniendum. V, 879. Unde aliqui senescant in criminibus. V, 879. Peccatores multi corriguntur, multi tolerantur, multi nesciuntur. V, 1546. Peccatori poena de suis operibus servatur. IV, 124. Peccatores divina providentia non facit, sed ordinat. IV, 106. Sententia Dei in peccatores mutatur, si ipsi mutentur. V, 152. Correptio et judicium futurum in peccatores, qui hoc tempore non corriguntur. V, 125. Peccans natura melius ordinatur ut juste doleat in supplicio, quam ut impune gaudeat in peccato. VIII, 554, 563. Peccatoribus non esse parcendum in die judicii, sed aeternis eos ignibus exercendos, quatenus et in sensu catholico ab episcopis approbatum, et ut erroneum Pelagio objectum. X, 326. Peccatores per ignem salvandos, a peccatoribus aeterno supplicio puniendis non distinguebat Pelagius. X, 325, 326. Peccatorum expulsio a Deo. IV, 88. Peccator quis damnatione dignus. VIII, 419.
Peccator homo, duo nomina: alterum Deus fecit, alterum homo. V, 110, 152. In peccatore simul et culpa improbanda, et natura approbanda. II, 654. In peccatoribus non nisi peccata odienda, ipsi homines sunt diligendi. VIII, 161. Peccator in quantum peccator non est diligendus. III, 29. Peccator diligendus, non in quantum peccator, sed persequendo peccatum; quomodo diligitur aeger, persequendo febrem. V, 43, 110, 163, 780. Quo sensu peccatores non habeant esse. IV, 430. Peccatores minus sunt quam erant. III, 133. Malum agunt et non agunt, quomodo intelligatur. IV, 1507. Peccantes quomodo singulas sanctissimae Trinitatis personas imitantur. VIII, 586. Peccantes Deum Patrem imitantur impia superbia, justi pia liberalitate. VIII, 586. Conversio peccatoris superbi ob hujus saeculi dignitatem, describitur. III, 881. Peccatoris locus et usus. IV, 362. Peccatores sive angeli sive homines, non perturbant providentiam Dei. VII, 435. Peccatores valent ad exemplum. III, 432. Cur creavit Deus quos praescivit esse peccaturos. VII, 435. Nec hominem nec angelum peccare compulit Deus, licet praesciret quid boni inde futurum esset. VII, 435, 436. Peccatores tamquam vasa diaboli quae implet amaritudine sua. V, 726. Peccatorum et et impiorum una est massa in qua et Judaei et Gentes. VI, 124.
Peccator aliquando ponitur pro peccato. III, 75. Peccatores in Scripturis quinam appellati. IV, 1412. Peccator, niger est color. V, 693. Peccatores poenitentes pullis corvorum comparati. III, 880. Peccatores dicuntur hirci. IV, 779. Peccatores per hoedos significati. V, 43. Peccatores sunt servi mortui. V, 744. Dicuntur tenebrae. IV, 1766. Tenebrae sunt. III, 258, 259, 826, 870. Terra appellantur. III, 1277. Peccatores per se salvari non possunt, adjuncti bobus quomodo accipiuntur. IV, 799. Peccator scabellum pedum Dei. III, 1257.
Pectoris tunsio. V, 133, 186, 433. Contritionis indicium. IV, 265. Pectus percutere solebant populi audito confessionis nomine. IV, 1495, 1774, 1844; V, 186. Pectus qui tundit et non corrigitur, solidat peccata, non tollit. VI, 675. Peccata pavimentat. V, 1463. Pectus tunde, sed plagas tibi dando in pectus caesus, correctus esto. V, 512. Pectora tundunt etiam antistites ad altare assistentes. V, 1541, 1542. Pectus tundit etiam sacerdos. V, 749. Pectoris tunsio, testimonium peccati nostri. V, 751, 762.
Peculatus, furtum de republica. III, 1762.
Pecus constat ex anima et corpore. VIII, 418. Pecoribus animas non solum humanas, sed divinas inesse credebant [Col. 0518] Manichaei. VIII, 231, 232. Pecora habent etiam animas. V. 1181. Pecorum nomine quae intelliguntur animalia. III, 241. Pecorum vita quae. III, 1540. Pecoris bonum quid sit. IV, 1322. Pecora greges Dei. IV, 1911. Pecorum occisionem cur prohibebant Manichaei. VIII, 383. Pecorum nomine indocti intelliguntur. IV. 1750.
Pecudes bis in anno pariunt in Italia. III, 573.
Pecunia Dea. VII, 128.
Pecunia a pecore dicta, est quidquid possident homines. VI, 672. Pecuniae nomine continentur omnia quorum jure domini sumus. I, 1238. Pecunia aerea prius in usu esse coepit, quam argentea. VII, 128. Pecunia et divitiae differunt. VII, 204. Pecuniam sola iniquitas putat divitias. IV, 620. Vide Aurum, Divitiae. Pecunia non immerito rotunda signatur, quia non stat. IV, 1057. Pecuniam inter et Deum quantum intersit. VI, 674. Vide Avarus. Ut pecuniam augeant quidam, fidem perdunt. IV, 1645. Pecuniae amor, rectae spei venenum est. I, 1006. Pecuniae amor usque ad animae contemptum. V, 1457. Pecuniam sanguinem suum quidam appellantes. V, 146. Pecunia prodesse et obesse potest. V. 498. Pecuniae ita manum mitte, ut cor inde solvas. V, 955. Pecunia non facit beatum. VI, 674. Pecuniam cum proximo dividere, quam justum. VI, 673. Pecunia et a malis male habetur, et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. II, 665. Pecuniae aliquid an liceat servare, cum Dominus jusserit non cogitare de crastino. III, 1803.
Pecuniosi non divites sunt, si cupidi. VII, 204.
Pedes metrici, qui sint et quot in genere. I, 1102. De iis copiosissime tractatur. I, 1107.
Pedes hospitum lavandi consuetudo est apud plerosque. III, 1794. Laudanda haec consuetudo. III, 1794. Pedes hospitum lavat, qui humilis est corde. III, 1794. Explicantur allegorice quae gessit Christus lavando pedes discipulorum. III, 1787. Pedes Christi odore pretioso quisnam perfundit. III, 73. Pedes inquinantur, etiam cum ad Christum per terram venitur. III, 1789, 1790.
Pes animae, amor. IV, 124. Pedes nostri. Affectus nostri. IV, 1217. Pes superbiae dicitur, quo recedimus a Deo. IV, 354. Pedes Domini, qui. IV, 833, 1167. Duo pedes sunt caritatis praecepta. IV, 315.
Pedibus nudis ambulantium haeresis. VIII, 42.
Pegasius episcopus Donatista. IX, 528, 555.
Pegasus. VII, 570.
Pelagianus episcopus. II, 759, 780.
Pelagianus a Luperciana. IX, 229.
Pelagiana haeresis. III, 2061, 2062. Unde orta. III, 83. Pelagius et Coelestius nefandae haeresis principes. X, 1561. Pelagius magister Coelestii. X, 355. Pelagius occultior haereticus et mendacior, Coelestius apertior et pertinacior. X, 391.
Pelagius Britto cognominatus, ut servus Dei a Paulino quondam dilectus fuit. II, 816. Pelagius monachus. VIII, 47; X, 342, 345, 346. Pelagius ejusque sectatores ingenio pollere indicantur. II, 821, 830. Vir circumspectus. X, 196. Vir, sicut eum qui noverunt loquuntur, bonus ac praedicandus. X, 188. Pelagius vir egregie Christianus. X, 189. Non parvo profectu Christianus. X, 189. A nonnullis laudatus. X, 188. Pelagii mores laudabiles. X. 167. Pelagius existimatus vir sanctus. X, 185, 186. Pelagium sanctum vocat Julianus. X, 1406. Epistolae episcoporum ad Pelagium scriptae, plenae laudibus. X, 348. Pelagii nomen cum aliqua laude ab Augustino aliquando commemoratum. I, 644. Pelagium Augustinus in salutatione epistolae, dominum vocat. X, 349. Et dilectissimum et desideratissimum X, 349. Pelagium officiosis litteris resalutat Augustinus. II, 596. Vehementes et quodam modo ardentes Pelagii ad bonam vitam exhortationes. X, 348.
Pelagius diu Romae vixit. X, 389, 396. Pelagii prius absentis, et Romae constituti, nomen cum magna ejus laude cognovit Augustinus. X, 346. Pelagius unde notus Augustino. X, 346. Pelagius in Africam venit. X, 346. Hipponensi littore exceptus est, absente Augustino. X, 346. Profectus est Carthaginem tempore Collationis cum Donatistis. X, 346. Ibi faciem ejus semel atque iterum vidit Augustinus. X, 346. Ad transmarina postea properavit. X, 346.
Pelagianae haereseos capita. II, 674. Quaedam capita. X, 355, 356. Capita praecipua. X, 357. Pelagianae haereseos tria praecipua capita. X, 606, 996. Pelagianorum nebulae et calumniarum capita quinque. X, 606. Pelagianae haereseos dogmata refert Augustinus. II, 772, 773, 774. Pelagianorum dogmata de gratia, de libero arbitrio, et de parvulorum salute. X, 570, 571. Paradoxa Pelagianorum de parvulorum baptismate. X, 705.
Pelagiani negabant originale peccatum. I, 598, 608; II, 723, 762, 773; V, 1345. Carnem omnis infantis carni Christi conantur aequare. V, 992. Pelagius parvulorum fallax [Col. 0519] laudator. X, 551. Pelagii argumentatio contra peccatum originale. II, 865. Pelagiani peccatum originale in nascentibus nullum esse contendunt. X, 114. Miserias generis humani sine illo peccati merito fieri dicunt. X, 1098. Coguntur in paradiso mala omnia, quae peccari poenas credimus, et ipsam libidinem collocare. X, 1507, 1509, 1513. Pelagii error, culpa carere qui talis fuit, quia aliud esse non potuit. X, 251. Pelagiani velut sanam laudant naturam. X, 1060. Carnis concupiscentiam velut naturale bonum laudant, quare. X, 436. Refelluntur auctoritate Ambrosii. X, 436. Ignorantiam et difficultatem ad naturae institutionem pertinere asserebant. I, 598, 608. Aliqui ipsorum dicunt omnem hominem a Deo creari, etiam nunc immortalem, et omnes pro meritis suis mori, quia omnes peccaverunt; non in Adam, sed in se, ex quo creati sunt. V, 906. Refelluntur. V, 906. Pelagiani docent mortem non a peccato esse, sed a natura; et moriturum Adam, etiamsi non peccasset. V, 1375. Pelagiani initium peccati ex Adam factum docebant, quatenus caeteri eum imitati sunt. II, 679. Refelluntur. II, 684. Pelagiani propter salutem baptizari parvulos nolebant. II, 761, 763, 773. Christum dicunt Salvatorem majorum, non minorum. V, 992. Sentiebant parvulos aeternae vitae praemiis sine baptismatis gratia posse donari. II, 785. Baptizandos parvulos concedunt, non propter vitam aeternam, sed propter regnum coelorum. V, 1336. Pelagiana vitae aeternae et regni Dei distinctio, plane arbitraria. V, 1338. Pelagianorum sententia de loco ubi maneant beati innocentes, qui sine baptismo ex hac vita migrarunt. III, 1812, 1813. Infantes, etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam, error est quem Pelagius anathematizavit. II, 826. Pelagiani immerito regnum coelorum parvulis non baptizatis intercludunt, cum peccatum originale non agnoscant. X, 175. Secum pugnant, cum non damnandos asserunt parvulos non baptizatos, et tamen sentiunt ideo eos non baptizari, quia male victuri essent. II, 889. Pelagiani usquequaque convicti, etiam non commissorum peccatorum Deum persuadere moliuntur ultorem. II, 889. Pelagiani non parum veritati propinquarunt in quaestione de baptismo parvulorum, ubi fassi sunt infantes credere per eos, a quibus offeruntur. II, 870, 871, 890. Pelagiana haeresis naufragat in parvulorum miseria. X, 1294. Pelagianorum errori de peccato originali, nec ratio, nec eruditio, nec pietas, nec justitia, nec sacra testimonia suffragantur. X, 1147. Pelagiani Manichaeis consentiunt ad negandum peccatum originale. X, 613. Pelagiani peccatum originale negando adjuvant Manichaeos. X, 863, 865, 1074, 1105, 1114, 1288. Pejus quam Manichaei saeviunt in parvulos. X, 1062. Pelagiani dum Manichaeorum pestem in perversum vitare conantur, de nuptiarum fructu ipsis Manichaeis perniciosiora sentire convincuntur. X, 1463. Sicut Ariani aliquid pejus Sabellianis sentiunt de Trinitate, ita Pelagiani pejus Manichaeis de nuptiis. X, 458. Pelagiani declinantes errores Manichaeorum, in alios impingunt. X, 613. Et cum Manichaeorum haeresim declinant, aliam inducunt. X, 571. Pelagiani et Manichaei quatenus errore conjuncti, quatenus separati. X, 573. Pelagiani Manichaeorum nomine Catholicis objecto, putant se subterfugere vim veritatis. X, 607. Pelagianorum et Manichaeorum haereses sibi mutuo adversae, et aeque a catholica Ecclesia reprobatae. X, 572, 573. Pelagiani electionem futuris operibus adscribentes convincuntur in parvulis geminis, uno post baptisma, altero sine baptismatis gratia mortuo. X, 583. Pelagiani in quo Dei judicia evertunt. X, 1097. Pelagiani non ideo sunt haeretici, quia negant animas ex traduce propagari. II, 865.
Pelagius elatus assertor liberi arbitrii. X, 373. Pelagius naturae vires extollendo praecipitat. X, 375. Pelagiani praecipitatores liberi arbitrii. III, 1841; X, 554. Superbi arbitrii sui defensores. X, 585. Inflatores liberi arbitrii. X, 1207. Pelagiani et Catholici in quo dissentiunt dicendo liberum arbitrium esse in hominibus, et Deum esse nascentium conditorem. X, 1289, 1290, 1291. Pelagiani patientiam viribus liberi arbitrii tribuunt. VI, 607. Pelagius naturam humanam peccato depravatam aut corruptam negat. X, 256. Naturam non esse vitiatam, liberumque arbitrium ad salutem sufficere docet. II, 765, 768. Pelagiani putabant possibilitatem volendi et operandi a Creatore insitam nos habere. II, 816. Pelagiani similes sunt iis qui in Lege gloriantur. II, 676, 893. Dicunt voluntatem humanam Lege data sibi ad eam implendam posse sufficere. II, 595. Pelagianum dictum, Opus erat ut per doctrinam Legis scirem quid agerem; habeo liberum arbitrium, quis me a via ista separabit? Refellitur. V, 730. Pelagiani dicebant etiam hominem in hac vita, praeceptis Dei cognitis, ad tantam perfectionem justitiae sine adjutorio gratiae Salvatoris per solum liberum voluntatis arbitrium pervenire, ut et non sit jam necessarium dicere Dimitte nobis, etc. II, 763, 772. Pelagianorum sententia erat auferri liberum arbitrium, si [Col. 0520] nec ipsam bonam voluntatem adjutorio Dei hominem habere concessissent. II, 875. Pelagiani impie garrientes, et de suis viribus praesumentes dicunt, Deus me hominem fecit, justum ipse me facio. V, 656. Si volo, justus sum; si nolo, justus non sum. V, 1316 Tu te salvum facis, si volueris. V, 409. Ut justi simus, libero id arbitrio agimus. V, 172. Pelagiani contra haereticos, intellectum bonum quo benedicitur Deus, habere se a natura jactantes. V, 1644. Jactant ad Christum se venisse arbitrio suo et voluntate sua. V, 192. Naturam multum laudando decipiunt. V, 754. Dicunt caritatem non ex Deo, sed ex nobis esse. I, 621. Hominem sibi sufficere, nec egere divina gratia ex Innoc. II, 785. Ad mandata Dei servanda nullo nos egere auxilio divino. II, 772, 774. Sine gratia Dei, absque peccato hominem esse posse, et revera quosdam fuisse, sed sibi ipsi contradicunt. II, 775, 776, 829.
Pelagiani ingrati gratiae, multum tribuentes inopi sauciaeque naturae. V, 752. Pelagiani redarguuntur, liberum arbitrium sic defendentes, ut negent Dei gratiam. VI, 443. Pelagius gratiae Christi contradicit, defendendo naturam. X, 260. Pelagius hominem sine gratia posse non peccare docebat. X, 281, 285. Patrum testimonia quibus hominem sine gratia posse non peccare probat Pelagius, explicantur. X, 282. Pelagius Jacobi apostoli locum corrumpit ad negandam gratiae necessitatem. X, 254. Illa verba, Da quod jubes, et jube quod vis, ferre non potuit Pelagius. X, 1026. Credit nihil esse quod a Deo accipiat, nec aliquid superesse quod petat ad sanandum se, ex Innoc. II, 787. Ex Pelagiana haeresi sequitur necessario nos orare non debere. II, 595, 761, 763, 774. Pelagiani dicunt se, ut Deus daret ipsis, rogasse; ut rogarent, prius credidisse. V, 913. Donum Dei non poscunt, ne peccent. X, 1098. Pelagii dogmata de gratia. VIII, 47, 48. Pelagianorum error circa gratiam non mediocris. II, 849. Pelagiana haeresis exoriens horretur, et gratiam Dei admittere se simulat. V, 174.
Pelagianorum gratia. II, 652, 768, 849, 852; X, 1296. Pelagiani gratiam ad naturam, Legem, doctrinam, liberum arbitrium, exemplum Christi, remissionem peccatorum referebant, II, 760, 768, 852. Pelagio doctore ea intelligenda est gratia Dei, quae Paganis atque Christianis, impiis et piis, fidelibus et infidelibus communis est. II, 816. Pelagius gratiam in Lege et doctrina constituit. X, 364, 365. Pelagius in quo medecinale Salvatoris auxilium ponit. X, 266. Pelagius ad id Christum nobis necessarium fuisse putavit, ut discamus quemadmodum vivere debeamus. X, 270. Pelagius docuit gratiam dari ex abundanti, aut ad facilius operandum. II, 829.
Pelagiani gratiam secundum merita dari docent. I, 595; X, 577. Ore dumtaxat Pelagius hoc anathematizare non distulit in judicio Palaestino. X, 578. Pelagiani fidei desertores. X, 576, 585. Oppugnatores gratiae. X, 576. Gratiae Dei non solum desertores, sed etiam persecutores. X, 625. Pelagiani multum plangendi contra apertam gratiam contendentes. V, 754. Pelagius ac Coelestius gratiam oppugnant, non tamen aperte. II, 760, 762, 774, 865. Secundum Pelagianorum haeresim Christus gratis mortuus est. II, 768. Quid est qui impie oppugnat gratiam, si Pharisaeus reprehenditur qui superbe agit gratias? V, 657. Pelagianorum humilitas mendax. V, 981. Pelagiani Pharisaeo superbiores. V, 1315. Pelagianorum sententia de perfectione. X, 689. Pelagianorum error, justos omni peccato carere. X, 998, 999. Quo sensu homo potest secundum Pelagianos esse sine peccato. X, 802. Pelagiani docent hominem sine peccato esse posse in hac vita. V, 833. Totam Ecclesiam esse absque ullo pecato. V, 980. Pelagiani divitem in divitiis suis manentem, regnum Dei non posse ingredi, etc. falso docebant. II, 686, 687, 688. Pelagianis adversa dogmata, quae catholica Ecclesia semper tenuit, Diospolitano concilio confirmata. II, 828. De Pelagii et Coelestii erroribus in concilio Carthaginensi anno CCCCXI celebrato episcopale judicium habitum fuerat. II, 759, 760.
Pelagium et Coelestium auctores nefarii erroris arguunt Heros et Lazarus. II, 759, 763. Pelagius Herotis et Lazari objectis respondit. II, 775. Pelagio judices praesederunt episcopi quatuordecim in synodo Palaestina. X, 652, 663. Eorum nomina. X, 663. Pelagio quaedam objecta in synodo Palaestina. X, 320. Pelagio capitula Coelestii objecta, et ab ipso reprobata. X, 333, 334. Damnata sunt haec in synodo, et ipse Pelagius damnandus foret, nisi haec etiam ipse damnaret. X, 338, 354. Objecta sunt etiam Pelagio alia capitula de Sicilia Augustino missa, interposita ipsius Augustini nominis commemoratione. X, 334. Pelagii responsio ad capitula objecta, et professio fidei suae. X, 345, 346. Pelagius Coelestii aliquas sententias suas esse negavit, aliquas anathematizare noluit. X, 352. Summa capitum quae Pelagius in concilio Diospolitano anathematizavit, quaeque Catholicus debet profiteri. II, 828, 979. Pelagius damnavit Adam ita mortalem factum, ut sive peccaret, sive non peccaret, [Col. 0521] moriturus esset. X, 1089. Pelagius ut catholica synodus falleretur, et ne novus haereticus damnaretur, anathematizavit eos qui dicunt, in eo statu esse recentes ab ortu parvulos, in quo Adam fuit ante praevaricationem. X, 392. Damnavit eos qui dicunt Adae peccatum ipsum solum laesisse, et non genus humanum; infantesque recens natos in eo statu esse, in quo Adam fuit ante praevaricationem; et habere vitam aeternam, etiamsi non baptizentur. X, 653, 703, 715, 1112, 1113. Non corde veraci damnavit. X, 1112, 1113. Adae peccatum ipsum solum laesisse et non genus humanum, nisi damnaret Pelagius, damnaretur a judicibus Palaestinis. X, 392, 1186. Imitatione, non propagatione peccatum Adae laesisse genus humanum dicens Pelagius, putat se elusisse judicium Palaestinum. X, 653. Nisi in conspectu audituque episcoporum Orientalium damnasset Pelagius objectos sibi errores de parvulis, nullo modo inde nisi damnatus exisset. X, 653, 703. In quaestione de baptismate parvulorum Palaestinos judices fefellit Pelagius. X, 390. Tanto judices fefellit occultius, quanto exposuit sententiam suam versutius. X, 393. Fraus et versutia Pelagii. X, 393. Latibula Pelagii sub ambiguitate. X, 396. Pelagius statum quaestionis de baptismate parvulorum invertit. X, 394. Pelagius cum eis, quos tamquam male sentientes de parvulis damnavit, profecto damnandus: quia id quod negavit ore, corde servavit. X, 653. Peccatum Adae ipsi soli nocuisse, non ejus posteris, docuit Pelagius, etiam postquam in synodo Palaestina dogma illud damnavit. X, 391, 392, 393. Pelagii calliditas in supprimenda Dei gratia, in quibusdam sui libri apicibus. X, 347. Pelagius in synodo episcopali damnavit eos, qui negant gratiam ad singulos actus dari, et eam in Lege et arbitrio ponunt. II, 979, 984; X, 338, 361. Pelagii suspecta professio de gratia ad singulos actus necessaria. X, 361, 365. Pelagius gratiam confitetur verbis subdolis. X, 331. Pelagius sub ambigua generalitate quid sentiret abscondens, gratiae vocabulo frangebat invidiam, offensionemque declinabat. X, 379. Pelagius veram tandem gratiam admisit in synodo episcopali. X, 338. Non veraciter gratiam Dei confessus est. X, 352, 361. Pelagium confiteri gratiam in Ecclesiam notissimam credidit synodus Palaestina. X, 333. Quid a Pelagio in quaestione de gratia exigatur. X, 383. Pelagius epistolam Augustini ad se datam protulit in synodo Palaestina. X, 549. Pelagius in judicio Palaestino gratiam secundum merita non dari confessus est. X, 887. Damnationis suae timore, gratiam secundum merita dari damnavit. X, 619, 1011, 1028. Non veraci corde damnavit. X, 371. Sed ficto. X, 567. Et subdolo timore. X, 577. Ambiguis verbis sensum suum obtexit. X, 554. Episcopale judicium timens, gratiam Dei secundum merita nostra dari, negavit se dicere; et eos qui hoc dicerent, anathematizando damnavit. II, 877; X, 554. Pelagius gratiam secundum merita dari nisi damnasset, a catholicis episcopis damnaretur. X, 727, 887, 1133, 1212. Non aliud tamen defendere invenitur in libris quos postea scripsit. X, 554. Fallaciter id eum anathematizasse, posteriores ejus indicant libri. II, 877; VIII, 48; X, 887. Pelagius quidquid in miserabili synodo Diospolitana dixisse se denegat, in responsione ad epistolam Hieronymi profitetur. II, 928. Pelagius quam orationem necessariam admiserit. X, 256. Pelagius ab episcopis quatuordecim provinciae Palaestinae catholicus est pronuntiatus. I, 649; X, 319. Catholicus judicatus. X, 357, 358. In synodo Palaestina absolutus, et sicut nonnullis videtur, purgatus. II, 761, 764; X, 333, 335. Subterfugit, non se purgavit. II, 788. Fefellit judicium Palaestinum, propterea ibi videtur esse purgatus. X, 389, 392. Pelagius fallendo, a synodo Palaestina absolutionem suam furatus est. X, 392, 394. Quomodo absolutus. X, 394, 663, 697. Absolutum est in judicio Palaestino quod Pelagius tenere debuit. X, 394. Pelagii absolutio. X, 346. Pelagii purgatio suspecta habetur. X, 346. Qualem tulit de illius purgatione sententiam Innocentius. X, 389. Benigne interpretatur Augustinus quod incautius a judicibus gestum est in causa Pelagii. X, 344. Patres Diospolitani, qui Pelagum absolverunt, non accusandi. II, 764, 765. Pelagius quid agere debeat, ut videatur correctus. X, 350. Pelagii chartula defensionis ad Augustinum. X, 352. In ea fecit aliquid, quod aliter se habeat, quam gestis episcopalibus continetur. X, 352, 353, 354. Pelagius de judicio Palaestino quatuordecim episcoporum, tamquam de victoria gloriatur. X, 350. Pars actorum judicii Palaestini in causa Pelagii. X, 390. Innocentii judicium de actis Palaestinis. X, 389. Pelagium non existimat purgatum Innocentius. II, 787. Pelagio absoluto haeresis ejus damnata. X, 354, 355, 358, 699. Pelagius Palaestinam synodum fefellit. X. 390, 392, 393. Quomodo illam eluserit. X, 653. Pelagius apostolicam sedem fallere conatur. X, 394, 396. Pelagii litterae cum libello fidei ad Innocentium missae. X, 376, 396, 397. Pelagii invidiosae de suis inimicis querelae. X, 376. Pelagius latebris ambiguitatis parat falsitati refugia. X, 394, 396. De [Col. 0522] Pelagii epistola qua suos errores ab episcopis quatuordecim probatos fuisse gloriatur. 350, 351. Pelagius fefellit judicium Palaestinum, at Romanam Ecclesiam fallere non valuit. X, 389. Libellus contra Pelagium sancto episcopo Eulogio oblatus. X, 325. Pelagii damnatio. X, 394. Pelagius in Palaestina synodo damnatus. X, 703. Pelagius et Coelestius damnati. X, 396. Merito damnati. X, 410. Pelagiana haeresis ab episcopis damnata, non adhuc examinanda est, sed coercenda. X, 1183. Post Pelagii et Coelestii excommunicationem, multi eis adhaerentes conversi. X, 394. Pelagii discipuli ex parte a praeceptoris doctrina recedunt. X, 583. Post synodum Palaestinam non catholice sensit Pelagius de parvulis. X, 392. Nec de auxilio gratiae sincere scripsit. II, 829. Pelagius post Synodum Palaestinam edidit libros suos. II, 829; X, 394. Isti libri notantur. II, 826, 829. Etsi revelationem per Spiritum sanctum agnoscat Pelagius, non tamen a suo dogmate recedit. X, 381. Pelagii epistola ad Demetriadem. X, 371, 378. Dicit se in ea gratiam apertissime confiteri. II, 854. Quid de libro ad Demetriadem scripto sentiat Augustinus. II, 850. Pelagii epistola, ad Paulinum. X, 378. Ad Constantium. X, 378. Pelagianorum epistolae duae; una Romam, altera Thessalonicam missa. X, 551. Primam misit Julianus, ut per illam quos posset, suos aut inveniret, aut faceret: alteram decem et octo velut episcopi, ad loci illius episcopum, ad suas partes, si fieri posset, traducendum. X, 551. Pelagianorum epistola ad Orientem missa. X, 1218. Pelagiani Ecclesias Orientales sibi favere mentiebantur. X, 335. Et toto penitus Occidente non minus stultum quam impium dogma suum esse susceptum. X, 623. Pelagius testimonio Augustini usus. I, 596. Pelagii epistola quam Romam misit. X, 361. Pelagii liber pro libero arbitrio. X, 379, 380. Pelagius in libris quos pro libero arbitrio edidit, nihil aliud sentit, quam quod damnavit in synodo Palaestina. X, 361. Pelagius, Cyprianum imitatus, librum scripsit testimoniorum. X, 623. Seu capitulorum. X, 350, 351, 1420. Pelagii expositiones in epistolam Pauli quae scribitur ad Romanos. X, 185, 186, 343. In his non ex sua persona errores suos objicere ausus est. X, 396. Pelagii liber a Jacobo et Timasio oblatus Augustino. X, 338, 347. Nomen non erat expressum, ut vivente amicitia, amicorum error moreretur. X, 348. Ab Augustino refutatur liber de Natura et Gratia. X, 347. Tacito ejus nomine. II, 816. Pelagium cur tandem expresso nomine confutavit Augustinus. X, 348.
Pelagiana haeresis damnanda, et si juste fuisset Pelagius absolutus in concilio Diospolitano. II, 761. Pelagiani Conciliorum catholicorum, et sedis apostolicae auctoritate damnati. X, 505. Contra Pelagianos de Africano Concilio ad Zozimum fuit scriptum, et ab eo ad universos orbis episcopos rescriptum. II, 972. Posteriori Concilio plenario totius Africae contra ipsum Pelagii errorem constituta mittit August. II, 972. De hac causa duo Concilia, Carthag. ac Milevit. ad sedem apostolicam missa, et inde rescripta venerunt. V, 754. Not. ( a ). Causa finita est, utinam finiatur error. V, 754. Contra Pelagianos epistola ad Innocentium Carthaginensis concilii. II, 759. Item alia Milevitani concilii. II, 762. Et alia quinque episcoporum. II, 764. Haec aliquanto diligentius scripta dicitur. II, 972. Innocentii ad tres illas litteras totidem rescripta. II, 781. Pelagium et Coelestium anathemari oportere, nisi errores suos anathemaverint, concilium Carthag. decernit. II, 760. Exempla litterarum, quas contra Pelagium et Coelestium scripsere Concilia, nec non Innocentius et Zosimus, Augustinus mittit ad Optatum. II, 865. Et ad monachos Adrumetinos. II, 972. Pelagianos velut membra putrida praecidendos ait Innocentius. II, 782, 784, 786. Pelagius et Coelestius damnati sunt a Conciliis episcopalibus, ab Innocentio et Zosimo. II, 865. Pelagianis in frequentissimo populo Sixtus anathema pronuntiavit. II, 874. Pelagiani convincuntur, et condemnantur ab Episcopis Romanae Ecclesiae, cooperantibus conciliorum Africanorum litteris. I, 650. Pelagii error damnatur. II, 817. Pelagius et Coelestius nisi correcti egerint poenitentiam, toto orbe damnati sunt. II, 865. Pelagiani ab Ecclesia damnati. X, 1211. A facie Ecclesiae projecti. X, 1258. Pelagiani de Ecclesia merito pulsi. X, 798, 1503. Et ab Ecclesia merito separati. X, 1187. De Ecclesia exierunt. X, 1292. In Pelagianae haeresis auctores, episcopalia Concilia, et apostolica sedes, universaque Ecclesia Romana, Romanumque imperium, quod Deo propitio Christianum est, rectissime fuit commotum. X, 394. Pelagiani lenius, quam severior postulabat Ecclesiae disciplina, tractati sunt. X, 574, 575. Pelagiani partim damnati, partim correcti. X, 637. Pelagiani universalem synodum Orientis et Occidentis ambiunt. X, 638. Non par est ratio habendi collationem cum Pelagianis, sicut habita est cum Donatistis. X, 704 Pelagiani pro se ab Imperatore responsum esse jactitabant, X, 703. Catholicos accusabant quod ad potestates mundi confugerent, etc. X, 1183. Augustinum vocant haereticum, qui [Col. 0523] eos, licet merito posset, hoc nomine non appellat. V, 1348. Pelagius et Coelestius recenti judicio catholica communione privati in sua damnatione persistunt. II, 894. Pelagii damnatio utilis. II, 787. Pelagium et Coelestium in Ecclesia sanari malunt Patres Milevitani, quam desperata salute ab Ecclesia resecari, quod et cupit Augustinus. II, 764, 773. Pelagiani circiter an. CCCCXVI nondum evidenter ab Ecclesia separati. II, 686, 773. Pelagii errores ex quo damnati sunt, alii eos adhuc liberius defendunt, alii occultius seminant, alii prae timore silent quod in corde retinent. II, 867, 875. Primi severius coercendi, alii vigilantius vestigandi, postremi tractandi quidem lenius, sed non segnius docendi. II, 875. Pelagianorum calumniae in catholicos. X, 1262. Catholicis intelligendi tarditatem objiciunt. X, 115. Pelagianos plangit Augustinus, et hortatur populum ut eis compatiatur. V, 754. Jubet ut eos occultare nolint, sed ad se perducant. V, 754. Pelagiano errori quidam non malitiose implicati. VI, 444. Pelagiani male crebrescentes cavendi. II, 867, 875; V, 1376. Pelagiani, nonnulli antequam haec haeresis manifestissimo sedis apostolicae judicio damnaretur, noti, post repente reticuerunt. II, 867. Pelagiani deficere incipiunt. VI, 696.
Pelagiani tandem gratiam confessi sunt, et inde benedicit Augustinus Deum, sperans meliora. V, 856. Sed hanc volunt tantum juvare ad facilius agendum. V, 856. Quod refellitur. II, 856. Pelagiani piorum vocibus pressi, gratiae auxilium suo se praeire merito volunt. II, 876. Pelagii et Coelestii damnationi subscribere renuentes qua plectantur poena. II, 927. Pelagius et Coelestius constitutione Imper. Roma expulsi. II, 927. Ac nova sanctione jubentur eos propellere aut prodere, qui eos in quacumque provincia latitare scierint. II, 927. Coelestianam haeresim Alypio et Augustino auctoribus jugulatam esse Hieronymus gratulatur. II, 928. Pelagii exhortatione Timasius et Jacobus saeculum abdicarunt, ac male de gratia sentientem sequuti, Augustini opera postea sunt conversi. II, 767, 816. Pelagiani recipiendi in Ecclesiam, si resipuerint. II, 784, 786.
Pelagiani latendi locum moliuntur adhuc injecta non necessaria de animae origine quaestione. X, 608. Pelagianorum latebrae quinque. X, 609. Quid his latebris tegant. X, 611. Pelagianae haeresis quinque praecipua capita a Cypriano et Ambrosio proscripta. X, 637, 638. Ante multos annos, contra ea quae futura erant Pelagianorum venena, antidotum a Cypriano praeparatum. X, 996. Pelagianorum insidiae quinque. X, 622. Pelagianorum ingenia fortissima et celerrima. X, 250. Ingenia non contemptibilia. X, 574. Pelagiani filii superbiae. X, 578. Pelagianorum vanitas superbissima, et crudelissima, et impiissima. X, 623. Pelagianorum disputationes superbissimae et ingratissimae. X, 1145. Pelagiani inflati utres vento elationis distenti. V, 980. Superbi et litigiosi V, 843. Pelagianorum versutia serpentina. X, 615. Pelagiani dogma suum, quorumdam clericorum Romanorum catholicis mentibus posse persuaderi, spe falsa putaverunt. X, 573, 574. Pelagii erroribus multi Romae favebant. II, 764. Pelagiani se de Sixti amicitia efferre solent II, 867. Fama est Sixtum illis favere. II, 867, 875. Pelagiani non audebant Romae aut Pelagium defendere, aut dogmata ejus jactare tempore Innocentii Papae. II, 787. Pelagius multos Jerosolymis decepisse asseritur. II, 764. Pelagii erroribus in urbe Nola multi adhaerebant. II, 827. Pelagius Paulino litteras dat. II, 816. A quo ut servus Dei fuerat dilectus. II, 815. Pelagius litteris ad Paulinum datis dicit se non debere existimari sine gratia Dei defendere liberum arbitrium. II, 816.
Pelagianorum perfugium. X, 897. Pelagiani de paucitate gloriantur. X, 1143. Pelagiani pauci in comparatione Catholicorum. X, 1507. Inter illos nonnulli Sacerdotes. X, 1097. Pelagiani ruina morum, pudoris interitus. X, 798. Pelagianorum saevitia in Dei servos et ancillas ad curam Hieronymi pertinentes. X, 358. Pelagiana haeresis quam iniqua, ac totius religionis ignara. Innoc. II, 782, 783, 785, 787. Monstra horribilia quae Pelagiana haeresis peperit. X, 1370. Pelagiani sanctos Patres, judices non debent recusare. X, 697, 700, 701, 702. Veterum testimonia adversus Pelagianos. X, 623. In Pelagii librum censura Innocentii. II, 788. Joannis Jerosolymitani. II, 829. Hieronymi. II, 764, 781. Pelagius de Hieronymo queritur, quod ei tamquam aemulo inviderit. X, 700. Prima adversus Pelagianos Augustini scripta. I, 644. Privatae adversus eos ante scripta dissertationes. I, 644. Epistolam ad Pelagium per Innocentium mittendam scribit Augustinus. II, 771. Aliquandiu eorum nomina tacuit Augustinus, sic eos facilius corrigi sperans. I, 644. Pelagius anathemet scripta sua, aut quae ipsius nomine praeferuntur, necesse esse dicit August. II, 771. Pelagius et Coelestius innuuntur negare scripta ipsorum nomine edita. II, 763. Episcopi quinque rogant Innocentium ut epistolam ab uno e collegis Pelagio scriptam ipse mittat ad Pelagium. II, 771. Epistola ad Sixtum conscripta [Col. 0524] contra novos Pelagianos, qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari. II, 969, 972. Pelagius revincitur. IV, 704.
Pelagiana haeresis non antiqua. X, 886. Pelagianos novos haereticos antiqua catholica fides demonstrat. X, 1054. Pelagianorum dogma novitium, contra antiquissimum fidei fundamentum. X, 1276. Pelagiana haeresis exorta post Ambrosium. X, 636. A monachis est excitata. X, 355. Pelagiani novi haeretici. X, 413, 426. Inimici gratiae Dei. X, 551, 578. Pelagius recentissimus haeresiarcharum tempore Augustini. I, 595. Praemonetur Honoratus adversus eos tamquam recens ortos. II, 575. Pelagiani ii dicuntur quos non facile contemnas, utpote continentes et in bonis operibus laudabiles, etc. II, 575. Pelagiani ab aliis dicti Coelestiani. II, 685, Not. ( a ); VIII, 32. Pelagiana haeresis multum exercuit Augustinum. III, 83.
Pelagius Tarenti. II, 815.
Pelasgus seu Pelagus, vel Palafus rex Sicyoniorum. VII, 576.
Pelicanus ubi nascitur. IV, 1298. Ejus natura. IV, 1299. Pelicanus Christum figurat. IV, 1299.
Peligini jugum Romanorum tentant excutere. VII, 168.
Pelles mortalitatem significant. IV, 1341, 1353. Mortem indicant. V, 1618. Pelles hoedinae. V, 41.
Pellonia dea. VII, 129.
Peloponnenses, Athenienses non superarunt, quare. VII, 576.
Penatium deorum effigies quas de Troja Aeneas advexit, de loco in locum migrasse referuntur. VII, 294.
Pennae ligatae onus faciunt. IV, 633. Animarum pennae. IV, 1776, 1791.
Pentadius episcopus. II, 759, 781.
Pentapolis, Lybia est, Cyrene est. V, 294. Paret Imperatori Orientis. V, 294.
Pentecostes dies festus de septimanis factus. V, 73. Veteris et novi Testamenti consensus quoad celebrationem Paschae et Pentecostes II, 218. Pentecostes Judaeorum, figura Pentecostes Christianorum. VIII, 503.
Penulati magistri. I, 672.
Pepusa civitas. VIII, 31.
Pepusiani haeretici unde sic nominati. VIII, 30. A Cataphrygibus exorti dicuntur. VIII, 31.
Percontatio et interrogatio differunt. III, 67.
Percussio Domini de qua in Psalmo LVI quid sit. IV, 861.
Perdere animam, ut inveniatur. V, 1516.
Perditos homines quasi nescit Dominus. III, 1755. A perditione in qua nascimur, non liberat nisi gratia Salvatoris. X, 448.
Perdix contentiosa avis. V, 286. Perdix nimis contentiosum animal, aviditate contentionis currit in laqueum. VIII, 289. Perdix, Jerem. XVII, sine judicio congregans, diabolus. V, 285.
Peregrinari a Domino mors est. IV, 1889. Peregrinantes nos consolatur et exhortatur spes certa reditus nostri. IV, 1884. Peregrinatio est vita ista. IV, 1781; V, 38, 1523. Ipsa peregrinatio nostra, tribulatio est. IV, 579. Captivitas est. IV, 1917. Peregrinationis nostrae causa, peccatum; reversionis munus, justificatio gratiae. IV, 1658, 1659, 1761. Vide Patria. Peregrinatio nostra toleranda, non amanda. VI, 679. Haec vita figurata in Israelitarum peregrinatione per eremum. V, 1637.
Peregrinum in mundo quis se intelligit. III, 1627. Homines hîc quomodo peregrini. IV, 430, 1518, 1519, 1602, 1604, 1888. Peregrino fideli jucunda simul et amara est coelestis Jerusalem recordatio. IV, 1884. Peregrinus optime facit, dum sequitur morem jejuniorum loci illius, in quo versatur. II, 202.
Peregrinus episcopus. II, 748, 752.
Peregrinus presbyter Ecclesiae Mustitanae. IX, 529.
Peregrinus diaconus. II, 536, 537, 644.
Peregrinus Comes, vir laudabilis et bene Christianus. II, 1013.
Perfectio boni est consumptio, et finis mali. III, 1699.
Perfectio hujus vitae nonnulla est. V, 868. Perfectio quaenam in hac vita. I, 614; VIII, 960. Perfectio justitiae hominis quid et quandonam erit. X, 295. Unde, quando, et ubi speranda. II, 739. Ad perfectionem qui tendit, conari debet, ut proficiente caritate, concupiscentia minuatur. III, 1699. Perfectio boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine. I, 608. Perfectio duplex, summa, et proficientium. X, 253. Qua via homo ad perfectionem ducendus. X, 288. Ad perfectionem quatenus currendum. X, 302. Hoc utique agitur in nobis, conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus Deum mundo corde conspicere, perducamur. X, 286. Perfectionis et auctor et adjutor Deus. I, 1303. Non tantum perfectio, [Col. 0525] sed et initium virtutis ex gratia Dei est. X, 743. Perfectio virtutis non ex propriis viribus, sed ex gratia Dei. X, 691.
Perfectio nostra Christus est. IV, 628, 662. Perfectus est qui Christum imitatur. V, 783. Perfectus peccato usque ad mortem resistit. V, 1439. Perfectus est qui non reddit retribuentibus mala. IV, 99. Perfecti sunt qui norunt habitare in unum. IV, 1734. Magnum esse debet gaudium spiritalis aetatis, quando factus fuerit homo novus spiritalis. III, 560. Perfectio dilectionis est, et inimicos diligere, et ad hoc diligere ut sint fratres. III, 1984. Perfecti tunc sumus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. II, 740. Perfectio plena, quamdiu hîc homo vivit, est in nemine. II, 739; X, 165, 306, 307. Nemo perfectus vere in hac vita. IV, 425, 1058, 1714. Reformatio quae nunc agitur, collata cum perfectione futurae vitae. X, 223. Perfectio hujus vitae non sine ullo peccato. X, 599. Perfectum quod jam videtur hominibus, Dei perfectioni adhuc imperfectum est. IV, 1267. Nullius justi et sancti est vita ista perfecta, in comparatione futurae. III, 36. Ipsa est perfectio hominis, invenisse se non esse perfectum. V, 931. Perfecti viatores, non perfecti possessores. V, 926. Nunc aedificamur in Dei templum, quod in fine dedicabitur. X, 846. Perfectio quando. X, 157. Perfectio justitiae plenissimae ubi et quando obtineatur, non nimis curat Augustinus, modo non sine gratia obtineri posse credatur. X, 288, 290. Vide Justitia. Ad perfectionem plenissimam quoslibet pervenire, nisi adjuvante gratia Salvatoris, qui negaverit, Christianus non est. X, 282, 284. Perfectio justitiae cur praecipitatur, quamvis nemo eam habeat in hac vita. X, 301. Perficitur homo duobus modis. X, 296. Perfectus in justitia recte dicitur, qui multum in ea profecit. X, 165. Nihil sic impedit perfectionem ac superbia. IV, 709. Perfectio nostra, ipsa est humilitas. IV, 1714. Perfectis vitium inanis gloriae vel solum, vel maxime cavendum est. IV, 100. Perfectioni hoc quoque deputatur, si se quisque noverit nondum esse perfectum. X, 599. Ad hujus vitae perfectionem pertinet, ut intelligamus nos nondum esse perfectos. IV, 425; X, 599, 605. Confiteamur imperfectionem, ut mereamur perfectionem. V, 784. Perfecti non nisi propter alios hîc vivunt. IV, 241. Perfecti sint exemplum fidelibus. IV, 436. Perfecti cum Christo judicabunt. IV, 1156. Perfecti per oves detonsas significati. IV, 1224.
Periander Corinthius unus e septem sapientibus. VII, 582.
Pericles multos annos Athenis praefuit. VII, 54.
Pericula dulciorem faciunt liberantem. IV, 1210. Pericula tria sunt transeunda proficientibus membris Christi. III, 820. Pericula in falsis fratribus usque in finem saeculi. V, 910. Pericula inferni in prosperis saeculi plus fallunt. IV, 1488. Periculum qui non cavet, Deum tentat. VII, 498.
Periodus. III, 94.
Peripatetici. I, 956. Peripateticorum auctor Aristoteles. VII, 237. Eorum error circa beatitudinem. VII, 630.
Perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur. III, 1858.
Peritia quaedam miseranda est, odore, ac sapore mire dijudicare pulmenta, vinum, etc. I, 1054.
Periurgi. VII, 294.
Perjurium, qua ratione a blasphemia differat. VI, 544. Pejerandi fines ac regulas quidam figunt. VI, 544. Nulla potest obtendi causa cur pejerari debeat. VI, 545. Perjurium quot modis contingit. V, 972. Perjuri sunt, qui servatis verbis, exspectationem quibus juratum est, deceperunt. II, 476. Perjurium certum propter incerta non dico damna, sed propter ipsam mortem cavendam, committi debere quis censeat? II, 475, 482. Perjurii periculum in juratione. V, 973. Juratio omnis vetita propter periculum falsae jurationis. V, 1406. Nemo perjurus impunitus. V, 976. Perjurium tanto magis poenale est, quanto per quod juratur magis, est sanctum. II, 184. Pejerare immane peccatum est. II, 184. Grande et grave peccatum. V, 972, 973. Animae mortiferum. V, 975. Perjurium adulterio gravius. VI, 547, 548. Perjurium Davidis magnum peccatum, licet minus quam homicidium. V, 1408. Perjurium Priscillianistis familiare. I, 654. Jura, perjura, secretum prodere noli, dictum eorum. VIII, 44.
Perizomata quibus se Adam et Eva succinxerunt, quae sint. X, 564, 685, 784, 785.
Perpetua martyr. X, 481. Perpetua sibi visa est in somnis cum quodam Aegyptio in virum conversa luctari. X, 539. Perpetuae martyris passio. IV, 541; V, 1281. Perpetua ad asperrimam vaccam se pugnasse non sensit. V, 1282. Perpetua divinis revelationibus illustrata. V, 1281, 1284. Perpetua nec patri male suadenti cedit, nec reverentiae ei debitae deest. V, 1284.
Persarum imperium quam diuturnum. VII, 117. Persae solos duos deos colebant. VII, 168. Persae matrimoium nonnuilis prohibent. III, 705.
[Col. 0526] Persae philosophi. VII, 233, 234. Persica fabula. VIII, 574, 578, 599.
Persequi aliquando idem est ac perfecte sequi. IV, 410, 411.
Persecutio Ecclesiae duplex; una in impetu persequentium, altera in malevolentia cogitantium. IV, 868. Persecutio Ecclesiae triplex; prima violenta per tyrannos, secunda fraudulenta per haereticos et falsos fratres, tertia periculosior per Antichristum, violenta et fraudulenta. IV, 128. Persecutiones variae quas Ecclesia passa est. VII, 615. Persecutores nihil obesse potuerunt Martyribus. IV, 1813. Persecutione Jerosolymitana, sparsa sunt ligna ardentia, et accensus est mundus. V, 660. Persecutio excitata in Perside adversus Christianos. VII, 616. Gallia immunis a persecutione. IX, App. 778. Persecutioni tyrannorum successit persecutio haereticorum. VII, 612, 613. Persecutio Ecclesiae novissima, quae. VII, 676. Quanto acrior erit impetus belli, tanto major gloria non cedendi, tanto densior corona martyrii. VII, 678. Persecutiones sunt utiles Ecclesiae. VII, 298, 299. Ad honorem Ecclesiae cessit inimicorum persecutio. IV, 206. Non desunt persecutiones etiam hoc tempore quando tranquillitas videtur. IV, 221, 136, 432, 634, 866, 1150, 1207. Persecutio duplex, cordis et corporis. VII, 614. Ecclesia ab initio fuit impugnata ab impiis. IV, 1689.
Persecutio et coronae occasio Christianis numquam deest. V, 52, 910. Persecutionem quomodo pii omnes patiantur. IX, 720, 721. Quid hîc magis persequitur vitam bonorum, quam vita iniquorum? II, 1064. Persecutio haec continua. II, 1064. Persequitur vitam bonorum vita iniquorum, non cum cogit imitari quod displicet, sed cum cogit dolere quod videt. II, 1064. Coram pio vivens impie, etsi non obligat consentientem, cruciat sentientem. II, 1064. Spiritales persecutionem patiuntur a carnalibus. IV, 1603. Persecutus est diabolus animam Christi, et Judas animam Magistri; et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet, Judas autem Judae succedit. IV, 1849. Persecuti sunt semper mali bonos, et boni malos, quomodo. II, 395. Omnis malus ideo persequitur bonum, quia illi non consentit bonus ad malum. IV, 1690. Persecutionem patiuntur impii ab ipsis factis suis. IX, 725.
Persecutionem se pati queruntur Donatistae, cum ipsi faciant. II, 307, 310. Persecutionis Catholicos accusat Petilianus, et refellitur. IX, 269, 270, 272, 273. Persecutio Catholicorum in Donatistas non est dicenda persecutio hominum, cum sit potius pro hominibus liberandis persecutio vitiorum. IX, 709. Querelae Donatistarum de persecutione, in ipsos convertuntur. II, 192, 266, 305; IX, 273. Et qua ratione se excusant de persecutione a suis facta, eadem Catholica se defendit. IX, 273, 274, 276. Maximianistarum exemplum. IX, 577, 580. Justitiae non est indicium, quod quis opprobria persecutionemque patiatur. VIII, 224. Non ideo quisque justior, quia persecutionem patitur. VIII, 224. Probatur exemplis. II, 177. Persecutio fit et toleratur propter justitiam, et propter iniquitatem. III, 1855. Persecutio justa et injusta. II, 797. Persecutionem facere non est iniquitatis indicium. IX, 665. Persecutio aut non omnis injusta est, aut non est persecutio dicenda, cum justa est. IX, 666. Non omnis persecutio culpabilis. IX, 432. Nonnulla potest esse justa. IX, 483. Fieri potest ut et justi persequantur laudabiliter injustum. IX, 578, 580, 696. Et re ipsa persecutionem sancti aliquando faciunt. II, 797.
Persecutio non factis et poenis, sed causis discernenda est. II, 394, 395; IX, 577, 580. Non ex ipsa persecutione, sed ex bona causa meritum comparatur. IV, 341, 483. Veri martyres qui persecutionem propter justitiam patiuntur. II, 796. Persecutorum duo sunt genera, vituperantium et adulantium. IV, 869. Persecutor bonus, non hominis sed peccati. IV, 1289. Persecutores inter et correctores quid distat. IX, 432. Persecutiones non metuant viri apostolici. III, 1237. Persecutionem pati, quibusnam est beatitudo. IX, 719. Persecutores, aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. IV, 1642. Persecutio injusti te facit purgatum, illum reum. IV, 365.
Persecutionum et tribulationum utilitas. IV, 648, 653, 654, 655, 1126, 1215, 1259. Malorum persecutiones valent sicut ignis ad aurum, non sicut ignis ad foenum. IV, 1693. Bonos exercent, non opprimunt. IV, 229. Sanctis quasi capillos radunt. IV, 605. Persecutio dispensatione divina in alium permittitur ad poenam, in alium ad probationem, in alium ad coronam. IV, 220. Persecutionem pati sanctos cur permittat Deus, cum Israelitas tam potenti virtute olim ex Aegypto liberarit. IV, 483. Persecutionem mitigat, ut libet, qui mari dominatur. IV, 1126. A persecutione Deus alios eripit corporaliter, ut confundantur infideles, alios spiritaliter tantum, ut fidelibus exempla praebeantur. IV, 1169. Persecutio cur praedestinatos non dejicit. IV, 1161, 1162. Ut fratus pater caedit filium virga in ignem mox projicienda, [Col. 0527] sic Deus per temporalem potentiam damnandorum, exercet disciplinam liberandorum. IV, 935. Persecutio et tribulatio torcular. IV, 648, 652. Mala quae fiunt a persecutoribus, sunt vitanda cum possunt, sed ferenda sunt quando vitari sine impietate non possunt. II, 1016. Ne in persecutione fides deficiat, Dominus vivificat. IV, 1568.
Persecutores diligendi. III, 1260. Persecutionibus sola caritate resistitur. IV, 124. In persecutione hoc unum timendum, ne conturbetur dilectio qua diligitur inimicus. IV, 632. In persecutione, militia; in pace, constantia coronatur. V, 1395. Orandum pro persecutoribus Ecclesiae. II, 637. Cum pro persecutoribus orat Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. IV, 1261. Persecutorum Ecclesiae conversio. VII, 612. Persecutio gravior significatur per daemonium meridianum. IV, 1155, 1161. Persecutio, mare saeviens. IV, 1126, 1188, 1189, 1257. Plebs in persecutione et periculis non deserenda. II, 1019. In persecutionibus Ecclesiae alii consentiunt, alii fugiunt, alii patiuntur. III, 849. In persecutione fugere licet in alium locum. III, 1511. Christianis congregandis tempore persecutionis domus privata praestita est. IX, 643. Persecutionis tempore quo sacri codices quaerebantur ut cremarentur, et Christianae plebes congregari solebant, et in carcere fuerunt martyres baptizati, et celebrata sunt sacramenta Christi. IX, 663. Eos, qui se offerrent persecutionibus non comprehensi, et ultro dicerent se habere scripturas quas non traderent, a Christianis honorari prohibuit Mensurius. VIII, 638. Persequentes Judaei Apostolos tamquam faces ardentes in silvam mittebant. V, 1434.
Perseverantia quid sit. VI, 21. Perseverare in Christo, est in fide ejus perseverare. VII, 742. Perseverabit usque in finem, qui fuerit in Christi corpore, et a capite didicerit patientiam perseverandi. IV, 665. Perseverantia Ecclesiae usque ad finem. V, 224. Non solum credendi voluntas ab initio, verum etiam perseverandi, gratiae Dei est. II, 986. Perseverantia donum Dei. IV, 1809; X, 921, 993, 995, 996, 997, 1018, 1021, 1024, 1026. Hoc agnovit ante Augustinum Cyprianus. X, 1027. Deum dare perseverantiam, ad fidem pertinet. X, 1002. Etsi perseverantia sit a Deo, non negligenda correptio ejus, qui non perseveravit. X, 921. De qua perseverantia inter Theologos disputatur. X, 995. Perseverantia quae est donum Dei, est perseverantia usque in finem. X, 999. Perseverantia petitur in oratione Dominica. X, 922, 996. Perseverantiam postulant sancti. X, 997, 998. Perseverantiae donum precibus obtineri potest; sed cum datum fuerit, amitti non potest. X, 999. An perseverantia possit amitti. X, 999, 1000. An ideo perseverantia potest amitti, quia voluntate sua quisque deserit Deum, ut merito deseratur. X, 1000. Deus perseverare facit praedestinatos. X, 938. Perseverantia datur filiis Dei. X, 928. Praedestinatis. X, 927. Et non datur nisi praedestinatis. X, 1003, 1004, 1005. Perseverantiae adjutorium quale primo homini datum, quale nunc datur praedestinatis. X, 937, 939. Nunc adjutorium necessarium est, non tantum sine quo perseverare non possint, sed et quo perseverantes sint. X, 939. An rogante Christo, ne deficeret fides Petri, defectura fuisset, si Petrus eam deficere voluisset. X, 926. Quando rogavit Christus ne fides Petri deficeret, nihil aliud rogavit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam voluntatem. X, 926. Perseverantia sibi concessa nemo non perseverat. X, 999. Concesso sibi Dei dono ne inferatur in tentationem, nemo sanctorum est qui non teneat usque in finem perseverantiam sanctitatis. X, 999. Perseverare nemo desistit, nisi in tentationem primitus inferatur. X, 999. Dimissi sunt libero arbitrio, qui non acceperunt donum perseverantiae. X, 942. Quicumque non perseverant, non sunt a massa perditionis praedestinatione discreti. X, 923, 925. Reprobi quidam veram habent ad tempus justitiam, licet in ea non perseverent. X, 928. Quaestioni cur perseveret quisque vel non perseveret, quidam per liberum arbitrium hominis sic respondent, ut id contra gratiam defendant. X, 926. Perseverantia cur uni detur, alteri non detur, inscrutabile. X, 926. Et ad investigabiles Dei vias referendum. X, 927. Excusatio eorum, qui perseverantiam non acceperunt, nulla est. X, 923. Qui non accepto perseverantiae dono relapsi sunt et in peccato mortui, juste damnandi. X, 923. Cur non perseveraturos perseveraturis miscet Deus. X, 1012. Propter elationis periculum perseveraturis non perseveraturos admiscet Deus. X, 941. Et ut iis cadentibus territi, cum timore ac tremore viam justam gradiantur. II, 984. Qui non perseverant, non vocati sunt secundum propositum. II, 639. Si peris in palea, aurum non eras, sed aurum te esse fingebas. V, 119. Perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. III, 1725. Utrum quis acceperit perseverantiam, incertum est quamdiu vivit. X, 993, 994. Perseverantiae nemo certus nisi aliqua revelatione a Deo. VII, 328. Utile [Col. 0528] est omnibus aut pene omnibus, propter humilitatem saluberrimam, ut quales futuri sint, scire non possint. II, 984. Perseverantia Martyrum difficilis. X, 995. Perseverantia necessaria, ut benedici mereamur. V, 58. Perseverantia contradictores vincuntur. V, 548. Perseveraro magnum et difficile. IV, 1809. Perseverantia suadetur a brevitate temporis. IV, 361, 362, 366.
Perseverantius Tibertinus episcopus. IV, 381.
Perseus Andromedae maritus in coelum receptus. VII, 572. Persei nomine stella appellata. VII, 572.
Persius. II, 433, 1023. Poeta satyricus: praecepta morum tradidit. VII, 52. Persius omnibus poenis hanc anteponit qua cruciantur homines, qui vitia quae vitare non possunt, coguntur agnoscere. I, 1211.
Personae SS. Trinitatis non confundendae, non separandae: ipsis opera naturae, et gratiae communia sunt. II, 744. Personae nec confusae unum sunt, nec disjuncte tria. II, 750. Patris et Filii vocabula non in se ipsis demonstrant naturas, sed alterius ad alterum significant personas. II, 751. Nec vox audita coaptata est in unitatem personae Patris; nec columbae species in unitatem personae Spiritus sancti. II, 745. Vox Patris in monte audita, et species columbae visa, sine vivificantis animae ministerio factae sunt. II, 746. Potuerunt fieri Angelorum ministerio. II, 747. Vide Trinitas. Persona hominis mixtura est animae et corporis: persona Christi mixtura est Dei et hominis. II, 520, 745. Personarum acceptio. III, 1636. Personam pauperis in judicio accipere non licet. IV, 285, etc. Personas principum Judaeorum Christus non accepit. IV, 1196. Persona corporis, quasi nomine ac vice corporis. II, 545. Nec causa causae, nec persona personae praejudicat, effatum Donatistarum. II, 580, 581, 584, 756; IX, 667, 676. Vide Causa.
Pertinacia non ideo est suscipienda quia est optanda constantia. I, 1065. Pertinacia constantia dici affectat. II, 736. Pertinacia hominem corrigi, constantia depravari non sinit. II, 225.
Pertunda dea. VII, 188.
Perturbationem definiebant Stoici, motum cui ratio cederet. III, 559. Perturbationes animi quatuor sunt, cupiditas, laetitia, metus, et tristitia. I, 788; III, 1798. Has in sapientem cadere immerito Stoici negant. III, 1798. Possunt eas in se excitare Christiani. III, 1798. Non omnem perturbationem excludebant Stoici ab animo sapientis. III, 556. Perturbationes tres in animo sapientis, totidem constantias admiserunt Stoici. VII, 411. Perturbationes inter et constantias quid interest. VII, 411. Perturbationes animi rectas habent cives civitatis Dei. VII, 413. Perturbatio in Deum judicem et ultorem non cadit. III, 2065; IV, 92, 1415. Perturbationes saepissime oriuntur ex contentiosa in retinendis consuetudinibus obstinatione. II, 201, 202. Vide Passio.
Pertusa. IX, 507, 528, 550.
Perventores quinam dicuntur. III, 1101; VIII, 516.
Perversitatis usitatae et quasi familiaris vinculum abrumpere, majorum virium est. II, 224. Si quid recti etiam in perversis invenitur, eorum perversitate correcta, illud quod rectum est minime violandum. IX, 598.
Pervicax. De nulla re cum eo disserendum. I, 1242. Pervicacia libido vincendi. VII, 424.
Pestilentia atrox in Africa. VII, 112. Romae, VII, 96, 97, 98. Quamnam causam pestilentiae Romae esse respondit oraculum. VII, 98. Pestilentia quaerit nummum; duos illi da, et ducat se. Punicum adagium. V, 910. Pestilentiae cathedra, amor dominandi, vel perniciosa doctrina. IV, 67.
Petere a Deo quaenam oporteat. IV, 755, 756. Petenda sunt, non ea quae fecit, sed ipse qui fecit. IV, 330, 438. Si aliud petieris, injuriam illi facies, et damnum tibi. IV, 331. Deus non dat nisi petenti, ne det non capienti. IV, 1324. Petitiones cordis et carnis in quo differant. IV, 358. Petitio, inquisitio, pulsatio quid. III, 1302. Petitio, quaesitio, pulsatio, munus inspirationis divinae. VIII, 21.
Petilianus Donatista. I, 640. Ingeniosus et disertus. IX, 336. Petilianus ante episcopatum advocatus forensis. IX, 356, 357. Petilianus e catechumeno in catholica, episcopus per vim ordinatus a Donatistis. IX, 342, 696. Et constitutus episcopus Constantinensis. I, 644; IX, 391, 593, 594. Retr. Seu Cirtensis. IX, 445. Petilianus in Cirtensi Donatistarum ecclesia Silvani successor, sed non proximus. IX, 386. Petiliani epistola, qua dicitur partis Donati ordo exponi. II, 196. Ejus litterae adversus Catholicam. IX, 245, 246, Retr. Ac ad eas Augustini responsio. I, 640. De responsione Augustini ad litteras suas conquestus est Petilianus, quare. IX, 707. Petiliani crebra maledicta in Catholicos, in ipsos Donatistas refunduntur toto Lib. 2. cont. Litt. Pet. Petilianus saepius non refert testimonia Scripturarum ut se habent. IX, 304, 305, 313. Testimonia Scripturae, quae posuit Petilianus, potius Donatistis quam [Col. 0529] Catholicis sunt contraria. IX, 379, 386.
Petulantia male utitur oculis. III, 1620.
Petra quid significet. IV, 1363. Petra Christus. I, 618. Petra symbolum Christi. III, 737. Petra virga percussa, figura Christi. V, 1551, 1553. Petra super quam aedificata est Ecclesia, ipse est Christus. V, 479, 1238, 1348. Petra Christus sese liquefecit ad irrigandos fideles. IV, 1480. Petra ubique est refugium nostrum. IV, 1373. Aedificare in petra et in arena. V, 275.
Petronia clarissima femina a languore sanata, ad Memoriam S. Stephani Uzali constitutam. VII, 768.
Petrus a petra Christo nomen accepit. I, 618; V, 479, 1148, 1238, 1348. Petro quare nomen mutatum est. III, 1444. Petrus in ordine Apostolorum primus et praecipuus. V, 479, 481, 797, 1353, 1365, 1368; X, 648. Primatus Apostolorum in Petro praeeminet. V, 480; IX, 127. A Petro emersit episcopatus ipse, et tota hujus nominis auctoritas. Innoc. II, 781, 785. Apostolatus Petri principatus cuilibet episcopatui praeferendus. IX, 127. An S. Petro confitenti Christum Filium Dei vivi, revelatio facta sit per fidem tantae rei creditae, an per visionem conspectae, non videtur elucere. II, 610. Petri de Christo confessio, et mox de eodem humana cogitatio ac trepidatio. V, 1108, 1109, 1353, 1458; VI, 690. Causa confessionis et causa trepidationis Petri. V, 1239. Petrus humano et carnali affectu in Christum tenebatur. V, 1238. Petrus primo beatus, et mox satanas dictus. V, 480. Petrum Christus cur vocarit satanam. IV, 1670. Petrus ex Patris revelatione respondens, petra et beatus dictus est; ex carnis infirmitate loquens, satanas est appellatus. IV, 1799. Petrus quid a se, quid a Deo. V, 1292. A se ipso, mendax, verax Dei beneficio. V, 1185, 1194. Non a se, sed a Domino beatus. III, 1750. Beatus de Dei, satanas de hominis. V, 1109. Petrus apostolus non mentiebatur dicens velle se animam pro Domino ponere. X, 530. Sed nimium de se praesumpsit. X, 931. Petri praesumptio. III, 1810, 1811. Petrus praesumpserat de viribus suis, non de Dei dono, sed de libero arbitrio. V, 1292. Plus promiserat, quam poterat. V, 1352. Intuebatur quid vellet, ignorabat quid posset, cum polliceretur animam se positurum pro Christo. III, 1810. Nondum acceperat vires quibus impleret promissum. V, 1180. Praecedere voluit Dominum. IV, 328. Vires ad hoc non habebat. IV, 1832. Petrus ante Christi mortem nondum martyrio idoneus. III, 1874. Nondum poterat mori pro Christo. V, 34. Petri praesumptio et negatio. V, 797, 1359. De Petri negatione item. III, 788. Petrus columna firmissima ad unius aurae impulsum tota contremuit. III, 1932, 1933. Petrus carnaliter sapiens, infirmus. V, 34. In Petro quanta infirmitatis profunditas. IV, 473. In Petro significata Ecclesiae fortitudo, et infirmitas. V, 480, 1350. Petrus infirmus, sibi ipsi ignotus. V, 755. Non noverat se, quando dixit, Tecum sum usque ad mortem. IV, 490. Ante tentationem praesumpsit de se, in tentatione didicit se. IV, 355, 647, 1797, 1798. Petrus febriens sanum se dixit, sed Christus cordis venam tangegat. IV, 1797, 1831. Petrus demonstratus est sibi, quando imminente Domini passione praesumpsit, ac veniente ipsa titubavit. V, 1104. Christus deseruit Petrum, et inventus est homo Petrus. V, 798. Praesumptor paulisper deseritur, ut sibi demonstretur. V, 1294. Ad horam trepidavit infirmitas, ut praesumptio vinceretur, non ut pietas deleretur. V, 1292. Non fuit illa Petri desertio, sed eruditio. V, 1294.
Petro caritas defuit, quando Christum negavit. III, 1863. Caritas perfecta illi defuit, cum Dominum timore negavit. X, 901. Petrus si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret. III, 1933. Petrus apostolus libere Christum negavit, quamvis Scriptura praedixerit ejus negationem. IX, 407. Petri negatio et conversio. VI, 690, 705, 706. Petrum excusare quidam nituntur. III, 1810, 1811. Urgentur. III, 1810, 1811. Petrum vere peccasse negando Christum, probatur. IV, 1831. Petrus intra dentes leonis erat, cum ter Dominum negavit. IV, 1376. Quibus oculis Christus Petrum respexerit. X, 382. Petrum respexit Dominus, non oculis carnis, sed misericordia altissima. V, 1293. Petrus nisi desertus non negaret, nisi respectus non fleret. V, 1294. Petrus etsi ad horam Christum negavit timore turbatus, tamen flendo est reparatus, et confitendo est postea coronatus. IV, 1537. Petrus vitam negando moritur. V, 1180, 1297. Revixit plorando. III, 1811. Petri fletus ad respectum Domini. IV, 1798. Petrus non egit poenitentiam quomodo agunt in Ecclesia qui proprie poenitentes vocantur. II, 1086. Petri fides de Domino, eo crucifixo absorpta est. V, 1147. Petrus qui Christum Filium Dei esse confessus fuerat, de ejus passione postea carnaliter sensit. VI, 131. Resurrexisse Christum non credebat. V, 1148.
Petrus praesumptor, negator, confessor et amator. VI, 694. Vehemens Christi amator. V, 1348. Domini nostri major amator, quam negator. V, 1353. Petrus in Christi amore promptissimus. V, 479. Amor Christi quantus in Petro fuerit. [Col. 0530] IV, 1167, 1168. In negatione ostendit Dominus Petro Petrum, in amore ostendit Dominus Petro Christum. V, 1372. Petri timor ante passionem Domini, amor post resurrectionem. III, 1863. Petri amor dilatatus in die Pentecostes per Spiritum sanctum. III, 1864. Zelus ejus ad perhibendum de Christo testimonium. III, 1864, 1865.
Petrus in ecstasim raptus quid viderit. IV, 1359. De visione Petri in qua audivit, Macta et manduca. V, 800. Petrus figuram Ecclesiae gerens audivit, Macta et manduca. V, 43. Petrus omnes bestias mactat. IV, 1359. Petrus cur tertio interrogatus an amaret Christum. III, 1733. Trina voce amoris, solvit trinam vocem negationis. IV, 407, 1168; V, 756, 765, 799, 1179, 1350. Ter amor confessus est, ter timor damnatus est. V, 799, 1372. Petro jam amanti Christus oves commendat. V, 1353.
Petro Ecclesiae personam gestanti claves regni coelorum datae, et venia concessa. VI, 308. Petrus unitatis personam gerens pro omnibus Christum confessus est, et ab eo claves accepit. III, 1949. Petrus personam Ecclesiae gestat. V, 478, 480. Maxime in illo loco, ubi dictum est. Tibi dabo claves regni coelorum. V, 802, 1239, 1350. Petrus propter primatum quem in discipulis habuit, Ecclesiae personam gessit, cum ei dictum est, Tibi dabo claves, etc. IV, 1432. Petro uni datae sunt claves, quia Ecclesiae unitati. V, 1349. Petro Ecclesiae unitatem figuranti commendatae oves a Christo. V, 287, 1350. In ipso unitas omnium bonorum pastorum figurata. V, 798. Petrus totius Ecclesiae figuram gerit. I, 618; VI, 691. Ecclesiae unicae est typus. V, 479, 1109. Totum mundum dimisit, et totum mundum Petrus accepit. IV, 1371. Petrus corpus Ecclesiae et bonos in Ecclesia significat. III, 1762. In Petro uno Christus format Ecclesiam. V, 755. Non supra Petrum, sed supra petram quam confessus est aedificatur Ecclesia. V, 1238. Vide Petra. Quia Christus petra, Petrus populus Christianus. V, 479. Petrus ambulans super mare figurat Ecclesiam. V, 478. Petrus non funiambulus, sed mariambulus. IV, 440.
Petrus praedicitur passurus quod non volet. V, 1359. Petrus de se ante infirmus, nunc ex gratia Christi maturus ad passionem. V, 1180. Petreis pedibus tritae spinae. V, 1360. Petrus ante mortem Domini infirmior martyribus ac puellis quibusdam. V, 1297. Quam multi non modo senes et anus, ac juvenes utriusque sexus; sed etiam pueri puellaeque pro Christi confessione mortem contempserunt: quod ille olim non potuit, qui regni coelorum claves accepit. III, 1933. Petrus potens, non in se, sed in Domino. V, 482. Petrus quomodo nolens passurus est. V, 1373.
Petrus cur a Paulo objurgatus. III, 2113, 2114. Petrum et Paulum Legis exercuisse mandata timore fidelium Judaeorum, censet Augustinus, Hieronymus vero simulasse tantum. II, 156, 260. Petrum veraciter emendavit Paulus. II, 155, 277, 278, 285. Non ideo emendavit quod paternas traditiones observaret; sed quoniam Gentes cogebat judaizare. II, 155, 259. Petrus Gentes judaizare vere cogebat, nec recte agebat. II, 278. Sententia Augustini de Petro a Paulo reprehenso, consentit Cypriani et Ambrosii menti. II, 286, 781. Hanc tandem secutus est Hieronymus. II, 781. Petrus a Paulo correctus propter operum Legis simulationem. VIII, 358. Petrus in simulationem superstitiosam lapsus. VI, 308, 493. Fallacem simulationem in Petro Paulus reprehendit. II, 155, 260, 279. Petrum a simulatione revocavit Paulus. III, 2107. Petrus libenter correctus a Paulo. VI, 493, 494, 537. Petrus objurgatus objurgatore suo mirabilior. III, 2114. Laus est justae libertatis in Paulo (reprehendente,) et sanctae humilitatis in Petro reprehenso. II, 285. Rarius ac sanctius exemplum ea in re posteris praebuit Petrus, quam Paulus. II, 285.
Petrus et Paulus in morte contempti, quantum post passionem honorentur. IV, 1830. Socium sanguinem ambo fundentes, diem festum eumdem consecrarunt. V, 1361, 1365. Diversis diebus passi sunt. V, 1352. Petrus et Paulus unum erant. V, 1352. Petri memoria Romae magno in honore. IV, 509. S. Petri Carthaginensis basilica. V, 116. Petri et Pauli natalitia frequentia majore celebranda. V, 1365. Tristis est Augustinus de pigritia populi in tanta celebritate. V, 1365. Petri et Pauli corpus Romae. V, 1355. Ad sepulcrum piscatoris Petri eminentissimum nobilissimi Imperii culmen submisso diademate supplicat. II, 1028; V, 1684. Petrus et Paulus pluribus locis simul cum Christo picti. III, 1049.
Petrus et Paulus inter se comparantur. V, 1368, 1683. In illo discamus non superbire, in isto non desperare. V, 1684. Petrus confortavit nos per apostolatum, per martyrium, per epistolas. V, 1050. Jejunium sabbati exinde profectum esse, quod Petrus Dominico die cum Simone certaturus, pridie jejunaverit, Romanorum aliqui existimant alii falsum putant. II, 145. Petrus a calumnia magiae vindicatur. VII, 617. Petrus ordinator S. Stephani. V, 1365 Petrus Romae cathedram habuit. IX, 300. Apocrypha de [Col. 0531] filia S. Petri, et de hortulani filia, historia. VIII, 161.
Petrus presbyter Hispanus, ad quem liber secundus de anima scriptus est. X, 473, 474.
Petrus ab Hippone Diarrito. IX, 236.
Petri duo diaconi in ipsa urbe Roma eodem tempore fuerunt. IX, 646.
Phaedra. III, 1191; VIII, 601.
Phalaridis taurus. II, 667.
Phaliscus poeta. I, 1144.
Phanatici. V, 553.
Phantasiae vis. VIII, 989. Phantasia memoriae. VIII, 969. Quamvis non omnis phantasia cum memoria sit, omnem tamen memoriam sine phantasia esse non posse videtur Nobridio. II, 67. Memoria sine phantasia esse potest. II, 68. Phantasiam potius a se, quam a sensu, habere omnes imagines, Nebridio videtur. II, 67.
Phantasiae seu animi visa. VII, 259. Phantasiae et phantasmatis differentia. I, 1180. Phantasma dicitur, ubi falsitate visorum sensus noster illuditur. III, 730. Phantasiae sunt, cum anima corporum similitudines spiritu agit; cum intuetur objectas, ostensiones sunt. III, 470.
Phantasmata, figmenta sunt de specie corporis, corporeo sensu attracta. III, 130. Phantasmatum ludibria, origo omnium errorum. I, 1180. Luctae animae cum phantasmatibus praeclara descriptio. I, 734, 740; III, 164. Phantasmata carnalia, piae mentis serenitate superare, rarum est et arduum. I, 756. Phantasmata ficta quomodo judicentur. III, 150. De phantasmatîs unde mens judicet. III, 154. Vera phantasmata habere pro cognitis, summus error est. I, 1180. Phantasticum hominis ad aliorum sensum perduci potest. VII, 575.
Pharan interpretatur mons fructifer. III, 775. Significat Ecclesiam. III, 775.
Pharao nomen omnium regum Aegyptiorum. VII, 521. Pharao non hominis nomen, sed regiae dignitatis. III, 498, 501. Pharao interpretatur dissipatio. IV, 1750. Pharao masculos occidens et feminas relinquens, diabolus virtutes praefocans et concupiscentias nutriens. IV, 1771. Muscae sub quibus magi Pharaonis defecerunt, inquietudinem superborum (haereticorum) significaverunt. II, 219. Pharaonis obduratio quomodo facta. III, 601. Prioribus meritis ejus debita. V, 72, 73. Pharaonis cor induravit Deus per justum judicium, et ipse Pharao per liberum arbitrium. X, 911. Pharao quod praeceptis Dei non obtemperaret, id jam de supplicio veniebat. III, 2080, 2081. Pharaoni non imputabatur quod tunc non obtemperaret, quando quidem obdurato corde obtemperare non poterat; sed quia dignum se praebuit, cui cor obduraretur priore infidelitate. III, 2080.
Pharisaei primarii quidam erant, veluti ad nobilitatem Judaicam separati a plebe, et quasi egregii Judaeorum. V, 626, 917. Dicitur hoc verbum quasi segregationem sonare. V, 917. Pharisaei fures et latrones. III, 1720. Ideo a Christo non sanati, quia sibi videbantur justi. III, 1447. Dictum Christi de Pharisaeis audiendis et non imitandis, spectare et ad malos de Ecclesia pastores. V, 757. Pharisaeorum lavacra. IX, 339. Mundities exterior. V, 625. Mundities in corpore, non in corde. IV, 1289, 1820. Pharisaeorum fermentum. V, 721. Pharisaei, qui Dominum invitaverat, superba cogitatio. V, 596. Pharisaeus et Publicanus. V, 220, 656, 1315. Pharisaei jactantia. IV, 265. Pharisaeus in quo peccarit, cum gratias ageret Deo. X, 154. Pharisaei vocabantur Catholici a Manichaeis. X, 1101.
Pharmacopola bestiam promittens quae se ipsam comesset. X, 726.
Phegous frater Phoronei regis Argivorum. VII, 562. Phegous tempora docuit observari per menses atque annos. VII, 562. Ad Phegoi sepulcrum constitutum est templum, in quo ut deus coleretur. VII, 562. Quare. VII, 562.
Pherecides philosophus Syrus. I, 954. Pherecides Assyrius, primus apud Graecos de immortalitate animae disputavit. II, 521.
Φιλαργυρία , amor pecuniae. IV, 1531. Eo nomine genus per speciem significatur apud Paulum, id est generalis universalisque avaritia. IV, 1531.
Philastrius Brixiensis episcopus ab Augustino Mediolani cum S. Ambrosio visus, librum scripsit de haeresibus. II, 999. Librum prolixissimum. VIII, 33. Centum viginti octo haereses computavit. VIII, 33. In populo Judaeo ante Domini adventum haereses XXVIII et post adventum Domini CXXVIII. II, 999. Innuit Augustinus eum inter haereses recensuisse quae non sint. II, 1000. Philastrio Epiphanium longe doctiorem declarat. II, 1000.
Philippus diaconus, qui Evangelista proprie meruit appellari. V, 600, 601, 1226, 1227. Alius erat ab Apostolo. V, 1227.
Philistiim interpretatur cadentes potione. IV, 1053.
Philo philosophus Academicus. I, 926. Philonis eloquium [Col. 0532] Graeci Platoni aequare non dubitant. VIII, 274.
Philocalia est amor pulchritudinis. I, 922. Philocalia in rebus incorporalibus et summis, idem est ac Philosophia. I, 586, 922.
Philocalus primarius Hipponensium. II, 999, 1000.
Philosophari est amare Deum, secundum Platonem. VII, 233, 236. Philosophandi causa nulla homini est, nisi ut beatus sit. VII, 623.
Philosophiae nomen a Pythagora exortum. VII, 225. Philosophiae origo, post Patriarchas, et etiam post Moysen circa tempora Mercurii Trismegisti. VII, 599. Philosophia est amor studiumque sapientiae. I, 1327. Quibusdam peracutis Philosophis visum est, ne idipsum quidem quod mente comprehenditur, ad nomen aspirare sapientiae, nisi tam firma sit comprehensio, ut ab ea mens nulla ratione queat dimoveri. I, 1068. Philosophiae praestantia supra caeteras disciplinas. I, 987. Philosophiae decus quale. I, 922. Philosophiae omnis aetas matura est. I, 908. Ab illius portu ad beatae vitae regionem proceditur. I, 959. Philosophia hujus mundi in sacris litteris prohibita. I, 956, 993. Quaestiones de hoc mundo etsi afferunt aliquid voluptatis cum investigantur, metuendum est ne tempus occupent rebus impendendum melioribus. II, 75. Quodnam sit verae philosophiae negotium. I, 1002. In philosophia nihil plus invenitur quam quid sit unum. I, 1016. Philosophia rationem promittit. I, 1002. Philosophia duas habet quaestiones; unam de anima, alteram de Deo. I, 1017. Ad philosophiam exhortatio. I, 905, 919. Vitandus mons ante portum philosophiae constitutus, vana gloria. I, 960. De philosophiae laude ac defensione, Hortensius Ciceronis. I, 685. Quomodo ad philosophiam accensus fuit Augustinus. I, 685.
Philosophiae partes tres. VII, 52, 228. Philosophiae tripartita distributio non ab hominibus instituta est, sed inventa. VII, 338. Scilicet a Platone. VII, 338. Philosophia aut de moribus, aut de natura, aut de ratione quaestionem habet. II, 441; VII, 338. In duobus praeceptis caritatis est ethica, physica, logica. II, 524. Philosophiae divisio alia, in activam et contemplativam. VII, 228. Non est contraria tripartitae distributioni. VII, 228. Philosophia Christiana, vera philosophia. I, 961; X, 774. In qualibet Philosophiae parte summum locum obtinet Deus. VII, 233. Philosophiae inventa inutilia sunt sine divina auctoritate. VII, 52. Philosophia ad obtinendam beatitudinem spectat. VII, 339. Philosophia unicum est contra vitae hujus miserias auxilium. VII, 787.
Philosophi nomen, unde exortum. VIII, 1037. Philosophi dicuntur qui studium sapientiae, vel sapientiam profitentur. VII, 225, 234. Philosophi nomen a Pythagora. X, 1432. Philosophi sic appellari coeperunt ab ejus tempore. VII, 582. Philosophus verus, est amator Dei. VII, 225. Philosophi gentiles, posteriores sunt Prophetis. VII, 596, 597. Philosophi varia de deorum natura sentiebant, docebant, defendebant. III, 122. Philosophi qui deos sibi amicos esse dixerunt, in daemones malignos inciderunt. VII, 636. Philosophis potius, quam gentilium diis, honores decernendi. VII, 52. Philosophi post Deum cognitum quam stulte idolis servierunt. V, 777, 1134. Philosophi quod curiositate invenerunt, superbia perdiderunt. V, 777. Prae superbia Creatorem per creaturas non invenerunt. I, 707. Multa de Deo et de veritate intellexerunt: V, 439, 776, 1133, 1644. Unde intellexerunt. V, 776. Philosophorum sapientia a Deo. VII, 52. Philosophiam a solo Deo dari posse, ipsi Pagani fatentur. VII, 787. Summi philosophi Gentium sine Spiritu sancto philosophati sunt, quamvis de Patre et Filio non tacuerint. III, 604. Philosophorum libri de Filio Dei unigenito loquuntur. III, 1390. Philosophi Gentium immortalem esse animum pluribus conscripserunt, carnis resurrectionem fieri posse apertissime contradicunt. IV, 1134. Philosophi veteres de resurrectione ac rebus futuris non consulendi. VIII, 902, 903. Philosophi conjectura humana decepti sunt. VII, 390. Philosophi in rebus intelligibilibus divitias ponunt, in sensibilibus egestatem. II, 64. Philosophi non laborarunt in studiis suis, nisi ut invenirent quomodo beatitudo esset capessenda. VII, 600. Et hoc eorum commune studium. V, 809. Philosophi erraverunt constituendo beatitudinem in hac vita. VII, 627, 628. Beatam vitam sibi virtute propriae voluntatis efficere docebant. II, 830. Ideo apud eos non est vera pietas, quia beatam vitam ipsi sibi fabricare voluerunt. II, 667.
Philosophorum dissensiones unde. VII, 600, 601. Quare tam facile toleratae. VII, 601. Nullus philosophorum sic est approbatus, ut caeteri improbarentur, qui diversa et adversa senserunt. VII, 601. Civitati, in qua Philosophi tolerantur, vere convenit mysticum Babylonis nomen. VII, 601. Philosophi ad quem finem referendae essent veritates quas noverunt nesciebant. VII, 602. Homines metu recta docere non ausi sunt. III, 126. Cur veritatem detinuerunt in [Col. 0533] iniquitate. VIII, 1034. Philosophi Gentium, veritatis inimici et defensores. IV, 111. Philosophi corde perversi. IV, 273. Sapientes superbi. III, 1390. Philosophorum morbus, vanitas. X, 212. Philosophi quare vani. II, 281. Philosophorum cogitata, magna magnorum deliramenta doctorum. V, 1137. Philosophorum superbia, invidia, et curiositas. III, 126. Caecitas. I, 707. Vanitas, I, 1327. Philosophorum variae sectae. I, 956. Philosophorum duo genera, Italicum et Ionicum. VII, 225, 234. Generis Ionici auctor Thales Milesius. VII, 225. Italici Pythagoras. VII, 233. Philosophorum variorum nomina. X, 776. Philosophi consulares. II, 389; X, 777. Philosophi palliati. VII, 389. Philosophi quando Christiani fiunt, non habitum, sed falsa dogmata mutare compelluntur. VII, 647. Scripturae divinae, non omnino philosophos, sed philosophos hujus mundi vitandos, et irridendos esse praecipiunt. I, 993. Philosophi qui secundum elementa hujus mundi philosophantur, cavendi Christiano. VII, 234. Philosophi in quibusdam Christianae fidei appropinquarunt. X, 778. Quinam propius ad Christianos accesserunt. VII, 233, 235. Philosophi Gentium tamdiu videntur aliquid dicere, donec Christo comparentur. IV, 1828. Si quis eorum inventus fuerit hoc dixisse, quod dixit et Christus; gratulamur illi, non sequimur illum. IV, 1828. Philosophi ethnici, injusti possessores scientiarum, artium, etc. III, 63. Ab eis si quid recte dictum, in nostrum usum convertendum est. III, 63. Uti converterunt Cyprianus, Lactantius, Victorinus, Hilarius et ante eos Moyses. III, 63. Philosophis omnibus defuit divinae humilitatis exemplum, quod opportunissimo tempore per D. N. J. Christum illustratum est. II, 440. Philosophi an Pelagianis faveant in quaestione de peccato originali. X, 776, 777, 778. Philosophorum prorsus antiquatas esse opiniones. II, 437, 442, 448. Inutile est doctori Christiano de placitis veterum philosophorum inquirere, cum ex illis nihil jam aliquis contra fidem Christianam proponat. II, 437. Philosophi omnes tempore Augustini, aut Cynici, aut Peripatetici, aut Platonici erant. I, 956. Pauci admodum erant. I, 959. Philosophi nulli saeculo Augustini, nisi amiculo corporis. II, 61. Philosophi cujusdam in magna tempestate perturbati, responsio. III, 556.
Phison, fluvius qui nunc Ganges dicitur. III, 203.
Phlebotomare. V, 146.
Phlegmatis sedes in capite. VII, 348.
Phocae vituli marini. III, 284.
Phoenice quaenam regio terrae sanctae. III, 617.
Phoenix de sua morte renascens. X, 543. Resurrectionem corporum significat. X, 543.
Phorbas filius Criasi et Melantomices, sextus rex Argivorum, relatus in numerum deorum. VII, 565.
Phoroneus secundus rex Argivorum. VII, 562, 566.
Photinus haereticus. VI, 714; VIII, 34; IX, 169. Ejus haeresis. I, 746. Photinus Christum negabat esse Deum. V. 573; VII, 652. Illum existimabat esse hominem tantum. V, 229, 573, 991, 1150, 1156. Sed omnes homines pios et sanctos excellentia sapientiae et justitiae superasse. V, 1155. Photinianus et Arianus adversum se divisi. V, 447. Photinus non intravit per ostium in ovile, III, 1721. Ejus error. III, 1609.
Photiniani. III, 1737, 1738, 1875; V, 988. Photinianorum error de Christi incarnatione. X, 1034. De Trinitate. V, 448. Photiniani principium Filio Dei tribuebant ex utero virginis, nec volebant credere quod antea fuerit. II, 605. Photiniani, Judaei, etc., peccabant in Spiritum sanctum. II, 813; V, 448. Photinianorum superstitio. III, 127. Photini haeresis exorta in Pannonia. V, 1174.
Phrenetici. V, 538, 945, 1596. Unde fortiores solito. I, 1058. Phreneticis mors et tanto propinquior, quanto fortiores sunt. IV, 696. Phreneticus futuram mortem cujusdam feminae praedixit. III, 468.
Phreneticorum aegritudo. V, 945.
Phrygia per Cataphryges discissa. V, 1174.
Phryxi fabula. VII, 570.
Phthisicus curari non potest. V, 489.
Physicorum scientia. VI, 235.
Picentes jugum Romanorum excutere tentant. VII, 168.
Pictor novit ubi ponat quemque colorem. V, 692.
Picturae lascivae. I, 671. Picturarum et sepulcrorum adoratores. I, 1342. Pictura Stephani lapidationem, et Sauli conversionem exhibens. V, 1434.
Picus Saturni vel Sterces filius, primus rex Laurentum VII, 572, 573. Picus belligerator et augur praeclarus. VII, 573. Picum Romulus dedicavit Deum. VII, 190.
Pietas vera quae. VII, 159, 160. Pietatis exordium, est optime de Deo sentire. I, 1224. Pietatis perfectio est caritas. III, 132. Pietas est amare Deum gratis. V, 568. Pietas juxta graecum, bonus cultus. VI, 231. Pietas est verus veri Dei cultus. II, 673; V, 523. Non colitur Deus, nisi amando. II, 557. Idem piis probatur, quod Deo placet. I, 865. Pietatis [Col. 0534] via ab humilitate in superna surgit. VII, 52. Ad pietatem, non ad ignaviam otio fruendum. II, 188. Pietas est hominis sapientia. VI, 231; X, 211. Est secundus ad sapientiam gradus. III, 39. Pietas et caritas si desit, quid est ab illis et a caeteris mundi malis tranquillitas et quies, nisi luxuriae perditionisque materies, sive invitamentum sive adjumentum? II, 1026. Pietas non expetenda est propter bona aut mala hujus vitae, sed propter futurum judicium. VII, 661. Pietas sufficit ad veram felicitatem. VII, 114. Fides et pietas praeparationes ad introeundum cum sponso ad nuptias. II, 574. Pietas est magnum donum Dei. VII, 114. Pietas magna, ut magna impietas, paucorum est. V, 441. Pietatis forma, non virtus, inesse potest praecisis ab Ecclesia. V, 463. Pietas non solum erga Deum, sed et erga parentes habetur. VII, 279. Erga sanguine conjunctos et erga patriam. VI, 21. Hanc vis innata inseruit. VI, 21. Pietas sanctissimum generis humani vinculum. VIII, 84. Pietatis nomen etiam in operibus misericordiae frequentatur. VII, 279. Pietas plus est quam prius, etc. III, 1685. Pii Christum gratis amant. IV, 1432. Vide Boni. Pius pascitur cibo justitiae. IV, 1290. Pii quomodo persecutionem patiuntur. IX, 719. Piis vivunt impii. III, 143.
Pigmaei dicti quasi cubitales. VII, 485.
Pigmenta impugnarunt Cyprianus et Ambrosius. III, 114. Mulieres quae formam pigmentis colorant, pejores adulteris. III, 114. Maritos docent adulterare. III, 114.
Pignus et arra quo differant. V, 158, 159, 858, 1673.
Pigritiae onus, et pugna ejus cum avaritia. V, 897. Vide Acediae, Negligentia.
Pilati mentio fit in passione Christi propter temporum cognitionem. VI, 187. Pilatus aliquantum particeps fuit iniquitatis Judaeorum. IV, 762. Pilatus et Magi significaverunt Gentes ab Oriente et Occidente congregandas. V, 1031.
Pilleatus. III, 1440.
Pilumnus Deus. VII, 188.
Pilus in disputatione Ciceronis de republ. inducitur ut interlocutor. VII, 66. Pilus justitiam contra injustitiam defendit. IX, 560. Not. ( a ).
Pinguedo quaedam animae. IV, 756.
Pinianus. II, 471. Maritus Melaniae. X, 359. Not. Pinianus jurare vult populo quod si esset ordinatus invitus, ex Africa omnino discederet. II, 478. Pinianus permittente, non jubente Augustino juravit. II, 479. Pinianus qua religione praestitum Hipponensibus juramentum exsolvere debeat. II, 476, 477. Pinianus homo dives ac pecuniae contemptor et largitor. II, 475, 481. Pinianus innuitur esse monachus. II, 483. Piniani, Albinae ac Melaniae elogium. II, 473. Excusat se Augustinus quod Thagasten nondum ad eos perrexerit. II, 473, 474.
Piratae libera responsio ad Alexandrum. VII, 115. Piratarum bellum. VII, 107.
Pirites lapis Persicus tenentis manum, si vehementius prematur, adurit. VII, 715.
Piscatorum et venatorum officia. VI, 714. Piscatorem de oratore non lucratus est Christus, sed oratorem de piscatore. IV, 372. Piscatores et infirmi cur prius electi a Christo. V, 256, 537, 1683. Piscatio discipulorum duplex, una ante, altera post resurrectionem; et utriusque discrimen. VI, 97. Piscationes Domini jussu factae duae, quomodo statum Ecclesiae praesentis et futurae adumbrant. V, 1161, 1244. Captura piscium CLIII quid significat. IV, 1961; VI, 39. Novam vitam demonstrat. II, 219.
Piscis mutus. I, 1351. Pisces memoriam habere certissimum est. III, 283, 284. Pisces duo, quibus Dominus turbas pavit in monte, quid significant. VI, 48, 49. Duas personas significant, regiam scilicet et sacerdotalem. I, 627; III, 1595. Quid per pisces et cetos significatur. I, 863. Pisces maris, curiosos significant. IV, 115. Piscis de profundo levatus, manducatur in mensa parata in conspectu credentium. I, 858. Piscis bonus, pia fides. V, 620.
Piscina probatica Siloe. V, 687. Aegrotus aqua mota descendendo in piscinam, nec plures, sed unus tantum sanatus, quid significet. V, 690, 693. Piscina turbata unum curabat, unde Christi passionem significabat. IV, 1329. Piscinae quinque porticus, quinque libros Moysi figurabant. IV, 889, 1329.
Pistrino conteri, servorum poena. V, 883.
Pittacium. V, 964.
Pittacus Mitylenaeus unus e septem sapientibus, quo tempore fuit. VII, 582.
Placere Deo hîc difficile possumus, et unde possumus V, 295. Placendum Deo veris ac sinceris affectibus. VI, 446 Placet ille Deo, cui placet Deus. IV, 277, 1631. Placebit tibi Deus, si rectus fueris. V, 317. Deus rectus perverso non placet. V, 322. Non in te placet Deo, nisi quod habes ex Deo: quod autem habes ex te, displicet Deo. V, 108 Deleat homo quod fecit, et placebit ei qui fecit. V, 587. Placere [Col. 0535] sibi periculosum est, cui cavendum est superbire. III, 1793. Placeat sibi nemo, quasi qui hîc juste vixerit. V, 932, 933. Ubi tibi placuisti, ibi remansisti. V, 926. Displicebis Deo, si placueris tibi. IV, 472. Qui sibi placet, stulto homini placet. IV, 1631; V, 303. Placere sibi, superbiae peccatum. VII, 420, 421, 422 superba anima in conspectu hominum vult placere; humilis, in occulto ubi Deus videt. IV, 163. Placendi hominibus cupiditas, quo pacto evellatur. VI, 26. Quomodo omnibus, nec tamen hominibus placendum. IV, 1629. Quomodo debeamus hominibus placere et non placere. II, 1024; V, 301, 372. Qui Deo placet simul et hominibus, non utique placet hominibus. III, 2109. Placebat Apostolus hominibus propter illorum salutem, non placebat hominibus propter suam utilitatem. V, 374.
Placor. III, 951, 968.
Plagae Aegypti. IV, 999, 1000, 1399. Plagae decem cum decem praeceptis collatae. V, 67.
Planetis, hominum nomina imposuit adulatio. IV, 1192.
Plani, mathematici impostores, pietatis expertes. I, 694, Not. 2; V, 261. Et veritatis. I, 739.
Plantae vivunt. VII, 34. Plantis vim intelligendi tribuebant Manichaei. III, 229.
Plantarium pacis. V, 314.
Platea unde dicitur. IV, 1327.
Plato. II, 67; IV, 1828; IX, 224. Atheniensis, honesto loco natus. VII, 227. Platonis ingenium mirabile. VII, 227. Dotes. I, 926, 954. Eloquentia. III, 124. Plato nobilis philosophus. VIII, 1011. Nobilissimus discipulorum Socratis. III, 1048; VII, 227. Caeteros Socratis discipulos longe anteivit. VII, 597. Plato a posteris Pythagorae theologiam didicit. III, 56. A Socrate moralia, a Pythagoreis naturalia et divina. VII, 228. Plato scientiae acquirendae, et sapientiae perficiendae gratia, varias peregrinationes suscepit. VI, 30; VII, 228.
Plato perfectam dicitur composuisse philosophiae disciplinam. I, 955. Philosophiam in tres partes distribuit. VII, 228. Platonis ideae quantam vim habeant. VII, 218. Plato virtutes quasdam civiles aliarum verarum virtutum similes admittebat. I, 955. Plato ex Cicerone in sapientia divina et finem boni, et causas rerum, et ratiocinandi fiduciam constituit: Epicurei vero et Stoici in corporis vel in animi natura ponebant. II, 441. Platonis doctrina ab Ecclesiae doctrina non prorsus aliena. III, 124. Platonicos, paucis mutatis, Christo pias cervices submittere oportere. II, 442. Platonis sententia de duplici mundo. I, 955. Quem animal esse credidit. I, 602. Platonis annus. III, 236. Plato nuptias contemnens, ita perversam temporum suorum timuit opinionem, ut naturae sacrificaverit, quo tamquam peccatum illud aboleretur. III, 126. Platonis de stellarum seu deorum natura sententia. V, 1138. Platonis homo. II, 64. Plato ejusque discipuli diis plurimis sacra facienda putaverunt. VII, 237. Plato qui poetas expulit, honoribus divinis dignior diis, qui ludos scenicos sibi exhiberi jusserunt. VII, 58, 59. Platonis philosophia praestat theologiae fabulosae, civili et naturali Paganorum. VII, 229. Illi cedant alii philosophi. VII, 230, 231. Platonis liber de constitutione mundi. V, 1138. Libro Geneseos consonat. VII, 236. Plato suavius ad legendum, quam potentius ad persuadendum scripsit. III, 124. Mira docuit, nihil persuasit. III, 124. Creditur a nonnullis sensisse contra quam loquitur. VII, 359. Opinionem suam dissimulare affectat. VII, 228. Platonis dogmata plurima correxit Porphyrius. VII, 309, 310. Plato Xenocrati discipulo Academiam scholam suam reliquit. II, 440.
Platonis egregium elogium. I, 954. Plato pene philosophorum deus. X, 777. Platonem inter semideos Labeo ponit. VII, 58, 59, 238. Quo tempore et quot annos floruit Plato. VII, 235, 597. Not. ( b ). Illum Jeremiae coaetaneum falso aliquando credidit Augustinus. I, 632. De Platonis libris Christum omnes suas sententias didicisse, quidam dicere ausi sunt. III, 56. Contra eos Ambrosius scripsit. II, 125. Platonem a nostris potius fuisse eruditum ostendit. III, 56. An a Jeremia? asserit hic August., verum postea retractavit. III, 56. Plato nec Jeremiam audivit, nec Scripturas propheticas legit. VII, 235. Nec ulli sancto Angelo, nec Prophetae, nec Apostolo, nec Martyri, nec cuilibet Christiano Plato comparandus. VII, 59.
Platonici iidem qui et Academici. II, 440. Apud Graecos et apud Latinos celeberrimi. VII, 235. Omnium philosophorum merito nobilissimi. VII, 277. Aliis omnibus philosophis longe anteponendi in omnibus philosophiae partibus. VII, 231, 232. Platonicorum rationes caeteris aliorum philosophorum rationibus praeponebat Augustinus. I, 957. Platonici summum bonum in Deo posuerunt. II, 440. Platonici ea quae mente conspiciuntur, ab his quae sensibus attinguntur discreverunt. VII, 232. Platonici id solum vere esse, atque id solum posse percipi dicebant, quod incommutabile [Col. 0536] et sempiternum est. II, 441. Plato ea quae discimus vult manere semper, nec posse interire; ac per hoc non esse praeterita. II, 68. Platonici tanto caeteris philosophis illustriores, quanto melius de Deo uno senserunt. VII, 237. Platonici Deum incorporeum, et omnium naturarum, quae non sunt quod ipse, creatorem sentiunt. VII, 231. Quaedam legit August. in eorum libris consentanea doctrinae Christianae de divinitate Verbi aeterni, nihil tamen de incarnati humilitate. I, 740. In iis etiam non invenit, quod in sacris litteris reperit, nempe viam salutis, et doctrinam humilitatis. I, 747. Platonici, divinae humilitatis defectu, verae rationis personam implere non potuerunt. II, 440. Platonicorum superstitio. III, 126. Platonici deorum multorum cultum ad vitam beatam adipiscendam requirunt, VII, 225. Platonici, animas humanas, pro meritis peccatorum de coelo lapsas, in corpora detrudi existimabant. I, 587; II, 718. Platonicorum opinio de vita animae ante corpus rejicitur. X, 403. Platonicorum doctrina de illuminatione et beatitudine animae, Evangelio consona. VII, 279, 280. Platonici male contendunt corpus terrenum in coelo esse non posse. VII, 773. Platonici poenas omnes, sive vitae hujus, sive futurae, emendationi adhiberi putant. VII, 727. Platonici effata Platonis pro mysteriis custodiebant. I, 954. Effata Platonis non facile ab omnibus percipiuntur. I, 954. Platonici occultarunt sententiam suam. II, 440. Quamobrem occultarent. II, 441, 448. Platonicorum laus. I, 953. Improbatur. I, 588. Platonici Peripateticis praelati. VII, 237. Platonici longo quidem intervallo, caeteris tamen philosophis propinquiores sunt veritati. VII, 320, 321. Et Christianae doctrinae. VII, 229, 230. Facile fiunt Christiani. III, 126. Platonicae sapientiae initia, probabiliter ex sacris libris. VII, 235, 236. Not. ( a ). Platonici doctrinam suam aperuerunt, cum Christi nomen coepit praedicari. II, 448.
Plaudere manibus, est gaudere operibus. IV, 1257. Plausus populi, in potestate fortunae, et imperitorum judicio positus est. I, 1089.
Plautus poeta. VII, 54.
Plemnaeus undecimus rex Sicyoniorum. VII, 564.
Plenaria pariatoria passionum Christi. IV, 731. Plenarium corpus Domini post resurrectionem, Ecclesia beata. IV, 1463.
Plenitudinem Dei, qua nos impleri optat Apostolus, quidam sic intellexerunt, ut putarent nos hoc futuros omnino quod Deus est. II, 612. Implebuntur (Sancti) in omnem plenitudinem Dei, cum perfecte pleni fuerint Deo. II, 621.
Pleonasmus in Scripturis locum habet. IV, 1399.
Πλεονεξία unde appellata. IV, 1530.
Plinta Consul. II, 927.
Plorare hîc omnium est, sed maxime ac veraciter justorum. V, 194. Vide Lacrymae.
Plotinus. II, 67. Graecus philosophus Platonicus. VII, 237. Alter Plato judicatus. I, 956. Plotinus Platonem caeteris excellentius intellexisse laudatur. VII, 265. Plotini sententia de superna illuminatione et beatitudine. VII, 279. Plotini discipuli alii magicis artibus sunt depravati, alii in militiam Christi transierunt. II, 448. Plotini Platonici schola Romae floret. II, 448.
Plumbum ab artifice formam accipit, qua natare valeat super aquam. VII, 773.
Plutoni terra tribuitur. VII, 119. Vide Dispater, Orcus.
Pluvia, unde secundum Priscillianum. VIII, 667. Pluvia quomodo fit. III, 266. Quid sit, nondum pluerat super terram. III, 198. Pluit Deus pisci, et aliquando nobis non pluit, quare. IV, 1944. Pluvia defit causa Christiani, vulgare proverbium. VII, 49. Pluviae quaedam prodigiosae. VII, 111. Pluvia voluntaria, gratia dicitur, quia non datur meritis. IV, 1735.
Πνευματομάχωι . VIII, 59.
Podager medicus in baptismate a podagra sanatus. VII, 764.
Poena. Aliud est poena peccati, aliud est peccatum. I, 604, 608, 612. Poena omnis, si justa est, peccati poena est. I, 1296. Propter poenam peccati fit, ut quidam animi motus non sint in potestate. IV, 80. Vide Peccatum. Poenae occultae a Deo inflictae. X, 235. Ignorantia in eis qui intelligere noluerunt, sine dubitatione peccatum est; in eis autem qui non potuerunt, poena peccati. II, 883. Poenae meritum inchoat infidelitas et impietas, ut per ipsam poenam homines male operentur III, Retr. 2061, 2062. Poena magna est perire de via justitiae. IV, 72. Poena culpae, mors. V, 1105. Poena vera fuit caecitas corporalis Pauli in ejus conversione. II, 803. Saeculum hoc universum voluit Deus hominibus esse poenale. X, 1192. Deus poenas immeritas nec infligit, nec infligi sinit. X, 1270. Poenam Deus redderet, si vellet mercedem reddere, III, 2066. Poena cum debita redditur, quare non est iniquitas apud Deum. VIII, 554. Cur sinat Deus parvulos regeneratos diversis malis affligi. VI, 263. Poenae temporales ad exercendos fideles. VII, 525 [Col. 0537] Poenae omnes inferuntur vel pro peccatis, vel pro exercendis declarandisque virtutibus. VII, 728. Poenis vel coercet improbos Deus, vel erudit subjectos. VIII, 446. Poenis malorum non indiget Deus, sed ex his consulit bonorum saluti. III, 434. Poenas malis irrogari, et per bonos Angelos, et per malos, legitur; justos vero corporalibus poenis per bonos Angelos probari non occurrit. IV, 1002, 1003. Poena malorum in bonis Dei operibus est. I, 625. Vide Peccatum. Poenas nostras ad utilitates nostras mirabili benignitate Deus convertit. X, 1578, 1585. Cur remisso peccato poena adhuc exigitur. X, 183, 184. Poena qualis et quanta cuique culpae debeatur, non humani est judicii, sed divini. VIII, 554, 561. Poena nulla, quanta sit peccatori poena. V, 935. Poena ob alterius peccatum. X, 722.
Poenas nullas esse sive hujus vitae sive futurae, nisi purgatorias, censent Platonici. VII, 727. Poenae quaedam sunt purgatoriae in hac mortali vita. VII, 727. Quaedam post mortem. VII, 728. Qui injuste se ordinat in peccatis, juste ordinatur in poenis. II, 539. Qui volentes injuste utuntur bonis, juste nolentes cruciabuntur in poenis. II, 562. Poenas damnatorum aut nullas omnino futuras esse, aut brevi finiendas quidam putaverunt. VII, 732, 733. Refelluntur. VII, 732, 733.
Poenae aeternae. V, 196, 218. Poenae plus metuantur aeternae, quam temporales. VI, 703. Poenis aeternis nullus cruciatus temporalis potest comparari. VI, 342. In damnatione poenae sempiternae inaequalitas. X, 230. Gehennae poenae, diversis diversae. V, 879. Poena futura duas species habet. IV, 686. Poena damnatorum est aliquod bonum. VII, 351. Poena animae peccatricis regnum Dei nulla sua foeditate deformat. VI, 18. Mors in damnatis perpetua. VI, 342, 343. Deus occulta satis dispositione, sed tamen justa, nonnullos (schismaticorum Donatistarum) poenis praedestinavit extremis. II, 939. Poenarum genera octo. VII, 725. Christus sustinendo sine culpa poenam, et culpam solvit et poenam. V, 934, 1131. Poenas quas minatus est Dominus, quidam putant non eventuras. V, 478. Refelluntur. V, 478. Unde nata opinio, qua putant homines Christum non vera fuisse iniquis comminatum. V, 478.
Poenarum timor utilis, ut coerceantur mali, et quietius inter malos vivant boni. II, 660, 802. Melius est ad Deum colendum doctrina homines duci, quam poenae timore vel dolore compelli. II, 802. Adhibeantur in reos poenae animo amantis, animo corrigentis. V, 111. Et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut vita hominum corrigatur. II, 661. Non bonus quispiam timore poenae, sed amore justitiae. II, 660. Inimicus justitiae est, qui poenae timore non peccat; amicus autem erit, si amore ejus non peccet. II, 594. Inaniter putat victorem se esse peccati, qui poenae timore non peccat. II, 593. Poena corporis etsi non a voluntate, tamen revocat ab opere peccati: justitia vero sic amanda est, ut ab ejus operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant. II, 594. Caritate Christo, non poenae timore cohaeremus. II, 595. Poenae ex caritate coronam pariunt. IV, 1844. Poena non nocet, si bona est causa. V, 1400. Poenarum timor utilis ad haereticos in unitatem catholicam cogendos. II, 330.
Poeni suos filios Saturno sacrificabant. VII, 216. Poeni et Chananaei iidem sunt. III, 2096.
Poesis inventio. I, 1013. Poesis ornamenta quae. I, 1000. Ejus nugae repudiandae. III, 166. Nimium ejus studium improbatur. I, 982. Ei praeferenda philosphia. I, 934. Poeticam Augustinus nobilitavit libris de Musica. II, 513. Not. 2.
Poetae dicuntur Aenigmatistae. III, 739. Poetae theologi quinam. VII, 572. Poetae theologi, sapientes appellati. VII, 581. Poetis licentiam dabant Graeci male tractandi homines quos liberet. VII, 135. Poetarum licentia in homines, non vero in deos, veteribus Romanis displicuit. VII, 53, 54, 55, 56. Probabatur Graecis convenientius, quam veteribus Romanis. VII, 55, 56, 57, 58. Poetas tamquam adversarios veritatis, urbe pellendos censuit Plato. VII, 58, 237. Poetae apud Romanos tribu movebantur, et ab omni honore repellebantur. VII, 57. Poetae, duodecim Tabularum lege prohibentur famam civium laedere. VII, 54, 58. Poetarum mendacia. I, 1014. Poetarum comoediae et tragoediae inter studia liberalia. VII, 53. Poetae non omnino a philosophia contemnendi. I, 940. Poetarum judices, grammatici. I, 1014. Poetarum fabulae minus obscoenae, quam deorum Sacra. VII, 53. Poetae non minus digni infamia, quam scenici. VII, 58. Poetae scenici libidinem inflammant. VII, 59, 60.
Polemo Platonis successor, et Zenonis magister. I, 954. Polemon Xenocratis proximus successor. II, 440. Polemon quartus a Platone Academicorum scholam tenuit. VII, 623. Xenocrates Polemonem, non solum ebriosum, verum etiam tunc ebrium, ad mores alios repente convertit disputando de fruge temperantiae. II, 591, 592; X, 647, 666.
Polianus a Mileo. IX, 210.
[Col. 0538] Pollentius vir religiosus. VI, 471, 472. Discutitur Pollentii sententia de conjugibus a se discedentibus. VI, 451. Et de conjugiis cum infidelibus. VI, 465.
Pollicem sinistrum dextera manu tenere inter singultiendum, genus superstitionis. III, 50.
Pollus. IX, 511.
Polycarpus Adrumeticus. IX, 204.
Polygamia veterum patrum non erat peccatum; quia neque contra naturam, neque contra morem, neque contra praeceptum. VI, 395. Vide Uxor, Conjux.
Polyphides rex Sicyoniorum. VII, 576.
Poma Sodomorum morsu tentata in favillam vanescunt. VII, 715, 722.
Pomona dea pomorum curatrix. VII, 140.
Pompae diaboli. VI, 652, 653, 661.
Pompatici ludi. V, 148.
Pompeius gener Caesaris. VII, 88. Sectator Syllae. VII, 109. Profanator templi Jerosolymitani. VII, 607.
Pompeius ad quem scribit Cyprianus. IX, 192.
Pompeius Sabratensis. IX, 239.
Pompilius illicitis artibus sacra didicit. VII, 222, 223.
Pomponii multi exstitere. VII, 125. Not. ( b ).
Pomponius Macrianensis episcopus. IV, 380.
Pomponius a Dionysiana. IX, 230.
Pondus est impetus cujusque rei, velut conantis ad locum suum. IV, 222, 223. Pondus duplex est. IV, 222, 223. Ponderum momenta in elementis. V, 1140. Pondus cupiditatis et pondus caritatis. I, 847, 849; II, 677; VII, 342.
Ponticanus actor Romuli. II, 1063.
Pontificum successio in cathedra Petri. IX, 30.
Pontitianus Afer in palatio militans, Christianus, et valde pius. I, 755. Narrat Augustino Antonii monachi vitam. I, 755. Et duorum Agentium in rebus conversionem. I, 756.
Pontius. IX, 324. Episcopus Donatista. IX, 334, 528, 555. Mirabilia fecisse praedicatur. IX, 428. Pontii falsum miraculum. III, 1501. Pontius quomodo Juliano supplicavit. II, 399; IX, 326.
Populares tumultus cuique pro viribus coercendi. V, 1392.
Populonia dea vidua. VII, 191.
Populus non omnis coetus multitudinis, sed coetus juris consensu et utilitatis communione sociatus. VII, 67, 648. Ubinam vere est populus. VII, 655. Qua ratione nuncupatio populi, Romanis et aliis regnis convenire potest. VII, 655. Populus et turba differunt. V, 614. Populi duo, fidelium et infidelium, praedestinatorum et reproborum. III, 1507. Populi veteris et novi differentiam in unoquoque nostrûm licet advertere. VI, 31. Populi duobus haedis, duobus ovilibus, duobus parietibus, duobus caecis, duabus navibus significati. V, 43. Nullus populus praeter Israelem dicebatur populus Dei. VII, 609. Populus Dei nunc censentur omnes qui portant sacramenta ejus, sed non omnes pertinent ad misericordiam ejus. IV, 538.
Porcus significat immunditiam stultitiae obliviscentis. IV, 1834.
Porphyrii duo, unus Siculus, alter vero non. I, 643. Quaestiones nonnullae propositae a Porphyrio, non illo Siculo cujus fama celeberrima est. I, 643; II, 370. Porphyrius Siculus. III, 1052. Porphyrius Graecus, philosophus Platonicus. VII, 237. Philosophorum Paganorum nobilissimus. VII, 754. Doctissimus. VII, 650. Quo tempore vixit. VII, 313. Docebat omne corpus esse fugiendum. I, 590; V, 1137. Porphyrii libri Ἐκ λογίων Φιλοσοφίας . VII, 650. Libri de regressu animae. VII, 308. Porphyrius etsi de anima inconvenienter sapuerit, Platonicorum tamen opinionem emendavit. VII, 310. Platonis multa dogmata correxit. VII, 309, 310. Porphyrius Deum verum, Deum magnum confitetur. VII, 696. Porphyrii inconstantia inter confessionem veri Dei et cultum daemonum fluctuantis. VII, 303, 304. Porphyrii impietas. VII, 304, 305. Porphyrius vituperandus, et quod diis sacrificaverit. VII, 651. Bona de Christo dicit. VII, 651. Porphyrius prius Christianus, postea fidei desertor et adversarius. VII, 306. Not. ( a ). Christianorum acerrimus inimicus. VII, 650. Et fidei Christianae. V, 1137. Porphyrii calumnia de Christo, et Christianis refellitur. VII, 653. Porphyrius Christum contemnebat propter corpus, ex femina acceptum. VII, 307, 309. Arguebat stultitiae Christianos, quod dicebant mundum esse periturum. VII, 696. Porphyrius Anebontem Aegyptium de variis ad daemones pertinentibus consulit. VII, 288, 289. Quo animo daemones consulit. VII, 288, 289, 290. Origenes nec Petrum peccasse, nec Paulum procaciter arguisse majorem, ideo asserit, ut Porphyrio blasphemanti respondeat ex Hier. II, 253, 257. Porphyrii calumnia eo quod Petrum Paulus reprehenderit, quo potiore modo defendenda. II, 286.
Porphyrius episcopus. X, 652, 663.
Porphyrius alter episcopus. X, 652, 663.
Porsenna Etruscorum Rex. VII, 63.
[Col. 0539] Portae mortis, et portae filiae Sion, quaenam sint. IV, 123. Porta Dei, confessio. IV, 1281.
Portenta a portendendo. VII, 722. Portenta videntur esse contra naturam, sed non sunt. VII, 721.
Porticus quinque piscinae, quinque Moysi libros figurabant. IV, 889, 1329; V, 689.
Portio piorum quo sensu Deus dicatur. IV, 1545.
Possessiones habere Christianis licet. I, 1343. Possessio rei terrenae quae jure divino, quae jure humano legitima. II, 345. Possessiones omnes jure humano possidentur. III, 1437. Possessio rerum temporalium unde innocens agnoscitur. V, 694. Possessionis terrenae litigator. V, 1586. Ex possessione rei privatae nascuntur lites et multa mala, quae tolluntur, ubi res communiter possidetur. IV, 1748. Possessio nostra Deus, et nos possessio Dei, quomodo. IV, 1891; V, 316. Beata gens possessione sua, beata hereditas possessore suo. IV, 295.
Possessor alicujus rei quis dicendus. V, 327. Quis possessor bonae fidei. VI, 203. Alienum est quod male possidetur; male autem possidet, qui male utitur. II, 665. Jure civili non fit ut bonis bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint. II, 665. Possidere vis terram: vide ne possidearis a terra. V, 365. Tunc vere possidebis terram, quando inhaeseris ei, qui fecit coelum et terram. V, 365. Possidere omnia quomodo liceat. V, 781. Desiderabas omnia possidere; noli per avaritiam: per pietatem hoc quaere, per humilitatem. V, 781. Possidetur, non possidet, qui rerum cupiditate tenetur. IV, 544. Aliud est possidere Dei; aliud possidere hominis. IV, 576.
Possibile aliquid potest fieri, tametsi numquam factum fuerit. X, 201, 204. Quaedam sunt quae fieri possunt, quamvis desit exemplum quod facta sint. X, 241. Sunt et possibilia naturalia. X, 1489. Posse malum facere, non est testimonium libertatis. X, 1103.
Possibilitatem quam natura accepit cum condita est cum libero arbitrio, gratiam vocabat Pelagius. X, 333. Possibilitas non peccandi in statu naturae integrae utcumque posset admitti, non tamen a natura inseparabilis. X, 275, 276. Possibilitas haec male a Pelagio defenditur. X, 275. Possibilitatem datam a Creatore confitetur Pelagius, voluntatem vero et actionem vult esse ab homine. X, 362, 373. Possibilitatem tantum, non vero voluntatem aut actionem, indigere adjutorio contendit Pelagius. X, 381. Possibilitatem gratiae tribuit Pelagius, non actionem. X, 272, 273. Quo sensu possibilitatem non peccandi gratiae Dei tribuerit Pelagius. X, 275. De qua gratia Dei disseratur, cum de possibilitate non peccandi agitur. X, 277. Possibilitas non subvenit miseriae qua premitur homo. X, 1497. Possibilitas naturalis peccato primi hominis vitiata, secundum Ambrosium. X, 385. Si possibilitas naturalis per liberum arbitrium sufficit, Christus gratis mortuus est. X, 270. Et frustra fideles orant, Ne nos inferas in tentationem. X, 277. Quod possumus bonum facere, Dei esse dixit Pelagius; quod vero facimus, cur noluit dicere et nostrum et illius esse. X, 369. Unde homo possit, unde non possit. X, 271. Quod possum, video: unde possim, non video; nisi quia et hoc novi esse a Deo. V, 905. Possibilitas in sanctis simul cum effectu provenit. X. 271. Possibilitas perfectionis hominis in Dei gratia. X, 1279.
Possidius Calamensis episcopus. II, 397; VII, 766. Episcopus catholicus. IX, 523, 697. Quam tristi de causa versus Paulinum pergat. II, 352. Not. ( a ). Possidii iter vanum timorem Nectario videtur incutere. II, 388. Crispini episcopi donatistae in Possidium immanitas; et Possidii mansuetudo erga Crispinum. II, 397; IX, 523. Possidius ab Augustino pane dominico nutritus. II, 368.
Possidonius Stoicus multum astrologiae deditus. VII, 142, 145.
Posteriora ex desiderio noli attendere, sicut uxor Lot; sed respice ex despectu. IV, 392.
Posthumianus episcopus. II, 759, 781.
Posthumius aruspex. VII, 72.
Potentes qui in hoc saeculo tonare volunt in servos Dei, in altero fulminantur. IV, 1158. Potentium amicitia, cum saluti obest, contemnenda. V, 537.
Potestas libera a Deo homini data est. I, 1241. Illud est in potestate nostra, quod, cum volumus, facimus. I, 620, 1274. Quod nostram sequitur voluntatem. I, 620. Voluntas, quia est in potestate, libera est nobis. I, 1274. Nihil tam in potestate, quam ipsa voluntas, quomodo. VIII, 129, 130. Potestas tunc dicitur, cum voluntati adjacet facultas faciendi. X, 234. Ut potestate aliquid fiat, necesse est adsit voluntas. X, 234. Hoc quisque in potestate habere dicitur, quod si vult, facit; si non vult, non facit. X, 235. In potestate nostra est actio quaelibet bona. I, 619, 620. Et quo sensu. I, 599, 619, 620, 629. In potestate nostra est quod operamur. IV, 1831. Potestas nobis data adversus libidinem. V, 719. Potestas bene vivendi, non libero arbitrio, sed gratia [Col. 0540] Dei tribuitur. X, 1110. Non sanctus quisquam sua potestate gaudet; sed ejus a quo habet posse quidquid congruenter potest. VIII, 957. Potestas per caritatem fit plena. I, 599. Qui bonum facit, quomodo ex potestate laudem meretur. V, 1389. Deus liberam voluntatem rationali creaturae suae non negavit; et tamen potestatem, qua etiam injustos juste ordinat, sibi retinuit. III, 2129. Ad potestatem Dei pertinet damnare iniquos. IV, 743.
Potestas non est nisi a Deo. VI, 131, 137; X, 235. Etiam potestas nocendi, non nisi a Deo. VIII, 561. Potestas nocendi cur diabolo et iniquis detur. IV, 743, 744. Potestas diaboli in infima, non est potestas irati, sed poena damnati. IV, 201. Nihil tibi possunt facere daemones Deo placato, faciunt quidquid volunt illo irato. IV, 209. Potestas omnis principum ac legum, ex Deo est. VI, 76. Potestas regum majestati Dei famula fieri debet, ad cultum ejus dilatandum. VII, 170, 171. Potentius est conjungi Omnipotenti pia voluntate, quam propria potestate et voluntate posse quod contremiscant, qui talia non possunt. VIII, 957. Potestas cum datur, non necessitas imponitur. X, 235. Potestas implere quod mala voluntas intendit, ex judicio Dei venit, et est poena. X, 235. Aliud est injusta potestate juste velle uti, et aliud est justa potestate, injuste uti. VI, 385. Potestatibus licere malos persequi. II, 299. Potestas cur saepe data deterioribus in meliores. VIII, 561, 586. Infirmiores a potentioribus cur opprimuntur. IV, 1646. Potestatem tribuit Deus malis in bonos ad judicandos malos, et erudiendos bonos. IV, 291. Ut iratus pater caedit filium virga, in ignem mox projicienda; sic Deus per temporalem potentiam damnandorum, exercet disciplinam liberandorum. IV, 935. Potestatum temporalium terror quando veritatem oppugnat, justis fortibus gloriosa probatio est, infirmis periculosa tentatio: quando veritatem praedicat, errantibus cordatis utilis admonitio est, et insensatis inutilis afflictio. II, 331. Sive potestas veritati favens aliquem corrigat, laudem habet ex illa qui fuerit emendatus; sive inimica veritati in aliquem saeviat, laudem habet ex illa qui victor fuerit coronatus. II, 331. Potestatibus etiam injustis honor et obedientia debetur. IV, 1653, 1654. Potestatibus terrenis quatenus subjici necesse est. III, 2083, 2084. Observantia in potestates sit ordinata. V, 418, 420. Potestates hujus saeculi per montes significantur. IV, 519. Potestas per manum significata. IV, 1956.
Potina dea. VII, 122.
Praecentor, succentor. IV, 1109.
Praeceptum. Manichaei vituperare solebant Deum qui homini praeceptum in paradiso dedit. VIII, 208. Deum homini impossibile aliquid non praecepisse. X, 155. Praeceptum prohibens erat homini necessarium, ut ei promerendi Dominum suum virtus esset ipsa obedientia. III, 377, 379, 384. Ex divini praecepti contemptu, experientia mali. III, 384. Praecepta alia dantur sanis, alia aegrotis. V, 1269. Praecepta Dei, quae sano data sunt tam dulcia, fecit homo sibi tam laboriosa. V, 543. Praecepto divino intonante, obediendum est, non disputandum. VII, 510.
Praecepta decalogi Manichaeis sunt inimica. VIII, 307, 309, 310, 311. Ex praeceptis decalogi tria ad Deum, septem ad hominem pertinent. III, 620, 621. Tria praecepta decalogi pertinentia ad Deum, Trinitati accommodata. V, 208. Praecepta alia septem pertinentia ad homines. V, 80, 209. Praecepta decalogi, solo Sabbati excepto, ad litteram, et non figurate observanda. II, 214. Praecepta duo de dilectione Dei et proximi, inter se sunt connexa. VI, 207, 210. Praecepta bene vivendi, uno brevi et aperto caritatis mandato comprehensa, ut excusationem nemo habeat in die judicii. VI, 669, 670. Praecepta omnia divina ad duo sunt referenda. X, 296. Praecepto de diligendo Deo et proximo, non litterae philosophorum, non leges civitatum comparandae. II, 524. Praeceptum utrumque dilectionis erga Christum impletur. V, 1206. Praecepta vitae instituendae numquam dii cultoribus suis dederunt. VII, 49, 51. Non concupisces, generalis est prohibitio: Diliges, generalis est jussio. X, 296, 297. Praeceptum de parentibus honorandis primum dicitur, audita ratione ad secundam tabulam. V, 209. Praecepta decem cum decem plagis conferuntur. V, 67. Alia communiter omnibus praecipiuntur, alia singulis quibusque generibus personarum. III, 75. Quo tempore quid praeceptum vel licitum sit, observandum. III, 75.
Praecepta ad quid dantur. X, 918. Praeceptorum utilitas. II, 739. Nihil Deus jubet quod sibi prosit, sed illi cui jubet. II, 527. Jubendo Deus utile facit quidquid jubere voluerit. III, 384. Praecepta Dei valde bona. X, 288. Praeceptorum magna est utilitas, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia Dei amplius honoretur. II, 739. Praecepti finis est caritas de corde puro, etc. III, 36. Cur Deus praecipit, quod scit non observandum. X, 165. Et quod sine illo implere non valemus. II, 677; VI, 443, 444. Deus nihil impossibile praecipit. X, 152. Non imperaret Deus ut faceremus, [Col. 0541] quod impossibile judicaret ut ab homine fieret. IV, 661. Vide Lex. Deus jubet aliqua quae non possumus, ut noverimus quid ab illo petere debeamus. X, 900. Deus impossibilia non jubet, sed jubendo admonet, et facere quod possis, et petere quod non possis. X, 271. Praecepto facere commonemur, quod conantes et nostris viribus non valentes, adjutorium divinum precemur. X, 254. Praecepta Dei implere potest homo, si velit. III, 176. Praecepta nullus implet, nisi adjutus gratia. V, 1160, 1162. Quod per litteram jubetur, non littera, sed spiritu impletur. VIII, 644. Praeceptum, Non concupisces, fecit ut nosses hostem, non ut vinceres. V, 794. Liberum arbitrium non adjutum Dei gratia ad Dominica praecepta implenda non sufficit. II, 675, 676, 677. Anathema ei qui aliter sentit. II, 762. Praecepta data, ut non sit excusatio de ignorantia. X, 883. Praeceptum liberi arbitrii est argumentum; oratio, gratiae. X, 303, 882, 883. Quae agenda sunt neque juberentur, nisi ut voluntas nostra ostenderetur; neque peterentur, nisi ut voluntatis infirmitas ab illo qui jusserat, juvaretur. II, 775. Nihil homini a Domino juberi, propter probandum liberum arbitrium, invenitur in Scripturis, quod non inveniatur, vel dari ab ejus bonitate, vel dari propter adjutorium gratiae demonstrandum. X, 588. Praecepto admonitum est liberum arbitrium, ut quaereret Dei donum. X, 903, 904. Praeceptum id nobiscum, ut quod jam est in potestate faciamus, aut oremus potestatem nobis dari. VIII, 776. Haec imperat Deus quae fieri possunt: sed ipse dedit ut faciant, eis qui facere possunt et faciunt; et eos qui non possunt, imperando monet a se poscere ut possint. X, 1297. Ad implenda ea quae nobis jubentur, ab illo petendum adjutorium, a quo jubentur. II, 682; X, 1280. Praecepta non fieri nisi eo dante qui praecipit. VI, 421. Praeceptorum non est vis, quod impleantur, sed gratiae. V, 199. Ipse Deus dat vires, ut quod jubet, impleri possit. V, 200. Necesse est ut Deus det homini quod illi jubet. X, 154. Deus ipse facit, ut faciant homines quae praecipit. X, 975. Praecepta sine gratia non possunt servari. X, 886, 887. Praeceptum Legis audiens, Non concupisces, audisti poenam tuam si non adsit gratia. V, 792. Lex dicendo, Non concupisces, posuit non quod hîc valeamus, sed ad quod proficiendo tendamus. II, 893. Praecepta Legis qui implere se putat per arbitrium propriae voluntatis sine spiritu gratiae, suam justitiam vult constituere, non justitiam Dei sumere. X, 1209.
Praecepta divina quibusnam sint gravia. X, 302. Quid debet agere cui praecepta divina gravia sunt. X, 289. Non est durum, nec grave quod ille imperat, qui adjuvat ut fiat quod imperat. V, 584. Quidquid durum est in praeceptis, ut sit leve caritas facit. V, 584. Praecepta Dei non esse gravia cur Scriptura commemorat. X, 303. Praecepta nonnisi caritati facilia. III, 633, 634. Deus nihil impossibile praecipit, quia omnia facilia caritati. X, 289. Non vere obeditur praeceptis Dei nisi caritate. X, 1296. Praecepta Dei qui timore, non amore servat, non servat. X, 593. Vide Timor.
Praecepta minora data sunt Judaeis, majora Christianis, quare. III, 1231. Cur in Lege minora sint, in Evangelio majora. III, 136. Praecepta pleraque veteris et novi Testamenti eadem. IV, 930, 931. Dominus dura jussit, sed magna promisit. V, 120. Praecepta novi Testamenti observantibus merces aeterna promissa. X, 222, 223. Ad ea servanda excitat Deus. I, 956. Ad consequendam vitam aeternam praecepta servari jussit Christus. VI, 210. Plus facimus quam in Lege et Evangelio jussum est, quo sensu a Pelagio dictum et a Coelestio. X, 337, 357. Quo ab episcopis approbatum. X, 337.
Praeceptorum observatio, signum mansionis in dilectione Christi. III, 1843, 1844. Praecepta Christi non ostentatione corporis, sed animi praeparatione facienda. III, 1935. Praecepta quaedam sunt quae capiunt spiritales, non capiunt carnales. IV, 492. Praecepta non implentur opere externo tantum. III, 772, 773. Ad praecepta implenda sufficit voluntas, ubi opus externum non potest fieri. III, 773. Praecepta divina, ex factis sanctorum intelligenda. VI, 506. Praecepta Dei frustra custodiuntur memoria, si non custodiantur et vita. IV, 1511. Praecepta divina meditari, et operari, panis noster quotidianus. III, 1280. Praecepta Dei sunt semitae nostrae. IV, 1808. Praecepto, Non concupisces, jubemur detrahere de pondere cupiditatis, quod accedat ad pondus caritatis. II, 677. Praecepta Dei implere non prodest, ubi non est fides vera. VIII, 223. Praecepta morum custodiri observarique sine fide non possunt. VI, 210. Praeceptum divinum debet semper humanum in nobis vincere affectum. VIII, 629. Pauci vitae praecepta adsequuntur: ratione fit quisque capax praecepti, sapientia observator. I, 1306. Calumnia Pelagianorum de impletione praeceptorum in futura vita. X, 600. Praeceptum non concupiscendi hîc impleri non potest. V, 816. Praecepta quandonam implentur ut implenda sunt. X, 918. Praeceptum Dei ostiatim a mendicis cantatum. V, 205. Aliud est jubere virtuti, aliud [Col. 0542] permittere infirmitati. V, 346. Quod permittitur a Domino, etiam facere licet; quod jubetur, nisi fiat, peccatum est. VIII, 165. Praecepti dominici et consilii discrimen. VI, 402. Praecepta et consilia Dei, nulla inconstantia praecipientis, sed ratione dispensantis, pro diversitate mutantur. VIII, 450. Ad consilia sic excitandum est, ut vita ad praeceptorum regulam exacta non damnetur. II, 691, 692. Praeceptum aliquod quandoque contemnitur rapiente officio potiore. VI, 512.
Praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. IV, 1646.
Praedestinare quid sit. X, 1018, 1019.
Praedestinatio. VII, 435, 466; X, 945, 1002. Praedestinatio quid. X, 1014. Praedestinatio praescientiae interdum nomine significatur. X, 1022, 1023. Praedestinatio et praescientia idem. X, 1023. Praedestinati sumus, antequam essemus. V, 862, 864. Homo non praedestinatus sexto die, sed ante saeculum in praescientia Creatoris. III, 347. Praedestinatio et gratia quî differant. X, 975. Praedestinati sumus gratis. V, 863. Praedestinationis gratia. II, 768. Praedestinatio non ex merito hominum, sed ex gratia Dei. VIII, 614. Non ex operibus. II, 639. Antichristus novus est, eique apertissime contradicit in quo locutus est Christus, qui electionem ex operibus, non ex gratia esse dicit. X, 1132. Promissio facta Abrahae de fide gentium in ejus semine, de praedestinatione Dei facta est, non de nostrae voluntatis potestate. X, 975. Praedestinatio non ex praevisione bonorum operum. II, 887; X, 792. Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud Deum in ejus praescientia. IV, 1962. Jacob non suis meritis electus, ante est praecognitus, ante est praedestinatus. IV, 1744. Praedestinatus negari Christus non potest. III, 1907. Vide Christus. Praedestinationis illustrissimum exemplum Christus Jesus. X, 981, 982, 1033. Christi et membrorum ejus praedestinatio non ex praevisis meritis. X, 983. Praedestinati omnes per unum Mediatorem, et per unam eamdemque fidem salvantur. X, 179.
Praedestinatio certa. X, 1015. Immobilis veritas praedestinationis. X, 985. Praedestinatio aeterna et immobilis. III, 1814, 1845, 1921. Hinc Christi gaudium de nobis ab aeternitate. III, 1844, 1845. Qui certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit. III, 1905, 1906, 1908. Praedestinatorum nemo perit. VII, 614; X, 792, 929, 930, 941. Non perit unus ex illis, pro quibus Christus mortuus est. II, 744. Deus neminem delet eorum, quos scripsit in libro vitae. IV, 862. Praedestinatis nemo nocere valet. V, 862. Praedestinatorum neminem diabolus in aeternam damnationem seducit. VII, 669. Lupus, fur et latro non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. III, 1743. Praedestinati aliquando errant et foris sunt. III, 1725. Sed si praedestinati sunt, ad tempus errant, in aeternum non pereunt. III, 1725. Mortis regnum non est in eis, qui gratia Christi renati ad regnum ejus pertinent. II, 683. Novit Dominus conditor Jerusalem, quos cives ejus praedestinaverit, quos videat adhuc sub dominatu diaboli redimendos sanguine Christi. IV, 774. Praedestinatorum nemo cum diabolo peribit, nemo usque ad mortem sub diaboli potestate remanebit. VIII, 1030. Si qui praedestinatorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum facit Deus proficere in bonum. X, 930. Praedestinati non suo, ut pereant, desiderio dimittuntur, sed tantum reprobi. X, 324. Qui cadunt et pereunt, in numero praedestinatorum non fuerunt. X, 938.
Praedestinatorum certus numerus. I, 605; II, 825; X, 940. Praedestinatorum numerus magnus. VIII, 614. Praedestinati quomodo et pauci et multi. IX, 537, 582. In comparatione pereuntium pauci sunt qui salvantur, sine comparatione autem pereuntium, et ipsi multi sunt. X, 1200, 1229, 1230, 1231. Sed quare sint plures illi, quam illi, consilium Dei velle nosse multorum est; nosse autem vel paucissimorum hominum, vel omnino nullorum. X, 1200. Praedestinatorum numerus duplici modo suppletur. I, 1288. Praedestinationem parvulorum ad baptismum posse impediri, Victoris error. X, 517. Praedestinatos Dei misericordia comitatur in quocumque statu. X, 941. Quos praedestinavit Deus, vocat in poenitentiam. IV, 1932. Coronat dignum, qui misericorditer vidit, ut vocaret indignum. V, 442.
Praedestinatio in divinitatis profundo. X. 1064. Praedestinationis causae inscrutabiles. II, 886. Judicia Dei occulta in hominum praedestinatione. VI, 275. Et inscrutabilia. X, 126, 1007. Ex eadem massa alii gratia Dei liberati, alii judicio Dei non liberati. X, 1136, 1140. Cur Tyriis et Sydoniis credituris non sunt facta miracula, quae aliis facta fuere non credituris, nisi ex inscrutabili praedestinationis judicio? X, 1005, 1006. Non profuit Tyriis posse credere, quia non erant praedestinati; non obfuisset Judaeis non posse credere, si fuissent praedestinati. X, 1014. Cur alii ad praedestinationem pertineant, alii non pertineant, occulta causa [Col. 0543] esse potest, injusta esse non potest. II, 639, 883. Cur ille credat, ille non credat, cum ambo idem audiunt, altitudo est judiciorum Dei. II, 879. Cur illum potius quam illum Deus liberet, scrutetur qui potest, sed caveat praecipitium. II, 883. Cur Deus alios oves facit, alios non facit, quaestio inscrutabilis. X, 620, 621. Si secundum merita voluntatum solveretur, esset manifesta. X, 1128. Ut ostendatur quo merito fuerit damnata natura, non vult facile de tanto malo nec ipse omnipotens liberare. X, 1200. Liberatis non solum de ipsis, verum etiam de non liberatis, quid largiatur ostendit Deus. VII, 435. Si praedestinationis definitio non impedit exhortationes ad sapientiam, et alia, quae agnoscunt adversarii, dona Dei, nec debet impedire ad fidem et perseverantiam. X, 1019. Ipsi Massilienses exhortantur ad ea quae nobiscum agnoscunt esse dona Dei, ut ad pudicitiam. X, 1021. Cypriani et Ambrosii testimonia, quibus et gratiam esse gratuitam, et tamen hinc exhortationes non impediri ostenditur. X, 1023. De praedestinatione quae Pelagianorum, quaeve Semipelagianorum sententia. X, 988.
Praedestinati quinam sint, occultum. VII, 668, 669. Nemo de salute et praedestinatione sua certus et securus. X, 940. De praedestinatione alicujus nihil certi ab altero potest asseverari. X, 1012. Praedestinatione et praescientia oves et hircos scit ille solus, qui praedestinare potuit, qui praescire. V, 304. Praedestinationem occultari opus est in hac vita. X, 940. Securitas de praedestinatione quando. X, 941.
Praedestinatio quam Augustinus defendit, quam certa. X, 1023. Contra eam, nisi errando, nemo disputare potest. X, 1023. Praedestinationis hujus fidem quae contra novos haereticos defenditur nunc, numquam Ecclesia Christi non habuit. X, 1031, 1033. Praedestinatio cur tam acriter ab Augustino defensa. X, 1026, 1027. Quae contra praedestinationem objiciuntur, contra praescientiam possunt objici. X, 1019, 1126. Praedestinationi contradicere vel de praedestinatione dubitare, nimiae contentionis est. X, 1028. Praedestinatio per Apostolos praedicata, ab Augustino contra novos haereticos defensa, obedientiam non tollit. X, 1025. A praedicatione fidei et obedientiae non prohibet. X, 1015. Praedestinationis doctrina utilitati praedicationis non est adversa. X, 1013, 1014, 1015, 1025.
Praedestinatio praedicanda. X, 1025. Quomodo praedicanda. X, 1018. Et quando. X, 1017. Praedestinationis praedicandae ratio incommoda et inepta. X, 1016. Praedestinatio quomodo citra offensionem praedicanda. X, 1028, 1029, 1030, 1033. Praedestinationis praedicandae formula odiosa et vitanda. X, 1030. Cum praedestinatio praedicatur, ut oportet, non est causa desperationis. X, 1031. Non plus desperationis affertur, quam exhortationis. X, 1022. Praedestinationis praedicatione non impeditur exhortatio gratiae. X, 1021. Non solum praedicatione praedestinationis ab opere salutis non impeditur praedestinatus, verum ad hoc adjuvatur. X, 1019. Quae contra praedestinationis praedicationem afferunt adversarii, eadem posse dici contra gratiam Dei, ex qua caetera dona, excepta fide ac perseverantia, esse fatentur. X, 1018. Adversarios negare non posse praedestinationem ad ea gratiae dona pertinere quae ipsi agnoscunt, et hac tamen praedestinatione non impediri eorum exhortationes. X, 1019. Sicut ille, quem castum futurum esse praescivit Deus, quamvis id incertum habeat, agit ut castus sit; ita ille, quem castum praedestinavit, quamvis id incertum habeat, non ideo non agit ut castus sit, quoniam Dei dono se audit futurum esse quod audit. X, 1019. Praedestinationis definitio sicut non impedit quin corripiantur impudici, contentiosi; sic non impedit quin corripiantur infideles, et in fide non permanentes. X, 1020.
Praedestinatio ad aeternam vitam et ad aeternam mortem. X, 533. Genus humanum quod praedestinatum est ad interitum. X, 308. Deus occulta satis dispositione, sed tamen justa, nonnullos poenis praedestinavit extremis. II, 939. Praedestinati ad damnationem et ad sempiternum interitum. III, 1742, 1743, 1914, 1920, 1921, 1929. Ad ignem aeternum. VII, 692, 792. Praedestinatio ad poenam ex justitia, praedestinatio ad gratiam ex benignitate Dei. VI, 279. Qui praesciuntur damnandi, possent post baptismum tolli de vita, priusquam peccent. X, 1505. Dilecti secundum electionem, praedestinati. II, 638. Praedestinati oves Christi. III, 1725. Christo dati non sunt, quibus vitam non dabit aeternam, quamvis et ipsorum potestas ei data sit. III, 1925. Solis praedestinatis ad aeternam salutem bona opera Christi profuerunt. IV, 1115. Praedestinati ex Judaeis. X, 984. Praedestinata ad salutem trahit ad se ipsum Christus, quomodo. III, 1773.
Praedicatio verbi divini cum timore suscipienda. III, 1790, 1791. Non tamen cum necesse est, omittenda otii sancti causa. III, 1791. Nec metu peccandi. III, 1792. Praedicandi Christi causa, aliquando otium sanctum relinquendum. [Col. 0544] III, 1791, 1792. Nec metuenda levia peccata. III, 1792. Si veritate fulcitur praedicatio tua, publica sit doctrina tua. VI, 683. Praedicare super tectum. V, 1427. Praedicatio vera unde discerni possit a falsa. VI, 682, 685, 686. Praedicatio ad spiritales pertinet, obsecundatio ad carnales. IV, 1748. Quinam praedicationem veritatis obedienter audiunt. X, 1016. Praedicatio sine gratia intrinsecus operante non prodest. VII, 442. Praedicationis labor inanis, si non sit intus qui operetur. V, 820, 825. Non est dignus sanari, qui non timet, nec movetur, dum audit praedicationem. IV, 716. Praedicatio et praedestinatio se invicem non impediunt. X. 1015. Praedicatio Dei praeter Ecclesiam inanis est. IV, 929. Non desunt adhuc ultimae gentes, licet, ut perhibetur, paucissimae, quibus nondum praedicatum fuerit Evangelium. X, 248, 249. Verbi Dei inanis est forinsecus praedicator, qui non est intus auditor. V, 966. Qui vis te audiri, prior te audi. IV, 580. Praedicatores verba proferunt, Deus dat verborum intelligentiam. III, 1688. Praedicatores quorum os hiat, et cor non hiat, per Zelpham figurantur. VIII, 435. Praedicator invicta adversus diabolum castra in cordibus hominum construit. V, 1539. Praedicatores defuncto fratri, hoc est Christo, semen suscitant. VIII, 502. Praedicatoris lucra, bona auditorum vita. V, 580. Praedicator petat auditorum ad se aures, ad Deum cor. V, 1149. Nisi ardeat minister praedicans, non accendit eum cui praedicat. IV, 1353. Difficile est ut praedicator non calumniatori occasionem praebeat, seu peccando in verbis, seu altiora docendo. IV, 414. Non tamen idcirco deponendum praedicandi officium. IV, 416.
Praedicatores verbi Dei, unde solatium habent, quando appellantur seductores. III, 1628. Praedicatores pacem ferre jussi. V, 610. Si eligant ad alios non dicere, non merebuntur a Deo audire. IV, 416. Cavendum est ne recte dictum, non recte intellectum, lectorem auditoremve perturbet. IV, 1504. Praedicatores in feminis reprehendendis consulant earum pudori. V, 205. Praedicatores quidam veritatem non caste, neque ex veritate annuntiantes. IV, 139, 1491. Praedicatori opinio bona necessaria. VIII, 436. Praedicatores quorum recta est fides ac doctrina, tametsi mala sit vita, audiendi sunt. IV, 395, 580. Praedicatores sua quaerentes, quomodo audiendi. V, 473, 610, 761. Praedicatoris male viventis sana doctrina, uva in spinis haerens, sed ex vite nascens. V, 283. Praedicat tibi bonus; carpe uvam de vite: malus tibi praedicat, carpe uvam pendentem in sepe. V, 610. A praedicandi instantia non desistendum. IX, 449, 450, 451, 452. Etiamsi non assensuri sint, sed contradicturi. IX, 449, 450, 451, 452. Praedicator justitiae sive suscipiatur, sive spernatur, sive etiam quaelibet temporaliter adversa patiatur, officii sui mercede apud Deum non fraudabitur. IX, 449. Si quid efficiunt praedicatores, non viribus eorum, sed gratiae Dei tribuendum IV, 817, 819, 1118, 1650, etc., 1668. Praedicator exigit a baptizandis orationes pro se, tamquam pro mercede. VI, 685, 692, 693, 699. Pro praedicatore oratio est auditorum exspectatio. V, 333, 989. Precatio post concionem. V, 213, 1633. Praedicatores transeunt ex hac vita in aliam vitam; Scriptura vero sancta permanet. I, 852.
Praedicatio verbi Dei e superiore loco. V, 580, 761. Praedicatores altiore loco propter commoditatem stant, sed ipso altiore loco de illis judicant auditores. V, 155. Praedicatores in ipsa praedicatione colloquuntur, ut quod capiunt, exponant iis, qui nondum capiunt. V, 158. Inter concionandum Augustinus Scripturae codicem accipit, et ex eo legit. II, 116. Scripturam manibus gestans Augustinus ad populum loquitur. V, 221. Siniti, ubi praeerat episcop. Donatista, missus presbyter qui in domo juris sui praedicaret. II, 397.
Praedicandi ministerium periculosum. V, 155, 966. Praedicatorum periculum, ne superbiant. III, 1790. Tutius veritas auditur, quam praedicatur. III, 1790; V, 966, 970. Praedicatores si reprehenduntur, perturbantur; si laudantur, inflantur. III, 1792. Praedicatores qualiter erga laudes humanas, exemplo Augustini, affecti esse debeant. V, 414, 1480. Quomodo possunt gaudere de datis sibi beneficiis. I, 860, 861. Laudatorem non amat Augustinus, eorum quae dicit in corde contemptorem. V, 513. Praedicatoris opus non facit, qui sua quaerit, sed fit de illo. V, 610. Praecepta praedicatoribus constituta de sacculo non ferendo, etc., non carnaliter accipienda. V, 608. Ipsis debentur necessaria, et quomodo. I, 862. Praedicatorum necessitatibus succurrendum. IV, 1366, 1367, etc., 1368, etc. Praedicatores dant aurum, accipiunt foenum. IV, 1365. Praedicatores ne ex necessitate suae penuriae videantur Evangelium annuntiare. V, 272. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. V, 273. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. V, 273.
Praedicatores verbi Dei dicuntur abyssus. IV, 473. Angeli ascendentes et descendentes. III, 1449. Canes. IV [Col. 0545] 833. Ecclesiae dentes. IV, 1224. Jumenta et servi. IV, 1366. Lingua Christi. II, 158, 553. Medici. IV, 1118. Medici sunt curantes a latronibus sauciatum, sed Dominus eum perduxi: ad stabulum. IV, 1118. Dicuntur montes. IV, 347, 781, 782, 1650. Montes aeterni, montes magni. IV, 961. Nubes. I, 852; IV, 347, 520, 672, 715, 980, 981, 1749. Nubes et coeli. IV, 1123, 1234, 1242. Nubes simul et venti. IV, 1749. Ecclesiae nutritii. IV, 241, 242. Pedes Domini. V, 602. Praedicatores per pelicanum, nicticoracem et passerem designantur. IV, 1298, 1299. Praedicatores dicuntur reconciliationis legati. IV, 837.
Praedictiones quomodo fiunt. VII, 315. Praedictiones quae ad unius Dei cultum non referuntur, ludibria sunt daemonum. VII, 291. Praedictiones quae in Ecclesia cernuntur impletae. VI, 346. Praedictionum et promissorum Dei certitudo, ex iis quae jam impleta cernuntur. V, 151, 241, 640, 862. Praedicere et promittere in Deo quid distent. II, 556. Praedictio Christi non excusat Petrum a negatione, neque Judam a proditione. IV, 1831.
Praecipitium spontaneum, Donatistarum proprium. IX, 526. Hoc legibus Romanis insolitum. IX, 526.
Praeferre. Quis praeferendus quando res aliqua duobus vel pluribus dari non potest. III, 30.
Praegnantis anima quid possit in fetum. VII, 374. Praegnantes de Evangelio, animae sunt spem in saeculo habentes. IV, 1235.
Praejectus episcopus. VII, 766.
Praejudicium praesumptionis humanae. IX, 567.
Praelati praeesse satagant, non ut praesint, sed ut prosint. VIII, 436. Praelatorum tentationes et pericula. IV, 1422. Praelatus bonus, nutritor tuus; malus, tentator tuus est. V, 420. Praelatus seu bonus seu malus piis nocere non valet. V, 420.
Praeliantium annona est panis Angelorum. IV, 1863.
Praemium Deus proponit, ut quod praecipit magis bonum amando, quam malum timendo faciamus. V, 123. Donis suis retribuit Deus bona praemia. IV, 1517. Praemiorum diversi erunt gradus in coelo. VII, 802. Praemia in sententiis beatitudinum, singulis operibus congruentia. V, 367. Praemium nobis promissum, ipse Deus. IV, 928; V, 136, 491, 905, 1461.
Praeparat Deus voluntatem. III, 2061, 2062, Retr. Praeparare cor quomodo sit hominis. X, 585.
Praeposito primus locus deferatur, sed ab ipso non ametur. V, 569. Praepositi sic praesint fratribus ut eorum servos se esse meminerint. IX, 94. Praepositi in eo quod praesunt, non sibi, sed subjectis consulant. V, 271. Praepositi, Christiani propter se; praepositi, propter alios. V, 270. Praepositis admonendi munus impositum. V, 124. Praepositi mali non sunt imitandi; de hoc elegans similitudo. V, 1547. Exempla mala praepositorum. V, 274. Praepositi mali quomodo bona loquuntur et a subditis audiendi. V, 473.
Praeputium carnis peccatum significat. X, 686, 834.
Praescientia est scientia futurorum. VI, 138. Sicut se habet memoria ad praeterita, sic se habet praescientia ad futura. I, 1276. Praescientia, an proprie sit in Deo. VI, 138. Praescientiam Dei negat Cicero. VII, 148, 149. Tolerabiliores, qui fata siderea constituunt, quam qui praescientiam Dei negant. VII, 149. Praescientiam Dei qui negat, Deum ipsum negat. VII, 152. Praescientia Dei a nemine negari potest. X, 1126. Praescientia Dei certa et fixa. VII, 472. Praescientia non est, nisi certa praesciat. I, 1276.
Praescientia Dei falli non potest. III, 350, 351. Ea vere futura sunt, quae Deus praescivit. III, 350. Praescivit Deus peccatores, etiam in uteris matrum. IV, 655. Bonus est Deus condendo creaturam, et quam peccaturam et quam non peccaturam esse praescivit. I, 1278. Ad praescientiam Dei alio modo pertinent credentes, alio non credentes. II, 878. Necesse est ut peccet, quem Deus praescivit peccaturum; etsi non cogatur peccare. I, 1276, 1279. Non ideo homo peccat, quia Deus hoc futurum praescivit. VII, 153. Praescientia Dei non est causa peccatorum. X, 478. Non cogit ad peccandum. III, 1776. Sicut Deus recte punit quos praevidit peccaturos, sic juste praemiat quos praevidit recte facturos. I, 1277. Praescientia Dei non efficit ut non libera voluntate peccemus. I, 1274. Aut aliquid aliud faciamus. I, 1275. Non obest creaturae libertati. I, 1275; VII, 149, 152, 153. Etsi plures torqueat hujus cum illa concordia. I, 1273. Non frustra sunt leges, objurgationes, preces, exhortationes, etc., quia est praescientia. VII, 153.
Praescientia sine praedestinatione, non sine praescientia praedestinatio. X, 975. Praescientia Dei praedicanda, etsi quidam hac doctrina abutantur. X, 1016. Contra praescientiae praedicationem eadem objectari possunt, quae contra praedestinationem. X, 1016. Dei certus est ac definitus est sanctorum numerus. II, 825. Praescientia nobis non est vel quales futuri sint amici, vel quales ipsi futuri simus. II, [Col. 0546] 248. An haec sit in sanctis Angelis. II, 248.
Praesens quid sit. IV, 418, etc. Praesentia dicuntur, quae sunt prae sensibus. VII, 318. Praesentia dicenda non sunt, numquam stantia. V, 621. Praesentes animi unde dicantur. II, 1091. Praesens ubique, et ubique totus est Deus. IV, 1274. Deus nullo loco contentus, in se ipso est ubique totus. II, 837. Cur dicatur in se ipso ubique totus. II, 838. Ubique te invenio; si irasceris, ultorem; si placatus es, adjutorem. IV, 235. De praesentia Dei non sensibus judicandum. II, 848. Deus ubique totus, non tamen in omnibus habitat. II, 837, 846. Quomodo Deus a quibusdam abest. IV, 1273, 1274. Deo prope aut procul esse quinam dicantur. II, 838. Etiam in quibus habitat, Deus inaequaliter habitat. II, 838, 847. Illi in quo habitat, totus est praesens, quamvis eum non ex toto capiat. II, 839. Fit plerumque ut plures eum minus capiant, unus amplius. II, 839. Quorumdam nondum cognoscentium Deum est inhabitator Deus, et quorumdam cognoscentium non est. II, 840. In multis etiam habitat, qui tamquam carnales lacte adhuc indigent. II, 844. Deambulat in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit caritatis. V, 889. Deum tanto habebimus praesentiorem, quanto amorem, quo in eum tendimus, habuerimus puriorem. II, 672. Praesentiam Dei cum fugere nequeas, fuge non ab illo, sed ad illum. V, 442. In coelis dicitur Deus praecipue habitare, quia ibi perfecte ei obeditur. II, 848. De praesentia Dei liber. II, 832. Praesentia Christi triplex. V, 1602.
Praesentalis vita. V, 654.
Praesidatus, id est, praesidis munus. I, 729. Quid de praesidibus decrevit Arelatense concilium. IX, App. 787.
Praesidium Dei. V, 1468.
Praestantius quid de transformatione phantastica patris sui narret. VII, 575.
Praestigiator cur laudetur, cur vituperetur. III, 164.
Praesumptio duplex homini cavenda. IV, 257, 258. Ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. IV, 258. Praesumere de Deo debet homo, non de se. IV, 457, 532. De se non praesumendum. X, 931. Praesumptio sui ipsius, bellum est hominis contra Deum. IV, 523. Quomodo aufertur illud bellum. IV, 523. De viribus suis non praesumendum. II, 676, 677, 678; V, 200, 829, 855, 1294. Si de tuis viribus praesumere valueris, inde cades unde praesumpseris. IV, 333. In tormentis multi defecerunt; et credo illi defecerunt, qui de se praesumpserunt. IV, 1155. Qui praesumit de viribus suis, antequam pugnet, ipse prosternitur. V, 831. Praesumens de suis viribus cum notitia legis, urgetur. V, 794. Praesumptio Petri. IV, 448. Ne praesumas ad regnum de justitia tua; ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. IV, 258. Praesumptio est, si putaveris quod a Deo quidem homo es; a te autem justus es. V, 107. Praesumptio generis humani in amicis, in virtute sua, in divitiis. IV, 548. De nullo homine praesumendum est. IV, 1607, 1610. De gloria et honore non praesumendum. IV, 925.
Praeteritum pro futuro in Prophetis. IV, 1354, 1477, 1478. Praeteriti pro futuri temporis verbis cur Scriptura utatur. X, 930.
Praetexta, toga qua magistratus et pueri utebantur. VII, 122.
Pretextatus episcopus. II, 759, 781.
Praetextatus Assuritanus episc. IV, 376, 380; IX, 108, 180, 507, 528, 530. Maximianista. IX, 137, 371. A Donati parte transit ad Maximianistas. IX, 549. Adversus Praetextatum postulat Titianus. IX, 574. Postulatio adversus Praetextatum de locis Assuritanis excludendum. IX, 529. Quamdiu duravit iste conflictus. IX, 531. Praetextatum Assuritanum et Felicianum Mustitanum crudelitatis accusat concilium Vagaiense. II, 414. Praetextatus concilio Bagaiensi cum Maximiano damnatus. IX, 251. Et cum Feliciano Mustitano. II, 192, 198, 265, 309. A trecentis et decem episcopis damnatus, ad suos damnatores studio concordiae redit, et ab iis sine ullo honoris detrimento susceptus. IX, 39. Et in integro honore, cogente Optato Gildoniano. II, 192, 198, 265, 309; IX, 426, 704, 740. Cum iis quos in schismate baptizaverat. IX, 504. Vi ad partem Donati per Optatum reductus est Praetextatus. IX, 251, 252, 565, 581. In communione Donati defunctus est. IX, 426. Praetextatum licet damnatum, denuo receperunt Donatistae velut integrum, quasi bono pacis. IX, 54. Praetextatus unus e duodecim, qui apud tres aut amplius proconsules accusati sunt, ut e sedibus suis pellerentur. II, 407. Praetextatus Assurit, dicitur nuper defunctus. II, 408. In ejus loco alter jam fuerat ordinatus. II, 408. Post divulgatam forensi etiam strepitu apud tot Consules accusationem, in honoribus integris susceptus est. II, 408.
Praetorianum pretium. I, 728.
Praevaricator quis existimandus. III, 2115; IV, 1287, 1572. Odisse debes praevaricatores, non homines. IV, 1287 [Col. 0547] Vide Peccator. Praevaricatores sunt etiam parvuli. IV, 1574.
Praevenit te in omnibus Deus, praeveni et tu in aliquo iram ejus. V, 952.
Pravicordius quis. IV, 1903.
Praxeas a quo Praxeani. Vide Sabelliani.
Precari, imprecari, deprecari quid proprie significent. II, 635. Precationes in bonis optandis. deprecationes in devitandis malis adhibitae. II, 635. Precatio post concionem. V, 213, 1633.
Preces ad quid valent. VII, 153. Precibus nostris quaenam a Deo postulanda. IV, 344; V, 247. Precum aut meritorum locus non patet post judicium. VI, 47. Preces sanctorum semper exaudiuntur ad salutem, non semper ad voluntatem. III, 2023, 2024. Juris forensis est, ut qui in precibus mentitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. III, 1443. Beneficio careat, perdat causam, et inveniat poenam. V, 654. Preces a jurisperito coelesti dictatae. V, 654. Precibus non annuendo quî plerumque prosumus. II, 391, 395. Litterae profanae laudant patriae rectorem, qui populi utilitati magis consulat quam voluntati. II, 391.
Prema dea. VII, 188.
Pressorium. V, 983.
Pressura et scandalum. V, 499, 503. Pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri. IV, 1606. Vide Tribulatio.
Presbyter, nomen aetatis quae infra senectutem senectuti vicina est. III, 566. Presbyterum ab Episcopo nulla differentia debere discerni dicebant Aeriani. VIII, 39. Presbyteri in secundo sacerdotio. IX, App. 773. Presbyteris ministerium praedicandi verbi Dei commissum. V, 141. Presbyter et Episcopus de superiore loco loquitur. V, 761. Presbyteri Aurelio Carthag. episcopo praesente sermones habere coeperunt. II, 158. Horum sermonum quos praesente Aurelio Carthag. episcopo habere coeperunt presbyteri, aliquos ad se mitti postulat Augustinus. II, 159. Presbyter missus Siniti, cui praeerat episc. Donatista, ut Catholicos visitaret, ac volentibus praedicaret. II, 397. Presbyteri absente Augustino, quibusdam ecclesiasticam disciplinam dederunt. V, 1021. Presbyteri causam sex episcopis terminandam Concilio statutum. II, 235. Si modo intra annum appellet. II, 235. Augustinus presbyterum ab officio removet. II, 235. Presbyteri ex Augustini monasterio. V, 1578. Presbyterorum catholicorum laus. I, 1339.
Pretii nostri saccus in cruce solutus. V, 1353, 1454, 1473. Pretio venalis res aut comparatur, aut subjicitur, aut exceditur. V, 662.
Priamus ad aram occisus. VII, 15.
Priapus deus. VII, 59, 122, 123, 140, 184. Priapus nimius masculus. VII, 188. Super Priapi fascinum et scapum nova nupta sedebat. VII, 188, 215. Priapum fecunditatis deum interpretantur Pagani. III, 1059.
Primarius Hipponensium. II, 999. Orontius. II, 999.
Primates suos habent Mauritaniae. II, 226. Primas mittit epistolas ad Concilium convocatorias. II, 227. De primatu litigantes, coram omnibus provinciae episcopis causam debent agere. II, 227. Et interea sine cujusquam praejudicio concorditer agere. II, 227. Duobus episcopis provinciae Caesariensis locus ad primatum judiciali sententia excluditur. II, 955. Primae sedis provinciae Numidiae. II, 493. Idem sonat quod Senex. II, 490, 577.
Primatus Esaü non esca, sed usque ad contemptum sacramenti, quod in primatu suo habuit, concupita esca damnavit. II, 141.
Primianus Donatista. III, 1470; V, 901; IX, 81, 90, 113, 180. Apud Carthaginem episcopus. IX, 113, 555. Primianus in grandiore parte Donati. IX, 113. Primiani ordinatio, depositio, etc. IX, 252 Primianus in Cabarsussitano concilio deponitur, et loco ejus Maximianus constituitur. IX, 503, 508. Primianum Felicianus damnavit, et ab eo vicis sim damnatus est. II, 404, 405. Primianus Maximianistas de sua communione separavit. IX, 96. Primianus Donatistas persecutus est. IX, 275. Primianum Felicianus damnavit, et postea in causa Primiani a Donati parte damnatus est. II, 580. Titianus Felicianum et Praetextatum de tota contra Primianum conjuratione accusavit. II, 413. Primianum damnaverunt Felicianus et alii cum eo conspirantes. II, 412. Damnavit Maximianus cum sociis suis. II, 580; IX, 527. Centum ferme episcopi Donatistae cum Maximiano conspirantes, ausi sunt damnare. II, 406; IV, 375; IX, 549. Primiano eadem objecta crimina. IV, 378, 379. Primianus bis a Maximianistis damnatus. IX, 585. Gemino Donatistarum concilio damnatus, tertio absolvitur. IX, 552. Primianus in uno Concilio damnatus a judicibus, in alio inter judices damnans. IV, 382. Primianus a centum collegis primo absens damnatus. V, 900. A trecentis et decem postea praesens absolutus. IX, 39, 519, 584, 684, 703. Propter pacem unitatis. IX, 39. [Col. 0548] Ipsi non praejudicavit haec damnatio. V, 901. Primianus a caeteris Afris suae communionis episcopis, contra factionem Maximiani purgatus. II, 173. Non plus valere debet concilium Secundi Tigisitani adversus absentem Caecilianum, etc., quam concilium Maximianensium adversus absentem Primianum. II, 173. Primianus damnatores suos et damnavit cum caeteris, et damnatos ac detestatos in suos rursus honores suscepit, et baptismum ab eis collatum acceptavit. II, 757. Victorianus Carcavianensis unus ex XII. episc. qui Maximiano contra Primianum adhaeserunt. II, 414. Damnatur a Concilio Vagaiensi. II, 414. Primianus collationem cum Catholicis recusavit. IX, 652.
Primianistae pars schismatica Donatistarum. IX, 46. Primianistae Maximianistas condemnarunt. IV, 382. Mortuorum canum cadavera cervici Salvii colligarunt, et cum illo ad turpes voces cantationesque saltarunt. IX, 106, 107.
Primigenia naturae. VII, 625.
Primitiae vini libatae simulacris. III, 2085. Primitiae nostrae, fides nostra. IV, 1749. Primitiae Spiritus. Vide Spiritus.
Primitivorum mors quid figurate. IV, 1001.
Primogenita, primitiva, primitiae. III, 732. Primogeniti cur Deo consecrati. VIII, 661. Primogenitus cordis nostri, fides. V, 72. Primogenitus ex mortuis Christus. III, 2077.
Primulianus episcopus Maximianista. IV, 381.
Primus Felix a Migirpa. IX, 203.
Primus ecclesiae Spaniensis subdiaconus ab Ecclesia defecit. II, 134.
Primus libidinosus et furiosus Circumcellio. II, 135.
Primus in aliqua arte. V, 1571.
Principium varie sumitur. III, 222. Principii nomine Filius Dei significatur. V, 24. Principium esse, an soli Filio Dei conveniat. III, 1682. Quomodo intelligatur illud Geneseos, In principio Deus creavit, etc. I, 836. Principia duo asserunt Heracleonitae, unum ex altero, et ex his duobus alia plurima. VIII, 28. Principia duo ex adverso sibi esse opinatus est Marcus. VIII, 28. Opinati sunt Cerdoniani. VIII, 29. Opinatus est Marcion. VIII, 29. Manichaeus. VIII, 34. Pro duobus principiis a Marco, Marcione, et Cerdonianis admissis, duos deos, unum bonum, alterum malum admisisse Manichaeum, quidam ferunt. VIII, 29. Doctrina Manichaeorum de duobus principiis refellitur. VIII, 395, 398, 399. De rerum principiis variae philosophorum opiniones. VII, 225, 226, 230. Principia rerum esse infinita credidit Anaximander. VII, 226. Principium rerum in Deo esse noverunt Platonici. VII, 231, 232. Sibi fieri atque esse principium perversa celsitudo est. VII, 420. Principium nullum esse sine fine falso dicitur. VIII, 605.
Principes dicti sunt dii. III, 627, 628. Principes hujus saeculi. V, 100. Principis Christiani elegans idea. VII, 170. Nihil felicius quam regi a piis Principibus. VII, 166. Principem civitatis gloria alendum esse dixit Tullius. VII, 158. Princeps civitatis injurias oblivisci debet. II, 529. Principum potestas ita servire Deo debet, ut per eam plectantur, qui nolunt ejus voluntati servire. IX, 734. Principum dura necessitas, quia alienas cupiditates explere coguntur. II, 994. Principem civitatis populi utilitati potius, quam voluntati consulere debere. II, 531. Principum duo genera non recte operantur; unum eorum qui obsunt, alterum eorum qui non prosunt. VIII, 456. Principum severitas erga haereticos ex Dei misericordia. IX, 106, 108. Quid agat terror temporalium potestatum, quando veritatem oppugnat; quid quando veritatem praedicat. II, 331, 398. Christus solus dicere potuit, Princeps mundi nihil in me inveniet. V, 186.
Principalis Cirtensis. II, 537. Not. 1.
Prisca prophetissa Montani a qua Cataphryges. VIII, 30.
Priscilla. VI, 305. Priscilla et Montanus Cataphrygum prophetae. II, 1035.
Priscillianus in quo Manichaeis miserior. VIII, 666. Priscillianus Sabellianum dogma restituit. VIII, 671. Priscillianistas in Hispania instituit. VIII, 44.
Priscillianistarum varia et turpia dogmata. VIII, 44. Priscillianistae putant non fuisse veram carnem in Christo. V, 1225. Ipsum Dominum per os proprium loquentem, illusorem potius quam veritatis doctorem fuisse. II, 1037. Priscillianistarum error circa animam. VI, 523; X, 516. A propria Dei substantia animas esse dicunt Stoici, Manichaeus, et Hispana Priscilliani haeresis. II, 718, 722. Priscillianistae accipiunt omnia et canonica et apocrypha, sed quae contra eos sunt, expositionibus suis pervertunt. II, 1035. Hymnum qui dicitur Domini, quando dictum volunt. II, 1035. Quod aiunt eum ideo in canone non esse positum, ne sacramentum regis carnalibus innotesceret, pluribus sugillatur. II, 1035. Illa eorum non ratio, sed tergiversatio est, qua operiunt quod sentiunt. II, 1037. Hymnus alter cui divinam [Col. 0549] tribuunt auctoritatem. II, 1037, 1038. Priscillianistae ad jejunandum die Dominico, testimonium de Actibus Apost. adhibebant. II, 148. Priscillianistis immundiores aliqui haeretici fortasse reperiri possunt, sed nullus istis fallacia comparatur. II, 1035. Priscillianistae mendacio et perjurio dediti. I, 654. Error eorum de mendacii usu. VI, 240, 519. Priscillianistarum praeceptum, Jura, perjura, secretum prodere noli. II, 1035. Priscillianistae non multum dissimilia a Manichaeis fabulantur. II, 722. De iis nihildum audierat August. cum scripsit libros de Libero Arbitrio. II, 722.
Priscus provinciae Caesariensis episcopus a primatu excluditur. II, 955.
Privatis praeferre communia assuescit, quisquis ad coelestia aspirat. IV, 1415. Vide Possessio. Privata in coelo nemo quaeret. IV, 1415.
Privatianus a Sufetula. IX, 215.
Privationis causam ad Aurelium misit Augustinus, antequam eum in monasterium susciperet. II, 234.
Privationes in rebus decenter a Deo ordinatae. VIII, 556.
Privatus. II, 697.
Privatus a Sufibus. IX, 215.
Prius aliquid dicitur aeternitate, tempore, electione, origine. I, 842.
Proba Faltonia. II, 494. Not. ( a ). Demetriadis avia, socrus Julianae. VI, 446. Vidua, orationi die ac nocte addictissima. II, 495. Quomodo sibi sit orandum August. consulit. II, 495. Probae gratulatoria epistola. II, 645. Probam resalutat Augustinus. II, 507. Proba habet filios et nepotes numerosamque familiam. II, 506. Habet et nurum. II, 506. Sub ejus cura sanctae viduae virginesque sunt constitutae. II, 506.
Probabile et verisimile quid Academicis. I, 931. Probabile quomodo ab Academicis inductum. I, 955. Probabile sequi citra assensum Academicis innoxium est, Christianis nefarium. I, 952, 953. Peccat adulterium aut aliud crimen committens, etiamsi probabiliter putet non esse peccatum. I, 953. Incommoda ex opinione probabili. I, 953. Ex alieno probabili vivere non licet. I, 952.
Probianus proconsul Africae. II, 304; IX, 540.
Probitatis laude omnes moventur. VII, 75.
Problemata, latine propositiones, quid sint. IV, 983.
Probrum jacere in principem tanto est indignius, quanto a veritate remotius. VII, 55.
Procas decimus tertius ab Aenea rex in Latio. VII, 577.
Processio Verbi. III, 1702. Quid inter nasci et procedere intersit, de Trinitate loquens, nemo potest explicare. VIII, 770. Processiones diversi generis velle miscere peccatum est. VIII, 237.
Proclianitae haeretici. VIII, 42.
Proculeianus Hipponensis episcopus Donatista. IX, 525. Proculeiani mandatum. II, 136. Proculeiani disciplinae insultatum ob lapsum duorum diaconorum. II, 271. Quî conventus ut Circumcellionum crudelitatem coerceat, tergiversatur. II, 306, 398. Proculeianus quomodo et honorabilem et dilectissimum Augustinum appellet. II, 129. Cum Proculeiano Evodius de Christi hereditate sermones contulit. II, 129.
Proculeianus. IV, 1951.
Proconsularis provincia Africae. II, 193.
Proculus episcopus II, 759, 781. Proculus episcopus Gallicanus. II, 991.
Proculus Girbitanus episcopus. IV, 381.
Procuratores Judaeorum quinam. VII, 607.
Prodesse. Eadem non omnibus prosunt. IX, 460.
Prodigia unde dicta. III, 1524; VII, 722. Prodigia dicuntur, quod aliquid portendant. IV, 522. Prodigia et signa dicuntur verba, eo quod aliquid significent. IV, 1399. Prodigia dicuntur, quae inusitato naturae curriculo gignuntur. VII, 376. Prodigia varia. VII, 110, 111. Prodigium ex efferatione animalium. VII, 104.
Prodigi historia est parabola. III, 375, 376.
Profani si quid benedixerunt non aspernandum. III, 49.
Proficiendum semper in via ad Deum. IV, 1798; V, 926. Semper displiceat quod es, si vis pervenire ad id quod nondum es. V, 926. In profectu virtutum qui dixerit sufficit, remansit in via, non novit pervenire. IV, 873. Si dixeris, sufficit; peristi. V, 926. Proficere tantum affecta, et non deficere: reliquis facile ignoscet Deus. V, 153. Profectus hujus vitae in quo consistit. X, 244. Vide Perfectio justitiae. Omnis qui proficit, recedit ab omni peccato. X, 308. Proficimus in hac vita deficiente cupiditate, crescente caritate: perficimur autem in altera vita cupiditate exstincta, caritate completa. II, 771. Qui conatur proficere, incipit pati linguas adversantium; qui non patitur, non conatur proficere. IV, 1599. Profectum non facit, qui tribulationes cum Ecclesia [Col. 0550] non sentit. IV, 221. Omnes sic velimus proficere, u non invideamus proficientibus, non insultemus deficientibus. V, 933. Profectus aliquando in malum, et defectus aliquando in bonum dicitur. IV, 1556.
Professionum in Ecclesia tria genera. IV, 1279, 1730. Professio omnis in Ecclesia habet bonos, habet malos. IV, 357, 1279, 1280, 1730. Professio continentiae et contemptus voluptatis conjugalis in monasteriis.
Profuturus alter ego ab Augustino dictus. II, 153. Profuturus ad Hieronymum proficisci parans, creatur interea episcopus, ac paulo post moritur. II, 241. Profuturus forte Cirtensis episcopus catholicus. II, 111. Not. ( c ). IX, 611. Profuturus Evodio post mortem apparet. II, 697.
Progressus in vita spiritali. III, 820. Vide Proficere.
Prohibitione concupiscentia ardentior facta est. III, 2065, 2068, 2070; VI, 63. Prohibitio peccatorum auget peccandi desiderium, ubi non est gratia liberatoris. VI, 61. Prohibitio auget desiderium operis illiciti, quando peccandi cupiditas delectatione justitiae non vincitur. VII, 380. Projectus clericus delator litterarum Caelestini ad Augustinum. II, 868.
Proletarii, quinam dicebantur. VII, 97.
Prometheus frater Atlantis. VII, 599. Quo tempore natus. VII, 565. Quare de luto homines formasse dicitur. VII, 565.
Promittere et praedicere in Deo quid distent. II, 558.
Promissa veteris et novi Testamenti non eadem. IV, 499, 930, 931. Promissa carnalia facta sunt in vetere Testamento, spiritalia fiunt in novo. III, 1404. Promissiones temporales factae Israelitis, figurae erant futurorum. IV, 915, 918. Figurae veteris Testamenti fuerunt promissiones Christi. IV, 934. Promissiones factae Judaeis in veteri Testamento partim sunt impletae, partim restant post mortem implendae. VIII, 314. Promissio Dei, fundamentum fidei nostrae. III, 1656. Deus debitor factus est nobis ex promissis. V, 863. Deus differt, non aufert quod promisit. IV, 475. Promisit quaedam quae non dedit; sed credendum illi ex his quae dedit. IV, 1880. Incredibilius pro nobis factum est, quam quod promissum. V, 1504. Ex eo quod fecit Deus, debemus credere quod promittit. V, 727. Qui promisit, ipse facit. V, 175. Quod promittit Deus, non facit nisi Deus. II, 887; V, 894; X, 224, 375. Promissio tua inanis est, nisi faciat Deus quod promittis: Dei autem promissio non pendet ex te, sed ex illo. V, 911. Dominus dura jussit, sed magna promisit. V, 120. Promisit aeternus aeterna. V, 622. Coeleste regnum ideo tibi promissum, ne cum terrenis perires. V, 622. Promissa hominibus vita quam valde amant, et exclusa mors quam multum timent. V, 706. Non promisit tibi Deus, nisi se. V, 760. Promissum Dei finale. IV, 1446. Amor promissorum Dei, contemptus promissorum hujus mundi. V, 201. Promissa mundi semper fallunt, Dei promissa numquam fallunt: cur his illa praeferantur. V, 859. Cupiditates non finiuntur, sed augentur, si praesentia propter terrenas promissiones contemnantur. V, 263. Promissorum Dei certitudo. V, 241, 861. Firmitas. X, 976. Omnes promissiones Dei in Christo firmatae, quomodo. IV, 911. Promissionis Dei firmitati tutius se committit homo, quam infirmitati suae. X, 976. Promissionum Dei chirographum. IV, 1445, 1880. Promissionis Dei quales arrhas accepimus. IV, 1942. Promissa Dei conditionata ad quid facta. X, 315. Promissionis filii sunt omnes justi ante et post Abraham. X, 593.
Propaginis naturalia jura quantum in seriem generationis valeant. X, 1551, 1552. Haec in creaturis ineffabilia, nec possunt comprehendi. X, 1551.
Propheta Dei nihil aliud est quam enuntiator verborum Dei hominibus, qui Deum vel non possunt, vel non merentur audire. III, 601. Prophetae dicti sunt videntes, quia non corpore, sed spiritu futura videbant. II, 620. Prophetas inter et videntes discrimen. III, 470. Prophetarum tempus unde sumit exordium. VII, 523. Prophetae floruerunt maxime quando Romanum regnum coepit, Assyriumque defecit: quare. VII, 584. Prophetas habuit populus Israel usque ad Darii tempus. VII, 583, 584. Non habuit post instaurationem templi. VII, 606. Prophetae antiquiores sunt philosophis gentilibus. VII, 596, 597. Posteriores poetis theologis. VII, 597. Non omnis qui prophetat, inter prophetas numerandus. VI, 130. Prophetarum tria genera. VIII, 348. Prophetiae spiritus etiam per malos homines futura praedicit. III, 1757. Prophetiae donum etiam malis concessum. IV, 1343. Dari potest reprobato et invido et ingrato. VI, 138. Prophetia non tantum bona, sed et mala dicitur in Scripturis. VI, 135. Prophetiae spiritum nullarum animarum potest maculare contactus. VI, 129. Quaenam certior prophetia. VI, 129, 130. Prophetia an sine caritate habeatur. VI, 136. Prophetae veri quomodo a falsis dignoscebantur. VII, 601, 602. Prophetarum verba intelliguntur ex eorum factis. [Col. 0551] IX, 100. Prophetarum facta, ipsa prophetica et mystica fuerunt. VIII, 404.
Prophetae et vates quomodo futura praedixerunt. III, 1059. Prophetarum oracula a Deo sunt, non ab hominibus. VII, 602. Prophetae Spiritu sancto impleti. VIII, 644. Prophetae vel a Sapientia Dei, vel ab Angelis edocentur. VII, 319. Varii modi quibus prophetiae spiritus afficit prophetas. VI, 129, 130. Prophetia ad mentem pertinet magis quam ad spiritum. III, 461. Non est propheta veri Dei et summi, qui oblata divinitus visa, vel solo corpore, vel etiam parte illa spiritus videt, qua corporum capiuntur imagines, et mente non videt. VIII, 172. Quando loquitur ex persona sua Propheta, ipse Dominus loquitur per eum. IV, 662. Prophetarum praedictiones praedictionibus daemonum longe anteponendae. VII, 315, 316. Prophetae mala interdum quasi optando praedicunt. IV, 328. Propheta utens optantis figura, visionis suae certitudinem, et divini decreti approbationem significat. V, 148, 149. Prophetae figura imprecantis solent futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant; saepe cecinerunt. III, 1265. Quare plerumque futura sic praenuntiant, tamquam sint praeterita. IV, 75, 485. Prophetae defenduntur contra adversarium Legis. I, 654. Prophetas et de Christo praenuntiasse, et eorum testimonia nobis prodesse, et eos suae prophetiae congruenter vixisse, contra Faustum adstruitur. VIII, 254, 255. Prophetarum fides quomodo potest ostendi. VIII, 285, 290. Prophetae an bene vel male vixerint, unde dijudicandum. VIII, 280. Prophetas ante Christum fuisse male negatur. VIII, 643, 648. Prophetae cur tot ante Christum praemissi. V, 1674. Prophetae non fuerunt fures et latrones. III, 1720. Quinam prophetae latrones et fures censendi. VIII, 322. Prophetae qui missi sunt, non ante Christum, sed cum ipso venerant. VIII, 322. Christum annuntiabant, pleni Christo. IV, 1845. Prophetae Christum praenuntiaverunt ut Deum et hominem. II, 522. In illis Christus loquitur aliquando ex persona capitis, aliquando ex persona corporis. IV, 1784. Prophetia in qua Christus non intelligitur, aqua est. III, 1459, 1460. Libri prophetici, Christo non intellecto, insipidi et fatui. III, 1459. Prophetia de Christo non defuit omnibus temporibus superioribus. III, 1459. Prophetia omnis de Christo, ad omnes gentes pertinebat. III, 1462, 1463. Prophetia Hebraea Gentibus apta, ut credant in Christum. VIII, 282. Prophetia de Christo impleta. III, 1064. Prophetas quomodo Christus adimplevit. VIII, 352. Prophetia ante Christum latens, Zachariae silentio designata. V, 1328.
Prophetae multi fuerunt, paucorum tamen scripta retinentur. VII, 583. Prophetae majores et minores unde dicti. VII, 585. Prophetae quidam propter brevitatem voluminum suorum appellantur minores. III, 927. Prophetae omnes infra Joannem. V, 1302. Prophetarum eloquia tripertita. VII, 525. Nunc ad Jerusalem coelestem, nunc ad terrenam, nunc ad utramque, illorum oracula pertinent. VII, 525. Prophetiae lucerna ad viam demonstrandam accensa. IV, 1854. Prophetia omnis fidei, spei, et caritati militat. III, 35. Prophetae quomodo justitiae Dei perhibent testimonium. X, 596, 597. Quare non argumentationum concertationibus, sed propheticis vocibus traditum est populo Dei, quidquid ad Dei cognitionem aut ad probos mores pertinet. VII, 602. Propheticus sermo ad confirmandam fidem efficacior. V, 256. Prophetarum nullus, etsi in malos mala multa dixerint, constituit sibi aliud templum, sacrificia sacerdotes. IX, 633. Prophetarum libri multi non recipiuntur ut canonici: quare. VII, 598. Prophetarum libri, praenotatis et definitis temporibus commendati. IX, 664. Donatistae reprehendebant Catholicos, quod sobrie psallerent in ecclesia, divina cantica Prophetarum. II, 221.
Prophetae, boves. III, 1470. Fundamenta civitatis supernae. IV, 1101. Fundamenta orbis terrarum. IV, 150. Fundamenta et portae Ecclesiae. IV, 1103. Lapides Sion. IV, 1303. Lucernae. III, 1583. Montes. IV, 1024, 1650. Nubes. IV, 136.
Propinquare Deo est similem illi fieri. IV, 337.
Propinquitas. Si homo non peccasset, nullae fuissent propinquitates. III, 161. Quod retractavit August. I, 605. Propinquitas ibi est, ubi consensio. IV, 1218, 1693. Qui non potest prodesse omnibus quos diligit, prosit propinquioribus. III, 163. Propinquitas spiritalis. III, 162. Propinquitas spiritalis cum Christo, propinquitati ejus carnali praeponenda. VI, 397, 398.
Propitiatio fit per aliquod sacrificium. IV, 777.
Propitiatorium de super arcam ponitur, quia Lex a quovis proficiente non ex omni parte impletur. III, 634, 640. Propitiatorii mystica explicatio. III, 633.
Propitius non dicitur Deus, nisi peccatis. IV. 777, 1266. Propitius Deus peccata donando, propitius et illa vindicando. IV, 1266.
Propolarii seu propolae. III, 1470.
[Col. 0552] Proportio conrationalitas quaedam. I, 1192. Vis in homine est judicandi de proportione corporum, locorum, etc. III, 159.
Propositio particularis, universalis, indefinita. V, 450.
Propositum. Secundum cujus propositum vocentur electi. X, 586. Ad propositum Dei pertinet vocatio et electio praedestinatorum. X, 587. Propositum hominis adjuvat subsequens gratia; sed nec ipsum esset, nisi praecederet gratia. X, 587.
Proprium hominis nihil nisi peccatum et mendacium. V, 200.
Propter aliud quidquid est, vilius est, quam id propter quod est. I, 1209.
Proscholus. V, 964.
Proscriptos occidere licebat Romae. VII, 108.
Proselytus quis dicatur. IV, 1201, 1896.
Proserpina a proserpendo dicta. VII, 210. Proserpina conjux Plutonis. VII, 119, 120, 213. Proserpina pars inferior terrae perhibetur. VII, 213. Proserpina praefecta est frumentis germinantibus. VII, 118. Proserpina fecunditatem significat. VII, 210. Fabula raptus Proserpinae interpretatur. VII, 210.
Prosperi epistola ad Augustinum de quibusdam Pelagianorum reliquiis. II, 1002. Prosper videtur is esse vir moribus, eloquio et studio clarus, cum quo Hilarius se egisse dicit. II, 1012. Prosper etsi Augustino facie ignotus, alias jam ei scripserat, et ab ipso receperat epistolas. II, 1002. Sed tantum salutationis studio. I, 1002.
Prosperitas terrena, licet malis communis, tamen a Deo datur. IV, 280. Prosperi quidquid dat nunc Deus, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. IV, 1930. Nec felicitas saeculi nos facit beatos, nec adversitas miseros. IV, 1796. Prosperitas hujus saeculi non est sors Christianorum. IV, 620, 621. Ex prosperitate et sublimitate saeculi, non debet homo extolli. IV, 621, 622. Prosperitas iis non est beatitudo, quos torquet mala conscientia. IV, 1180. Nemo gratuletur homini, qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest laudator; major haec ira Domini est. IV, 126, 1145. Casus miserrimus est, dum animus humanus in suis iniquitatibus quasi prosperatur, et parci sibi putat, cum excaecetur et servetur ad ultimam opportunamque vindictam. IV, 128. Si recordando Sion fles; et quando tibi secundum Babyloniam bene est, oportet ut fleas. IV, 1763.
Prosperae seu secundae res sapientium animos fatigant. VII, 554. Prosperitas magis metuenda, quam adversitas. VII, 43, 44. In prosperis majus periculum. IV, 1093. Periculosior est res prospera animo, quam adversa corpori. IV, 587. Ex rebus prosperis ambitio, avaritia, luxuria, etc. VII, 43, 44, 62. Prosperitas quibusdam utilis, quibusdam perniciosa, unde. VIII, 451. In prosperis et adversis usus discernit bonos et malos. VII, 20. Qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discit. III, 164. Prosperitas et adversitas, utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat. IV, 946. Indifferenter utendum isto mundo, ut nec extollant res prosperae, nec frangant adversae. IV, 1794. In prosperis et in adversis benedicendus Deus. IV, 309, 1794. Exemplum Job proponitur. IV, 309. Vide Job. Qui praesentia contemnit, et prospera saeculi timet, tamquam prodigium factus est multis. IV, 881. Prosperitatis nimiae excessus refringit Deus in cordibus suorum. III, 795. Prosperitas impiorum justis quibusdam est occasio scandali. IV, 560, 1175, 1176, 1178, 1180, 1189, 1190. Prosperitas hujus saeculi, fragilis. I, 907. Prosperitas comparatur baculo arundineo. IV, 1058. Per aquam figuratur. IV, 797. Per diem ac aestatem. IV, 475. Prosperitas saeculi, dies; nox, adversitas. IV, 467, 1793, 1794.
Protasii et Gervasii martyrum natale. V, 1297. Eorum corpora divinitus deteguntur. I, 770; V, 1437. Revelatione Ambrosio facta. VII, 761; IX, 430. Protasii et Gervasii martyrum, ipso inventionis die, memoria celebrata. V, 1299. Miracula facta in eorum translatione. I, 770. Caecus multorum annorum ad illa lumen recepit. VII, 761; IX, 430. Ad memoriam Martyrum Protasii et Gervasii adolescens a daemone liberatur. VII, 765. Aliique non pauci sanati. VII, 765.
Protectio Dei si desit, nihil sumus. IV, 758.
Proteus. VII, 288. Proteus traditur eo solere capi, quo minime caperetur. I, 940. Proteus in carminibus veritatis imago. I, 941.
Πρωτότοκα seu primogenita de quibus intelligenda sunt. III, 758, 759.
Proverbia sunt animali homini quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia. III, 1897. Proverbium punicum cum Christi praecepto consentiens. V, 910.
Providentiam quidam negant. I, 1272. Quidam eam pessime confitentur. I, 1273. Quid agendum utrisque, ut pie [Col. 0553] de ea sentiant. I, 1273. Providentiam qui nullam reputat, vel ad eam se pertinere non credit, in malorum profundum venit. IV, 1853. Providentia divina quousque pertendat. VI, 37. Res humanas ad deorum curam pertinere negabant Epicurei, asserebant Stoici. VII, 601. Providentiam a summo Deo usque ad haec terrena et ima pertingere comprobat Plotinus. VII, 292. Providentia Dei ad hominem, et ad omnia inferiora ac minima quaeque se extendit. I, 978; IV, 1446, 1892, 1943, 1944. Sine providentia Dei, nihil contingit. V, 70. Omnia illi subduntur. VIII, 450. Illa omnia reguntur. I, 906, 978, 979. Omnia administrantur. VI, 17, 295. Providentiae ordine ac legibus fit quidquid fit. IV, 1946. Ejus ordine ac legibus omnia continentur. I, 588; VII, 153. Justitia nulla esset in hominibus, si res humanas non curaret Deus. VI, 98.
Providentiae divinae argumenta. III, 337. Nulla creatura est, quae non, velit nolit, divinae providentiae serviat. III, 2128. Mores hominum divinae providentiae subjiciuntur. III, 337. Divinae misericordiae tribuendum id quod opportune acciderit, nulla hominum cura. V, 262. Providentiae non repugnat, qui industria sua, ubi valet, utitur. VI, 574. Curam habet omnium Deus, maxime justorum. IV, 450, 451, 456. Providentiam unde negant mali. V, 126, 129. Providentiam quidam negant, quod terrenis bonis affluant etiam mali. V, 1418. Providentia Dei quae de malis bona praestat. V, 1067. In mundo gemina operatio providentiae reperitur. III, 379, 380. Et in homine. III, 379. Mundus fornax palea mali, aurum boni, ignis tribulatio, artifex Deus. V, 118. Sub manu tanti artificis, auri mica in magna palea perire non potest. V, 118. Alios coronat, alios damnat, nusquam errat: alios probat, de aliis probat, omnes ordinat. V, 118. Daemones divinae providentiae procuratores et actores. III, 2128. Providentia et malo homine ad puniendum et opitulandum et bono homine ad damnandum et adjuvandum uti potest. VI, 18. Providentia Dei in labore bonorum, et improborum felicitate, mare est profundissimum. IV, 1176, 1191.
Providentia Dei occulta. VII, 224. Ad providentiam Dei spectat quid cuique tempori sit aptum: hoc humanum praetergreditur consilium. II, 375. Providentia Dei nec fato premitur, nec fortuitis casibus impeditur, nec ulla iniquitate corrumpitur. II, 886. Providentia carnis quando non culpanda. III, 2085.
Provinciarum Imperatorum distributio. V, 294.
Provincia, Provincialis. IX, 395, 431, 586. Provincialis. II, 532; V, 1391, 1540. Provincia stipendiaria multitudo. V, 1540. Provincialis dicitur de plebe militi praebens annonam. V, 1391. Not. ( a ). Provinciales stipendiarii. II, 532; VI, 341, 553, 561, 564. Regis aeterni devotissimi provinciales. VI, 569. Provincialis Christi, quis. IV, 1157, 1365. Provinciales suos habet Ecclesia. II, 691. Provincialium maledicta. II, 1041.
Proximus quis. II, 1041. Proximus, omnis homo. II, 672; IV, 143, 189, 1519; V, 563, 1596; VI, 671. Omnis homo proximus noster. III, 31, 709. Et Angeli. III, 31. Et ipse Christus. III, 31. Proximus ille est, cui exhibendum est officium misericordiae, vel exhibendum esset, si indigeret. III, 31. Proximus nobis est, cui misericordiam facimus. IV, 553. Proximus habendus est etiam ille, qui nondum nobiscum membrum est Christi. VI, 527. Qui non scimus futura, unumquemque proximum habeamus, non solum conditione mortalitatis humanae, sed etiam spe coelestis hereditatis. IV, 189. Proximus verius dicitur, qui te de proximo attendit, hoc est misericorditer respicit. V, 214.
Proximus quantum diligendus, et propter quid. V, 212, 1461. Proximum diligere non potest, qui Deum non diligit. III, 2138. De dilectione Dei possunt mentiri homines, quia rariores tentationes eam probant; non ita de dilectione proximi. III, 2137. Proximi utilitas in ipso otio cogitanda est. VII, 647. Proximi nomine inimicus etiam diligendus praecipitur. V, 807. Vide Amor, Caritas, Dilectio.
Prudentia quid. I, 1189. Prudentiae definitio. III, 2073. Prudentiae definitio ejusque partes. VI, 20. Prudentia est appetendarum rerum et vitandarum scientia. I, 1235, 1330. Prudentia dicitur qua dignoscimus inter bonum et malum. IV, 1065. Definitur, amor Dei, ea quibus adjuvatur, ab eis quibus impeditur, sagaciter seligens, I, 1322. Illi adscribendum, quod anima aeterna et superiora magis appetenda agnoscat, quam inferiora. I, 1183. Prudentia in animo constituta est. I, 1228. Prudentiam in memoriam, intelligentiam et providentiam diviserunt. VIII, 1047. Prudentiae officium. VII, 629. Prudentia carnis et spiritus. V, 847. Prudentia spiritus in quo posita sit. III, 2073. Prudentia carnis, quae. III, 2072; VI, 65; VIII, 125. Prudentiae carnis vita et mors. VIII, 326.
Prudens dictus est porro videns, IV, 945. Non solum boni, verum etiam mali, prudentes solent appellari. IX, 709.
[Col. 0554] Pruina, minutissima grando. III, 876. Pruina quid signicetur. IV, 1000.
Psallere quid. IV, 787. Non omnis qui labiis personat, cantat canticum novum, sed qui eo modo cantat, ut Apostolus admonet dicens: Cantantes et psallentes in cordibus vestris Deo. II, 557. Psallendum intelligenter. IV, 529. Psallentis non solum vox sonet laudes Dei, sed ejus opera concordent cum voce. IV, 1173, 1899. Tota vita nostra in coelis, erit psallere Deo. IV, 1389. In psallendo exsalutatio. IV, 1389.
Psalma, diapsalma, et sympsalma quo differant. IV, 80.
Psalmorum cantus in Ecclesia, I, 800; III, 45; IV, 524, 525; IX, 330. Psalmorum cantus toto Christiano orbe celebris. I, 766. Psalmorum cantus ad altare. I, 634. Psalmorum cantus quando inductus Mediolani. I, 769. De Psalmorum cantu quae Athanasii et Augustini sententia. I, 800. Psalmi a populo stante cantabantur. IV, 384. Psalmus ab uno cantatus. III, 1470, 1489. Et a pluribus. III, 1489. Psalmus qui exponendus esset, cantari solitus a Lectore. IV, 1100, 1784. Psalmus a populo ex parte auditus et ex parte cantatus. IV, 199. Psalmus XXI cantari solitus in Ecclesia in solemnitate passionis Domini. IV, 172, 178, 179. Cantantur Psalmi in funere defunctorum. I, 776. Psalmum in exsequiis cujusdam fidelis exponit August. IV, 1352.
Psalmorum vis et utilitas. I, 767. Psalmi, litterae de melle coeli melleae. I, 768. Psalmi voces doloris plenae, quomodo Spiritus sancti sunt magis, quam nostrae. IV, 199. Psalmi, speculum nostrum sunt. IV, 248. Invenies in Psalmis, quod Christus et membra ejus unus homo sunt. IV, 866. Psalmorum quorumdam verba, sua facit Christus, ut admoneat se in ipsis locutum esse. IV, 237. Vix est ut in Psalmis invenias voces, nisi Christi et Ecclesiae. IV, 713. Plerumque in Psalmis vox ipsorum, ut unius hominis vox auditur. IV, 866.
Psalmis commentandis operam dat Aug. II, 742. Psalmos aliquot fratrum et coepiscoporum rogatu enarrat Augustinus. IV, 322, 323, 363, 1216, 1352, 1803. Psalmorum expositiones. II, 135, 140, 146, 742. Psalmi quidam tanto profundiores sunt, quanto videntur apertiores. IV, 1501. Tamquam praeco Psalmi, est titulus Psalmi. IV, 1804. Et tamquam janua introducit in intellectum. V, 178. In titulo Psalmi a Moyse licet non conscripti, cur Moysi nomen adhibetur. IV, 1141. Explicatio Psalmi IV. Cum invocarem. II, 767. Psalmi XVI expositio olim ab Augustino dictata. II, 632. Psalmus XXI omni anno novissima hebdomada legitur. III, 1500. Psalmus XXII baptizandis exponitur. V, 1646. Psalmus XXII reformationis hominis mysterium continet. V, 1646. Psalmi LXVII, LXXI et LXXVII quo tempore ab Augustino dictati atque tractati. II, 743. Psalmus LXXII ab Augustino expositus est, nocte qua illucescebat B. Cypriani solemnitas. II, 543. Hujus expositionis lectionem suadet Augustinus. II, 543. Quid hic Psalmus repraesentet. II, 542. Psalmorum L, C et CL argumenta et finis. IV, 1962. Psalterium a S. Hieronymo translatum ex Haebraeo. II, 1077. Psalterium non interpretatus est Augustinus, sed codicum Latinorum mendositates ex Graecis exemplaribus emendavit, et in dies collatis codicibus emendat. II, 1077.
Psalterium quid sit, quare differat a cithara. IV, 280, 479, 671, 672, 900, 1036, 1064. Psalterium quid sit, mystice explicatur. IV, 1953. Psalterium decem chordarum quid significet. III, 48, 49. Psalterium decachordum allegorice. V. 79, 207. Psalterium decachordum significat decalogum. IV, 275, 281, 1174, 1866. Psalterium portare, et psalterium projicere. V, 81. Psalterium totum nomini David tribuitur, et Davidici Psalmi appellantur. IV, 130.
Psalmi omnes qui in libro Psalmorum continentur, an a Davide. VII, 547. Psalmi quo animo a Davide conscripti. VII, 547, 548. Psalmorum V libros esse quidam dixerunt, at unum tantum esse canonicae Scripturae probat auctoritas. IV, 1961. Origenes, Eusebius et alii multi, qui Psalmos interpretati sunt, recensentur. II, 262. Episcopum velut exanimem a schismaticis relictum, Catholici cum Psalmis auferre tentarunt. II, 805. Psalmus contra partem Donati Abecedarius. I, 617. Psalmi Abecedarii. IV, 1596. Psalms humano ingenio compositos cantant Donatistae. II, 221.
Psaltriae quando primum Romae in convivia introductae. VII, 102.
Pseudoprophetae in Evangelio intelliguntur haeretici. IV, 101. Pseudoprophetae sic a Domino ordinantur, ut de his laqueos super peccatores pluat. IV, 136. In eos sectandos non incidit nisi peccator. IV, 136.
Psonthomphanech nomen impositum Joseph a Pharaone. III, 584.
Ptolemaeus Epiphanes. VII, 606.
Ptolemaeus Lagi filius multos ex Judae captivos in Aegyptum transtulit. VII, 602, 606.
Ptolemaeus Philadelphus Scripturas ab Eleazaro Pontifice obtinet, posteaque interpretes LXX. VII, 602, 606. Ptolemaeus [Col. 0555] Philadelphus Judaeos in Aegypto captivos, libero redire permisit. VII, 602, 606. Ptolemaeus Philadelphus dona regia misit in Templum. VII, 602. Ptolemaei Philadelphi Bibliotheca. VII, 452. Ptolemaei regnarunt in Aegypto post mortem Alexandri. VII, 602.
Ptolemaeus Valentini discipulus. VIII, 28. Ejus haeresis. VIII, 28.
Publianus episcopus. II, 759, 781.
Publicanus. V, 143. Vide Pharisaeus.
Publicotae taus. II, 348.
Publius frater Cnei Scipionis. VII, 54, Not. (2), 57.
Pudentianus a Cuiculi. IX, 236.
Pudenda. Quid nos pudet. X, 449. Pudenda unde dicta sunt quaedam membra. VII, 425; X, 173, 451, 756. In bestiis membra de genitalibus sexuum atque naturis, non sunt pudenda. X, 766. Pudendi causa. X, 1364. Pudenda non essent, nisi legi mentis lex peccati invide repugnaret. X, 786. Quae Deus fecit honesta condendo, nos fecimus inhonesta peccando. V, 638, 680; X, 779. Qui vestitus gratia non habebat in nudo corpore quod puderet, spoliatus gratia sensit quod operire deberet. X, 781. Membra quidem ante peccatum jam erant, sed pudenda non erant. X, 427, 444. Honestas pudendis adhibetur, cum velantur. X, 780. Pudenda an tegantur. X, 767. Pudenda membra etiam a barbaris teguntur. VII, 426. Pudenda in humano corpore duplicis generis. X, 1357.
Pudor in corpore humano unde. X, 416. Unde pudor primorum parentum. X, 784, 785, 1352. Pudoris causa. X, 1363, 1375. Pudor ex peccato. V, 638, 680; X, 427, 428. Pudor genitalium ex peccato, X, 1279. Pudor non ex membris ipsis, sed ex membrorum inobedientia. X, 449. Et est poena peccati. X, 449.
Pudicitia virginalis quid. X, 763. Pudicitiae et virginitatis discrimen. X, 762. Concupiscentiam edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. IV, 1001. Pudicitiae sedes. I, 1228; VII, 31. In mente habitat etiam corporis castitas. VI, 545. Pudicitia quatenus servetur. X, 799. Pudicitia corporis nulla est, nisi ab integritate animi pendeat. VI, 495. Pudicitia non violatur violentia, si mente servatur. I, 1228; II, 1016; VII, 31, 32. Pudicitia libidine aliena non potest violari. VI, 495, 496. Pudicitiam corporis non consentiente ac permittente anima, nemo violat. VI, 514, 515. Permittendi potest esse aliqua ratio, consentiendi autem nulla. VI, 514.
Pudicitia triplex in membris Christi est. V, 1020. Pudicitia conjugalis, vidualis, virginalis, tres ubertates Evangelicae in arca Noe figuratae. VII, 473. Pudicitia conjugalis quae vera. X, 416, 724. Pudicitia conjugalis bonum nuptiarum. X, 404. Quatenus potest esse bonum beatificum. X, 756. Pudicitia conjugalis, limes mali. X, 763. Pudicitia conjugalis, donum Dei. X, 737, 742, 886. Inferius tamen quam continentia. X. 415. Pudicitia conjugalis donum Dei, et tamen praecipitur, quare. X, 415. Pudicitiae amore resistendum in tentatione, exemplo Susannae et Joseph. V, 1510. Qui servandae pudicitiae causa hominem interficit, non excusatur a peccato. I, 1228. Pudicitia vera sive conjugalis, sive vidualis, sive virginalis dicenda non est, nisi quae verae fidei mancipatur. X, 416. Pudicitia impiorum non est vera. X, 762. Nec infidelium. X, 415, 743, 763. Pudicitiae damnum, morte pecorum figuratum est. IV, 1000.
Pudicus verus nonnisi fidelis. X, 415. Pudicus non est, qui non propter Deum verum fidem connubii servat uxori. X, 743.
Puellae instituendae modus. I, 779. Puellas custodiri Cyprianus passioni proximus praecepit. V, 1411.
Puerorum mala. X, 1525. Puerorum miseria ex peccato originali. X, 1311. Vide Miseria, Infantes. Puer nascens plorat, quia in hanc vitam ingreditur. IV, 1664. Nascendo plorans propheta est calamitatis suae. V, 909. Pueri tres vix unius horae spatio fuerunt in camino ignis. II, 143. Pueri humilitate, non aetate, regnum coelorum assequuntur. I, 674. Puer, id est, servus. VII, 478.
Pueritia nondum praecepti capax. VII, 730. Pueritia fere sub omnibus vitiosa delectationibus jacet. VII, 730. Pueritiae vitia ad succedentes aetates transeunt. I, 674. Pueritia cum senectute quomodo conjungenda. IV, 1472. Pueritia proponitur et ad imitandam humilitatem, et ad cavendam fatuitatem. IV, 525, 526. Pueritia humilitatem significat; et ideo Dominum nisi pueri non laudant. IV, 1472.
Puerperium informe ad homicidium non pertinet. III, 626. Puerperia viventia in uteris matrum. VI, 272.
Pugilari est pancratium facere. IV, 679.
Pugna, acies spiritalis. VI, 355 Pugna inter amorem Dei et amorem saeculi. V, 1512. Pugnae Christianorum modo non sunt cum tyrannis, sed cum diabolo. IV, 1687. Pugna contra diabolum. V, 51; VI, 280, 290, 291. Contra mundum. V, 1256. Nullus hostis metuatur extrinsecus: te vince, et cum diabolo mundus est victus. V, 391. Pugna [Col. 0556] contra peccatum. IV, 345. Pugnantes contra peccatum vincimur, nisi divinitus adjuvemur. VI, 271. Quamvis strenue certantibus non desunt vulnera peccatorum. VI, 357. Pugna inter corpus et animam. Vide Caro, Concupiscentia.
Pugna interior. V, 85, 391, 716, 719, 815, 817, 820, 892. Undenam pugna, quam homo sentit intus. IV, 764. Pugna carnis et spiritus ex languore ac vitio per culpam contracto. VI, 360. Illo sanato, nulla pugna erit. 361. Pugnam internam qui experiantur. VI, 353. Multo est tolerabilius certamen hujusmodi non coepisse, quam coeptum reliquisse. VI, 372. Hac in pugna carnalis exercitus. VI, 354. Pugnare contra carnis concupiscentias munus est Spiritus sancti in nobis. V, 717. Pugnaturus, primo subdas te Deo; deinde, illo docente te et adjuvante, praelieris. IV, 1860. Pugnam nostram spectat Deus, non modo ut victorem coronet, sed ut pugnantem adjuvet. IV, 233. Pugnantes nos non sic Deus spectat, quomodo populus Venatores. V, 718. Si Deus non adjuvat; non dico vincere, sed nec pugnare poterimus. V, 855. Non pugnat, sed trahitur, qui non juste vivit. V, 821. Imo non pertrahitur, sed libenter sequitur. V, 818. Laboras pugnando, sed laetaberis triumphando. V, 821. Quomodo vincat gratia. VI, 353, 354. Si non te invenit dies ultimus victorem, inveniat vel pugnantem, non captum et addictum. V, 153. Tractatus de pugna animae. V, 718. De eadem re disserunt plures Sermones. V, a pag. 817 ad 847. Pugnae malorum in malos, malorum in bonos et bonorum inter se. VII, 441, 442.
Pulchritudo quid, et in quo consistat. I, 701, 1184; III, 243. Pulchritudo ex similitudine et quadam partium unitate venit. I, 1223. Omnis pulchritudinis forma, unitas. II, 85. Pulchritudo quae partibus constat, multo laudabilior est in toto, quam in parte. III, 188. Quae delectant, eo delectant quia pulchra sunt. III, 148. Pulchritudo ubique et in omnibus percipitur. I, 989. Unde, quidquid ordinatum est, quantumcumque sit foedum, pulchrum est. III, 156.
Pulchritudo universi unde. VIII, 607. Pulchritudo temporalium naturarum, rerum transitu peragitur, et distinguitur morte nascentium. VI, 28; VIII, 205. Pulchritudo saeculi, velut magnum carmen cujusdam modulatoris, ducens in aeternam contemplationem speciei Dei. II, 527. Pulchritudines exteriores, a Dei pulchritudine veniunt. I, 801. Pulchritudinem suam habet justitia. V, 87.
Pulchritudo corporis. III. 155. Pulchritudo est congruentia partium cum quadam colorissuavitate. II, 65. Pulchritudo non mole, sed membrorum parilitate ac dimensione constat. VII, 335. Defectus quibus distinguitur pulchritudo non corruptiones vocandae. VIII, 205. Pulchritudo est bonum Dei. VII, 467. Pulchritudinem Deus largitur et malis, ne videatur magnum bonum bonis. VII, 467. Pulchritudo seducit sui consectatores. III, 139. Pulchritudo cur saepe nos fallat. III, 150. Pulchritudini infimae non inhaerendum. VIII, 206. Pulchritudo quandonam male amatur. VII, 467. Pulchritudo multis miseriis obnoxia est. III, 155. Pulchritudo Christi. IV, 495, 496.
Pulchritudo vera in animo. II, 65. Pulchritudo mentis in quo sita sit. II, 462. Pulchritudo animi, vera virtus et justitia. IV, 496, 704. Pulchritudo ex confessione nascitur. IV, 1232. Pulchritudo creaturarum, vox est earum confitentium Deum. IV, 1946. Pulchritudini animi sensus adversatur. II, 65.
Pulchri aptique distantia. II, 527. Pulchri corpore, boni vocantur a Scriptura. VII, 469. Pulchros non esse, nisi sapientes dixerunt Stoici. VII, 232. Cujus corpus pulchrum est, et deformis animus, magis dolendus est, quam si deforme haberet et corpus. III, 119.
Pullorum augurium. VII, 102.
Pulmonis quodnam officium. IV, 1316. Pulmones quasi folles. X, 513.
Pulvillus mortem filii falso nuntiatam quanta animi magnitudine tulerit. VII, 162.
Pulvis Judaeos praevaricatores designat. IV, 1303. Et iniquos. IV, 328.
Pumicare faciem. IX, 706.
Punctum indivisibile. I, 1045. Ejus et signi discrimen. I, 1046. Puncti potentia. I, 1046.
Punica et Hebraea lingua significationis quadam vicinitate sibi sociantur. V, 648; IX, 341.
Punici Christiani baptismum nihil aliud quam Salutem, et Sacramentum corporis Christi nihil aliud quam Vitam vocant. X, 128. Punicis libris multa sapienter mandata memoriae. II, 83. Punicorum bellorum clades. VII, 98, 99, 100, 101. Punicum proverbium. V, 910.
Punire. Ignoscendum est aut plectendum ex caritate. II, 661, 662. Punitur peccatum aut ab homine poenitente, aut a Deo judicante. V, 133, 138, 187. Peccatores sic ordinat Deus, ut non ipsius, sed sua malitia puniantur. IV, 108. Vide, Flagellum, Peccatum, Poena, Vindicta. Cum puniuntur homines, a solo Deo puniuntur. IV, 803. Punit Deus [Col. 0557] quod facis, ut liberet quod fecit. IV, 1173. Puniens Deus non aufert totum bonum, sed aliquid adimit, aliquid relinquit. VII, 641. Per gratiam Deus exhibet poenam. IV, 427. Deus tunc punit infestius, cum impunita peccata dimittit; misericorditer adversatur, cum copiosas libidines inopes reddit. II, 531. Puniri a Deo opera mala, non quae fecit homo, sed quae facturus fuit, male docent Pelagiani. II, 889. Habent homines mali, ubi et per Christianos non solum mansuete, sed et utiliter plectantur. II, 317.
Pupillae oculi vis. I, 1048. Vide Oculi.
Pupillus quis. V, 116. Pupillus quinam ille sit, cui adjutor et pater fit Deus. IV, 129, 130. Pupillus Dei est, qui de temporalibus non praesumit. IV, 1897. Pupilli omnes sumus absente patre, non mortuo. IV, 1897. Pupillorum et viduarum protector Deus. IV, 1896. Pupillorum tutores Episcopi. V, 950. Curam tuendis cum omnibus hominibus, tum maxime pupillis Ecclesia vel Episcopi debent. II, 1069.
Purgare, pro purgatum pronuntiare. III, 519.
Purgatio animi est quasi ambulatio quaedam et navigatio ad patriam. III, 23. Purgandi animi exemplum, Sapientia incarnata. III, 23. Purgationis hominis principium, Christi incarnatio. VII, 301. Purgationem mentis, spiritus et corporis sui habent Christiani in Christo. VII, 305.
Purgatoriae poenae quorumdam in judicio. VII, 699, 700. Vide Poena. Purgatoriae quaedam sunt poenae in hac mortali vita. VII, 727, 728. Quaedam post mortem: nulla vero post judicium. VII, 728, 730, 731. Purgatorius ignis post hanc vitam. VI, 156, 217, 265. Purgatorius ignis in die judicii. IV, 92, 1363. Quidam in indignatione arguentur et emendabuntur: sic tamen quasi per ignem; quidam qui arguentur, non emendabuntur. IV, 397. Quia dicitur, Salvus erit, contemnitur ille ignis; gravior tamen erit, quam quidquid potest homo pati in hac vita. IV, 397. In hac vita purges me, cui jam emendatorio igne non opus sit. IV, 397.
Purpurius a Limata. IX, 511, 612. Traditorum crimen Secundo Tigisitano objecit. II, 162; IX, 755. Purpurio, occisos ab eo in carcere Misei filios sororis ejus, objecit Secundus Tigisitanus. IX, 640. Purpurius de homicidio confessus. IX, 714, App. 773.
Pusillus a Lamasba. IX, 236.
Puteus et fons in quo differunt. III, 1512.
Pyramus et Thysbes. I, 982, 984, 989.
Pyrrhus rex Graeciae a Tarentinis accitus, Romanorum hostis effectus est. VII, 97. Apollinis oraculum de Pyrrho ambiguum. VII, 97.
Pyrrhus rex Epirotarum. VII, 164.
Pythagoras. IV, 1828; V, 1136. Samius. VIII, 1011. Quo tempore floruit. VII, 585, 596. Not. Pythagoras agnoscit animae immortalitatem. I, 954. Pythagoras Samius audita de immortalitate animae disputatione, ex athleta factus philosophus. II, 521. Pythagoras non sapientem sed philosophum se esse dicebat. VIII, 1037. Ab illo philosophi nomen incoepit. VII, 225, 596. Et philosophiae. X, 1432. Pythagorae philosophia ante ipsum ignota. II, 375. Pythagoras contemplativae parti sapientiae institit. VII, 228. Pythagora nihil clarius in virtute contemplativa tunc habuit Graecia. III, 1048. Is nec de se, nec de ulla re aliquid scripsit. III, 1048. Pythagorae de administranda republica judicium. I, 1020. Pythagorae errores plures. I, 589. Animas de coelo lapsas esse putarunt Pythagoras, Platonici, Origenes. II, 718. Pythagoras hydromantia usus est. VII, 223. Pythagorae laus. I, 953. Improbatur. I, 589.
Q.
Quadragenarius numerus quid mysterii contineat. III, 48; V; 352, 695, 1039, 1051, 1177, 1178, 1216, 1239. Perfectionis mysterium insinuat. VIII, 895. Quadragenarius numerus, perfectus et sacratus. III, 1529. Sacramentum est laboriosae hujus vitae. III, 1075. Quomodo. III, 1075. Quadragesimus numerus modo poenitentiae, modo laetitiae convenit. III, 594, 595. Quadraginta dies ante, et quinquaginta post Pascha. V, 695, 1048, 1049, 1052, 1147, 1178, 1184.
Quadragesimae dies toto orbe sacratissimi. V, 1046, 1051. Observandum anni tempus et dierum numerus. V, 1047. Quadragesima, praecipua jejuniorum observatio. III, 594; IX, 700. Quadraginta diebus perpetua jejunia. V, 1178. Quid significent. V, 1178. Qui per alios dies jejunatis, per hos augete quod facitis. V, 1040. Quadragesimalis abstinentia qualis esse debet. V, 1044. Quadragesima a carne et a vino abstinetur. V, 1040, 1043. Haec observatio non superstitiose, sed divina lege servatur. VIII, 492. Si stomachi infirmitas aquam non tolerat, vino usitato et modico honestius sustentaretur, quam exquisitis liquoribus. V, [Col. 0558] 1053. Perstringitur superstitiosa observatio vasa in quibus coctae sunt carnes devitantium, tamquam immunda. V, 1047, 1052. Per Quadragesimam non solum a carnibus, verum etiam a quibusdam terrae fructibus abstinent fere omnes. VIII, 491, 493. Quadragesimali tempore pauperum victus omnibus imitandus. V, 1053. Restringendae deliciae, non mutandae. V, 1043, 1044. Quadragesimae observatores deliciosi. V, 1040, 1043, 1045, 1047, 1053. Quadragesima non operosis aut pretiosis, sed in promptu positis et vilioribus alimentis corpus reficiendum, aut potius fulciendum. V, 1044, 1045. Secus agentes, multum errant. V, 1047. Quadragesimali tempore crux castigandi corporis assumenda. V, 1039. Servanda conjugatis continentia. V, 1040, 1043, 1045, 1047, 1052. Eleemosynae largiores erogandae. V, 1040, 1042, 1045, 1046, 1047, 1052, 1053. Finiendae inimicitiae. V, 1042, 1045, 1046, 1054. A litibus in primis jejunandum. V, 1040. Pia opera ferventius exercenda. V, 1040, 1041, 1052. Ultima quinta sabbati alibi offertur tantum ad vesperum, alibi et mane et ad vesperam. II, 202. Cur bis offeratur. II, 204. Alii nec quinta sabbati lavant, relaxantve jejunium, secus alii. II, 201, 204. Quadragesimale jejunium cur ante Pascha et ante baptismum, cum Christus post baptismi susceptionem jejunarit. V, 1048.
Quadragesimae mysterium exponitur. VI, 40, 96. Quadragesimae dies significant laborem et humilitatem vitae praesentis. V, 1041. Vitae hujus moerorem. IV, 1463. Per Quadragesimam Ecclesia praesens figuratur. VI, 40, 97.
Quadro similis debet esse Christianus. IV, 1103.
Quadrupedia quaenam animalia dicuntur. III, 241, 286.
Quaerere. Quod hortante Deo quaerimus, eodem ipso demonstrante inveniemus. I, 1243. Fieri non potest divina quadam providentia, ut religiosis animis se ipsos et Deum, id est veritatem pie caste ac diligenter quaerentibus, inveniendi facultas desit. I, 1049. Veritatem quidam non pie quaerunt, et ideo non inveniunt. I, 708. Nulli homini ablatum est scire utiliter quaeri, quod inutiliter ignoratur; et humiliter confitendam esse imbecillitatem, ut quaerenti et confitenti Deus subveniat. I, 1297. Neque omnes a quibus quaeritur docere possunt, neque omnes qui quaerunt digni sunt. I, 1311. Si sapientia et veritas ita quaeratur ut dignum est, subtrahere sese atque abscondere a suis dilectoribus non potest. I, 1324. Amore quaeritur. I, 1324. Maximae res cum a parvis quaeruntur, magnos eos solent efficere. I, 909.
Quaerere Deum et ad laudem et ad damnationem pertinet. III, 1759. Quaerentem se non contemnet, qui prior quaesivit contemnentem se. IV, 870, 871. Deus non quaeritur ab aversis, sed ipse vocat aversos, ut impleat conversos. IV, 288. Quaerentium Dominum genus duplex. III, 1676. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori. III, 1676. Qui Deum quaerunt, jam transeuntia et moritura non quaerunt. IV, 122. Deum non quaerunt, qui eum propter beneficia terrena quaerunt. IV, 996. Patrem quaere, propter hereditatem; Dominum quaere, propter redemptionem; patronum quaere, propter liberationem. IV, 1855. Quisquis a Deo praeter Deum aliquid quaerit, non caste Deum quaerit. V, 759. Quaerere aliquid a Deo nolite, nisi Deum. V, 1461. Quid Dominus quaerit a te, nisi te? V, 317. Quaerendus Deus sine fine, quia sine fine amandus. IV, 1392. Deus manibus, id est operibus, quaerendus. IV, 1853. In tribulatione Deus exquirendus. IV, 326, 972. Quaeritur anima cujuslibet duobus modis, scilicet ad imitandum et ad perdendum. IV, 407, 1840. Quomodo Deus hominem quaerere dicitur. VII, 537. Quaerere idem est ac suum habere. VII, 537.
Quaestio innuitur agi extendente equuleo, sulcantibus ungulis, urentibus flammis; vel mitius, virgarum verberibus. II, 509, 511. Suspensis in eculeo ungulis vexatur. II, 166. Quaestionarius. V, 680, 1390.
Quaestiones difficiles non inutiliter indagantur. VI, 260. Quaestionum tria genera, an sit, quid sit, quale sit. I, 786. Quaestionum genera plusquam tria esse non possunt. VI, 15. Quaestio inscrutabilis. X, 1128. Quaestionem qui non videt, non intelligit solutionem. III, 1629. Quaestio omnis nisi intentum fecerit proposita, non delectabit exposita. III, 1545. Saepe in altercando magnae quaestionis propositor personam magni doctoris ostentat. VIII, 107. Quaestionibus omnibus difficilibus fortior caritas. V, 1612. Quaestionum libri septem. I, 651. Sex quaestiones contra Paganos expositae. I, 643. Liber de diversis quaestionibus octoginta tribus. I, 624; VI, 11.
Qualitatibus corporum tolle ipsa corpora, necesse est ut non sint. II, 838. Qualitates corporis quatuor. IV, 91. Qualitas de substantia in substantiam non migrat. X, 855. Qualitates afficiendo transeunt ad alia corpora, non emigrando. X, 812. Qualitates rerum corporalium quo modo de corpore ad spiritum, eo modo transeunt de spiritu ad corpus. X, 812. Qualitas mala inesse potest, etiamsi nulla sit tentatione [Col. 0559] commota. X, 859. Qualitas affectionalis est quid aliud ab affectione. X, 854.
Quando, in aeternitate non est. IV, 1459.
Quantitas duplex, molis et virtutis. I, 1037. Nullum est corpus quod non habeat longitudinem, latitudinem, et altitudinem. I, 1038. Animae nullam esse quantitatem molis, fuse in libro de Quantitate animae. I, 1037. Sed inesse quantitatem virtutis, cujus septem gradus assignantur. I, 1074. Omne corpus quantulumcumque sit, habet dimidium, et si dimidium, innumerabiles partes. III, 158. Vide Corpus. Quantitas syllabarum diverso modo a Grammaticis et Musicis attenditur. I, 1099, 1100.
Quasi habet tristitia justorum, at eorum gaudium non habet quasi. IV, 559, 560.
Quatuor inter et quater quid intersit. VI, 40.
Querela. Aliud esse sine querela, aliud sine peccato. X, 163. Vide Perfectio, Peccatum.
Quietis dei aedem extra portas esse merito voluerunt Romani. VII, 125.
Quies. Quod quietum est, non est nihil: imo magis est quam id quod inquietum est. I, 1282. Quies est apud Deum valde, et vita imperturbabilis. I, 682. Requievisse Deum ab operibus suis ut intelligendum. III, 189. Quies Dei ab operibus suis, quietis nostrae symbolum. V, 1242. Quomodo Deus requiescet in nobis sabbato vitae aeternae. I, 868. In iis requiescere dicitur Spiritus sanctus, quos in se requiescere facit. I, 846. Ignavia quasi quietem appetit: quae vero quies certa praeter Dominum? I, 680. Quies in Deo solo habetur. I, 732. Frustra quaeritur in creaturis fugacibus. I, 700. Ibi est locus quietis imperturbabilis, ubi non deseritur amor, si ipse non deserat. I, 701. Fecit nos Deus ad se, et inquietum est cor nostrum, donec in Deo requiescat. I, 661. Ostendit Deus quam magnam creaturam rationalem fecerit, cui nullo modo sufficit ad beatam requiem, quidquid ipso minus est. I, 848. Quies non invenitur nisi in voluntate Dei. III, 886. Ubi quies, ibi sanctificatio. II, 219. Omnia propter spem aeternae quietis agenda sunt. V, 80, 85. Ad quietem semper vigilantem actio bona perducit. IV, 1489. Vide Requies. Quies Mariae operationi Marthae praefertur, quare. III, 306. Quies qualis in coelo. II, 212. Quies per lectum figuratur. IV, 1730.
Quietus a Buruch. IX, 218.
Quinarius numerus imperfectus, senarius vero perfectus. III, 1599. Quinarius numerus in vetere Testamento maxime commendatur. III, 717. Quindenarius numerus concordiam significat duorum Testamentorum. IV, 1960. Quinquaginta diebus post Pascha prandetur. III, 143. Jejunia relaxantur, et stantes oramus. II, 218. Alleluia ubique canitur. II, 220. Quinquaginta dies et Alleluia post Pascha, antiquae traditionis. V, 1176. Quinquagenarius numerus in nostra religione sacratus est. III, 48. Magnum sacramentum continet. IV, 1960. Quinquagenarii numeri mysterium. II, 218; VI, 96. Ratio. V, 75, 1052, 1177, 1178. Quinquaginta dies post Pascha significant dies futuri saeculi. V, 1084, 1178. Per Quinquagesimam ecclesia futura figuratur. VI, 97.
Quintasius Capsensis episcopus. IV, 381.
Quintianus. II, 232.
Quintiliano commendantur Galla vidua ac virgo Simpliciola. II, 965.
Quintus ad aratrum. II, 390.
Quintus ab Aggia. IX, 235.
Quintus presbyter. II, 630.
Quintus diaconus. II, 351. Libellum litterarum Augustini ad Paulinum detulit. II, 347.
Quirinalis flamen. VII, 60.
Quirinus cognominatus est Romulus. VII, 60.
Quodvultdeus diaconus Carthaginensis. VIII, 21, 36. Petit ab August. ut haereses omnes a Christo, earumque errores exponat. II, 998. Ei excusat Augustinus operis difficultatem, ac monet rem jam ab aliis tentatam. II, 999. Nec desinit tamen Quodvultdeus flagitare. II, 999. Dicit frustra sibi Graecam facundiam delegari, qui latina non didicerit. II, 1000. Quodvultdeo promittit August. opus quod petit, dum per occupationes licebit. II, 1001.
Quodvultdeum de duobus adulteriis apud Catholicos convictum, a Donatistis esse susceptum dicebat Petilianus. IX, 366.
Quodvultdeus episcopus. II, 759, 781. Ei scripsit Aug. quid agendum ecclesiasticis, obsidionis instante metu. II, 1013.
R.
Raab non ob fallaciam remunerata, sed ob benevolentiam. VI, 540. Melius a mendacio abstinuisset. VI, 541, 542. Raab quatenus imitanda est. VI, 542, 543.
[Col. 0560] Racha quid. III, 1240, 1241. Vox indignantis. III, 1764. Interjectio indignantis. III, 42, 43. Racha in aliam linguam non potuisse verti dicitur. III, 42.
Rachel visum principium interpretatur. III, 1046; VIII, 432. Rachel quid figuret. VIII, 432. Figura est vitae contemplativae. III, 1046.
Radices duae bonorum et malorum caritas et cupiditas. X, 370. Radix nostra caritas. IV, 124, 358, 557, 607, 1947. Radix apostatica. VI, 278.
Rana significatur loquacissima vanitas. IV, 1000.
Rapaces milvis comparati. III, 361.
Rapere. Quomodo rapiat hominem Deus. I, 795.
Raphain id est Gigantes. III, 749.
Rapina, lucrum damnosum. IV, 740. Rapina simul cum furto prohibita septimo praecepto. V, 71.
Raptores alienarum rerum quanta maneat poena. V, 206. Si stultus est qui recondit sua, invenire nomen ei qui tollit aliena. V, 961. Raptores redarguuntur. V, 963. Raptoris eleemosynae Deo non acceptae. V, 649, 962. Quod invenisti et non reddidisti, rapuisti. V, 965. Raptor major ideo te quaerit, quia invenit minorem raptorem. IV, 1646.
Raptus animae duplex, spiritali visione et intellectuali. III, 476. In raptu spiritali aliquando fit revelatio. III, 476. Natura et excellentia raptus intellectualis. III, 476. Potest mens humana divinitus rapi ex hac vita ad angelicam vitam, antequam per istam communem mortem carne solvatur. II, 610. Raptus Paulus ad vitam angelicam. II, 610.
Rara quae sunt, ipsa sunt mira. VII, 722.
Ratio est mentis motio, ea quae discuntur, distinguendi et connectendi potens. I, 1009. Ratio est aspectus animi, quo per se ipsum non per corpus verum intuetur; aut ipsa veri contemplatio, non per corpus; aut ipsum verum quod contemplatur. I, 1026. Ratio cibus mentis. X, 680. Communis est hominibus et angelis; non vero pecoribus. X, 330. Ratio est quasi animae caput aut oculus. I, 1177, 1248. Rationem aeternam esse multis edisserit Evodius. II, 701. At non probat Augustinus quod dicit, ratione cogi Deum esse, vel ratiocinando effici Deum esse debere. II, 705. Rationis et intellectus discrimen. V, 257.
Rationis ministri sunt tam interior quam exteriores sensus. I, 1245. Ratio judicat de sensu interiore. I, 1247. Ratio corpori ac sensibus praestat. III, 146. Duo sunt in quibus illius vis potest ipsis etiam sensibus admoveri, opera scilicet, et verba. I, 1010. In visu et auditu, et in ipsa etiam voluptate quaedam rationis vestigia sunt. I, 1011. Ratione nihil in homine praestantius. I, 1248. Per eam homo belluis praestat. I, 1230. Unde spiritus hominis dicitur in Scripturis ratio, qua ab eis distat. III, 202. Ratio ipsa ratione cognoscitur. I, 1268. Ac se ipsam comprehendit. I, 1246. Ratio est excogitatrix omnium disciplinarum. I, 1012. Ratione praestantior est virtus. III, 147. Ratio velut in arce collocata ad regendam libidinem et iram. VII, 427. Ratio ad vicem viri debet regere omnem animalem motionem. III, 746. Rationis dominatio ad motus inferiores frenandos homini data. V, 70. Ratio vitiis recte non imperat, si Deo ipsa non servit. VII, 656. Ratio non in infantibus nulla, sed sopita. II, 361. Ratio sopita in infante, excitanda ut sit sapientiae et veritatis capax. VII, 789.
Ratio et auctoritas quomodo conducunt ad discendum. I, 1008. Vide Auctoritas. Ratio exemplis anteponenda. VII, 36. Ratione errorem non persuaderi, sed falsa ratione. II, 455. Ratio in investigatione rerum divinarum deficit. I, 1315. Ratio fidem praecedit, fidesque rationem. II, 454. Si manifestissimae certaeque rationi velut Scripturarum sanctarum objicitur auctoritas; non intelligit qui hoc facit, etc. II, 588. Ratio si contra divinarum Scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit veri similitudine, nam vera esse non potest. II, 588. Ubi humana ratio deficit, fides sufficit. V, 1008. Rationi percipiendae idonei perpauci. VIII, 81.
Rationabile quid. I, 1010. In tribus apparet. I, 1012. Rationabilis et rationalis discrimen. I, 1010. Rationalis creaturae vitium ac miseria, aversio ejus ab incommutabili bono; virtus ac beatitudo, conversio ejus ad idem bonum. II, 561.
Rationale summi sacerdotis. III, 637. In eo lapidem fuisse fabulantur, cujus color sive ad prospera, sive ad adversa mutaretur sacerdote intrante in sancta. III, 637. Rationale Legem et judicia significabat. III, 640, 641.
Rationalis Africae. IX, App. 792.
Ratiocinatio, est e certis ad incertorum indagationem nitens cogitatio. I, 1021. Ratiocinatio est rationis inquisitio. I, 1065. Hujus et rationis discrimen. I, 1064. Utriusque usus. I, 1065.
Ravenna. X, 437. Ravennae Laurentii memoria. V, 1444. Ravennae data constitutio. II, 927.
Razii exemplum se ipsum interficientis, Donatistas non juvat. II, 931; IX, 728, 730. Quid nos admoneat. IX, 730. Razii factum magnum est, sed non bonum. II, 932. Scriptura [Col. 0561] illud narrat, non laudat. II, 931. Razius quo sensu laudatus in Scripturis. IX, 729. Razius non fuit vir eligendae mortis sapiens, sed ferendae humilitatis impatiens. II, 932.
Reatus quid et ubi sit. X, 860. Reatus culpae et poenae distinctio, seu peccatum, et poena peccati. I, 609. Reatus peccati. X, 430. Reatus non nisi post baptismum solvitur. X, 854. Deus res, quarum reatum solvit, ad fidei certamen manere sinit. X, 182.
Rebaptizantium errori occurritur. III, 778. Cur non rebaptizandum. IX, 30. Rebaptizatio est quid pejus quam mors. IX, 319. Rebaptizare, grande scelus. IX, 55. Rebaptizare haereticum hominem, qui haec sanctitatis signa perceperit, quae Christiana tradidit disciplina, omnino peccatum est. II, 95. Rebaptizant Catholicos Donatistae, cum in ipsis haereticis Ecclesiae universae placuerit baptisma non rescindere. VIII, 43. Rebaptizationi Donatistarum in parte Donati illuditur. IX, 98. Rebaptizare non ausi sunt Donatistae eos, qui in schismate Maximiani baptizati fuerant. II, 800. Non rebaptizantur qui a Donatistis ad Ecclesiam convolant, sed necesse est poenitentiam agant. II, 803, 811. Vide Baptismus, Donatistae, Rebaptizatores. V, 291, 293.
Rebecca in benedictione Jacob quid figurabat. V, 38. Rebecca est figura Ecclesiae. IV, 1673.
Reburrus. VIII, 227.
Recapitulatio diligenter observanda in Scripturis. III, 553.
Receditur a Deo dissimilitudine. IV, 1217.
Reconciliati Deo sumus, non sicut reconciliatur inimicus inimico, quasi Deus incipiat amare quos oderat. III, 1923. Reconciliatur nemo Deo, nisi per Christum. X, 141, 145, 826. Nisi per dilectionem. VI, 191. Tenendo praecepta Christi, reconciliamur Deo. VIII, 119. Reconciliatio poenitentium. VII, 673, 674. In periculo mortis reconciliationem dari vult Augustinus poenitentibus, etiam adulterina consortia retinentibus. VI, 470. Reconciliatio arra pacis. VI, 470. De reconciliatione Sermo. V, 1054. Quanta cura sategerit Augustinus, ut sibi reconciliaretur episcopus, quem litteris asperioribus offenderat. II, 623, 624.
Recordatio. Ea quae discimus non nobis veluti nova inseri, sed in memoriam recordatione revocari, Socratis inventum. II, 68.
Recta opera non sunt, cum cor directum non est. IV, 991. Recta sunt opera, quorum finis est caritas. IV, 1148. Rectus recto convenies, et sine dubio placebit tibi Deus. V, 317. Recti corde quinam. III, 1605, 1625; IV, 104, 273, 275, 277, 278, 595, 770, 771, 991, 996, 1206, 1883. Vide Cor. Rectus est homo, quando in eo bono quod facit, Deus ipsi placet; in eo autem malo quod patitur, Deus ipsi non displicet. IV, 883. Rectus quantumlibet tibi videaris, producit Deus de thesauro suo regulam; coaptat te ad eam, et pravus inveniris. IV, 1849. Recti et non recti corde. V, 317. Rectum amando corrigimur, ut recto recti adhaerere possimus. II, 672.
Rector. V, 420. Rectorum Ecclesiae pericula. IV, 1425, 1426.
Redarguere. Ad redarguendum pigriorem dispensatorem Dei nihil magis facit, quam timor verbi asperi. V, 961.
Reddentium vel non reddentium bona aut mala sex differentiae. IV, 1432.
Redimere tempus. V, 122, 910.
Redemptionis beneficium. V, 1185. Redemptionis Christi mysterium nullis retro temporibus defuit. VII, 221. Vide Salus. Redemptionis mysterium quam diversis significationibus praedicatum. VII, 221. Redemptio nostra eleganter enarratur. V, 726, 745. Redemptionis nostrae commercium peractum a Christo. IV, 1321, 1925. Vide Christus. Redempti sumus sanguine Filii Dei. V, 153. Qui nos tanto pretio redemit, non vult perire quos emit. V, 153.
Reditus ad priorem vitam peccati prohibitus. VII, 509. Redit homo in deteriorem, cum ad se redit. IV, 978.
Refectionis necessitas ab edacitatis libidine discernenda. X, 771. Refectiones, indigentiarum quotidiana medicamenta sunt. IV, 1320. Refici ab eo quaere, a quo factus es. IV, 1855.
Reformare. Qui nos formavit, ipse reformat. IV, 524.
Reformatio a confessione incipit, et per bona opera perficitur. IV, 1908.
Refugium nostrum Deus. IV, 234, 515, 878. Regeneratio hominis duplex. VII, 663, 667; X, 689. Regenerationis beneficium. V, 1006, 1081. Et gratia. VII, 379, 506. Regenerationis beneficium ex Christi Incarnatione. X, 174. Regenerationis nostrae sacramentum manifestum esse voluit manifestatus mediator: antiquis autem justis erat aliquod occultum. II, 845. Regenerationis signum ante diluvium an et quale fuerit, Scriptura tacet. VII, 459. Regenerationem omnibus, uno Christo excepto, necessariam videri. II, 844. Regenerationis et generationis nostrae comparatio. V, 1081. Regeneratio opponitur generationi. X, 188. [Col. 0562] Regeneratio spiritalis quatenus fit. X, 144, 145. Regenerationis sacramentum, baptismus. X, 177. Regeneratio per Christum ducit ad justificationem vitae. X, 177. Regeneratio quid praestat. X, 187. Generatio ex Adam uno delicto obligat, regeneratio ex Christo tam illud, quam quidquid postea ex iniquis operibus humanae conversationis accedit, solvit. II, 678, 679. Regeneratio peccata abolet universa in quavis aetate. VI, 287, 288. Vide Baptismus. Regeneratio, fides, spes, caritas, in hac vita sunt solatia miserorum, non gaudia beatorum. IV, 1555.
Regi et agi quî differant. X, 323. Non regit qui non corrigit. IV, 504. Quosnam Deus regat, quosve dimittat. X, 324. A Deo regimur per singulos actus, quando recte agimus. X, 339. Regit spiritus, caro regitur: nec spiritus bene regit, si non regatur. V, 915. Rege terram, et eris rex terrae. IV, 970.
Regio vivorum et mortuorum. V, 295.
Regnare dupliciter dicitur. VI, 77, 78. Regnare velle latius an bonis congruat. VII, 124. Regnandi cupido in Romanis. VII, 43. Et Nino. VII, 116. Regnante Domino ita quisque subjectus est, ut regnet et ipse cupiditatibus suis. IV, 647.
Regna humana divina providentia constituuntur. VII, 141. Donantur. VII, 560. Gubernantur. VII, 154. Regnorum divisio, cupiditatis vel utilitatis effectus. VII, 560. Primis saeculis consequens non erat, ut primogeniti in regnum succederent. VII, 464. Regna a diis dari non possunt. VII, 176. Regna an deorum auxilio vel juvantur, vel deseruntur? VII, 117. Regna solus verus Deus dat. VII, 125. Bonis et malis, piis et impiis. VII, 139, 168. Quare. VII, 139, 140. Regna terrena quibus voluerit Deus, et quamdiu voluerit, vel sinendo, vel donando distribuit. III, 1051. Regnum invito vero Deo habere non poterant Romani, at illo cognito melius habuissent. VII, 135. Regna felicia et infelicia dat Deus Imperatoribus Christianis, quare. VII, 171, 172, 173. Regnum bonorum non tam ipsis, quam illis, quibus regnant, utile est. VII, 114. Regnum malorum magis regnantibus nocet. VII, 114. Regna absque justitia, magna sunt latrocinia. VII, 115. Regnum aliena iniquitate crescit. VII, 124. Regni propagatio quo sensu dici potest felicitas. VII, 124. Haec incongruenter Jovi adscribitur, si victoria dea est. VII, 124. Regnum bello augere grande latrocinium. VII, 116, 117. Id malis videtur felicitas, bonis necessitas. VII, 124. Regni justi et moderati forma. VII, 116.
Regna excellentiora Gentium tria. VII, 497. Inter regna terrarum, caeteris clariora fuere Assyriorum et Romanorum. VII, 560. Regna mundi quatuor significata per quatuor bestias in Daniele. VII, 695. Regnorum terrenorum praedictae sunt mutationes. V, 622. Regni Israelitici commutatio per Christum figurata in veteri Testamento, ubi. VII, 526, 527. Regnum lucis et tenebrarum, Manichaeorum figmentum, destruitur. I, lib. De Moribus Manich. c. 3, 4, 5, etc. Regnum uxorium. I, 732.
Regnum in creaturas rationales triplicis generis. V, 1638. Regna duo, unum Christi, alterum diaboli. II, 918. Regnum diaboli constat ex iis qui inter se divisi sunt. V, 446. Regnum Christi duplex. VII, 673. Regnum Christi est in hoc mundo, sed non de hoc mundo. III, 1939. Regnum Dei nos, si in illum credentes in eo profecerimus. V, 388. Regnum Christi et sanctorum in terra post separationem malorum. V, 1197. Not. ( a ). Regnum Christi haeresibus et schismatis etiam excitatis indivisum. V, 446. Regnum sanctorum. VII, 673. Et Ecclesiae. VII, 548.
Regnum coelorum cur dicta Ecclesia. VI, 409. Regnum coelorum, id est, sanctorum qui coeli appellantur. V, 490. Regnum coeleste, et regnum terrenum hodie in isto saeculo commixtum est. IV, 602, 603. Regnum coelorum non promissum fuit in veteri Testamento. VIII, 129, 130. Regni coelorum nomen non in veteribus libris invenitur, sed in novis. VIII, 368. Regnum coelorum in veteri Testamento promissum esse, quare tamquam erroneum Pelagio objectum. X, 327, 328, 329. An de facto promittatur. X, 327. Regno terreno veteres justi coeleste regnum imaginabantur et praenuntiabant. III, 73. Regnum terrenum Judaeorum, umbra erat regni coelestis. IV, 1603.
Regnum Dei, regnum coelorum adhuc aedificatur. III, 1815. Regnum Dei promissum. V, 641. Quibus promissum. I, 619, 674. Non soli haeretici, sed et qui male vivunt, ad regnum Dei non pertinent. IX, 170. A regno Dei excludit vel unum crimen. IX, 171. Regnum Dei quomodo caro et sanguis non possidebunt. V, 1619. Numquam posse intrare in regnum Dei, magna est poena hominis. X, 785. Nonnisi per remissionem peccatorum fit, ut ad regnum Dei perveniant baptizati. X, 142. In regnum Dei sola Christi societas introducit. X, 118. Regnum Dei ubi intelligatur. X, 518. Extra regnum Dei non est vita aeterna parvulis non baptizatis reservata. X, 189. Inter ignem aeternum et regnum [Col. 0563] coelorum nullus medius locus vitae aeternae. V, 872, 1337. Regni coelorum pretium. V, 1521. Regnum coelorum quam diverso pretio ematur. IV, 1468. Tanti valet, quantum habueris. IV, 574. Percipitur pro calice aquae frigidae. IV, 574. Regni Dei qui possessores. I, 612.
Regni Dei descriptio. I, 612. Regnum Dei pariter ab omnibus, totum a singulis possidetur. V, 549. Unicuique integrum est, quod concorditer habetur a multis. V, 549. Ad regnum Dei invitati omnes. V, 549. Quae ibi non erunt novimus: quae erunt, amare ac desiderare possumus, non digne cogitare. V, 1121. Ibi totum negotium nostrum laus Dei erit. V, 1121. Quis magnus et quis minimus in regno coelorum. V, 1168. Regnum Dei, crescente possessorum numero, non minuitur, quia non dividitur. V, 549. Regnum coelorum habet praemia diversa. VI, 410. In regno coelorum qualis erit cibus. V, 969. Regni Christi jam pignus tenemus, sanguinem Christi. V, 840, 848. Regnum coelorum quis recte, quis prave desideret. V, 489.
Regula incommutabilis est Dei voluntas. IV, 1206. Regulae ad intelligendas Scripturas. V, 26, 30, 556. Ad intelligenda Scripturae loca de Filio Dei. VI, 74. Regula fidei. VI, 259, 290. Retr. Scilicet Symbolum. V, 999. Regulae catholicae defensores. VI, 235.
Regulus. X, 745. Regulus Punicum bellum confecisset, nisi aviditate nimia laudis duriores conditiones Poenis imperasset. VII, 99. Regulus primo Punico bello captus. VII, 99. Reguli captivitatis historia. VII, 28. Reguli captivitas, juratio, mors cogit deos erubescere. VII, 99. Regulus quanta fide jusjurandum Afris servavit. VII, 164. Regulus certissimos cruciatus et horrendi exempli mortem libera voluntate ne pejeraret excepit. II, 475. Regulus se ipsum occidere, magnum scelus judicavit. VII, 37. Reguli magnitudo animi. VII, 37. Regulus Catoni praeferendus. VII, 37.
Relativa aliquando eadem sunt, aliquando diversa. II, 750. In multis relativis non invenitur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant, quae ad se referuntur. VIII, 919.
Relaxandi animi gratia voluptatem aliquam post magnas curas capere, modestissimum est: ab ea vero capi interdum turpe. I, 1086.
Religianus episcopus. II, 966.
Religio unde dicta. VII, 280, 281. Religio ex eo dicta est, quod nos religet Deo. I, 605; III, 170. Vel ex eo quod nos religat. I, 605. Religio quid sit. VI, 20, 21. Religio vera ea est, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. I, 1080. Religionem vis innata inseruit. VI, 20. Christianae religionis summa. VII, 219, 220. Religionis servitus quae Graece λατρεία dicitur, uni debetur Creatori. II, 378. Religio an aliis rebus, quam Deo exhiberi possit. VII, 278, 279. Religionis nostrae initium. V, 237. Religio vera a vero Deo inspiratur et docetur. VII, 179. Religio vera ab exordio generis humani una eademque. II, 375, 379. Religio Christiana apud antiquos. I, 603. Illiusque salus nulli umquam defuit, qui dignus fuit. I, 643. Quomodo hoc intelligendum. I, 643. Argumentum efficax Christianae religionis, oracula Prophetarum de iis, quae a sola voluntate Dei pendent. VII, 316. Totius mundi fides. VII, 760. Et quod propter Christum victores victis pepercerunt. VII, 15. Religio Christiana una salubris religio. VII, 111. Praedicta in veteri Testamento, revelata in novo. VII, 314. Variis miraculis confirmata. VII, 314. Religio quomodo a Christo fundata. VIII, 88. Religio vera aut noxia superstitio in quo sint. II, 377. Religio proprie nonnisi in veritate locum habet. IX, 748. Religionis nostrae veritas ac mirabilis propagatio explicatur. II, 522. Religionis nostrae veritatem probat mors ab Apostolis pro ea appetita. V, 1414.
Religiones falsae, Martyrum passione sublatae. VII, 136. Error in religione venit ex hoc, quod pro Deo colatur creatura. III, 130. Varia sunt falsae religionis genera. III, 169. In religione falli expedire Varro putat. VII, 134, 137, 138. Populum in religionibus fallere velut sapientium et prudentium negotium fuit. VII, 139. Religio qua a pueris semel imbuti sumus, ad se nos etiam inscios rapit. I, 921.
Religio vera sine fide et sine quodam gravi auctoritatis imperio iniri recte non potest. VIII, 79. In religione sola sequenda sunt haec tria, fides, spes et charitas. VI, 232, 233. Religionem Christianam quidam rident, quod in ea fides rerum, quae non videntur, imperatur. VI, 171. Refelluntur. VI, 171. Religionis Christianae sanctitas opponitur impuro cultui daemonum. VII, 76. Religionis summa est imitari, quem colis. VII, 242. Religio omnis, animae causa. VIII, 75. In nullum nomen religionis seu verum, seu falsum coagulam possunt homines, nisi aliquo signaculorum vel sacramentorum visibilium consortio colligentur. VIII, 355. Religio non quaeritur nisi esse credatur. VIII, 86. Religio qua via possit inveniri. VIII, 91. Incarnata Dei Sapienta, via ad religionem commodissima. VIII, 88. Religio quaerenda apud eos qui excellunt famae celebritate, et [Col. 0564] omnium occupatione populorum. VIII, 76. Cum inquiritur vera religio, sumendum exordium a catholica Ecclesia. VIII, 78. A religione quaerenda apud Catholicos nihil prohibet. VIII, 77. Religio apud Paganos vera quaerenda non est; sicut nec apud haereticos, schismaticos, Judaeos. III, 163. Sed apud Christianos reperitur. I, 603; III, 103. An a religione vestiganda abstinendum, eo quod apud paucos sit. VIII, 76. Tutius est plurium in religione, quam unius aut paucorum privatam sententiam sequi. IX, 142. Religione indignus est, qui ficto pectore accedit. VIII, 81. Religio Christiana, via regalis ad regnum. VII, 312. Via universalis liberandae animae. VII, 313. Religionis nostrae libertatem oneribus servilibus non premendam. II, 221. Religio nostra non est inimica, sed utilis Reipub. II, 529. Religioni accipiendae ingenium vel excellens non sufficit, nisi Deus adsit. VIII, 82. In religione duae personae laudabiles sunt; et tria hominum genera improbanda. VIII, 83. Paganorum falsum oraculum de tempore, quo mansura esset religio Christiana. VII, 617, 618. De religione Christiana Pagani injuste conqueruntur. VII, 65. Christiana religio figurata per Annam matrem Samuelis. VII, 528.
Religiosus quid a superstitioso differt. VII, 187. Augustinus opus de catholica religione a se scriptum memorat. II, 80, 109.
Reliquiae Martyrum. VI, 575. Reliquiis sanctorum divinitus honor conciliatus. V, 1255. Relinquiae sanctorum ad fidelium consolationem. V, 1257. Ad memorias orationum, non ad glorias Martyrum. V, 1257. Reliquiae Stephani martyris in Africam translatae, ac ubique, ob Dei beneficia, diffamatae. V, 1435. Reliquiae Stephani martyris in loco sacro collocatae. V, 1437.
Reliquiarium. III, 587, 588. Reliquiarium Evae. I, 713.
Remedium idem eidem ejusdem personae dolori adhibitum primo profuit, post aliquot annos nocuit. II, 527. Remedia scelerata recuperandae sanitatis. V, 52. Remedia quotidiana Deus praestat ex Innoc. II, 782. Remedia peccatorum. V, 88, 982, 1207. Vide Peccatum.
Reminiscentia quid. I, 787, 791, 1055, 1175. Reminiscentia animarum ex Platone, improbatur. I, 601. Reminiscentia Platonis et Pythagorae expugnatur. VIII, 1011, 1012.
Remissio peccatorum. VI, 193. Remissio omnium peccatorum fit in baptismo. V, 41, 53, 390, 454, 752, 1635. Peccata quaelibet posse dimitti. V, 1551, 1558. Peccata non ab homine, sed a Deo dimittuntur et per hominem et praeter hominem. V, 599, 600. Remissio peccatorum est a Spiritu sancto. I, 995. Peccatores mortuos suscitat Christus, ligatos solvunt discipuli. V, 595. Remissio peccatorum, ubi Ecclesia est. III, 2062. Nec habetur extra Ecclesiam. V, 460, 463, 465. Peccata per Ecclesiam Spiritus sanctus dimittit. V, 454, 600. Peccata quae vitavimus, in debitis dimissis numeranda. V, 598. Post integritatem remissionis peccatorum, accepimus remedium orationis. V, 752. Remissio peccatorum una est quae semel datur in sancto baptismate, alia quae quotidie datur in Dominica oratione. V, 396. Peccata ut nobis dimittantur, fratribus esse dimittenda. V, 653. Qui vult dicere efficaciter, Dimitte nobis debita nostra, dicat veraciter, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. V, 396. Remissionis quotidianum incensum. X, 267. Vide Debitum, Peccatum.
Remus a Romulo fratre occisus. VII, 82.
Renasci non potest qui natus non fuerit. II, 844; X, 177, 178. Renascimur ex Deo et Ecclesia. V, 680. Periturus est omnis homo in aeternum, si non renascatur. X, 1223.
Renatus servus Dei. X, 532. Monachus. I, 653; X, 472, 474, 475. Laïcus. X, 495. De Caesarea misit ad sanctum Augustinum duos libros contra ejus opera scriptos. I, 653. Pertulit epistolam Optati ad Augustinum in Mauritaniam Caesariensem. II. 857.
Renibus terrenarum rerum delectatio tribuitur, quare. IV, 103. Renes nostros quando Deus possideat. IV, 1795.
Renovari spiritu mentis, est spiritales fieri. III, 355, 356. Renovatur homo per Jesum Christum, quomodo. III, 221. In renovatione quomodo id recipimus quod perdidit Adamus. III, 353, 355, 356. Non renovatur homo, si non ad hoc per Christum renovetur, quod in Adam prius erat. III, 352. Renovatio tota et plena hominis non fit continuo in baptismo. X, 156, 157. Renovationis initium et progressus. X, 156. Ordo quo languores vetustatis, crescente novitate sanantur. X, 239. Ubi renovamur in agnitionem Dei. X, 542. A veteribus ad nova transitus agitur, cum corrumpuntur exteriora, et innovantur interiora. IV, 420. Renovamur imitatione passionis Christi. IV, 411. Renovatio fit jam spiritu, fiet postea et carne. III, 353, 354. Renovatio perfecta fiet in resurrectione. IV, 420.
Renuntiatio satanae in ceremoniis baptismi. X, 408, 427. Renuntiare mundo et diabolo. VI, 291. Renuntiatio saeculo et hereditati damnosae, quae venit ex Adam. X, 1267.
[Col. 0565] Reparare. Nisi homo reparetur a Deo, semper in profundo est. IV, 1696. Reparatio hominis. Vide Reformatio.
Repelli a Deo nihil aliud quam non adjuvari. IV, 1512.
Repetitiones cur fiant in sacris Scripturis. IV, 902, 948, 1219, 1317. Repetitiones in libris non inutiles. IX, 125.
Reprehendunt multi in altero, quod ipsi cogitant facere. IV, 800. Reprehendens in alio quae reprehendenda non sunt, magis se laedit quam illum. II, 247. Ille justus reprehensor, qui non habet quod in illo reprehendatur. IV, 590. Reprehensiones malorum prosunt bonis. V, 1564. Pro reprehensoribus orandum. V, 1564. Utiliores esse plerumque inimicos jurgantes, quam amicos objurgare metuentes. II, 248. Non reprehendere nos cor nostrum, quando dicatur. X, 305. Vide Correptio, Objurgatio.
Reprobatio. Electio, misericordiae; reprobatio, Dei judicio adscribenda. II, 823. Reprobatio quomodo non injusta. VI, 120, 121. Qui reprobatur, de iniquitate Dei conqueri recte non potest. VI, 122. Quid in reprobis odit Deus. VI, 123. Cur unus liberetur, alter non liberetur, inscrutabile Dei judicium. II, 876, 882. Injustum esset, si fierent vasa irae ex massa non damnata. II, 822, 860. Ubi, vel unde, vel quando coeperint damnationis meritum habere animae, si novae sunt, nondum invenit August. II, 861. Deus non auctor peccati in reprobis. II, 884. Reprobi suo, ut pereant, desiderio dimittuntur. X, 324, 942. Homo cum datur in reprobum sensum, in interiore sinu accipit suppliciorum meritum futurorum. IV, 1020. Reprobi quidam gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt, nec perseverant; deserunt et deseruntur. X, 942. Reprobi quidam habent ad tempus veram justitiam, sed in ea non permanent. X, 928. Non sunt ex numero filiorum, etiam quando sunt in fide filiorum. X, 928. Super filios perditionis non est inanis Dei nec infructuosa patientia. X, 1428. Roprobi secundum aliud sunt ex fidelibus, et secundum aliud non sunt. III, 1799, 1800. Vide Praedestinati. Reprobi cur creentur. II, 638, 778, 822, 825, 860, 884. Quare Deus creat quos praescivit peccatores et damnandos. II, 824, 860. Nec bonum creationis, nec bonum nutritionis ab eis abstinet Deus, quos praescit aeterno supplicio puniendos. X, 1504, 1505. Reprobi ad utilitatem electorum nascuntur et vivunt. VII, 544; X, 792, 1427. Reprobis bene utitur Deus. X, 1504. Reprobi cum electis miscentur in Ecclesia. X, 611. Reprobi diversi generis pro meritis puniendi. X, 942. Reprobi supplicio suo erudiunt electos. VI, 72. Ad usum correctionis electorum sunt. VI, 123. Dei ira, potentia et misericordia elucent in creatione reproborum. II, 822, 860, 861, 876. Per reprobos et electos divitiae Dei manifestantur. II, 824, 877. Reprobis Deus utitur ad manifestandam suam gratiam in praedestinatis. IV, 1117. In reproborum perditione notas facit Deus divitias gloriae suae in vasa misericordiae. X, 324. Adversus reprobos longe aliter atque adversus electos Deus se gerit. IV, 1205. Reproborum neminem adducit Deus ad poenitentiam salubrem. X, 793. Reprobi plures sunt quam electi, quare. II, 861. Reprobi cur tam multi. II, 861. Vide Electi.
Repudii usus qualis apud Gentiles, et qualis apud Judaeos. VI, 379. Repudii libellum cur praeceperit Dominus dari. VIII, 365, 367.
Requies Dei. III, 303, 305, 306, 310; VI, 331. Non percipitur nisi a perfectis. III, 306. Requies Dei in Sion. IV, 1725. Requies Dei ab operibus suis. III, 1556, 1557. Quare a Scriptura commemoratur. III, 1557. Requievit Deus, et semper operatur. V, 691. Vide Quies. Requies Dei in die septimo. V, 80, 691. Quomodo intelligendum quod Deus requieverit die septimo. III, 189, 191. Requies Dei cessationem ab instituendis rerum naturis, non autem ab his administrandis significat. VIII, 131. Requires Dei in die septimo significat laborem praecessisse. VII, 323. Nec habet vesperam. VII, 344. Requies Domini in septimo die, futuram requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. II, 213. Requies Dei dicitur, qua requiescitur in Deo. VII, 323, 345. Requiescere Deus dicitur, cum ipso donante requiescimus. II, 213. Tantum nos amat Deus, ut quia nos requiescimus, se dicat requiescere. IV, 1725.
Requies sanctis in hoc mundo non est promissa. VIII, 264. Requies promissa nobis adesse non potest in hoc saeculo. X, 1579. Requies non invenitur in divitiis et honoribus. VI, 329. Non in oblectamentis carnis et spectaculis. VI, 329. Requiei et resurrectionis fides in arca Noe commendata. VIII, 264. Requiem sperare non debemus nisi post bona opera. III. 1556. Requies labore emitur. IV, 1212. Pro aeterna requie labor aeternus subeundus esset IV, 372. Ubi requies, ibi sanctificatio. II, 218. Requiem jam hic suavem gustant, qui non nisi post hanc vitam quaerunt. VI, 330. Requies animae solus est Deus. I, 661, 732. Requies ubique amatur, sed in solo Deo certa et sancta invenitur. [Col. 0566] II, 214. Requies creaturae in Deo. III, 302, 306, 307, 643. Mane habet, non vesperam. III, 308, 309. Requies hominis ante lapsum in Christi divinitate, et post in ejus humanitate. VI, 331. Requiescere non potest anima, nisi in eo quod diligit: nec requies aeterna ei datur, nisi in dilectione Dei. V, 208. Requies continuo post mortem. III, 1751. Requies sanctorum in aeterna vita erit, non desidiosa. VI, 342, 343. Requies Beatorum in contemplatione veritatis. V, 1633. Requies Angelorum in Dei Verbo. VI, 331.
Rerum causae in Verbo Dei conspiciuntur. VII, 274. Res non discuntur per ipsa verba. I, 1214. Res nostrae propriae quaenam. V, 72. Rerum temporalium instabilitas. I, 1281. Non res, sed homines qui rebus male utuntur culpandi sunt, cum ex bono usu alius bonus, ex malo alius malus evadat. I, 1240. Res magnae si a parvis quaeruntur, magnos eos solent efficere. I, 909. Res magnae magnos viros desiderant. I, 909.
Rescriptum. III, 1443.
Respublica quid sit. II, 529. Respublica definitur res populi. VII, 67, 648. Qua ratione nuncupatio reipublicae Romanis et aliis regnis possit convenire. VII, 655. Quaenam est vera respublica. VII, 655. Respublica sine justitia nomen suum obtinere non potest. VII, 67, 68. Respublica quo spectare debeat. II, 670. Reipublicae salus in quo sita sit. II, 523; VII, 758. Reipublicae non inimicam esse doctrinam Christianam. II, 529. Sed magnam ejus salutem. II, 532. Reipublicae ordo id cujusdam pacis terrenae vinculum coercens etiam peccatores, plurimum valet. III, 398. In republica non se solum quisque curare debet, sed sibi invicem adhibere diligentiam. III, 778. Respublica idolorum cultrix, non est respublica. VII, 653. Nulla respublica, nisi ea, cujus conditor rectorque Christus, veram justitiam habet. VII, 69. Rempublicam suam habet Christus. IV, 1911. Respublica felix non est stantibus moenibus, ruentibus moribus. VII, 45. Nec ideo felicior, quia amplior. VII, 114. Respublica optima nullum bellum suscipit, nisi aut pro fide aut pro salute. VII, 758. Reipublicae pessimae vel flagitiosissimae descriptio. VII, 65. Haecque a Christianis patienter toleranda. VII, 64. Reipublicae nullus est interitus naturalis. VII, 758. Rempublicam sine injuria regi non posse vulgo ferebatur. VII, 66. Reipublicae regimen triplex. VII, 67. Rempublicam sapienti administrandam Antisthenes, fugiendam Aristippus dicebat. VII, 601. Reipublicae administratio dissimillimorum consensu ut harmonia perficitur. VII, 66. Libri de Republica laudantur. II, 314. Falsa sententia de republica. VII, 67.
Resistere. Nihil nobis resistit non resistentibus Deo. III, 2066.
Respicere Deus dicitur cum miseretur. IV, 295. Respicere retro. V, 476, 621, 622, 1202. Respectum pro dilectione poni quotidianum est. IV, 800.
Restis peccatorum. IV, 1808.
Restituenda res aliena. II, 662. Restitutionis praeceptum. III, 720. Non dimittitur peccatum, nisi restituatur ablatum. II, 662. Restituendae sunt usurae. II, 664. Officialibus forensibus quid liceat accipere, quid iidem restituere teneantur. II, 663. Advocatus qui causam malam egit, restituere potius tenetur, quam quisquam in quolibet officio militans. II, 664. Interveniendum pro furibus, non ad hoc ut minime restituant ablata, alias in societatem criminis veniretur. II, 662, 663. Restituere aliena, et sua pauperibus largiri distinguuntur. II, 663. Si quis cruciatur dum existimatur habere quod reddat, etiamsi non habeat, nulla est iniquitas. II, 662. Misericordes tamen in ipso dubio nolunt pro incerta pecunia certa inferre supplicia. II, 662. Restituere nolentes episcopi quosdam clam, quosdam palam arguunt, quosdam etiam sancti altaris communione privant. II, 662. Restituere pretium quo Christus nos emit, nemo valet, ut nos ei auferat. I, 778.
Restituta basilica Carthag. V, 132, 185, 559, 643, 1257.
Restitutus in locum Salvii Membresitani Donatistarum episcopus a Primiano creatus. IX, 579. Antequam dies dilationis concessae duodecim episcopis, qui Maximiano adhae-Serant, transiret, ordinatus est. II, 413. Restitutus cum salvio Membresitano propter cellulas et agellos ut eum locis pelleret conflixit. IX, 592. Nec contentiosus habitus est. IX, 592. Pro Restituto Nummasius advocatus contra Maximianum locutus est. II, 412.
Restitutus Victorianensis presbyter sponte catholicus factus. II, 397; IX, 525. A Donatistis quid passus sit. II, 316, 398.
Restitutus presbyter a Circumcellionibus est occisus. II, 509, 511.
Restitutus presbyter, quando ei placebat, jacebat mortuo simillimus. VII, 432, 433.
Restitutus et Florentius episcopi Africae navigaverunt ad Imperatorem, contra haereticos et paganos ex decreto concilii Carthagine habiti. II, 358.
Restitutus episcopus. II, 759, 781.
[Col. 0567] Restitutus alter episcopus. II, 759, 781.
Restitutus diaconus, ejusque pii aestus. II, 1065.
Resurrectio Christi quomodo tertia die. VI, 657. Triduum crucifixi, sepulti, suscitati. II, 215. Resurrectionis triduum quomodo numeratur. VIII, 894. Corpus Domini tale resurrexisse, quale fuerat sepultum. VI, 304. Corpus Christi ad tantam subtilitatem in temporis momento potuisse redigi, ut per clausa ostia intraret. VI, 304. Resurgens Christus cur cicatrices servarit. II, 372. Solus Christus resurrexit jam non moriturus. IV, 1673. Nemo ante Christum resurrexit in aeternum. IV, 1642, 1701, 1702. Circumcisio dic octavo facta, ut Christi resurrectionem significaret. II, 680. Resurrectio Christi per circumcisionem figurata est. VIII, 336. Magnum est cognoscere virtutem resurrectionis Christi. V, 922. Resurrectio nostra mirabilior. V, 922. Resurrectionem Christi nec Magdalena credebat, nec Apostoli. V, 1147. Quomodo Christus post resurrectionem agnitus et non agnitus sit. II, 643. Resurrectio Domini discipulis abstulit timorem, et dedit amorem. V, 1452. Resurrectio, Christo per quadraginta dies cum discipulis agente, confirmata est. V, 1218. In celebratione Paschae crux, sepultura, et resurrectio Christi observanda: crucem gerere debet Christianus in praesenti vita, sepultura et resurrectio spe et fide geritur. II, 215. Resurrectio Christi in primo anni mense qui dicitur Mensis novorum celebratur, propter innovationem vitae quam significat: triduana est ob tempus ante Legem, sub Lege, sub gratia: tertia hebdomada lunae celebratur ad perfectionem significandam. II, 206, 208. Resurrectio Domini per dies Paschales secundum quatuor Evangelistas recitari solita. V, 1107, 1126, 1156. Quo ordine. V, 1108, 1156. Quod de ea scripsit Joannes, non uno die legitur. V, 1156.
Resurrectionis Christi fides. VIII, 864. Resurrectio Christi credita nos justificat. VIII, 336. Cur Christus omnium primus resurrexit. IV, 1162. Resurgentium aliorum Christus est princeps. III, 2091, 2092. Resurrectio Christi, ejus clarificatio. III, 1805. Resurrectionem suam et nostram diverso tempore futuram Christus indicat. III, 1829, 1830. Resurrectionem novimus in capite jam factam, et in membris futuram. IV, 786. Resurrectio nostra jam in Christo facta est. VIII, 251. In quo crucifixi fueramus. III, 2063. Resurreximus jam cum Christo per fidem. V, 1621. Resurrectio nostra quomodo fit tertio die. IV, 224. In resurrectione Domini designatur novi hominis instauratio. III, 2069. In passione et resurrectione Domini transitus de hac vita mortali in aliam vitam immortalem commendatur. II, 205. Resurrectio Christi vitam novam significat. IV, 340. Ostendit nobis futuram vitam, sicut ejus passio significat praesentem. IV, 1938. Resurrectio Christi, fortitudo Martyrum. IV, 1616, 1617. Resurrectio Christi, spes nostrae resurrectionis est. IV, 1700, 1703. De resurrectione non tacuerunt Prophetae. VIII, 368.
Resurrectionem corporum designat Isaias. VII, 691. Resurrectionem immerito negant Platonici. VII, 392, 393. Resurrectionem non credebant Sadducaei. VIII, 368. Resurrectionem jam esse factam Hymenaeus et Philetus apud Paulum existimarunt. II, 206. Resurrectionem non putant futuram Seleuciani, sed quotidie fieri in generatione filiorum. VIII, 41. Resurrectionem corporum futuram negabant Manichaei. VIII, 220, 247. Alio modo quam Sadducaei. VIII, 331. Non resurrectionem sed revolutionem ad istam mortalitatem promittebant suis Auditoribus Manichaei. VIII, 226. Resurrectionem repellunt Origeniani. VIII, 33. De resurrectione non consulendi philosophi, nec qui inter antiquos excelluerunt. VIII, 903. Inter ipsos Christianos aliquando reperitur, qui contradicat resurrectioni carnis. IV, 944. Resurrectio solius est creaturae rationalis. VI, 650. Animae sanctorum ante resurrectionem corporis, sunt in requie. II, 214. Resurgent omnes homines simul. III, 1751. Sexus uterque resurrecturus est. VII, 778. Undique reducet Dominus corpora sanctorum. IV, 1945. Resurrectionis celeritas. V, 1624. Omnium est resurrectio, sed aliorum ad poenam, aliorum ad gloriam. IV, 1672. Discrimen resurrectionis justorum et impiorum. III, 144. Resurrectionem et resurgentium differentiam quomodo Apostolus persuadeat. II, 944.
Resurrectio qualis erit. VI, 650, 651. Qualis futura justorum. V, 1614. Resurrectio cujusque cum causa sua. V, 1453. Morte Christi resurrectionem justis praestitam esse talem, qualis in fine nobis promittitur, quidam tenuerunt. II, 712. Sed Augustino non satis probantur. II, 712. Post resurrectionem quales erimus, sciemus cum fuerimus; antequam simus, temerarii non simus, ne illud non simus V, 1264. Resurrectionem solarum animarum fieri multis visum est. V, 1614, 1628. Resurrectio talis speranda, qualis in Christo praecessit. V, 1616, 1622, 1630.
Resurrectio duplex. V, 591. In spiritu et in corpore. V, 1627. Resurrectio animarum et corporum, finis praedicationis [Col. 0568] et dispensationis Christi. III, 1585, 1586. In nulla re sic contradicitur fidei Christianae, quam in resurrectione carnis. IV, 1134. Resurrectio carnis a quibusdam negata est. III, 1551. Contra illos adstruitur. I, 601, 1077, 1170; III, 1554, 1580; V, 712, 713, 1131, 1600, 1603, 1609, 1626, 1629; VII, 754, 771, 795, 796. Adstruitur contra Manichaeos. VIII, 247. Jam resurreximus mente, fide, spe, caritate; restat ut resurgamus corpore. IV, 899. Resurrectio corporum promittitur. III, 1332. Resurrectio promissa, morti corporis est contraria. X, 112. Resurrectionem carnis, resurrectio spiritus praecedit. X, 232. Resurget caro per meritum animae. V, 427. Resurrectio carnis futura est omnium hominum. VI, 272. De morte corporis et de ejus resurrectione agit Apostolus. 1. Cor. XV. 21, 22. etc. X, 1584, 1585, 1586, 1593, 1596, 1601, 1602. Caro resurget ista ipsa, quae sepelitur. V, 1192, 1217. Resurgens caro commutabitur et fiet ipsa corpus coeleste et Angelicum. V, 1217. Corpus spiritale. V, 1142. Sunt qui putent tunc carnem in Dei substantiam conversum iri, ac futuram esse quod Deus est. II, 320. Corpus nostrum quomodo post resurrectionem futurum spiritale. II, 628; III, 2061, 2062; VI, 274. Spiritale corpus, quod resurrecturis promittitur, quale futurum sit, discere non recusat August. II, 618, 620, 623. Corpus in spiritum esse mutandum nonnulli putant. II, 618. Qui putant tunc corpus spiritale fieri, cum mutatur in spiritum, refelluntur. II, 945. Opinionem hanc quae sequantur incommoda. II, 619. Putat August. etsi non plena fiducia, corpus tum spiritale dicendum, ob ineffabilem quamdam facilitatem. II, 629. Resuscitatum hoc corpus mortale transfertur in habitudinem angelicam, et in coelestem qualitatem. IV, 1862. Corporum spiritalium qualitates Augustino velut indubitatae, quod detracta sit eis mortalitas, corruptio, ponderis gravitas. II, 623. Aliae de quibus summopere ambigit. II, 623. Corpus sanctorum post resurrectionem immortale. V, 840. Corpus propter meritum justitiae, in saeculo futuro vivificandum, nec sic ut tantum ex mortuo vivum fiat, verum etiam ex mortali immortale. X, 113. Vide Corpus. Omnes incorrupti resurgent, sed ex his etiam justi immutabuntur in illam incorruptelam, cui omnino nulla possit nocere corruptio. II, 947. Corpus sanctorum post resurrectionem erit omnino incorruptibile, omnino immortale, omnino ad movendum agile et facile. V, 1137. Stabilitas corporum post resurrectionem. I, 603, 613, 620. In Beatorum corporibus erit claritas, et diversa species claritatis, quia diversa sunt merita caritatis. V, 1138. In Beatorum corporibus pulchritudo erit omnibus numeris absoluta. V, 1146. Resurget caro sine vitio. V, 1131. Si carnis vitia non resurgent, cur in Christo cicatrices. V, 1140. Resurgent piorum corpora sine omni vitio, eadem tamen quo ad substantiam carnis. VI, 274. In statura et effigie corporis nihil erit indecorum. VI, 273. Credere debemus talia corpora nos habituros, ut ubi velimus, quando voluerimus, ibi simus. V, 1140, 1143. Terrenum corpus quomodo in coelo erit. V, 1140. Facile corpus levabitur in coelum, si non premat spiritum sarcina peccatorum. V, 1211. Caro quae nunc tibi facit tormentum, tunc tibi erit ornamentum. V, 1132, 1133. Utrum spiritus tunc adjuvandus sit corpore ad videnda corporalia, nihildum legit August. quod sibi sufficiat. II, 629. In ipsa quoque resurrectione non facile est Deum videre, nisi iis qui corde sint mundo ex Ambr. II, 604, 608. Post resurrectionem corpus sumere cibos poterit, sed non indigebit. II, 372. Manducandi potestas, sicut in Christo, non necessitas, post resurrectionem. V, 1139, 1618. Resuscitatum corpus imperfectae felicitatis erit, si aut cibis eguerit, aut cibos sumere non potuerit. II, 372. Post resurrectionem corpus et anima vigebunt per Filium Dei, et per Spiritum sanctum. III, 133. Quare in resurrectione non erunt nuptiae. IV, 786. Carnis non erunt eadem opera post resurrectionem. V, 1622. Vita similis Angelorum erit, carens operationibus corruptionis et indigentiae. V, 1623, 1631. Nihil resistet spiritui nostro. IV, 1688. Tunc vere holocausta offerentur. IV, 798. In resurrectione caro erit spiritalis et tamen caro. VII, 783. Corpus per gloriam resurrectionis non sic amittet mortalitatem et corruptibilitatem, ut hoc ipsum quod corpus est amittat, et spiritus fiat. II, 619. Tunc corpus ipsum erit, et non ipsum erit. V, 840, 849. Resurrectione erunt tunc corpora spiritalia, manentibus tamen omnibus membris. II, 350. Membra corporis erunt alia ad usum, alia ad speciem. V, 1145, 1146. Nec interiora membra, nec ipsa corda latebunt post resurrectionem. V, 1145. Totius hominis in melius commutatio resurrectione perficienda. VI, 193, 194. Immutabitur caro et sanguis, et fiet corpus coeleste et angelicum. VI, 309. Non jam caro erit et sanguis, sed tantum corpus. VI, 195. Superflua quomodo redibunt ad corpus. VI, 273. Caro hominis quae in alterius cibum carnemque transierit, illi reddetur, cujus primitus fuit. VI, 273. Difficultates variae circa quantitatem corporum resurgentium. [Col. 0569] VII, 776, 777. In qua magnitudine quisque resurrecturus est. VII, 783. An ad Dominici corporis modum omnium mortuorum corpora resurrectura sint. VII, 777. An resurgent fetus abortivi. VI, 272. Integrabitur quod nondum erat integrum, et instaurabitur quod fuerat vitiatum. VI, 272. Resurgent monstrosi fetus correcta emendataque natura. VI, 272, 273. Homo bimembris non resurget unus homo, sed homines duo. VI, 273. Corpora quibuslibet modis dissipata in integrum restituentur in resurrectione. VII, 782. De capillis et unguibus in resurrectione. VII, 780. Resurgentium corporibus vita detrahentur, natura servabitur. VII, 778, 781. Discrimen corporis ante peccatum et post resurrectionem. I, 603. Parvuli ante vel post susceptum baptismum defuncti an resurgent. II, 730. Resurrectio parvulorum qualis erit. V, 1140.
Resurrectio corporis aliis in bonum, aliis in malum. V, 709. Corpora damnatorum qualia resurgent. VI, 274. Quomodo erunt incorruptibilia, si dolebunt; aut quomodo corruptibilia, si mori non poterunt. VI, 275. Corpora impiorum qualia resurgent. V, 1627. Non ad passiones dolorum, sicut impii, resurrecturi sumus; nec ad gaudia carnalium desideriorum. V, 1059. Resurgent mali incorrupti integritate membrorum, sed corrumpendi dolore poenarum. II, 947. In resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. II, 944. Post resurrectionem gaudium bonorum amplius erit, et malorum tormenta graviora. III, 1751. Resurrectio corporum ad perfectam beatitudinem animae necessaria. III, 483.
Resurrectio egneratio dicta est. IV, 1873; X, 156, 591. Item adoptio et redemptio. X, 591. Plena per resurrectionem renovatio est effectus baptismi. X, 407. Post resurrectionem totus homo deificatus inhaerebit incommutabili veritati. V, 909. Resurrectionem corporalem primam, et mille annorum sabbatismum futurum quidam opinati sunt. VII, 667. Qua in opinione aliquando fuit Aug. VII, 667. Resurrectio duplex. VII, 665, 666, 675, 690. Ad primam resurrectionem non pertinent, nisi qui beati erunt in aeternum. VII, 665. Resurrectionem desiderabiliter et patienter sancti exspectant. VII, 393.
Resurrectione Christi spem resurrectionis nobis allatam esse. V, 1607. Resurrectio spes omnis fidei nostrae. VI, 659. Summa fidei nostrae. VI, 650. Fides resurrectionis propria est Christianorum. IV, 1308, 1609; IX, 673. Discernens eos a Paganis et Judaeis. V, 808, 1075, 1112, 1115, 1133. Resurrectionis fide sublata, omnis intercidit doctrina Christiana. V, 1599.
Resurrectio carnis suadetur possibilis. IV, 751; VI, 194, 195, 342, 346, 347, 659. Quomodo a Christo persuadebatur. V, 658. Resurrectioni fidem facere debet creatio. V, 713. Et quod Christus praestitit. V, 727. Christus resuscitavit quosdam, ut ad resurrectionem generalem praepararemur. III, 1746, 1747. Productio arboris ex parvulo grano non minus aut amplius miranda, quam terrae sinus reddens corpora resurrectioni futurae integra. II, 372. Tam facile est omnipotentiae Dei quaeque recentia, quam diuturno tempore dilapsa cadavera suscitare. II, 372. Resurrectionis promissio, tot aliis Dei promissionibus jam impletis, confirmatur. V, 1143. Resurrectio Christi, non Lazari, congruit promissae resurrectioni. II, 371. Resurrectionis commendata est fides, cum filii, non dupli, sed totidem redditi sunt Jobo, quot habuerat. II, 549. Elias et Elisaeus mortuos suscitaverunt. II, 521. An Magi mortuos suscitaverint. II, 521. Impossibilitas resurrectionis ab infidelibus objecta, ab ipsis eorum philosophis destruitur. VII, 794, 796. Quomodo ex opinionibus contrariis Platonis et Porphyrii veritas resurrectionis carnis elicitur. VII, 795. Resurrectionem praenuntiare maleficiis Petri Christus compulsus non est. VII, 793. Resurrectionem a mundo esse credendam Christus praedixit. VII, 793. Resurrectionem totus mundus credidit; qui non credidit, remansit immundus. V, 658. Resurrectionis fides manifesto probata, imprudenter ab hominibus improbatur. V, 1138. Resurrectio in virga Moysi significata. VIII, 269. Resurrectionis fidem cura sepulturae adstruit. VII, 27. Resurrectio mortuorum non pendet ex eorum sepultura. III, 592. Resurrectio, beneficium est gratiae. VI, 660. Gratiae mirabilior est virtus justos a morte ad aeternam beatitudinem reviviscere, quam in mortis experientiam non venire. VI, 160. Resurrectionis in aquila et luna similitudo. IV, 1323. Resurrectio fructus est mediationis Christi. VII, 268. De resurrectione corporum epistolam scripsit Augustinus. II. 631.
Resurrectio spiritalis quae. III, 1547, 1548. Resurrectio secundum spiritum, quae nunc fit per fidem. V, 709, 1628. Resurgere ex se homo, cum ex se ceciderit, non potest. IV, 1696.
Retia in dexteram missa post resurrectionem Christi. VI, 304, 305.
[Col. 0570] Retica annona. VII, 575.
Reticius Augustodunensis episcopus magnae auctoritatis in Ecclesia. X, 644. Interfuit concilio Romano, in quo Donatus schismatis Donatistarum auctor praesidente Melchiade damnatus est. X, 644, 1078. Opusculum ejus de baptismo. X, 644.
Retractationum opus se meditari notat Augustinus. II, 586. Opus hoc rem plurimum necessariam vocat August. II, 1001. Retractationum duo volumina Augustinus absolverat ann. CCCCXVIII. II, 1001. Retractatio operum ab Augustino quo consilio facta. I, 585.
Retrarius. V, 621.
Retributionis genus quadruplex. IV, 1516. Retributiones aliae nobis debebantur, aliae redditae sunt. IV, 1317. Retributionem Dei nullae malae, quia nullae nisi justae. IV, 1319. Quae Dei in hominem retributiones. IV, 1321, 1322. Retribuit Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala pro bonis. IV, 1493. Nisi Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona pro bonis. IV, 1517. Quodnam inter Dei atque hominum retributiones discrimen. IV, 1317. Retribuere Deo aliquid non valemus. V, 1184. Non vult Deus sibi retribui de tuo, de suo vult. IV, 1318. Quid hominem Deo retribuere oporteat. IV, 1318. Retribuit Christus pro nobis. IV, 1783.
Retro respicere, quid. V, 621. Retro respicere post conversionem non licet. IV, 874, 968, 1005, 1057, 1058. Retro respicit, quisquis eum, ad quem proficiendo pervenit, gradum dimittit. IV, 1058. Quis non respiciat retro. V, 622.
Revelatio perfecta, quid. VIII, 172. Revelatio doctrinae per Spiritum sanctum a Pelagio agnoscitur. X, 381. Revelatione Paulus confirmatus de passione sua. V, 1368. Revelationes B. Perpetuae. V, 1281, 1284. Revelatio facta militari viro. VI, 722.
Revixit pro apparere coepit. III, 2070.
Revolutio rerum omnium in eumdem ordinem, eamdemque speciem admittenda non est. VII, 362. Quibus argumentis probatur a philosophis illam admittendam esse. VII, 366, 367. Respondetur illis. VII, 366, 367.
Reus reum non facit. IV, 382. Qui facinus vult committere, etiamsi non faciat, reus est apud Deum. IV, 1662. Intercedere pro altero, quisque homo suarum partium esse ducit. II, 657. Sacerdotii officium est intercedere pro reis. II, 653. Idque ex religione descendit. II, 655. Quo animo pro reis interveniunt sacerdotes. II, 655. Rei qui sacerdotum intercessione liberantur supplicio, a societate tamen removentur altaris. II, 656. Pro reis intervenit August. ut corrigendorum morum locus eis detur. II, 655, 656. Misericordia erga reos moveri debent judices, quia et ipsi misericordia egent. II, 657. Reos omnes Christus invenit. V, 201.
Rex. Regere. Regit Deus obedientes, conterit resistentes. IV, 693.
Rex nomen imperii primum fuit. VII, 86. Reges melius dicti a regendo, quam a regnando. VII, 154. Primi justi, pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt. VII, 643. Facile invenitur, qui timeat se fieri regem, nullus qui se nolit esse felicem. VII, 130. Reges olim unguebantur et sacerdotes. IV, 1952. Regum unctio typus Christi. VII, 543. Regum primorum (Romanorum) studia. VII, 86. Regum Christianorum officia. IX, 527. Reges Domino serviunt, et ut homines sunt, et ut reges sunt. II, 801. Aliter ut homines sunt, aliter ut reges. II, 801. Reges quomodo servire Deo peculiariter debeant. IX, 330. Regi debes, ut possis regere. V, 715. Reges serviunt Domino in timore, ea quae contra jussa Domini fiunt, religiosa severitate prohibendo atque plectendo. II, 801. Ad religiosos reges terrae pertinet non solum adulteria, vel homicidia, vel hujusmodi alia flagitia seu facinora, verum etiam sacrilegia severitate congrua cohibere. II, 940. Rex nova praecepta imponere potest subditis. I, 690. Et illi non obedire peccatum est. I, 690. Regi ex veritate aliquid jubenti cum resistitur, veritati contradicitur. IX, 105. Reges edicta in gratiam religionis posse condere, qui olim a fidelibus signatum. II, 399. Nihil interest sub quo rege vivat homo, si ad impia non cogitur. VII, 160, 161. Regum Christianorum amicitia Catholici qui bene utuntur, nihil peccant. IX, 324. Reges saeculi numquam christianitas nisi invidos sensit, dictum Petiliani quod confutatur. IX, 325, 326. Honor et obedientia regibus injustis etiam et infidelibus debetur a Christianis. IV, 1653, 1654. Christus ejusque discipuli obsequium regibus exhibendum esse exemplo etiam suo praeceperunt. IV, 1591. Inter honores non obliviscantur reges, se esse homines. VII, 171. Quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo debent. IV, 1779. Homo rex est hominibus ad humana, sed alius rex est ad divina. IV, 647. Rex terrenus, sub rege coelesti; rex coelestis, super omnia. IV, 647. Judaei peccaverunt, [Col. 0571] non quia dixerunt se habere Caesarem regem; sed quia Christum regem habere noluerunt. IV, 647. Regis nomine in Scripturis Filius Dei solet appellari, potius quam Pater aut Spiritus sanctus. IV, 84. Rex noster Christus. IV, 200. Reges dicuntur in Ecclesia, qui carnis concupiscentias regunt. III, 865; IV, 826. Regis regnantis Manichaeorum descriptio. VIII, 307, 309.
Rhadagaisus. V, 224. Gotthorum rex quanta suorum clade a Romanis victus sit uno die. VII, 169. Rhadagaisum vinci non posse jactabant Pagani quod deos coleret. VII, 170.
Rhadamanthus Xanthi filius ex Europa. VII, 569. Judex apud inferos. VII, 72.
Rhamnus spinarum genus, peccati figura. IV, 689.
Rhea seu Ilia mater Romuli. VII, 578. De Marte geminos concepisse fertur. VII, 578. Vide Sylvia.
Rhetor et dialecticus quî differant. IX, 457.
Rhetorica, victoriosa loquacitas. I, 693. Rhetorices inventio. I, 1013. Utilitas. III, 60, 61, 89. Rhetoricae praecepta ab adolescentibus cito discenda sunt. III, 90. Vide Eloquentia. Rhetoricam docet Augustinus. I, 693. Thagastae. I, 695. Carthagine. I, 711. Romae. I, 716. Mediolani. I, 717. Illius professionem deserit. I, 763.
Rhetorii haeresis mirae vanitatis. VIII, 44.
Rhinocorura civitas. III, 787; VII, 503.
Rhythmus quid. I, 1014. Rhythmus latine numerus dicitur. I, 1014. Rhythmi nomen in musica late patet. I, 1116. De rhythmo copiose. I, 1115.
Ridendi et timendi tempora sunt discernenda. IV, 608. Risus et fletus. V, 945. Risus infima est hominis proprietas. I, 1231. Ratio praeveniat risum necesse est. I, 913. Nihil foedius risu irrisione dignissimo. I, 913. Risus jocusque nonnisi affectu carnali delectat. X, 148.
Rigatio significat fletum usque ad cordis intima. IV, 94.
Ritanus episcopus Maximianista. IV. 381.
Rixa pacata columbarum. V, 426. Rixandi libido cavenda. III, 58. Rixae etiam inter sanctos, sed quae non interimunt caritatem. IV, 318, 319.
Rogatianus Donatista. II, 399; IV, 376, 381.
Rogatianus a Nova. IX, 233.
Rogatus Maurus, III, 1470. Cartennensis episcopus. II, 301. Not. 1. Rogatensium auctor. II, 326. Seu auctor schismatis unius in parte Donati. IX, 45, 46. In loco Praetextati Assuritani ordinatus. IX, 530, 704. Ob defectionem a Donatistis, multa ab iis passus est. II, 361. Not. 1; IX, 316. Circumcellionum in eum crudelitas. IX, 530, 704. Rogatus forensi disceptatione acerrime conflixit. II, 326. Rogatus jam catholicus est. IX, 704. Rogatus tempore Augustini vixit. II, 320. Rogati successor Vincentius. II, 320.
Rogatistae. V, 769. Seu Rogatenses. II, 301. A Rogato sic appellati. II, 325. Rogati pars brevissimum frustum de frusto majore praecisum. II, 333. Rogatensium schisma ante ann. CCCLXI non exortum. II, 326. Not. 1. Rogatistae temere ab Ecclesia se praeciderunt. II, 333, 334. Rogatistae gloriantur se nec terram nec in terra, sed coelestes, in quibus solis Christus fidem inventurus est. II, 345. Rogatista spersecuti sunt Donatistae. IX 46. Rogatistae appellabant Donatistas Firmianos. II, 302. Rogatenses caeteris Donatistis mitiores videntur, sed non sunt nisi defectu virium. II, 326.
Rogatenses, pauci in Mauritania Caesariensi. IX, 422, 588.
Roma condita a Trojanis. V, 505. A posteris Aeneae. VII, 80. A Romulo et Remo. V, 505; VII, 82. De tempore Urbis Romae conditae inter auctores non convenit. VII, 80. Not. ( a ). Quo anno regni Juda et Israel Roma condita est. VII, 578. Et quo Numitoris. VII, 578. Romae primordia, facinorosum asylum, Romuli fratricidium. III, 1050. Roma, expulsis regibus, incredibiliter brevi aetatis spatio plurimum crevit. VII, 62. Roma caput gentium. V, 166, 1684. Roma triginta quinque curias habebat populi. IV, 1624. Romana fora et Graeca gymnasia distinguuntur. II, 436. Romanorum peritia. V, 1085, Roma a Gothis capta, spoliata et incensa. VII, 70, 96.
Romae incendium primum a Gallis, et alterum a Nerone. V, 1356. Romae incendium publicum. VII, 99. Romam Camillus a Gallis liberat. VII, 117. Romae excidium a Gothis. VII, 469. Roma Gothorum irruptione sub Alarico rege eversa est. I, 647. Barbarico vastatur incursu. II, 485. Clades allata populo Romano prima obsidione Urbis per Alaricum ann. CCCCVIII exeunte. II, 365. et Not. ( a ). Roma ab Alarico capta et direpta est. VII, 14, 15, et Not. et 19, 20. Romae incendium a Gothis tertium fuit. V, 1356. Romae excidium clementia Dei temperavit. VII, 45. Barbarorum humanitas erga plerosque Romanorum. VII, 45. Parcebatur iis, qui ad loca sancta confugissent. VII, 14, 15, et Not. et 45, 48. Romae strages et excidium. VI, 718. An Urbi non revera pepercerit Deus. VI, 718, 721, 723. An tum Romae nulli erant justi unde Urbi parceretur. VI, 718. Quae clementer gesta sunt in eversione Urbis sub Alarico, Christo tribuenda. [Col. 0572] VII, 19, 20, 48. Romae vastatio religioni Christianae sive idololatriae extinctioni falso tributa. V, 505, 623, 624, 1355. Roma urbs venalis appellata est. II, 532. Roma quasi secunda Babylonia. VII, 561, 578. Romae Petri, Pauli, Laurentii et aliorum Martyrum corpora. V, 1355. Romam toto anniversario pergit Paulinus. II, 355.
Romani a Trojanis oriundi. VII, 79, 81. Et ex Laurentibus. VII, 572. Romani dicti sunt Aeneae et Assaraci domus III, 533; VII, 462. Romanorum vita sub Regibus. VII, 92. Romani imperii primordia sub Numa Pompilio quadraginta annos pacata fuerunt. III, 800, 801. Romanis sub Numae regno triginta novem annos pax summa fuit. VII, 84, 85. Non beneficio deorum. VII, 85. Romanorum Reges quam horrendos exitus habuerunt. VII, 92. Romani Tarquinio expulso, a dominatu regio liberantur. VII, 583. Romani Regum impatientes, Consules crearunt. VII, 154, 155. Quantum brevi sub Consulibus creverit imperium Romanorum. VII, 154, 155. Romanorum victoriae quales fuerunt a Consulum tempore. VII, 95. Romanorum foedus foedum cum Samnitibus. VII, 97. Romani leges Solonis ab Atheniensibus mutuati sunt. VII, 60, 96. Quas et meliores facere conati sunt. VII, 60. Qua ratione Romani et populi et rei nuncupationem sibi vindicare possint. VII, 655. Ordines duo apud eos splendidi, Equestris et Senatorius. VII, 108. Romani quanta cura senatui adoptandos examinarent. II, 475. Romanorum viri nobilissimi, Reguli, Scaevolae, Scipiones, Fabritii. VII, 77. Romani supplicio virgarum exempti. VII, 63. Not. 1. Romanorum respublica vere numquam fuit. VII, 648. Romana respubl. ex quo tempore pessumire coeperit. II, 532. Quibus malis respublica Romanorum post initia Consularia imperii, vexata sit. VII, 95. Quibus malis interioribus exagitata. VII, 104. Et sua se quodam modo magnitudine fregit. VII, 607. Sententia Ciceronis de republica Romanorum. VII, 66. Eam lugubriter deplorat amissam. VII, 67, 68. De Romanorum reipublicae vitiis plura Sallustius. VII, 64. Jus bonumque apud eos non legibus magis, quam natura valere dixit Sallustius. VII, 61, 62. Romani amore primitus libertatis, post etiam dominationis, et cupiditate laudis multa magna fecerunt. VII, 155. Duo ad facta miranda Romanos compulere, libertas et cupiditas laudis. VII, 162. Primus libertatis Romanorum annus, funereus et tartareus. VII, 95. Romanis libertatem jam quidem languidam omni modo Caesar August. extorsit. VII, 103. Romani imperii sui fortitudinem ac stabilitatem auspicio indicari vane existimarunt. VII, 135. Romanorum fata, Sibylla cecinit. III, 1054. Praefecti a Romano imperio constituuntur quibusdam Africae partibus. II, 922. Romani nihil nocuerunt gentibus, quibus subjugatis leges suas imposuerunt. VII, 160, 161. Non solum jugum, sed etiam linguam suam domitis gentibus imposuere. VII, 634. Romani cives censebantur omnes, qui ad imperium pertinebant. VII, 161. Magnitudinis imperii Romani causa nec fortuita nec fatalis. VII, 141. An non potuit magnum esse imperium Romanorum, nisi bellis esset inquietum. VII, 85. Romani bellum Albanis impie intulerunt. VII, 89. Et injuste. VII, 90. Romanorum bellum cum Etruscis. VII, 94. Variae contra Romanos conspirationes hostium. VII, 97. Romani ex servis et reis exercitum instituere, arma ex templis extrahere coacti sunt. VII, 100. Romanorum aerarium stipendiis sufficiendis defecit. VII, 100. Quantis cladibus attriti Romani sub bellis Punicis. VII, 98. Et ab Annibale. VII, 100. Quantis bellis afflicti post conditam aedem concordiae. VII, 106. Romanorum exercitus ab hostibus fusi. VII, 97, 168. Romanarum calamitatum enumeratio. VII, 96. In calamitatibus suis nullum a diis suis auxilium acceperunt. VII, 96. Romanos patriae eversio non correxit. VII, 45. Romano imperio potentia gladiatorum terribilis fuit. VII, 115. Imperii Romani termini mutati sunt sub Hadriano et Juliano Imperat. VII, 135. Et sub Joviniano. VII, 136.
Romana nobilitas idololatriae dedita. I, 750. Roma imprudenter diis Iliacis commissa est. VII, 84. Quam insipienter diis penatibus Trojae urbem servandam commiserint Romani. VII, 16. Romanorum dii innumeri. VII, 118. Romani praeter constitutionem Numae multos deos adjecerunt. VII, 87. Non ratione, sed adulatione quosdam sibi deos instituerunt. VII, 60. Romanos Juno cum Jove necnon et Venus fovebat. VII, 88. Romani pallori et febri fana fecerunt. III, 1053. ἀγαθοὺς daemonas invitandos, et κακοὺς daemonas placandos monent. III, 1053. Deos gentium quas subjugabant, colendo propitiare solebant. III, 1050. Quare Deum Judaeorum recipere noluerunt. III, 1050. Urgentur. III, 1053. Deum Hebraeorum non receperunt, quia se solum coli voluerit. III, 1053. Romani dii dicti, etiam qui alibi gentium colebantur. V, 166, 505. Deorum numerositas nihil Romanos juvit. VII, 87. Felicitatis et gloriae Romanorum tutores, non fuisse deos ostenditur. VII, 101. Romanorum imperium florentissimum. VII, 560. A diis constitutum, auctum et conservatum dici non potest. VII, 119, 154, [Col. 0573] Romani quare a Jove imperium suum auctum et constitutum putant. VII, 124. Quare ad tantam gloriam imperium Romanorum pervenire Deus permisit. VII, 166. Romanorum imperium a Deo vero est dispositum. VII, 167. Romam non ideo fuisse infelicem, quod deos colere destiterit, probatur. VII, 29. Romani praecepta vivendi a suis diis non receperunt. VII, 60. Nulla umquam cura fuit diis, ne malis moribus respubl. Romanorum deperiret. VII, 69, 71, 72. Romani diis suis sapientiores. VII, 59. Romae dejecti sunt dii. V, 166.
Romani stante Carthagine optimis moribus et maxima concordia egerunt. VII, 62. Moribus antiquis res stabat Romana, virisque. VII, 68. Romanorum veterum virtutes et vitia. VII, 157. Romani laudis avidissimi. VII, 58. Et dominationis. VII, 43. Quibus gradibus ad hanc dominandi libidinem devenerunt. VII, 43. Tanto magis belli et dominationis laude claruerunt, quanto minus se voluptatibus et avaritiae dederunt. VII, 155, 156. Romanorum primis conjugiis non Venus, sed Bellona aut Alecto praefuit. VII, 88. Quo jure, quo foedere obtinuerint prima conjugia. VII, 88. Mulieres Romanae gravi pestilentia afflictae. VII, 98. Matronarum Romanarum mores pestilentia graviores. VII, 97. Romani theatricas artes diu non noverant. VII, 58. Romani auferendo poetis libertatem in homines, quam dederunt in deos, melius de se, quam de diis senserunt. VII, 56, 58. Romani accepta injuria ignoscere, quam persequi malebant. II, 529. Plebs, quae suos agros non habebat, de publico apud Romanos vivebat. VII, 161. Romani laudati propter nonnulla velut opera bona. II, 982. Quantum valuerunt civiles etiam sine vera religione virtutes in imperio Romano. II, 533. Quibus moribus meruerint Romani ut verus Deus, quamvis eum non colerent, augeret eorum imperium. VII, 154. Romanorum bonis moribus reddidit Deus pro mercede gloriam humanam. VII, 160, 161. Romani de victoriis suis nihil praeter inanem gloriam retulere. VII, 161. Virtutes, quae in primis Romanis laudantur, paucorum sunt, non omnium. VII, 157. Quam corruptis, moribus Romani fuere ante adventum Christi. VII, 64, 67, 69, 74. Varia injustitiae Romanorum exempla. VII, 61. Romani injuste mala imputant Christianae religioni. VII, 43, 45, 46, 64, 68, 69. Mala quae per quosdam Imperatores Christianos imperio Romano accidunt, immerito in doctrinam Christianam rejiciuntur. II, 532. Difficilius aliquid egerunt Romani pro patria terrena, quam quod a Christianis exigitur pro coelesti. VII, 162. Romanorum ingratitudo erga Christum. VII, 15, 48.
Romanorum pontificum a Petro usque ad Anastasium series. II, 196. Romanae sedis auctoritas. II, 781. In haereticis damnandis. II, 865, 869. In Romana ecclesia semper Apostolicae cathedrae viguit principatus. II, 163. Patres concilii Carthag. decretum suum adversus Pelagianos Innocentio Pontifici Romano intimandum duxerunt. II, 760. Per Julium Patres conciliorum Carthag. et Milevitani, et quinque episcopi ad Innocentium (Pontificem Romanum) scribunt. II, 782, 785, 788, 816. Romanus episcopus ab Ostiensi ordinatur. IX, 642. Ad Carthaginis episcopum, Romano praetermisso, numquam Orientalis catholica scribebat. IX, 516. Romae Pelagiani non audebant aut Pelagium defendere, aut dogmata ejus jactare tempore Innocentii. II, 788. Ibi alii Pelagio favebant, quia doctrinam ejus propugnabant; alii quia ita docuisse non credebant. II, 765. Sedes apostolica in judiciis ad misericordiam propendet. II, 955. A judiciis episcoporum Africae ad Apostolicam sedem appellandi usus. II, 955. Romanam sedem sollicitudo manet omnium Ecclesiarum. Innoc. II, 786. Romanae sedis super anxiis rebus consulendae mos a toto semper orbe servatus. Innoc. II, 786. Romanae Ecclesiae curae et occupationes, quibus ad diversorum consulta respondet. Innoc. II, 785. Consulta fideli ac modica disceptatione tractat. Innoc. II, 785. Ad Apostolicam sedem refertur, quod per totum mundum possit omnibus ecclesiis in commune prodesse. Innoc. II, 782, 786. Difficultate orta cupit Augustinus de ea in concilio agere, aut etiam ad sedem Apostolicam scribere. II, 1068. Romana censura adversus aliquos qui jurationem eluserant. II, 475. Post Romanum judicium restat plenarium Concilium. II, 170. Romanum concilium pro causa Caeciliani. IX, 643. Romana plebs, quarta et sexta feria et sabbato jejunare consuevit. II, 139. Romanis non videtur jejunandum quinta sabbati. II, 139. Romam peregrini subinde novi veniunt. II, 119. Ibi in basilica B. Petri quotidianae vinolentiae. II, 119. Haec basilica remota est ab episcopi conversatione. II, 119.
Romanianus episcopus. II, 781.
Romanianus. II, 80. Thagastensis. I, 731. Alypii cognatus. II, 110. Licentii pater. II, 111. Romaniani egregia indoles. I, 906. Ejus studia. I, 908. Romaniani opes copiosae. I, 731, 902, 906. Romanianus Augustinum patre orbatum consolatur, ope adjuvat, et domo ac sumptu excipit Carthagine [Col. 0574] studiorum causa peregrinantem. I, 920. Romanianus fit Manichaeus alliciente Augustino. I, 908. Mediolanum ad comitatum Imperatoris ob negotia venire compulsus est, docente ibi Augustino. I, 730. Romanianum ad philosophiam adhortatur Augustinus. I, 908, 919, 920. Licentii ejus filii jam philosophi exemplum proponens. I, 921. Romanianus Licentii studio tandem accenditur. I, 921. Etsi duobus impedimentis inveniendae veritatis teneretur. I, 922. Illi invidet Augustinus quod solus Luciliano suo frueretur. I, 922. Romanianus molestis litibus implicitus vitae beatae ardore inflammatur. I, 920. Saeculo immersus adversa fortuna eripitur. I, 908. Pollicetur Augustinus se illi scripturum opusculum de vera Religione. I, 922; III, 128. Quod ipsius inserto nomine edendum curavit. I, 922; III. 128. Romanianum laudat Aug. I, 919. Ac beneficia in se collata recolit. I, 919, 920. Romanianus idem laudatur in libro de vera Religione. II, 109. Romaniano et Licentio benedictos panes quinque mittit Paulinus. II, 126.
Romanus in Africam missus, adversus Donatistas, secundum leges contra eos latas egit. IX, 362.
Romanus episcopus. II, 759.
Romanum et Agilem Augustino Paulinus commendat. II, 121. Eos cum magna jucunditate suscipit Augustinus. II. 122. Romanum et Agilem salutat Augustinus. II, 159.
Romphaea quid. IV, 1955.
Romulus. II, 529. Martis ex Ilia Sylvia Vestali filius. VII, 60, 61, 81. Romulus et Remus an a lupa nutriti. VII, 578. Romulus conditor Romae. V, 505, 623. Romulus dictus Quirinus. VII, 60. Romulus Caini imitator. VII, 441. Fratrem occidit, ut totam dominationem haberet unus. VII, 441. Romulus occiso fratre Romae regnavit. VII, 91. Romulus XV est ab Aenea rex in Latio. VII, 577. Romulum propter feritatem a Senatu discerptum quidam ferunt. VII, 91. Romulus deus factus. VII, 577, 581. Quomodo. VII, 91, 92. Romulum ad deos immortales benevolentia famaque sustulerunt Romani. III, 1056. Romulum creditum esse deum tenent litterae, non factum docent. VII, 758. Romanorum adulatio erga Romulum. VII, 91. Romulum diis multis praetulerunt Romani. VII, 60. Flaminem ipsi instituerunt. VII, 60. Romulus ne unum quidem martyrem habuit, quando creditus est Deus. VII, 758, 759. Romulus inter semideos numeratur. VII, 58, 59. Et illum potius semideum, quam deum, secretior Romanorum doctrina commendat. VII, 60. Romuli divinitas mirabiliter credita, quod eruditis temporibus factus sit deus. VII, 757. Romuli divinitatem non amore erroris, sed errore amoris credidit Roma. VII, 757. Romuli divinitas divinitati Christi opponitur. VII, 757. Et exploditur. VII, 758. Romulum appellabant deum gentes Romae subditae, ne Romam offenderent. VII, 757, 758.
Ros unde. III, 285. Ros Hermon Dei gratiam significat. IV, 1735.
Rosae virgines. II, 694.
Roscius histrio. III, 1068.
Rota est orbis terrarum. IV, 981.
Rotavia. IX, 511.
Rubigo dea. VII, 129.
Rubigo quid significet. IV, 1000.
Rubus flamma inhaerente non crematus, quid significat. V, 63.
Rucatensis episcopus. II, 313.
Ructatibus suis purgari cibos, quos manducabant, Manichaeorum deliramentum. VIII, 226.
Rucuma. IX, 228.
Ruferius affinis Armentarii. II, 483.
Rufinianus episcopus. II, 759, 781.
Ruffinus consul. IX, 687.
Ruffinus Cirtensis principalis. II, 537.
Ruffinus presbyter. X, 387. Sexti philosophi sententias sub nomine S. Xisti papae et martyris edidit. I, 647. Not. ( c ). Libellum obtulit Anastasio Papae. II, 719. Contra quem scripsit Hieronymus. II, 719. Ruffinus ficto nomine vocatur Calpurnius Lanarius. II, 238. Ruffini et Hieronymi amicitia cunctis pene ecclesiis notissima. II, 248, 276. Ortam inter utrumque discordiam gemit Augustinus. II, 277. Contabuit dolore cum legit Hieronymi adversus eum Apologiam, etsi illum sibi moderatum fatetur. II, 250. Ruffinus Ecclesiasticam historiam, quam Eusebius Graece scripsit, in Latinam linguam vertit. VI, 597. Huic historiae Eusebii, duos libros addidit. VIII, 46.
Ruffinus diaconus. II, 630.
Ruffinus episcopus Donatista. IX, 528, 555.
Ρύγκος nasus. VIII, 42.
Ruma, id est, mamma. VII, 203.
Rumina dea. VII, 122, 191, 203.
Ruminare spiritaliter, quid est. VIII, 234. Rummanos sunt quae audiuntur. IV, 525, 713.
Ruminus appellatus Jupiter, quod mamma animalia aleret. VII, 203
[Col. 0575] Runcare frumentum, id est, a terra auferre. VII, 118.
Runcina dea prefecta frumentis, cum runcantur, VII, 118, 119.
Rusina dea ruribus praefecta. VII, 118.
Rusor Deus. VII, 243.
Russicas, Russicadia. IX, 235, 386, 511.
Rusticianus Mutigensis diaconus. IX, 754. In Ecclesia catholica subdiaconus. IX, 755. A presbytero suo excommunicatus transvolavit ad Donatistas II, 417. A quibus et rebaptizatus est, et diaconus factus. IX, 755.
Rusticianus episcopus. II, 759, 781.
Rusticus consobrinus S. Augustini. I, 962.
Rusticus cujus filius paganus erat. II, 1070.
Rusticus presbyter. II, 966.
Rustico et Felicitati epistola. II, 958.
Rusticus episcopus. II, 759, 781.
Rusticus alter episcopus. II, 759, 781.
Rusticus Cartenitanus episcopus. IX, 697.
Ruth bis nupta, num Anna vidua beatior. VI, 435.
S.
Sabbatarius. II, 146.
Sabbati requies. V, 691. Non vacat quod inter omnia opera quae fecit Deus, illic primo sanctificatio sonuit, ubi ab omnibus operibus requievit. X, 217. In Lege non nominatur sanctificatio, nisi septimo die. V, 1170. Sabbata Judaeorum a Seneca reprehenduntur. VII, 192. Sabbatorum otium male a Fausto appellatum catenae Saturniacae. VIII, 346. Sabbati observatio unde incipiebat, ubi desinebat. V, 1090. Sabbati observatio spiritalis et carnalis. V, 69, 77, 80, 85, 208, 752, 1160. Sabbatum quisquis nunc usque observat, sicut littera sonat, carnaliter sapit. X, 216. Cur homo ligna colligens die sabbati, jussu Dei lapidatus est, cum Christus die sabbati sanaverit aegrotos. VIII, 167. Sabbati abusus apud Judaeos. IV, 281. Melius tota die fodiendo, quam saltando sabbatum transigerent. IV, 281, 1172. Sabbati observatio quid significabat. X, 217, 218. Praecepto figurato hoc solum occultatum est, quod ad sabbatum pertinet. X, 217. Sabbati vacatio quid figurabat. VII, 323. Sabbati sacramentum et mysterium. II, 212, 213; III, 189, 1556. Sabbati carnalis vacatio, umbra est futuri. VIII, 334. Sabbatum in otio corporaliter celebrandum commendatum est, ut esset figura sanctificationis in requie Spiritus sancti. II, 212, 213. Sabbatum a Judaeis observatum, gratiae altitudinem figurabat. III, 655. Requiem spiritalem. III, 304, 305; VIII, 132. Signum erat aeterni sabbati. IV, 396. Sabbatum significat quietem, Dominicus dies resurrectionem. IV, 1960. Sabbatum maximum vere in beatitudine. VII, 803. Hujus sabbati non erit vespera. VII, 803, 804. Sabbatum illud verum nos ipsi erimus. VII, 803, 804. Sabbatum septimae diei sine vespera, signum sempiternae quietis. V, 37. Sabbatum sabbatorum. V, 80, 208. Sabbatum perpetuum. V, 1631. Sabbatismus sanctorum in terra. V, 1197. Sabbato significatur spiritalis requies. II, 214.
Sabbatum spiritale. III, 1717. Sabbatum spiritale Christianorum. III, 305; VIII, 131, 359. Sabbatum quomodo celebrant Christiani. VIII, 157. Sabbatum spiritaliter observandum praecipitur. III, 1404. Illud serviliter observabant Judaei. III, 1404, 1556. Sabbato vacare forte jam superstitiosum. II, 143. Sabbati otium cur jam non observat Christianus. VIII, 353. Sabbatorum cessatio jam supervacua ad observandum, non tamen ad legendum et intelligendum. VIII, 230. Sabbati vacatio inter prophetias, quae de Christo scriptae sunt, habet intellectum. VIII, 335. Sabbato Apostoli et non vacarunt, et sabbato manducaverunt. II, 142. De alimentis sumendis vel non sumendis die sabbati, nihil Dominus Hebraeis praescripsit. II, 142. Sabbato dies Dominicus praeponitur fide resurrectionis, non consuetudine refectionis, etc. II, 146. Sabbatum Christianorum in vacatione et tranquillitate bonae conscientiae. IV, 1172. Ille vere observat sabbatum, qui non peccat. V, 1242. Sabbatum habere non potest homo malus. IV, 1172. Sabbatum per misericordiam, et judicium, et fidem insinuabatur a Christo. III, 1330. Dies sabbati, dies gaudii. II, 142. Sabbato convenire ii maxime adsolent, qui esuriunt verbum Dei. V, 716. Sabbatum recordari quid sit. IV, 396. Sabbati sancti specialis ritus in Gotthico officio confirmatur. II, 399. Dies Dominicus una sabbati, dicitur; secunda feria, secunda sabbati etc. IV, 532, 1192, 1960. Sabbati jejunium. Vide Jejunium.
Sabellius Noëti discipulus. VIII, 32. Sabellii haeresis. III, 1631; IV, 84, 837. Dogmata. VIII, 32, 941. Sabellius non intravit per ostium in ovile. III, 1721.
Sabelliani haeretici. VIII, 32; III, 1687, 1689, 1737, 1819, 1820, 1875. Praxeani et Hermogeniani appellantur. VIII, 32. Crebrius Patripassiani. V, 448, 990; VIII, 32. Sabellianorum error. III, 1667, 1668, 1672. Haeresis. VII, 301, 325; [Col. 0576] X, 1462, 1463. Dogmata. VIII, 671, 706, 754, 759, 918. Sententia de Trinitate. V, 448. Sabelliani Filium a Patre non distinguunt. III, 1820. Sabelliani confundentes Filium cum Patre urgenter. III, 1775. Sabellianos nos esse criminantur Ariani. X, 458. Sabellianorum jam silentur dissensiones. II, 438. Vide Patripassiani.
Sabinarum raptus. VII, 61.
Sabinus consul. IX, 687.
Sabinus presbyter librum Augustini cum liquidis interpretationibus legit. II, 976.
Sabrata. IX, 1239, 507, 528, 550.
Saccus, mortalitas, IV, 225. Saccus pretii nostri. V, 1353, 1454, 1473. Saccus poenitentiae. V, 1449.
Sacerdos summus unicus erat. III, 685. A quo unguebatur. III, 685. Plures aliquando fuerunt summi sacerdotes litis finiendae causa. III, 685. Sacerdotes summi plures erant per ambitiones et contentiones inter Judaeos. III, 1757. Sacerdotum filii defunctis sacerdotibus succedebant in Lege. I. 648, 652. Sacerdos intrabat quotidie cum incenso in Sanctum sanctorum, semel autem in anno cum sanguine. III, 640, 641, 690. An, et quo tempore summus sacerdos operam dabat liberis procreandis. III, 711, 713. In sacerdotibus veteris Testamenti cur vitia corporalia vitabantur. IX, 58. Cur pro sacerdote veteris Testamenti nullus orasse invenitur; secus pro novi. IX, 60. Vestimentorum summi sacerdotis moralis expositio. III, 640, 641. Sacerdotis conversatio in tintinnabulis vestis sacerdotalis figurata. III, 637. Sacerdotes Judaeorum figuram aeterni sacerdotis gerebant. IV, 378. Sacerdotes Aegyptii praeter servitium in templo deorum suorum nullum aliud officium gerebant. III, 584. Sacerdos Christus et sacrificium, victor et victima. I, 794. Sacerdos dici et sacrificium esse maluit Christus ut homo, quam sacerdotem aut sacrificium sibi poscere. V, 1252. Quis ille sacerdos, pro quo nullus orat. IV, 378. Christus solus sacerdos talis exstitit, ut ipse esset etiam sacrificium. IV, 200, 1733. Vide Christus.
Sacerdotes non nomine, sed sanctitate pensandi sunt. VII, 693. Scripturarum studium, oratio, lectio sacerdoti necessaria. II, 88, 89. Sacerdotum continentia. VIII, 46. Sacerdos cum populo pectus tundit ac veniam rogat. V, 749. Sacerdotis benedictio super fideles. X, 1032. Sacerdotes sunt omnes Christiani. VII, 676. Proprie tamen episcopi et presbyteri. VII, 676.
Sacerdotium. IX, 202. Sacerdotium secundum ordinem Aaron jam desiit. IV, 1460; VII, 534. Sacerdotium Aaron quomodo in sempiternum. III, 639. Sacerdotii commutatio futura in novo Testamento, praefigurata in veteri. VII, 527, 532, 533. Nec sacerdotium Aaron, nec Lex introducunt in hereditatem aeternam, sed gratia per fidem. III, 743. Sacerdotium Judaeorum tempore Pauli forinsecus nitebat nomine, intrinsecus luteis concupiscentiis sordebat. VI, 507. Augustinus vim sibi factam esse quaeritur, dum ad sacerdotium provectus est. II, 88. Tempore ordinationis lacrymas fundit Augustinus. II, 88. Sacerdotium secundum et tertium. IX, App. 773.
Saclas Pater Adam et Evae secundum Manichaeos. VIII, 37.
Sacra Paganorum. V, 1022. Sacra deorum qua ratione instituta. VII, 256, 257. Sacrorum causas nec populo, nec Senatui, nec ipsis sacerdotibus innotescere voluit Pompilius. VII, 222. Ut eas a daemonibus acciperet, nec tamen comburere eas admoneretur, occulta Dei providentia factum est. VII, 224. Sacra deorum quam crudelia. VII, 52. Turpia. VII, 50, 52, 216. Et inhonesta. VII, 185. Sacra deorum an possint hinc excusari, quod suas interpretationes habeant. VII, 186. Eorum turpitudinem honestare frustra conatus est Varro. VII, 221, 222. Sacra deorum mimica esse intellexerunt aliqui ex Paganis. VII, 184. Sacrorum quindecim viri apud Romanos. VII, 178.
Sacramenta ideo dicuntur, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. V, 1247. Signa cum ad res divinas pertinent, sacramenta appellantur. II, 527. Sacramenta, si quamdam similitudinem earum rerum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. II, 364. Sacramentis cur egeamus. I, 856. Sacramenta, corporalia sunt, quasi verba visibilia; sacrosancta quidem, verumtamen mutabilia. VIII, 356. Sacramentum aliquod occultum regenerationis antiquis justis erat. II, 845. Ante Abraham utrum aliquo corporali et visibili sacramento justi vel parvuli eorum signarentur, Scriptura non exprimit. X, 402.
Sacramenta Judaeorum a Seneca reprehensa. VII, 192. Machabaei pro sacramentis veteribus martyres effecti. II, 156. Judaei errabant primo quia justitiae Dei non erant subjecti, suam justitiam volentes constituere; secundo quia post Christi passionem vetera sacramenta ex necessitate salutis celebranda esse censerent; tertio, quia praedicatores gratiae tamquam Legis hostes persequerentur. II, 146, 156, 157. Paulus non per ea, sed per gratiam Jesu Christi [Col. 0577] hominem justificari docebat. II, 279. Quidam ex Judaeis fideles contendebant eos, qui credebant in Christum, sine veteribus sacramentis salvos esse non posse. II, 278, 279. Sacramenta legis veteris sola significandi ratione praecepta sunt. X, 594. Divinitus data sunt ad significationem futurorum, Christianis remanserunt tantum legenda ad intelligentiam praemissae prophetiae. II, 281. Sacramentum non intellectum pie terret animam; intellectum autem gaudium pium parit. III, 2117. Sacramenta veteris Testamenti quid significent. IV, 954, 955. Sacramenta vetera, umbra erant futurorum. X, 222. Sacramenta Legis praenuntiativa erant Christi venturi. VIII, 355, 357, 359. Sacramentum regni coelorum velabatur in veteri Testamento, quod plenitudine temporis revelaretur in novo. IV, 983.
Sacramenta vetera ante Christum necessaria. II, 156. Sacramenta vetera post Christum superflua. II, 156. Ea tunc licuit Judaeis celebrare ex consuetudine solemnitatis, non ex necessitate salutis. II, 156. Sacramenta legis veteris novo Testamento revelato non necessaria. VI, 536. Sacramenta vetera primis Christianis non erant noxia, sed nec necessaria. VIII, 357. Sacramenta vetera nec bona sunt nec mala. II, 281. Non signacula illa (veteris Testamenti) damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. II, 96. Sacramenta vetera non erant gentibus imponenda. VIII, 357. Sacramenta Judaeorum celebranda suscepit Apostolus, ne ea videretur damnare velut sacrilega aut tamquam idololatriam gentilium; ne etiam putaretur docere discessionem a Moyse. II, 278, 279, 282. Ut doceret ea non esse perniciosa. II, 156, 258. Sacramenta vetera ostendit Paulus nec tamquam necessaria debere appeti, nec tamquam sacrilega debere damnari. II, 281. Agendi rationem Pauli, qui sacramenta Judaeorum celebranda suscepit, probat Augustinus. II, 282. Sacramenta vetera non simulatione fallaci, sed consilio prudenti observavit Apostolus. VIII, 357. Sacramenta cur Judaeis Apostolorum tempore permissa. VI, 536. Vide Lex. Sacramenta vetera quamdiu observare permissi sunt primi Christiani qui ex Judaeis crediderunt. VIII, 357, 358. Sacramenta Legis et Prophetarum permanere non sequitur, ex eo quod Christus Legem et Prophetas non solverit. VIII, 357, 359. Sacramenta vetera non evacuavit Christus, sed mutavit. VIII, 53. Cur alia in veteri lege, alia in nova instituerit Deus. III, 136.
Sacramentis aliis praenuntiari Christum cum venturus esset, aliis cum venisset annuntiari oportuit. II, 528. Sacramentis aliis res futuras, aliis res factas annuntiari non est mirum. VIII, 356. Sacramentorum (veterum) secreta per passionem Christi fidelibus revelata. VIII. 260. Sacramenta sunt mutata, non fides. V, 133. Unius ejusdemque fidei, pro significationis opportunitate, per varia tempora sacramenta variata sunt. X, 179. Mutatio in Sacramentis veteribus a Christo facta, in psalmis praedicta. VIII, 53, 54, 55. Sacramenta vetera non celebramus, quia quod promittebant, impletum est. IV, 1856. Sacramenta pauca sunt in novo Testamento, multa fuerunt in veteri. III, 136. Sacramentorum novae legis praestantia. II, 200. Discrimen inter Sacramenta veteris et novi Testamenti. IV, 931; IX, 289. Sacramentis numero paucissimis, observatione facillimis, significatione praestantissimis Christus societatem novi populi colligavit. II, 200. Post Domini resurrectionem signa quaedam pauca pro multis, eademque factu facillima, et intellectu augustissima, et observatione castissima tradita sunt. III, 71. Sacramenta nova virtute majora, utilitate meliora, actu faciliora, numero pauciora sunt quam antiqua. VIII, 355. Sacramenta vetera figurata sunt per arma, quae posuit David pugnaturus contra Goliam. IV, 1856 Sacramenta de latere Christi profluxerunt. III, 1513; IV, 461, 668, 1672, 1785; V, 1087; VII, 472. Sacramenta plerumque nomina accipiunt rerum ipsarum, quarum sacramenta sunt. II, 364.
Sacramenta varia recensentur. IX, 190. Sacramenta initiorum. I, 863. Sacramentum catechumenorum. X, 176. Sacramentum salis. I, 668. Not. ( a ). Sacramentum baptismi. Vide Baptismus. Sacramentum Spiritus sancti. V, 1100. Sacramentum Chrismatis. Vide Chrisma. Sacramenta altaris. V, 584; VII, 284. Sacramentum sanguinis Christi. VII, 611, 612. Sacramentum corporis et sanguinis Christi. VIII, 873. Vide Eucharistia. Sacramenta paganis occultantur. IV, 1348. Infantibus explicantur. V, 1099, 1103, 1246. Cur catechumenis non prodantur. III, 1875. In sacramento quod accipit catechumenus, signacula quidem divinarum rerum sunt visibilia, sed res ipsae invisibiles in eis honorantur. VI, 344. Sacramento, in quo unguimur, praefiguratur quiddam, quod futuri sumus. IV, 200. Piscis de profundo levatus manducatur in mensa parata in conspectu credentium. I, 857, 860. Vide Eucharistia. Quibusnam prosit sacramentum baptismi et corporis Christi. VII, 741. In sacramento altaris tota Ecclesia offertur. VII, 284. Praecipitur in mysteriis ut omnia corporea contemnamus, universoque huic mundo, renuntiemus, [Col. 0578] quia non est alia salus animae, aut renovatio, aut reconciliatio auctori suo. I, 1037.
Sacramenta magis pertinent ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium. VI, 263. Quae Christus docuit, traduntur secretius firmiusque sacris quibus initiamur, in quibus bonorum vita facillime non disputationum ambagibus, sed mysteriorum auctoritate purgatur. I, 1008. Homo spiritalis judicat de solemnitate sacramentorum quibus initiamur et Eucharistiae. I, 860. Sacramenta Christi per totum orbem pervaserunt opera servorum Dei. I, 856.
Sacramentum et virtus sacramenti quandoque separantur. III, 2026. Aliud est sacramentum, aliud virtus sacramenti. III, 1611. Sacramentorum virtus, gratia; non omnibus communis, licet communia sint sacramenta. IV, 983, 984. Sacramentum, visibile verbum. III, 1840. Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. III, 1840. Spiritaliter nascimur, verbo et sacramento. III, 1486. Deus in sacramentorum ministris operatur. I, 857. Sacramentis visibilibus sanctificat minister, Deus invisibili gratia. III, 712, 713. Sacramenta visibilia nihil prosunt sine sanctificatione invisibilis gratiae. III, 712. Sacramentis divina virtus adsistit, sive ad salutem bene utentium, sive ad perniciem male utentium. IX, 144. Sacramentorum visibilium effectus, pietas. VIII, 355. Qui sacramenta fidei percipit in lecto, nec tempus operandi habuit; justificatur ex fide sine operibus. V, 31. Sacramenta temporalia, alligamenta medicinalia sunt contritionis nostrae. IV, 1903, 1904. Sacramentum gratiae dat Deus, etiam per malos; gratiam vero ipsam nonnisi per se ipsum, vel per sanctos suos. IX, 191. Etsi Spiritus sanctus per homines dabatur, non ideo erat hominum quod dabatur. V, 1226. Cum tres considerandi sint, a quo datur, cui datur, per quem datur, non intercipit medius minister beneficium largitoris. V, 1225. Sacramenta per peccatores administrata. V, 1225. Gratiae per ipsa collatae dator non est ipse homo. V, 1226. Sacramenta et operationes spiritales circa praesentem salutem, munera Dei sunt, non eorum a quibus fiunt. IX, 152, 153. Sacramenta amittere propriam sanctitatem, ob iniquitatem ministrorum, error Donatistarum. IX, 293, 296. Sacramentorum communione contaminari, etiam eos qui mala facta improbant, aut ea pro pace tolerant unitatis, dicebant Donatistae. IX, 56. Sacramenta mali non polluunt. IX, 73. Sacramenta tunc sancta esse dicunt Donatistae, si per sanctos homines dentur, IV, 134. Dona Dei perveniunt ad eos qui cum fide accipiunt, etiamsi talis sit per quem accipiunt, qualis Judas fuit. IV, 135. Sacramenta in sceleratis quoque hominibus sancta sunt. II, 172. Sacramentis Dei nihil obsunt mores hominum, quo illa vel omnino non sint, vel minus sancta sint. IX, 298. Sacramenta omnia indigne tractantibus obsunt, prosunt tamen per eos digne sumentibus. IX, 65. An ex bonitate aut perversitate ministrorum pendeat sacramentorum effectus. IX, 67, 73. Sacramenti sanctitas potest esse ubi non est vitae sanctitas. IX, 298. Sacramentorum vi peccata dimittuntur, non meritis ministrorum. IX, 156. Sacramenta funesta haberi a Cataphrygibus perhibentur. VIII, 30. Sacramenta, ut et Scriptura, haereticis cum Ecclesia communia esse possunt. IX, 146, 159, 162, 165, 170. Sacramenta apud haereticos divina sunt, non humana. II, 312. Ea ad poenam suam portant. II, 312. Sacramenta ubicumque sunt, ipsa sunt. IX, 70. Sacramenta vim sanctitatis non perdunt, quando ita, ut apud nos maneant, ad haereticos transeunt. IX, 747. Sacramenta quae apud haereticos et schismaticos sunt, non eorum sunt, sed Christi. IX, 154. Sacramenta omnia Dominica sunt ex catholica Ecclesia. II, 343. Cur non mutentur in haereticis ad eam redeuntibus. II, 343. Sacramenta et invocatio nominis Dei extra Ecclesiam, nonnisi Ecclesiae sunt. IX, 473. Sacramenta cur ante Cyprianum et Agrippinum non iterarentur. IX, 154. Sacramenta quae non mutarunt schismatici, approbantur a nobis. II, 301. Sacramenta Christianorum etiam in haereticis approbanda. II, 301. Sacramenta apud schismaticos formam visibilem pietatis habere possunt, non virtutem ejus spiritalem. V, 463. Sacramenta corporalia portant et celebrant praecisi ab Ecclesia, sed sine virtute spiritali. V, 463, 465. Sacramentum foris ab Ecclesia habetur ad perniciem. II, 229. Habetur ad judicium. II, 583. Sacramenta omnia Christi non ad salutem, sed ad judicium habentur sine caritate unitatis Christi. IX, 372. Sacramenta apud haereticos ad eorum confusionem potius, quam ad salutem valent. IX, 179. Signa militaria perniciosius ab usurpatoribus habentur, quam si omnino non haberentur. IX, 688. Sacramenta mali qui sunt intus et qui sunt foris possunt habere et tractare; non ad salutem, sed ad perniciem suam. IX, 163, 164, 167, 482. Sacramenta bonis et malis communia. V, 561.
Sacramentorum usus indignis interdum ex necessitate pacis Ecclesiae non prohibetur. V, 51. Sacramenta Ecclesiae [Col. 0579] multa, aliter atque aliter accipiuntur. IV, 1839. Sacramenta non prosunt semper habentibus. IX, 461. Etiamsi justus et iniquus pariter sacramenta participent, non idcirco participationem justitiae esse cum iniquitate dicendum. IX, 294. Sacramenta eadem justis sunt ad salutem, iniquis ad damnationem. IX, 293, 297, 298, 435. Sacramenta in eis, qui mundum diligunt, remanent ad damnationem, non instrumenta ad salutem. III, 1994. Sacramenta Christi in iis qui male vivunt, patiuntur injuriam. V, 1092. Sacramentum visibile sanctum ab unctione invisibili caritatis discernendum; haec propria bonorum est, illud et in bonis ad praemium et in malis ad judicium esse potest. IX, 342, 345. Gratia non pendet a visibilibus sacramentis. III, 712. Sacramenta sine caritate nihil prosunt. IX, 692. Sacramentorum vita, caritas. V, 92. Sacramentorum vis contempta sacrilegos facit. VIII, 355. Pro sacramentis Christi ad omnia perferenda paratior esse debet Christianus, quam antiqui pro sacramentis legis. VIII, 355. Malorum non sunt sacramenta, quae inter malos, aut eorum ministerio suscipiuntur. IV, 1801. Sacramenta vestimenta Christi; caritas tunica de super texta: sacramenta sibi haeretici dividere potuerunt, caritatem non diviserunt. IV, 176.
Sacrificare voluntarie, est gratis amare quod laudatur. IV, 626, 627.
Sacrificium verum et perfectum quodnam sit. VII, 283. In omni sacrificio quatuor consideranda. VIII, 901. Sacrificium res antiqua. II, 377. Antiquitas cultus Dei in sacrificando. VII, 281. Primi parentes in paradiso se ipsos Deo hostias mundissimas offerebant. VII, 701. Sacrificium justitiae soli primi parentes in paradiso, et sancti in coelo offerunt. VII, 700, 701. Sacrificia ante diluvium celebrata. VII, 459. Sacrificium etsi ab homine fit vel offertur, tamen res divina est. VII, 283. Sacrificium uni Deo debitum. II, 377, 378; V, 1249, 1667; VII, 255, 256, 281, 654; VIII, 382. Id attestantur miracula quae per arcam testimonii facta sunt. VII, 296, 297. Sacrificium visibile non alteri offerendum, quam illi, cui invisibile debetur. VII. 297. Cur sacrificium exegerunt daemones. VII, 460. Ideo sibi exigunt fieri daemones, quia vero Deo deberi sciunt. VII, 298. Non corporis cujuslibet fumo, sed supplicantis animo delectantur. VII, 298. Sacrificium non solum cum juste imperat verus Deus, sed etiam cum superbe exigit falsus deus, satis ostendit cui debeatur. VIII, 409. Sacrificium, sacerdotium, templum non sibi expetissent daemones, nisi nossent uni Deo deberi. II, 377. Pagani non culpandi propter sacrificia, sed quod ea exhibeant idolis. II, 377. Non corporali creaturae nec spiritali quamvis justae, nec multo magis iniquae sacrificandum. II, 378. Non bonis diis nec malis. VII, 650. Non Angelis, non virtutibus Dei. VII, 654. Non Martyribus. VII, 255, 256, 772. Sacrificium seu divinos honores Angeli hominesque sancti respuerunt. VII, 298. Obsequia caetera quae divinitati exhibentur, ausi sunt sibi homines arrogare: rarissimi commemorantur qui sibi sacrificia, aut per haec se deos haberi voluerunt. VIII, 624. Sacrificia Paganorum non ideo putanda bona, quia ea fieri Deus non impedivit. VI, 583. Sacrificia in torcularibus gentes faciebant. III, 2085. Sacrificia cur sibi exigit daemon. VIII, 624.
Sacrificia cur sibi offerri voluit Deus. VII, 296. Sacrificiis Deus non eget, sed in his vel acceptandis, vel reprobandis, vel percipiendis, non nisi hominibus consulit. II, 377; VII, 281, 295, 296, 654. Totum quod recte colitur Deus, homini prodest, non Deo. VII, 282. Sacrificium et laudes offerre, nobis, non Deo utile est. II, 527; VIII, 624. Sacrificia cur sibi offerri juberet Deus, cum eis non indigeret. VIII, 231, 321.
Sacrificium Abrahae Gen. XV. narratum quid significat. IV, 1361, 1362. Flamma coelitus facta in sacrificio Abrahae, non fuit miraculum: quare. I, 648. Sacrificium Abrahae in monte. V, 31. Sacrificium Judaeorum in victimis pecorum. IV, 302, 303. Cur animalia tantum immaculata olim oblata. VIII, 624. Sacrificium victimarum, odor suavitatis Domino. III, 639. Sacrificia pecorum Deum non delectabant. III, 810. Quare filii Israel sacrificabant visibiliter pecorum victimas. VI, 31. Sacrificia vetera magis populo perverso congruenter imposita, quam Deo desideranti oblata. VIII, 346. Sacrificia carnalia data sunt Judaeis, ne in idola defluerent. III, 1468. Sacrificare extra templum quod erat Jerusalem, an licebat. III, 702, 803, 804. Quaenam sacrificia pro populo, pro principe, pro sacerdote offerebantur, etc. III, 686, 687. Sacrificia pro peccatis, dicta peccata. VI, 253; VIII, 744; X, 403. Sacrificia diversa pro peccatis. V, 1541. Vanum praeceptum offerendi sacrificium pro peccato, infante nato, si non est originale peccatum. X, 1192, 1227, 1237. Sacrificia pro peccatis ex oblivione, ex ignorantia, etc. III, 676, 677. Ad sacrificium pro peccatis, holocausti, salutaris, etc., quaenam animalia adhibenda. III, 686, 693. Sacrificium pro peccato non offerebatur nisi cum holocausto. [Col. 0580] III, 675, 676. Sacrificium pro peccatis non offerunt sancti. VII, 700.
Sacrificia vetera sunt significativa. II, 377. Sacrificia pro ratione temporum varia fuerunt. II, 379. Sacrificia vetera significabant gratiam, non efficiebant. II, 633. Sacrificiis veteris Testamenti convincebantur peccatores potius, quam mundabantur. X, 139. Sacrificia per se ipsa nulli peccato mederi possunt. III, 728. Sacrificium quod praeceperat Deus, aptum fuit primis temporibus, nunc vero non ita est. II, 527. Sacrificia vetera, tamquam verba promissiva, sublata sunt dato sacrificio corporis Christi. IV, 441, 442. Sacrificia antiquorum quare mutata VII, 282. Sacrificia etsi jam non sint in operibus, manent tamen in auctoritate significandi. VIII, 231. Ad sacrificia vetera quidquid pertinebat, figurae nostrae fuerunt. VIII, 320. Sacrificia pecorum erant quaedam umbrae futurorum. III, 810. Sacrificia veteris Testamenti exsecrabantur Manichaei. VIII, 231. Sacrificia Patrum non ideo reprehendenda, quia habuerunt sacrificia Gentes. VIII, 386. Sacrificia Hebraeorum inter et Paganorum quid interest. VIII, 386. Sacrificia omnia vetera daemoniis fuisse oblata inepte probant veteris Testamenti reprehensores. VIII, 625, 626. Sacrificia Gentium, Hebraeorum, et Christianorum quid sint respectu veri sacrificii. VIII, 382, 409. Sacrificium Dei nostri abundavit, et inhibita sunt sacrificia deorum. V, 1356. Sacrificia omnia sacrificio nostro cesserunt. VII, 655. Sacrificiis quae pro peccatis offerebantur, sacrificium Christi significabatur. III, 704. Sacrificia prisca sanctorum, figurae veri sacrificii Christi. VII, 298. Sacrificia illa omnia multis et variis modis unum sacrificium, cujus nunc memoria celebratur, significaverunt. VIII, 231, 386, 409, 624, 625, 626, 661. Sacrificium Christi multis figuris praenuntiatum. V, 1667; IX, 154.
Sacrificium verum uni vero Deo debitum quodnam est. VIII, 382, 386, 409. Sacrificium carnis Christi, verum et unicum sacrificium pro peccatis. X, 600. Sacrificium crucis. V, 1501. Sacrificium sese obtulit Christus pro omnibus sacrificiis. IV, 71. Christus nihil mundum invenit in hominibus quod offerret pro hominibus, se ipsum obtulit mundam victimam. IV, 1953. Sacrificium novi Testamenti. VIII, 626. Sacrificium Christianorum. VIII, 382. Oblatio corporis et sanguinis Domini. II, 115; IX, 461; X, 480. Verissimum et singulare sacrificium. X, 211. Sacramentum fidelium. II, 563, 569. Sacrificium Ecclesiae quotidianum. VII, 298. Sacrificium Deo in Ecclesia. V, 1101, 1356, 1413. Christus nobis quotidie immolatur ipsa recordatione beneficii Salvatoris. IV, 966. Sacrificii Deo debiti figura, veritas et memoria. VIII, 386. Sacrificium vespertinum. V, 1504. Sacrificium novi Testamenti ubi et quando et quomodo offeratur, soli baptizati norunt. II, 558. Sacrificium quod obtulit Christus norunt fideles. IV, 178. Sacrificium Christianorum ubique in terra et in coelo offertur. VIII, 61. Sacrificium corporis et sanguinis Domini secundum ordinem Melchisedech nunc diffusum toto orbe terrarum. IV, 303, 1427. Ut sacrificium Deo offeratur, mensa constructa. V, 1413. Sacrificia privata prohibentur. III, 702.
Sacrificium sanctificatur per verbum Dei. V, 1099. Sacrificium facere ac Deo offerre, non omnibus licet. V, 759. Non licet laicis. V, 759. Sacrificium offert Episcopus vel presbyter. V, 1100. Sacrificii ordo. V, 1100. In hoc sacrificio magnum sacramentum est, quo gratias agimus Domino Deo nostro. II, 558. Sacrificio nostro mystici corporis Christi unitas commendatur. II, 839. Sacrificium corporis et sanguinis Christi pro non baptizatis offerri non potest. X, 480, 481, 504, 508, 520. Eorum pro quibus offertur, nomina non tacentur. X, 509. Sacrificia altaris et eleemosynarum pro defunctis. VI, 158, 283. Sacrificium pro defunctis. V, 936. Sacrificium protii nostri pro mortuis offerri solitum, posito juxta sepulcrum cadavere. I, 777. Redemptionis sacramenta tertio exsequiarum die oblata. II, 694. Sacrificia quibus prosunt, aut ad hoc prosunt ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat damnatio. VI, 158. In celebratione sacramentorum quatuor partes distinctis nominibus donatae. II, 636. Tunc antistites velut advocati susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potestati. II, 637. Tunc esse rogandum et pro persecutoribus Ecclesiae, et pro omni hominum genere. II, 637. Alibi nullus dies praetermittitur quo non offeratur, alibi sabbato tantum et Dominico, alibi tantum Dominico. II, 200. Quinta sabbati hebdomadae ultimae Quadragesimae alibi bis offertur, scil. mane et ad vesperam, alibi tantum ad vesperam. II, 200. Apud Donatistas vulgabatur, Catholicos nescio quid aliud in altare Dei ponere. II, 330. Sacrificii genus quoddam in superstitioso spectaculo. VI, 703.
Sacrificio corporis Christi spiritus maligni fugati. VII, 764. De sacrificiis purgatoriis multa Longinianum interrogat Augustinus, an iis opus habeat qui mundus est, etc. II, [Col. 0581] 1032, etc. Salutis viam esse non posse sine participatione corporis et sanguinis Christi. II, 638. Sacrificium, propter nomen Domini quod invocatur, et semper sanctum est, et tale cuique fit, quali corde ad accipiendum accesserit. IX, 57, 300. Sacrificia impiorum eis ipsis oberunt, qui offerunt impie. IX, 57. Deo non est acceptum Sacrificium eorum, qui pravo fine sacrificant. VII, 444. Quaenam sacrificia jam offerre debeamus. IV, 659. Qualia sacrificia diligit et coronat Deus. III, 811. Quod genus sacrificii Deo acceptum. IV, 1318. Quae de sacrificiis leguntur esse divinitus praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significandam referuntur. VII, 283. Sacrificia per se ipsa non requirit Deus, quibus significantur sacrificia quae requirit. VII, 283. Sacrificia antiquorum eas res significabant, quae aguntur in nobis ad hoc ut inhaereamus Deo. VII, 282. Deus nos quaerit, non nostra. V, 252.
Sacrificium Deo nos ipsi. V, 317. Nullum sacrificium Deo acceptius justi, quam se ipsi Deo offerunt. VII, 700. Sacrificium praeclarissimum atque optimum nos ipsi sumus. VII, 655. Sacrificium est corpus Christi quod nos sumus. VII, 772. Sacrificium visibile invisibilis sacrificii sacramentum. VII, 282, 297. Homo ipse in corde suo invisibile sacrificium Dei. VII, 297. Sacrificium semper habemus quod offeramus Deo. IV, 659. Intus habemus sacrificium quo Deum flectamus. IV, 475, 598. Sacrificium justitiae per poenitentiam. IV, 81. Sacrificium contriti cordis. V, 133. Sacrificium contriti cordis, et non sacrificium trucidati pecoris vult Deus. VII, 282. Sacrificium Deo offert, qui se ipsum punit. IV, 1824. Humilitas cordis, sacrificium est. IV, 1705. Sacrificium laudis in novo Testamento succedit victimis cruentis veteris Testamenti. II, 558. Sacrificium laudis, sacrificium gratuitum. IV, 578, 1220, 1568. Sacrificium laudis sacratius, gratiarum actio. VIII, 624. Sacrificium justitiae. I, 1195. Cogitationis et linguae. I, 809. Sacrificia quae offerimus debent accendi caritate. IV, 659.
Sadducaei Spiritum sanctum negabant. V, 447. Sadducaeorum error de resurrectione. V, 1622.
Saecularia dicuntur multa, quae in hoc saeculo sic aguntur, ut brevi tempore transeant. VII, 506. Saeculorum fabulosas quasdam prolationes sapiunt Tatiani. VIII, 30. Vide Aeones. Saecula nova constructa a deo Manichaeorum super terram tenebrarum. VIII, 244. Saecula non ea mora condita sunt, qua transcurrunt. III, 318. Saecula saeculorum quid sint. VII, 368. Saeculorum explicatio quomodo fit. III, 336. Saeculorum pulchritudo per decessionem successionemque rerum contexitur. III, 251. Saeculorum ordo quasi carmen pulcherrimum ex antithetis constans. VII, 332. Saeculorum revolutionem quare quidam philosophi admiserunt. VII, 360, 361. Saeculorum partes damnatione facti sumus. I, 1179; III, 140. Saeculum non ob aliud retardatur, nisi ut impleatur praedestinatus numerus sanctorum. VI, 449. Mundi finem post sex annorum millia futurum quidam dixerunt. V, 576. Jam sex annorum millia transierunt. V, 576. Saeculi finis per vesperam significatur. IV, 1362.
Saeculi nomen aliquando aeternitatem significat. IV, 1715. Ex ambiguo verbo graeco fit plerumque, ut in Psalmis saeculum pro aeterno, et aeternum pro saeculo ponatur. IV, 1142. Quaenam a saeculo et in saeculo dicuntur. III, 333.
Saeculum, hoc desertum. IV, 752, 753, 1760. Torrens. IV, 1644. Fluvius. IV, 1857. Mare. V, 1173; VII, 680. Mare amarum, fluctibus saevum. IV, 440, 780, 794, 1234. Saeculi hujus mare nemo potest transire, nisi cruce Christi portatus. III, 1389. Saeculum istud universum voluit Deus esse poenale hominibus. X, 1192. Saeculi nomine homines significantur. X, 124. Saeculum, peccatores. V, 100. Saeculum amatores suos vorare novit, non portare. V, 482. Amor Dei, et amor saeculi. V, 694. Inquisitores hujus saeculi recte culpantur in Scriptura. III, 333. Saeculo non oportet conformari, sed imitari imitatores Christi. I, 858. Saeculum cum Christo vincunt, qui Christo adhaerent. IV, 1189. Saeculum hoc non corpore, sed corde fugiendum. X, 1004. Nemo corde ab hoc saeculo avertitur, nisi divinae misericordiae munere adjutus. IV, 1477. Saeculi contemptum aggressus, dum carnali matris affectu revocaretur, ne a coepto desistat, hortatur August. II, 1055. Saeculo renuntianti non imputabitur minus, quia dives non fuit. II, 692.
Saevi leonibus comparati. III, 361.
Sagittae, verba Dei et praecepta ejus. IV, 398, 503, 1600, 1865. Istis sagittis vulnerantur male sani, et sanantur bene vulnerati. IV, 1865. Sagittae, dolores animi et corporis, quos hic necesse est pati. IV, 398.
Saguntum urbs olim clarissima Hispaniae Tarraconensis. VII, 101. Not. ( a ). Ab Annibale obsidetur, et magna strage diruitur. VII, 101. Saguntinorum in extremis positorum miserabile consilium. VII, 101. Saguntini universam civitatem suam interire maluerunt, quam fidem Romanis datam frangere. VII, 759.
Sal Agrigentinus Siciliae admotus igni fluescit, admotus [Col. 0582] aquae crepitat. VII, 715, 718. Conversio uxoris Lot in salem quid nos edocet. VII, 285.
Salacia Neptuni conjux. VII, 120, 211.
Salamandra in ignibus vivit. VII, 712. Ab igne non laeditur. X, 831.
Salem urbs quae dicta est postea Jerusalem. IV, 303.
Salices quosnam designent. IV, 1764.
Salivae super barbam David decurrentes, quid significant. IV, 307, 309.
Sallustius nobilitate veritatis historicus. VII, 18, 561. Lectissimus verborum pensator. I, 974. Sallustius laudatur. II, 522, 735.
Salmana interpretatur umbra commotionis. IV, 1054.
Salomon, interpretatur pacificus. IV, 901, 1668; V, 94, 96; VII, 541; VIII, 285, 450. Salomonis nomen optime Christo congruit. IV, 901. Salomon mulierum amator, idololatra, atque a Deo reprobatus fuit. IV, 1667. In Salomone libido regnum possedit. III, 77, 78. Idololatra fuit Salomon, eo quod mulierum amori resistere non valuit. III, 453. In Salomone cur uxorum multitudo reprehenditur, non vero in aliis. VIII, 453. Salomonis subversio, quid praefiguravit. VIII, 459. Salomoni magis obfuerunt res secundae, quam profuit ipsa sapientia. VII, 554. Salomon dormiens sapientiam praeposuit omnibus. III, 466. Salomon factus est tantae sapientiae, ut, nisi cecidisset, promissio Dei de semine David in illo putaretur impleta, ac de Christo spes tolleretur. IV, 1135. Promissiones ad David factae non in Salomone, sed in Christo completae. VII, 540, 541. Pax regno Salomonis promissa, umbra pacis regni futuri. VII, 546. Salomon cujus gestabat figuram. IV, 1668. Figura fuit Christi. VII, 542. Salomonis genuini libri Proverbia, Ecclesiastes, et Canticum Canticorum. Sapientia vero et Ecclesiasticus propter eloquii similitudinem, ipsius dicuntur. VII, 554.
Salonitana urbs. VII, 664.
Salsare aqua pavimenta. II, 414.
Salsi, qui jocari amant. III, 208.
Saltatores spiritali cantico consonantes. V, 1416. Saltandi ad locum ubi sepultus est Cyprianus, mos est diligentia Episcopi antiquatus. V, 1415. Saltatio cum caninis cadaveribus, supplicium. IX, 579. Saltationes turpes Primianistarum. IX, 106, 107.
Saltus proprie, locus est adhuc incultus et silvester. IV, 1720.
Salvare et Salvator non fuerunt haec latina antequam veniret Salvator. V, 1371. Omnes homines vult Deus salvos fieri: quomodo. II, 985; X, 760. Alia interpretatio loci Apostoli, Qui vult omnes homines salvos fieri. X, 945. Sic Deus vult omnes homines salvos fieri, ut eis non adimat liberum arbitrium. X, 238. Salvantur pauci. V, 641. Quare tam multi salvi non fiant. II, 985. Cum nemo, nisi Deo volente, velle possit salvus esse, cur non convertit omnium nolentium voluntates. X, 761. An ideo non omnes salvi, quia ipsi nolunt petere. X, 759. Salvatur gratis, in quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet. IV, 233; V, 917. Salvator veniens nullum sanum invenit. V, 847.
Salvatorem cur necessarium putant Manichaei. X, 1463, 1469. Cur Catholici. X, 1463. Salvator est adjutorium languidi, ipse Salvator est praemium sanati. V, 851. Salvator omnium hominum Christus. V, 1322. Salvatores fuere multi, sed unus Jesus a peccatis salvat. V, 1334. Vide Salus.
Salvianus a Gazaufala. IX, 237.
Salvius Ausafensis. IV, 380; IX, 507, 528, 550.
Salvius Membresitanus. IV, 380; IX, 507, 528, 550. Unus e duodecim qui ordinationi Maximiani interfuerant et ipsi adhaeserant. II, 413. Salvius episcopatum meruerat in parte Donati. IX, 549. Quid a Donatistis passus sit. IX, 579. Et ab Abitinensibus. IX, 579. Immoderatam persecutionem a Donatistis perpessus est. II, 414. Salvius quam male a Primianistis tractatus. IX, 106, 107. Salvius cur pellendus ecclesia sua a Donatistis petebatur. IX, 549. Salvius haereticus declaratus est. IX, 532. Salvii damnatio in concilio Bagaiensi. IX, 106. Salvius per Abitinenses de ecclesia pulsus. IX, 106, 108. Salvius graviora passus est cum quo saltatum est, quam si vivus arsisset. IX, 108. Ab illo persecutionis exagitationibus non potuit extorqueri, ut ad partem Donati rediret. IX, 579, 581.
Saluti templum Romae constitutum. VII, 105.
Salus punico idiomate, Tria. III, 2096. Salus hominis duplex. III, 1653. Salus corporis, patrimonium est pauperis. IV, 610, 971. Salus corporis a Deo petenda, quomodo. IV, 455, 456. Salus corporalis a Domino est, per quemlibet detur. III, 1633. Salus carnis cum reparatur, mors non aufertur, sed differtur. III, 1633. Salus Angelorum, hominum et pecorum a Deo. III, 1652, 1653. Cujus salutis et qualiter debet quisque esse sollicitus. IV, 1321. Sunt qui pro magno petunt salutem temporalem a Deo, quam dat et jumentis. IV, 349. Faciat homo etiam pro temporali hominum [Col. 0583] salute quod potest: ubi nihil nisi peccando potest, jam se existimet non habere quid faciat. VI, 542. Voluntati ac potestati Dei totum committat. VI, 542. Salus hominun propria quae. III, 1633, 1634. Salus credenti et baptizato promissa. V, 453. Salus haec discernenda a salute temporali. V, 1113. Salus dexterae et salus sinistrae. IV, 165, 1782. Saluti aeternae nihil quidquam, nec ipsa temporalis vita praeponenda. IX, 335, 336. Salus ista corporalis si sic custodienda est, ut etiam in nolentibus, ab eis, qui eos diligunt, servetur; quanto magis illa spiritalis, in cujus desertione mors aeterna metuitur. II, 756. Salus si diligitur, ibi adipiscenda desideretur, ubi adeptae nihil timetur. II, 486. Salus nostra ex Deo, non ex nobis. V, 952. Totum quod ad salutem pertinet, Deo tribuendum. X, 983. Sive per Angelum, sive per hominem Deus subveniat, ipse salus nostra est. IV, 326. Quomodo totum salutis nostrae negotium operetur Deus. IV, 738. Deus vult in homine occidere quod homo fecit, et salvare quod ipse fecit. IV, 1692.
Salus est ipse medicus noster Christus. IV, 1499. Salus ex Judaeis nihil est aliud, quam Christus ex Judaeis. IV, 540. Salutis via unica Christus. II, 637. Salus una ab exordio generis humani per Christum fuit. II, 374. Salus nulla ei cui Christus praedicatus non est. X, 126. Salus religionis, etc., nulli umquam defuit qui dignus fuit; et cui defuit, dignus non fuit. I, 643; II, 376; X, 973, 974. Quomodo id intelligendum. I, 643. Quomodo intellexit Augustinus. II, 370. Voluntas Dei omnino numquam defuit ad salutem justitiae pietatique mortalium. II, 373. Hujus participes ante Christum fuerunt, qui nec erant de semine Abrahae. II, 376. Salutis non est quisque dignus voluntate humana, sed divina gratia. VII, 79. Dictum ejus qui in homine spem ponit, Salva salute Garsei, nihil mihi potes facere. IV, 315. Oeconomiae divinae ratio erga salutem hominis. I, 1315. Via salutis in Christo et Scripturis sanctis. I, 737.
Salutem nostram quare cum tremore operari debemus. IV, 1851; X, 262, 264, 930, 931. Salus civitatis Dei per fidem acquiritur, et sine fide stare non potest. VII, 759. Salutis via non est sine participatione corporis et sanguinis Christi. II, 637. In loco humili salus, in alto periculum. V, 1569. Salus nusquam nisi in Ecclesia catholica potest obtineri. IX, 695.
Salus aliorum curanda ex caritate. V, 492. Salus omnium procuranda, quoniam incertum nobis est, quosnam Deus decreverit salvos facere. X, 945. Arguuntur qui curam salutis aliorum sumere nolunt. III, 1359. Propter damnum nonnullorum Ecclesia deterreri non debet a procuranda salute aliorum. II, 798. Salutis aeternae dispensatorem esse per verbum et sacramentum, non hoc est etiam esse participem. II, 1077. In eos qui sibi salutem praeter regnum coelorum pollicentur. V, 1543. Salus et vita aeterna esse non potest praeter regnum coelorum. X, 123, 140. Et Prophetae, et Apostoli, et Martyres, et nos, et qui post nos erunt, in ipso fine simul accepturi sumus salutem sempiternam. IV, 411. Salus quae erit in futuro saeculo, erit et ipsa finalis beatitudo. VII, 631. Salus nostra cur differtur. IV, 338. Qui prior ad stadii terminum venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. IV, 441. Salus cum patientia a Deo exspectanda. IV, 1088. Salutem per ignem quidam promittunt illis, qui etiam credentes, pessime vivunt. VI, 225. Vide Fides.
Salutare Dei, Christus. IV, 1595, 1728. Ab antiquis desideratus. V, 890.
Salutatio dicta a salute. V, 657. Salutandi antiqua formula. V, 609. Salutatione cur epistola ad Hebraeos caret. III, 2095.
Samardaci, plani homines. I, 952. Not. 1.
Samaria idololatriae imaginem solet sustinere. VI, 56. Et pro idololatria ponitur. V, 1034.
Samaritana mulier. V, 606. Ejus conversio. VI, 54, 55. Samaritanae fidem sitiebat Jesus. III, 1521. Samaritana, forma Ecclesiae. III, 1513.
Samaritanus seu Samarites interpretatur custos. III, 1707. Christus verus Samaritanus. III, 1707. Quia custos. IV, 235, 862, 1667, 1765. Samaritani vaccas aureas colebant. VI, 56. Samaritani credentes in Christum non visis signis, figura Gentium. III, 1525.
Samen apud Punicos coeli appellantur. III, 797.
Samia Sybilla quo tempore fuit. VII, 582.
Samnites Romanorum exercitum in Caudinis furculis opprimunt. VII, 97.
Samos insula Junoni dilecta. VII, 185.
Samothraces dii. VII, 218.
Sampsaei haeretici. VIII, 31. Sampsaeos Ebionaeis copulat Epiphanius. VIII, 27.
Samson interpretatur sol ipsorum. IV, 1041. Samson, ejusque historia allegorice. V, 1639. Samson suffocans leonem, typus veritatis, quae persecutionem sustinuit, et vicit. [Col. 0584] IV, 1126. Samsonis mors exponitur. VI, 702. Samson quo pacto ab homicidii crimine excusatur. VII, 35, 39. Samson divini Spiritus instinctu se cum hostibus occidit. IX, 731. Samson Hebraeorum judex, Hercules putatus. VII, 576. Samson figura erat Christi. IV, 1041.
Samsucius episcopus Turrensis. II, 134, 293.
Samsuricus fossor. IX, 513.
Samuel. IV, 1343. Samuel inter filios Core aemuli Aaron nominatur. I, 648. Not. ( a ). Samuel non de filiis Aaron. VII, 533. Samuel, non solum levita, sed et sacerdos fuit. I, 652. Not. ( a ). Samuel per pythonissam evocari quomodo potuerit. VI, 142, 162. Samuel an Saüli apparuerit. VI, 606. Samuelis forte phantasma fuit, non spiritus. VI, 142, 143, 163. Samuel etiam mortuus prophetasse dicitur. VI, 165. In Samuele figurata est mutatio veteris sacerdotii. VII, 532, 533.
Sanaem. II, 82.
Sanare. Homo idoneus ad se vulnerandum, non ad sanandum. V, 138. Sanandi sumus a vitiis per medicum Christum. V, 495.
Sanctificari, pro, sanctum haberi. III, 521, 527. Sanctificatum dicitur quod ex voto et devotione offertur. III, 713. Sanctificatio et vacatio septimae diei. V, 1242. Sanctificationes veteris Testamenti, umbrae fuerunt verae sanctitatis. III, 1915. Sanctificari vasa poena eorum qui peccaverunt, quo sensu dicitur. III, 731. Sanctificatus est Deus in ministris templi, etiam vindicando. III, 689. Sanctificatio Jeremiae potest non inconvenienter secundum praedestinationem intelligi. II, 848. Sanctificatio nominis Dei est, qua nos efficimur sancti. V, 394. Sanctificantur aliter sancti, aliter nomen Dei. X, 228. Cum in oratione Dominica Deo patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum, quid petimus. X, 922. Sanctificari in veritate, est sanctificari in Christo. III, 1915. Sanctificationis in Christo potestas. IV, 1728 Sanctificationis aliquo modo donari possint, necne, nondum nati; ea non donantur qua efficimur templa Dei. II, 846. Sanctificatio catechumenorum per signum Christi et orationem impositionis manus. X, 176. Sanctificatio quam confert baptismus, an sit perfecta in hac vita. X, 845. Sanctificatio in quo consistat. VI, 80.
Sanctificationis modi multi. V, 1346. Sanctificatio multiplex. X, 176. Sanctificatio carnis et spiritus. V, 268 Sanctificatio ex gratia, non ex operibus. II, 847. Sanctificatio nulla vera nisi a Spiritu sancto. V, 72. Sanctificatio in timore Dei perficitur. V, 269. Sanctificat Dominus invisibili gratia, minister visibilibus sacramentis. III, 712. Sanctificatio invisibilis non pendet a visibilibus sacramentis. III, 712. Sine sanctificatione invisibilis gratiae, visibilia sacramenta nihil prosunt. III, 712. Sanctificat interdum Deus etiam sine ministro et sacramento, per semetipsum. IX, 76. Sanctificat et per malos. IX, 189. Sanctificationem a sacerdotibus suis non arbitrantur accipere Pagani, sed a diis. IX, 250. Sanctificare se ipsum quatenus homo potest. X, 313. Quatenus conjuges a se invicem, aut filii eorum per eos sanctificantur. X, 198. Sanctificatio nostra plena. V, 1170. Sanctificatio et sanctitas perfecta in altera vita. VI, 80.
Sanctimoniales. V, 574, 1064. Dictae a sanctitate. VI, 428. Earum institutum. I, 1339. Earum in Ecclesia multitudo. I, 1339. Sanctimonialium communis vita laudatur. IV, 1058. Sanctimonialium vita communis excellentior. VI, 423. Sanctimonialibus omnia sint communia praecipit Augustinus: victus et vestimentum non aequaliter distribuantur, non quaerant in monasterio quae non habebant in saeculo; tribuant tamen etiam iis quae in saeculo pauperes erant, quod opus est; superbiam caveant, orationi vacent; psalmis et hymnis cum Deum orant, hoc versetur in corde, quod profertur in voce; carnem doment jejuniis et abstinentia escae et potus; extra horam prandii quae non potest jejunare aliquid alimentorum non sumat, nisi cum aegrotat; lectionem ad mensam audiant. II, 960. Vide Moniales. Sanctimoniali peccatum est uti veste nuptarum. VIII, 237. Sanctimonialium virginitas non ideo detestanda, quia Vestae virgines fuerunt. VIII, 386. Sanctimonialis nubens, aeterno igne est damnanda. V, 800. Nonnullae Sanctimoniales in urbe Roma haeresi Joviniani infectae nupserunt. I, 639. Sanctimonialis a barbaris capta, et cum honore parentibus reddita. II, 426. Ab indisciplinato Sanctimonialium accessu prohibitus subdiaconus: et non obediens, a clericatu removetur. II, 134. Sanctimoniales Donatistarum IX, 62. Sanctimonialies defunctae ad altaris sacramenta suo loco recitantur. VI, 423. Sanctimonium. IV, 1280; V, 1004.
Sanctitas a sanciendo dicitur. VI, 192. Sanctitati divinae servitute perfecta non potest contemperari humana fragilitas. III, 790. Sanctitatis titulo Augustinus salutat et Renatum monachum et Petrum presbyterum. X, 495. Sanctitatis causa tria servanda, pudicitia corporis, castitas animi, et veritas doctrinae. VI, 514. Sanctitatis propositum simulare. V, 1572. Sanctitas corporis in quo sita. VII, 31, 32 [Col. 0585] Sancta sanctorum, sanctum sancti, et sancta an idem significent. III, 656. Sanctum (Templi pars) figura veteris Testamenti, sancta sanctorum novi figura. III, 635. In sanctum sanctorum intrabat sacerdos quotidie cum incenso, semel in anno cum sanguine. III, 642.
Sanctum. Ut intelligatur dictum Domini, ne detur sanctum canibus. VI, 470. Sanctum est quod nos damus, Donatistarum effatum erat. IV, 1696. Sanctum est quod volumus, vetus proverbium. IX, 572. Quod sanctum et verum est, semper agnoscendum est. IX, 747. Sancta obesse possunt. III, 1432.
Sancti veteres, novi Testamenti filii. X, 595. Sancti veteris Testamenti unde a peccatis liberati. X, 555, 556. Per Christum liberati. X, 556. Sancti omnes, etiam veteris Testamenti, gratia Christi sunt liberati. X, 1107. Sancti antiqui in Christum passurum crediderunt. I, 808. Sancti antiqui in inferis usque ad redemptionem Christi. VII, 681. Ille juste et sancte vivit, qui rerum integer aestimator est. III, 29. Sancti Dei ii sunt, qui non diligunt mundum. IV, 254. Quidam sanctorum soli Deo docibiles. IV, 1486. Sancti et fideles in hac vita similes sunt arboribus hyemali tempore spoliatis. IV, 389. Sancti omnes in Domino laudandi sunt, non in se ipsis; nec fuerunt sine peccato. X, 607, 611. Sanctorum vita sine crimine esse potest, non sine peccato. VI, 262. Non propter arrogantiam vitandam, sed propter veritatem faciendam, peccatum habere se dicunt. IV, 1505. Quanto quisque est sanctior, tanto est ejus in orando fletus uberior. VII, 683. Quomodo in sanctis nulla hic damnatio. V, 841. Sancti non carent in hac vita concupiscentiae motibus. III, 2061, 2062. Retr. Rixae etiam inter sanctos, sed quae non perimunt caritatem. IV, 318. Sancti hic non faciunt quae volunt. V, 718. Sancti ubicumque sunt, cum Deo sunt. V, 1366. Sancti unitate gaudent, et in Christo unum sunt. VIII, 217. Sancti omnes inter se per eamdem gratiam fratres sunt. VIII, 425. Sancti ex malorum perversitate proficiunt, probantur, manifestantur. II, 1084. Nihil perit sanctis in amissione rerum temporalium. VII, 23. Facies terrae innovatur per novi Testamenti gratiam numerositate sanctorum. III, 414. Sanctorum mors pretiosa. VII, 381. Sancti cum quibuslibet virtutibus haud dubie miseri essent, si semper essent in doloribus. II, 673. Sancti omnes ad Ecclesiam pertinent. V, 38. Sanctorum constantia pro Ecclesia. III, 128.
Sancti recte coelum appellantur. VII, 698. Sancti et spiritales ore, carnales ventre significantur. IV, 492. Sancti, dentes Ecclesiae. III, 38. Ligna imputrida. III, 1434. Sunt templum Dei, domus Dei, regnum Dei. III, 1814; VIII, 673. Eorum corda sunt thuribula Dei. I, 781. Sancti et fideles dicuntur organa musica. IV, 1964. Dicuntur flumina. IV, 1257. Coelestibus luminaribus comparantur. IV, 1193, 1194. Sancti, lumina illuminata. III, 1670, 1671. Sancti et spiritales sole, carnales luna significantur. IV, 941. Sancti et fideles sunt currus Dei. IV, 828.
Sanctorum exempla omni hominum generi proposita. VI, 699. Sanctorum exempla qui affectus naturales spreverunt. VI, 702. Non inde beati homines, si justis et sanctis carnis propinquitate junguntur, sed si eorum doctrinae ac moribus obediendo atque imitando cohaerescunt. VI, 398. Quod a sanctis ex inspiratione peculiari contra legem factum est, non licet imitari. VII, 39. Quid sentiendum de his, quae cum fieri non liceant, a sanctis facta noscuntur. VII, 39. Sanctorum odor, quomodo ampullae unguentorum, quo magis frangebantur, eo amplius diffundebatur. V, 1250.
Sanctorum merces non in hoc mundo. VII, 160. Sancti an sint in beatitudinis possessione, magna quaestio est. I, 606. Sancti nunc regnant cum Christo, et sunt ejus regnum. VII, 673. Verissime dicimus Petrum in requie cum Christo gaudere. V, 1069. Deum habere, atque ipsius esse, summum Sanctis atque totum bonum. VII, 526. Sancti in coelo diversa gloria fulgent. III, 1812. Sanctis splendor dispar, coelum commune. V, 736. Sancti habebunt in coelo differentias suas consonantes, non dissonantes. IV, 1964. Sancti, vivunt in sinu Abrahae nostri memores. I, 763. Non transeunt interpellationes Sanctorum, nisi cum transierit gemitus noster. IV, 1099. Sanctorum orationibus adjuvamur. VIII, 602. Sancti ejus nomine nunc impetrant beneficia, per quem impetrabant antequam carnem deponerent. V, 1442. Sancti et Angeli non permittunt spem in se collocari. III, 32, 33. Si in ipsis spem tuam posueris, contristantur. V, 280. Vide Martyres. Sancti non amant suos electores, si suorum sociorum invenerint desertores. VIII, 217. Sanctorum intercessiones in novissimo judicio. VII, 732.
Sancti honorandi sunt, non adorandi. III, 169. Sanctorum cultus. VIII, 602. Multa de cultu divino usurpata ad colendos Sanctos. VII, 281. Sancti homines similes Angelis, nolunt se ab homine pro Deo coli et adorari. IV, 1245. Sanctorum [Col. 0586] memoriae. I, 719. Sanctorum tumuli. Vide Memoria. Sanctorum paucitas in comparatione ponitur multitudinis peccatorum. VIII, 601. Sanctorum numerus universus per centum quinquaginta tres pisces significatus. IV, 571.
Sancus sive Sanctus Sabinorum rex in deos relatus. VII, 576.
Sanguis dictus est anima. III, 703, 711. Et merces mercenarii. III, 704. Viri sanguinum sunt, qui oderunt fratres. IV, 1801. Sanguis dicitur iniquitas quae fit per sanguinem. IV, 597.
Sanguis Christi propitiatio et sacrificium est pro nobis oblatum. IV, 1697. Pro servis, pretium est; pro sponsa, pignus. IV, 1170, 1634. Sanguinem cur Christus toto corpore sudavit. IV, 1206. Sanguine Christi rigamur. VI, 688. Dealbamur et decoramur. VI, 689. Sanguinem pretiosissimum unigeniti sui Deus nobis quotidie fundit. V, 1078. Sanguis Christi quomodo accipiendus. VI, 689. Sanguinem Christi accipientes respondent, Amen. VI, 689. Sanguinem Christianorum pretiosum fecit Christus. III, 1733.
Sanitas est nihil sentire, scilicet molestum et onerosum. V, 1260, 1262. Sanitatis bonum. V, 1260. Pretium. V, 1402. Valetudo non contemnenda propter necessarios usus vitae. II, 497. Sanitas corporis, patrimonium pauperis. IV, 610, 971; V, 249, 1402. Sanitas ubi est, quid deest pauperi; ubi non est, quidquid habet quid prodest diviti? V, 1187. Sanitas nonnisi paulatim recipitur. V, 1270. Sanitas hujus vitae non vera sanitas. IV, 398. Longa est aegritudo. V, 488. Sanitas vaporea. V, 495. Sanitas unius diei melior est quam multorum dierum imbecillitas. I, 1166. Nemo insanabilior est eo, qui sibi sanus videtur. IV, 711. Sanitatis recipiendae potestatem non habet homo, ut habet amittendae. V, 1269. Sanitas a Deo est. V, 1187. Sanitas multis obest. III, 1443. Multi sanantur sibi, non ei a quo sanantur. IV, 1253. Sanitas membrorum in unitate et caritate. V, 754. Sanitas corporis est concordia eorum quibus constat. V, 1259.
Sanitas vera, est immortalitas. IV, 402; V, 489, 1189; VII, 690. Sanitas totius hominis perfecta, post transactam mortalitatem. IV, 1902. Hanc Deus praestabit contritis corde. IV, 1902. Sanus nullo modo est animus, qui non temporalibus aeterna praeponit. II, 499. Sanandi ordinem coelestis medicus non ab aegroto accipit, sed a se ipso. X, 262.
Sapere. Aliter sapere quam res se habet, humana tentatio est: nimis autem amando suam sententiam usque ad schisma pervenire, diabolica praesumptio est. IX, 130.
Saphrus quartus decimus rex Assyriorum. VII, 565.
Sapida tunicam misit Augustino, quam fratri texuerat. II, 1082. Hanc consolatur Augustinus super fratris obitu. II, 1082.
Sapientia proprie in Deo est. III, 242. Omnia, in quantum sunt, per ipsam Dei sapientiam sunt. III, 243. In Dei sapientia omnia sunt. III, 1275. Et erant antequam fierent. III, 331. Sapientia divina, lex universitatis. VI, 90. Sapientia est infinita non per spatio locorum, sed per potentiam. II, 443. Ab illa fit omnium rerum descriptio et modus. II, 443. Sapientiae divinae velocitas est, qua fit ut ubique semper sit, et nusquam inclusa. IV, 1931. Sapientia Dei non potest comprehendi. VIII, 1066. Sapientiae secreta turbant eos qui perverso sunt corde, exercent eos qui recto sunt corde. III, 1556. Dei filium nihil aliud esse quam Dei sapientiam. I, 975. Idque credendum tradebatur in fidei professione. I, 1262. Sapientia Dei, hominum pariter atque Angelorum panis est. IV, 1742. Sola creatura rationalis capax est sapientiae. III, 243.
Sapientia quid sit. IV, 1759, 1760; VIII, 1037. Sapientia definitur rerum divinarum humanarumque scientia. I, 914. Definitio discutitur. I, 914. Sapientia secundum Manichaeos est ipsa lux quae per oculos trahitur. VIII, 316. Sapientiae, diversae notiones. I, 1253. Sapientia est modus animi. I, 975. Est plenitudo. I, 975. Sapientia et numerus idem. I, 1257. Unde ergo tam cara sapientia, et tam vilis numerus. I, 1257. Sapientia lux est quaedam ineffabilis et incomprehensibilis mentium. I, 881. Lumen spiritale et incommutabile. VIII, 939. Sapientia est luminare majus firmamenti. I, 854. Quomodo per sapientiam fiat cognitio intellectualis rerum aeternarum. VIII, 1010. Sapientia ad intellectum aeternorum pertinet. VI, 140. Sapientia est ipsa veritas. I, 916. In qua cernitur et tenetur summum bonum. I, 1254 Sapientia est optimum in anima. I, 880. Est vita animae. VIII, 615, 617. Est recta via vitae. I, 913. Sapientia perfecta est creaturam Creatori pie subdere, discernere Conditorem a conditione. V, 1177. Sapientia est caritas Dei. II, 557. Sapientia amor est sine zelo. IV, 310. Sapientiae amor purgat ab avaritiae sordibus. VII, 204. Sapientiam Dei in quantum spiritaliter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur. VIII, 864. Sapientia est verus veri Dei cultus in praesenti saeculo. II, 668. Verus ac praecipuus cultus Dei. VIII, 886, 887, 1048. Sapientia hominis, pietas. VI, 231. [Col. 0587] Pietas qua recte colitur verus Deus. VII, 436. Sapientia quae pietas vocatur, qua Deus colitur, quaenam. X, 214. Sapientia, pietatis fructus. III, 441. Nullius rei in animis nostris apertiorem notitiam natura esse voluit, quam sapientiae. I, 913. Illam habet quisquis beatus est. I, 975. Sapientia vera intentionem suam in aeternam beatitudinem dirigit. VII, 648. Sapientia perfecta in beatitudine. VIII, 1056.
Sapientia, pinguedo animae. IV, 756. Sapientia, immortalium deliciarum mater. IV, 1466. Qualis est sapientiae species. IV, 1908. Sapientia hominis quomodo etiam Dei est. VIII, 1048. Sapientia Dei in animas sanctas se transfert, amicos Dei et Prophetas constituit. VII, 319. Sapientia Patriarcharum et Prophetarum longe omnium antiquissima. VII, 599. Nulla est vera sapientia sine vera religione. VII, 51. Sapientiae immortalis visio aliter sine tempore, aliter temporaliter dispensatur. V, 1177. Sapientia hominis non potest comprehendi. VIII, 1066. Sapientiae spiritus quomodo multiplex. VII, 327. Falluntur Stoici, dum dicunt hominem non habere sapientiam nisi in ea perfectus sit. II, 738. Sapientiam incommutabilem commutabili praeponendam esse nemo non videt. III, 22. In ipsa incommutabili sapientia, omnia bona praecepta audiuntur vel videntur. III, 392.
Sapientia an distinguatur a scientia. IV, 1759, 1760. Unde ab hac differt. VI, 140. Inter utramque quid interest. VIII, 1069. Sapientiae et scientiae officia ex Scripturis discernenda. VIII, 1013. Sapientiae omnis disciplina in quo consistat. VI, 96. Quidquid propter adipiscendam sapientiam quaeritur, aut de moribus, aut de natura, aut de ratione quaestionem habet. II, 441. Sapientia aeterna non cessat loqui creaturae intellectuali, ut convertatur ad id ex quo est. III, 249, 250. Sapientiae sol ubique lucet, sed a stultis non videtur. X, 130. Sapientia ipsa studiosis sui sese ostendit. I, 1263. Ad sincerissimae sapientiae cognitionem pauci spiritales in hac vita perveniunt. VIII, 175. A sapientia quinam alieni. I, 913. Sapientiam habent omnes artificem, lucem non omnes habent. IV, 1378. Sapientia cum ubique sit, longe tamen est a malis. IV, 1908. Invenitur media quaedam affectio inter stultitiam et sapientiam. I, 607, 1305, 1307. Ex infantia per vanitatem puerilem, per mediam insipientiam, ad sapientiam transit parvulus. X, 795, 821. Sapientiam perverse quaerunt, qui ad vanam gloriam quaerunt. IV, 1585, 1586. Sapientiam quidam non inveniunt, quia oderunt eam. IV, 1585. Sapientiam mali quaerunt sermonibus, oderunt moribus. IV, 1374. Non alia ad sapientiae conjunctionem via praeter Christum. I, 590.
Sapientia divina cum ipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. III, 23. Quomodo sapientia Dei ad nos venit. III, 23. Sapientia incarnata purgandi animi exemplum. III, 23. Sapientia Dei ad nos venit, ut mente pueri esse desinamus. III, 260. Sapientia hominem curavit de quibusdam contrariis, et de quibusdam similibus. III, 24. Infirmata est per incarnationem Dei sapientia, ut nos sub alis protegeret, sicut gallina pullos. IV, 1161. Sapientiam suam ut lac nobis faceret Deus, carnem induit. IV, 235, 1742. Quibus gradibus perveniatur ad sapientiam. I, 881. Gradus septem ad sapientiam. III, 39.
Sapientia non invenitur, nisi totis animi viribus concupiscatur. I, 1324. Nec amicorum praesentia, nec vita propter se ipsas expetendae sunt, sed propter sapientiam. I, 880. Animum mortalibus inhaerentem sapientiae portus non recipit. I, 905. Sapientiam quam amore spiritali adeptus erat Salomon, amore carnali amisit. III, 77, 78. Nemo antequam habeat humilitatem obedientiae, velit ad altitudinem sapientiae pervenire. IV, 1566. Ut via sapientiae inveniatur, mundo et simplici oculo opus est. III, 1308. Sapientia non invenit locum, ubi non est patientia. V, 825 Sapientiae amatores, plurimos, qui eam secum quaerant, expetunt. I, 881. Sapientiae thesauros non abscondit Christus ut neget, sed ut absconditis excitet desiderium. V, 336. Sapientiae naturae non negatur, sed negligentiae. IV, 1368. Sapientia quibusnam petentibus detur. X, 255. De sapientiae thesauro mendicabunda prece quotidianam stipem rogat August. II, 1076.
Sapientia unde in hominibus. X, 485. Sapientia quae desursum est, ad gratiam pertinet, non ad liberum arbitrium. X, 255. Sapientia donum Dei. VI, 421. Magnum ejus munus. VI, 444. Finis omnium donorum. III, 40. Cur in Scripturis numquam fere de sapientia quidquam dicitur, nisi ut ostendatur a Deo facta vel creata. VIII, 937, 938. Sapientiae quomodo initium timor Domini. V, 1524. Sapientiae studium in actione et contemplatione versatur. VII, 228. Sapientiae inventio praeponenda est thesauris. I, 751. Compediti corde in sapientia quinam intelligantur. IV, 1146. Sapientiae vincula. II, 103.
Sapientia, auri nomine significata. V, 331. Sapientiae sacramentum, lignum vitae. III, 376, 447, 451. Sapientia panis hominis justi. IV, 390. Sapientia sol nuncupatur. IV, [Col. 0588] 1760. Sapientia in Scripturis aliquando pro astutia. V, 286. Saepe pro sapientia hujus mundi. II, 642. Sapientia mundi, Deo stultitia. V, 1132. Sapientiam quam sibi sapientes arrogant, non quam eis donavit, perdit Christus. VII, 307. Sapientia coelestis civilem auctoritate et virtute superat VII, 600. Sapientia in artibus dicitur, quo sensu. III, 515 Sapientia a Cicerone commendata. VIII, 1056.
Sapientiae libri auctor. I, 631. Quisnam sit, non apparet. III, 946, 947. Incerta opinione Sirach vel Philo esse creditur. X, 1420. Sapientiae librum Judaei non recipiunt in auctoritatem canonicam. I, 637; II, 199. Rejiciunt Massilienses. X, 955, n. 4, 979. Sapientiae liber auctoritatem Scripturae canonicae habet. X, 980, 981. Libri Sapientiae auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante August. divina eloquia tractaverunt. X, 1019, 1020.
Sapiens quis dicendus. I, 1231; III, 61, 62; VIII, 84. Sapiens, imitator cognitor et amator Dei dicitur a Platone. VII, 229. Sapientis partes. I, 917. Constantia. I, 1002, 1020. Sapientis a studioso discrimen. I, 936. Et a stulto. I, 1231. Sapiens contra Academicos perfectus esse debet: perfectus autem non est, qui adhuc verum quaerit. I, 917. Sapiens non vocabulorum opifex, sed rerum inquisitor esse debet. I, 932. Sapiens non nihil scit, qui saltem scit sapientiam. I, 935. Sapienti certa est sapientia: assentiturque ei rei, quam si non percepisset, sapiens non esset. I, 951. In eo solo vera scientia. I, 915. Sapientes certiores sunt in iis quae praeter speciem ac similitudinem corporis intelligunt. III, 484. Sapiens in cognitione solam amat veritatem, in actione pacem, in corpore sanitatem. III, 167. Sapiens se ipsum intelligit. I, 996.
Sapiens est qui juste prudenter et vivit. I, 1256. Qui regno mentis, omni libidinis subjugatione pacatus est. I, 1231. Ab animo sapientis non omnem perturbationem excludebant Stoici. III, 556. Sapientes verissimi, quos solos fas est beatos vocari, fortunae bona nec timeri voluerunt, nec cupi. II, 66. Sapiens nullo indiget. I, 992. Sapiens solus non peccat. VIII, 85. Sapiens est, qui se non esse crediderit. X, 510. Sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit. II, 512. Sapiens semper Deo infixus est, sive tacitus, sive loquens. I, 997. Sapiens Deo mente conjunctus est. VIII, 88. Quomodo homines fiunt sapientes. VIII, 937. Homines non a se ipsis, sed a Deo sapientes sunt. II, 669. Sapientiae Dei participatione fit sapiens, quaecumque anima fit vere sapiens. III, 1058, 1069; VII, 326. Homo interior, cum veraciter fit sapiens, nonnisi ab illo illuminatur, qui est lumen verum. X, 130. Unde sicut omnes beati, sic et sapientes esse volunt. I, 1254. Sapientis solius aestimanda auctoritas. I, 908. Sapientibus obtemperare tutissimum. VIII, 84. Sapiens non quaeritur, nisi esse credatur. VIII, 85. Sapiens proprie, nonnisi in bonam partem laudabiliter appellatur in lingua latina. III, 431. In Scriptura tamen, sapiens, aliquando in malam partem sumitur. III, 431. Sapientes et prudentes, quibus abscondita sunt mysteria. V, 436.
Sapientes septem. VII, 581. Quo tempore fuerunt. VII, 582. Unde sic appellati sunt. VII, 582. Sapientes septem nihil, quod ad litteras attinet, posteris reliquerunt. VII, 582. E septem Sapientibus solus Thales Milesius disputationes suas litteris mandavit. VII, 225.
Σαπρόφιλοι Graecis qui. I, 1183.
Sarae cur nomen mutatum, et utriusque nominis interpretatio. VII, 507. Sara sterilis. III, 2133. Sarae sterilitas quid significat. VII, 440. Sarae sterilitatis causa multiplex. VII, 507. Causae duae propter quas Sara parere non poterat. X, 713. Sara usa est jure suo in utero Agar. VII, 439. Abraham propagandae prolis operam ad Agar ancillae fecunditatem ab uxoris Sarae sterilitate transtulerat. III, 2133. Sarae fecunditas donum Dei. VII, 508. Emortuam vulvam Sarae ad emissionem seminis Deus vivificavit. X, 720. Sarae conjugium ei carni Christi propagandae famulatum est, cui virginitas Mariae. VIII, 598. Sara sterilis, laeta gemuit, cum pareret. IV, 1295. Sara quomodo Abrahae soror. VIII, 422. Sarae Abimelech non est commixtus. VI, 165. Sarae pudicitia in Aegypto custodita. VII, 498. Saram non fuisse pollutam concubitu regis Aegypti, mens Hieronymi. III, 555 Sara Agar affligebat, non crudeli odio, sed salubri correptione. II, 323. Magis Agar persequebatur Saram superbiendo, quam illam Sara coercendo. II, 797. Sara et Agar duo Testamenta adumbrant. I, 619. Sara figura Ecclesiae. IV, 1475; VIII, 424, 425.
Sarabellae quid significent. I, 1214. Not. 1.
Sarraceni olim Aethiopes et Madianitae appellati sunt. III, 727.
Sarcinam Christus non levem diceret, nisi cum portante portaret. V, 1483. Sarcina Christi levis est amantibus. V, 1507. Sarcina Christi pennae sunt. V, 250, 898. Pennas habet. IV, 719. Sarcinam suam unusquisque portat. IX, 57. Cupiditatum sarcinae. V, 896. Secundum cupiditates quisque [Col. 0589] sarcinam suam portat, bonus bonam, malus malam. V, 899.
Sarcophagi pretiosi. V, 611.
Sardanapalus Assyriorum Rex voluptatibus deditus. VII, 66. Sardanapali epitaphium. VII, 66. Not. ( a ).
Sardicense concilium. IX, 516. Arianorum fuit IX, 576. Episcopi qui illi interfuerunt sine civitatum nominibus nominantur. IX, 576. Vide Concilium. Sardicense concilium esse communionis Donati obtrudit Donatista. II, 204. Quae hujus Concilii acta. II, 204.
Sarmadaci. Vide supra Samardaci.
Sarpedon Xanti filius ex Europa. VII, 569.
Sat, est modus inter nimium et parum. IV, 1509.
Satanae transfigurantis se in angelum lucis artes quando perniciosae, quando non. VI, 260. Satanae artes nullus hominum valet evadere, nisi regat ac tueatur Deus. VI, 260. Satanas an possit per Satanam excludi. VI, 91. Satanae opus opere Satanae aliquando excluditur. X, 263. Satanae ipsius in Scripturis sacris reperiuntur utilitates. X, 1403. Satanae triumphus est dissensio Christianorum. V, 1053. Vide Diabolus. Satanam cur Christus vocavit Petrum. IV, 1670.
Sataniani haeretici. VIII, 41.
Satiari nos solo Deo posse. V, 865. Cur non satiamur modo, et quando satiabimur. IV, 1325. Satiare animam quid possit. IV, 1324.
Satietas aeterna quae. III, 1603.
Satisfactio pro commissis cum vitae mutatione. V, 1548.
Satius a Sicilibba. IX, 227.
Satrapae nomen honoris. III, 799.
Satrapiae quasi parva regna, III, 799.
Saturitas pauperum qualis. IV, 1726.
Saturnia urbs. VII, 198.
Saturninus haereticus, a quo Saturniniani. VIII, 26
Saturninus episcopus Maximianista. IV, 376.
Saturninus episcopus Uzalensis. VII, 762.
Saturninus a Victoriana. IX, 231.
Saturninus ab Abitinis. IX, 234.
Saturninus episcopus Donatista. IX, 528, 555.
Saturninus a Tucca. IX, 231.
Saturninus presbyter ad unitatem Christi conversus. II, 583.
Saturninus ad quem scribit Cyprianus. IX, 192.
Saturninus excurator. II, 304.
Saturninus tribunus plebis. VII, 106.
Saturninus fossor. IX, 513.
Saturnius senex. II, 94.
Saturnius excurator Aptugnitanae civitatis. IX, 540.
Saturnius episcopus. II, 759, 781.
Saturnus. IX, 262. Saturnus φαίνων Graece dicitur, III, 236. Saturnus a satione dicitur. VII, 205. Saturnus latine sic dictus, quasi saturetur annis. III, 1057. Secundum recentiores Platonicos velut a satietate intellectus sic Saturnus appellatur. III, 1057. Graece Χρόνος vocatur. III, 1057. Quare falcem tenet. III, 1057. Et simulacrum ejus cooperto capite fingitur. III, 1057. Saturnus temporis longitudo est. VII, 120. Saturnus ante filium Picum in Italia regnasse creditur. VII, 572. Saturnus ipse est Jupiter. VII, 205. Saturnus cur patrem castrasse dicitur. VII, 209. Et filios devorasse. VII, 186. Saturno suppositus lapis, quem pro filio devoraret. VII, 202. Saturni fabulae interpretatio. VII, 208. Saturnum Jovis arma fugisse ex vetusta historia acceptum est. II, 84. Saturno hostiae humanae oblatae. VII, 209. Saturnum quibus rationibus probarunt esse colendum. VII, 209. Saturni stella. VII, 206. Saturnum inter sidera maleficum deum constituerunt Mathematici. III, 1058. Saturnus triginta annis circulum signiferum peragit. III, 232, 266. Saturni annus est triginta annorum. III, 236. Quare Saturnus est frigidissimus. III, 266. Saturnus tardus est, quia vicinior aquis frigidis, quae supra coelum sunt. III, 232. Saturnus Hebraeorum Deus putatus, quare. III, 1055. Saturno dicatos fuisse patres nostros propter sabbatum quidam putant. VIII, 379.
Saül interpretatur petitio, seu appetitio. IV, 148, 600. Saül primus rex Israelitarum quot annos regnavit. VII, 577. Spiritus Dei in Saüle bonus et malus, quomodo. VI, 134. Saül quomodo malo spiritu invadente praefocabatur, qui prius spiritum prophetiae acceperat. VI, 131. Quomodo spiritus malignus, quo vexabatur, dictus est spiritus Domini. VI, 131. Saül persequens Davidem spiritu prophetico et bono correptus. VI, 134, 135. Saül malus cum esset, prophetavit. IV, 1343. Saülem quantum honoravit David propter sacro-sanctam unctionem. IX, 298. Cur David tanto tempore veneratus est unctionem in Saüle. VII, 536. Saülis regnum umbra futuri regni in aeternitate mansuri. VII, 536. Saül figura erat regni temporalis. IV, 600, 619. Saül figura erat populi Judaeorum. IV, 663; VII, 538. In Saüle Saulus praefigurabatur. V, 948. Saül rex pessimus. V, [Col. 0590] 1278. Saülis scelerati mores. II, 171.
Sauli nomen ex Saül. IV, 916; V, 917, 948, 1429. Sauli et Pauli quae diversitas. III, 2037. Omnium manibus Stephanum lapidabat. V, 1429. Sauli saevientis conversione gratiam gratuitam probati. V, 913. Sauli conversio forte debetur orationi Stephani. V, 806. Saulus factus compunctus corde, talia coepit pati, qualia faciebat compunctis corde. IV, 1441. Vide Paulus. In Saulo Ecclesiae persecutore, tamquam desperato aegroto, medicus Christus ostendit magnitudinem artis suae. IV, 1708.
Scaevola pontifex. VII, 133.
Scandalistae. VI, 639.
Scandalum et pressura. V, 499. Scandalum ab oculo, a manu, et a pede. V, 501. Scandala ex haereticis de duobus timenda. IV, 1615. Scandalum de felicitate malorum. V, 236. Vide Felicitas. Scandalorum causae secretae et abditae. III, 875. Scandalum fratri peccatum est in Christum. V, 418. Qui scandalizantur in Christo, tamquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tamquam a luna. III, 1986. Qui scandala non dolent, non est in eis caritas Christi; qui autem etiam de talibus gaudent, abundat in eis malignitas diaboli. II, 283. Scandala ne in notitiam plebis perferantur, praecavere conatur Augustinus. II, 285, 286. Scandala, unitatis amore toleranda. VIII, 262. Quo plus quis proficit, eo majora videt scandala. IV, 1601. Scandalum interdum debet avocare ab operibus bonis, sed non semper. II, 1079. Contra scandala quomodo munimur. V, 499. Inter scandala unum est remedium, ut non male sentias de fratre tuo. IV, 243.
Scapus Priapi. VII, 215.
Scarabaei de fimo exsistunt. I, 1372. In Lege immundi erant. I, 636.
Scenopegia festum tabernaculorum. III, 1623, 1626, 1642. Solemnitas de fabricatione templorum. V, 737. Scenopegia quomodo spiritaliter jam intelligenda. VIII, 237. Scenopegiae festum, mysterium Christi. III, 1636. Scenopegiae festum hodieque celebrant Judaei. V, 737.
Scenici actores in reipublicae administrationem apud Graecos recepti. VII, 55, 56. Scenici apud Romanos infames. VII, 76, 78. Scenici non consentanee notantur apud Romanos, apud quos coluntur dii, qui ludis scenicis gaudent. VII, 58.
Schemata. VIII, 417. Schemata usitatius dicuntur quam figurae. VIII, 1068.
Schisma quid sit secundum Faustum. VIII, 369. Schismata, scissurae. V, 1165, 1244. Schisma, recens congregationis ex aliqua sententiarum diversitate dissensio. IX, 471. Schisma in discessione, haeresis in sacrilego dogmate cernitur. IX, 747. Schismatis nulla causa licita. IX, 517. Praecidendae unitatis nulla est justa necessitas. IX, 69. Nulla est causa corporalis separationis bonorum a malis. IX, 59. Separatio cordis non corporis praecipitur. IX, 79, 80. A catholicis Episcopis, sicubi forte falluntur, ut contra canonicas Dei Scripturas aliquid sentiant, non recedendum. IX, 410. Israelis secessio a regno Juda non schismatica fuit. IX, 417. Adversus hypocrisim sic certandum, ut caveatur periculum schismatis. V, 94. Schismata, stercora Ecclesiae. V, 53. Schismata, sarmenta praecisa. V, 53, 55. Quid ex vana et temeraria separatione sequitur. IX, 105. Ubi caritas non est, non potest esse justitia. III, 1236. Caritas unitatem scindi dolet. III, 1992. Posset eos, qui schismata fecerunt, area dominica usque ad tempus ultimae ventilationis, velut paleas sustinere; nisi sese a nobis ultro separassent. III, 127. Neminem se a communione omnium gentium recte separare unde certi sumus. II, 334.
Schisma veteri Testamento crimen gravius et combustione libri prophetici, et fabricatione idoli. II, 192. Vulnus gravius idololatria vel infidelitate. IX, 115. Schismatis crimen longe sceleratius quam traditionis. IX, 349. Quam homicidium. IX, 581. Schisma sacrilegium immanissimum. IX, 333. Schismatis sacrilegio nihil gravius. IX, 69, 132. Schisma vulnus et mors. IX, 137, 138. Schisma vel haeresis mors tetrior quam mors corporis. IX, 43. Schisma omnia scelera superat. IX, 38. Schisma an peccatum in Spiritum sanctum. IX, 554. Schismata Deus odit. II, 172. Schisma quanti divino judicio pendatur, denotat Dathan et Abiron supplicium. II, 298. Schismata a sola psa vera unitate justissime puniuntur. IX, 55.
Schismata unde nascantur. III, 1984. Schismatum origo, odium fratris. IX, 118. Schismata ex ipso animali sensu generantur. IX, 122. Schismata omnia per carnales fiunt. V, 49. Schisma facere non potuerunt nisi aut superbiae tumore furiosi, aut invidentiae livore vesani, aut saeculari commoditate corrupti, aut carnali timore perversi. IX, 104. Schisma haeresim Donatistae male perseverando fecerunt. II, 298. Schismatis tantum crimen objiciebat August. Donatistis. II, 298. Communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum, sed consensione factorum. [Col. 0591] II, 579. Id dederunt Donatistae in coll. Carth. II, 403, 409. Haereses et schismata significantur per filios Cethurae. III, 2133. Exhortatio ad schisma praecavendum. IX, 350.
Schismatici quid ab haereticis distent. III, 1367. Haeretici et schismatici de matre adolescentula, et de patre sene nati sine repromissione. III, 2134. De libera nati, sed secundum carnem. III, 2133. Schismatici se solos Christianos jactant, et damnant caeteros. IX, 588. Schismatis auctores omnes eam unam causam assumunt, justos alienis peccatis maculari, quando cum eis sacramenta communicant. II, 339. Quam id falsum. II, 339. Schismatici quidam facti, dum timent maculari per consortium peccatorum. V, 41. Zizania et falsos fratres usque ad messis tempus inter frumenta tolerari necesse est. III, 1799. Schismatici in parte Christum volunt ostendere, qui emit totum. III, 1984. Amans partem divisus est; si divisus est, in corpore non est; si in corpore non est, sub capite non est. III, 2060. Schismatici crucifixoribus Christi pejores sunt. IV, 311. Schismatici inter mortuos et perditos computandi. I, 642. Qui se separaverunt ab unitate, et animas seducendo interimunt, spiritaliter, non carnaliter sanguinem fundunt. IV, 645. Schismatici, homicidae. IX, 274. Schismate spiritalem vitam perdi. V, 1231. Schismatici ad Ecclesiam non pertinent. VI, 193. Schismatici rumpunt retia. IV, 781. Schismatici ex aliqua parte connectuntur Ecclesiae et habent aliquid sanum. IX, 115. Sed lethali vulnere schismatis illa sana trahuntur ad mortem. IX, 115. Schismatici in quo nobiscum sentiunt, eo etiam nobiscum sunt. IX, 110. schismatici ad populum Dei pertinent, et si non per virtutem, certe per speciem pietatis. IV, 1427. Schismatici, et si baptismum habeant, non habent Spiritum sanctum. V, 462, 1235, 1236. Schismaticis caritas deest. IX, 121. Schismatici boni esse non possunt. II, 952. Separare ille debet, qui nescit errare. II, 952. Schismaticis non prosunt quidquid boni possunt operari. IX, 116. Schismatici, ne Christum neget, cruciatus tolerantis, an laudanda patientia. VI, 623. An illa patientia sit donum Dei. VI, 624. An ei prosit. VI, 624. Quisquis ab Ecclesia catholica fuerit separatus, quantumlibet laudabiliter se vivere existimet, hoc solo scelere quod a Christi unitate disjunctus est, non habebit vitam. II, 579. Schismaticis non esse partem in hereditate Dei. V, 797. Foris ab Ecclesia constitutus, aeterno supplicio punireris, etiamsi pro Christi nomine vivus incendereris. II, 756. Schismatici non assumuntur a Christo, quia unitatem assumit. IV, 779. Schismatici impugnantur. IV, 1254. Schismatici ad pacem pacifice revocandi. V, 1583. Schismatici recte coguntur ad unitatem per Imperatores. V, 295. Illos ad communionem catholicam violenter reduci olim non approbabat Augustinus, sed postea expertus quantum eis in melius mutandis conferre posset diligentia disciplinae, mutavit sententiam. I, 641. Poenae in schismaticos decretae per Legem Theodosii. IX, 48. Schismaticis ad Catholicam redeuntibus adjicienda pietas unitatis, non negandum sacramentum veritatis. IX, 603. Agere cum haeretico vel schismatico de negotio animae licet. II, 160.
Scientia quid et quomodo in Deo. VI, 139. Scientia Dei est causa rerum, scientia vero hominum causatur a rebus. VII, 327. Scientia Dei quantum in rebus minimis elucet. II, 519. Scientia Dei invariabilis. VII, 334. Scientia approbationis in Deo. III, 647.
Scientia an sit idem ac sapientia. IV, 1759. Scientia discernitur a sapientia. VI, 140. Inter utramque quid distat. VIII, 1009, 1013, 1012. Scientia est luminare minus, sapientia est luminare majus. I, 854. Scientiam nulli tribuunt Stoici nisi sapienti. I, 874. Scientia tertius gradus ad sapientiam. III, 39. Scientia est cum res aliqua firma ratione percepta et cognita est. I, 607, 1063. Non nobis velut nova inseri, sed in memoriam recordatione revocari, Socratis inventum. II, 68. Ea quae discimus, manere semper, nec posse interire, ac per hoc non esse praeterita vult Plato. II, 68. Scientia ad ea, quae corporis sensibus experimur, pertinet. VI, 140. Scimus aliquid et experientia sensuum et fide testium. I, 607. Scientia et sensus quid differant. I, 1066, 1067. Scientiae et experientiae discrimen. I, 1231. Scientia certa multarum rerum datur. VI, 243. Quaedam in physicis certo sciuntur. I, 946. Illa scientia dicenda non est, in qua, qui eam profitetur, aliquando fallitur. I, 915. Scientiae quaedam non sunt hominum instituta. III, 55. Duplex genus harum scientiarum. III, 55. Dissimilium eadem, aut par est scientia. I, 874. Scientia rerum humanarum illa est, quae novit lumen prudentiae, temperantiae decus, fortitudinis robur, justitiae sanctitatem. I, 915. Scientia nostra constat ex visis et creditis. II, 600. Videmus autem alia sensu, alia mentis intuitu. II, 597, 599. Scientia menti tribuitur, sive per corporis sensus, sive per ipsum animum aliquid perceptum retineat. II, 600. Falsarum rerum scientia esse non potest. I, 936, 939.
Scientiae amor. VII, 341. Scientia, praeter homini, nulli [Col. 0592] animanti inest. VII, 341. Sensibus irrationabilium inest quaedam scientiae similitudo. VII, 341. Cavendum a vanae cognitionis aviditate. I, 1327. Scientia numquam mala esse potest. I, 1230. Scientia, animae cibus est. I, 963. Scientiae malorum duae. VII, 803. Reprimuntur qui discere avent multorum annosas et decrepitas falsitates. II, 996. Atque collectione emendicatarum discordantium sententiarum alienarum procurari auditores. II, 999. Haec vocatur scientia imperitissima et humilitati maxime adversa. II, 1005. Scire placita Philosophorum non est vera eruditio, et humilitati Christi opponitur. II, 1005, 1007. Scientias discere quam poenale pueris. VII, 728. Unde fiat ut scientiam pauci et raro consequantur. I, 918. Ad perveniendum ad scientiam, transgrediendi sunt sensus interior et exteriores. I, 1245. Ad impedimentum rerum sciendarum anima gravatur corpore propter originale peccatum. X, 1268. Scientia tunc non instat, quando caritas aedificat. X, 374. Scientia nostra, scientiae Dei comparata, ignorantia est. I, 811. Scientia quae non necessaria Christiano, quae sufficiens. VI, 235, 236. Quas scientias et quatenus nosse debemus. VI, 239. Scientia necessaria ad virtutes habendas. VIII, 1009. Quaenam et quando utilis scientia. IV, 1548. Scientia quid pariat in studioso Scripturarum. III, 39. Scientia salutis caeteris praestantior. VIII, 885. Hoc est tota scientia magna, hominem scire quia ipse per se nihil est, et quoniam quidquid est a Deo est, et propter Deum. IV, 874. Ad scientiam Dei necessariam esse humilitatem. V, 671. Quid sit hodie quisque, utcumque novit ipse homo; quid cras, nec ipse. V, 285, 971. Scientia utilis illa est, quae comes est caritatis, magistra humilitatis. IV, 1848. Scientia cum caritate utilis. III, 1617. Scientia omnis fidei, spei, et caritati militat. III, 35. Scientia caritati subservit. II, 737. Scientia ad finem caritatis adhibita multum est utilis; per se autem ipsa sine tali fine, non modo superflua, sed etiam perniciosa probata est. II, 223. Scientia datur certissima. VII, 646. Non prodest sine caritate. VII, 273. An fugienda scientia, ne inflet. V, 1565. Scientia quae inflat, quaenam est. VIII, 1007, 1009. Scientia sine caritate inflat. V, 1241. Scientia etsi ad legem Dei pertineat, si in aliquo sine caritate fuerit, inflat et nocet. IX, 461. Praeter scientiam et delectationem legis, gratia adhuc requiritur. II, 884. Scientiae plenitudo caritas. IV, 1260. Scientia Dei, donum est ipsius. II, 574. Scientia minus donum quam caritas. X, 374. Non est in hominis potestate quid sciat. X, 242. Scientiam necessariam quibus modis a Deo absque magistro perdiscemus. II, 576. Scientia magna, confidentia in Deo. V, 907. In scientia rerum divinarum, mites et humiles plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. II, 597. Scientia ipsa punitur conscientia, si non fiat quod discitur. V, 1162. Scientia lunae nomine significatur. IV, 1760.
Scire quid proprie loquendo dicimur. VIII, 63, 64. Omne quod scire dicimur aut sensu corporis aut intelligentia habemus comprehensum. VIII, 93. Scire aliquid nos aestimare non debemus, nisi quod maxime nobis est manifestum. I, 923. Ea quae per corporis sensus didicimus, vera esse non dubitandum. VIII, 1075. Duo sunt genera rerum quae sciuntur. VIII, 1074. Nihil ita scimus, sicut nos vivere scimus. VIII, 1073. Et beatos esse velle. VIII, 1074. Rerum causas nosse an pertineat ad felicitatem. VI, 239. Quare quod scitur in hac vita non facit beatissimos. VIII, 63, 64. Qui se dicit scire quod nescit, temerarius est, qui se negat scire quod scit, ingratus est. V, 1223. Non erubescendum est homini confiteri se nescire quod nescit, ne dum se scire mentitur, numquam scire mereatur. II, 862. Ex me nemo scire quaerat, quod me nescire scio, nisi forte ut nescire discat, quod sciri non posse sciendum est. VI, 652. Non parvus est fructus, si quod quisque vult discere, putans prodesse si sciat, discat non obesse si nesciat. VI, 609. Scire quasi tunc primum aliquid Deus dicitur, cum nos cognoscere facit. IV, 355, 615, 616.
Scillitanorum Martyrum basilica. V, 840.
Sciopodae quasi umbripedes. VII, 485.
Scipio Cneus. VII, 54, 57. Scipio. X, 745.
Scipio Nasica electus Pontifex ad suscipienda sacra Phrygia. VII, 42, 51. Theatrum et spectacula prohibenda esse Senatui persuasit. VII, 44, 45, 51. Nolebat Carthaginem Romae aemulam dirui: quare. VII, 43, 44.
Scipio Africanus major patriam salvam et liberam reddidit. VII, 102. Quam ingrata erga Scipidnem patria. VII, 102.
Scipio Aemilianus, qui et Africanus minor dictus est. VII, 53. Not. ( b ). Carthaginem aemulam Romae delevit. VII, 103. Quid de rep. apud Catonem senserit. VII, 648.
Scorta apud Paganos licita. VII, 426.
Scholastici. IV, 494. Scholasticorum apud Carthaginem licentia. I, 712. Romani erant modestiores. I, 712. Qui magistrum tamen saepe fraudabant. I, 716.
[Col. 0593] Scholasticus, jurisperitus. III, 1442.
Scorpius de cauda percutit. V, 621. Scorpius a gallina conciditur et comeditur. V, 623, 625.
Scribae non ii Judaeis erant, qui in officiis judicum, vel in consuetudine civitatum. V, 472. Eorum officium. V, 472. Scribae non eruditi in regno Dei. V, 472.
Scripta sua nolle revocare, aut ab aliis reprehendi, ubi aliquid non bene positum est, quam stultum sit. II, 585. Qui primas non potuit habere sapientiae, ut non erret; secundas habeat modestiae, ut errata revocet. II, 586. Scripta sua vel laudari subdolo pectore, vel apud alios, se tacito reprehendi, Augustino non placet. II, 301. In scriptis suis quae displicent, se conspici; in iis quae recte placent, Deum laudari vult August. II, 110. Scriptorum quorumdam Augustini editionem urget Marcellinus, quo ille ea possit vivus defendere. II, 586. Ipse vero differt, eorumque severus est judex, quo pauciora sint quae reprehendantur. II, 586, 587.
Scriptores sacri uno spiritu locuti sunt. III, 1175, 1176. Cum de se loquuntur, tamquam de alio loquuntur. III, 1800. Scriptorum ecclesiasticorum auctoritas ab auctoritate canonica distinguenda. II, 339. Licet aliter sentire ac scriptores ecclesiastici, quando aliter sapuerunt quam veritas postulat. II, 339.
Scripturarum auctoritatem de medio auferunt Manichaei, dum quaedam accipiunt, quaedam respuunt. VIII, 508, 597, 606. Falsa esse dicebant Scripturarum testimonia quibus non poterant respondere. VIII, 245. Libros veteris instrumenti non recipiebant, novi, nonnisi quos volebant. X, 1008. Eosque corruptos asserebant. X, 1009. Scripturis canonicis, quas accipiebant, quasdam falsas sententias permixtas esse contendebant. X, 1337. Scripturas esse corruptas imprudenter docebant. VIII, 69. A quibus corruptas eas esse putabant Manichaei. VIII, 70. Haeretica impietate Scripturae veteris Testamenti facit injuriam, qui eam ex Deo bono, summo et vero, fronte sacrilegae impietatis negat. X, 328, 329. Scripturarum reprehensores a Deo humiliati. IV, 1907, 1908. Fausti calumniae adversus personas, aut earum facta in Scripturis relata diluuntur. VIII. Toto lib. 22. contr. Faust. Scripturas se ab igne servasse jactant Donatistae. V, 310. Codices Dominici a Donatistis in ignem missi. II, 807.
Scripturae sacrae necessitas orta est ex peccato. III, 198. Scripturae sacrae laus et dignitas. I, 854; II, 508, 524. Scripturarum veteris Testamenti dignitas et excellentia. VIII, 74. In utroque Testamento praecepta eadem, eademque promissa reperiuntur. VIII, 134, 135. Scripturae sacrae divina auctoritas. I, 723, 842, 852; VIII, 249. Scripturae auctoritas mirabilis. VII, 357, 359. Et eminentissima. VII, 318. Scriptura sancta in summo et coelesti auctoritatis culmine collocata. II, 277, 278. Nostrae religionis historiae quidquid resistit, est falsissimum. VII, 600. Solos auctores librorum canonicorum non errasse aliquid scribendo credendum est. II, 276, 284, 285. Scripturae canonicae auctoritas nulli cedit. VIII, 517, 678. Scriptura sacra caeteris antecellit. IX, 128.
Scriptura canonica a quo condita. VII, 318. In ea Deus ipse loquitur. I, 864. Et hoc ostendit Apostolus. VIII, 646. Scripturae veteris Testamenti sunt Dei veri et boni. VIII, 646. Scriptura sacra est chirographum Dei. IV, 1880. Litterae sunt quae venerunt ad nos de patria nostra. IV, 1159, 1952. Scriptura sacra est venerabilis stylus Spiritus Dei. I, 747. Scriptura pro Deo posita. VIII, 646. De Scriptura sacra fuse disseritur. I, 1335. Scripturarum auctoritas unde probanda. VIII, 245, 248, 283, 284, 452, 485, 486, 517, 626. Scriptura fidem suam rebus ipsis probat. VIII, 284. Scripturae auctoritas in narratione rerum gestarum quanta. VII, 599, 600. Scriptura verax est etiamsi non monstretur. III, 329. Scripturarum veteris Testamenti auctoritas commendata a Christo et Apostolis ejus. VIII, 637, 638, 647. Scripturas veteris Testamenti a Christianis esse compositas vel ipsi Judaei negabant. VIII, 288. Nullus in Scriptura emendationi aut dubitationi locus. VIII, 248, 249. Scripturae auctoritas non culpanda propter peccata quae refert, imo laudanda et diligenda. VIII, 438, 439, 440. De auctoritate Proverbiorum, Ecclesiastis, Cantici Canticorum, Ecclesiastici et Sapientiae. VII, 554. Item Malachiae, Aggaei, Zachariae, et Esdrae. VII, 560. Scripturis, quae in Ecclesia canonicae nominantur, sine ulla dubitatione credendum. II, 598. Noluit Deus sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam. IV, 1880. Nihil credi voluit Christus adversus confirmatam Scripturarum auctoritatem. VIII, 284. Quod Scripturae divinae praescribit auctoritas, aut universa frequentat Ecclesia, observandum est. II, 202. Ex Scripturis canonicis quaenam sunt potioris auctoritatis. III, 40. Titubat fides, si divinarum Scripturarum vacillat auctoritas. III, 35. Fides ex Scripturis concepta est. VII, 646. Scripturis canonicis credit civitas Dei. VII, 646. Scriptura [Col. 0594] jam veritatem suam orbi terrarum demonstravit. VII, 708. Scripturae sanctae auctoritatem frangere conantur, qui aliquod ei mendacium tribuunt. VI, 404. Scripturae canonicae auctoritati nullus quamlibet sanctus et doctus vir comparandus. X, 381. Si ratio contra divinarum Scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit verisimilitudine, nam vera esse non potest. II, 588. Doctrinam Christianam utilitati reipubl. non convenire putant, qui nolunt rempubl. stare firmitate virtutum, sed impunitate vitiorum. II, 525.
Scripturae summa est veritas. I, 839, 860. Magnaque prae litteris profanis excellentia. I, 748. Dum Scriptura testimonium aliquod ex auctore sumit, non propterea caetera illius auctoris scripta confirmat. III, 738. Scripturae sacrae cum profana comparatio. III, 65. Scripturarum ardore inflammatus Orosius juvenis presbyter ab ultima Hispania ad Augustinum transiit. II, 748. Scripturae sacrae, Augustini sunt castae deliciae. I, 809. Scripturae sacrae omnibus saeculi deliciis suaviores. I, 810. In Scripturis satietas sine fastidio. V, 30. Qua ratione vacandum studio Scripturae sacrae. III, 42. Scripturae sacrae studium a Deo datur. III, 90.
Scriptura sancta in Ecclesia legi solita. IX, 330. Scripturae quomodo legendae. V, 354. Quomodo vere leguntur. III, 92. Quo animo legendae ut prosint. VIII, 74. Quid appetunt qui sacram Scripturam legunt. III, 38, 42. Errant qui a sacra Scriptura propter stili asperitatem abhorrent. III, 262. Scriptura sacra omnibus accessibilis, paucis vero penetrabilis. II, 524. Adeas et parvis et capacibus patet accessus. IV, 1360, 1361. Scripturae sacrae perductae sunt usque ad infantium tarditatem. IV, 112. Scripturae sanctae ad infirmitatem parvulorum aptatae. V, 156. Scriptura sacra cor Christi, eo crucifixo revelata, ut ab omnibus etiam infirmis intelligatur. IV, 175. Quo animo esse debeat cum qui nondum fidelis, tum qui jam fidelis, circa Scripturae difficultates. II, 386. Scripturae sacrae studium requirit humilem et mitem animum. III, 64, 66. Explicatio Scripturae quae non intelligitur petenda a Deo. III, 1539, 1540. Scripturae intelligentia a Deo in oratione petenda. III, 89. Scripturas ministrant nobis homines, solus Deus dat intellectum earum. III, 1382. Scripturae intelligentia modo inusitato non est exspectanda. III, 17. Scripturam qui non potest intelligere, Scripturae Dei det honorem, sibi timorem. III, 261. Scriptura sacra quando non intelligitur, quomodo legenda. III, 1536. Scripturas sine ullo errore comprehendit, et sine ullo labore custodit, cujus cor plenum est caritate. V, 1533. Scriptura sacra servienti animae libera est, contaminatae pura, corruptae integra. I, 734. Scriptura sic loquitur, ut altitudine superbos irrideat, profunditate attentos terreat, veritate magnos pascat, affabilitate parvulos nutriat. III, 323. Eadem Scriptura cum premit servos, Testamentum vetus; cum erigit liberos, Testamentum novum vocatur. III, 2145. Scriptura nos non levat, nisi descendat ad nos, sicut Verbum caro factum descendit ut levaret. III, 1914. Scripturas malo voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati. IV, 106. Scripturarum lectionem suadet August. inchoari ab Apostolis. II, 508.
Scripturae sacrae simplicitas. I, 686, 723, 841. In Scripturis, admirandae altitudinis saluberrima humilitas. VI, 319. Scripturae sacrae mira profunditas. I, 723, 810, 832, 1315; II, 516. Scripturarum concordia. VII, 600. Scripturarum etsi diversi sint Scriptores, omnia tamen ita sibi concordant, ut tamquam uno ore dicta inveniantur. VIII, 249. Scripturae sacrae expositio a quibus petenda. I, 1311. Scriptura sacra scrutanda est cum honore famulorum Dei, qui eam dispensarunt. I, 843. Non credendum Scripturarum expositoribus earum inimicis. VIII, 74. De Scriptura sacra nemo judicare debet. I, 859.
Scripturae sacrae divisio. III, 1745. Omnis Scriptura in duo Testamenta vetus et novum bipertita est. III, 246, 247. Canon librorum veteris et novi Testamenti. III, 41. Quosnam Scripturae libros Judaei non recipiunt. III, 946. Scripturae legitimae, id est, legem continentes. III, 887, 888. Scriptura canonica et apocrypha quaenam sit. VII, 470. Scripturae canonicae quae sint, in Concilio institutum. II, 233. Scripturas non canonicas legens in populis, eos in scandalum mittit. II, 233. Non omnia scripta sunt, quae Deus locutus est auctoribus sacris. III, 690. Scripturae multae sub nominibus Prophetarum et Apostolorum proferuntur. VII, 470, 471. Scripturae canonicae integritas et notitia ea cura custodita, ut frustra ausi sint nonnulli scripta Apostolis confingere. II, 340. Epistolae ad Romanos et ad Galatas invicem comparantur. X, 733. In epistola ad Romanos pene ipsa quaestio sola de gratia versatur, tam pugnaciter, tam multipliciter, ut fatiget quidem legentis intentionem, sed tamen fatigatione utili atque salubri. X, 207. Epistola [Col. 0595] ad Hebraeos nonnullis incerta, sed ab Ecclesiis Orientalibus inter canonicas habita. X, 137. Scriptor epistolae ad Hebraeos fidelis est fidei praedicator. X, 1284. Epistola ad Hebraeos teste usi sunt illustres catholicae regulae defensores. VI, 235. Scripturarum libri quos catholica disciplina custodit, non falsati. VI, 70.
Scriptura explicabatur in ecclesia. VII, 77. Scripturarum tractatio magnum opus et arduum. III, 19. Cum auxilio Dei suscipienda. III, 19. Quandonam temerarium non sit tractare de Scripturis. III, 19. Scripturarum tractationi vitia duo inimica. VIII, 845. Scripturae intelligendae regula. IX, 673. Regulae ad intelligendas Scripturas. V, 26, 30, 46, 149, 180, 198, 450, 456, 470, 556, 609. Scripturas veteris Testamenti quadruplex tractandi ratio. VIII, 68. Scriptura quomodo intelligenda et explicanda. VII, 473. Scripturarum tractandarum praecepta quaedam tradi possunt. III, 15, 18. Haec a tribus hominum generibus reprehenduntur. III, 15, 16. Eorum rationibus satisfit. III, 16, 17. Scripturarum tractatio duabus rebus nititur. III, 19. Scripturarum verum sensum assequendi regulae. VI, 344, 345. Scripturae sacrae variae interpretationes simul possunt esse verae. I, 838, 844. Non obest aliter quam alii senserint sentire, modo vera sint quae existimamus. I, 836. Quis sensus habendus sit excellentior. I, 844. In omnibus Scripturis summa vigilantia custodiri oportet, ut secundum fidem sit sacramenti divini expositio. VI, 55. In Scripturis liceat sentire quod earum scriptor non sensit, non tamen quod abhorret a regula fidei et veritatis. V, 63. Scripturae sacrae fides ab originali lingua repetenda est. VII, 455.
Scripturae sacrae variae versiones. VII, 603. Scriptura unde in diversas linguas traducta est. III, 38. Scripturae ambiguitas in una lingua, tollitur per aliam. IV, 1536. Multi Scripturas ex Hebraea lingua in Graecam, innumeri vero et in Latinam verterunt. III, 43. Scriptura ex codicibus Graecis in Latinam linguam translata est. IX, 709. Scripturarum divinarum pertractatores in Latina lingua perpauci sunt, in Graeca innumeri. VIII, 214. Translatio Scripturae veteris e Graeca lingua in Latinam facta secundum LXX interpretes. I, 592. Quare quaedam in versione LXX inveniuntur, quae in codicibus Hebraeis non sunt, et e contra. VII, 604. Hebraeis codicibus et LXX versione utendum. VII, 605. Obelisci aut asterisci in codicibus Graecis quid significabant. III, 590; VII, 604. Asterisci in Scriptura, ut ostenderetur, ea quibus appositi erant non esse in interpretatione Septuaginta, sed esse in Hebraeo. IV, 821. Vide Lex. Scripturas sacras cum interpretatione LXX contulit Augustinus. III, 547. Scripturae interpretatio usitata. III, 1139. Scripturarum Latina versio in diversis codicibus ita varia est, ut tolerari vix possit. II, 243. Tanta Latinorum interpretum imperitia carere optat August. II, 291.
Scripturae sic sunt a Spiritu sancto temperatae, ut quaedam in iis obscura, quaedam manifesta essent. IX, 396. Loca manifestis obscura, et obscuris manifesta cur intermiscentur in Scripturis. IV, 136. Etsi in Scripturis innumera lateant, tamen ad ea quae necessaria sunt saluti, non tanta in eis pervenitur difficultate. II, 516. Scripturae clarae in his quae ad salutem necessaria sunt. X, 186. Scripturae obscuritas utilis est. VII, 332. Nedum inutilis. III, 38. In Scripturis cur quaedam clausa, quaedam aperta. V, 849. In Scripturis alia secretius absconduntur, ut quaerentes exerceant, alia in promptu ponuntur, ut desiderantes curentur. V, 196. Scripturarum verba quaedam obscuritate sua hoc profuerunt, quod multas intelligentias pepererunt. IV, 159, 160. Scripturarum sacramenta quaedam clauduntur, non ut negentur, sed ut pulsantibus aperiantur. IV, 1189, 1907, V, 1237. Obscurum aliquid est in Scripturis, ut exerceatur accepturus, et capacior fiat ad sumendum quod donatur. IV, 1907. Et ut post laborem inquisitionis, delectabilior sit dulcedo inventionis. IV, 413. Utque rei jam cognitae tamquam nova fiat ipsa cognitio. IV, 1803. Scripturarum latebrae maxime valent ad amorem veritatis acuendum, decutiendumque fastidii torporem. VI, 320. Scripturarum non solum manifestis pascit, sed etiam obscuris exercere nos vult Deus. VI, 36, 539. In Scripturis sanctis quod ad exercendas mentes fidelium obscure ponitur, gratulandum est si multis modis, non tamen insipienter exponitur. VIII, 795. In omni copia Scripturarum sanctarum pascimur apertis, exercemur obscuris: illic fames pellitur, hîc fastidium. V, 450. Alte posita sunt sacramenta Dei, ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut quaesita cum difficultate, cum majori jocunditate inveniantur. IV, 1350. Scripturae ad jocunditatem clausae sunt. V, 1555. Ea suavius contemplamur in Scriptura, quae ex abditioribus locis enucleantur. VIII, 262. Ad hoc prophetias obscuras esse Deus voluit, ut inde praedicatores interpretando, quasi de nubibus saginam spiritalem influerent. IV, 1909. Scripturae, silvae ob opacitates et umbracula mysteriorum. IV, 214. Pia fides et humilis inquisitio ad earum intelligentiam necessaria. [Col. 0596] V, 336. Scripturarum superficie non debemus esse contenti. II, 920. In Scripturarum obscuritatibus, tractatores earum non sunt temere sequendi. II, 921. Scripturae sacrae perscrutatio in curiositatis medelam est. III, 166. Non ad solam Dei naturam pertinent quae scrutari prohibemur. X, 527. In rebus obscuris ubi Scripturae non adjuvant, cavenda judicandi temeritas. X, 186. Scriptura sacra nonnisi temere reprehenditur, cum non intelligitur. VIII, 77, 91. Divina eloquia salubria sunt bene intelligentibus, periculosa his qui ea volunt ad cordis sui perversitatem detorquere. IV, 543. Scripturarum sacramenta aedificant lapsos, satiant esurientes. V, 30. In Scripturis multa latebant, quae haereticorum quaestionibus respondendo aperta sunt. IV, 643, 837. Scriptura sacra cum non intelligitur, quid agendum. III, 1722, 1726, 1727, 1741. In obscuris Scripturae locis quid agere debeat pius lector. III, 262. Obscuri Scripturae loci ex apertioribus explicandi. III, 79. Aut per recapitulationem. III, 86. Mansuetis et humilibus revelantur Scripturarum obscura. IV, 1907. Scriptura obscura a pio et impio diversimode accipitur. III, 1721, 1722. Scriptura quae duplicem sensum parere potest, non praecipiti interpretanda affirmatione. III, 260. Eumdem Scripturae locum varie intelligi nihil prohibet. III, 80. Quis fructus esse possit ex interpretatione Scripturae illa, quae fit quaerendo, non asserendo. III, 202. Locus incertus tutius per alios Scripturae locos, quam per rationem exponitur. III, 80. Scripturae obscura loca aliis manifestis minime dubiis explicanda. V, 264, 1634; VII, 332, 333. In Scripurae difficultatibus, honora verbum Dei, differ pietate intelligentiam. IV, 1907. Scripturam Dei qui diligit, etiam quod in ea non intelligit honorat. IV, 1592. Honora in ea quod non intelligis, et tanto magis honora, quanto plura vela cernis. V, 336. Ad divinas Scripturas potius desideratur pietas et humilitas, quam acumen ingenii. V, 336. Antequam scias quare quid dictum sit, crede ita dici debuisse ut dictum est. IV, 1915. Scripturae difficultas non est in obscuris sensibus, quando adjuvat Spiritus. V, 820. Scripturae tene et devote accipe aperta, ut merito tibi pandantur obscura. V, 290. Ipsum desiderium intelligendi, oratio est apud Deum. V, 820. Fatetur Augustinus se in ipsis sanctis Scripturis multo plura nescire, quam scire. II, 222. Errores non servantium modum in Scripturis intelligendis. VI, 200.
Scripturam contingit non intelligi ob signa ignota vel ambigua. III, 42. Ambiguitas Scripturae aut in verbis propriis est, aut in translatis, III, 65. In ambiguitate verborum sacrae Scripturae quid agendum. III, 43, 44, 65, 66. Idem verbum in Scripturis non semper idem significat. III, 78. Nomina Hebraea, Syra, Aegyptia, etc., quae in Scriptura sacra sunt, tempore Augustini erant interpretata. III, 62. In Scripturis omne quod dicitur sive fit, aut intelligendum est proprie, aut figurate, aut utraque ratione. V, 556. In Scriptura locutiones triplicis generis. VIII, 846. Scripturarum quarumcumque tres differentiae. VIII, 73. Ignoti verbi aut ignotae locutionis unde eruenda cognitio. III, 45. Scripturis locutionis genus familiare est, ut conjunctio, Et, ponatur, cum sententia non praecesserit cui sequens adnectatur: quid hoc significet. IV, 79, 80. In Scripturis propositiones indefinitae quomodo intelligendae. V, 450. Scriptura nonnumquam continens pro contento ponit. IV, 1414, 1415. Ita loquitur de parte, tamquam de toto. II, 638; IV, 1115. Utitur plurali pro singulari. VII, 519. Pro omnibus aliquando ponit multos. VII, 696. In Scriptura et Patribus sermo plerumque ad omnes dirigitur, licet de quibusdam tantum sit intelligendus. II, 337. Multa dicuntur tamquam facta, cum in spe adhuc sint. II, 842. Scriptura ut praeterita narrat futura. IV, 1476. Ponit futurum pro praeterito, et praeteritum pro futuro. VI, 305; VII, 705. Praeteritum pro futuro saepe, raro autem futurum pro praeterito. III, 723.
Scripturae praedictiones aut jam impletae, aut omnino implendae. IV, 451, 452, 1881. Scripturis praedicta, jam videri impleta. II, 1028. Scripturarum mos in numerando. V, 352. Scripturae loca in quibus accipitur numerus pro numero. VI, 253, 254. Scriptura summa solida utitur ad computanda tempora. III, 613. Quomodo tollenda ambiguitas ex pronuntiatione. III, 67. Et ambiguitas dictionis. III, 68. Illud ex Joan. Quod factum est in ipso vita erat, etc. Quomodo distinguendum. III, 331, 332. Ex iis quae leguntur in Scripturis, aliqua etiam quae non leguntur intelliguntur. VIII, 760. Quae Scriptura reticet, quatenus conjectando proferre juvat. III, 329. Usitatum est locutionis genus in Scripturis, ut quod semper est, tunc fieri dicatur in aliquo, cum in eo cognosci coeperit. VI, 75, 76. Cognitio siderum non multum ac prope nihil adjuvat tractationem Scripturarum. III, 57. Ad intelligentiam Scripturarum conducit cognitio animalium, herbarum, lignorum, etc. III, 56, 62. Artium cognitio. III, 57. Et dialectica. III, 57, 58. Quibusque in Scriptura nominatis membris Dei, potentias operationum [Col. 0597] oportet intelligi. IV, 130. Scripturarum divinarum moris est personae Dei tribuere, quod in nobis facit, ubi congruenter dici potest. IV, 75. Scriptura quaedam de Deo, humano modo dicit, ut nobis lactentibus ipsum commendet. IV, 1713. Verba quibus de Deo aliquid congruenter dictum videtur, humanae capacitati aptiora sunt, quam divinae sublimitati. VI, 138. Quare Scriptura loquens de Deo iis etiam verbis utitur, quae apud homines in vitio poni solent. VIII, 142. Scriptura cum de Deo loquens verbis nostris utitur, nihil de Deo digne posse dici ostendit. VIII, 138, 142. In Scripturis cur quaedam judicio Dei enuntiato quaedam tacito narrantur. VIII, 427. In Scripturis sunt quaedam, quae dum non sibi conveniunt carnaliter audita, nos admonent spiritaliter ea intelligere. II, 459. Quid respondendum, si quid velut absurdum moverit in Scriptura. VIII, 249. Quae ita dicuntur in Scripturis, ut rebus humanitus seu divinitus gestis sive gerendis convenire non possint, non inaniter sunt dicta. VII, 526. Scripturae sacrae litigare videntur. V, 164, 332.
Scripturae nullus est liber, qui, excerptis et avulsis quibusdam sententiis, non videatur sibi contrarius. V, 332. Scripturae conciliantur loca in speciem contraria. V, 164, 180, 213, 283, 372, 791, 804. Habeat quisque cum Dei verbo in corde concordiam, et Scripturae nulla discordia est. V, 510, 804. Per Scripturas quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus sanctus, ut cogat nos ista spiritaliter quaerere. IV, 1351. De rebus naturalibus, quasi secundum Christianas litteras loquendo, nihil temere affirmandum coram infidelibus. III, 261, 264. Quod de natura rerum veracibus documentis demonstrari potest, Scripturae non est contrarium. III, 262. Ubi res naturaliter obscura nostrum modulum vincit, et aperta divina Scriptura non subvenit, temere hinc aliquid definire humana conjectura non praesumit. II, 862. Melius est cum pietate nescicire, quam cum insania judicare. V, 740.
Scriptura sacra, remotis falsitatibus, gradatim evehit ad divina. VIII, 820. In Scripturis multa utiliter repetuntur. IV, 1817. Eadem multipliciter dicta sunt, ut varietas locutionis fastidium tolleret veritatis. IV, 525, 526, 1815. Scripturarum loca quae speciem habent maledictionis, non per malevolentiam, sed per prophetiam dicta sunt. IV, 88. Juratio cum occurrit in significatione prophetantis, non sicut in ore jurantis accipienda. IV, 99. Non omnia quae narrantur in Scripturis aliquid significant. VII, 479. Quae vero aliquid significant, ad Christum et Ecclesiam referenda sunt. VII, 479. In historia Geneseos non omnes homines nominantur qui tunc erant. VII, 446. Quodnam est propositum historiae Geneseos. VII, 446. Genera rerum gestarum distributa sunt per libros Scripturae, non temporum ordo contextus. III, 731.
Scripturae non semper proprie loquuntur. III, 1303. Cur in figuris Scriptura loquitur. VI, 663. Locutiones tropicae Scripturae miscentur propheticis. VII, 548. Et propriis. VII, 691. In iis quae Scriptura narrat, quaedam secundum intellectum figurarum, quaedam secundum fidem rerum gestarum accipi possunt. III, 247. An quidquid historice praedictum completumque refert, aliquid allegorice implendum significet. VII, 526. Figuratas locutiones Scripturae ad litteram accipere miserabilis servitus. III, 68, 69. Animae mors est, cum intelligentia carni subjicitur sequendo litteram. III, 69. Augustinus in exponendis Scripturis ad litteram succumbit. I, 688. In Scripturis multo plura per allegorias et aenigmata partim verbis solis insinuantur, partim etiam facta narrantur. VIII, 257. Figuratum est et mysticum, quod in Scriptura non potest exponi secundum litteram. III, 401, 430. Nec ad fidei veritatem aut morum honestatem referri. III, 71. Scripturae sacrae loquendi modi methaphorici quomodo intelligendi. III, 166. Quaenam regula in explicandis allegoriis tenenda. IV, 116. Impudentissime quis nitatur aliquid in allegoria positum pro se interpretari, nisi habeat et manifesta testimonia quorum lumine illustrentur obscura. II, 334. Omnia significantia in Scripturis videntur quodam modo rerum, quas significant, sustinere personas. VII, 610, 611. In rebus gestis quas Scriptura narrat, futura praenuntiat. VII, 523, 524. Omnia quae scripta sunt, etiam de creatione mundi, possunt interpretari ad significationem futurorum. IV, 532. Non quaecumque narrant sacrae Scripturae, imitanda proponuntur. IX, 729, 730. Quomodo interpretandi Scripturae loci, qui saevitiam aut flagitium redolent, et tamen ex persona Dei vel sanctorum referuntur. III, 72, 73; VIII, 445, 446. Et illi in quibus facta quaedam laudantur bonorum hodie moribus contraria. III, 78. Aut peccata magnorum virorum referuntur. III, 78. Quod in aliis personis plerumque flagitium est, in divina vel prophetica persona, magnae cujusdam rei signum est. III, 73. Ad quid in Scripturis sacris quaedam bonorum mutationes et lapsus; et rursus quaedam malorum mutationes et provectus referuntur. VIII, 464. [Col. 0598] Scripturae cur commemorant lapsus magnorum. IV, 586. Scripturae bona et mala hominum referentes, quaedam judicant, quaedam nobis judicanda permittunt. VI, 539. Omnia quae sunt in Testamento veteri, admonent animum prius aliquid significare, deinde quid significent quaerere. VIII, 274. Omnia quae sunt in Scripturis, aut futura significant, aut ideo ponuntur, ut significantia connectantur. VIII, 463. Quaedam mala opera hominum in Scripturis sanctis esse significativa bonorum non implicat. VIII, 454. In Scriptura nihil quod significationis causa non sit. VIII, 273. Scripturarum sensus figuratus, non est contensiosis, aut infidelibus ingerendus. VIII, 612. In Scripturis, de quibuslibet rebus et verbis figurae ducantur, etiam de re pudenda, non aspernanter sed sapienter audiendae. VIII, 658. Multis et variis similitudinibus una eademque res in Scripturis saepe insinuatur. IV, 109. Figurae et tropi in Scriptura sacra delectant. III, 39. Ut animus corpori, ita sententiae verbis praeponendae. VI, 320. Corrigendus ille qui in interpretatione Scripturarum pie fallitur. III, 34.
In Scripturis quaedam ad fidem et doctrinam tantum pertinent, quaedam ad mores componendos. III, 887, 888, 889. Scriptura non asserit nisi catholicam fidem, rebus praeteritis, praesentibus et futuris. III, 71. Quae aperte in Scriptura sunt posita, continent fidem moresque vivendi. III, 42. In Scriptura quae divinitus praecipiuntur, aut mores pietatemque formare, aut aliquid significare figurate credenda sunt. VIII, 464. Scripturarum prope omnis pagina nihil aliud sonat, quam Christum et Ecclesiam toto orbe diffusam V, 289; VIII, 463. Scripturae propter Christum factae sunt. IV, 1779. Scriptura vetus non nisi ad commendandum Christi adventum et praesignandam Ecclesiam. VI, 313, 315. Scriptura nova, Christum narrat et dilectionem monet. VI, 315. In omnibus Scripturis sanctis gratia Dei quae liberat nos, commendat se nobis. IV, 874. In multimoda locutione Scripturae atteritur anima, ut Christi gratia glorificata dulcescat. VIII, 845. Scripturarum sanctarum universa facies ac vultus admonet, ut qui gloriatur, in Domino glorietur. VI, 278. Quomodo Scriptura informat mores hominum. III, 71. Quid liceat et non liceat, pleni sunt libri Scripturarum. IV, 1921. Per Scripturam divinam humanarum voluntatum morbis subvenitur. III, 38. Omnis morbus animi habet in Scripturis medicamentum suum. IV, 357. Medicamenta in Scripturis sanctis. V, 196. Scriptura salutaria praebet praecepta avaris, luxuriosis, etc. III, 125. Magistra est humilitatis. I, 841, 852. Scriptura Dei munit nos adversus scandala. II, 266, 267, 270. Adversus hominum detractiones suspicionesque temerarias. II, 267, 271. Dolendum quod minus curentur quae in divinis libris saluberrime praecepta sunt, et varii usus et praesumptiones exacte observantur. II, 221. Non perniciose fallitur, nec mentitur quisquis sensum Scripturae ad geminam caritatem detorquet. III, 34. Ille tenet et quod patet et quod latet in divinis sermonibus, qui caritatem tenet in moribus. V, 1534.
Scriptura omnis ad id unum tendit, ut fides, spes, caritas in animo aedificentur. VIII, 951. Fides, spes, caritas aedificantur per Scripturas sacras. III, 36. Ad commemorationem fidei nostrae, ad consolationem spei nostrae, ad exhortationem caritatis nostrae Propheticos et Apostolicos libros legimus. VIII, 294. Fide, spe et caritate homo subnixus non indiget Scripturis nisi ad alios instruendos. III, 36. Scripturae plenitudo finisque, amor Dei, et proximi. III, 34, 39. In Scripturis potio nobis a Deo confecta, ad amorem suum miris modis. IV, 1803. Quidquid salubriter mente concipitur, vel ore profertur, vel de qualibet divina pagina exsculpitur, non habet finem nisi caritatem. IV, 1815, 1816. Scripturae omnes nihil aliud te docent, nisi continentiam ab isto saeculo, ut amor tuus currat in Deum. V, 264, 695. Non praecipit Scriptura nisi caritatem, nec culpat nisi cupiditatem. III, 36, 71, 72. Scriptura utraque ad dilectionem Dei et proximi quomodo ordinetur. VI, 315. Augustinus sese quotidie experiri testatur, nihil in Scripturis esse, ubi duo caritatis praecepta non reperiat. II, 222. Scripturas sine errore comprehendit ac sine labore custodit, cujus cor plenum est caritate. V, 1533. Quidquid difficultatis habuerit homo in Scripturis a Christo non recedat; cum ei fuerit Christus in iis revelatus, intelligat se intellexisse. IV, 1237. Quare quaedam dicuntur in Scripturis, quae ad civitatem Dei non pertinent. VII, 479. Ab Scripturae sacrae documentis non est discedendum. I, 990.
Scripturarum utilitas. IV, 564. Spectaculum divinitus exhibitum in Scripturarum sensibus. IV, 298; V, 322. Potestate et misericordia Dei continentur prope omnes Scripturae. IV, 743. Scriptura, adversarius cum quo cito concordare debemus. V, 245. Scriptura Dei, tamquam ager ubi aedificatur. III, 1582. Scriptura tecta figuris et sacramentis, est coelum nubibus opertum. IV, 1908, 1909. Scripturarum sacrarum libri, coeli appellati. IV, 111, 113, 1341. Scripturae quasi cor Christi. II, 554. Epulae in Scripturis [Col. 0599] sanctis. V, 581. Quare gladius bis acutus Scriptura vocatur. VII, 692. Scripturae tamquam lucernae in hujus saeculi nocte accensae. III, 1662; IV, 1567. Scripturarum auctores montes et summa montium appellantur. IV, 347, 911. Scriptura sacra, nubes est. IV, 137. Nubes in qua apparet Christi gloria. VIII, 266. Eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infunditur. IV, 137. Scripturarum significationibus pascimur in hac vita. III, 1530. Scriptura sancta, pascua. V, 284. Speculum. IV, 1388. Speculum fidele. VIII, 438, 440. Sincerissimum speculum. IX, 89. Speculum neminem palpans. VI, 702. Scripturae sanctae, sancta specula. VIII, 269. Scriptura cur stilus vocatur et calamus. IV, 836. Scriptura sancta, divinus thesaurus. V, 1481. Scripturarum thesaurus est magnus. VI, 670.
Scripturae omnes attente audiendae, sed maxime quae valent adversus haereticos. III, 1988. Scripturas non contemnunt haeretici, sed eas sibi videntur sectari, dum suos sectantur errores. II, 459. Ex Scripturis afferenda non sunt ad disputationem quae utrique parti possint esse communia. IX, 396. Nec quae sunt figurata et obscura. IX, 397, 398. Scripturas quando quis pervertit, quid agendum. V, 758. Clerici mali pervertere nitentes Scripturae locum de Evangelio. V, 758. Scripturarum studium, oratio, lectio, sacerdoti necessaria. II, 88, 89. Ad pastores pertinet non tacere; ad oves autem, etsi illi taceant, de Scripturis sanctis verba Pastoris audire. V, 282. Timendum ne divina eloquia palpentur potius quam tractentur. II, 353. Scripturae et Sacramenta bonis et malis communia. V, 48.
Scripturas divinas Antonius monachus et memoriter audiendo tenuit, et prudenter cogitando intellexit. III, 17. Idem de servo barbaro Christiano narratur. III, 17.
Scythae aliquando universam pene Asiam tenuerunt. III, 796. Scythae philosophi. VII, 233, 234.
Schythopolis, quae olim dicebatur Bethsan. III, 795.
Scutum diversa significat in Scriptura sacra. III, 79.
Scyniphes, musculae brevissimae. VIII, 875.
Sebastianus. II, 1064. Vocatur Abbas. II, 1064. Not. 1.
Secessionis a tumultu rerum labentium utilitas ac necessitas. II, 74.
Secreti utilitas. V, 335.
Secta quid sit secundum Manichaeos. VIII, 369. Sectae diversae sunt secundum varias differentias quae possunt institui. VIII, 376.
Secundiani haeretici. VIII, 28.
Secundianus a Thambeis. IX, 237.
Secundianus episcopus Donatista. IX, 528, 555.
Secundianus Prisianensis episcop. IV, 381.
Secundinus. IV, 376.
Secundinus Manichaeus, ex iis quos auditores vocabant. I, 634; VIII, 571, 572. Retr.
Secundinus a Carpis. IX, 217.
Secundinus a Cedias. IX, 209.
Secundinus, sive Secundus Jacondianensis episcop. IV, 381.
Secundinus Romanus. VIII, 573, 594.
Secundinus presbyter. II, 1068.
Secundinus episcop. II, 991.
Secundus Tigisitanus. IX, 443. Primas Numidiae. IX, 37, 638. Auctor schismatis Donatistarum. V, 293. Secundi Tigisitani gesta ecclesiastica in domo Urbani Donati habita. II, 197. Ratio quam Secundus Tigisitanus tenere debuisset. II, 163. Secundus Tigisitanus contra Caecilianum et collegas concilium contraxit. IX, 493. Carthagine. IX, 639. Secundi Tigisitani concilium apud Cirtam. IX, 510, 639, 774 App. Vide Cirtense. Secundus Tigisitanus praesentes et confessos traditores reliquit Deo judicandos, et eos in episcopalibus sedibus manere permisit. II, 161, 162, 164, 197. Eisque, ne schisma fieret, pacem dedit. IX, 612. Secundus Tigisitanus suspicionem traditionis satis probabilem sibi metuebat. II, 162, 164. Et de facto, traditionis accusatur. IX, 511, 640. A Purpurio Limatensi. IX, 612. Secundus Tigisitanus Purpurium Limatensem de homicidio confessum, ne primatum perderet vel episcopatum, timuit. IX, 714. Et Mensurio rescribit se divinos codices tradere exurendos recusavisse. IX, 638, 659, 640, 735. Acta Cirtensia litteraeque Secundi et Mensurii discutiuntur. IX, 644. Secundus Tigisitanus a crimine traditionis se purgare non potuit. IX, 735.
Secundus minor, consanguineus Secundi Tigisitani. II, 162. Ejus nepos. IX, 511.
Securales leges. II, 166.
Securis jura. II, 511.
Securitas peccatori a Dei ministris data non prodest, nisi Deus acceptet. V, 246. Securitas perversa. IV, 1916. Securitatem malam Deus, tollit, et inserit utilem timorem. III, 1983. Securitas nulla, nisi ut Dei jussa audiamus, et promissa exspectemus. V, 246. Securitas hominis confidentis praesidio Dei. IV, 201. Securitas, si intus sit Deus. IV, [Col. 0600] 391. Securitas piorum sub Dei praesidio. V, 421. Securus nemo esse debet in hac vita, quae tota tentatio est. I, 799. Securitas a malis non hic in peregrinatione, sed in patria. IV, 840, 841, 1093. Securitas vera in coelo. V, 728.
Sedatus a Tuburbo. IX, 213.
Sedere, idem ac habitare. V, 1062, 1070; VI, 634. Sedere in concilio vanitatis, non corpore, sed corde malum est. IV, 192.
Sedes Dei est conscientia piorum. IV, 520. Sedes Dei omnes in quibus regnat Deus. IV, 1133. Sedis nomine regnum Christi significatum. IV, 1122, 1123.
Seditiones Christianorum carnalium saepe bonos viros ex Ecclesia, divina permittente providentia, expellunt. III, 128.
Seducere et in bono et in malo dicitur. III, 1628. Seducti intelliguntur, qui id quod faciunt, non putant esse peccacatum. VII, 419.
Segerma. IX, 209.
Segetia dea praefecta frumentis, cum jam essent super terram. VII, 119.
Segisvultus Comes. V, 773; VIII, 707, 708, 709.
Seja dea, cui frumenta sata commissa erant, quamdiu essent sub terra. VII, 119.
Seir interpretatur pilosus. III, 774.
Selenites, lapis Persicus, cujus candor interior cum luna crescit atque deficit. VII, 715.
Seleuciana Dei famula. II, 1086.
Seleucus a quo Seleuciani haeretici. VIII, 41.
Sellularii opifices. X, 836.
Selmon interpretatur umbra. IV, 826.
Selom interpretatur dimissio ejus. VIII, 456.
Sem interpretatur nominatus. VII, 477. Sem figura Christi. VII, 477. Filiorum Sem generationes usque ad Abraham diriguntur. VII, 488.
Semei quomodo dixerit Dominus maledicere David. X, 906. Voluntatem ejus proprio vitio suo malam in hoc peccatum judicio suo justo, et occulto inclinavit. X, 906. Si jubenti Deo obtemperasset, laudandus potius, quam puniendus esset. X, 906.
Seminum semina quaedam occulta. VIII, 875. A seminibus quibusdam occultis, tamquam a regulis originalibus, progrediendi primordia, incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum accipiunt quaecumque nascuntur. VIII, 876, 877. Semina rerum, praeter hominis, quas creavit Deus, quasque Angelis sive bonis, sive malis subjecit, vitiari possunt ab iis quibus subjacent. X, 1421. Seminis granum quanta contineat. V, 1158. Omnia membra sunt latenter in semine. VII, 777. Semen muliebre. VII, 187. Etsi Deus auctor seminum, non sequitur tamen semina vitiata non esse. X, 1441. Semen hominis maledictum. X, 447. Semen Deus creat, non vitium quo inficitur. X, 742. Deus operatur sine vitio, etiam de semine vitiato. X, 1442, 1443. Semen hominis de gignentibus vitium trahere, exemplis naturalibus ostenditur. X, 833. Semen generationis, et semen regenerationis. X, 1430. semen immortale ac spiritale. X, 1429, 1430. Semen unum Abrahae, Christus et Ecclesia. III, 2125. Semen impiorum, opera impiorum. IV, 389. Seminare in carne, et seminare in spiritu. III, 2146. Seminare in lacrymis. V, 192. Vide Lacrymae.
Semiariani. VIII, 39.
Semipelagiani. Vide Pelagiani, Massilienses, et Vitalis. VII, 561.
Semiramis uxor Nini. VII, 561. Semiramis incestuosa. VII, 561. A filio interfecta perhibetur. VII, 561. Semiramis Babylonem aut condidit aut instauravit. VII, 561, 562.
Semita est via angusta. IV, 1836. Semitae, consilia et cogitationes. IV, 1802. Semitae, praecepta Dei sunt. IV, 1808, 1837. Semitae duae ad regnum coelorum. V, 1649.
Semitarii lupi. VI, 682.
Semper aliquando intelligitur, quamdiu hîc vivitur. IV, 1538.
Senarii numeri perfectio. III, 296, 298, 301, 339; V, 343, Unde oritur. III, 301. Senarii perfectio in Scripturis commendata. VIII, 892. In aedificatione corporis Christi, ac templi Jerosolymitani. VIII, 893. Senario numero perfectio operum Dei significata. VII, 343.
Senatoria aetas. I, 1006.
Senatus a senio dictus. III, 686.
Seneca populi Romani Senator erat. VII, 192. Deos colebat. VII, 190. Quid de simulacris deorum sentit. VII, 190. Quid de eorum cultu. VII, 192. Senecae liber contra superstitiones. VII, 190. Seneca sacramenta et sabbata Judaeorum reprehendit. VII, 192. Seneca temporibus Apostolorum claruit. VII, 190. Christianos nec laudat, nec vituperat. VII, 192. Senecae ad Paulum leguntur epistolae. VII, 659.
Senecta et senium discernuntur a Graecis. IV, 894. Senectus a sexagesimo anno incipit. VI, 43. Nullo statuto annorum tempore definitur. III, 193. Solet tantum tenere temporis, [Col. 0601] quantum reliquae aetates. VI, 43. Senecta tota candida recte factis, juvenilis est. IV, 1179. Senectae querelae et incommoda. V, 504. Senectutem omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. III, 1647; IV, 389. Senectutis et pulchritudinis desideria sibi invicem concordare non possunt. III, 1647. Senectus veteruosa, vita vetusta. III, 1982. Senectus cum pueritia quomodo conjungenda. IV, 1472. Senecta Ecclesiae in laetitia, cujus juventus in pressuris. IV, 1179.
Senex et senior quo differant. III, 191; III, 541, 542. Seniorum aetas minor quam senum. III, 557, 566. Omnis senex etiam presbyter, non omnis presbyter etiam senex. III, 566. Senes etsi magis decet docere quam discere, magis tamen discere, quam quid doceant ignorare. II, 720. Senibus spiritales hostes minores sunt, sed tamen non desunt. V, 719. Senis in quo libido non senescit, verba impia. V, 879. Senex LXXXIV annorum cum conjuge annis XXV continenter exactis, lyristriam ad libidinem sibi emit. X, 713. Qui subscribitur, Senex Ecclesiae summensis. II, 490. Ac vocatur simpliciter, Senex. II, 577. Idem subscribit, primae sedis Numidiae provinciae. II, 494. Senex pro Primate. II, 953, 954. Senex Aurelius. II, 867. Senex Donatianus. II, 891. Senex Alypius inscribitur. II, 1012. Senex Saturninus. II, 94.
Sensationes quomodo fiunt. III, 362, 363.
Sensibilia quaenam sint. VII, 231. Sensibilia, non quia sentiunt, sed quia sentiuntur nuncupata sunt. VII, 341. Sensibilia ita sensibus corporis capimus, ut de his non sensu corporis judicemus. VII, 341. Sensibilia intelligibilibus postponenda censuerunt Platonici. VII, 271. In rebus intelligibilibus Philosophi divitias ponunt, in sensibilibus egestatem. II, 65. Omnia quae corporeus sensus attingit, ne puncto quidem temporis eodem modo manere possunt. II, 63; VI, 13. Sensum dolendi et gemendi esse in plantis et lapidibus opinati sunt Manichaei. III, 2074. Sensum habere et terram et ligna et lapides dicunt Manichaei, et haec intelligentiore vita vivere, carnes autem obtusiore. VIII, 306.
Sensus quid sit discutitur fuse. I, 1058. Sensus alii dicuntur corporis, alii animae. I, 875; X, 496. Alii sunt exteriores, alius interior: exteriores ab interiori sentiuntur. I, 1246. Non vero a se ipsis. I, 1246. Sensus corporis unde. III, 466. Sensus omnes ex puncto et quasi centro cerebri diffusi. II, 519. Sensus quinque. V, 255, 574, 624; VIII. 94. Quinque sensus ad quatuor elementa quidam referunt. III, 281. Sensus quinque juga. VI, 687. Sensus quinque quasi quinque viri animae. III, 1517; VI, 57, 58. Sensuum officia. I, 786. Sensus quinque, janua quinquepartita. V, 574. Externi sensus dicuntur januae carnis. I, 786. Sunt nuntii per quos homo interior cognoscit. I, 783. Nuntii carnis. IV, 1907, 1908. Sunt quasi oculi mentis. I, 875. Sensus fenestrae sunt domus, cujus habitator est animus. V, 428. Frustra patent, si absit anima. V, 428, 699. Sensus per se non sentiunt, sed alius est intus qui per eos sentit. V, 361. Quomodo anima sentiat quae sunt extra carnem suam. II, 518. Sensibus nihil percipi, nisi mens adsit. II, 614. Sensibus sibi nuntiata, mens foris relinquit, eorum incorporeas similitudines incorporaliter commendans memoriae. II, 614. Motus in omnibus sensibus inchoatur a subtilitate ignis. III, 282. Sensu uno hebetato, fiunt alii acutiores. VI, 448. Quidam Philosophi ista omnia, quae corporis sensu percipit animus, opinionem gignere posse confitebantur, non vero scientiam. I, 947. Sensus numquam fallunt, inquiebant Epicurei: noli plus assentiri quam ut tibi ita apparere persuadeas, et nulla deceptio erit. I, 947. Geometria sensibus percipi non potest. I, 874. Quidquid sensu attingitur, non unum sed multa esse convincitur. I, 1252. Non judicandum de ordine rerum ex sensibus. III, 337. Homines sensibus addicti res spiritales cum formis et coloribus in cordibus suis pingunt. III, 426. Sensus corporis non sensibus corporis considerandi. II, 517, 518. Sensibus corporis quidam Philosophi semper, alii non semper, alii numquam putarunt esse credendum. VII, 601. Miserabilius fallitur, qui numquam putat sensibus esse credendum. VII, 646. Sensibus in rei cujusque evidentia credendum. VII, 646. In sensibus quaedam apparent vestigia rationis. I, 1010. Sensus interior in homine. VII, 341. Sensus interior moderator ac judex est exteriorum. I, 1247. Differt a ratione. I, 1247. Inest bestiis. I, 1247. Sensuum curiositas impedimentum fidei. V, 645. Sensu nullo percipitur veritas, tamen amatur. V, 870. Sensus interiores omnes delectantur justitia. V, 869. Sensus habent et bestiae. V, 255. Et in bestiis nonnullis acutiores sunt quam in homine. V, 1260. Sensibus irrationalium animantium inest quaedam scientiae similitudo. VII, 341. Sensus daemonum acerrimus, in cujus comparatione noster nec sensus putandus. II, 72.
Sensuum libido in paradiso non erat. X, 1095. Sensuum voluptas qualis in paradiso esse potuerit. X, 1096. Sensuum [Col. 0602] delectationes licitae et illicitae. V, 868. Pulcher motus sensum mulcet, per sensum autem animum. I, 1010. Per sensus in anima plagis saepe vapulamus. III, 126. Sensuum mortificatio. X, 769, 770, 771, etc. Magni est ingenii sevocare mentem a sensibus. II, 517. Sensus non sentire, atque iis non utendum sicut pecus, ut addas ventri, non menti. V, 699. Qui bene sensibus utitur, intrat in gaudium Domini sui. III, 168. Sensuum delectatio aeternae vitae jocunditati comparata, ne quidem commemoratione digna est. I, 774. Consuetudine iis carendi appetendique meliora, fit ut non delectent sensibilia. II, 65. Sensus quinque sunt januae, per quas quisquis non admiserit corruptionem, inter quinque virgines computabitur. IV, 1920.
Sentire quid. I, 1171. Sentire non est corporis, sed animae per corpus. III, 282. Sentit anima per sensus. V, 361. Sentire est animatae viventisque carnis indicium. III, 363. Aliud est summa stoliditate, aliud summa sanitate corporis nihil sentire. I, 1171. Sentit tota anima, quod sentit in corpore etiam non toto. II, 722. Sentit tota anima, cum aliquid per corpus sentit, quia hoc totam non latet. II, 444. Sentiendi vivacitas, necessitas, utilitas, et libido distinguenda X, 770. Non est impossibile Deo, et auribus praestare sensum videndi, et oculis audiendi. X, 340.
Sententia unde nominatur. VII, 318. Sententiam dicere de aliis aut non dicere, aut aliorum de nobis aequa lance pendere, quantis plenum scrupulis. II, 354. Sententiae mutandae triplex causa exponitur. II, 274. Sententiam turpe est mutare, sed veram et rectam: nam stultam et noxiam, et laudabile et salubre est. II, 224. Laus prima a vera sententia non moveri; secunda falsam mutare. IX, 497. Ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat. VII, 567. Multos esse in Ecclesia, qui auctoritate nominum in sententia teneantur, aut a sententia transferantur. II, 1011. Sententiarum diversitatem inter carissimos illaesa caritate esse posse. II, 289. Sententiis potentum quam multi adulentur. II, 1048. Sententia Dei in peccatores mutatur, si ipsi mutentur. V, 152. Sententia ultima mittens aut in regnum aut in ignem. V, 1543.
Sentia dea, quae sententias inspirat. VII, 122.
Sentinare. V, 1274.
Sentinus Deus. VII, 195.
Seon, interpretatur tentatio oculorum. IV, 1750. Item germen inutile, vel tentatio calens. IV, 1760.
Separati a facie Dei quanta sit poena. IV, 569.
Separationis consilia inania sunt et perniciosa atque sacrilega, quia et impia et superba fiunt. IX, 93. Separatio cordis a malis praecipitur in Scripturis, non corporis. IX, 88, 90, 98, 668, 669, 674, 747. A malis corde, non corpore recesserunt Jeremias, Isaias, David, Paulus apostolus, Cyprianus. IX, 100, 101, 102, 109. Contra separationem cordis tantum a malis, objectio solvitur. IX, 91. Vide Donatistae, Schisma.
Sepeliendi et sepulcra construendi cura sit pro viribus. V, 937. Sepeliendorum corporum curam tantam non gesserunt frustra Patriarchae. III, 592. Vide Sepultura.
Septem dierum altior allegoria. III, 193. Septem aetates mundi. III, 190.
Septenarius. V, 518, 581, 652, 1161, 1166, 1170, 1242. Septenarii numeri significatio. III, 1336. Perfectio. VII, 345. Septenarius est numerus perfectus. III, 634. Septenarius numerus universitatem significat. VII, 345. Ac totum hoc tempus volubile. IV, 1592, 1917, 1918. Ad Spiritum sanctum pertinet. III, 326, 634; V, 75. Gratiam significat. IV, 1961. Et Ecclesiae perfectionem. VII, 529. Septenario numero creatura figuratur. II, 218.
Septimus dies cur a Deo sanctificatus. V, 80. Septimus dies non habens vesperam. V, 80.
Septies pro semper. V, 652. Septuagesimi septimi numeri explicatio. III, 1335, 1336. Numero septuaginta septem, omnium peccatorum abolitio significatur. III, 1077.
Septuaginta interpretes quare ab Hebraeo varient. II, 243; III, 1139; VII, 604. A veritate Hebraica non discrepant. VII, 606. Septuaginta editio asteriscis verubusque distincta. II, 753. Pleraque prioris laboris (in ea adornanda) fraude cujusdam amisit Hieronymus. II, 753. Quare virgulae seu obeli et asterisci aliquando positi sint in editione LXX interpretum. II, 261. Hortatur August. Hieronymum ut hanc Latinae veritati reddat. II, 243. Cur mallet Augustinus translationem ex Graeco quam ex Hebraeo. II, 242. Historia versionis Septuaginta. VII, 603. Versio haec a Ptolomaeo Aegypti rege procurata est. VII, 235. An Septuaginta interpretes singuli cellis singulis interpretati sint, an contulerint invicem, non constat. III, 46. Non contulerunt secum. VII, 603. Septuaginta interpretes ore uno in suis interpretationibus consonuerunt. III, 595. Auctoritate prophetica ex consensione mirabili interpretati sunt Scripturas. III, 784; IV, 1115, 1116; VII, 602, 603. Septuaginta interpretes non solum interpretationis, sed et prophetiae [Col. 0603] munere illustres. III, 595; VII, 604. Septuaginta interpretum auctoritas quanta. III, 595; VII, 450, 470. Septuaginta interpretes credendi sunt interpretati divino Spiritu, quo et illa dicta sunt quae in Hebraeis litteris sunt. IV, 1757. Septuaginta interpretum versio non parvum habet pondus. II, 243, 290. Potioris est inter Graecos auctoritatis. III, 46. Eam caeteris praeferunt Judaei. VII, 603. Interpretationem Hieronymi de Septuaginta, sibi mitti petit August. II, 290. Quare hoc petat. II, 290. Augustinus Hieronymi interpretationem LXX ex Hebraeo non vult legi in Ecclesia, ne plebs Christi novitate perturbetur. II, 290. Codices Graecos interpretationis LXX ex Hebraeis emendandos quidam putarunt. VII, 604. Septuaginta versio in usu apud Latinas Ecclesias. VII, 604.
Septuplum pro toto. V, 518.
Sepulcra operosissime fabricata. V, 611. Sepulcrum domus appellatur. IV, 554. Et memoria. IV, 554. Sepulcrum marmoreum. VI, 677. Sepulcrorum et picturarum adoratores. I, 1342. Immoderatus circa mortuorum cadavera luxus. I, 1342. Sepulcrum patens allegorice. IV, 87. Sepulcrum animae mortuae, corpus est. IV, 1117.
Sepultura quam sollicite curetur, videmus. V, 848. Sepulturae cura inest hominibus ex naturali affectu erga corpus. VI, 598. Hinc dolent insepultos quos amant. VI, 599, 600. Hunc affectum Martyres contempserunt. VI, 599. Cur eos insepultos esse sivit Deus. VI, 599. Sepultura licet defunctis non opituletur, culpanda tamen irreligiositate negligitur. VI, 601. Sepulturae officium exhibentes Scripturae commendant. VI, 600. Hinc Scripturae minantur prophetam verbi Dei violatorem. VI, 598. Mortui a viventibus visi sepulturam sibi petere, non evincunt hanc ipsis curae esse. VI, 600. Corpori humando quidquid impenditur, non est praesidium salutis, sed humanitatis officium. VI, 609. Utrum sepultura quae fit in memoriis Martyrum prosit aliquid spiritibus mortuorum. VI, 157. Vide Mortui. Quadraginta dies sepulturae aliquid poenitentiae significant. III, 594. Triduum crucifixi, sepulti, suscitati. II, 215. In celebratione Paschae, crux, sepultura, et resurrectio Christi observanda. crucem gerere debet Christianus in praesenti vita, sepultura et resurrectio spe et fide geritur. II, 215. Sepultura remissionem peccatorum significat. III, 592. Sepultura et Christi et nostra vespere. IV, 224. Sepulturae cura laudabilis. VII, 27. Deo placet. VII, 27. Fidem resurrectionis adstruit. VII, 27. Sepultura Christianis sine eorum damno deesse potest. VII, 26, 27. Sepulturam philosophi contempserunt. VII, 26, 27. Et saepe universi exercitus. VII, 26, 27. Sepulturae conditio, curatio funeris, etc., magis sunt solatia vivorum, quam subsidia mortuorum. VII, 26.
Sequendus Deus, non antecedendus. IV, 758. Sequi Christum est imitari. VI, 411. Sequi Agnum quocumque ierit, proprium est virginum. VI, 410, 411.
Seranus vicarius. IX, 316.
Seranus proconsul. IX, 579.
Serapis maximus Aegyptiorum deus, unde sic dictus. VII, 563. Capitalem pendebat poenam quisquis eum hominem fuisse dixisset. VII, 563. Deliramenta circa cultum ejus. VII, 563. Ejus templi eversio praedicta. VI, 581, 587.
Sergius Orata fortunatissimus. I, 972, 973.
Sermo saepe qui audienti placet, displicet dicenti. VI, 311. Nulla major hujus rei causa, nisi quia libet inusitate cernere, et taedet usitate proloqui. VI, 312. Sermo ex tristitia procedens minus gratus est. VI, 321. Sermo inter eos qui se benevole noverunt, nulla de re fructuosior, quam unde boni beatique simus. II, 1030.
Sermo Dei, homines deos facit. III, 1745. Non semper hominem convertit. VII, 443. Ipsa divina eloquia nonne palpantur potius quam tractantur a nobis? II, 353. Sermo Dei fidelibus est tamquam pisci hamus. III, 1700. Capit si capitur. III, 1700. Sermo Dei neminem timet. IV, 1351. Cujusnam adversarius sit. IV, 342. Sermo Dei adversarius noster, cui consentiendum cito. V, 76, 246, 637, 1171. Sermo Dei, panis noster quotidianus. V, 381. Sermoni Dei hîc consentientium quis fructus in morte. V, 381. Sermo Dei, gladius bis acutus. IV, 1955. Sermo Domini cum flagellatur, ingeminantur flagella Christo. III, 1469. Sermones stando auditi. V, 1253. Sermo dicitur Mercurius. VII, 206.
Serpens. Quare per serpentem diabolus permissus est tentare. III, 435. Serpens non est ausus loqui viro, sed ad eum dejiciendum femineo usus est ministerio; per infirmiorem obtinuit fortiorem. V, 1008. Serpens pollicitatione scientiae seducens. V, 1495. Adam non credidit serpenti. III, 452, 454. Quomodo serpens homini locutus est. III, 444. In serpente diabolus. III, 206. Maledictio serpentis est figurata. III, 449. Maledictio serpentis refertur ad diabolum qui per serpentem operatus est. III, 449. Serpentis inimicitiae cum Eva, et poenae. III, 210. Serpentem laudabant hanichaei, quod homini per suum consilium oculos aperuit. [Col. 0604] VIII, 208. Serpentem pro Christo habuere Manichaei. VIII, 313. Serpens ex Moysi virga. V, 61, 67. Serpens aeneus in eremo suspensus. V, 61, 1342. Cur exaltatus in eremo, et cur aeneus. III, 2120, 2121. Quid praefiguret. V, 1562. Quid significet. VII, 286. Fuit figura mortis Christi. X, 145. Seu Christi in cruce exaltati. IV, 933, 1578. Serpentem aeneum, cum populus tamquam idolum colere coepisset; rex Ezechias contrivit. VII, 286. Daemonibus potestas datur, ut ad incantationem hominum serpentes moveant, ad primi facti memoriam commendandam. III, 444. Serpentes magis moventur carminibus hominum, quam ullum aliud genus animantium. III, 444. Serpentes verba Marsorum non audiunt nec intelligunt, nisi diabolica vi operante. III, 444. Serpens et in bono et in malo est in Scriptura. III, 79. Serpentis sapientia qualis et unde. III, 430, 444. Serpentis astutia. III, 1366; IV, 681, 682, 1806. Quomodo imitanda est. IV, 681; V, 425. Serpentes boni allegorice, id est non perniciosi ad nocendum, sed astuti ad cavendum. I, 858. Serpentes diu vivunt. VII, 240. Serpentes visu acutissimo. I, 1352; VII, 799; VIII, 197. Et luce gaudent. I, 1352. Serpentes quosdam volasse legitur. VII, 110. Serpentes aprici. I, 1352. Manducari a serpente. VI, 291. Serpentis cibus, terra, id est homines terrena sapientes. IV, 1386. Serpentes visibiles peccata significant. V, 1343; VIII, 661. Serpentis caput, prima suggestio. IV, 1381. Serpens, haereticorum figura. III, 216,
Serpentini haeretici. III, 217.
Serotinus episcopus. II, 759, 781.
Q. Sertorius Marianarum partium sectator, a Sylla proscriptus. VII, 109. Bellum civile excitavit. VII, 109.
C. Servilius praetor. VII, 106.
Q. Servilius magister equitum. VII, 90.
Servilius monachus. II, 697, 698.
Servilius episcopus. II, 759, 781.
Servitus qua homines hominibus servi sunt, de poena peccati exorta est. III, 450. Orta est ex peccato. VII, 643. Servitus poenalis, qua lege ordinatur. VII, 644. Servitus Aegyptiaca quot annis duravit. VII, 502. Servitutis duplex genus. III, 1849, 1854. Servitus alia, praeter Domini servitutem, amaritudine plena est. IV, 1275. Servitus quibusdam utilis est. VII, 649. Et hac ratione dici potest justa. VII, 649. Felicius servitur homini quam libidini. VII, 644.
Servitus sub peccato quae dicatur. I, 1233; V, 943; VI, 282. Servitus est cum delectat peccare. X, 218. Servitus sub vitiis, gravissima omnium. VII, 115. Ab ea non liberat nisi Christus. V, 744. Servitus Dei quanto commodior servitute vitiorum. V, 526. Servitus justitiae, vera libertas. VI, 247. Justitia est ut infirmior ratio serviat fortiori. III, 590. Servitus justa et justa dominatio, cum pecora homini serviunt. III, 589. Servitus Legis, et libertas Evangelii. I, 1334. Servitus sub Lege nonnullis inexperta. VI, 288. Servitutis quisnam spiritus. III, 2071. Qui per caritatem servit, libere servit et sine miseria obtemperat Deo. III, 2137. Libera servitus, ubi non necessitas, sed caritas servit. IV, 1275. Servitus misera idololatrarum. III. 151.
Servi unde dicti. VII, 643. Servus appellatus est, qui ex bello servatus est. III, 590. Servi nomen culpa meruit, non natura. VII, 643. Servus nullus est hominis aut peccati natura, in qua prius Deus hominem condidit. VII, 644. Servum hominem homini vel iniquitas vel adversitas fecit. III, 590. Servi nomen nusquam Scripturarum legitur, ante maledictionem Noe in Chanaan. VII, 643. Servos Christianos libertatem a dominis flagitare vetat Apostolus. III, 624. Servus Christianus effectus non dedignetur servire domino infideli et malo. IV, 1653. Nisi forte jubetur aliquid contra Christum. IV, 1654. Cum Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. IV, 1653. Servus hominis, servus cupiditatis. V, 1503. Servi quid debeant dominis, et domini servis. I, 1337. Servi quomodo a primis patribus habiti. VII, 643. Servis tamquam filiis consulatur ad colendum Deum. VII, 644. Christianus non debet sic possidere servum, quomodo equum aut argentum. III, 1260. Servorum poenae. V, 883. Servi quomodo suam servitutem, aliquatenus liberam facere possunt. VII, 644. Servus publicus civitatis. II, 303. Servus fidelis manumittitur. V, 145. Servorum manumissio episcopalibus gestis. V, 1576, 1577. Servi Dei sumus, et quia creavit, et quia redemit nos. V, 146. Omnis creatura, velit nolit, Deo subjecta est. VI, 294. Omnia Deo serviunt, sive ad vindictam peccatorum, sive ad hominis liberationem. III, 135. Anima si Deo serviat, ei caetera servient. III, 159. Non deneganda Deo fides, quae exigitur a servo. V, 87, 219. Servus fugitivus Dei. IV, 1790, 1791. Servi Dei si noluerimus esse, et sub diabolo erimus, et veri Domini potestatem non effugiemus. V, 231. Servis Deus non indiget, sed servi Deo. III, 2044. Servis suis utitur Deus, non ad suam, sed ad eorum utilitatem. V, 86. Servos suos Deus aliquando visibiliter liberat, aliquando visibiliter non liberat; sed semper invisibiliter liberat. III, 2040.
[Col. 0605] Serviendum Domino in timore, et exsultandum cum tremore. X, 930. Servire Deo, perfecta libertas est. I, 1078; II, 128. Serviri sibi vult Deus voluntarie, non necessario. III, 134. Justus Deo liberaliter servit, injustus autem compeditus servit. VI, 294. Servire Deo libenter et caste, magnum bonum est. II, 87. Quis serviat Deo carne, quis spiritu. V, 915. Quodlibet quisque facit, si hoc animo facit, ut terrenum emolumentum consequatur, serviliter facit. V, 208. Qui propter terrena Deo serviunt, vero corde servire non possunt. V, 168. Servientes Deo spe carnalis beneficii, ad vetus Testamentum pertinent. V, 32, 167. Haec est justitia, non anteponere servos Domino, nec aequare. IV, 904. Serviendum est Deo tota et plena et libenti voluntate. IV, 876. Servire qui noluerit caritati, necesse est ut serviat iniquitati. IV, 163. Merito subderis iniquitati, domino quem tu tibi ipsi fecisti, quia ei qui te fecit subditus esse noluisti. IV, 163. Episcopi fidelium servi facti sunt per Christum. IV, 1365, 1366. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. IV, 1365. Servitute libera ministerium debere se dicit August. piorum studio. II, 1089. Servi rerum mortalium fiunt, qui earum domini esse desiderant. I, 1330. Servus Dei, populus Dei, Ecclesia Dei. III, 1470.
Servi Dei pro Monachis. V, 1070. Servis Dei necessaria supplentes laudantur. VI, 578. Servis Dei Paulus vult a fidelibus necessaria suppleri. VI, 561. Quae comparare sibi nequeunt propter occupationes aut infirmitates. VI, 562, 564. Innuitur alios ex eis a piis fidelibus, alios ex operibus manuum suarum sustentari. II, 692. Augustinus servus Christi, et per ipsum servus servorum ipsius. II, 978. Regula ad servos Dei. I, 1377.
Servius Tullius rex Romanorum. VII, 92.
Servus Thubursicensis episcopus quid passus sit a Donatistis. IX, 521, 522.
Sesque unde dictum. I, 1093.
Sessio nunc honorem, nunc humilitatem significat. IV, 1671, 1763. Sessio humilitatem significat. V, 967. Sessio Christi ad dexteram Patris. V, 1070.
Seth resurrectio interpretatur. VII, 460, 461. Seth quo sensu natus Adae pro Abel dicitur. VII, 457. Seth filii, filii Dei et Angeli dicuntur. VII, 469. Et antequam cum filiabus hominum miscerentur, Deo generabant, non sibi. VII, 469. Seth successio decem generationibus clauditur, et duodenario numero finitur. VII, 463.
Sethiani haeretici unde sic dicti, eorumque dogmata. VIII, 29.
Severinus Augustini consanguineus, Donatista. II, 194.
Severitas, quasi saeva veritas. V, 935. Severitatis et caritatis ingenium. II, 958. Melius est cum severitate diligere, quam cum lenitate decipere. II, 323. Severitas exercenda est in peccata paucorum, in alios autem lenitas. II, 92.
Severus Imperator. VII, 602.
Severus episcopus Milevitanus. II, 125, 229, 358, 759, 781, 1094; IV, 1227, 1715. Not. ( a ). V, 1576; VII, 714. Augustini concivis et amicus. II, 294. Magnis laudibus extollit Augustinum. II, 418. Severi episcopi neptis de Sitifensi a barbaris ducta. II, 426.
Severus diaconus caecus. V, 1576.
Severiani a Severo, eorumque errores. VIII, 30.
Sextus Pythagoricus. I, 647.
Sexus in creatione distinctio. VII, 429, 430. Sexus feminis non est vitium, sed natura. VII, 778. Sexus nullus est quibusdam quae ex aquis vel terra nascuntur. III, 287. Sexus feminei conversio in masculinum. VII, 110, 111. Sexus uterque, Christi ortu honoratus. V, 1008. In spem reparationis adductus. V, 106. Sexus uterque resurget. VII, 778
Si, pro nequaquam ponitur in Scriptura. VII, 543.
Sibyllas plures fuisse Varro tradit. VII, 579. Sibylla Erythraea. VII, 579. Cumaea. VII, 580. Samia. VII, 582. Sibyllim libri, genus oraculi. VII, 98. Sybillae, Trismegisti, aut Orphei praesagia de Christo, accommodatiora esse Gentibus, quam Hebraeorum prophetarum testimonia, docebat Faustus. VIII, 281, 282, 290, 292. Sibylla prophetissa non Christi, sed tamen de Christo quaedam praedixit. III, 2089. Sybilla Cumaea de unico Salvatore fortassis aliquid audierat in spiritu. II, 1073. Non est cui alteri praeter Christum conveniat carmen Sybillinum a Virgilio translatum. II, 1073.
Sicca. IX, 219.
Siccense oppidum. II, 1019.
Sichima, humeri interpretatur. IV, 718.
Siciliae montes flammis aestuant, et integri perseverant. VII, 712.
Sicilibba. IX, 227.
Sicut, aliquando ad similitudinem, aliquando ad proprietatem refertur IV, 1659. Non semper ad aequalitatem refertur. III, 1923, 2013, 2047.
[Col. 0606] Sicyoniorum regnum admodum parvum. VII, 561. Florebat Abrahae temporibus. VII, 497. Quot annos duravit. VII, 577. Quando consumptum. VII, 577.
Sidera unde facta. III, 265. Sidera partes Jovis esse, eaque vivere, ac deos esse dixerunt. VII, 123. Sidera quibusdam propriis animis vivere an Platoni concedendum. VII, 388. Sidera nonnullis videntur lucida corpora sine sensu. VI, 260. An sidera aequaliter fulgeant. III, 277. Singula sidera vaga, singulos suos vel globos vel circulos habent. III, 235. Sidera sintne angeli, incertum. VI, 260. An sidera per quosdam spiritus regantur, et ab eis animentur. III, 279, 280. Sideribus hominum nomina imposuit adulatio. IV, 1192. Siderum observatio alia utilis, alia vana. II, 211. Siderum observatio ad cognoscendam vitae seriem vana. III, 51. Sideribus voluntates animi non subduntur. VII, 146. Sideribus qui contendunt decerni quid agamus, quid patiamur, Dei cultum evertunt. VII, 141. Si coelestis necessitas admittitur, quale judicium de hominum factis Deo relinquitur. VII, 141, 142. Inquisitioni de intervallis et magnitudine siderum tempus expendere non expedit nec congruit. III, 277. Siderum cognitio non multum ac prope nihil adjuvat ad tractationem Scripturarum. III, 57. Commode honesteque contemnitur. III, 57. Nihil ex ea in nostra facta trahere possumus. III, 57. Siderum nomine intelliguntur ii qui conversationem habent in coelis. III, 878. Praeter solem et lunam caetera sidera non adorant Manichaei. VIII, 346.
Signare, quid. III, 1601.
Signum, quid. I, 1046. Signorum definitio. III, 19, 20, 35. Et divisio. III, 19, 20. Signorum varia genera. I, 1198, 1199. Signa sui significativa. I, 1205. Res quae significantur, pluris quam signa pendendae sunt. I, 1210. Signum mathematicum quid. I, 1046. Ejus et puncti discrimen. I, 1046. An res aliqua monstrari possit absque aliquo signo. I, 1196. An signa signis monstrentur. I, 1084. Signum magis re cognita, quam signo dato ipsa res discitur. I, 1214. Signa et prodigia mendacii. VII, 687. Inter signa licita et augurationes illicitas discrimen. III, 564. Signum a Deo petere an liceat. III, 564. Inter signa principatum obtinent verba. III, 37. Signa vel propria sunt vel translata. III, 42. Utrorumque definitio. III, 42. Quomodo tollitur ignorantia signorum propriorum. III, 42. Et translatorum. III, 46. Signum non in verbis tantum, sed etiam in caeteris omnibus signis animorum, non est nisi ipse animus inquirendus. III, 1111. Signa earum rerum quas significant, nomine appellata. III, 497, 703. Signa cum ad res divinas pertinent, sacramenta appellantur. II, 527. Ex signis quae Christus futura praedixit, alia ad excidium Jerusalem, alia ad adventum Domini per Ecclesiam, alia ad adventum ultimum in quo judicaturus est vivos et mortuos, pertinent. II, 914. Signis servire quid. III, 70, 71. Antiqui Patriarchae ac Prophetae servitute signorum non premebantur. III, 70, 71. Aliter Judaei a servitute signorum liberati, aliter Gentiles. III, 70.
Signum crucis in fronte. IV, 252, 585. Signum Christi in fronte credentes accipiunt. V, 1075. Signum Christi in fronte intus portantes. V, 942. Vide Crux. Signo crucis consecratur aqua baptismi. X, 861. Signum Christi repellit exterminatorem, si cor nostrum habeat Christum habitatorem. III, 1759. Vide Christus, Crux. Crucis signum in fronte tamquam in sede pudoris accepimus, ut de ea non erubescamus. V, 876, 941. Crux in libera fronte signum est novi Testamenti, ut circumcisio in latenti carne signum erat veteris. V, 876. Circumcisionis signo Christus est praenuntiatus. V, 876, 916.
Signa Romana. IV, 935.
Silentium est auribus quod oculis tenebrae. VIII, 197. Silentio quantum student Passalorynchitae. VIII, 42. Silentium appellatur etiam vox suppressa. III, 1754. Silentium metaphorice quid significat. III, 886. Silentium cordis, est frigus caritatis; tacebis, si amare destiteris. IV, 404. Silentium in musica. I, 1125.
Silet modo Deus, et non silet. IV, 568, 1284, 1293. Quia ipse Deus tacet et clamat, tacet a judicio, non tacet a praecepto; sic et tu tace ab elatione, noli ab invocatione. V, 794. Silet Christus ante judicium, nec tamen silet. V, 124, 126, 129.
Silva superstitione Gentilium facta erat omnis terra. IV, 1230.
Silvanus deus fetis mulieribus infestus. VII, 187.
Silvani incubi. VII, 468.
Silvanus episcopus catholicus. IX, 700.
Silvanus sub Paulo episcopo subdiaconus. IX, 584. Gestis municipalibus manifestissimus, traditor expressus est. II, 168, 197; IX, 386, 511, 513, 514, 583; II, 168. Episcopus tamen Constantinensis seu Cirtensis a Donatistis ordinatus est. II, 168; IX, 256. A Secundo Tigisitano. II, 168. In ipso exordio schismatis. IX, 387. Silvanus male excusatur a [Col. 0607] crimine traditionis. IX, 384. Silvanus in exsilium actus. IX, 514.
Silvanus senex ecclesiae Summensis. II, 490, 577. Primae sedis Numidiae provinciae senex. III, 493.
Silvanus agrorum et silvarum praepositus. II, 1063.
Silvester presbyter Marcellini episcopi Romani a traditionis crimine vindicatur. IX, 610.
Silvius Aeneae filius posthumus, quartus rex Latinorum. VII, 576.
Simeon senex. V, 891, 1267, 1303, 1658.
Simiae corpori pulchritudinis bonum inest, licet minus. VIII, 557.
Simile cum aliquid dicitur, ex omni parte simile esse non intelligitur. VIII, 324. Undenam similia sunt quaecumque similia sunt. VI, 16, 17. Res quaelibet in tantum est et pulchrior est, in quantum partes similes habet. III, 243. Similis simili cohaeret, dissimilis dissimilem refugit. V, 117, 1102. Similes Deo res dici possunt multis modis. VI, 32. Ex eo incipit homo similis Deo fieri, quando propter ipsam dissimilitudinem sibi displicet. IV, 959. Quisquis vult esse similis Deo, ab illo non recedat. IV, 896. Similis fit homo Deo, gratia. X, 285.
Similitudo vero opponitur. I, 891. Similitudo, non sensu, sed mente conspicitur. III, 146. In mente sunt tantum similitudines rerum quas cogitamus. II, 615. Similitudines rerum nominibus appellantur, quibus similes sunt. V, 745; X, 600. In similitudinibus una res potest appellari multis nominibus, et res a se valde distantes uno nomine. V, 470. Non undecumque datur similitudo, ab Scripturis laudatur ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur. IV, 679. Similitudines non undecumque possunt duci ad perfectum. IV, 1332. Similitudines contrariis rebus in Scriptura accommodatae, circumstantia sui exponuntur. IV, 1376. Similitudines, quas affert Scriptura, an et in quo sint verae. IV, 812. Similitudines temporales non inveniri, quae aeternitati comparentur. V, 666. Similitudines rerum creatarum cum divinis multa habent discrimina. V, 670, 675. Similitudinum utilitas. II, 211.
Similitudinem inter et imaginem quodnam discrimen. III, 749. Similitudinem aliquid amplius esse quam imaginem quidam existimant. III, 749. Per similitudinem Dei omnia condita sunt, sola anima ad similitudinem Dei facta est. III, 243. Similitudo Dei proprie similitudo dicitur. III, 242. Similitudo Dei per peccatum amissa. V, 82. Similitudo nostra cum Deo quandonam perfecta, sive quoad animam, sive quoad corpus. VIII, 1055. Ea ex quibus ducitur aliqua similitudo ad Christum aut Sanctos significandos, non idcirco adoranda. IV, 1193. Similitudine ad Deum acceditur. IV, 337, 1217, 1273, 1274.
Simonis Cyrenaei factum Donatistae pro se interpretantur. V, 294.
Simon magus. V, 601, 1023. Ejus haereses. VIII, 25. Simon magus Christum se esse asserebat. VIII, 25. Peccavit in Spiritum sanctum. III, 2098. Et eum tamen ad poenitentiam invitavit B. Petrus. III, 2098. Simon magus accepit munus sacramentorum. IV, 1343. Simonis magi scelus. IV, 247, 1464, 1706. Jejunium sabbati exinde profectum esse, quod Petrus Dominico die cum Simone certaturus, pridie jejunaverit, Romanorum aliqui existimant, alii falsum putant. II, 145.
Simoniani haeretici. VIII, 25.
Simplex natura unde dicitur. VII, 326.
Simpli ad duplum ratio ex perfectione senarii numeri. VIII, 892.
Simplicia principaliter veraque dicuntur, quae divina sunt. VII, 326, 327.
Simplicianus Mediolanensis presbyter. I, 749. Pater spiritalis Ambrosii. I, 749. Ejusque postea in Mediolanensis Ecclesiae regimine successor. I, 629; X, 966. Simplicianus episcopus Mediolanensis. VI, 101, 102, 162; VII, 309; X, 1026. Simplicianus consulitur ab Augustino. I, 749. Ad eumdem scripti libri duo De diversis quaestionibus. I, 629.
Simpliciola virgo sacra. II, 965.
Simplicitas et fervor ex Spiritu sancto. III, 1426. Simplicitatis bonum. III, 208.
Simplicii cujusdam insignis memoria. X, 529.
Simul stare potest cum prius et posterius. III, 319.
Simulacra alia manu facta, alia phantasmatum. III, 2090. Simulacra velut deorum corpora esse asserit Trismegistus. VII, 247. In simulacris quid colere se dicebant Pagani. IV, 1244, 1483. Simulacra vitiorum corporalium consecraverunt Romani. VIII, 374. Simulacrorum usus unde exortus est. VIII, 409. Simulacra quo tempore diis constituta. VII, 581. Simulacra a Seneca reprehensa. VII, 190. Simulacra qui instituerunt, populis non metum dempserunt, et errorem addiderunt. VII, 119, 198. Simulacrorum institutio Ciceroni non probatur VII, 136. Simulacra veteres non habebant. VII, 581. Castius sine simulacris religionem observari [Col. 0608] sensit Varro. VII, 138. Quod Judaeae gentis exemplo confirmat. VII, 138. In simulacris fallacia oracula reddebant daemones. VII, 581. Simulacrum Deo nefas est Christiano in templo collocare. VI, 188. Simulacrorum cultores quantum deviaverint a veritate. VI, 90. Simulacris se favere videri voluit Adimantus, quare. VIII, 147. Simulacrorum gentium destructio praedicta a Prophetis. VIII, 286, 287. Simulacrum ferreum magnetibus lapidibus in quodam templo suspensum. VII, 717. Simulacris Gentium non solum homo, sed etiam bestia melior. IV, 1482.
Simulare propositum sanctitatis pejus est, quam cadere a proposito. V, 1572. Simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas. IV, 765.
Simulatores operarii in Ecclesia. V, 95.
Simulationem habet qui de justitia excidit. III, 1325. Simulationem fallacem in Petro Paulus reprehendit. II, 260, 280. Simulatio Petri et Barnabae merito a Paulo reprehensa est. VI, 536.
Sina interpretatur mandatum. IV, 829. Mensura. IV, 830. Tentatio. III, 774.
Sinapis granum fidei fervorem significat. III, 1326. Venena expellere dicitur. III, 1326.
Sincerare. III, 1633.
Sinceritas et veritas quid. IX, 87.
Singularitatem occulta lege naturae amant quae principantur: subjecta vero etiam plura uni non sine decore subduntur. VI, 387; X, 419.
Sinistra nesciat quid faciat dextera tua, quid sit. IV, 1613, 1770.
Sinistra adversitatem significat. III, 492. Temporalia. III, 493. Sinistra flagellat Deus, ut emendatum ad dextram ponat. IV, 1146. Sinistra nostra, res et felicitas temporalis. IV, 1611, 1770, 1867.
Siniti diversa agendi ratio Catholicorum atque Donatistarum. II, 397.
Sinitense castellum. VII, 766.
Sinitensis regio. II, 428.
Sintae. VI, 330.
Sinus secretum significat. IV, 1458. Sinus Abrahae. III, 481; V, 113.
Sion requies Dei. IV, 1725. Sion interpretatur speculatio. IV, 70, 122, 598, 1006, 1261, 1307; VII, 549, 550. Sion vera est coelestis Sion. IV, 1952. Sion ubi totum stat et nihil fluit. IV, 1763. Sion imago Ecclesiae quae nunc est, Jerusalem vero imago Ecclesiae quae futura est. IV, 122, 1261, 1307. Nunc intrant lapides in structuram Sion: perfecto aedificio non intrabunt. IV, 1304.
Sisara interpretatur gaudii exclusio. IV, 1053.
Sitifis. II, 1019. Sitifensis civitas terrae motu concussa. V, 137. Sitifensis Ecclesia. II, 795. De Sitifensi ducta est a barbaris Sanctimonialis. II, 426.
Sitis animae, desiderium. IV, 750. His jucundior est fons vitae, qui multum sitierint. IV, 125. Sitis Christi in cruce quo spectabat. IV, 851. Quare Christus fel noluit bibere. IV, 852.
Sixtus martyr. I, 647.
Sixtus Romanae Ecclesiae presbyter. X, 1027. Patronus Pelagianorum antea jactabatur. II, 867, 874. Illi de ipsius amicitia se solebant efferre. II, 867. Inde dolebat Augustinus. II, 874. Sixtus ad Aurelium adversus Pelagianorum errorem scripsit, gratiam contra eos defendit, et ipsis anathema prior in frequentissimo populo pronuntiavit. II, 867, 874. Ad Aurelium senem per Leonem Acolytum scripsit brevissimam epistolam. II, 867, 874. Hanc descripsit Augustinus. II, 867. Scripsit et aliam prolixiorem, quam per Firmum misit. II, 866, 867. Sixto rescribit Augustinus. II, 866. Epistola Augustini ad Sixtum qua occasione ad monasterium Adrum, delata. II, 975. Et quae inde inter fratres dissensio nata. II, 975. Epistolae suae ad Sixtum Augustinus ipse sensum et scopum exponit. II, 969, 972. Cum inde turbati fuissent nonnulli. II, 970.
Sixtus Episcopus. II, 759, 781.
Sixtus Philosophus. I, 647.
Societas hominum dando et accipiendo connectitur. VI, 120. Societatis connexio quanta. III, 778, 779. Societas omnis naturaliter fraudulentum socium refugit. X, 416. Societatis unitas et vinculum concordiae commendatur in propagatione hominum per unicum hominem. VII, 372, 373, 376. Sine unitatis societate, vinculo caritatis inita, etiam Spiritus sancti dona nihil prosunt. VI, 137. Quod neque contra fidem, neque contra bonos mores esse convincitur, propter eorum inter quos vivitur societatem, servandum est. II, 200. Societas justa est, quae Deo servit. I, 691. Societatis humanae curam habentibus, adest Deus. VIII, 82. Societas malorum quatenus vitanda. V, 549, 551, 553. Societas perditorum multum nociva est. VII, 107, 111. Sociabunt se nobis boni vel mali, prout recte aut perdite vixerimus. V, 1102.
[Col. 0609] Socrates. I, 926. Auditor Archelai. VII, 226. Praeceptor Platonis. I, 954; VII, 226. Socrates omnium sapientissimus Apollinis testimonio pronuntiatus est. III, 1048, 1053. Circa virtutem activam versatus est. III, 1048. Aesopi fabulas pauculis versibus prosecutus est. III, 1048. Nihil scribere voluit. III, 1048. Socrates in activa sapientiae parte excelluit. VII, 228, 597. Cur omissis physicis de moribus scripserit, incertum. VII, 226. De diis quid senserit. III, 123. Socratis daemon. VII, 239. Socratis dictum. I, 1035. Socratica sententia de facilitate doctrinae. II, 1030. Socrates recte asserit, ea quae discimus, non nobis veluti nova inseri, sed in memoriam recordatione revocari. II, 68. Cur per canem quemlibet, et lapidem, et quidquid obvium esset, jurare soleret. III, 123. Socratis accusatorum alter vi multitudinis oppressus interiit, alter exsilio voluntario mortem evasit. VII, 227. Socrates cur morte multatus. VII, 227. Socratem civitas Atheniensium, quae publice damnaverat, publice luxit. VII, 227. Socrates post Esdram invenitur in chronicis. VII, 597.
Sodales quasi simul edales. V, 766.
Sodomorum terra paradiso Dei comparata. III, 555; VII, 722. Sodomorum facies mutata. VII, 722. Sodomorum iniquitas quanta. III, 558, 559. Sodomorum poma interiorem favillam mendaci superficie maturitatis includunt. VII, 722. Sodomitarum supplicium, specimen futuri judicii. VII, 509.
Sol φαίνων Graecis dicitur. III, 236. In sole tria sunt, esse, lucere, et illuminare. I, 877. Solem lapidem esse ardentem dixit Anaxagoras. VII, 601. Solem negavit esse Deum Anaxagoras, sicut et Epicurus. VII, 601. Sol, luna et stellae mundo, ut sensus Dei. VII, 212. Solem et sidera animalia esse beatissima et sempiterna docebant Platonici. VII, 309. Solem, lunam, et stellas rationales esse potestates docebant Priscillianistae. VIII, 669. An haec Priscillianistarum doctrina sana sit. VIII, 675, 676, 677. Sol, luna et sidera sintne angeli, incertum. VI, 260. Solem non esse corpus Manichaei arbitrantur. V, 106. Sol divinitas non parva ab Aegyptiis aestimabatur. III, 584. Solis sacerdotium, magna dignitas apud Aegyptios. III, 584. De sole quam inepta sentiant Manichaei. VIII, 371. Solem navem lucis appellabant. VIII, 35, 539, 568. Solem ex igne bono factum docebant Manichaei. VIII, 35. Solem et Deum et partem Dei esse dicunt. VIII, 597. Sol a Paganis et a Manichaeis adoratus. IV, 189. Solem adorabant Manichaei. III, 176; V, 329; VIII, 242, 300, 321. Solem ut portionem Creatoris adorabant. VIII, 591. Solem dicebant esse Christum. IV, 1194; V, 36, 105. Solem pro divina substantia et pro luce sapientiae colebant Manichaei. VIII, 228. Solem et lunam cur colunt Manichaei. VIII, 369. Solem qui adorat, aliter maledictus quam qui pendet in ligno. VIII, 301.
Solem philosophi dicunt sempiternum esse. II, 379. Utquid sol creatus est, si lux prima sufficiebat diei faciendo. III, 254. Solem se mari immergere, atque inde totum ex alia parte mane surgere, figmentum est poeticum. III, 254. Sol movetur, quanta velocitate. V, 1262. Illum caeteris sideribus majorem esse non est mirandum. II, 80. Sol solius diei vel etiam universi coelestis caloris praepositus. III, 1063. Genethliaci et fatorum assertores praecipuam partem soli tribuunt. III, 277. Sol, quando luna plena est, non potest deficere. II, 917. Solis defectio naturalis sub Romuli interitum. VII, 91. Solis defectio in passione Christi praeter canonicum siderum cursum. VII, 92. Et vere prodigiosa. II, 917. Solis defectus insignis an. CCCCXVIII die 19 Julii contigit. II. 903. Not. ( a ). Soles duos aliquando visos esse legitur in historia gentium. II, 917. Quidam peccantes aut debita non reddentes ad solem poni jubebantur a judicibus. VII, 352. Christiani non observant dies et annos et menses et tempora, licet ad solis et lunae computationem Pascha celebrent. II, 210; VIII, 156.
Sol justitiae, veritas Christus. IV, 189. Qui impiis non oritur. IV, 1374 Sol justitiae non oritur malis, impiis, et infidelibus. V, 1322. Sicut luna ad oculos nostros augetur recedendo a sole et minuitur ad solem appropinquando; sic anima recedendo a sole justitiae ad exteriora progreditur, appropinquando vero se convertit ad interiora. II, 208. Solis virtus, ejusque et Verbi Dei discrimen. V, 676.
Solatia carnis et animae in hac vita. IV, 753. Solatium terrenum magis in hominibus desolatio, quam consolatio reperitur. II, 495. Solatia vera non sunt in divitiis, dignitatibus, etc. II, 495. Solatium verum in aeterna vita. II, 496. Solatia non parva homines boni etiam in hac vita videntur praestare. II, 495, 496.
Solidi. V, 964, 965.
Solitudo necessaria menti nostrae ad videndum Deum. III, 1533. Solitudo poenitentiae aptissima. I, 761. Hominem juvat ad animum colligendum. I, 979. Summa Christianae perfectionis est solitudine delectari. I, 1337. Solitudinem gignit sibi mentis intentio. VI, 145. Solitudinis desiderium [Col. 0610] nascitur plerumque propter turbam tribulationum et scandalorum. IV, 633.
Solemnitas ab eo quod solet in anno. V, 1229. Solemnitas amicis exhibita. V, 634. Solemnitatem non pugnare cum veritate, dum praeterita praeterire non permittit. V, 1089. Solemnitates Martyrum celebrandae imitatione virtutum. V, 1414. Vide Martyres. Solemnitas vernacula. V, 1208.
Soloecismus quid. III, 44. Soloecismi et barbarismi ad orationis venustatem quandoque conferunt. I, 1001.
Solon Atheniensis unus e septem sapientibus. VII, 582. Solon quasdam leges Atheniensibus dedit. VII, 582.
Solon servus publicus Aptugnitanae civitatis. II, 304; IX, 540.
Solvendi officium Ecclesiae datum, ut eorum vincula solvantur qui a peccato revixerint. V, 434, 594, 1549, 1711. Ipse ligatos solvit Christus, qui ligatus non est. V, 176. Nemo injuste ligandus, quia injusta vincula disrumpit justitia, V, 509. Vide Claves.
Somnia dormientium felicia in paradiso. X, 808. Somniorum visa non sunt corporea, sed corporibus similia, etsi multi haud mediocriter acuti aliter sentiunt. II, 706. An in animo fiant ut in membrana ex atramento litterae, aut sicut sigillum in cera, etc. non facile explicatur. II, 706. Somnia quomodo fiant quaerit ab Aug. Nebridius, suas ipse exponens conjecturas. II, 71. Somniantium visa quatenus fiant. X, 539, 540, 541. Somnia qui ope daemonum fiant. II, 73. Fieri possunt et animi facultate minuentis et augentis cogitatione quodlibet. II, 73. Apparitiones extra somnum et in somno. II, 696. Gennadius in somnis audit hymnos Beatorum. II, 699. Gennadius ne dubitet utrum ulla sit post mortem vita futura, in somnis admonetur. II, 699. Somnia venerea sine peccato contingere possunt. III, 466. Somnia dormientium sunt felicitates saeculi. IV, 1718.
Somni effectus. I, 1032. Somnus facit membra languescere. I, 1051. Somnus saepe somniorum visis inquietus. VII, 786. Somnus facilius accedit ad duram terram, quam ad lectum inargentatum. V, 114. Somno non interrumpitur laudatio Dei, somni innocentia laudat Deum. IV, 1900. Propter affectionem animae bonam in somnis quaedam ejus merita clarent. III, 466. Somnus duplex, corporis bonus, animae malus. IV, 750. Somni ecstatici Adami mystica explicatio. III, 205. Somnus pro morte positus passim in Scripturis. IV, 74, 1701, 1921.
Sonus triplex est, aut in voce animalis, aut in eo quod flatus in organis facit, aut in eo quod pulsu editur. I, 1013; IV, 1965. Sonus vehiculum verbi mente concepti. V, 185. Soni discrimen a numero. I, 1163. A cantu. I, 842.
Sophismata Scriptura detestatur. III, 58. Sophistica professio damnata in Scriptura. IX, 448. Sophisticus dicitur sermo consectans verborum ornamenta abundantius quam decet. III, 58. Sophistae latinarum litterarum eloquentissimi auctores. III, 505.
Sophonias quo tempore prophetavit. VII, 591.
Sor interpretatur angustia sive tribulatio. IV, 1053.
Soranus medicinae auctor nobilissimus. I, 655; X, 639, Retr. 813.
Sors non aliquid mali est, sed in dubitatione humana divinam indicans voluntatem. IV, 246. Consuetudo sortes legendi de paginis Evangelicis non placet. II, 222. Sortis nomine gratia appellata, quare. IV, 246, 247. Sortem ubi approbet August. II, 1018.
Sortilegi. Ad sortilegos et praecantatores non recurrendum in morbis. III, 1441.
Sossii balnea. VIII, 111.
Spadonum castitas minus laboriosa. X, 845.
Spaniensis Ecclesia. II, 134.
Spata quid. IV, 1955.
Species prima, qua ut ita dicam speciata sunt omnia, quae, VI, 17. Species non laetificabit in patria, quem fides non consolatur in via. V, 541. Species usitatius dicitur de corporibus vel similitudinibus corporum, licet sit etiam spiritalis. II, 606.
Species a specie vicissim gignitur. VIII, 996. Species corporales et intelligibiles. VII, 355.
Speciosus quomodo Christus, qui legitur non habuisse speciem. IV, 1338.
Spectaculorum dies. V, 332. Spectacula ludorum vana. V, 85. Spectacula theatrorum sunt illicita. V, 868. Periculosa VII, 44, 45. Et editoribus, et intuentibus perniciosa. IV, 1918. Spectacula prohibita persuasione Scipionis Nasicae. VII, 44, 45, 51. A spectaculis deterrentur Christiani. V, 548. Spectaculorum studiis fiunt homines daemonibus similes. VI, 329. Insani. VI, 330. Spectacula permittere non veri pastoris est. V, 274. Spectacula noxia et spectacula Ecclesiae salubria. VI, 638. Spectacula sua habent Christiani. III, 1440; IV, 439, 1851, 1919, 1923; V, 333. Non desinit Deus edere nobis, quod cum magno gaudio [Col. 0611] spectemus. IV, 1033. Magnum spectaculmu est videre Deum armatum pro te. IV, 323. Spectaculum Beatis Deus ipse est. IV, 1901, 1916.
Spectatores nugarum. 553.
Speculatores, hoc est, populorum praepositi. VII, 23.
Specula ingentia non reddunt majores imagines: in parvis autem specillis, etsi magna facies sese opponat, brevissima imago pro modo speculi formatur. II, 65. Speculorum vanitas. I, 668, 683. Speculum animae, Scriptura. IV, 248, 1338. Tamquam speculum, mandata Dei inspicienda. IV, 1510.
Spes non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui sperat. VI, 235. Sperare dolorem dictum improprie a poeta. VI, 234. Malo quod teneo, quam quod spero, proverbium vulgare. IV, 1646.
Spes alia gentium, alia Christianorum. V, 1024. Spes carnalis. V, 34. Spes bonorum temporalium quam inanis et incerta. V, 861. Spes vana in pecunia, in honore, in amico potente. IV, 237, 610. Spes perversa decipit, sicut bona et recta liberat. V, 535. Spes alia est praemiorum aeternorum, alia divini auxilii. IV, 1541. Spes in solo Deo ponenda. VI, 344, 348. Non in temporalibus, sed in solo Deo sperandum. IV, 122. Titubat inter malos, qui non in Domino sperat. IV, 191. De se non debet sperare Christianus. IV, 472, 1140. Qui in se sperat, miser est; miserior qui in alio homine. IV, 315. Spem in se ponens, maledictus. VI, 285. Spes in homine non ponenda. IV, 437, 961, 962, 1651, 1652, 1889, 1890. Spem tuam si in alio homine posueris, inordinate humilis eris; si in te, periculose superbis. V, 108.
Spes tota collocanda in Deo. V, 165. Non in viribus liberi arbitrii. V, 902. Spes in Deum certa et fixa timorem alicujus non compatitur. IV, 200.
Spes Christianorum de aeternis. V, 859. Quidquid fit, pro spe futura faciendum. V, 78. Spes nostra, resurrectio mortuorum. V, 1599. Speranda hereditas, non qualis quaeritur per malam cupiditatem, quae hîc omnino consumi, non ibi satiari debet. IV, 1466. Insana est spes eorum, qui aliquid a Deo praeter ipsum Deum sperant. IV, 437, 438. Speramus Angelorum aequalitatem. V, 834. Quae ad spem fidelium pertinent, oratione Dominica continentur. VI, 285. Sacramento spei quietis aeternae in hoc tempore consociatur Ecclesia. VIII, 265. Spes vitae immortalis, vita est vitae mortalis. IV, 1389. Spes sanctorum veteris Testamenti et novi omnino eadem. VIII, 356. Ad spem, ut ad fidem, pertinet non videre. VI, 235.
Spei nostrae certitudo. V, 861. Spes Christianorum quam solida. IV, 1074. Spes nostra in promissione Dei fundatur. III, 1656. Spes nostra quibus arris salutis a Deo erigitur. IV, 1941, 1942. Si filius Dei datus est nondum fidelibus, quid servatur fidelibus? V, 54. Spes nobis data salutis quia certa est, tamquam jam data esset eadem salus, loquitur Apostolus. VIII, 251, 252. Videmus in capite nostro quod speramus. V, 860. Spes nobis in Christo est, quia jam in illo completum est, quod nobis promissum speramus. VIII, 251. Spei certitudo in causa est, ut quod faciendum est, factum dicatur. V, 180. Spem nostram debilitare conantium colloquia cavenda. V, 859, 862. Vanitas eorum ostenditur. V, 860, 861. Spes non est nisi in aliqua conscientiae bonitate. V, 865. Spes sua cuique est in conscientia propria. III, 71. Quo spes praecedit, vita sequatur. IV, 1774. Nisi gaudium spei nostrae cum tremore damnationis esset, in nobis negligens esset ipsa securitas et superba praesumptio. III, 883. Sperandum totum de misericordia Dei. IV, 210.
Spes et desperatio in peccatis timenda. IV, 1876, 1877. Sperando et desperando homines periclitantur, quomodo. III, 1651. Sperantibus et desperantibus quomodo consulit Deus. III, 1651. Spes perversa, qua differtur conversio. V, 139, 536. Ne spe veniae pejus homines viverent, mortis diem fecit Deus incertum. IV, 1301. Spes facilis veniae quibusnam erit. V, 153. Spes nostra in quotidianis peccatis, humilis confessio. IV, 1828, 1884, 1885.
Spes hîc necessaria est. V, 369. Comes est fidei. V, 369. Spes nequit esse sine fide, sed sine ea fides potest esse. VI, 234. Sine spe esse non potest fides, quae per dilectionem operatur. V, 866. Spes et caritas orant, fides credit et orat. VI, 234. Spes sine amore esse non potest, nec amor sine spe. VI, 235. Spes inanis aut nulla sine caritate. VI, 286. Spes dilectionem accendere solet. IV, 1487. Reipubl. divinae nos adsciscit fides, spes, caritas. II, 533. Spes salutem et beatitudinem in hac vita nobis obtinet. VII, 631. Spes solatium in hac peregrinatione. V, 866. Spes lactat nos, nutrit nos, confirmat nos, hîc consolatur nos. V, 1188. Spes certa reditus nostri etiam peregrinando tristes consolatur et exhortatur. IV, 1884, 1889. Sperantibus revelatur dulcedo Dei. V, 791. Spes sine gaudio esse non potest. IV, 1885. Sancti semper gaudentes, et hic et in coelo; hîc de spe, ibi de re. IV, 1498, 1659, 1679, 1703, 1889. Spem [Col. 0612] perdiderant discipuli post passionem Christi. V, 1110, 1115, 1118, 1120.
Spes et res. V, 312, 313, 1188, 1219, 1456. Spes non erit, quando erit res. V, 866. Spes in patria, non spes, sed res erit. IV, 1171, 1702. Spes Christianorum anchorae comparatur. IV, 774.
Spei symbolum, lignum cedrinum. III, 734. Spes quasi lucerna accensa in nocte. V, 227. Spes per ovum significatur. III, 1342. Ovo comparata. V, 622. Spes futurae vitae custodiri non potest sine patientia, nec patientia sine mansuetudine. V, 860. Bonae spei homo. X, 1028.
Spes. Inter Bonifacium et quemdam monasterii S. Aug. nomine Spem causa exorta est. II, 267. Quaenam est illa causa. II, 268. Spes ille promoveri in clericatum conatur: manus ordinationis ei imponere denegat Augustinus: turbulentius agere coepit Spes, ut nec Bonifacius presbyter in suo gradu esse permitteretur: Bonifacius paratus est honoris sui apud homines damnum perpeti, potius quam usque ad Ecclesiae perturbationem inaniter progredi. II, 268. Augustinus utrumque (Spem videlicet et Bonifacium) ad sepulcrum B. Felicis Nolensis mittit. II, 269. Bonifacius honorem suum (sacerdotalem) humiliter in peregrinatione occultavit. II, 269.
Speusippus sororis Platonis filius, ejusque in Academia successor. VII, 237.
Sphinx monstrum. VII, 571.
Sphinges. VII, 487.
Spicas vellere homicidium secundum Manichaeos, innocentia secundum Christum. VIII, 335, 381.
Spinae et tribuli lignaque infructuosa, cur et quando creata. III, 290. Spinae post peccatum natae sunt homini ad laborem. III, 291. Spinas, tribulos, sudorem laboris, partus dolorem, antequam homo peccaret, asserit Julianus fuisse instituta, non in supplicium irrogata. X, 1569, 1576, 1577. Spinae in omnibus vitae voluptatibus. IV, 1331. Spinis, quae non pungunt in radicibus, quinam significentur. IV, 1805.
Spiniensis deus. VII, 129.
Spiritus multis modis dicitur. V, 717; VIII, 1053. Spiritus nomen, secundum id quod natura aliqua eo significatur, commune est omni naturae incorporeae. II, 1043.
Spiritus sanctus. X, 484, 485, 486. Tertia in Trinitate persona. VII, 337, 338. Spiritus sanctus solo Spiritus nomine interdum significatur. V, 451. Spiritus sanctus cur sic appelletur. VI, 336. Unde proprie sanctus dicatur. V, 72. Ariani, Eunomiani, Macedoniani, Photiniani, Judaei peccabant in Spiritum sanctum. II, 814. Spiritum sanctum quidam haeretici prorsus negant, alii creaturam esse volunt; qui illi sint. V, 448; VIII, 44. Spiritum sanctum esse negarunt Sabelliani, Deum esse inficiati sunt Ariani, corruptibilem esse ac missum tantum post trecentos annos fabulati sunt Manichaei: Cataphryges adventum ejus in Apostolos negabant, sed prophetas in Phrygia elegisse fabulabantur: denique sacramenta ejus Donatistae exsufflabant. III, 2099; VIII, 30. Spiritum sanctum negabant Sadducaei. V, 447. Spiritum sanctum Patri et Filio aequalem, ejusdemque cum eis substantiae nolebant agnoscere Macedoniani. VIII, 797. De Spiritu sancto quid senserint Ariani. VIII, 680, 681, 736. Spiritum sanctum Christo subjectum dicebant Ariani. VIII, 714, 716. De Spiritu sancto errores Arianorum, Eunomianorum, etc. V, 448. Spiritum sanctum deitatem esse Patris et Filii haeretici quidam opinati sunt. VI, 191.
Spiritus sanctus de Patre procedens Deus. I, 1321; V, 1071; VI, 258, 634, 684; VIII, 697, 703, 722, 742, 752, 790; IX, 378. Spiritus sancti divinitas adstruitur. II, 1046. Spiritum sanctum Deum esse monstravit Petrus. III, 616. Spiritus sanctus verus Deus Patri ac Filio aequalis. VIII, 788, 827, 828, 927. Spiritus sanctus Patri et Filio consubstantialis et coaeternus. III, 1826; VIII, 928. Simul cum Patre et Filio una sapientia. VIII, 938. Spiritus sanctus intelligitur nominato Patre et Filio. III, 1461. Patri atque Filio aequalem esse Spiritum sanctum demonstrat Ambrosius. III, 111. Spiritus sanctus in aliquot locis veteris Scripturae insinuatus. III, 584, 614. Non tamen vocatur Spiritus sanctus, sed Spiritus Dei. III, 584. Spiritus sanctus Patris et Filii Spiritus est. V, 454, 461. Spiritus sanctus Patri Filioque est communis. VII, 337, 338. Commune aliquid est Patris et Filii, quidquid illud est. VIII, 927, 928. Haec communio substantia est. VIII, 927, 928. Aptius dicitur caritas, quam amicitia. VIII, 927, 928. Spiritus sanctus ideo communiter habetur a Patre et Filio, quia est amborum. V, 464. Ab utroque tamen distinctus, ut dilectio a diligentibus. VIII, 928. Omnia quae habet Pater, non tantum Filii, sed etiam Spiritus sancti sunt. VIII, 848. Spiritui sancto ut Deo convenit quod de Patre aut Filio dici tantum videtur. VIII, 779, 783. Spiritus sanctus creator cum Patre et Filio. VIII, 783. Ad beatitudinem nostram sufficit perinde ac Pater. VIII, 832. Spiritui sancto cooperatur Pater et Filius, nec tamen in his operibus sunt multi, [Col. 0613] sed unus Spiritus. V, 459. Spiritus sanctus solus superferri dicitur super aquas, quare. I, 848. Spiritus Dei super aquas quomodo. III, 226; VI, 133, 167. Quid hoc significat. VI, 133. Spiritus sanctus secundum linguae Syrae intellectum non superferebatur super aquas, sed eas fovebat. III, 260. Spiritus Dei mundo faciendo superferebatur, et facto superfertur excellentia potestatis. III, 349.
Spiritus sanctus proprio quodam modo dicitur, secundum quod refertur ad Patrem et Filium. II, 1044. Spiritus sanctus ad Patrem et Filium dicitur, sed non vicissim respondet ei vocabulum ejus ad quem refertur. VIII, 919. Spiritum sanctum, Patris et Filii sanctitatem, quam bonitatem, facilius audet dicere Augustinus. VII, 337, 338. Spiritus sancti unicum principium Pater et Filius. VIII, 920, 921. Spiritus sanctus principaliter de illo procedit, de quo natus est Filius. V, 459. Spiritus Patris et Filii ab utroque missus, a nullo genitus, unitas amborum, aequalis ambobus. V, 1059. Spiritus sanctus non a Patre et Filio factus est, sed procedit. II, 749. Utrum a Filio procedat Spiritus sanctus. III, 1888, 1889. Spiritus sanctus a Filio procedit. VIII, 902. Spiritus sanctus cur procedere dicitur, non vero nasci. VIII, 770. Spiritus sancti processio a Patre et Filio est sine tempore, nec amborum filius dici potest. VIII, 1094. Spiritus sanctus cur non sit et non dicatur filius, cum a Patre exeat. VIII, 920. Spiritus sanctus nec filius Patris, nec Filii pater, nec Filii filius. V, 1071. Deus est. V, 1071. Spiritus sanctus Christi pater dici nequit. VI, 251. Spiritus sanctus nec genitus tamquam Filius de Patre, nec de Filio tamquam nepos summi Patris. VI, 191. Patri tamen debet id quod est. VI, 191. Spiritus sanctus a Patre et Filio procedit utrique aequalis. VI, 648. Spiritus sanctus cur non sit genitus et quomodo a Patre ac Filio procedat, in beatitudine tantum intelligitur. VIII, 1092. Spiritus sanctus etsi genitus non dicatur, non tamen dicendus ingenitus. VIII, 1095.
Spiritus sanctus a Patre et Filio missus. VIII, 686, 697. Spiritui sancto quid sit mitti. VIII, 908. Spiritus sancti missio quomodo intelligenda. VIII, 850. Spiritus sanctus nusquam dictus est Patre minor, aut adorasse Patrem. VIII, 723, 755, 757. Nusquam dicitur Patre minor, quia non suscepit carnem. V, 1218. Spiritum sanctum Filio majorem nullus umquam dixit. V, 458. Scriptura qua Spiritus sanctus Patre et Filio videtur dici minor, processionem ejus ex utroque intimat. VIII, 847. Spiritus sanctus non ideo minor Patre et Filio, quia illi dant, ipse datur. VIII, 1086. Spiritus sanctus non adorat Patrem. VIII, 750. Spiritus sanctus quo sensu dictus Deum pro nobis interpellare. X, 531. Quo sensu interpellet pro nobis, et clamet, Abba, pater. X, 1032. Spiritum sanctum Ariani nolunt adorari. VIII, 807. De Spiritus sancti adoratione, nulla Scripturae testimonia afferri posse contendebant Ariani. VIII, 724. Spiritui sancto debetur λατρεία . II, 749. Spiritus sancti adoratio ostenditur. VIII, 760. Spiritus sanctus invisibiliter erit cum Filio in judicio. VIII, 787. Fides in Spiritum sanctum. VI, 189. In Spiritum sanctum peccat, qui desperans, vel contemnens praedicationem pacis et gratiae, detrectat agere poenitentiam, et in finem usque perdurat. III, 2097. De peccato in Spiritum sanctum. III, 2097.
Spiritum sanctum digitus Dei significat. II, 218. Spiritus sanctus digitus Dei. III, 604, 620, 1118; IV, 111, 1167; V, 74, 842, 857; VI, 335, 336; VII, 522; VIII, 791; X, 218.
Spiritus sanctus donum Dei aequale donanti. VI, 231. An Spiritus sanctus ante Christi ascensionem non fuerat datus antiquis justis. III, 1772. Spiritus sanctus super terram ante adventum Salvatoris. VIII, 644, 645, 646. Spiritum sanctum adjutorem virtutis in veteri Testamento non fuisse, quatenus intelligendum. X, 591. Spiritus sanctus etiam veteris Testamenti tempore piis et sanctis omnibus, virtutis non tantum adjutor, sed et largitor fuit. X, 597. Spiritus sanctus antiquorum justorum voluntates bonas non solum adjuvit, sed fecit. X, 622. De Spiritus sancti sensibili demonstratione. VIII, 909. Spiritus sanctus in columbae specie venit. III, 2035. Quare Spiritus sanctus in columba apparuit, et Filius Dei in homine. VI, 25. Spiritus sanctus in columba non sua natura, sed significativa specie demonstratus est. II, 747. Spiritus sanctus cur non est natus de columba ut in columbae specie appareret, quemadmodum Christus natus est de femina. VI, 302. Spiritus sanctus nullam umquam creaturam suscepit ad unitatem personae. VIII, 909. Creatura non sic assumpta a Spiritu sancto, ut caro a Verbo. VIII, 851. Spiritus sanctus an non datus ante diem Pentecostes. VIII, 908. Quomodo non erat datus ante Christi resurrectionem. III, 1644, 1645, 1646, 1805. Quomodo Spiritum sanctum accepturi erant discipuli, quem jam habebant. III, 1826, 1827. Spiritum sanctum Christus bis manifeste dedit discipulis. III, 1827; V, 1222; VIII, 180, 1093. Quare bis datur. V, 1222. Flatus quem Dominus in Apostolos insufflavit, non erat substantia Spiritus sancti, sed figura. III, 412. Spiritus sanctus donum Christi aequale [Col. 0614] sibi. V, 713. Donum passione Christi nobis emptum. V, 1645. Magnum munus post Christi ascensionem. V, 786. Spiritus sanctus per Christum diffusus super credentes. VIII, 713. Ad hoc glorificatus est Christus, ut mitteret Spiritum sanctum, qui deficientes firmaret. IV, 1443. Qui fideles a timore liberaret. IV, 1167. Spiritus sanctus a timore mortis vindicat. III, 2074.
Spiritus sanctus quando missus. VIII, 179. Spiritus sancti dies quasi natalis. V, 73. Sicut Lex data est quinquagesimo die ab occisione agni, sic Spiritus sanctus venit die quinquagesimo a passione Christi. IV, 1167. Figura Spiritus sancti dandi quinquagesimo die ab immolatione Christi. III, 620. Spiritus sanctus cur decimo post adscensionem die venerit. V, 1239. Cur quinquagesimo die post resurrectionem. V, 73, 74, 1237. Spiritus sancti effusionem in omnem carnem Johel prophetavit. VII, 586. Et Nahum. VII, 588. Aliter Lex vetus data est, aliter missus Spiritus sanctus. X, 218. Spiritus sanctus missus ut impleretur Lex. V, 1239, 1243. Spiritus sanctus sicut ignis venit, foenum carnis consumpturus, aurum cocturus et purgaturus. IV, 161. Quare in specie columbae super Christum apparuit, et in igne super discipulos. III, 1426. Spiritus sancti adventus, demonstratio ipsius est etiam oculis carneis. VI, 54. Et plenitudinem ejus largius in corda hominum infusam significat. VI, 54. Spiritus sanctus cur sensibilibus miraculis in ipsis Ecclesiae primordiis dabatur. IX, 148. Quare in linguis dispertitis apparuit. III, 1429. Spiritus sanctus linguarum dono quid significarit. V, 461. Ecclesiae catholicae unitatem commendavit. V, 1231, 1234. Ideo linguis omnium loqui fecit in quos primo venit, quia linguas omnium gentium in unitatem se congregaturum esse nuntiavit. IV, 161. Cur antea sic datus, ut illi quos impleverat linguis omnibus loquerentur, jam vero non sic detur. IX, 284. Errores dicentium Spiritum sanctum promissum, venisse in Paulo apostolo, aut in Montano et Priscilla, aut in Manete. VI, 305, 306. Spiritus sancti promissionem in Manichaeo esse completam dicunt Manichaei. VIII, 38.
Spiritus sancti beneficia quae sint. VIII, 704, 717. De Spiritu aliud est nasci, aliud pasci. V, 454. Ad Spiritum sanctum proprie pertinet remissio peccatorum. V, 461. Spiritus sanctus aliter adjuvat nondum inhabitans, aliter inhabitans; nam nondum inhabitans adjuvat ut sint fideles, inhabitans adjuvat jam fideles. II, 880. Aliter replet sanctificante gratia, aliter attestante atque ordinante praesentia. VI, 133. Spiritus Dei nisi regat, cadis; nisi erigat, jaces. V, 855. Spiritus Dei si recedat, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem, redit ad facta carnalia. V, 848. Spiritus sanctus gratia Dei dicitur. V, 787. Spiritus sanctus designatus nomine gratiae et pacis. III, 2095. Nomine societatis. III, 2095. Ad Spiritum sanctum proprie pertinet societas, qua efficimur unum corpus unici Filii Dei. V, 461. Pater et Filius per hoc, quod eis commune est, voluerunt nos habere communionem et inter nos et secum. V, 454. Spiritus sanctus perfectio sanctitatis. VIII, 716. Sine Christo aut sine Patre non sanctificat, non illuminat, etc. VIII, 705. Dicitur ea facere in nobis, quae per eum facimus. I, 865; II, 880. Gemere dicitur, quod nos gemere faciat. III, 2076. Quosnam facit gemere. III, 1425. Piorum gemitus ex Spiritus sancti dono. IV, 199. Vide Trinitas. Spiritus sanctus pignus sanitatis futurae. X, 1198, 1199. Spiritus idem vitae aeternae nunc pignus, postea erit plenitudo. V, 932. Spiritus sanctus arra est potius quam pignus. V, 858, 1673. Spiritus sanctus pignus sponsae Christi. III, 1452, 1644. Spiritus sanctus et sanguis sunt pignora a Christo data sponsae. IV, 1170. Spiritus sanctus in Christianis adhuc carnalibus morientibus perficit quidquid deest, quia ab unitate corporis Christi non recesserunt. II, 843.
Spiritus sanctus dicitur Dei donum, munus, ignis, amor, caritas, pax, gratia, requies nostra, locus noster. I, 848, 1077; III, 171. Spiritus sanctus donum Dei. III, 1514; VI, 251. Donum, non hominis ministri, sed Dei. V, 1225. Spiritus sanctus vocabulo doni Dei proprie nuncupatur in Scripturis. VIII, 1083. Quare donum dicitur. VI, 191. An donum esset antequam daretur. VIII, 921. Spiritus sancti donum nihil aliud quam Spiritus sanctus. VIII, 1086. Spiritus sanctus Deus et donum Dei. V, 80, 455. Spiritus sancti dona septem Spiritus Dei dicuntur, propter operationem septenariam unius ejusdemque Spiritus. IV, 1960. Spiritus sancti dona quare diversa. II, 839. Cum beatitudinibus Evangelicis comparantur. V, 1525. Spiritus sancti munera quaedam haberi possunt sine caritate. VI, 135, 137. Nihil tamen prosunt. VI, 137. Spiritus sanctus quasi descendens ad nos incipit a sapientia, finit ad timorem: nos autem ascendentes incipimus a timore, perficimur in sapientia. V, 1161, 1166. Spiritus sancti dona sideribus comparantur. I, 842. Stellae dicuntur. IV, 1160. Cum sit unus et idem Spiritus sanctus, propter diversas operationes dissimiliter appellatur. III, 615.
Spiritus sanctus magnum flumen. IV, 1187. Spiritus sancti [Col. 0615] inundatio, fluminis impetus laetificans civitatem Dei. IV, 519. Spiritus sanctus, fons. IX, 476. Gladius unde Dominus orbem debellavit. IV, 1183. Spiritus sanctus, Lex Domini immaculata. IV, 161. Oleum exsultationis. VIII, 782. Spiritus sanctus per oleum et per aquam significatur. IV, 1443. Spiritus sanctus ostiarius. III, 1729. Rex. VIII, 792. Spiritus sanctus quomodo dicatur caritas, et an solus. VIII, 1081, 1086. In Scripturis proprie nuncupatur vocabulo caritatis. VIII, 1082. In Spiritu sancto benevolentia dilectioque Dei intelligitur. III, 251. Non solum ad beneficia, sed etiam ad vindictam Spiritus sanctus commemoratur. III, 615.
Spiritus sanctus cur venire non poterat, nisi abiret Christus. X, 182. Spiritum sanctum mundus accipere non potest, quare. III, 1828. Spiritus sanctus contrarius hominibus sua quaerentibus: et immites ac superbos inquietudine exagitat. II, 219. Spiritus sancti locus, cor humiliatum. VI, 419. Spiritus ad mensuram datur hominibus, non Filio Dei. III, 1508, 1828. Spiritus sanctus habitat in parvulis baptizatis, etiamsi nesciant. II, 841. Spiritus sanctus per manuum impositionem etiam nunc accipitur. III, 2025. Spiritum sanctum quidam acceperunt antequam baptizarentur. VI, 53. Spiritus sanctus sine cujusquam manus impositione, et ante baptismum, Cornelio et centum viginti hominibus datus est. IX, 287. Spiritus sanctus per hominum ministerium, et sine hominum ministerio aliquando datus. V, 600, 601, 1227, 1235. Spiritus sanctus in sola Catholica datur. IX, 148. Extra Ecclesiam non habetur. V, 1232, 1235. Neminem vivificat extra Ecclesiam. II, 815. Spiritus sancti tamquam proprium opus est Ecclesiae unitas. V, 463. Qui non cohaeret unitati Christi, Spiritum sanctum non habet. V, 73. Spiritum sanctum quisque tantum habet; quantum Ecclesiam diligit. III, 1646. Spiritus sanctus hoc est Ecclesiae, quod anima corpori. V, 1232. Spiritum sanctum habent et haeretici et perversi, si baptisma sine Spiritu sancto esse non possit; sed ad perniciem suam, non ad salutem. IX, 193. Spiritus sanctus septenario numero commendatur. V, 1170, 1242. Et saepe designatur. VII, 345. Spiritus sanctus adsertor ac dux libertatis. III, 2143. Spiritus servitutis, et Spiritus libertatis idem est Spiritus. V, 857. Per gratiam Dei spiritus hominis fit particeps Spiritus Dei. III, 725.
Spiritus sancti accepti quae alias et quae jam signa. V, 461, 1230, 1235, 1237. Spiritum sanctum scire non possumus, nisi sit in nobis. III, 1829. Spiritum Dei nobis inesse cognoscimus ex dilectione justitiae, ex integra et catholica fide. V, 848. Spiritus accepti indicium, ex intimis cordis medullis dicere Deo, Pater. V, 858. Spiritus sancti praesentiae effectus, caritas. V, 1673. Sine Spiritu sancto nec Christum diligere, nec mandata ejus servare possumus. III, 1826, 1827, 1828. Spiritus rectus quando et quomodo in anima instauratur. I, 1076. Spiritus sanctus quomodo contristatur. III, 302. Spiritum nolite exstinguere, quomodo intelligendum. IX, 73. Spiritus Dei si recedat, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem. V, 848. Spiritus Dei, spiritus caritatis: spiritus hujus mundi, spiritus elationis. V, 1287. Vox Spiritus, quae. III, 1486. Spiritus primitiae quaenam sint. VI, 69. Spiritus Dei qui est in nobis, etiam noster dicitur. III, 725; VIII, 921. Quando cum Spiritu Dei spiritus hominis cooperatur, tunc quod Deus jussit impletur. IV, 988.
Spiritu Deo servire. V, 915. Non in carne sed in spiritu esse. V, 847. Secundum spiritum quis ambulet. X, 588. Spiritu duci, est Spiritui consentire jubenti, non carni concupiscenti. V, 815. Spiritu qui non ducuntur, sequitur ut carne ducantur. III, 2139. Spiritus regit, caro regitur: nec spiritus bene regit, si non regatur. V, 915. Spiritum suum qui sequitur, superbus est. IV, 1836, 1852. Spiritu suo pauperes, Spiritu Dei divites beati sunt. IV, 1836. Spiritus et cupiditatum regna describuntur. I, 1232. Spiritus et carnis pugna. I, 597, 614, 1296,; V, 849. Spiritus pugnans contra carnem, non contraria natura est contra aliam naturam pugnans, sed tamquam in domo maritus et uxor. IV, 1860. Spiritus pugna adversus carnem necessaria. X, 1596.
Spiritus Dei nomine quid intelligitur. III, 226. An intelligendus Spiritus sanctus. VI, 132. Spiritus Dei sine additamento intelligitur bonus. VI, 132, 134. Spiritus beati, domus Dei. I, 818. Coelum coeli dicuntur. I, 818. Vide Angeli. Spiritus malus cur dictus spiritus Domini. VI, 137. Spiritus Dei secundum substantiam bonus, secundum ministerium malus dicitur. VI, 132, 134. Spiritus Domini agit per bonos et malos, scientes et nescientes, quod agendum novit et statuit. III, 814, 815. Spiritum mangnum immitti a Deo non absurdum est. III, 808. Spiritus malignus non habet nocendi potestatem nisi a Deo. VI, 131, 137. Spiritus mali tantum nocere sinuntur, quantum Deus judicat. VI, 146. Spiritibus malignis utitur Deus vel ad damnationem vel ad emendationem vel ad probationem. VI, 137. [Col. 0616] Ad vindictam malorum, vel ad probationem bonorum. VI, 13. Spiritus maligni e domo quadam sacrificio corporis Christi fugati. VII, 764. Spiritus immundi, daemones mali. VII, 56. Spiritus immundus duobus modis dicitur. I, 968. Spiritus immundi vexatio, poena peccati originalis. X, 1177. Spirituum rationalium corruptio alia voluntaria, alia poenalis. VIII, 554.
Spiritus generale animae nomen. X, 546. Spiritus et anima an idem sint. X, 545. Quid proprie in homine spiritus. X, 544, 545. Spiritus etiam dicitur in Scripturis secundum quamdam distinctionem in ipsa una unius hominis anima. II, 1044. Spiritus hominis quid. X, 546. Spiritus mentis quid. X, 546. Spiritum inter et mentem discrimen. III, 460, 475. Spiritus sine corporibus cogitare carnali cogitatione difficillimum est. VIII, 949. Modus quo spiritus adhaerent corporibus, comprehendi non potest. VII, 725. Spiritus hominis qualis erit in coelo. VII, 792. Spiritus vitae non tantum in hominibus, sed et in pecoribus. III, 550. Spiritus mundi, qui et rectores mundi. V, 1091. Spiritus hujus mundi facit superbos. V, 1466. Spiritus hujus mundi, spiritus superbiae. X, 214. Spiritus, pro marito. III, 1395.
Spiritale pluribus modis dicitur. III, 459. Spiritale non semper in laude ponitur. III, 1786. Spiritalia non capit carnalis. V, 1230.
Spiritales, qui. IV, 1349. Spiritalis est, qui nec capitur temporalibus bonis, nec terretur temporalibus malis. III, 2071. Spiritales non fiunt nisi per gratiam. III, 2061, 2062, Retr.; VI, 105. Spiritus sanctus de animalibus facit spiritales. V, 1238. Spiritales non sunt sub lege, sed cum lege. III, 2071. Quod Spiritus facit adversus carnem, hoc spiritales adversus carnales. IX, 507. Idem carnalis simul et spiritalis. V, 836, 837. Spiritalis homo etiam venumdatus est sub peccato. I, 627. Vide Homo. Spiritales seu qui spiritaliter interius vivunt, possunt cadere in tentatione. III, 356. Spiritales cum forte in aliquo delicto praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem exstinguitur caritatis affectus; rursusque inardescens pristino cursui restituitur. IX, 195. Spiritales si quid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagrantia et unitate permanentibus Deus revelabit. IX, 195. Bellum et arma spiritalium qualia. IX, 507. Spiritales persecutionem patiuntur a carnalibus. IV, 1603, 1772. Spiritales inter se nullo modo dividuntur, e contra carnales. VII, 502. Omnes gentes spiritalibus subjectae. V, 49. Spiritalis, sedes Dei dicitur. III, 1256. Spiritalis homo, major dicitur; carnalis autem, minor, quare. IV, 1771. Spiritales, coeli, diei, et cervorum nomine designantur. IV, 940, 1372. 1748. Spiritales per Jacob, carnales per Esaü significantur. III, 567. Spiritalis mors ac resurrectio. V, 1627. Spiritaliter sapere datur a Spiritu sancto. V, 33.
Spithamis. III, 636.
Splenditenens ponderator. VIII, 307, 309, 374. De splenditenente ponderatore quid sentiant Manichaei. VIII, 375.
Splendonium diaconum in Catholica damnatum Petilianus a se rebaptizatum presbyterum fecit. IX, 370. Abjecit postea, horrendas ejus insidias expertus. IX, 370. Damnationem Splendonii in Gallia a fratribus missam publice legendam proposuit Fortunatus. IX, 370.
Spolia quae Christus detrahit diabolo devicto, quaenam sint. IV, 821, 822.
Spondeus procurator Celeris. II, 536.
Sponsa Christi, quae. III, 1452. Christum cum audis, noli sponsum a sponsa separare. IV, 333. Sponsa Christi omnes electi, sive Ecclesia. IV, 494, 509, 512.
Sponsus noster foedam amavit, ut pulchram faceret. IV, 1232. Sponso obviam ire quid sit. V, 575. Sponsus Christus toto corde amandus. VI, 427, 428.
Spurius Melius, quia tempore famis frumenta largitus est plebi, crimen affectati regni incurrit, et ob hoc occisus. VII, 96.
Squator et habitus incultus in professione Christianitatis, jactantiae causa esse potest. III, 1287.
Stabulariae mulieres in Italia, quas homines in jumenta vertisse ferebant. VII, 574.
Stater quid. IV, 1783.
Statilinus deus. VII, 128.
Statio permansionem significat. V, 967.
Stationarius quis. IV, 1199, 1200.
Statius Poeta. VII, 54, 57. Not. ( f ).
Status hominum triplex. IV, 1279, 1730.
Stellae secundum Platonem immortales natura non sunt, sed Dei consilio. V, 1138, 1141. Habent suas animas intellectuales, et sunt dii. V, 1138. Stellae quaedam deorum nominibus appellatae. VII, 206. Stellarum quarumdam prae ceteris fictitia divinitas exploditur. VII, 206. Stellis convicia fiunt, cum deorum nominibus vocantur. IV, 1194.
Stellis subjectas esse voluntates, impium est dicere. IV, 924. Stellarum fatum fictitium. V, 1007, 1027, 1031. Sub fato stellarum nullius hominis genesis ponitur. VIII, 212. [Col. 0617] Stellae omnes non possunt numerari. VII, 500. Stellae quomodo de coelo casurae in novissimo judicio. VII, 697. Stellae solatia noctis sunt. I, 866. Christo injuriam fieri putabant Manichaei, quia stella eum natum demonstrasse dicebatur. VIII, 211, 212. Stella quam viderunt Magi Christo non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur. VIII, 212. Non ex illis erat quae ab initio creatae sunt. VIII, 212.
Stellarum nomine varia Spiritus sancti dona designantur. IV, 1760. Stellae quae a Deo numerari dicuntur sunt electi; alii supernumerarii sunt. IV, 1904. Stellae sunt quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem nostram. IV, 1904.
Sthenelas nonus rex Argivorum in deorum numerum relatus. VII, 565.
Stephanus. VI, 689. Corona dicitur. IV, 695; V, 1426. Stephanus inter diaconos primus. V, 1431. An Christo viventi adhaeserit, an post mortem ad cum conversus sit, incertum. V, 1433. Stephanus simplex erat et fervens. III, 1426. Stephanus amabat a quibus occidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. III, 2014. Stephanus lapidatur. V, 565, 1275. Stephani caritas erga lapidatores suos. V, 325. Stephanus mitis cum lapidaretur, saeviebat dum audiretur. IV, 1734. Stephanus saevit, et diligit. V, 325. Quasi odit, quasi saevit: lingua clamat, cor amat. IV, 1734; V, 1437. Stephanus genu flexo orat pro inimicis. V, 325. Stephanus cur pro se stans, pro inimicis genu flexo orat. V, 325, 1428, 1429, 1436, 1441. Stephanus conservus noster, non pro Deo colendus. V, 1442. Stephani orationes multa impetrant, non omnia. V, 1441. Stephani orationi debetur conversio Pauli. Vide Paulus. V, 1684.
Stephani corporis detectio. V, 1437, 1441; VII, 768. Not. ( a ). Altare Deo erectum super ejus reliquias. V, 1437. Stephani memoria Hippone regio. VII, 768, 770. Extra Basilicam erat. VII, 771. Quot et quanta miracula facta sunt ad memorias Stephani, quae sunt Hippone, et Calamae et Uzali. VII, 768; V, 1444, 1446. Stephani reliquiae in memoriam ad aquas Tibilitanas allatae. VII, 766. S. Stephani memoriam Possidius episcopus Calamam advexit. VII, 766. Calamae opitulatione S. Stephani martyris Eucharius presbyter a calculo sanatus est et postea suscitatus. VII, 766. Martialis ad fidem conversus. VII, 766. Podagri duo sanati per reliquias S. Stephani. VII, 767. Stephani memoria qua occasione apud Anconam ante corporis ejus detectionem exstructa. V, 1445. Ibi multa miracula per eum Dominus operatur. V, 1444, 1445. Stephani reliquias portant secum Galla et Simpliciola. II, 965. Mulier caeca sanata est per reliquias S. Stephani. VII, 766. Prodigia a Stephano facta, sed per nomen Christi. V, 1431, 1440. Parvulo extincto vita per ipsius orationes reddita, ut sacramenta perciperet. V, 1446. Puella vitae reddita ad memoriam ejusdem S. Stephani quae est Hippone. VII, 767. Puer vitae restitutus ad memoriam S. Stephani quae est in ecclesia Auduri. VII, 767. Filius quoque Irenaei, S. Stephani oleo perunctus revixit. VII, 767. Lucillus episcopus a fistula sanatus per reliquias S. Stephani. VII, 766. Item infantulus Eleusini, S. Stephani oleo perunctus, revixit. VII, 768. Sanctimonialis item ad memoriam S. Stephani ad vitam revocata. VII, 767. Libellus de homine sanato per orationes Stephani. V, 1443.
Stephanus Romanae Ecclesiae episcopus quid de baptismo haereticorum sentiret. IX, 192. Baptismum Christi in nullo iterandum esse censebat. IX, 607, 746. Abstinendos putavit qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem convellere conarentur. IX, 194. Episcopatum ejus illibatum confitebantur Donatistae. IX, 607.
Sterces vel Stercutius agricola peritissimus invenit ut fimo animalium agri fecundarentur. VII, 573.
Stercus a Sterce agricola peritissimo sic dictum. VII, 573.
Stercutius deus. II, 84.
Sterilitatis causae duae in mulieribus. X, 711. Sterilitatem non filiorum, sed fructuum in arbore Christus maledixit. IV, 334.
Stesichorus. II, 237, 290.
Stigmata quae dicantur. III, 2148.
Sthilichoni ascribuntur leges filii Theodosii adversus haereticos et idololatras. II, 358.
Stimula dea. VII, 122, 125.
Stimulus carnis Apostolo datus. V, 1566.
Stipendiarii provinciales. VI, 341.
Stipendium, quod pro opere militiae debitum redditur. VI, 282.
Stirpes cur non benedixit Deus. III, 240.
Stoici, Manichaeus, et Hispana Priscilliani haeresis a propria Dei substantia animas esse dicunt. II, 718, 723. Stoici, soli sapienti scientiam attribuunt. I, 874. Stoici falluntur dum dicunt hominem non habere sapientiam, nisi in ea [Col. 0618] perfectus sit. II, 738. Stoici verbo tantum negant passiones cadere in sapientem. VII, 259. Stoici non omnem perturbationem ab animo excludunt sapientis. III, 556. Misericordiam in vitio ponunt. II, 395, 396. Stoicorum error circa mala hujus vitae. VII, 629. Stoici ponentes summum bonum in animo, magis a carne quam a corpore animum avertebant. II, 440. Stoicorum opinio de beata vita. V, 809, 853. Rejicitur. V, 812, 854. Stoici paria omnia peccata esse contendunt. VI, 539. Negarunt Catholici. II, 735. Stoicorum doctrina de peccatorum aequalitate refellitur. II, 394, 395. Stoicorum non timere ac non dolere irridetur. V, 1528. Stoici secundum carnem vivere censendi sunt. VII, 413. Stoici maxime dialectici. IX, 455, 456, 459. Non tam de rebus quam de verbis disputant. VII, 404. Magis de verborum quam de rerum adversitate confligunt. IX, 455. Stoicorum jam nec calent cineres. II, 438. Stoicus philosophus in tempestatis periculo expallescens. VII, 259.
Strabones quomodo nonnulli infantes facti. VIII, 1041.
Strabonianensis fundus. II. 234.
Stratam magnam ad patriam se ipsum Christus facit. V, 91.
Strato Peripateticus. VII, 190.
Straton diaconus. IX, 645, 662. An traditor. IX, 646, 662.
Strenarum celebratio. V, 1025. Strenarum loco dandae eleemosynae. V, 1025.
Strenia dea quae strenuum facit. VII, 122, 125.
Struthio. Ansulae de ossibus struthionum in digitis, genus superstitionis. III, 50.
Studere quid sit. VIII, 972. Studentis amor, non est amor ejus rei quam nescit. VIII, 971, 974, 975.
Studiosus quis vocandus est. VIII, 80. Studiosus in quo differt a curioso. VIII, 80.
Studium. Quibus disciplinis, scientiis, artibus, et quo modo vacandum. III, 62. Tractandis curiosis quaestionibus tempus esse non debet iis, qui suae saluti et Ecclesiae utilitati studere debent. III, 271, 277. In studiis omnium scientiarum tenendum, Ne quid nimis. III, 62. Studium litterarum profanarum quam negligenter Romae et in Africa habeatur. II, 436. Quam dedeceat Episcopos. II, 436. Non damnatur prorsus ab Augustino in adolescente. II, 435. Quod Carthaginenses rhetores curiosas quasdam quaestiones non attingant, approbantur ab Augustino. II, 437. Studia sua impendit Augustinus populo Dei, nec aliis vacare potest. II, 247. Quo fine viri litteris dediti laudem humanam requirere possunt. II, 436. Oratio ante studium praemittenda. I, 919. Studia quorumque discentium ad laborem in poenam homini injunctum pertinent. X, 1578. Studia discentium quomodo accenduntur. VIII, 972, 973. Tranquillitas animi studenti necessaria. I, 1075. Studium hominis non incipit sine gratia. X, 588.
Stultitia, tenebrae mentis. I, 999, 1307; V, 436. Stultitia tenebris comparatur. II, 738. Stultitia egestas est animi. I, 973, 974. Stultitia vera est falsa sapientia. V, 813. Stultitia est rerum appetendarum et vitandarum vitiosa ignorantia. I. 1306. Stultitia omnia animi vitia complectitur. I, 974. Stultitia maximum vitiorum. I, 1306. Stultitia et puerilis vanitas, peccati originalis effectus. X, 821. Stultitia etiam stultorum judicio miserrima. I, 918. Nulla alia miseria est quam stultitia. II, 64. Stultitiam inter et sapientiam, an nulla alia affectio media esse possit. I, 607. Aliquid medium inter stultitiam et sapientiam reperitur. I, 1306, 1307. Exemplo parvulorum explicatur. I, 608. Stultus est in quo mens summam potestatem non habet. I, 1231. Discrimen stulti et sapientis. 1231. Stultus omnis peccat, nisi in his factis, in quibus sapienti obtemperaverit. VIII, 85. Stultum te dic, sed dic intus, et sapiens eris. V, 436.
Stupor quidam longe a sanitate, quo quis tanto insensibilior, quanto pejor. IV, 650, 651.
Stuprum quod sine peccato proprio non valet evitari, praeter culpam est patientis. VII, 36.
Suavitas gratiae Dei expetenda, ut contemnatur dulcedo iniquitatis. V, 831. Amor temporalium rerum non expugnatur, nisi aliqua suavitate aeternarum. I, 1190. Suavitatem dat Deus, ut bonum vere bene, hoc est non mali carnalis formidine, sed boni spiritalis delectatione faciamus. IV, 1565, 1366. Suavitatem nisi prior det Dominus, terra nostra non habebit nisi sterilitatem. V, 920. Vide Dulcedo. Gratia.
Subdiaconi ex Augustini monasterio. V, 1577.
Subhastatae civitates in victoria Syllana. VII, 108.
Subigus deus. VII, 188.
Subjiciatur superiori, qui vult sibi subjici quod est inferius se. IV, 1860.
Sublimitas quanto altior, tanto periculosior. IV, 1778.
Subsana, in dioecesi Hipponensi. II, 229, 230.
[Col. 0619] Subscudines. VII, 474.
Subsistere de quibus rebus recte intelligatur. VIII, 942.
Substantia quid. III, 610. Substantia est quae veteribus natura vocabatur. I, 1346. Substantia quaelibet, 1 o est; 2 o est hoc vel illud; 3 o in eo quod est, manet quantum potest. II, 76. Substantia aliquid esse est. IV, 844. Quod nulla substantia est, nihil omnino est. IV, 844. An substantia aliqua prorsus ad nihilum redigatur, subtilissima est quaestio. VIII, 607. Substantiae duae, una bona, altera mala, secundum errorem Manichaei. X, 1320. Substantiae duae sibi contrariae, Manichaeorum figmentum. VIII, 182. Substantiae non per se, sed per qualitates, sibi sunt contrariae. X, 278. Nulla substantia malum est. I, 703. Vide Natura. Substantia improprie de Deo dicitur. VIII, 942. Graecis idem est, quod nobis persona. VIII, 942. Pro divitiis ponitur. IV, 844.
Subvenire Deus ad hoc differt, ut dulce sit quod subvenit. IV, 855.
Suburbitarum feminarum Martyrum solemnitas. V, 1521.
Successione etiam justa possidens res alienas, si eas concupiscebat, damnatur. V, 72.
Successus ab Abbir Germaniciana. IX, 211.
Succinctoria quid sint. X, 467, 685, 784, 785. Succinctoria sibi de foliis ficulneis, non vestimenta fecerunt primi parentes. X, 467.
Sudor Christi sanguineus quid significavit. IV, 1817, 1818.
Sufes. IX, 215.
Sufetula. IX, 215.
Suffectani LX martyres necarunt, ut sibi Hercules redderetur. II, 191.
Sufficientiam nos decenter velle. II, 498.
Sufficit Deo bona voluntas, quo nihil facilius. V, 444. Sufficit nobis solus Deus. V, 1189, 1461. Quid sufficiat ei, cui non sufficit Deus? V, 366, 620. Sufficit una: uni suffice. IV, 207.
Suffocata. Praeceptum non manducandi de suffocatis quid edoceat. VIII, 265.
Suffragia justorum aliis hominibus prodesse noverunt Pagani. VII, 750. Quibusdam proderunt in judicio. VII, 749.
Suggestio prima per caput serpentis designatur. IV, 1381. Suggestionem sequitur delectatio, delectationem consensus vel resistentia. IV, 1859, 1860. Suggestiones quomodo cogitationibus humanis misceantur, ignorat homo. III, 1786. Suggestiones aliae bonae sunt, aliae malae. III, 1786. Suggestio daemonis spiritaliter fit. III, 1786.
Sullecte. IX, 507, 528, 550.
Summanus deus cui nocturna fulmina tribuebant veteres Romani. VII, 131.
Summum bonum aeterna vita, summum malum aeterna mors. VII, 627. Vide Bonum. Beatitudo.
Sumticuli. V, 1578.
Super caput nostrum esse aliquid dicitur, cujus maximam curam gerimus. III, 495.
Superbia quid. VII, 356, 420. Superbia est amor excellentiae propriae. III, 436; V, 1565. Superbia est videri velle quod non est. III, 199. Superbia omnis propriis suis et quasi privatis delectatur. II, 564, 568. Superbia, tumor. V, 1676. Non superbiret aliquis, nisi inanis esset; si plenus esset, non inflaretur. IV, 1233. Primum et maximum vitium tumoris, ad ruinam sua potestate velle uti. III, 377. Superbia praepositum non vult habere, nec Deum. IV, 1471. Perverse Deum imitatur. VII, 639. Qui sibi sufficere diligit, minus est, dum ab illo qui vere ei sufficit, deficit. VII, 422. Superbia nihilo propinquat. VII, 421.
Superbiae origo. III, 203. Superbia unde oritur. X, 206. Quomodo ab illa tentemur. I, 804. Superbia quam occulte insidietur. X, 264. Superbia ex terrena felicitate. V, 206. Superbiam important maxime divitiae. IV, 1769. Superbiae nidus colligitur divitiis. V, 957. Superbia, vermis divitiarum. V, 112, 215, 412. Elatio magnis tentat irrepere, II, 881. Superbia amplius amplioribus insidiatur. VI, 413. Superbiae egregia descriptio. I, 1184.
Superbia princeps omnium peccatorum. I, 1286. Caput omnium malorum. III, 1603, 1604. Fons malorum. III, 436. Primum peccatum. IV, 156, 687. Delictum magnum, et caput atque causa omnium delictorum. IV, 163. Unum ex tribus vitiorum generibus, quibus comprehenduntur omnia peccata. IV, 115. Superbia omnium vitiorum causa. X, 168. Omnis peccati initium. I, 1184. Quomodo. X, 263. Non omne peccatum, superbia. X, 263. Superbia in vitiis prior est. V, 1575. Superbia quantum malum. IV, 709. Nihil eo vitio immanius. I, 929.
Superbiae effectus. I, 1190; V, 1561. Hoc vitio facta est apostasia a Deo. IV, 163. Superbia diaboli. IV, 709, 1623. [Col. 0620] Superbia diabolum dejecit, et subsequente invidentia hominem stantem unde ipse cecidit, inde subvertit. X, 263. Superbia initium peccati Adae. VII, 420. Superbia Adae. IV, 895. Non perisset homo, nisi superbia tumuisset. V, 684. Superbia facit ut homo laesus vindicati velit. V, 684. Superbia lapsi sumus, ut ad istam mortalitatem perveniremus. IV, 353. Per superbiam perit homo a via justa. X, 265. Superbia causa excaecationis Judaeorum. III, 1778, 1779, 1780. Superbiae suae merito excaecati Judaei. IV, 1789. Superbia idololatriae fons. V, 1022. Aliorumque peccatorum. V, 1022. Mater omnium haereticorum. III, 202; V, 280. Parit discissionem. V, 280. Contentionis et humanae laudis appetitus mater est. II, 92. Vitia diabolica superbia et invidentia. III, 1229. Superbia mater est invidiae. II, 561; IV, 1290; V, 783, 1561, 1365; VI, 413, 673. Ejus comes invidentia. IV, 709. Superbia maximum impedimentum ne inhaereatur Deo. VIII, 1031. Superbia a Deo receditur. X, 206. Pes superbiae dicitur, quo recedimus a Deo. IV, 354. Quantum superbum cor hominis, tantum recedit a Deo. IV, 1205. Per superbiam recessimus a Deo, redire ad eum nisi per humilitatem non possumus. IV, 302. Ad ruinam non movet pedem nisi superbia. IV, 1608. Superbia prohibet a fide in Christum. V, 656, 874. Superbia pellitur homo in tenebras suas. X, 206. Superbia aures cordis obstruit. X, 618. Superbiae et caritatis eadem extrinsecus effecta. III, 2040. Superbia exstinguit caritatem. III, 1982. Superbia Christi discipulum esse impedit, vel non permittit. VII, 309. Non vult esse de corpore capitis humilis, qui amat superbiam. V, 1568. Superbia de vana granditate praesumens, non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam. IV, 1471. Per superbiam misericordiae medicina respuitur. I, 1286. Superbia cur virginitati pertimescenda. VI, 426. Nihil sic impedit perfectionem sicut superbia. IV, 709. Superbia causa cur jam molestum sit obedire justitiae. X, 170. Unde vult eminere superbia, inde in angustias contruditur. III, 436, 437. Superbia fermentum massam corrumpens. IX, 86. Superbia cathedra pestilentiae dicitur. IV, 67. Superbia stupor dicitur. IV, 1935.
Superbiae morbus quam periculosus. V, 945. Superbiae poculo mors nobis propinata atque transfusa est. VI, 416. Fallax infirmorum est magnitudo, quae ubi mentem possederit, erigendo dejicit, inflando evacuat, distendendo dissipat. V, 1561. Victrix humana superbia se ipsam decipit. X, 351. Superbia, caput serpentis. IV, 354. Caput circuitus impiorum. IV, 1810, 1811. Superbiam humanam aggreditur. Apostolus illo loco, Quid habes quod non accepisti. X, 967. Contra superbiam in primis vigilandum. X, 171. Alia quaecumque iniquitas in malis operibus exercetur ut fiant; superbia vero etiam bonis operibus insidiatur, ut pereant. II, 960. Vitia caetera in peccatis, superbia vero etiam in recte factis timenda est. II, 442; IV, 709; X, 262, 263, 265. Superbia cavenda est devicta cupiditate placendi hominibus. VI, 26. Superbia tanto plus augetur, quanto magis ei cupiditates caeterae cesserint. X, 788. Tanto quisque caveat ne superbia decipiatur, quanto sanctius aliquid profitetur. VI, 428. Superbia primum peccatum, et ultimum redeuntibus ad Deum. IV, 156. Superbiae periculum. X, 753. Unde illud periculum. X, 752.
Superbiae tumor qua medicina sanatur. IV, 1523. Superborum elationem nec ipsa humilitas mortalitatis edomuit. IV, 1542. Superbia humana per humilitatem Dei arguitur. VI, 283. Adversus superbiam divina medicina. X, 168. Superbiam nostram Christus humilitate sua curat. III, 1604. Humilitate sua dejicit. VII, 301. Humilitate sua sanat. VIII, 1031. Propter magnum superbiae peccatum Deus humilis venit. IV, 163, 302. Exaltari vis? illi te subde, qui non potest humiliari. IV, 1946. Superbia hominem tantum pressit, ut eum non posset nisi humilitas sublevare divina. V, 1004. Magna contra superbiam medicina Deus homo. V, 487. Quae superbia sanari potest, si humilitate Filii Dei non sanatur? VI, 297. Jam tandem erubescat homo esse superbus, propter quem factus est humilis Deus. IV, 163. Superbia cecidimus, et jacentes magis intumuimus. IV, 1523. Superbiam nostram domat Deus per vilissimam creaturam. III, 1386. Superbia, causa cur tardius in aliquibus vitiis sanctos suos sanet Deus. X, 170. In quibusdam etiam justos suos, quoniam adhuc extolli possunt, non adjuvat ad perficiendam justitiam. X, 200. Deserit aliquantum Deus, ne superbiamus. X, 262. Superbiam ipsam cur Deus non cito sanat. X, 262. Quamvis ipsum satanam elatio prima dejecerit, tamen summus medicus, de angelo satanae, adhibuit contra elationis vitium salubre quamvis molestum medicamentum. X, 601. Superbia venenum quod non curatur nisi veneno. V, 893. Unde diabolus cecidit, inde dejicit. V, 893. Superbiam monoceros significat. III, 881. Superbia Pharisaei. IV, 265, 446, 447. Superbia, spiritus hujus mundi. X, 214. Nemo glorietur in homine, ac per hoc [Col. 0621] nec in se. VI, 282. Superbia qua quis se praefert alteri, quomodo domanda. VI, 82.
Superbus est, in quo vivit spiritus suus. IV, 1852. Et qui spiritum suum sequitur. IV, 1836. Superbus est animus, cum se ipso sibi quasi suo bono gaudet. II, 439. Quare hic peccet. II, 442. Fit miris modis, ut de falsa humilitate magis quis infletur, quam si apertius superbiret. II, 642. Superbi sibi placentes appellantur in Scriptura. VII, 421. Superba anima in conspectu hominum vult placere. IV, 163. Superbus blanditur, saevit amor. III, 2041. Superbus omnis, cum velit videri quod non est, fictus est. IV, 1624, 1625, 1811. Superbus est, qui in se vult laudari. IV, 310. Laudando te bonum, fis malus: bonum enim te fecera; humilitas, malum te facit superbia. IV, 193. Sanctum se dicere, non est ista superbia elati, sed confessio non ingrati. IV, 1084. Superbi se laudant, non Deum. IV, 1471. Superbus est, qui aut non peccata sua confitetur, aut quae videtur habere bona, sibi arrogat, aut qui etsi bona quae facit Deo tribuat, extollit se tamen super alios qui illa non faciunt. IV, 1203. Superbus suam amat sententiam defendere, non quia vera est, sed quia sua est. I, 839. Superbi habent sursum cor, sed contra Dominum. V, 168. Superbi se volunt pro Christo adorari. V, 1023. Perversa superborum affectio. I, 1285. Superbus propria quadam nota peccator. IV, 414. Superbi casus, unde. I, 701. Superbus eo ipso quod se altum putat, cadit. IV, 1204. Ubi superbis de Dei dono, ibi quod acceperas perdis. V, 751. Superbus diabolus non nisi superbos per superbiam tenebat. IV, 1126. Superbum quemcumque diabolus fecerit, vincit. III, 2030. Tanto Deus a te erit altior, quanto tu elatior. IV, 1780. Erigitur superbus, mergit illum Deus. IV, 1205. Altus est Deus, non in te habitat si altus esse volueris. IV, 1186. In culmine qui stat, denatat ab eo aqua gratiae. IV, 1836. Propinquat Deus tribulanti et confitenti, qui deseruit superbientem. IV, 225, 265. Qui non superbe sapiunt, in Deo pauperes sunt. IV, 1083. Vide Humilitas, Pauperes.
Superbis quomodo Deus resistat. IV, 1426. Regula juris divini est, ut qui se exaltat humilietur. IV, 266. Superbis resistere etiam homines in laudibus ponunt. VII, 13. Superborum capita calcat Christus. IV, 1210. Qui dedit humili, aufert superbo. IV, 194, 1796. Superbis absconduntur mysteria. V, 440. Superbus, a discipulatu Christi repulsus. V, 415. Superbus amittit quod impetrat humilis. V, 108. Superbi mortales de diabolo debent erubescere: ille enim etsi superbus, tamen immortalis est. V, 590. Superbis utile est arctius manifestiusque concludi. X, 365. Et cadere in manifestum peccatum. VII, 422. Superbi infirmantur, ut perficiantur. III, 414. Nihil tam indignum misericordia, quam superbus miser. I, 1285. Superbis Christus est lapis offensionis. V, 920, 921, 922. Sacramentum corporis Christi longe est a cordibus sapientium superborum. II, 840. Superbi non sanantur a Christo. III, 1446, 1447. Animae extollenti se demonstrandum fuit, quam non bene se habeat facta natura, si a faciente recesserit. III, 432. Continens, ne aliquando superbiat, cogitare debet, quid sibi desit, non quid adsit. V, 1565. Contra continentes superbos. V, 1567. Conjugatus humilis, melior continente superbo. V, 1564. Cum superbis quomodo non convescendum, cum quibus Christus manducare dignatus est. IV, 1289.
Superbi fumo comparantur. V, 440. Cur fumo comparantur. VIII, 198. Superbi defendentes peccata sua fumo comparati. V, 153. Superbi corpus diaboli vocantur. IV, 1807. Superbi, etsi alti sunt, quasi fumus evanescunt. IV, 1184. Superbi leonibus comparantur. III, 361. Superbi more nivis congelascunt et cadunt. III, 875. Superbus homo gladio proprio occisus. V, 831. Superbi, gigantes vocantur. IV, 1116. Falsi justi. IV, 1807. Per montes figurantur. IV, 1243, 1865. Superbi tenebrae sunt. III, 874. Per nonaginta novem oves in deserto relictas, et per novem drachmas significantur. III, 1344. Superborum (haereticorum) inquietudinem significaverunt muscae sub quibus magi Pharaonis defecerunt. II, 219.
Superfluum est, quod nec prodest, nec nocet. III, 2118. Superflua non nocent, axioma jurisperitorum. VII, 133. Superflua multa habent, qui nonnisi necessaria tenent. IV, 1921, 1922. Inania si quaerimus, nihil sufficit. IV, 1922. Quaere quod sufficit operi Dei, non quod sufficit cupiditati tuae. IV, 1922. Inter superflua quid numerandum. V, 421. Superflua gravant, non sublevant; onerant, non honorant. V, 523. Superflua eroganda pauperibus. III, 1760. Superflua divitum, necessaria sunt pauperum. IV, 1922; V, 243, 413. Superflua cum possidentur, aliena possedintur. IV, 1922. Superflua sua non tribuere indigenti, simile est fraudi. V, 1041. Superflua vide cui remaneant, ne forte cum servas unde vivas, colligas unde moriaris. V, 629. Capillis superflua significantur. III, 1760.
[Col. 0622] Superiores. Eorum dotes, quae. I, 1338. Maxime discretio. I, 1340. Superiores seu praelati, quomodo gerere se debent dum amantur, timentur, laudantur, ne in superbiae vitium cadant. I, 804. Timeri velle ab hominibus, non propter Deum, foeda est jactantia. I, 803. Superiori se subjiciat, qui sibi subjici vult quod est inferius se. IV, 1860. Superioritas, etsi ita administretur ut decet, indecenter tamen appetitur. VII, 647, 648.
Superius Centurio. II, 304; IX, 540.
Superstitionum varia genera. III, 50. Superstitio noxia in quo sit, in quo vera religio. II, 377. Dies observare ad aliquid inchoandum, grande peccatum. VI, 270. Superstitio pluviae comparatur. III, 1308. Superstitione Gentilium, silva facta erat omnis terra. IV, 1230. Superstitiones quomodo verus Deus subvertit. VII, 137.
Superstitiosum quid. III, 50. Superstitiosi quinam dicebantur. VII, 137. Quid differant a religiosis. VII, 187. Lepidum Catonis responsum superstitioso. III, 51.
Supplantare gressus quid sit. IV, 1807.
Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas, etc. IV, 1351.
Supplicium juste peccatoribus infligitur. I, 1284. Vide Poena. Supplicia utiliter erga reos decernuntur. II, 660. Supplicia terreant, quem praemia non invitant. IV, 569. Supplicium bonum quidem opus esse damnantis, sed vere malum damnati. X, 1465. Supplicii diuturnitas an debeat respondere diuturnitati delicti. VII, 725.
Surditas cordis ex tumultu vanitatis. I, 700.
Surdus et mutus Mediolani motibus corporis verborum vice utens. I, 1052.
Sursum nihil est aut deorsum in universo. VI, 18, 19. Sursum cor. V, 170, 370, 1520; VI, 443. Sursum corda. Gratias agamus Domino Deo nostro. Dignum et justum est. X, 211, 1013. Sursum corda non sine causa audiatur. IV, 271, 1941. Sursum cor levetur, ne putrescat in terra. IV, 1941. Sursum cor habe, corde praecede, quo sequaris corpore. IV, 1736.
Susanna ore tacebat, corde clamabat. IV, 1775. Labiis immotis clamabat. V, 858. Susannae, quia liberata est, non major exinde felicitas. V, 1506. Susanna exemplum pudicitiae conjugalis. V, 1506. Susanna cum Josepho comparatur. VI, 1439.
Susceptor Deus aegrotorum et infirmorum. IV, 521.
Suscepti. I, 999. Suscepti honorarium dare solent patronis. I, 999.
Suscipere Jesum in cor. V, 942.
Suspicari. Malevolae animae quasi dulciter sapit, quod pessime suspicatur. V, 1564. Qui benevole suspicatur, vinci cupit. V, 1507. Augustinus in judicando aut aliquid mali suspicando de aliquo, maxime cautus. II, 267, 268. Suspiciones, tentatio humana. III, 1859. Suspiciones malevolas quibus suggerat diabolus.. II, 270. Pleraque generis humani mala oriuntur a suspicionibus falsis. V, 1404. Suspicionibus malis ita perducitur ad odium, V, 506. Suspicionibus ira non est irriganda. V, 1054. Suspiciones malae, alimenta irae. V, 397. Suspiciones malevolae sunt calumniantium; benevolae sunt suspiciones gubernantium. V, 1507. Suspiciones nostras amamus omnes aut pene omnes vel vocare vel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis movemur. II, 663. Suspicionem de se malam non tam arguendam, quam sanandam Aug. judicat. II, 474, 480.
Suspiciosus. Imperfectus quod in se ipso agitur, hoc de aliis suspicatur. IV, 1534. Suspiciosi omnes, cum merito culpentur, etiam laudari arbitrantur se debere quod cauti sint. II, 648. Suspiciosi diabolo similes. IV, 1535.
Sustentacula duo humani generis. V, 346.
Sustinentia et continentia duae virtutes hujus vitae. V, 139, 235. Sustinere Dominum quid sit. V, 244. Sustine Dominum, non sustinebis mendacem, non inopem: omnipotens promisit, certus, verax. IV, 211. Sustinentiam qui perdidit effeminatus est. IV, 211.
Susum, Jusum. III, 2036. Susum me honoras, Jusum me calcas. III, 2060.
Suum esse aliquid quis jure dicat. V, 327.
Sycomora dicuntur poma quaedam ficis similia. V, 941. Sycomora, ubi degebat Augustinus, rara aut nulla. V, 941.
Sycomorus crux Christi. V, 941.
Sylla. VII, 107. Syllae mores et facta horrori sunt legentibus. VII, 69. De vitiis Syllae plura Sallustius. VII, 63. Varia deorum responsa et oracula Syllae facta. VII, 72. Nullum de moribus corrigendis datum. VII, 72, 73. Syllae adjutores daemones. VII, 71. Syllana tabula proscriptorum. VII, 107, 109. Syllanum bellum. VII, 107. Syllanae victoriae crudelitas. VII, 107, 108. Sylla vindex fuit crudelitatis Marianae. VII, 107. Plus damni Syllae attulit victoria, quam inimicis. VII, 73.
Syllogismi partes tres. VII, 58. Syllogismi conversione [Col. 0623] exposuit risui Diogenes eum qui sophisma proposuerat. III, 58.
Sylva graece ὕλη dicitur. VIII, 556.
Sylvia filia Numitoris sacerdos Vestalis, mater Romuli. VII, 81, 82. Vide Rhea.
Symmachus Praefectus Romae. I, 717. Augustinum Mediolanum mittit profitendae Rhetorices gratia. I, 728.
Symmachus Scripturam ex Hebraea lingua in Graecam transtulit. III, 743; VII, 603. Quo tempore. VII, 603. Not. ( b ).
Symmachiani. IV, 465. Id est secundum quosdam, Nazaraei. VIII, 349, 358. Vide Nazareni. Symmachiani seu Nazaraei ad nostra usque tempora, jam quidem in exigua, sed adhuc tamen vel in ipsa paucitate perdurant. VIII, 358.
Symplasia. IV, 772.
Sympsalma quid sit. IV, 80.
Symbolum unde dictum. V, 1058, 1072. Cur institutum. V, 1066. Symbolum fidei. VII, 532. Symbolum fidei dicitur confessio. VI, 276. Symbolum est regula fidei, brevis et grandis. I, 631; V, 400, 1060; VI, 627. Fidei et salutis regula. V, 1072. Sacrosancti martyrii symbolum. V, 1072. Symbolum fidei catholicae fundamentum VI, 651. Symbolum ex Scripturis collectum est. VI, 627. Symbolo quidquid colligitur, in sacris Scripturis continetur. V, 1060. Symbolum et oratio Dominica complectuntur fidem, spem et caritatem. VI, 234. In Symbolo est fides catholica. VI, 181. Symbolum non scripto tradebatur, sed tantum verbo. V, 1060, 1066; VI, 627. Symbolum Catechumenis sive Competentibus ante Dominicam orationem tradi solitum, ab iis post aliquot dies reddendum. V, 377, 386, 393. Symbolum nosse tenentur baptizandi. X, 322. Symbolum quo die tradebatur Catechumenis, aut ab iis reddebatur. V, 399, 1058. Not. ( b ). Rursum die sabbati novissimo ante baptismum audientibus omnibus reddebatur. V, 393, 399. Symbolo non reddito baptismum recipiens, paralysi plectitur, quoad reddiderit. II, 1013. Symbolum memoria teneri debet. V, 399, 1066. Symbolum quare memoria tenendum. V, 1060. Non auditur in Ecclesia quotidie ut oratio Dominica. V, 399. Symbolum quotidie recitandum et tamquam speculum quotidie inspiciendum. V, 399; VI, 627. Quando dicendum. VI, 627. Symbolum animo semper versandum est. V, 1072. Symboli expositio. V, 1058. Symboli ordo et textus. V, 343. Symbolum habent etiam ab Ecclesia praecisi. V, 1232.
Symphoniaci daemoniorum. IX, 738.
Symplegadae. X, 1345.
Synagoga ex congregatione appellata est. III, 2089. Cum audieris synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. IV, 916. Synagoga mater est Christi, socrus Ecclesiae. IV, 501. Synagoga et Ecclesia significatae per duas meretrices. V, 92. Synagoga nomine lunae in Scripturis significata. IV, 137. Synagoga, arbor maledicta. V, 554, 555.
Synaxes ad memorias Martyrum. I, 719.
Synecdoches varia exempla. III, 578, 579.
Synerus trium principiorum auctor. VIII, 29.
Synitensis, ecclesia VII, 765. Vide Sinitum.
Synnadense concilium. IX, 495. Not. ( a ).
Synodi congregatio ad damnandas haereses non semper necessaria. X, 638.
Syria interpretatur sublimis. IV, 715.
Syra lingua vicina Hebraeae. III, 260.
Syrarum feminarum castitas. VI, 486.
Syracusae obsidio. VII, 19. Et eversio. VII, 19. Syracusis quidam dicunt hominem posse esse sine peccato, etc. II, 674.
Sysinnius epistolam Augustini, quae continet quaestionem de mendacio officioso, reddiderat Hieronymo, quam Augustini esse dubitat Hieronymus. II, 237, 238, 243, 244.
T.
T littera, signum crucis. IV, 833. Haec littera, in graecis numerorum notis trecentos significat. IV, 833.
Tabernaculi constructio. III, 657. Tabernaculum testimonii erat populo Dei in itinere velut templum ambulatorium. VII, 465. Cur velis cilicinis cooperiebatur. VII, 465. Tabernaculum Christi, caro ejus, Ecclesia ejus. III, 1991, 1992. Tabernaculum suum Christus in sole posuit, id est carnem suam in manifestatione hujus lucis ostendit. III, 1979. Tabernaculum Domini, Ecclesia catholica. IV, 1912. Tabernacula peccatorum, ecclesiae haereticorum. IV, 1912. Tabernaculum peregrinantium est et militantium. IV, 143, 202, 253, 479. Hinc contubernales, militantium nomen. IV, 202. Tabernaculum aliquando sumitur pro habitatione sempiterna. IV, 143.
[Col. 0624] Tabulae lapideae, in quibus Lex scripta erat, quid significant. VIII, 306. Tabulae primae Legis quare dicuntur scriptae digito Dei, secundae vero a Moyse scriptae. III, 652, 653, 755, 756. Tabulae priores gratiam significabant, posteriores vero eos qui de suis operibus gloriantur. III, 653. Priores tabulae vetus Testamentum significabant. III, 653, 755, 756. Fractio tabularum Testimonii quid significet. III, 644. Tabularum contritio, Legem ad condemnationem valere significat. III, 756.
Tabulae XII quid de furum occisione praecipiant. III, 627.
Tabula clericorum. V, 1580. A clero ac populo petit August. utrum Presbyteri accusati, sed non convicti nomen non recitetur. II, 266, 269. Quid obest homini quod ex illa tabula non vult eum recitari humana ignorantia, si de libro vivorum non eum delet iniqua conscientia? II, 269. Tabulae matrimoniales. IV, 1045; V, 88, 225, 345. Tabulae servorum in ipsorum manumissione fractae. V, 145.
Tacet nunc Deus a judicio, non a praecepto, non a doctrina. IV, 340, 952, 1200. Tacet modo a vindicta judicii, non a verbo correptionis. V, 298. Tacet in judicio, loquitur in praecepto, in tot sacramentis, in tot libris. V, 296. Loquitur qui tacet, dum monet nos, et nondum judicat nos. V, 298, 300.
Taciturnitas Dei, patientia Dei. V, 297.
Taedia meritis peccatorum imputanda. X, 109.
Tagosensis episc. II, 226. Not. 3.
Talares et manicatas tunicas habere flagitium erat apud veteres Romanos, jam e contra. III, 74.
Talio. VII, 725. Talionis lex. III, 626. Talionis lex demonstrat quae vindicta debeatur, ut sciatur quid venia relaxet. III, 626. Talionis poena quare instituta. VIII, 363, 364. Talionis poena non repetenda in causa servorum Dei. II, 509, 510, 511, 536. Talionis poena non fomes, sed limes furoris est. VIII, 363.
Tangendi sensus. I, 1250. Per totum corpus est. III, 363. Unde nascitur. III, 364. Dirigitur a cerebro per medullam cervicis. III, 363. Tangere Christum. V, 420, 1144, 1149, 1155.
Tantalus. VII, 571.
Tapes theatricus. VIII, 375.
Tardius aut citius, quam statuit, cum non venturus sit Deus, cur oratur ne tardet. IV, 873. Tardiora sunt omnia frigida. IV, 1931.
Tarentina urbs eversa a Fabio. VII, 19. In ea Judaeorum simulacra quomodo servata. VII, 19.
Tarentini hostes Romanorum. VII, 97.
Tarquinius Priscus rex Romanorum. VII, 582. Tarquinii mors. VII, 93.
Tarquinius Superbus quare sic dictus. VII, 93. Superbus est appellatus. VII, 94, 95. Soceri interfectione ad regnum pervenit, VII, 92. De manubiis capitolium erexit. VII, 92, 93. Cum liberis suis Urbe pulsus est. VII, 93, 94, 506. In regnum redire frustra conatus est. VII, 93, 94. Tusculi privatam vitam egit. VII, 93. Cumis obiit. VII, 93. Not. ( b ).
Tarquinius Collatinus unus ex duobus primis consulibus. VII, 94, 95. Maritus Lucretiae. VII, 61. Not. ( d ). Magistratu se abdicare coactus. VII, 61. Not. et Urbe exire. VII, 94, 95. Injuria in Tarquinium Collatinum collata vindicata. VII, 94.
Tartareus amor. IV, 1816.
Tarutius juvenis ditissimus. VII, 185.
Tascius Cyprianus, V, 1412.
Tatiani haeretici a Tatiano, eorumque errores. VIII, 30.
Tatius rex Sabinorum. VII, 89.
Taurinus in Africam missus, adversus Donatistas secundum leges contra eos latas egit. IX, 362.
Tautane rex Assyriorum. VII, 576.
Telepte. IX, 233.
Τελεταὶ consecrationes magicae. VIII, 897, 900. Consecrationes Theurgicae seu sacrificia perfecta. VII, 287. Not. ( b ). Teletis nullorum deorum potest homo purgari. VII, 300. Teletas ac mysteria religionis Graeci taciturnitate, parietibusque claudebant. VII, 138.
Tellumo deus. VII, 213.
Tellus dea. VII, 213.
Telxion quintus Sicyoniorum rex. VII, 562. Ludos Telxioni primitus institutos ferunt. VII, 562.
Temetum a veteribus vinum appellatum. VIII, 972, 974. Temetum vocabulum jam emortuum. VIII, 974.
Temperantia unde dicta. I, 974. Temperantia quid sit. I, 1189, 1235, 1322. Temperantiae definitio, ejusque partes. VI, 21. Ejus officium. I, 1326; VII, 628. Temperantia dicitur qua libidines refrenamus. IV, 1066. Temperantiae nomine nonnulli principes Romani multam gloriam compararunt. VII, 127. Pulchrior temperantia animi suam inscitiam confitentis, quam scientia rerum. I, 711. Xenocrates Polemonem non solum ebriosum, verum etiam tunc ebrium, [Col. 0625] ad mores alios repente convertit disputando de fruge temperantiae. II, 591.
Tempestates maris quatientes Ecclesiam, turbant gubernatorem. IV, 1422, 1425, 1426. Tempestas absente Domino. V, 476. In tentationis tempestate, excitanda fides, tamquam Christus dormiens in navi. V, 240, 424, 1602. Tempestas est cupiditas. V, 482.
Templa et sacrificia Deo soli exhibentur. V, 1251. In templis Paganorum non coluntur nisi spiritus maligni. IV, 1245. Cur in templis, in quibus Serapis et Isis colebantur, simulacrum digito labiis impresso silentium indicebat. VII, 564. Templa deorum clausa per Imperatorum leges. IV, 1788. Not. Templa, idola, luci, possunt in usus communes, vel in honorem veri Dei converti. II, 185.
Templum, quare quadraginta sex annis fabricatum. VI, 39. Templi aedificatio per XLVI annos ad secretiorem instructionem humani corporis referenda. III, 56. Templum Salomonis destructum regnante Sedechia. VII, 582. Templi Salomonis instauratio inchoata sub Cyro, sed usque ad Darium dilata. VII, 583. Templi Salomonis renovatio novum Testamentum significat. VII, 610.
Templum. Simulacrum Deo nefas est Christiano in templo collocare. VI, 188. Templum Dei aliter in significatione aliter in re. II, 846. Templum Dei, Angeli in coelo. V, 1190. Templum Dei non de lapidibus et lignis, sed de hominibus aedificatur. VII, 542. Quomodo. VII, 546. Templi Dei, lapides vivi. V, 163. Templum Dei homo, in quo Christus per fidem habitat. IV, 1632. In quo habitat caritas. V, 1533. Deus tantum habitat in iis quos efficit templa sua. II, 846. Aliter justi in terra, aliter sancti in coelo templum sunt Dei. IV, 1632. Qui credunt diligendo Christum, lapides sunt, de quibus templum Dei aedificatur. IV, 1704. Templum Dei, mens hominis. I, 1195. Mens pura, templum sanctum Deo. X, 285. Templum Dei amplum, cor fidelis. V, 158. Templum Dei duplici ratione homo est. V, 1271. Nunc jam incipit homo esse templum Dei, quomodo. X, 651, 652. Templum Dei bene vivendo aedificamus. VII, 546. In nobis, ut in profano templo, alia dejicienda, alia consecranda. V, 890. Templum Dei sanctum, mirabile est, non in structuris, sed in justitia. IV, 779. Exauditur, qui orat in templo, qui orat in pace Ecclesiae. IV, 1704. Templum Dei simul omnes unum, et singuli singula templa sumus. II, 839, 847; VII, 280. Templum Dei violat, qui violat unitatem. IV, 135. Templum suum Deus protegit, templis suis simulacra proteguntur. IV, 204. Templi Dei aedificatio per fidem, dedicatio per resurrectionem. V, 890. Templum Dei Martyres. V, 1456.
Tempus quid. VII, 363, 364. Tempus quid sit, difficilis quaestio. I, 839. Implicatissimum aenigma. I, 820. Tempus est distentio, sed cujus rei? num animi? I, 822. Non fuit aliquod tempus, quando Deus nondum aliquid fecerat. III, 174, 175. Tempus nullum ante mundum. VII, 321. Ante creaturam frustra requiruntur tempora. III, 325. Tempus omni tempore fuit, et tamen creatum fuit. VII, 364. Temporis et mundi creationis unum est principium. VII, 321, 322. Tempus creatura est. III, 223. Tempus quando incoepit. III, 223. Tempus cum coelo et terra esse coepit. V, 25. Nullum tempus sine creatura. I, 826; VII, 364. An tempus possit esse in motu incorporeae creaturae. III, 223. Tempus sine aliquibus creaturae motibus esse non potest. VIII, 684. Quae nunc dicuntur tempora, a motu siderum coeperunt. VII, 364. Solis, lunae et siderum motus, non sunt tempora. I, 820. Tempus non est corporis motus. I, 821. Sed quo metimur motum corporum. I, 821. Temporis mensura. I, 816. Quomodo tempus liceat metiri. I, 819, 822.
Tempus praeteritum, praesens, et futurum. I, 816. In omni motu creaturae praeteritum et futurum invenitur, non vero praesens. III, 1680. Temporis verba indifferenter dicuntur, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas. VIII, 699. In coelesti habitatione tempus non volvitur, quia habitator ibi non labitur. IV, 1918. De toto tempore in quo sumus, solum momentum tenemus praesens. IV, 976. Quae temporis fine clauduntur, pro transactis habenda sunt. IV, 1143. Tempus et est et non est. IV, 419. Tria tempora proprie non sunt. I, 818. Differentiae temporis quomodo nominandae. I, 818. Tempora praeterita laudantur, accusantur Christiana. VI, 702. Praeteritum tempus et futurum, quomodo sit longum aut breve. I, 816, 817. Temporis celeritas. IV, 361.
Tempus et aeternitas quomodo discernuntur. VII, 321. Tempus non potest esse coaeternum aeternitati. VII, 364. Quo sensu tempus aeternum dicatur. III, 175. Tempora aeterna quomodo intelligenda. VI, 84; VII, 365, 366. Tempora non quidem aeterna, non tamen in tempore esse coeperunt. VIII, 922. Tempora aeternitatem imitantur. I, 1179. Tempus quasi vestigium aeternitatis. III, 236. Tempus finitum et infinitum quid differunt. VII, 360. Temporis spatia infinita ante mundum non sunt cogitanda. VII, 320.
Temporum moderator Deus. VII, 139. Temporum ordo [Col. 0626] in sapientia Dei sine tempore est. VIII, 850. Tempora observari per menses atque annos docuit Phegous. VII, 562, 563. Superstitiosa temporum observatio tempore Augustini multum usitata. III, 2130. Quam sit animae periculosa. III, 2130. Temporum observatio quae culpabilis aut innoxia. II, 210. Temporum et dierum observatores reprehenduntur. IV, 456. Tempus aliud est promittendi, aliud adimplendi quae promissa sunt. IV, 1445. Tempus per ordinem ad mores quadruplex: ante Legem, sub Lege, sub gratia, in pace. VI, 52. Tempus tripartitum: ante Legem, sub Lege, sub gratia. VIII, 892; IV, 1362. Quinque temporum articuli. VI, 314. Tempora mundi sex distinguuntur. IV, 1182. Temporum Pelagiana distributio. X, 569. Ipsa est plenitudo temporis, quando venit Filius Dei temporalia docere contemni. IV, 922. Duo tempora Christi, humilitatis et claritatis. IV, 1461. Tempora Christiana. V, 505, 622. Tempora Ecclesiae duo, probationis et coronationis. V, 96. Tempus moestitiae hic propter peccata nostra, tempus laetitiae post de gratia Salvatoris. V, 1182. Tempus moestitiae, et tempus laetitiae utrumque diebus XL ante Pascha, et diebus L post Pascha figuratur. V, 1184. Tempus duplex, misericordiae et judicii. IV, 1282; V, 127. Tempus fidei et spei. V, 236. Tempus opportunum, tempus gratiae. IV, 269. Tempus beneplaciti, tempus misericordiae. IV, 852. Tempora velut mala injuste, quidam accusant. VII, 78. Tempora mala unde et quomodo ferenda. V, 498. Tempora mala non faciunt nisi homines mali. V, 1416. Cui tempora molesta sunt, si homines sibi non sunt molesti? V, 909. Tempora mala unde semper putant homines ea quae agunt. V, 168. Tempora nos sumus; bene vivamus, et bona sunt tempora. V, 498. Tempus redimere quid sit. V, 122, 910. Horam pro tempore posuit S. Joannes. II, 910. Tempus quaestionibus de mundo curiosis non occupandum, rebus impendendum melioribus. II, 75.
Temporales. X, 942. Temporales, qui usque in finem in obedientia non permanent. X, 1029, 1030.
Temporale plus diligitur antequam habeatur, vilescit autem cum advenerit. III, 35. Temporale non satiat animam, cui vera est et certa sedes aeternitas. III, 35. Temporalia bona sunt et non sunt. IV, 1686. Temporalia nihil habent nisi erit et fuit; quod in illis futurum est, cum venerit, fit statim praeteritum; exspectatur cum cupiditate, amittitur cum dolore. IV, 122. Temporalibus oblectari, cum teneri non possunt, miserum est. IV, 1488. Qui haeret corde in Domino, sic habet ista terrena tamquam capillos. IV, 605. Temporalia animo dimittenda. V, 997. Temporalium vanitas. V, 861. Temporalia concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vanescunt. V, 861. Saepe Deus temporalia dat et malis, ut aliud ab illo discant quaerere boni. IV, 611. Temporalia quomodo a Deo petenda. IV, 624. Temporalia dantur, et ipsa a Deo, non a daemonibus. IV, 327, 346, 931, 932, 1612, 1686. Redarguuntur qui Deum propter aeterna, diabolum propter temporalia colere velle videntur. IV, 456. Temporalia et quando dat Deus, et quando aufert, et quando non dat, pariter est colendus. V, 207. Temporalia misericorditer Deus aufert iis abutenti. V, 203. Misericorditer non dat, eisdem abusuro. V, 204. Temporalia aeternis qui praeponunt, Dei beneficia inverse vestiunt. IV, 1868, 1869. Temporalia pro aeternis contemnenda sunt. II, 529. Justa et officiosa, et in suo genere pacatior atque tranquillior rerum temporalium administratio, recipiendorum aeternorum meritum gignit. II, 81. Temporalibus dediti, tamquam rotae constricti circumeunt, non intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem. IV, 245. Aliquid boni et de ipsis temporalibus operandum est. IV, 605. Temporalia sperare et diligere desinant, qui nomen Dei cognoscunt. IV, 122. Temporalia ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non extinguunt insatiabilem cupiditatem. IV, 1411. Vide Bona. Peribunt, non qui temporalibus utuntur, sed qui ea Deo praeferunt. IV, 1606. Cum coeperit perire quod factum est, ubi erit amator temporis, qui perdidit aeternitatem? V, 236. Temporalia bona in aliis invidere, mercenariorum est. III, 1405. Vide Terrena, Transitoriis.
Tenax ab Horreis Cesiae. IX, 235.
Tenebrae quid. I, 826. Tenebrae nihil sunt aliud quare lucis absentia. VIII, 195, 197. Aut aer carens luce. VII, 326. Tenebrarum natura aliqua non est. IV, 109. Tenebrae non nisi lucis comparatione sentiuntur. III, 2071. Non sunt corporeae. VIII, 195. Tenebras non fecit Deus. III, 229. Sed tamen ordinavit. IV, 108. Tenebrae ordinem suum habent a Deo. III, 229. Tenebrae ex quo esse coeperunt. VIII, 609. Tenebrae super abyssum. I, 818. Tenebrarum et lucis separatio. VII, 332. Quas tenebras approbavit Deus in creatione mundi. VII, 332. Tenebrae nihil gignere possunt. VIII, 195, 197. Tenebrarum gens et terra, deliramentum Manichaeorum. VIII, 184. Antra quinque gentis tenebrarum. VIII, 186. Manichaeorum deliramentum de bello contra [Col. 0627] gentem tenebrarum. VIII, 210. Fabula de bello Dei cum gente tenebrarum absurda ostenditur. VIII, 244. Tenebrarum nomine nihilum accipi potest. III, 240.
Tenebrae exteriores quae sint. IV, 94. Tenebrae exteriores et ligatio manuum ac pedum. III, 168. Tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores, diabolus et angeli ejus. II, 562. Tenebrae exteriores, societas poenalis diaboli et angelorum ejus. II, 562, Tenebrae exteriores, poenae corporales. II, 562. Deus in fine saeculi aeternis tenebris punit malos. IV, 998. Tenebrae ad veterem hominem, lux ad novum pertinet. III, 1985. Tenebrae quaenam timendae. III, 1657. Tenebrae miserabiles in animo humano. X, 270. Tenebrae peccatorum duplices. IV, 1793. Tenebrarum nomine significantur peccata. IV, 108, 1195; X, 129. Omnes iniqui ac infideles. IV, 325, 1766, 1858. Tenebrae peccati voluntate sunt, non natura. IV, 1858. Qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt. IV, 1195. Tenebrae sunt infideles homines, qui per fidem conversi ad Deum lux fiunt. II, 562. Tenebrae, ignorantiae symbolum. IV, 328.
Tentare Deum quid. VII, 498. Tantare Deum ne videamur, industria nostra utendum. VI, 574. Tentari Adamum et cadere cur Deus permisit. VII, 435, 436. Tentatio primorum parentum allegorice exposita. III, 208 et sq. Tentare Deum non licet. III, 574. Tentare Deum non debet homo, cum habet quod faciat. VIII, 423.
Tentatio hominis quare permissa. III, 431, 432.
Tentatio est vita humana super terram. V, 1050, 1051. Tentatio duplex, altera seductionis sive deceptionis, altera probationis. III, 112, 113, 1708; V, 390, 452. Tentatio alia est adducens peccatum, alia probans fidem. V, 453. Tentatio Dei probatio est, non ad peccatum seductio. III, 562, 616. Secundum tentationem seductionis non intelligitur qui tentat, nisi diabolus; secundum tentationem probationis tentat Deus. II, 948. Quomodo Deus in tentationem inducit. III, 1282. Tentat Deus, ut doceat; diabolus tentat, ut decipiat. V, 29. Non tentat Deus ut sciat, sed ut scire faciat. III, 616, 1282, 1708. Non ut ipse discat, sed ut quod in homine latet aperiat. V, 28, 29. Tentationis interrogatio unicuique declarat dona Dei quae in se habet. VI, 422, 424. In eo parcitur homini, quod infirmitas ejus tentatione non interrogatur. VI, 424. Tentationes per satanam quare et quomodo fiunt. III, 1284. Nisi Deo permittente nemo tentatur. IV, 1292, 1382, 1383. Datur comparatio. IV, 1384. Tentationes quare Deus permisit. VII, 670; VIII, 586. Saevire videtur Deus in illos quos tentari permittit. IV, 796, 797. Qui tentantur, aliquando traduntur occulto merito suo in manus tentatoris. IV, 1292. Tentationem permittit Deus, ut probetur homo, et diabolus vincatur. IV, 1150. Ad mensuram permittitur tentare diabolus. IV, 743, 1223. Tantum permittitur diabolus tentare, quantum tibi prodest ut exercearis, ut proberis. IV, 744. Non tentat diabolus, nisi quod in te carnale dominatur. IV, 1858. In muscipula diaboli est error seu cupiditas qua illiciat, et terror quo frangat et rapiat. IV, 236. Inimicus affligit nos quotidianis tentationibus, immittens vel quod male amemus, vel quod male timeamus. IV, 477. Tentatori januae duae, cupiditas et timor. V, 200, 201; VI, 348. Tentationes ex metu aut ex cupiditate oriuntur. X, 152. Timoris tentatio trina. III, 1332. Tentatio per ignorantiam et infirmitatem. X, 151. In omni tentatione secum luctantur duo amores. V, 1512. Tentat diabolus non solum adversitatis infestatione, verum etiam prosperitatis seductione. IV, 782, 797; IX, 720. Tentationes duae, in prosperis et in adversis. III, 1492. Tentationes ex rebus calamitosis non valent in nos, si non valent tentationes ex laetis. III, 1286. Tentatio duplex, aut in spe adipiscendi commodum temporale, aut in terrore amittendi. III, 1306. Tentatio periculosa, cum videmus hic malos florere, bonos laborare. IV, 190. Tentationes diaboli tres sunt, malo exemplo seducere; opprobriis hominum et malarum linguarum detractione animum frangere; judicia et malevolas de fratribus suspiciones persuadere. II, 270. Tentationum quatuor genera. IV, 1421. Prima tentatio erroris et famis. IV, 1421. Secunda difficultatis. IV, 1421. Tertia taedii et fastidii. IV, 1422. Quarta sollicitudinis ob Ecclesiae pericula. IV, 1422. Tentationum mundi tria genera, per delectationes, per pompas, per curiositatem. VI, 294. Tentatio triplex, voluptatis, superbiae, et curiositatis, cavenda monstrata est in Christo. III, 153. Adversus illas tentationes pugna Augustini. I, 796. Tentatio per Paganos, Judaeos, Haereticos, sed maxime per malos Christianos. VI, 343, 347. Tentationis tempestas tum maxima, cum cupiditate quis victus absentem habet Dominum. V, 476. Ecce vita humana tota tentatio est, quando et ibi homo tentatur, ubi, quantum potest, vitae coelestis similitudini coaptatur. II, 353. Tres tentationes vitae spiritalis. III, 876. Tentatio duplex, suspici ab hominibus et despici. III, 76, 77. Neutra defuit Apostolis. III, 76, 77. Tentationes daemonum ex invidia. VIII, 592, 599. Tentatio diaboli evanescit, nisi qui tentatur, [Col. 0628] dederit ei locum. V, 29. Daemones non tentarent, si virtutum internam speciem possent in hominibus cernere. III, 467.
Tentationes praedicandae sunt accedenti ad servitutem Dei. V, 275. Tentatio non deest baptizatis. V, 1555. Nullus hic locus a diaboli laqueis liber. II, 188. Tentatione vacare impossibile est in hac vita. III, 1284, 1285. Post remissionem peccatorum, adhuc in periculis tentationum versamur. IV, 1319. Tentari se passus est Imperator, ut militem doceret dimicare. V, 334. Ut doceret resistere tentatori. V, 1049, 1291. Tentatio Domini multiplex. V, 1291. Tentatio, Christi tripartita est, propter tria vitiorum genera, voluptatem carnis, superbiam et curiositatem. IV, 116. Ideo tentatus est Christus ne vincatur a tentatore Christianus. IV, 1159. In muscipula diaboli est error seu cupiditas qua illiciat, et terror quo frangat, et rapiat: utroque modo tentavit Dominum; cupiditate in deserto, terrore in passione. IV, 236. In Christo tentatus est fidelis, et in Christo diabolum vicit. IV, 724. Tentationibus variis agitatur qui pertinet ad Christum. IV, 758.
Tentatio non omnis culpanda. VII, 510. Tentatio non est inutilis. VII, 636. Tentatio duplex, noxia et utilis. X, 1000. Utilis est tentatio. VII, 510. Tentationum utilitas. IV, 1223. In tentatione apparet, qualis sit homo. III, 1730. In ea homo se ipsum novit. III, 289, 870, 871; IV, 355, 647. Tentatio plerumque peccatorem non facit, sed prodit. V, 697. Nescit se homo, nisi in tentatione discat se. V, 29. Tentatio necessaria justis. II, 856. Necessaria est vel ad perficiendam, vel ad confirmandam, vel ad probandam virtutem. VIII, 411. Tentatio tamquam stadium certaminis. III, 832. Tentatione probatur et exercetur virtus. III, 432. Provectus noster per tentationem nostram fit. IV, 724. Qui non tentatur, non probatur; qui non probatur, non proficit. IV, 870. Tentatione quomodo purgemur. V, 120. Tentationes malis sunt tamquam ignis foeno, bonis tamquam ignis auro. IV, 1375. Tentatio, ignis cujuscumque opus probans in hac vita. VI, 155. Tentationis ventus augeat ignem potius quam extinguat. V, 580. Tentationis ignis ubi aurum invenit, non stipulam, sordes abstulit, non in cinerem convertit. V, 569. Martyrii quaedam lucta in tentationibus quotidianis. V, 1439. Tentari et probari melius est, quam non tentatum reprobari. IV, 1871. Opus est semper tentationibus et tribulationibus erudiri in isto saeculo. IV, 648. Est palma gloriosior non consensisse tentatum, quam non potuisse tentari. III, 432. Ne qui se ita profecisse gaudeant, ut se jam non posse tentari tamquam homines putent. II, 992. Hostis non cessat et non moritur, nisi in resurrectione mortuorum. IV, 1940. Tentatio in patria nulla erit. II, 893.
Tentationum periculum, et molestia. IV, 1940. Tentationes leves sunt, quae non sic urgent, ut cogant; graves autem, quae multum instant ac premunt. IV, 1154. In tentatione praecedit suggestio, sequitur delectatio, et tandem consensus vel resistentia. IV, 1859. Aliud est suggestionibus delectari, aliud consentire. IV, 1319. Cum tentationibus noli colloqui. IV, 1774. Tentationem qui vincit, concupiscentiam non extinguit. IV, 1860. Tentatione superata, inest tamen aliqua delectationis titillatio. IV, 1860. In tentationibus vir, mulier et serpens quodam modo inveniuntur. VIII, 1007. Aliud est tentari, aliud in tentationem induci. III, 1282, 1284. In tentationem intrare, quid. X, 887. In tentationem intrare, est a fide exire. V, 655. Tentationi cur aliquando ceditur. X, 151. Quomodo ceditur. III, 207, 208, 210. Quomodo non ceditur. III, 1284, 1285.
Tentationibus qua ratione Christus restitit. III, 1996, 1997. Quomodo nobis resistendum. III, 1996, 1997. In tentatione quid regulariter agendum. III, 1467, 1770; V, 424. Qui ubi omnia deficiunt. V, 476. Tentationum tempestate saeviente, excitanda fides tamquam Christus dormiens in navi. V, 240, 1602. Tentationum remedium, fides in crucifixum. V, 730. Tentatio in tantum deficit, in quantum fides proficit. V, 655. Hominis sese in fide contra tentationes corroborantis verba, et preces. IV, 197. Quibus tentationibus resistere valemus, quibusve non valemus, nescimus. I, 782. Tentationes vincunt sancti, Deum orando. VII, 299. In conflictu spiritali sperandum et petendum adjutorium Dei, non ut nos nihil faciamus, sed ut adjuti cooperemur. III, 761. Sine gratia non sufficit voluntas ad vincendas tentationes. X, 887. Tentationes sine Dei adjutorio per arbitrium voluntatis superare non possumus. IV, 1142. Et gratia et libero arbitrio opus est ad vincendas tentationes. X, 887. Qui vincit tentationes, non ipse vincit, sed Deus qui in eo est. IV, 1643. In tentatione Deus hominem suscipit, ne cadat; eruit ne haereat; protegit, ne feriatur. IV, 1862. Cum tentamur, sine dubio consolamur. IV, 1226. In tentationibus deprecanda a Deo virtus continentiae, ne illecebrosa capiant; et sustinentiae, ne dura confringant. V, 139. Tentationum metu jam dejectus, promisso Dei auxilio erigendus est. V, 276. Anathematizandus plane, quisquis negat [Col. 0629] nos orare debere, ne intremus in tentationem. X, 317, 318. Quis id neget. X, 317, 318. Tentationibus hujus vitae eripi magnum Dei beneficium. X, 981. Tentari et in tentationem non inferri, non est malum, imo etiam bonum. X, 1000. In tentationem non inferri ex dono Dei est. X, 1000. In tentationem non intrare in potestate propriae voluntatis non est sine adjutorio Dei. X, 1293. Tentatio maxima, voluntati suae sine adjutorio Dei deputare conscientiae victoriam. X, 1294. Ne nos inferas in tentationem in pravum sensum a Pelagio detortum. II, 773. Contra tentationes arma fortissima, desideria vitae aeternae. IV, 1774. Carnem qui vicerit, diabolum continuo superabit. IV, 1858. Tentatio quando infertur, jejunandum. V, 1048.
Tentatio humana quae. III, 1284. Tentatio per ventum significata. IV, 328. Tentatio quasi fluvius venit, in petra standum est. IV, 654.
Tentator non vincitur, nisi contemnatur. V, 685. Tentatori quid respondeamus, Christus exemplo suo nos docuit. V, 685. Tentator non cessat pulsare ut irrumpat; si clausum invenerit ostium, transit. IV, 1834.
Terebinthus lacrymam medicinalem exsudat. III, 792.
Terentianus. VII, 178. Terentianus Maurus poeta. VIII, 77.
Terentius quidam libros Pompilii orando invenit. VII, 222.
Terentius poeta, gente Afer. VII, 57. Not. ( b ). Terentius a Scipione et Laelio adjutus in scribendis fabulis. VII, 57. Not. ( b ). Terentii locus. II, 315, 802. Terentii consilium misero datum, ut non esset miserior. VIII, 1021.
Ter germinorum pugna. VII, 89.
Terminus deus Romanorum. VII, 135, 168. Ad Terminum deum Romanorum rerum fines pertinent. VII, 200. Terminalia sacra mense Februario celebrari solita. VII, 200.
Ternarius numerus perfectionem justitiae significat. III, 1261.
Terra ideo dea ponitur, quia pars animae mundi quae deus est, per illam permeat. VII, 211, 212. Terra sub variis symbolis adumbratur. VII, 213, 214. Terrae quatuor cognomina propter quadrigeminam vim. VII, 213. Terram in duos deos vel plures dividere ridiculum. VII, 212, 213. Terra mater deorum vocatur. VII, 120. Terram, et Cererem et Vestam esse volunt. VII, 120. Terram aliud esse, aliud Tellurem, aliud Tellumonem putant. VII, 120. Terram luminis a terra gentis tenebrarum discissam describunt Manichaei. VIII, 220. Terrae lucis et terrae tenebrarum qualem illi figuram sibi fingebant. VIII, 188. Terrae lucis figura foedior. VIII, 188. Terram lucis esse corpoream, si terrae tenebrarum jungitur, contra Manichaeos ostenditur. VIII, 188. Conjunctio terrae luminis et terrae tenebrarum, qualislibet fingatur a Manichaeis, non potest esse nisi deformis et absurda. VIII, 191. Terram tenebrarum non esse summum malum Manichaeis probatur. VIII, 193, 195, 197. Terram Deo coaeternam esse male dicebant Manichaei. VIII, 532. Manichaeorum deliramentum de terra Deo coaeterna refellitur. VIII, 187. De naturis quinque terrae pestiferae Manichaeorum deliramentum refellitur. VIII, 194, 195.
Terrarum orbis, in Adami nomine significatus. IV, 1236. Terra quando creata. III, 256. An terra super aquam fundata. III, 264. Quomodo super aquam fundata. IV, 1759, 1760. Terra altior est quam aqua. III, 583, 750. Terra libratur in nihilo. VII, 391. Terrae inesse unitatem quamdam, numeros et ordinem. I, 1192. Terra maledicta spinas gignens, admonet hominem ut avertatur a peccatis, et ad Dei praecepta convertatur. III, 181. Orbis terrarum est maxima quodam modo insula. II, 923. Terram quadrata figura contineri inter disputandum dicimus. II, 69. Terra quomodo divisa in diebus Phalech. III, 552. Terra in tres partes dividitur. VII, 497. Terra linguarum diversitate divisa est. VII, 488. Terra coeli inferioris nomine intelligitur. III, 336. Terra ponitur pro aqua. III, 614, 750. Pro infirma mundi parte. III, 614. Pro tota infirma mundi regione. IV, 1945.
Terra promissionis unde sic dicta. X, 328. Terrae promissio facta Abrahae, quam ampla. III, 555. Terrae promissionis fines. III, 787. Terra lacte et melle fluens. V, 167. Terra promissionis quid significet, cur dicatur terra Chanaan. IV, 1394. Terra sancta de Jerosolymis allata, in veneratione habetur. VII, 764. Terra viventium et terra morientium. V, 265. Alia est terra viventium, alia terra morientium; receptura mortuos, quos nutrivit vivos. IV, 390, 1888. Terra viventium potest intelligi corpus resurgentium. V, 1420. Terra ista non est regio vitae beatae. V, 1107. Terra Dei, patria coelestis. IV, 144. Terra ipsa per similitudinem, mare est. IV, 981. Terra ponitur pro vita. IV, 390, 1811.
Terrae nomine, homines significantur. III, 489, 497, 501, 506, 707. Item carnales in Ecclesia. III, 264; V, 380. Ac peccatrices animae. III, 1256; IV, 136. Pars hominis inferior. IV, 71. Terra, caro nostra. IV, 391; V, 380, 388, 391, [Col. 0630] 401. Terra, inimici Ecclesiae. V, 388, 394. Terrae inferiora, terrenae cupiditates. IV, 759. Terra oblita, quae. IV, 1117. Terra fidem parvulorum significat. III, 264. Ac stabilitatem in Deo. IV, 68. Terram judicare. V, 107. Terram quo pacto liceat adorare. IV, 1264. In comparatione invisibilis creaturae, omne visibile terra dicitur. III, 223. Terra totius mundi est templum. VII, 248. Terra Thob, id est terra optima. III, 818.
Terrae motus magni in Oriente et in Africa. V, 136,
Terrena omnia mutationes, conversiones, atque interitus habere dixit Apuleius. VII, 113. Terrenarum rerum indigentia sollicitat animam. III, 2073. Nemo hic ita perfectus, ut non habeat mortalis carnis affectum circa terrena. IV, 1525. Terrena contemnunt, qui accipiunt Spiritum sanctum. X, 486. Terrenarum rerum conditio nullo modo aequari potest coelestibus. II, 1059. Temporalia aliquando utiliter tribuit Deus, aliquando utiliter subtrahit. II, 575. Si pro magno terrena Deus daret, malis ea non daret. IV, 932. Terrena etiam ipsa bona non nisi ab uno vero Deo quaerere utile. VII, 302. Id saltem persuadere vellet inimicus, ut Deus colatur propter coelestia, diabolus ipse colatur propter terrena. IV, 932. Inhaerere terrenis, quamvis ea Deus donet, non debemus. IV, 932. Terrenis inhaerere non debemus, si volumus Deum videre, qui mundo corde conspicitur. IV, 84. Omnis qui contra salutem suam cupit terrena, sub terra est. IV, 759. Terrenarum rerum amor, viscum est spiritalium pennarum. V, 646. Terrenis quomodo uti debeant sapientiae filii. III, 1337. Terrena bona subdita esse debent, non praedita; sequentia, non ducentia. II, 670. Terrena fumus. IV, 392. Terrenae possessionis amor est causa discordiae. V, 1591. Vide Temporalia.
Terrigenae dicuntur peccatores. IV, 544.
Terret Deus undique, quia non vult invenire quos damnet. V, 137.
Terror de die novissimo, securitatem parturit. IV, 1915. Terrores mundi et blanditiae contra milites Christi. V, 1256.
Tertullianus. VII, 193, 194. Vir acutus. III, 427. Novatianorum et Cataphrygarum haereses propalavit. VI, 433. Fuit disertissimus eorum haereticorum adstipulator. VI, 434. Deum corporeum esse, sicut et animam contendit. II, 861; X, 499. Tertulliani error de anima. III, 427. Tertullianus sensit animas esse corpora. II, 861. Nuptias secundas damnavit. VIII, 657. Tertullianus unde factus sit haereticus. VIII, 47. Scripta ejus eloquentissime scripta. VIII, 46.
Tertullianistae haeretici. VIII, 46. Eorum dogmata. VIII, 46. Tertullianistae paucissimi qui remanserunt in urbe Carthaginensi, in Catholicam transierunt, eique basilicam suam tradiderunt. VIII, 46.
Tertullus Abitensis episcopus. IV, 381.
Tessarescaedecatitae haeretici. VIII, 31.
Testa ante ignem mollis, post ignem fortis; figura Christi ante passionem contempti, post passionem honorificati. IV, 175.
Testamenti nomine pactum appellat Scriptura. III, 491, 493, 539. Testamentum pro omni pacto et placito ponitur. IV, 1052. Testamenti divini et humani differentia. IV, 395. Testamenta duo. V, 36. Testamentorum cur aliud vetus, aliud novum appelletur. X, 221, 222, 597. Testamentum utrumque ante Moysen occultum, a Moyse manifestatum est vetus, in quo occultabatur novum. IX, 122. Testamentum vetus per Moysen revelatum est. X, 596. Testamentum novum vetere est antiquius, sed posterius revelatum. X, 592. Testamenti veteris variae appellationes. X, 595. Testamenti veteris nomine quid Apostolus vocat. I, 632. Testamenti veteris nomen duobus modis dicitur. X, 327. Aliud proprie Testamentum vetus, aliud Instrumentum. X, 595. Universae Scripturae canonicae ante incarnationem Domini ministratae veteris Testamenti appellatione censentur. X, 327, 328. Veteris Testamenti libri quatenus jam utiles sunt. VIII, 237, 238; X, 138. Testamentum vetus utile ad convincendum vel ipsos Gentiles. VIII, 328. Testamenti veteris libri ad Christianos pertinent, ejusque praecepta per eos melius implentur. VIII, 52. Cur in lectione veteris Testamenti, velamen positum esse dicitur. X, 219. Testamentum vetus, vetustas litterae, littera occidens idem significant. X, 595. In veteris Testamenti lectione Ecclesia catholica nullatenus erroris redargui potest. VIII, 73. De Scripturis veteris Testamenti, earumque auctoribus quid senserit Augustinus. VIII, 73. Testamenti veteris auctoritas, non ad Judaicae servitutis imitationem, sed ad Christianae libertatis testificationem jam tenetur. VIII, 240, 243. Testamentum vetus spernit Cerdon. VIII, 29. Spernunt Severiani. VIII, 30. Vetus Testamentum ex Deo bono, summo, et vero esse negant, Marcion, Manichaeus, etc. X, 328, 329. Testamentum vetus a Deo. X, 594. In Testamento vetere multa sunt quae suboffendant animos ignaros et negligentes sui. VIII, 67. Pauci sunt qui illa possunt populariter [Col. 0631] defendere, et quinam illi sunt. VIII, 67. Quod in utroque Testamento non intelligentibus impiis pravum videtur, idem non intelligentibus piis rectum, sed tectum creditur. VIII, 408. Quid Manichaei objiciunt in libros veteris Testamenti. VIII, 73. Testamentum vetus duplici ex causa abjiciendum sentiebat Faustus. VIII, 217. Refellitur. VIII, 217. Quae objicit Faustus in Deum ex veteri Testamento, posset objicere Paganus in Christum ex novo. VIII, 406. Paganus qui in Scripturis quaedam velut indigna Deo reprehenderet, vel ipsis suis auctoribus posset refelli. VIII, 408. Quaedam, quae velut indigna Deo reprehendit Faustus in veteribus libris, explicantur. VIII, 406, 411, 412. Testamenti veteris testimonia ante fidem inutilia esse, post fidem supervacua, Manichaei insipienter docent, ac refelluntur. VIII, 293. Pelagianorum calumnia de veteri Testamento et antiquis justis. X, 591. Universus veteris Testamenti apparatus Christum venturum praenuntiabat. VIII, 370. Testamenti veteris hominum, non tantum lingua, sed et vita prophetica fuit. VIII, 219, 230. Ipsa Scriptura, quae tunc exactrix fuit operum significantium, nunc testis est rerum significatarum. VIII, 238.
Testamenti veteris et novi praecepta cur diversa. VIII, 449. In veteri Testamento inter praecepta vitae agendae, et praecepta vitae significandae distinguendum. VIII, 228. Praecepta vitae significandae in Testamento veteri illi tunc tempori congruebant. VIII, 228, 236, 243, 244, 501, 504. Praecepta vitae significandae veteris Testamenti tempori congruentia, jam non est necesse ut observentur, nisi spiritaliter. VIII, 237, 504. Praecepta vitae agendae observantur a Christianis. VIII, 243. Testamentum vetus talia continet praecepta justitiae, qualia nunc quoque observare praecipimur. X, 222, 594. Testamentum vetus utile, et eo majoris auctoritatis ad Christum praedicandum, quod ad nos per Judaeos pervenit. VIII, 329. Quare in veteri Testamento severior Legis vindicta fervebat. II, 660. Testamenti veteris observationes sine peccato non poterant omitti, nunc nihil prosunt. VIII, 243. Manichaei vetus instrumentum non accipiunt, novum corruptum esse asserunt. X, 1009. Et falsatum. VIII, 38, 501, 506, 514. In eo quod Testamentum novum corruptum et falsatum putent Manichaei, in hoc sibi ipsis contrarii sunt. VIII, 506, 514. Testamentum novum falsatum non esse, quomodo evincitur. VIII, 506, 514. Ex novo Testamento ea tantum admittunt Manichaei, quibus haeresim suam putant adjuvari: quae adversantur, falsata esse dicunt. VIII, 408. De novo Testamento Manichaei potius, quam Catholici de vetere, objectis respondere non possunt. VIII, 244. Testamentum novum esse Apostolorum, unde probetur. VIII, 509. Testamenti utriusque Deus unus et idem. VIII, 622, 623, 660, 661, 662, 663. Testamenti utriusque Deus auctor. IV, 931. Lege terruit, Evangelio conversos sanavit. V, 28. Testamenta duo non sibi consonare calumniabantur Manichaei. IV, 1893. Sed sibi invicem adversari. V, 23, 26. Testamenta vetus et novum non sibi contraria. VIII, 622. Testamenti utriusque concentus. II, 218. Utriusque ordo mirabilis. I, 1334; III, 136. Testamentum novum in vetere latet, et vetus in novo patet. III, 623, 633. Novum occultatum erat in veteri, tamquam fructus in radice. IV, 914. Tamquam in faece corporalium sacramentorum. IV, 954. In veteri Testamento est occultatio novi, in novo Testamento est manifestatio veteris. V, 876, 1377; VI, 315; VII, 139, 140, 505. Hoc occultabatur in vetere Testamento, quod nunc revelatur in novo X, 116. Testamentum novum in vetere est revelatum. VIII, 623. Testamentum vetus quid figurabat. VIII, 448. Testamentum vetus recte intelligentibus prophetia est novi. VIII, 302, 328. Novum, explicatio veteris. VIII, 451. Testamentum novum in veteri praenuntiatum. I, 619. In veteri figuratum. IV, 1070, 1305; VIII, 448, 449, 623; X, 591. Testimonia veteris Testamenti, praeconia sunt novi. VII, 662. Testamentum vetus nihil prodest, nisi quia testimonium perhibet novo. VII, 539. In Testamento novo obscura veteris revelantur, et praedicta complentur. VIII, 518. Testamenti novi gratia in Lege velabatur, in Evangelio revelatur. IV, 1416, 1856. Novi Testamenti fides, etiam tunc quando velabatur, erat in electis; et nunc quando jam revelata est, non est in multis vocatis. IV, 996. In Testamento vetere gratia velata et occulta latitabat, quae in Christi Evangelio revelata est, dispositione temporum ordinatissima. X, 116, 217. Hanc occultationem significabat et velum templi, et vellus Gedeonis. X, 400. Testamenti novi revelatio quandonam facta est. X, 597. Testamentum novum sibi praefigurari intelligebant pauci ex antiquis. II, 540. Hi ad onvum Testamentum pertinebant. II, 540.
Testamenti veteris et novi discrimen. II, 540; IV, 930; X, 220, 226, 227, 328. Et consonantia. V, 37. Testamentorum duorum brevissima et apertissima differentia, timor et amor. V, 207; VIII, 158. Testamenti veteris lex, ministratio mortis et damnationis: novi vero lex ministratio [Col. 0632] spiritus et justitiae. X, 219. Praevalet in vetere timor, in novo amor. I, 1334. Testamentum novum pertinet ad caritatem. III, 2074. Vetus ad timorem. III, 2074. Et ad veterem hominem. III, 1636. Carnalia promittebat. III, 1636. Concentus utriusque Testamenti in praecepto caritatis. I, 1316, 1322, 1325. Veteris et Novi Testamenti promissa ac sacramenta sunt diversa. III, 732. Promissiones aliae veteris, et aliae novi Testamenti. IV, 327, 931, 1145, 1466, 1949. Non nisi terrena felicitas promittitur aperte in Testamento, quod proprie vetus appellatur. X, 328. Cur in illo promissa ista felicitas. X, 597. Testamentum vetus sic appellatur propter promissa carnalia. VII, 302. Testamentum vetus promissiones habet temporales, sed significationes spiritales. V, 37. Testamenti veteris promissiones quomodo intellexerint sancti et spiritales viri. VIII, 218. Quomodo intellexerint carnales illius temporis viri. VIII, 218. Testamenti veteris promissiones praenuntiationes sunt novi. VIII, 218. Testamenti veteris promissis terrenis et temporalibus, sempiterna et coelestia figurantur. X, 222. Et significabantur. VII, 139, 140. Temporalis veteris Testamenti felicitas, et infelicitas novi, quid innuat. VIII, 449. Quod in veteri Testamento occultatur sub velamento velut terrenarum promissionum, hoc in novi praedicatione revelatur. X, 138. Testamentum novum in veteri promittitur. X, 328. Testamenti novi promissio per Ezechielem facta. X, 1264, 1265, 1266, 1267, 1271. Cur vetus Testamentum promittebat bona terrestria, novum vero promittit coelestia. VIII, 162, 163. Testamentum novum multiplicationem bonorum terrestrium non subtrahit. VIII, 163. In vetere Testamento cognoscitur praefiguratio possessionis nostrae, in novo tenetur ipsa possesio. VIII, 157. Totum quod nobiscum agitur per Testamentum novum, non pertinet nisi ad saeculi novi haereditatem novam. VII, 729. Discrimen inter filios veteris et novi Testamenti. X, 594. Testamentum vetus servos, novum liberos parit. VIII, 622. Testamenta duo, duas vitas et spes duas significant. VIII, 304. Testamenti veteris viri sancti habebant in novo spem salutis aeternae. VIII, 304. In veteri Testamento quidam spem futuram habebant. IV, 351. Testamenti veteris haeres. X, 328. In veteri Testamento quidam haeredes novi. IV, 1466; X, 328. Testamenti veteris dispensatores et gestatores quinam sint, quinam novi haeredes. X, 591. Ad novum Testamentum pertinere, quid sit. X, 228. Quinam ad novum Testamentum pertinent, quinam ad vetus. IX, 122; X, 593. Quinam veterum pertinent ad vetus Testamentum. V, 37, 38. Sancti veteris Testamenti ad novum pertinent. VIII, 456, 656; X, 591. Christiani spe carnalis mercedis Deo servientes, ad vetus Testamentum pertinent. V, 32, 40. Sub veteri Testamento fuerunt justi spiritales, sub novo sunt plurimi carnales. VIII, 623. Homo de Testamento novo, quis censendus. V, 168. Animales qui ad vetus Testamentum pertinent, si moriantur antequam spiritales fiant, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra viventium computantur. IX, 122. Testamentum utrumque ad Israelitas pertinet, quomodo. VIII, 255.
Testamenti novi gratia. II, 542. De gratia novi Testamenti liber. II, 539. Per gratiam novi Testamenti vitam concupiscere sempiternam discunt, vel discere debent homines. II, 547. Regni coelorum promissio ad vetus Testamentum quatenus non pertinent. X, 329. Testamenti novi nulla facta commemoratio in veteribus libris, nisi in Jeremia. X, 221, 222. Testamenti mediator, signator, fidejussor, testis, haereditas et cohaeres Christus. IV, 1130. Testamento novo fit injuria, si veteri aequetur. X, 329. Testamentum novum veteri anteponendum dignitate. VII, 662. Testamenti novi fides veteris Testamenti terrenis operibus anteponitur. VIII, 258. Testamentum vetus hordeo comparatum. III, 1594. Testamentis duobus, vetere et novo, disciplinae regula nobis traditur. I, 1334. Gravissimum multarum observationum veteris Testamenti jugum Christus abstulit. V, 594. Sacrificium laudis in novo Testamento succedit victimis cruentis veteris Testamenti. II, 557. In novo Testamento disciplinam Christus voluit esse leniorem. IV, 1413.
Testamenta duo misericordiam Dei commendant. III, 634. Vetus Testamentum in prioribus tabulis significatum est. III, 653, 755, 756. Lex in veteri Testamento data est in tabulis lapideis, in novo autem datur in cordibus. III, 753. Testamenti veteris signum, circumcisio in latenti carne; novi, crux in libera fronte. V, 876. Duo Testamenta in Sara et Agar, Isaac et Ismael figurata. III, 566; IV, 302, 1603. In duobus exploratoribus Jericho. IX, 638. In Sancto, et in Sancto Sanctorum. III, 635. Et in duobus Cherubim arcae. III, 634. Novi Testamenti signum, vacca rufa. III, 732. Legis repetitio. III, 653. Vetus Testamentum etiam ipsum lex Christi. III, 2145. Multa appellantur Testamenta Dei, exceptis illis duobus magnis vetere et novo. VII, 506. Quodnam Dei Testamentum infans recens [Col. 0633] natus dissipavit. X, 450. Testamenti utriusque testimoniis adquiescere, dormire est inter medios cleros. IV, 823, 824
Testamenta schismaticorum irrita per Imperatorum leges. V, 310. Testamentum pacis. V, 310.
Testes Deus habere voluit homines, ut et homines habeant testem Deum. III, 1979. Testes Dei, Martyres. III. 1979. Testis noster ille sit, quo judice coronamur. III, 2021. Testium torturae ad quaerendam veritatem. VII, 632, 633. Testes falsi quod non praevaleant, non esse magni meriti argumentum. V, 1506. Testibus vel testimoniis humanis credere vel non credere licet, quantum ea momenti ad faciendum fidem vel non habere perpenditur. II, 598.
Testimonium et lex duo sunt nomina rei unius. IV, 987. Testimonia Dei sunt, quibus, quantum nos diligat, nobis probare dignatur. IV, 1515. Testimonia Domini quo animo quidam scrutentur. IV, 1503. Justum judicium aut verum testimonium non vendendum, licet vendatur justum patrocinium et verum consilium. II, 663. In multis, hominum testimonio standum est. II, 598. Testimonium falsum dicere vetitum. V, 71, 501, 631, 1506. Testimonium falsum adversus se ipsum dicere nemini licet. VII, 34. Testimonium falsum dici prohibitum, quomodo intelligendum. VI, 511. Testimonium falsum nec promissa nec minae debent extorquere. V, 202, 220. Testimonium falsum in Christum, non solum ante mortem, sed etiam post resurrectionem ipsius. IV, 373.
Thabor interpretatur veniens lumen. IV, 1127.
Trabraca. IX, 217.
Thambei. IX, 237.
Thamugas. IX, 204. Thamugade et Bagaï, oppida Donatistarum praecipua. IV, 177.
Tharassa. IX, 232.
Thasbalte, vel Thasvalte. IX, 222.
Thagasta patria carnalis Augustini. I, 677, 698; II, 473, 479. Ubi Aug. docere coepit. I, 724.
Thalamus sponsi, uterus virginis. III, 1979.
Thales Milesius princeps Ionici generis philosophorum. VII, 225. Regnante Romulo fuisse perhibetur. VII, 581. Physicus fuit. VII, 582. Rerum omnium principium aquam putavit. VII, 226, 582. Mirabilis maxime exstitit, quod solis et lunae defectus praediceret. VII, 226, 582. Disputationes suas litteris mandavit. VII, 226, 582.
Thamar interpretatur amaritudo. VIII, 456. Thamar idem ac commutans. VIII, 457.
Thamna interpretatur deficiens. VIII, 457.
Thara pater Abraham diis alienis servivit in Mesopotamia. VII, 492. Tharae domus persecutionem passa est a Chaldaeis pro vera pietate. VII, 494. In Tharae domo custodita est plantatio civitatis Dei. VII, 492. Tharae generationes. VII, 492. Thara quot annos vixerit. VII, 494, 495.
Tharsis interpretatur mandatum humile. IV, 993, 1001. Tharsis quae sit. IV, 536, 537. Tharsus patria Pauli. IV, 536. Tharsus an sit Carthago. IV, 537.
Theasius episcopus. II, 273, 697, 759, 781.
Theasius senex. II, 697.
Theatrum. V, 1025. Theatrum propter quid institutum. VII, 182. Theatri species curva. VIII, 192. Theatra, caveae turpitudinum, et publicae professiones flagitiorum. III, 1068. Theatri turpitudo. V, 1026. Theatri mala. VI, 639. Theatrica crimina deorum in honorem instituta sunt eorumdem deorum. VII, 121. Theatricae turbae. V, 1600. Theatricas artes diu Romani non noverunt. VII, 58. Theatri caveam construere molientem senatum Scipio Nasica compescuit. VII, 44, 45, 51. Theatra qui frequentant, falsi sunt christiani. VII, 46. Theatrici quamdiu agunt, a communione separandi. IX, App. 787.
Thebeste. IX, 220.
Thecla virgo. VI, 422, et Not. ( a ), Thecla oppignerata jam thalamo, sermone Pauli in amorem perpetuae virginitatis incensa. VIII, 492.
Theman interpretatur auster vel africus. VII, 589.
Themistocles non canere nervis, sed Rempublicam ex parva magnam facere se nosse respondit. II, 438.
Theodorus. IX, 755. Theodorus proconsul. IX, 530. Theodorus ingenio eloquentia et divitiis praestans. I, 992. Huic rescribitur liber De beata vita. I, 959.
Theodorus Heracleotes. II, 286. Psalmos interpretatus est. II, 262. In epistolam ad Galatas commentariolos reliquit. II, 253.
Theodorus Usulensis ep. IV, 380; IX, 507, 528, 550.
Theodorus Augustini litterarum ad Maximum perlator. II, 404.
Theodosius quidam nonnullos Manichaeos prodidit. II, 1000.
Theodosius Imp. II, 400. A Gratiano particeps regni factus. VII, 171. Theodosius Imperator tertium Consul. IX, 529. Octavum Consul. IX, 697. Theodosius magis orando, [Col. 0634] quam feriendo contra Eugenium pugnat. VII, 172. Ventus a partibus Theodosii contra hostes pugnans Dei virtute VII, 172. Theodosii mansuetudo et moderatio erga mimicorum suorum filios. VII, 172. Theodosii fides et pietas. VII, 172. Theodosius Ecclesiae se membrum esse magis quam in terris regnare gaudebat. VII, 173. Theodosius Jovis simulacra diruit. VII, 172. Theodosii poenitentia. V, 1710; VII, 173. Religiosa humilitas. VII, 173. Theodosius legibus adversus impios Ecclesiae laboranti subvenit. VII, 173. Theodosii lex adversus haereticos et schismaticos. IX, 48. Theodosius major decem librarum auri multam in omnes haereticos constituit. IX, 524. Theodosii in haereticos lex generalis, qua decem auri libris multantur. II, 804. Hanc contra Donatistas, qui in Ecclesiam desaevirent, sufficere existimat August. II, 804.
Theodosii et Honorii constitutio contra Pelagianos. II, 927.
Theodotion Judaeus atque blasphemus. II, 262. Scripturam ex Hebraea lingua in Graecam transtulit. VII, 603. Not. ( b ).
Theogenes ab Hippone regio. IX, 210. Theogenis memoria. V, 1251.
Theologiae tres secundum Varronem, fabulasa, naturalis, civilis. VII, 180, 192. Theologia fabulosa ad theatrum, physica ad mundum, civilis ad urbem accommodata est. VII, 182. Theologia fabulosa, turpis. VII, 182, 183. Theologia theatrica deorum crimina jactitat. VII, 223. Theologia fabulosa diis est indigna. VII, 182, 186. Populis non debuisset permitti. VII, 182, 186. Theologia civilis turpior fabulosa. VII, 185. Abjectior naturali. VII, 199. Theologia civilio daemones ad possidenda corda hominum invitavit. VII, 218. Theologia civilis vitiosa est perinde ac poetica. VII, 182. Desideria deorum criminosiora indicat. VII, 223. Theologia fabulosa consona est civili. VII, 187. Civilis consona fabulosae. VII, 183. Theologiam civilem vehementius reprehendit Seneca, quam Varro fabulosam. VII, 190. Theologiam naturalem introducere Varro moliebatur. VII, 190. Theologia civilis sexdecim voluminibus a Varrone explicata est. VII, 193. Theologia haec triplex, fabulosa, physica et civilis, cedere debet philosophiae Platonis. VII, 229.
Theologi poetae. VII, 572.
Theoprepia, ecclesia pertinens ad Donatistas. II, 535.
Θεοσέβεια . VIII. 1035; X, 211.
Therapius a Bulla. IX, 233.
Theriacum. V, 893.
Θηριακή . X, 602.
Thermae. VI, 330.
Thesaurus. Thesaurizare, quid in Scriptura. VIII, 621. Thesaurizantium quanti aestus, et quam vani praetextus. V, 403. Thesaurizandum in coelo, non in terra. V, 403, 523, 1357, 1419, 1519. Thesauri Dei, secretum Dei, unde profert quo nos emendet. IV, 290. Thesaurus Dei, alius in misericordia, alius in ira invenietur. IV, 1201. Thesauri sui falsus amator. V, 239. Fidelis custos. V, 239, 243. Laturarii. V, 240. Thesaurorum illorum bona optanda quae nobiscum omnes sine angustia valeant possidere. IV, 204. Thesauri et cordis nostri locus, coelum est. IV, 1170. Thesaurus interioris hominis. V, 147. Thesaurus tuus, meritum tuum. IV, 387. Thesaurus operum seu bonorum, seu malorum. V, 129, 130. Thesaurus pauperum, voluntas bona. IV, 371.
Theurgia, ars invocandi deos. VII, 286. Theurgia angelorum deorumque conciliatrix vocatur a Porphyrio. VII, 287. Item disciplina tam boni conficiendi quam mali apud deos et apud homines. VII, 287. Theurgia daemonum commentum falsam purgationem animis promittentium. VII, 288. Theurgicas purgationes in anima spiritali, caeteris hominibus praeter philosophos necessarias esse voluit Porphyrius. VII, 305. Ex Theurgicis purgationibus quid boni sperabatur. VII, 305. Theurgica arte animam posse immortalem aeternamque fieri, fatebatur Porphyrius. VII, 305. Theurgia disciplina fallax et erroris plena. VII, 305. Theurgia metuenda vel periculis legum vel ipsius actionis. VII, 307.
Theurgi. VII, 294. Theurgi humanum spiritum purgare non possunt. VII, 305.
Thiavensis ecclesia. II, 291.
Thibaris. IX, 223.
Thimelica obscoenitas. VII, 186. Thimelici. VI, 330.
Thimotheani haeretici. VIII, 50. Not. 2.
Thomas factus dies. V, 1195. Thomas tetigit hominem, et confessus est Deum. III, 1980. Thomam apostolum in quemdam, a quo palma percussus esset, vindicasse ferunt Manichaeorum libri. III, 1263. Apocrypha haec de apostolo Thoma historia. VIII, 158, 161, 452.
Thomas episcopus. II, 759, 781.
Thorus cum conjuge castus t. IV, 1900.
Θρησκεία . VII, 278.
[Col. 0635] Thubursicubure. IX, 368.
Thuccabori. IX, 212.
Thuriacus seu Thurimacus septimus rex Sicyoniorum. VII, 562. Apud sepulcrum Thuriaci sacrificant Sicyonii. VII, 562.
Tibaga. IX, 697.
Tiberinum Romulus dedicavit deum. VII, 190.
Tiberis prius Albula. III, 203, 378. Tiberis glacie duratus. VII, 98. Tiberis exundatio. VII, 99.
Tibilis. II, 427.
Tibilitanae aquae. VII, 766; IX, 511.
Tichonius donatista. I, 613; IX, 33. Cum fuerit donatista, contra Donatistas scripsit. III, 81. Pro Ecclesia catholica. II, 342. Eorum, quae scripsit testes viventes commemorat. II, 343. Ab Afrorum quasi traditorum communione se secernit. II, 342, 343. Peccata aliena non polluere, et ipsam Donati partem multo fermento esse corruptam docuit. IX, 80, 82. Malosque a bonis in unitate pro pace tolerandos. IX, 96. Contra Tichonium rescripsit Parmenianus. II, 342, 343. Ipsumque exhortatur ut in parte Donati persecutiones sustineat. IX, 105, 106. Tichonius agnovit Ecclesiam toto orbe diffusam. IX, 34, 35. A concilio Donatistarum damnatus est ob assertam Ecclesiae unitatem. IX, 35. Tichonii dictum de Donatistis. IX, 73. In quo erravit Tichonius. IX, 35. Quare absurdissimi cordis dicitur Tichonius. III, 81. Tichonius fecit librum VII regularum. III, 81. Hae regulae expenduntur. III, 81, 82, 83, 84, 611. Nimium illis regulis sive clavibus tribuit Tichonius. III, 81, 82. Caute legendus liber ille regularum Tichonii. III, 82. Tichonii mens de annis servitutis Israelitarum in Aegypto. III, 611. Tichonius opera nobis a Deo dari merito fidei; ipsam vero fidem sic a nobis esse, ut nobis non sit a Deo, dixit. III, 83.
Tigillus Jovis cognomen. VII, 203.
Tigisa. IX, 510.
Tigisi Numidiae urbs. V, 293.
Tigisitanus episcopus. Vide supra Secundus.
Tigris. III, 203, 378.
Tilos Indiae insula, in qua arbores numquam foliis nudantur. VII, 715.
Timasius. X, 247. Pelagii aliquando discipulus et dilector. X, 333, 347. Timasius servus Dei. II, 479. Servus Dei bonus et honestus vir. X, 347. Timasius et Jacobus, exhortatione Pelagii saeculo nuntium remiserunt, et continentes vixerunt. II, 767, 774. Timasius et Jacobus opera Augustini revocantur ab errore Pelagiano. II, 767, 774. Timasius et Jacobus Pelagii librum miserunt ad Augustinum, et ab eo responsum accipiunt. II, 767, 774, 816. Liber de natura et gratia ad Timasium et Jacobum. II, 748. Timasii et Jacobi epistola ad Augustinum accepto libro de natura et gratia. X, 347.
Timida. IX, 233.
Timere. Omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. IV, 1119. Non timeat homo, quod non habet in potestate devitare. IV, 547. Pro corpore quantum timetur. V, 879. Homini ab homine nihil metuendum. V, 427. Timor minarum Dei, contemptus minarum hominum. V, 202. Ab inimicis nihil timere debet Christianus. IV, 1249, 1250. Nec aquilo, nec maria timenda, sed eorum creator Deus. IV, 1127. Fulmine percutitur mons qui non timet, ut mutetur homo qui timet. IV, 1945. Cum das disciplinam, terram feris, ut infans expavescat. IV, 1945. Timeri vis a minore? time majorem. IV, 1762. Timendus Deus solus. IV, 200, 291. Fera saevit? Deum time. Homo odit? Deum time. Diabolus te impugnat? Deum time. IV, 291. Quomodo timendus Deus. IV, 1262. Non timet Deum, nisi qui est in membris Christi. IV, 1679. Cum timore et tremore quare salutem operari debemus. IV, 1851. Justis quae causa timendi. X, 262, 264. Tempus timendi in hoc saeculo, non ridendi. IV, 608, 1554. Ex his quae hîc timet, conjiciat quisque quod in futuro timere debeat. V, 880. Cum vindictam Dei recolis, time. IV, 1748. Non timendi duplex est causa, aut spes in Deum, aut duritia cordis. IV, 650. Qui habet in Deo spem certam et fixam et veram, neminem timet. IV, 200. Timor spem debet praecedere. IV, 1466. Timor, animi fuga. III, 1732; IV, 814. Timor et dolor, duo tortores animae, cruciatum alternantes. V, 687. Timor et dolor poenae peccati originalis. X, 1539. Si nemo peccasset, non essent in paradiso timor et dolor. X, 1539. Epicurei et Stoici carere timore amant, sed perverse. V, 1528. Timor ex infirmitate animi veniens non imputatur. III, 792. Timor hominis praevalens timori Dei. VI, 699. Timor et cupiditas, januae duae per quas intrat et regnat inimicus. VI, 310. Timor et desiderium duae cordis valvae diabolo claudendae, Christo aperiendae. IV, 1835. Timor vanus, et timor utilis. V, 881. Timor in bono est et in malo. VII, 412, 413.
Timoris duplex genus. III, 1849. Timor servilis seu poenalis, et timor castus. III, 1708; IV, 155, 161, 992, 1534, [Col. 0636] 1680; V, 883, 1241; VI, 418. Timoris casti et non casti discrimen. III, 2048, 2049. Timor servilis. X, 236. Timor servilis est, quo times cum diabolo ardere; timor castus est, quo times Deo displicere. V, 883. Timor servilis non peccare metuit, sed ardere. II, 594. Timore servili Lex non impletur. IV, 281, 1167. Qui propterea non occidit, ne et ipse occidatur, non implet praeceptum justitiae. III, 2136. Audeo dicere, si timore gehennae non facis malum, gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo malitiae duae. V, 965. Timor lupo comparatur, qui inter canum latratus praedam rapere non audet. IV, 1190. Qui timore poenae, non amore justitiae opus legis facit, profecto invitus facit. IV, 1528. Qui faciunt legem timendo poenam, mallent non esse quod timerent. V, 1171. Mallent non esse quod praecipitur. IV, 282. In timore voluntas male faciendi tenetur. IV, 281. Timor poenae sine caritate non impedit quominus animum vastet libido. I, 1337. Timore poenae qui non concupiscit, puto quia concupiscit. V, 919. Sicut leo, latro, lupus territi nihil rapiunt, sed nihil mutati. V, 965. Qui timore supplicii, non amore justitiae, abstinet ab opera peccati, reus est in voluntate. X, 208. Ipsa intus voluntate peccat, qui non voluntate, sed timore non peccat. X, 558. Si timor poenae suavitatem libidinis vicerit, saltem in voluntate praevaricator est homo. X, 221. Timor cogit in opere habere quod licet, cum aliud habeat in voluntate, qua mallet, si fieri posset, licere quod non licet. X, 208, 236. Timens poenam, et non amans justitiam optat facere quod libeat, nec habere quod timeat. V, 792. In timore servili, quamvis Domino credatur, non tamen justitia diligitur, sed damnatio timetur. X, 236. Praecepta non servat, qui non amore servat, sed timore. X, 593. Ex timore poenae bonum nondum fit bene, nec fit in corde quod fieri videtur in opere. X, 586. Qui timore poenae a peccando revocantur, nondum amant justitiam. IV, 1680, 1959. Innocentiam parit, non poenae timor, sed amor justitiae. IV, 1190. Timor quo non amatur justitia, sed timetur poena, carnalis est, et cum illo vivit peccandi voluntas. IV, 1576. Timore poenae non peccans, inaniter se putat victorem peccati. II, 593. Inimicus justitiae est. II, 594. Timore poenae malum non faciens, nondum laudandus. V, 882. Timore non amore operari, ejus est qui nondum concordavit cum adversario. V, 81. Poenam timere, non hoc est Deum timere. III, 607. Timore daemones Christum confitebantur Filium Dei, Petrus amore: laudatur amor, damnatur timor. V, 993. Timore servili Deus non colitur. IV, 996. Qui adhuc ideo bene agit, quia poenam timet, Deum non amat, nondum est inter filios. V, 857.
Timor in veteri Testamento servilis. IV, 1077. Timor ad vetus Testamentum pertinet. III, 623, 653. Timore, non amore operari, veteris hominis est. V, 81. Quod ita fit timore poenae, ut non referatur ad caritatem, nondum fit quemadmodum fieri oportet. VI, 288. Vide Lex, Mandatum, Praeceptum.
Timor poenae non est malus. V, 882. An sit peccatum. VI, 89. Timor gehennae bonus est et utilis, licet non sit castus, IV, 1682. Timorem utilem Deus inserit. III, 1983. Timor utiliter adhibetur ad impediendum ne male fiat. II, 186. Timoris effectus. III, 39. Timor poenae ducit ad amorem justitiae. III, 1698. Timor pellit consuetudinem malorum operum, et servat caritati locum. II, 557. Cum per timorem continent se a peccato, fit consuetudo justitiae, incipit quod durum erat amari. IV, 1680. Nisi timore incipiat homo Deum colere, non perveniet ad amorem. IV, 1958. Fac, fac vel timore poenae, si nondum potes amore justitiae; veniet domina, servus abscedet. V, 857. Qui proficit, a timore Dei ascendat ad sapientiam. IV, 1599. Timor Dei primus ad sapientiam gradus. III, 39; V, 1524. Sicut meliores sunt quos dirigit amor, ita plures sunt quos corrigit timor. II, 802. Timor caritate pellendus, non vanitate. V, 1526. Anima sub timore laborans quid agere debet. X, 233. Ut timeatur Deus, quid agendum. VI, 25. De timore quomodo caritas aedificanda. VI, 316. Timor paedagogus sit; non in te remaneat, sed te ad caritatem, quasi ad magistrum perducat. V, 1533. Timor poenae, quidam custos, et quasi paedagogus est Legis. V, 882. Custodiat te et perducat ad dilectionem. V, 882. Timor quasi locum praeparat caritati. III, 2047. Timor poenae, servus est caritatis. V, 857. Ne possideat diabolus cor tuum, praecedat servus in corde tuo, et servet dominae venturae locum. V, 857. Christus occisus est, ut timor converteretur in amorem. IV, 1167. Timor medicamentum, caritas sanitas. III, 2048. Caritas foras mittit timorem; sed timorem temporalium malorum, non divini in fine judicii. VI, 418. Timor excluditur a caritate. IV, 1534, 1681. Timorem servilem foras mittit caritas. II, 559. Timore pietas inchoatur, caritate perficitur. III, 136. Timor Dei perficit sanctificationem. V, 269. Timor Dei non solum inchoat, sed perficit sapientiam. VI, 26. Timore Dei timor inanis pellendus. V, 426. Timor poenae tantum exit, [Col. 0637] quantum intrat caritas. V, 883. Cum illa tota intraverit, nullus timor erit. V, 883. Timor non est in caritate. III, 655. Timor Dei amorem non impedit. V, 162. Timor Dei servilis, et timor castus: alius paulatim ejiciendus, alius permansurus. V, 1529. Timorem castum non ejicit caritas, sed adsciscit. II, 559.
Timor castus quis sit. V, 1529; VII, 416. Timor castus non cruciat, sed tenaciorem facit animam boni illius, quod si dimiserit cadet. II, 561. Timor castus quomodo permanet in saeculum saeculi. VII, 416. Timore Dei non perit amor, ubi castus est timor. IV, 1592. Timor castus magnam esse judicat poenam, privari luce justitiae. IV, 992, 993, 1682. Castus timor venit de amore. IV, 1682. Timore casto peccare timet caritas, etiamsi sequatur impunitas. IV, 1576. Timor castus peccatum ipsum sicut gehennas odit. II, 594. Timore servili timetur ne incidatur in tormentum supplicii; timore autem casto, ne amittatur gratia beneficii. II, 558, 559, 562. Timor castus praecipitur, iis etiam qui ex fide viventes, haeredes sunt novi Testamenti. II, 559. Timor Dei in Scripturis quam crebro commendatus. V, 1524. Timore Dei fortitudo vera comparatur. V, 1526. Quis sit timor castus, similitudine explicatur. IV, 1534, 1681. Timorem qualem quisque habeat, servilem an castum, unde probetur. IV, 1681. Timor sanctus, crux de qua Dominus dicit, Tolle crucem tuam. III, 2142. Timore sancto crucifigi optat Propheta. III, 2142. Timoris Dei amica vulnera. III, 2048. Timorem Domini spes comitetur. IV, 1912, 1913. Timor habet angustias, amor latitudinem. V, 158. Timor poenae tormentum habet, et non est in caritate. II, 594. Timor Dei ubique praesentis commendatur. V, 736. Timor Dei magnum est praesidium procedentibus ad salutem. IV, 87. Timoris spiritus magnum Dei donum. X, 904. Quis timoris spiritus est donum Dei. X, 905. Timore agi et amore agi, quam differant. V, 792, 793.
Timotheus diaconus Carthaginensis. II, 1082. Pertulit epistolam Augustini ad Severum. II, 419.
Timotheus apud Subsannam subdiaconus ordinatus est praeter consilium Augustini. II, 230. Quae in ejus negotio gesta sunt, narrantur et excusantur. II, 229, 230. Timotheus lectoris officio functus fuerat apud Subsannam, Turres, Cizan, Verbalis. II, 232.
Tinisa. IX, 230.
Titanorum bellum. VII, 137.
Tintinnabula vestis sacerdotalis conversationem sacerdotis significant. III, 637.
Titiana villa. II, 180.
Titianus advocatus. IX, 549, 550. Postulat ut Felicianus et Praetextatus pellantur locis quos occupant. IX, 529, 551, 574. Postulationis verba. IX, 574. Titianus Felicianum et Praetextatum de tota contra Primianum conjuratione accusavit. II, 413.
Titulus Psalmi introducit in intellectum. V, 176.
Titulos constituebant Israelitae, non ut eos pro diis colerent, sed ut eis aliquid significarent. III, 573.
Titus Tatius rex Sabinorum socius regni Romani Romulo adjunctus. VII, 89.
Titus Latinius et filio orbatus, et morbo vexatus, quod deorum imperio de ludis scenicis instaurandis non paruisset. VII, 238. Titi Latinii somnium. VII, 244.
Tobias caecus filio suo caritatis pede praeibat. I, 801. Tobias quam in caecitate non caecus. V, 547. Tobias filius patri manum tenebat, ut ambularet, sed pater viam docebat, ut viveret. IV, 1251.
Tolerantiae malorum plura exempla. II, 171, 178. Tolerandi nunc mali. V, 298. Hoc affectare debemus, tolerare hic malos, quam tolerari a bonis. IV, 604. Vide Mali. Tolerantiae malorum in unitate, maxima est palma. IX, 349. Tolerantia malorum non excludit ecclesiasticam disciplinam, correptionem, caritatis severitatem. V, 299, 900; IX, 350. Tolerantiam servantes inter iniquos comparantur stellis coeli. IV, 1193, 1194. Tolerantiam qui perdiderit, cecidit de coelo. IV, 1194.
Tollere et auferre, quo differant. IV, 907, 908.
Tonitrua unde secundum Priscillianum. VIII, 667. Tonitrua voces Dei appellantur. III, 507.
Topazion lapis valde pretiosus. IV, 1578.
Torcular, mundus. V, 137. Torculari comparata Ecclesia. V, 121. Torcularia in psalmis possunt Ecclesiae accipi, vel martyria. IV, 109, 110. Torcular mystice tria habet, pressuram, et de pressura duo, unum recondendum, alterum projiciendum. IV, 1033. In torcularibus sacrificia gentes faciebant. III, 2085.
Torrentes proprie dicuntur fluvii, qui aestate deficiunt, aquis autem hyemalibus inundantur. IV, 939. Torrens aqua est veniens cum impetu. IV, 352. Cum torrente comparatur humana mortalitas. IV, 1462. Comparantur haeretici. IV, 685. Impii et superbi omnes. IV, 685.
Tormentum. Non est iniquitas per molestias corporales [Col. 0638] compellere fures redhibere pecuniam ablatam. II, 662. Timore servili timetur ne incidatur in tormentum supplicii, timore autem filiali, ne amittatur gratia beneficii. II, 558. Tormenta illi soli vincunt, qui in Christo, non in se praesumunt. IV, 1157, 1158. Tormenta animi sentit in Ecclesia, qui proficit. IV, 221.
Torquatus filium suum etiam victorem occidit, quod contra imperium in hostem pugnasset. VII, 37, 162.
Tortores animae duo, timor et dolor. V, 687.
Tortura et quaestiones judiciariae innuunt judicia hominum esse incerta et saepe erronea. VII, 633. In torturis ignorantia judicis plerumque est calamitas innocentis. VII, 633.
Tractoria. II, 163. In tractoria quam Victorinus miserat ad convocandum concilium, aliquid reprehendit Augustinus, et maxime quod ante alios priores se nominetur. II, 226
Tradidit, apud Paulum, idem ac dimisit. III, 2064.
Traditio antiqua et apostolica. IX, 159, 174; X, 128. Doctrinae ecclesiasticae per manus traditio. X, 698. Traditiones apostolicae non scriptae. X, 280. Traditione apostolica, multa sine scripto recipit Ecclesia. IX, 133. Quae non scripta, sed tradita custodimus, si quidem toto terrarum orbe servantur, datur intelligi vel ab ipsis Apostolis, vel a plenariis Conciliis, commendata atque statuta retineri. II, 200. Quod universa tenet Ecclesia, nec conciliis institutum, sed semper retentum est non nisi auctoritate apostolica traditum rectissime creditur. IX, 174. Traditio apostolica certissima regula veritatis explorandae. IX, 194. Tradito Ecclesiae ritu in baptismo parvulorum convincitur perversitas Pelagianorum. II, 889. Traditio majorum de parvulis baptizandis. V, 950. De defunctorum spiritibus adjuvandis. V, 936. De alleluia per quinquaginta dies dicendo. V, 1176.
Traditio Christi. IV, 1214. Vide Christus.
Traditores unde dicti. IX, 226. Majores Donatistarum codices sanctos et instrumenta Ecclesiae persecutoribus tradiderunt. II, 265. Traditionis crimen quodnam. IX, 53. Not. 1. Traditores Judae comparabat Petilianus. IX, 263. Traditionem codicum in regem qui Jeremiae librum incendit bellica morte Deus vindicavit. II, 266. Traditores appellant Donatistae eos, quos traditoribus communionis tramite successisse vel fingunt vel putant. IX, 386. Etiamsi in ordinem episcoporum, qui ducitur a Petro usque Ad Anastasium, quisquam traditor subrepsisset, nihil praejudicaret Ecclesiae et innocentibus Christianis. II, 197. Traditores non potuisse fieri eos, qui Catholicis communicaverint, ipsi Donatistae declarant. IX, 636. Traditionis crimine a majoribus factae si polluuntur Catholici, polluuntur et Donatistae crimine praevaricationis. IX, 226. Ob traditionis crimen Ecclesia non deserenda. IX, 576. Traditionis crimen cur Donatistis non potuit esse causa separationis. IX, 538. Traditorum falsa crimina. V, 1599. Traditio et alia crimina objecta a Donatistis, vel non vera, vel non sunt Ecclesiae. IX, 270, 272, 273, 274, 276, 283. Traditores, etsi forent manifesti, non propterea Ecclesia deserenda, quia eam non condiderunt. IX, 517, 519. Traditionis crimen cum toti orbi objiciunt Donatistae, maledicunt. IX, 267. Orbis terrarum nocens esse non potest traditionis crimen Afrorum fortasse verum. IX, 388, 392, 393, 394. Traditionis crimen etsi cognitum, non potuit orbem terrarum maculare; quanto magis incognitum. IX, 37, 38. Et improbatum. IX, 254. Donatistarum argumenta in oppositum solvuntur. IX, 38. Traditionis crimen non coinquinasset in unitate eos quibus displiceret. IX, 288. Traditionis crimen objectum a Donatistis non maculat Ecclesiam. IX, 265, 266. Traditorum crimina, etsi vera sint, Ecclesiae non praejudicant; ad paleam pertinent, non ad frumentum. IX, 428. Traditorum infidelitate fidem Dei non evacuari. V, 550. Traditionis crimen Catholicis objiciebatur. IV, 1234. Illud a Caeciliano aliisque Catholicis admissum esse calumniabantur Donatistae. IX, 53. Not. 1. Traditionis crimen in Caecilianum aliosque ab-Afris temere conjectum, nec umquam probatum. IX, 225, 228, 267, 288, 584. Traditionis crimine immerito Catholicos Donatistae accusant. IX, 253. Et orbem terrarum. IX, 533. Traditionis aut thurificationis crimen Catholicis objectum, incertum est. IX, 482. Traditio codicum quadraginta et quod excurrit annis post passionem beati Cypriani facta est. IX, 176, 226. Traditionis crimen in Donatistas potius quam in Catholicos refundendum. IX, 25, 288. Traditoribus Donatistas successisse sine temeritate judicatur. IX, 256. Traditores fuisse Donatistas constat; de Catholicis numquam potuit hoc crimen probari. IX, 510, 576. Aliquos eorum episcoporum, qui sententias in absentem dixerant Caecilianum, manifestissimos fuisse traditores gesta concilii Cirtensis an. CCCV ostendunt. II, 580. Traditor Paulus quatenus dici potest. IX, 265. Codices sacros tradere crimen non esse secundum Donatistas sequitur ex eo, quod admittebant, quia jussit Imperator. IX, 652. Traditionis crimen Donatistae in sua parte tolerabant. [Col. 0639] IX, 256. Traditores Donatistas quatenus defendit Cresconius IX, 511. Quantumlibet in traditores invehantur Donatistae, totidem verbis accusantur. IX, 254. Traditionis crimen qua ratione a Donatistis depellitur, eadem et a Catholicis. IX, 514. An Catholici probabiliter traditores, quia probabilius Donatistae. IX, 542. Qui comprehensi Scripturas sanctas tradere nolentes occisi sunt, pro martyrii sui merito honorandos commendavit Secundus Tigisitanus. IX, 638. Multi cum codices sacros tradere noluissent, excruciati et occisi sunt. IX, 640. Eos qui se offerrent persecutionibus non comprehensi, et ultro dicerent se habere Scripturas quas non tradent, a Christianis honorari prohibuit Mensurius. IX, 638. Ille credatur Testamentum tradidisse flammis, qui contra voluntatem litigat testatoris. II, 172.
Traduciani. X, 1182. Traduciani vocabantur Catholici ab unis Pelagianis. X, 1101. Traduciani a Juliano dicti qui peccatum originale confitentur. X, 1053. Traduciani nomen contumeliose dictum in Catholicos, pari jure dici potest in Pelagianos et in Paulum. X, 1286.
Tragelaphus hirco-cervus. III, 880.
Trahere est opus gratiae. III, 1607. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli judicare, si non vis errare: qui non trahitur, oret ut trahatur. III, 1607. Trahi ad Christum quis censendus. III, 1608, 1609. Trahimur ad Christum voluptate. III, 1608. Trahi a Patre ille dicitur, cui datur ut credat in Christum. X, 553. Trahit Pater faciens ut volentes ex nolentibus fiant. X, 568. Trahit Pater, dum docendo delectat. III, 1610. Trahi a gratia. V, 730. An qui trahitur, invitus veniat. III, 1607, 1608. Tractio gratiae suavis. V, 730.
Trajanus imperator. VII, 614; IX, 323, 328.
Trajectitiae merces. V, 959. Trajectitium facere. V, 240, 253, 528.
Tranquilli cum sumus, sapientia discenda est, et verbum Dei colligendum ut cibus. IV, 474.
Transfiguratio Domini. IV, 1932. Transfigurationis Dominicae allegoria. V, 490.
Transformationes. Quid de illis credendum. VII, 574.
Transgressio undenario numero significatur. III, 635.
Transire nos cogitemus, et minus peccabimus. V, 688. Transeuntium rerum ordini pro nostris meritis assuti sumus. I, 992. Temporalium amatores, nolunt transire quod amant. III, 140. Rerum transeuntium administratio solis impiis displicet. III, 141. Transeuntibus non haerendum. III, 1469. Transitus a transitoriis ad manentia. IV, 419. A deliciis mundi ad gaudia spiritalia. IV, 413. Ab imis ad superna, a posterioribus ad anteriora. IV, 420. De vetustate ad novitatem. IV, 420. De vanitate ad veritatem, et de visibilibus per eorum contemptum, ad invisibilia per desiderium. IV, 421. Transitus divitiarum de terra in coelum, per manus pauperum, quasi per quosdam canales. IV, 422, 423, 424. Transitus Christi, et noster. IV, 842. Transit ira Dei super justos, non manet. IV, 1119.
Transmigratio Judaeorum in Babyloniam. IV, 772.
Trasymachus male justum definivit. VII, 648 Not. ( b ).
Trecentenarius numerus crucis signum insinuat. III, 804.
Treveri. I, 750.
Tria Punice, Salus Latine. III, 2096.
Tria in Evangelio et ab Apostolo commendata, abstinentia a malo, operatio boni, et spes praemii aeterni. V, 633.
Tribulatio unde dicitur. VI, 18. Tribulatio quod volueris erit. V, 503. Tribulatio nulla major, quam conscientia delictorum. IV, 515. Tribulationes injustorum nullae vel paucae, post quas veniunt ad tribulationem sempiternam. IV, 320. Tribulationes malorum quam graves. IV, 369. Tribulatio proxima animi bonis, periculum vitae corporis. II, 552. Tribulatio vita haec tota reputanda est. IV, 972; V, 687. Qui putat se non habere tribulationes, nondum coepit esse Christianus. IV, 649. Ei qui amat alteram vitam, tribulatio est vita ista, quacumque prosperitate fulgeat. IV, 1781. Tribulatur Christianus toto tempore vitae, etiam quando bene est ei. IV, 1089. Non promittunt Scripturae in hoc saeculo nisi tribulationes. IV, 451. Christianis populis pastores non promittant hic prospera, sed adversa. V, 275. Tribulationes praedictae a Christo. V, 1356. Tribulationes maximae non oriuntur adversum Ecclesiam, nisi ab eis qui lege male utuntur. IV, 721. Tribulationes temporibus Christianis an majores sint, et quare. V, 1357. Tribulationes hominibus licet fidelibus propter peccata fiunt, quamvis hinc florescat Martyrum gloria. IV, 458, 1014.
Tribulationes temporales multum prosunt. II, 491. Tribulationis utilitas. IV, 173, 378, 579, 587; VI, 723. Tribulationes flagella sunt corrigentis, ne sit sententia punientis. IV, 797. Deus irascitur ut pater, dum tribulationes immittit. IV, 655. Tribulatio admonitio est, nondum damnatio. IV, 568. Tribulationes admonitiones sunt et stimuli correctionis. V, 150. Tribulationes propter probationem [Col. 0640] patientiae. X, 305. Tribulatio medicamentum est ad salutem, non poena ad damnationem. IV, 173. Deus urit et secat sicut medicus, ut sanet. IV, 458. Non parvum beneficium quod hic peccata nostra puniantur. II, 650. Tribulationes dulcedini hujus saeculi Deus tamquam bonus medicus miscet. II, 957. Secatus est qui putredinem non habebat, et medicina ipsa nostra Christus ignem medicinalem non respuit. IV, 458. Per tribulationes temporales fugiendum est ab ira ignis sempiterni. IV, 717. Tribulationis tentatio fortiorem facit. IV, 869. Tribulationes immittit Deus ut fervescat fides et exerceatur oratio. IV, 1118. Ut appareat utrum animus gratis colat Deum. IV, 487. Ut incipiamus quaerere illam quietem, quae non est de hac vita. IV, 1057. Tribulationes facit Christus ad inflammandos animos desiderio adventus sui. IV, 125. Tribulationes Deus miscet gaudiis terrenis, ut discamus aeternam desiderare dulcedinem. IV, 483, 484, 1777, 1778. Ad regnum coelorum non pervenitur, nisi per viam tribulationis. IV, 600. Hoc in Davide praefiguratum fuit. IV, 600. Per tribulationes omnibus membris suis dat Christus vitam aeternam. IV, 323.
Tribulationes temporales pro futura gloria ferendae. V, 1277, 1355. Tribulatio et poena est, et gratia est: quid servat post poenam, qui per gratiam exhibet poenam? IV, 427. Quid non misericorditer praestatur hominibus a Domino Deo, a quo etiam tribulatio beneficium est? II, 958. Tribulatio recto corde toleranda. IV, 770. Quia sine tribulationibus esse non possumus, patientiam Deo debemus. IV, 480. Tribulationes sustine, non semel, non biduo, sed ab initio usque in finem. IV, 221. In tribulationibus si defeceris, citharam fregisti. IV, 480. Tribulatio alia est quae invenit nos, alia quam nos debemus quaerere et invenire. IV, 579, 1059. Tribulationem invenire et a tribulatione inveniri, quo differant. IV, 1763, 1780, 1781. In tribulatione quid potissimum agendum. IV, 334. In tribulationibus non committenda anima, neque contra Deum, neque contra eos qui mala inferunt. IV, 883, 884. Corde recti sunt, qui quidquid patiuntur praeter voluntatem, non tribuunt nisi voluntati Dei justae. IV, 273, 274, 277, 352, 353. In tribulationibus tribuere Deo veritatem, sanctorum est usitata confessio. IV, 1588. In tribulationibus cavendum est ne ad carnalem vitam de spiritali sublimitate descendatur. II, 917. Boni, cum tribulationibus et tentationibus vexantur, ad se intro redeunt. IV, 804, 805. Formicam imitantur. IV, 804, 805. Tunc prodesse debet quod securi audivimus. IV, 474. In quacumque tribulatione ad Deum confugiendum est. IV, 515. In tribulationibus invocandus est, qui potens est vel docere tolerandum, vel sanare toleratum. IV, 579. Christus homines de tribulatione redimit, non propter meritum eorum, sed propter nomen suum. IV, 493. De tribulationibus suos Deus eruit, non quidem semper corporaliter, sed spiritaliter. IV, 320. In tribulatione suos Deus non exaudit ad voluntatem, sed ad salutem. IV, 173. Nescimus quid oramus quando ab omni tribulatione optamus liberari. II, 504. Gratia fortes facit in tribulatione temporali. IV, 1560, 1361. Gloriandum in tribulationibus. IV, 1796, 1797. In tribulatione et tentatione consolatio quae. III, 1466, 1467. Angustia tribulationis finitur; latitudo autem, quo transimus, non habet terminum. IV, 1496. Non est in tribulatione magnum, quod tempore breve est. V, 402. In quacumque tribulatione restat tibi semper ubi delecteris. IV, 1870.
Tribulatio omnis poena est impiorum, et exercitatio justorum. VI, 18. Multis est ad probationem, multis ad damnationem. IV, 687. Ad unam tribulationem, ut ad unum ignem, pius purgatur, impius vastatur; Deus in utroque laudatur. V, 1383. Quam dissimiliter se gerant in tribulatione boni et mali. VII, 20, 21. Tribulatio quomodo ad profectum valet fideli justo Christiano. VII, 21. Tantum interest non qualia, sed qualis quisque patiatur. VII, 20, 21. Per disciplinam reguntur boni, mali vero comminuuntur. III, 1075. Neminem diabolus manducat, nisi per tribulationem everterit. IV, 1292.
Tribulationis ventus asper, sed prosper est. IV, 1658. Tribulatio per noctem atque per hyemem designata. IV, 370, 475, 1174. Per ferri nomen. IV, 1397. Tribulatio et tentatio ignis. IV, 222, 797. Ignis probans uniuscujusque opus. VII, 743, 744, 745. Tribulatio vocatur fornax ferrea. III, 531. Tribulatio aurificis fornax, aurum sordibus purgat, paleam in cinerem convertit. IV, 255. Deus hic mittit in fornacem tribulationis, ut coquatur vas, non ut frangatur. IV, 1214. Vas igne firmatum aquam non timet: si solidatum igne non fuerit, tamquam lutum aqua solvetur. IV, 797. Mundus fornax est, palea homines mali, aurum homines boni, ignis tribulatio, artifex ad purgandum aurum Deus. V, 118. Sub manu tanti artificis auri mica in magna palea perire non potest. V, 118.
Tribunal pretiosis linteis ornatum, quinque gradibus instructum. VIII, 179.
[Col. 0641] Tribuni quando primum creati. VII, 62, 63. Et Not. ( b ). Causae ecclesiasticae Tribuno potissimum injunctae. II, 510. Tribunus custodiendo littori constitutus. II, 430
Tribus dicuntur tamquam curiae et congregationes distinctae populorum. IV, 956. Tribus non proprie, sed vicino nomine, curiae dici possunt. IV, 1624. Tribus Domini et tribus diaboli. IV, 1624. Tribus quot fuerint in Israel. VII, 557. Tribus Israel quomodo duodecim fuerunt excepta tribu Levi. III, 1073. Tribus tredecim in populo Judaeorum; sed duodecim tantum tribubus terra promissionis dispertita est. IV, 956. Feminae de aliis tribubus in alias tribus solebant nubere. III, 809. Tribu moveri quid. VII, 57, 58.
Tributarii Judaei. IV, 682.
Tricesimus numerus quid significat. III, 1599.
Tricillarum basilica. V, 364. Not. ( b ).
Triduum dominicae sepulturae quomodo intelligendum. III, 1199, 1325.
Trigonus quid. IV, 1961.
Trinitatem utcumque noverunt Platonici. VII, 307. De Trinitate sententia Porphyrii. VII, 300. Error Sabellii. IV, 84. Filium sic esse in Patre, quomodo vas in vase dicunt Metangismonitae. VIII, 41. Patri lucem inaccessibilem, Filio solem et lunam, Spiritui sancto aerem pro diversoriis assignant Manichaei. VIII, 369, 372, 373. Refelluntur. VIII, 373. Circa Trinitatem in quo conveniant Manichaei et Catholici, in quo dissentiant. X, 1468. De Trinitate Arianorum dogmata. VIII, 679. Et fides. VIII, 729. Patrem, Filium et Spiritum sanctum non ejusdem substantiae esse docent Ariani. VIII, 39. Patris et Filii et Spiritus sancti diversas substantias esse dicunt. II, 792. Ex voce geniti et ingeniti diversitatem substantiae arguebant Ariani. VIII, 913, 914. Refelluntur. VIII, 914, 915. Ariani immiseruut in Ecclesia tres deos. IV, 837, 1712. Patrem aliquando sine Filio fuisse dixerant Ariani, postea emendarunt. II, 1047. Impie dicebant Ariani Patrem non genuisse id quod est. II, 750. Si aliqui Donatistarum minorem Filium esse dixerunt quam Pater est, ejusdem tamen substantiae non negarunt. II, 792. Patrem tamquam Imperatorem; judicem Filium; advocatum Spiritum sanctum faciebant Ariani. VIII, 696. Facientes Ariani diversitatem naturae non demonstrabant. VIII, 696, 698. Patri per omnia dissimilem Filium, et Filio Spiritum sanctum asserebant Aetiani seu Eunomiani. VIII, 40. Priscilliani error de Trinitate. VIII, 666, 667, 668, 671. Trinitatis velut tres partes Patrem, Filium et Spiritum sanctum haeresis quaedam asserit. VIII, 45.
Trinitatis fides. VII, 337. Trinitatis fides exponitur. V, 453. De Trinitate quid fides doceat. VIII, 694, 716, 823, 945. De ea quid tenendum. II, 744. Quid credendum. VI, 193; X, 497. Trinitatis explicatio. III, 21. Descriptio. II, 1028. Natura Dei in Trinitate creditur a multis, intelligitur a paucis. III, 357. Nomen quod Trinitati conveniat, facile inveniri non potest. III, 21. Trinitatis mysterium nec verbis angelicis explicari potest. VI, 659. Trinitas unus Deus. III, 1682, 1683; IV, 83; V, 64, 453, 614, 620, 703, 715, 853, 1059, 1063, 1071, 1076, 1198, 1218. Trinitas est unus ac solus Deus. II, 749. Unus et solus et verus Deus. VIII, 714, 715, 721, 751, 762, 764, 769, 795, 798, 860. Alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus, sed simul omnes unus est Dominus Deus. VIII, 741. Tota Trinitas unus Deus summe bonus. V, 853. Deus est una trinitas. I, 828. Et trina unitas. I, 612, 828, 1321. Dominus quem praecipimur adorare, Pater, Filius, et Spiritus sanctus. II, 750. In illa pace Dei quae superat omnem intellectum, et Pater et Filius et Spiritus sanctus non sunt tres dii, sed unus Deus. II, 1044. Trinitas tota unus Deus, non tres dii, aut tres omnipotentes. V, 355, 1059, 1063, 1071.
Trinitatis mirabilis simplicitas. II, 745. Trinitas simplex. VIII, 766. In Trinitate unitas. VII, 325. Patris et Filii et Spiritus sancti unitas exponitur. II, 1042, 1043, 1044. Totius Trinitatis una est substantia. III, 1862. Trinitas unius est ejusdemque naturae atque substantiae. II, 750; VIII, 770, 772, 773, 775, 776, 777, 785, 786. Una virtus est, quam trina possidet virtus; una substantia est, in qua tria sunt quae subsistunt. II, 450. Trinitas unus Dominus, non tres Domini; unus Deus, una substantia, tres personae. V, 64, 65. Patris et Filii essentiae unitas habetur ex his Verbis, Unum sumus. VIII, 706. Pater et Filius non unus et idem, sed unum sunt. VIII, 706, 722. In Trinitate non est naturarum diversitas. VIII, 703, 704, 705, 706. Pater non est qui Filius, nec Filius qui Pater, non tamen duo Dii. VIII, 849, 851. Patrem, Filium et Spiritum sanctum tres Deos non est fas dicere. VIII, 308. Filius et in Patre et in se ipso, et in Spiritu sancto adoratur. VIII, 704. Hoc solum de Patre et Filio dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt. VIII, 925, 929. In Trinitate a Graecis una essentia dicitur, tres substantiae; a Latinis una essentia vel substantia, tres personae. VIII, 939. Refellitur opinio qua divinitas Trinitatis putatur alia esse, quam est ipsa Trinitas. [Col. 0642] II, 460. Trinitatem, quae Deus est, magis essentiam quam unam substantiam esse nonnulli Latini et maxime Graeci dixerunt. II, 460. Cur in Trinitate non dicitur una persona et tres essentiae. VIII, 943, 945, 947. Qua necessitate in Trinitate a Graecis una essentia dicitur, tres substantiae; a Latinis una essentia vel substantia, tres personae. VIII, 939, 940, 941. Tres personae commodius dicuntur, quam tres substantiae. VIII, 943. Personae, substantiae, essentiae nomina, non diu est ut in usum venerunt. VIII, 944. Scriptura nullibi dicit tres personas in Deo. VIII, 941. In Trinitate cur tres personae dicuntur. VIII, 945, 947.
Trinitatis personae. II, 1028. Trinitatis personae nec confuse unum sunt, nec disjuncte tria. II, 750. In Trinitate cum tres personae dicantur, cur non dicuntur tres dii. VIII, 940. Deo non aliud est esse, aliud personam esse, sed omnino idem. VIII, 943. Non tres deos licitum est nobis dicere, quamvis singula quaeque persona Trinitatis Deus appellatur. VII, 300, 301. In Trinitate tres personae summe unum sunt. VIII, 765. Trinitas, nihil aliud est nisi idipsum esse. I, 1321. Una Trinitas, et trina divinitas. VI, 697. In Trinitate an una vel simul tres personae dicantur unus verus Deus. VIII, 930. Qui Trinitatis personas negarunt, de Ecclesia projecti sunt. III, 1666, 1668. Trinitatis personae non confundendae, non separandae, ipsis opera naturae et gratiae communia sunt. II, 744. Trinitatis personae inseparabiles. III, 1870, 1871. Trinitas quasi separabilis, fide recta creditur inseparabilis. V, 355. Trinitatis inseparabilis non frustra distinctio. VIII, 1081. Trinitas quasi tres quaedam viventes moles non cogitanda, nec divinitas, tamquam aliqua quarta persona fingenda est. II, 455, 458. Credere divinitatem ubique esse, personas vero non nisi in coelo esse, vanum cogitationis carnalis figmentum. II, 455, 459, 460. Aliquando non invenitur vocabulum quo sibi respondeant Trinitatis personae. VIII, 919, 920. Personae Trinitatis proprietatibus et nominibus variis notatae. I, 976, 1077, 1336; III, 128. Patris et Filii et Spiritus sancti appellationibus hoc significatur quo personae ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. II, 1043. Patris et Filii vocabula non in se ipsis demonstrant naturas, sed alterius ad alterum significant personas. II, 751. Personarum Trinitatis distinctio ex relatione ad alterum. VII, 325. In Trinitate quid relative dicatur. VIII, 919. Trinitas non relative dicitur. VIII, 919. Quomodo in Trinitate principium relative dicatur. VIII, 920, 921. Persona ad se dicitur non relative. VIII, 943. Quae relative dicuntur ad invicem in Trinitate, proprie ad singulas personas pertinent, quod ad se dicuntur singuli, non pluraliter dicuntur tres. VIII, 947. Quidquid Pater et Filius dicuntur ad se, non dicitur alter sine altero. VIII, 925, 927. Quae de Patre et Filio simul dicuntur, quae non. VIII, 924, 925. Propter inseparabilitatem sufficienter aliquando nominatur vel Pater solus, vel Filius solus. VIII, 832, 834, 835. Ut Trinitas, etsi inseparabilis, tamen Trinitas intelligatur, multa de singulis personis separatim dicuntur. II, 744. In Trinitate in una persona, interdum intelliguntur omnes. VIII, 833, 835. Cum Patri adhaeret Filius aut Spiritus sanctus, non major fit quam singuli eorum. VIII, 930, 932. In Trinitate non sunt majus quid tres personae quam una. VIII, 947. Pater, Filius, Spiritus sanctus unus Deus, nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec major pars duo quam unus, nec majus aliquid omnes quam singuli. VIII, 983. Trinitas non minor in singulis personis, quam in omnibus; nec major in omnibus, quam in singulis. II, 750. Pater in Filio et Filius in Patre. III, 1745. Spiritum Pater et Filius, non divisi in semetipsis, communiter habent. V, 460. Spiritus sanctus cur communiter habetur a Patre et Filio, et non item Filius a Patre et Spiritu sancto, etc. V, 464. Filius inseparabiliter Patri cohaeret, si tamen cohaeret dicere liceat de eo, quod numquam omnino vel fuit vel esse poterit ulla substantia separatum. II, 1052. Pater et Filius et Spiritus sanctus inseparabiliter sibi cohaerent. III, 1563. De Trinitate inseparabili difficultas. V, 355. Semper gignit Pater, et semper nascitur Filius. II, 1047. Pater numquam praescius fuit se unigeniti Dei Patrem futurum. VIII, 766. Pater non est de altero Deo, Filius est de Patre Deo: nec propterea Filius est alterius naturae diversaeque substantiae. II, 750. Pater fons fontem genuit: sed et generans fons, et genitus fons, quemadmodum generans Deus et genitus Deus, unus est Deus. V, 1083. Quis enarret quomodo natum sit lumen de lumine, et unum lumen utrumque sit; qui Deus de Deo, nec Deorum numerus creverit? V, 1018. Pater cum Filium habeat unigenitum, aut aequalem habere noluit, aut non potuit: si noluit, invidus est; si non potuit, infirmus est. II, 1047. Filium Dei non esse factum, ipsumque Deo esse aequalem ostendit Augustinus. II, 1033, 1054. Filius Dei hoc omne est quod habet. III, 1743. Unus de uno Deo natus Filius, et utriusque Spiritus sanctus sana doctrina docetur. VIII, 308. In Patre et Filio et [Col. 0643] Spiritu sancto non aliud qualitas, aliud substantia. II, 460. In divinis tanta est substantiae societas, ut aequalitatem admittat, pluralitatem non admittat. IV, 845. Quidquid est Pater quod Deus est, hoc Filius, hoc Spiritus sanctus. IV, 844, 845. Totum quod est in Trinitate, quidquid illud est, summus, verus, immutabilis Deus. VIII, 702, 703.
Trinitatis coaeternitas. VIII, 909. Filius coaeternus Patri et aequalis. III, 1537, 1743. Quomodo Filium sanctificavit Pater. III, 1745. Qui non honorificat Filium ut aequalem Patri, non honorificat Patrem. III, 1546. Quia Pater diligit et Filius diligitur; Pater testimonium perhibet et Filius accipit; non ideo diversitas inter eos. VIII, 722, 754. Quod Filius loquitur, Pater loquitur. III, 250. Quomodo Pater demonstrat Filio quae ipse facit. III, 1565. Quomodo Filius mandatum accepit a Patre. III, 1740; V, 775. Deum omnipotentem et tripotentem esse docebatur in sacris mysteriis. I, 1002. Tres omnipotentes sic non dicendi in Trinitate quomodo non dicuntur tres Dii. VIII, 715. Trinitas tota omnipotens. VIII, 767. Pater, Filius, aut Spiritus sanctus ab invicem non separandi, etiam in iis quae uni soli Scriptura tribuit. VIII, 769, 826, 832. Patris et Filii et Spiritus sancti una est virtus, una substantia, una deitas, una majestas, una gloria. VIII, 814. Trinitatis una voluntas, una potestas, una majestas. III, 1582. Trinitas immortalis, non solus Pater. VIII, 826. Natura Patris et Filii et Spiritus sancti non commutabilis dicenda ex eo quod res quibus significabantur illae personae, transierunt. II, 746, 747. Trinitatis natura immutabilis. III, 389. Trinitas tota immutabilis. VIII, 757, 881. Trinitatis natura universa immutabilis, non potest esse diversa. VIII, 685, 687. Pater et Filius et Spiritus sanctus ubique simul sunt. II, 837. Pariter et aequaliter invisibiles. V, 1266. Patrem invisibilem dicebant Ariani, Filium visibilem. III, 1779. Trinitas tota invisibilis. VIII, 758, 854, 866, 881. Non solus Pater. VIII, 754. Trinitas reponenda est in eo genere visibilium, quae neque corpora sunt, neque ullam cum corporibus similitudinem habent. II, 457. Refelluntur qui Patrem solum immortalem et invisibilem credebant. VIII, 854. Trinitas in scientia temporalium. VIII, 1012. Pater et Filius quomodo se invicem et omnia sciunt. VIII, 1077. Trinitas sapiens, non solus Pater. VIII, 1082. Filius non ideo Patri inaequalis, quia virtus et sapientia Dei Patris: imo inde Patri coaeternus. VIII, 923. Quaelibet persona in Trinitate, sua est sapientia, sua memoria, sua dilectio. VIII, 848, 1066, 1080. Cur Filius aut Spiritus sanctus dicatur missus, non vero Pater. VIII, 869. Filius et Spiritus sanctus Patre non ideo minor, quia missus. VIII, 848, 869. Quaedam sic dicuntur, ut hominibus parum intelligentibus ipse Filius major Patre videatur, et Spiritus sanctus major Filio esse credatur. II, 1046, etc. Cur Patri attribuitur donum Dei. X, 970. Summum in omnibus spiritalibus Pater est. IV, 699. Attributa per Hilarium singulis personis Trinitatis. VIII, 931. In Trinitate est perpetua stabilitas veritatis. III, 1669.
Trinitatis eadem sunt opera. V, 704. Opera sunt inseparabilia. II, 75, 745, 878; III, 1557, 1559, 1560, 1561, 1871, 1902, 1922; V, 356, 459, 1063; VI, 251, 463, 684; VIII, 308, 686, 691, 694, 705, 714, 827, 857, 858. Inseparabilis est habitatio, quorum est inseparabilis operatio. V, 463. Patris et Filii operatio inseparabilis; attamen Filio operari de illo est, de quo ipse est. VIII, 846. Ab illo est origo operum, a quo est exsistentia cooperantium personarum. V, 459. Trinitatis actus non differentia potestatum, sed operum ineffabilitate Scriptura sacra metitur. VIII, 697. Sicut voluntatem Patris facit Filius, sic et voluntatem Filii facit Pater. VIII, 790. Trinitatis potestas et operatio individua. V, 356, 459, 703. Trinitatis par potestas est, una substantia est, eadem divinitas. VIII, 714. Dicere Patrem posse facere aliquid sine Filio, ac vice versa, contra catholicam fidem est. III, 267. Pater et Filius sunt unum principium IV, 1457.
Trinitati aliquid coaeternum esse non potest. III, 389. Trinitas mundum creavit. III, 232. An persona Patris et persona Filii distinguatur in creatione firmamenti. III, 267. Trinitatis unitati non convenit, ut Filius quasi jussus mundum fecisse intelligatur. III, 268. Omnis creatura a Trinitate habet esse, speciem et ordinem. III, 128. Omnis creatura tota est a tota Trinitate. III, 128. Solus creator Pater, Filius et Spiritus sanctus; trina unitas, una trinitas. V, 986. Non ex solo Patre omnia, sed etiam ex Filio. VIII, 827. In hominis creatione ostenditur pluralitas personarum et singularitas divinitatis. V, 703. Ut Filius opera Patris, sic Pater opera Filii facit. V, 748. Peccata dimittere totius est Trinitatis. V, 458. Proprie tamen ad Spiritum sanctum intelligitur pertinere. V, 460. Pater, Filius ac Spiritus sanctus praestant quaedam sine invicem. VIII, 824, 857. In Trinitate quaedam opera ad unam personam pertinere, non tamen sine aliarum cooperatione. V, 357, 459, 463. Patris et Filii et Spiritus sancti singula opera dicuntur, quae ad [Col. 0644] unamquamque eorum manifestantur pertinere personam VIII, 694. Pater auctor, Filius creator, Spiritus sanctus doctor, ducator, illuminator, sanctificator ab Arianis, et Catholicis appellantur, quomodo. VIII, 761.
Trinitas cum inseparabiliter operetur, ex eo videtur sequi ut hominem tota Trinitas susceperit. II, 75. Trinitas operata est carnem Christi. V, 1096. Sed non pertinet nisi ad solum Christum. V, 363. Homine assumpto non auctus est numerus personarum in Trinitate. II, 746. Trinitas est, nec inducitur quaternitas personarum, cum accedit homo Verbo, ut sit unus Christus. II, 543. Trinitas, non quaternitas facienda vel agnoscenda. V, 727, 999, 1206. Filius Dei se Deum esse probat. III, 1745. In Trinitate forma humana, nisi ut ad Verbi incarnationem pertinet, non est cogitanda. III, 1687. Dei natura corporaliter videri non potest; quaelibet persona per subjectam creaturam potest apparere. VIII, 308, 868. Pater et Filius et Spiritus sanctus non possunt inseparabiliter per corpoream creaturam demonstrari. VIII, 909, 910. Quamvis inseparabiliter operentur. VIII, 910. Vide Apparitio. Nec Pater, nec Filius, nec Spiritus sanctus visus est umquam per suam substantiam. VIII, 811, 812. Trinitas pro captu ac salute hominum se visibiliter demonstravit. VI, 649. Trinitatis personae in baptismo Christi insinuatae. V, 354. Trinitas apparuit sensibiliter in baptismo Christi. V, 353, 355. Pater, Filius et Spiritus sanctus, non triformis Deus, sed unus Deus. II, 1052. Non triformis Dei persona, quia una forma et una deitas. II, 1052. Augustinus triformem Dei personam non credit, ut male Pascentius objiciebat. II, 1052. Nec vox audita coaptata est in unitatem personae Patris, nec columbae species in unitatem personae Spiritus sancti. II, 745. Vox Patris in monte audita, et species columbae visa sine vivificantis animae ministerio factae sunt. II, 746. Potuerunt fieri Angelorum ministerio. II, 747. Quomodo ad Trinitatis cognitionem assurgendum. VIII, 1087.
Trinitas in rebus factis repraesentatur. VIII, 932. Trinitatis vestigia in creaturis. VII, 300. Trinitas in omnibus operibus Dei insinuatur. VII, 338. Maxime in Angelis sanctis. VII, 338. Trinitatis mysterium in Genesi insinuatur. I, 847. In Genes. I. V, 26; VI, 167; VII, 345. Trinitatis argumenta ex Scriptura. VII, 484. Trinitatis unitatem quae nos Scripturae testimonia cogant fateri. II, 1044. Trinitatem in Spiritu recto, in Spiritu sancto, et in Spiritu principali dictam nonnulli intelligunt. IV, 596. Unitas deitatis, ac personarum distributio verbis Ezechielis XXXIV ostenditur. V, 309.
Trinitatis similitudo in homine. V, 362. Trinitatis imago in homine. VII, 339, 342. Symbola Trinitatis in homine. I, 849. Trinitas in mente quomodo monstrata. VIII, 1040. Trinitas quae imago Dei, quaerenda in principali mentis parte. VIII, 1044. Trinitas in mente eo est imago Dei, quo meminit, intelligit, ac diligit Deum, quod est sapientia. VIII, 1048. Trinitatis imago in memoria, intelligentia, et voluntate cujusque. VIII, 1088, 1090. Trinitatem memoria, intelligentia, voluntas adumbrant; non perfecte exprimunt. II, 745. Trinitas alia in memoria recogitantis de visione. VIII, 993. Trinitatis imago in mente hominis noscentis se et amantis. VIII, 963, 972. Trinitatis vestigium etiam in exteriore homine. VIII, 983. Trinitas hominis exterioris non est imago Dei. VIII, 990. Male vivitur et deformiter secundum trinitatem hominis exterioris. VIII, 990. Trinitatis imaginem in conjugio masculi et feminae ac eorum prole opinio fingens, non probabilis. VIII, 459, 1000. Trinitatis vestigium in visione. VIII, 985, 991. Trinitatis imago perficienda in Trinitate. VII, 342. Trinitatis vestigia non frustra quaesita in creatura. VIII, 1058. An et quomodo ex trinitatibus in homine monstratis ostendatur Trinitas Deus. VIII, 1064, 1065. Quomodo gradatim ad Trinitatem quae Deus est perventum. VIII, 1087. Inter imaginem Trinitatis repertam in nobis, et ipsam Trinitatem quanta dissimilitudo. VIII, 1089, 1090. Est in homine aliquid, quo qualicumque modo, quod de Trinitate dicitur, intelligi possit. VIII, 695.
Trinitas illustratur similitudinibus. VI, 189, 658, 692. Trinitatis unitatem utcumque exprimunt fideles, quorum erat cor unum et anima una. III, 1684. Trinitatis vestigium in caritate. VIII, 960. Trinitatem panis nomine Salvator designavit. III, 2096. Trinitas forte figurata in iis tribus panibus, quos sibi ab amico accomodari petit amicus. II, 500. Trinitatem commendat tripartita philosophiae disciplina. VII, 338. Tria prima praecepta decalogi ad singulas Trinitatis personas pertinent. II, 213.
Trinitatem quinam videant nunc per speculum. VIII, 1091. Mentis acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei nutrita vegetetur. VIII, 822. Mens purgata idonea est percipiendae Trinitati. III, 128. Patrem nemo novit, nisi per Filium. III, 1734. Trinitas per speculum nunc auxilio fidei videtur, ut clarius videri possit impromissa visione, facie ad faciem. VIII, 1091. An [Col. 0645] corpore post resurrectionem spiritali Trinitatem visuri sumus, dubitare videtur August. II, 460. Trinitatis intelligentia consolatur vitae praesentis labores. III, 1341. Cibus est et unde vivas, et unde pascas. V, 620. Trinitas quomodo diligatur incognita. VIII, 952. Et Pater per Filium, et Filius per Patrem glorificatur. VIII, 704. Quomodo Pater et Filius et Spiritus sanctus ad nos veniunt, et nos ad eos. III, 1832. Trinitas in sanctis, tamquam in templo manet. III, 1833. Trinitatis sanctissimae personas singulas quomodo justi et peccatores imitantur. VIII, 586. Trinitatem imitari per gratiam jubemur. VIII, 928. Trinitatem divinam et trinam unitatem credentes, caveamus ne quis a fide unitatis Dei nos seducat. V, 1076.
Trinitatis fides commendatur contra varias haereses. VI, 299, 643, 658, 667, 683, 698, 701. Trinitatis confessio a Consentio edita. II, 450. Trinitatem esse oportere ostenditur. VI, 15. De Trinitate quomodo inquirendum. VIII, 959, 961. De Trinitate scribere non parva ex parte necessarium, nedum superfluum. VIII, 869. De Trinitate quomodo disserendum secundum Augustinum. VIII, 822. De Trinitatis mysterio ad certam regulam loquendum. VII, 300. Nec periculosius alicubi erratur quam in disputatione de Trinitate, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. VIII, 822. De Trinitate multa dicuntur, non ut ipsa dicatur, sed ut illis dictis illa dici non posse intelligatur. II, 1054. Caecitatis arguitur Arianus, qui nudam de hoc mysterio veritatem se depromere jactabat. II, 1054. De Trinitate cur scribat Augustinus, VIII, 869. Libros de Trinitate diu in manibus versat August., ac paucis intelligendos putat. II, 743. Libros hos juvenis Augustinus inchoavit, senex absolvit. II, 758. Subrepti ei sunt priusquam eos absolveret atque expoliret. II, 758. Eos ita emendavit, ut ab iis qui subrepti fuerant, non multum discreparent. II, 758. Alias ipse eos edidisset multo enodatiores atque planiores. II, 758. Epistola quam iis libris vult anteponi. II, 758.
Triopas septimus rex Argivorum in deorum numerum relatus. VII, 565.
Tripolis. IX, 430. Tripoli Maximianistarum schisma exarsit. II, 333. Tripolitani. IX, 395.
Triptolemi fabula. VII, 570.
Trismegistus. IX, 224. Trismegisti praesagia de Christo an aptiora Gentibus ut credant Christum, quam Prophetarum hebraeorum. VIII, 282, 290, 292. Trismegistica praecepta. II, 1031. Vide Hermes, Mercurius.
Tristitia quid. VII, 409. Tristitia, animi contractio. III, 1732. Tristitia solius animae dolor est. IV, 480, 1110, 1111. Nihil in animo sapientis pro tristitia secundum Stoicos. VII, 411. Tristitiam ad quid utilem putabant Stoici. VII, 413. Tristitia reperitur et in bono et in malo. VII, 411, 412, 413. Tristitia de saeculi rebus perniciosa. V, 1183. Tristitia de alterius bonitate Deo odibilis. VII, 443. Tristitia unde esse debet. V, 1182, 1184. Tristitia secundum Deum. VII, 413. Tristitia ea laudabilis est, quae venit ex dilectione quam Spiritus sanctus infundit. III, 302, 303. Tristitia quam pro malis habemus, nos relevat; illos autem in sua perversitate perseverantes gravat. II, 1084. Tristitia ista pia est, et si dici potest, beata miseria, vitiis alienis tribulari, non implicari; moerere, non haerere. II, 1064. Tristitia et dolor inter humanas tentationes non sunt peccata, sed infirmitatis humanae indicia. IV, 1111. Christianorum tristitia habet quasi; gaudium eorum non habet quasi; saecularium e contra. IV, 559, 560. Melior est tristitia iniqua patientis, quam laetitia iniqua facientis. IV, 671. Tristitiae tempus prius tempore laetitiae. V, 1182. Tristitia quasi solvit cor. II, 554. Quanto est animus melior, tanto tristitia in eo citius faciliusque sanatur. VII, 635. Tristitia Christi ante mortem. IV, 274.
Tritici adeps vel renes, id est farina. III, 537. Triticum es, ferto paleam quo usque ventiletur. IV, 1950.
Tritonia Minerva. VII, 566.
Tritonis lacus. VII, 566.
Triturae tempus. V, 119.
Triumphantium vox. V, 815, 893.
Trogi Pompei historia. VII, 116.
Trojam Neptunus et Apollo a Laomedonte conducti exstruxerunt. VII, 80. Troja mater populi Romani. VII, 17, 79. Trojae eversio a Fimbria. VII, 83. A Graecis. VII, 79, 80, 573. Trojae eversionem dii, qui in ea celebrantur, non impedierunt. VII, 79, 80. Trojani belli et excidii origo. VII, 105. Trojani dii. V, 505.
Trojani Aenaea duce profugi Romam condiderunt. V, 505.
Troporum quorumdam nomina, ut allegoria, aenigma, parabola, in Scripturis reperiuntur. III, 80. Tropi usitatius dicuntur quam modi. VIII, 1068. Tropi in Scripturis quare. VI, 534. Tropus Synecdoche magnae utilitatis ad intelligendum Scripturam. III, 86. Troporum cognitio necessaria. [Col. 0646] III, 80. Tropis usi sunt auctores sacri. III, 80.
Trutina veritatis, non cupiditatis. V, 1457.
Trygetius Augustini civis et alumnus. I, 963. Apud Cassiciacum disputat in libris De Academicis, De beata vita et De ordine. I, 908. Historiam adamavit. I, 980. Trygetius aliquando militiae nomen dederat. I, 908.
Tuba ductilis et cornea quaenam. IV, 1255, 1256. Tuba cornea te erigat adversus diabolum, non tuba carnea adversus fratrem. IV, 1256.
Tubunae. II, 993, 997; IX, 204.
Tuburbum. IX, 213. Tuburbitanae Martyres. V, 1521. Not. ( b )
Tubursicus episcopus. II, 173, 180.
Tucca. IX, 231, 237.
Tulliense municipium. VI, 602.
Tullii liber de Oratore. IX, 455. Vide Cicero.
Tullius philosophaster aedilis futurus. VII, 76.
Tullus Hostilius tertius a Romulo rex Romanorum. VII, 92. Albam expugnat. VII, 89.
Tumorem vix vincit, qui docet. IV, 594. Tumoris effectus et remedium. V, 780. Tumor humilitatis medicamento sanandus. V, 780. Tumoris epithema Apostolo datum. V, 835.
Tumultus Magna secessione a tumultu rerum labentium opus est, ut fiat in homine nihil timere. II, 74. Tumultus civiles prohibere quisque pro viribus debet. V, 1392.
Tunicae pelliceae. III, 451; X, 1357. Tunicas talares et manicatas gestare aliquando non licuit Romanis. III, 74. Tunica Christi desuper texta caritatem significat et unitatem. III, 1499, 1949; IV, 176; V, 149, 1086, 1222.
Tunsio pectoris. V, 133, 153, 186, 433, 1463. Tunsio pectoris, contritio cordis. IV, 265.
Turba et populus. V, 614. Turba, multitudo turbata. V, 614. Multitudo inordinata. III, 501.
Turbantius. X, 718. Episcopus. X, 1051. A Pelagianorum errore liberatus. X, 1051, 1146. Et ad catholicam fidem conversus. X, 1353, 1435.
Turpitudinem turpibus quibusdam rebus nominatis ostendere cavendam, non est turpe. VIII, 635, 636.
Turpilucrus. VI, 560.
Turrensis ecclesia. II, 134.
Turres in dioecesi Hipponensi. II, 232.
Turtur, Ecclesiae symbolum. IV, 1300. Turtur eos significat qui se a negotiosis hominum conservationibus removent. VII, 502.
Tusculum oppidum Romae vicinum. VII, 93.
Tuscum jurgium. I, 938.
Tutilina dea praefecta frumentis collectis atque reconditis. VII, 118.
Tutunus. Vide Mutunus.
Tutuslymaeni divina correctione flagellatus. V, 1409.
Tyberis fluvius. Vide Tiberis.
Tychonius. Vide Tichonius.
Tympanistriae significant laudantes Deum carne edomitata. IV, 834.
Tympanum, figura incorruptionis. IV, 1964. Tympani et psalterii mystica explicatio. IV, 1953.
Tympanizare quid. IV, 306, 308.
Typhus pro fastu. II, 332.
Tyrannus rex injustus. VII, 67. Tyranni vetere nomine fortes dicti existimantur. VII, 106. Tyranni non nisi providentia Dei evehuntur. VII, 106. Tyranni non scientes quid facerent, sanctos Martyres immolando, dona adduxerunt. IV, 909. A Tyrannis confessio Christianorum torquebatur, negatio dimittebatur. IV, 1161. Tyranni ac persecutores martyres effecti. IV, 1591.
Tyrus lingua Hebraea dicitur Sor. IV, 1053. Tyrus pro Carthagine accipitur. IX, 421.
Tyriis, quoniam non erat datum ut crederent, etiam unde crederent est negatum. X, 1014. Tyriis non profuit quod poterant credere, quia non erant praedestinati ab eo; cujus inscrutabilia sunt judicia, et investigabiles viae. X, 1014. Tyrii, etsi acturi fuissent poenitentiam, si factae fuissent apud eos virtutes, quae factae sunt in Corozaim et Bethsaida, punientur tamen in die judiciii; mitius tamen quam illae civitates. X, 1006.
Tyronem Christi, cujus tyronicinia multis tentationibus quatiebantur, instruit et consolatur Aug. II, 1055.
V.
Vacca rufa, signum novi Testamenti. III, 732. Figura passionis Christi. III, 733. Vaccae significant animas seductibiles. IV, 643, 836. Plebem Judaeorum. IV, 1362.
Vadiani schismatici, non haeretici. VIII, 39.
Vaga. IX, 220.
Vagaia. Felicianum et Praetextatum crudelitatis accusat concilium Vagaiense. II, 414. Sententia concilii Vagaiensi trecentorum et decem episcoporum in Maximianum. II, [Col. 0647] 406, 407. Vagaitana privilegia pro Bagaitana. IX, 427. Vide Bagai.
Vagi Romanorum quinam sint. VIII, 167.
Vaginensis ecclesia. II, 240.
Valens Imperator Arianis favens Ecclesiam affligit. VII, 173. Catholicos in Oriente persecutus est. IX, 327. Valentis imperatoris persecutio. VII, 615, 616.
Valens diaconus. V, 1575.
Valentianus curator. IX, 511.
Valentinianus major, fidei Christianae confessor sub Juliano apostata militia privatus est. VII, 615. Joviani successor. II, 400.
Valentinianus junior frater Gratiani. VII, 172. Iterum consul. II, 966. In societatem Imperii a Theodosio adscitus. VII, 172.
Valentinus episcopus catholicus. II, 308, 577.
Valentinus Abbas. X, 881, 911, n. 1, 915. Plurimi facit librum de gratia et libero arbitrio, et epistolam Augustini ad Sixtum. II, 975. Valentino et fratribus qui cum eo sunt unam et alteram scribit August. epistolam. II, 968, 971. Valentinus rescribit Augustino. II, 974. Suam de libero arbitrio et judicio Dei fidem declarat. II, 975.
Valentinus Baianensis episcopus. II, 953. Not. ( c ).
Valentiniani. IX, 589. A Valentino. VIII, 27. Valentinianorum dogmata. VIII, 27.
Valeriana martyr. V, 1448.
Valerianus Imperator. VII, 614; IX, 323, 328.
Valerius Licinianus Licinius, imperator. IX, 540. Not. 1.
Valerius episcopus Hipponensis. II, 117, 131; IX, 755. Augustino imponit onus praedicandi. II, 117. Et coepiscopatus sarcinam. II, 123. Saepe testatur adventu illius orationes suas exauditas esse. II, 123. Ab Augustino rogatur, ut ipsum aliquandiu in secessu agere patiatur. II, 89. Valerio episcopo adhuc in corpore posito. Augustinus ordinatus est episcopus, utroque ignorante hoc Nicaeno concilio prohibitum. II, 967. Valerius hortum dat Augustino. V, 1570.
Valerius Melzitanus. IX, 507, 528, 550.
L. Valerius Consul Romanus. VII, 95. Ejus paupertas. VII, 164.
P. Valerius occisus est cum Capitolium defensaret. VII, 96.
Valerius comes. I, 651; X, 411, 413, 437, 637, 639, 1049. Valerii auxilium contra Pelagianos in librum de nuptiis et concupiscentia efflagitatum. X, 1147. Valerii Comitis elogium. II, 926. Nuncupat ei August. librum primum de nuptiis et concupiscentia. I, 651; II, 915. Ac postea librum secundum ad eumdem conscribit, qua occasione. II, 950. Valerius pacis amans, et a vano fastu alienus. II, 131, Pudicitiae conjugalis observantissimus. X, 414. Lectioni deditus. X, 436. Valerio Comiti commendat August. Felicem episcopum. II, 949.
Valerius vicarius idem quod Verinus. IX, 687. Not. 2.
Valerius Soranus poeta. VII, 203.
Valerius actor. II, 1063.
Valesii haeretici. VIII, 32.
Valetudo bona unde. X, 278.
Vallonia dea vallibus praefecta. VII, 118.
Vanitantes quinam. I, 1076; III, 139.
Vanitas et veritas a contrario differunt. IV, 1531. Vanitas dicitur quidquid transit. IV, 1863. Vanitati subjecta est omnis creatura, id est homo. III, 2075. Vanitati subjecti non sunt Angeli. III, 2074. Homo subjectus est vanitati, quia noluit subjici veritati. IV, 1532, 1549. Vanitas est omnis creatura, non ex se, sed ex hominum vitio. III, 139. Vanitas hujus vitae in quo sita est. VII, 661. Vanitas qua vitam hanc in miseriis constitutam, beatam vocant. VII, 629. Vanitas saeculi hujus paucis, sed graphice exponitur. II, 938. Vanitas veritate loquacior. VII, 174. Vanitatem loquentes, non audiunt loquentes veritatem. IV, 1866. Vanitas in hominum laude fugienda, in quo sit. II, 1023. Vanitatem observare, quid sit. IV, 237.
Vapulant omnes homines, soli filii Dei sentiunt se vapulare. IV, 1635.
Varro vir doctissimus. VII, 111, 112, 561. Doctissimus Romanorum. VII, 650. Doctior caeteris inter Paganos. III, 1055. Non parvus auctor in historia. VII, 559. Auctor fide dignus. I, 1020. Varro ingenii laude et eruditione saeculari commendatur. VII, 177, 182. Varro, licet ad veri Dei notitiam non pervenerit, Deum unum colendum esse sensit. VII, 138. Deum verum, Jovem nominavit. VII, 650. Quid senserit de diis Gentium. VII, 178. Ejus doctrina de theologia parum sibi constat. VII, 218. Quid de finibus bonorum et malorum referat. VII, 625. Quomodo et quot libros de antiquitatibus rerum divinarum et humanarum partitus est. VII, 178. Quare de rebus humanis quam de divinis scripserit. VII, 179, 182. Varro scripsit de aedibus sacris VII 98. Scripsit de gente populi Romani. VII, 561, 720
[Col. 0648] Vas, generale nomen omnium utensilium. III, 699. Vasis confractio propter aeris compressionem. III, 265. Vas ad fontem affertur, cum anima ad Deum levatur. IV, 1854. Vasa in honorem, vasa in contumeliam. V, 116. Vas in honorem fit per misericordiam, vas in contumeliam per judicium. VI, 282. Vasa in contumeliam non fierent, nisi essent mali. X, 1124. Vasa in gloriam Deus praeparat, et ipsa se praeparant. X, 1135. Vasa in contumeliam quomodo faciat Deus. X, 1129. Vasa irae et vasa misericordiae quaenam. X, 1129, 1141. Vasa irae perfecta ad perditionem. IV, 1752. Vasa irae et vasa misericordiae de propriae stipendio voluntatis fiunt, secundum Julianum. X, 1133, 1134. Vasa irae ex judicio, vasa misericordiae ex gratia non debita. X, 1141. Vasa irae ad quid prosunt. VIII, 635. Ad quid utilia. X, 841. Vasa perditionis ad usum correctionis aliorum fiunt. VI, 123. Vasa irae, Deo iis bene utente, vasis misericordiae prosunt. X, 984. Vasorum tertium genus, quod nec in honorom, nec in contumeliam sit, non datur. X, 1136, 1142, 1191, 1299. Vasa mortis quae sint. IV, 106. Iniqui vasa diaboli, credendo fiunt vasa Christi. IV, 695.
Vaticanus seu vagitanus deus qui infantum vagitibus praesidet. VII, 118, 122, 128.
Ubera matris Ecclesiae duo Testamenta. III, 1998.
Veientes, seu Veii gravissimi hostes populi Romani. VII, 62, 96.
Vela undecim Tabernaculi, peccatorum symbola. III, 634, 635. Velum templi scissum in morte Christi, quid significat. X, 400. Vela Grammaticarum scholarum liminibus appensa. I, 670; V, 964; VII, 713. Vela tanto plura pendent in domo, quanto quisque honoratior est. V, 336.
Velamen inter faciem Moysi loquentis, et populum audientem. IV, 778.
Velari perinde est ac velum sanctimoniae accipere. II, 959.
Velationis apophoretum. II, 645.
Velle maxime est liberum. VII, 152. Velle et posse distinguuntur. X, 234. Velle quod non deceat, idem ipsum miserrimum: nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. II, 498. Quid sit velle quod deceat. II, 498. Vide Voluntas.
Vellus Gedeonis quid significat. X, 400. Vellus Gedeonis allegorice. IV, 520, 521, 907.
Venale coelorum regnum Deus proposuit. IV, 1211.
Venantius episcopus. II, 759, 781.
Venantius a Tinisa. IX, 230.
Venator. V, 85, 136, 333, 718; VI, 560. Venatorum labor. V, 444. Venatores cum ursis certantes. VI, 639. Venator in theatro secundum suarum studia partium a populo laudatur. VII, 263. Venator et Auriga in iis qui populo spectaculum exhibebant. IV, 438, 439, 626, 1327. Venatoribus et histrionibus qui sua donant, reprehenduntur. V, 90. Venatorum et piscatorum officia. VI, 714. Venatorum amatores, et Venatores ipsos venatus est Dominus. V, 333. Venator pessimus totius mundi diabolus. V, 334.
Vendendis et emendis rebus caritatis et vilitatis vota perversa. V, 1541. Vendere se potuerunt homines, redimere se non potuerunt. IV, 1231.
Venefici. In veneficos vigorem legum juste exerceri fatentur Donatistae. IX, 45.
Venena ipsa non modo ad decorem universi, sed ad hominum utilitatem condita. VII, 335. Venena Romanarum matronarum. VII, 97. Venenis assueta mulier. I, 1352. Venenosa cur gignit tellus. III, 182.
Veneti. VIII, 236.
Veniae non tam spe augentur peccata, quam desperatione. IV, 1301. Ne desperatione pejus viverent homines, promisit Deus indulgentiae portum; rursus ne spe veniae pejus viverent, fecit diem mortis incertum. IV, 1301. Cito ignoscendum veniam postulantibus. II, 857. Venia fratri danda, ut a Deo accipiatur. V, 652, 653. Veniam non accipit, nisi cujus culpa certissima est. II, 165. Venia non ad impunitatem iniquitatis, sed ad spem correctionis debet indulgeri. VII, 171. Venia ab eo qui laesus sit, petenda. V, 127, 1055. Venia a quibusdam nonnisi tacite et blandiendo petenda. V, 1055.
Venialis iniquitatis modus quare nunc ignoratur. VII 750. Venialia peccata. X, 1117. Vide Peccatum.
Venilia dea. VII, 122, 211.
Venter pro interioribus ponitur in Scripturis. IV, 241. Venter Ecclesiae in carnalibus. IV, 492. Venter Christi, infirmi in Ecclesia. IV, 175.
Ventriloqua femina. III, 53.
Ventus quid. I, 1039. Ventus est aer motus et fluctuans. III, 225. Ventus nihil aliud quam aer motus. X, 534, 535. Ex diversis partibus coeli diversa nomina sortitur. I, 1039. In vento quid laudandum, quid vituperandum. VIII, 196, 199. Ventorum nomine animae intelliguntur. IV, 1346, 1347, 1776. Ventus tentationem significat IV, 328. Pascere ventos, [Col. 0649] daemones est pascere, id est errando eis esse voluptati et derisui. I, 694.
Venus unde sic nuncupata. VII, 188. Venus cur Vulcani uxor et Martis adultera dicitur. VIII, 374. Venus calva. II, 84.
Veneris, seu Liberae, vel Cereris officium. VII, 194, 195. Venerem et stellam esse, et etiam lunam quidam volunt. VII, 206. Veneris stella, Hesperos, Vesperugo, Lucifer appellatur. VII, 720, 721. Portentum quod in stella Veneris exstitit. VII, 720. Venus Aeneae mater fuit adultera. VII, 80. Veneris sacra. VII, 185. Veneri donum dabant Phoenices de prostitutione filiarum antequam eas viris jungerent. VII, 121. An tres sint Veneres. VII, 121.
Venustiani seu Paterniani haeretici. VIII, 46; X, 800.
Ver, novelli in fide. IV, 941.
Verax est Deus in minis aeque ac in promissis. IV, 1226. Verax non est homo, nisi in quo loquitur Deus. IV, 1432. Veraci merces reddetur veritas, et temporaliter bene viventi merces reddetur aeternitas. V, 1405.
Verbalis in dioecesi Hipponensi. II, 232.
Verberibus civem Romanum affligi Pauli tempore non licebat. II, 806.
Verbidium. VIII, 214.
Verbum multipliciter dicitur. VIII, 968. Verbum mentis quid sit. VIII, 1071, 1072, 1075, 1078. Verbum intus ex rebus in aeterna veritate conspectis concipimus et gignimus. VIII, 967. Verbum amore concipitur sive creaturae sive creatoris. VIII, 967. In amore spiritalium verbum natum, idem quod conceptum: secus in amore carnalium. VIII, 968. An sola notitia amata sit verbum mentis. VIII, 968, 969. Verbum omnia opera hominis praecedit. VIII, 1073. Verbum necessario praecedit locutionem et actionem. VIII, 967. Verbum mentis se ipsam noscentis ipsi aequale est. VIII, 969, 970. Verbum cordis. V, 1097. Verbum cordis, consensio. VI, 350, 352. Verbum humanum sic transit ad alterum, ut remaneat in corde. III, 1671. De verbi nostri veritate et falsitate. VIII, 1077. Verbum quandonam verum. VIII, 1072, 1078. Verbum nostrum sempiternum esse aut dici non potest. VIII, 1078. Verbum nostrum, etiam cum similes Deo erimus, numquam Verbo divino aequandum. VIII, 1079. Quale verbum nostrum erit cum similes Deo erimus. VIII, 1079. Verbi mente concepti vehiculum sonus. V, 185, 677, 1097. Verbum quod loquimur, quasi alter animus ab animo per quem se indicat. VI, 183, 184. Verbum et vox quo differant. V, 1304, 1307, 1309. Verbum externum, vox verbi interni. VIII, 1071.
Verba ad quid instituta. VI, 243. Verba non sunt necessaria nisi ad exprimendam voluntatem. III, 499. Verborum usus omnis in significando est. III, 20. Verborum abusio in omnibus linguis late patet. VIII, 410. Verba admonent ut quaeramus res, non eas exhibent ut noverimus. I, 1215. Verbis immorari, cum de re constat, turpe est. I, 932. Verborum notiones considerandae, non verba. III, 2097. Verbum pro facto positum. III, 503, 800. In verbis verum amare, non verba, insignis est indolis. III, 100. Verba, opera sunt. III, 1820. Verbum vocat Scriptura longam verborum seriem. V, 456. Verbum irati ne deferatur, sed moriatur in te. V, 323. Nullum umquam verbum quod revocare vellet emisit, ait Tullius de quodam quod credibilius est nimium fatuo, quam de sapiente perfecto. II, 586. Verbum internum quisquis intelligere potest, Verbi divini potest videre similitudinem. VIII, 1071, 1072.
Verbum divinum cum verbo humano comparatur. III, 1506. Verbi humani natura non potest comprehendi, quanto minus divini. III, 1671, 1672. Inter verbum scientiamque nostram et Verbum scientiamque divinam dissimilitudo quam maxima. VIII, 1073, 1075, 1077, 1078. Verbum Dei non solum mutabile, sed etiam visibile quidam male putaverunt. VIII, 854, 858, 861, 862. Verbum divinum in gente tenebrarum esse ligatum, impia Fortunati assertio. VIII, 121. De Verbo Filio Dei quid sentiendum. VIII, 585. Verbum Deum recipere nolunt Alogi. VIII, 31.
Verbum Patris dicitur Filius Dei, quare. VI, 183. Cur Filius Dei non cognitio Dei, sed Verbum Dei dicitur. VIII, 1079. Verbum Dei quale. III, 1383. Verbi divini excellentia. IV, 496. Verbi Dei excellentia intelligenda ex humani verbi proprietate. V, 1124. Verbum Dei ab homine explicari non potest. V, 1003, 1124. Verbi sui dictionem scriptis cur maluit Deus comparare, quam sonis. IV, 498. Verbum apud Deum non habet syllabas, nec tempora. IV, 1378. Dicere Dei aeternum est. IV, 497. Ipsum Dei Verbum non est factum. III, 1384. Verbum Dei sine inchoatione natum Patri coaeternum est. III, 227. A quo est ei esse, ab illo simul ei est doctum esse. IV, 1564. In Verbo audire et videre, etc., idem est quod esse. III, 1541, 1542. Verbum Dei, Deus apud Deum. III, 248. Verbum Dei per omnia aequale Patri de quo est. VIII, 1076. Verbum est id ipsum quod Pater. VI, 183. Verbum relative dicitur, non ad se. [Col. 0650] VIII, 936, 937. Deo Patri coaeternum, genitum, non factum Verbum. V, 664, 672, 671. Generatio Filii Dei ineffabilis. IV, 496. Verbum Dei quomodo sit genitum, nemo nisi cui ipse Deus inspirarit, intelligit. II, 443. Verbum Deus apud Deum sempiterne dicitur, et eo sempiterne dicuntur omnia. I, 812. Verbum illud manet incommutabiliter. VI, 183. Verbi natura est esse et immutabile esse. III, 1389. In Verbo Dei non est quando, et aliquando. III, 248. Verbum Dei in se permanet sine vetustate, et innovat omnia. I, 774. Omnia principaliter atque incommutabiliter in Verbo divino simul sunt, et omnia vita sunt, et unum sunt. VIII, 888. Verbo divino non solum hoc est esse, quod vivere; sed etiam hoc est vivere, quod sapienter ac beate vivere. III, 249. In Verbo vita est, ut sit ipse vita. III, 268. Quidquid in Verbo est, vita est. III, 268. Verbum Dei non habet vitam informem. III, 249. Verbum Dei incommutabile lumen sapientiae. III, 250. Verbum divinum vere veritas est, et in eo summe illud agnoscitur: Est est, non non. VIII, 967, 968. Videre Verbi, non aliud est a Verbo. V, 705. Omnia in Verbo novit Deus quae fecit per ipsum. VIII, 931. Per Verbum suum revelat Pater. VIII, 937. Verbum Dei ubique totum est, nec abest mentibus impiorum. II, 540. Verbum Dei ubique totum nostrae vocis similitudine ostenditur. II, 518. Verbum Dei ubique totum. V, 676, 1486. Totum in coelis, totum in terris, totum in Angelis, totum apud Patrem, totum apud Virginem, etc. V, 184. Non alia visio Verbi et Patris, sed una. III, 332. Verbum aeternum non nisi purgatissimo et simplicissimo corde videtur. VIII, 140, 141.
Verbum Dei, consilium Dei. III, 1384. Mandatum Patris. V, 775. Verbum Dei ante omnes creaturas. III, 1399. Per Verbum suum Deus fecit quidquid fecit. III, 249. Per illud omnia sunt facta. III, 1384, 1385. Omnia creata sunt. VI, 183. Per Verbum non omnia facta essent nisi esset ante omnia, et ipsum non esset factum. VIII, 888. Verbum quo Deus omnia creavit, est aeternum. III, 248. Verbum Dei, ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei, plena omnium rationum viventium, etc. VIII, 931. Ratio creandi quamlibet creaturam in Dei Verbo Patri coaeterno coaeterna vita vivebat. III, 268. Verbum Dei forma non formata, sed forma omnium formatorum. V, 662, 1216. Forma sine loco, sine tempore. V, 662. Exsistens omnibus et fundamentum in quo sint, et fastigium sub quo sint. V, 662. Verbum ante tempora, per quod facta sunt tempora, etc. IV, 1311. Deus in uno Verbo quod genuit, dixit omnia priusquam facta sunt singula. III, 268. In Verbo dixit ineffabiliter omnia Pater. III, 1912. In Verbo Dei sunt omnia quae creantur, etiam antequam creentur. III, 268. Aliter in Verbo sunt ea quae per illud facta sunt, aliter ea quae ipse est. III, 268. In Verbo Dei sunt quae futura sunt, et quae transierunt. IV, 497. Et erant omnia, antequam fierent. IV, 742. Deus quod facit Verbo, hoc facit manu. IV, 1313. Verbum Dei dicitur manus ejus. III, 348. Per Verbum creavit Deus hominem, et per Verbum recreavit. IV, 1855. Quomodo fit creatura temporalis, cum Verbum sit aeternum. III, 248.
Verbum, fons et lux. III, 1495. Lux vera mentis humanae. III, 331. Verbum ipsum est magister et principium quo intus docemus omnem veritatem. I, 813. Verbo se narrat Pater. II, 1028. Per Verbum se indicat Angelis Deus Pater. II, 1028. Verbi comparandi pretium, ipse comparator. V, 662. Non extra se ipsum quaerat quod det, se ipsum det. V, 662. Nec tunc se amittit, sicut amittit pretium rei quam emit. V, 662.
Verbum, Angelorum panis. V, 701, 1097, 1124. Verbum Dei panis est coelestis et thesaurus. IV, 1833. Verbo vitae tamquam pane suo Angeli cibantur. III, 1978. Verbum cibus et panis Angelorum, de quo illi pascuntur, vivunt, illuminantur, sapiunt, beati sunt. V, 401, 1020. Verbo Dei omnes rationales mentes sine defectu pascuntur. V, 782. Verbum cibus est, ad quem capiendum non omnes validi sunt. III, 1385. Verbum, panis Angelorum; Verbum caro factum, panis hominum. III, 1494. Verbum quia homo non poterat manducare, caro factum est ut posset homo sugere. III, 1385, 1386. Verbum Dei ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis. IV, 995. Verbum incarnatione quasi lac factum, ut a nobis caperetur. V, 670. Tecum est, cujus Verbum a te non recedit. IV, 390. Verbum Dei non apparet visibiliter nisi per aliquam visibilem creaturam. VIII, 140.
Verbum caro factum est, non Pater, non Spiritus sanctus, sed carnem Filii tamen tota Trinitas fecit. V, 1063, 1096, 460. Verbum incarnatum Deus et homo. V, 1002. Verbum Dei pro mente, pro intellectu, pro ratione Christo fuisse haeretici dixerunt. V, 1124. Verbum incarnatione totum suscepit hominem. V, 1124. Et carnem et animam sumpsit. IV, 664, 665. Verbum incarnatione non est mutatum, nec a Deo patre recessit. V, 105, 671, 674, 680, 687, [Col. 0651] 995, 1001, 1002, 1097. Verbum carnem induens, sinum Patris non deseruit: III, 1659, 1660. Verbum potuisse ad nos procedere, nec a Patre recedere, soni similitudine ostenditur. V, 184. Verbum quomodo manibus tractatur. III, 1978. Verbum, quod caro factum est, ut manibus tractaretur, coepit esse caro ex virgine Maria: sed non tunc coepit Verbum. III, 1978. Verbum caro factum, non commutatum est, similitudo. III, 24. Verbum carnem accepit, non vero in carnem mutatum est. III, 1045; VIII, 541. Nec humano corpore maculatum est Verbum. VI, 187. Nec de femineo corpore pollutum. VI, 187. Nec utero Virginis inquinatum. VIII, 177, 178. Incarnationis Verbi mysterium suadetur. V, 675. Et verbi humani similitudine illustratur. V, 675, 677, 1097. Unitione illa inseparabili ipsius Verbi fit ut Christus non sit talis homo, quales caeteri. IV, 211. Verbum in carne tamquam in testa. IV, 1854. Divinitas Verbi ab eis non cognoscitur, a quibus ejus infirmitas in cruce contemnitur. IV, 1536.
Verbi incarnationis causa et necessitas. V, 710, 845, 997, 1006, 1660, 1676. Verbum Dei, nostri causa natum est in tempore. V, 1003. Non liberaretur humanum genus, nisi sermo Dei dignaretur esse humanus. V, 940. In nobis, pro nobis, de nobis factus est mortalis Dei Filius. VIII, 541. Verbum Dei ut digna pro indignis ferret, incarnatum est. V, 1009. Verbum non dedignatum est suscipere foenum, ne de se desperaret foenum. IV, 1333. Verbum caro factum est nobis via. III, 1656. Prima via ad Deum. III, 33. Via qua ad patriam rediremus. III, 1389, 1391. Per Verbum incarnatum, perveniendum est ad Verbum increatum. III, 1388, 1494. Christo secundum id quod pro nobis factus est, haerendum est, ut perveniatur ad eum, secundum id quod est. III, 1390. Verbum caro factum est, quam videre possemus, ut sanaretur in nobis, unde Verbum videremus. III, 1979. Ex homine nasci voluit, ut homo ex Deo nasceretur. III, 1395.
Verbum infans doctor humilitatis. V, 1004. Cum Verbum non erubuit nasci de homine, non erubescant homines nasci de Deo. III, 1399. Per solum divinum Verbum bonum utcumque boni esse possumus. IV, 496. Verbum incarnatum tenebras nostras pellit. VIII, 888, 889. Verbi factum, verbum nobis est. III, 1593. Verbum ipsum non est pars Ecclesiae, sed Verbum caro factum est caput Ecclesiae. IV, 1942. Verbi Dei commune cellarium in coelo. V, 581. Verbum Dei incomprehensibile, in Evangelio revelatum. V, 676. Vide Christus, Filius Dei, Incarnatio.
Verbum Dei attente audiendum. IV, 1884. Verbum Dei audire nolentes comparantur aspidi. IV, 679, 680. Verbum Dei audire non ideo negligendum est, quia pauci faciunt quod audiunt. IV, 692. Pii et impii verbum Dei audiant. IV, 1689. Verbi Dei praecones, et malis et bonis verba faciant. VI, 677, 678, 687. Verbum Dei negligens facere, non excusatur ex vita praedicatoris. V, 971. Verbum Dei per quos administretur non attendendum. V, 695. Verbi Dei omnes intus auditores sumus, omnes intus et foris factores esse debemus. V, 970. Homines ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt intus datur. III, 1609. Quid agendum, cum sermo Dei non capitur. III, 1557. Verbum Dei audire non sufficit, ut vivatur, sed obaudiendum est. III, 1548. Verbum accipere, est illud intelligere atque tenere. III, 1911. Verba Dei prius facienda, ut intelligantur. III, 631. Verbum Dei non audire, malum est; malum est audire, et non facere: restat audire et facere. V, 971. Verbum Dei qui audiunt et intelligunt, felices; sequentis felicitatis, qui etsi non intelligunt credunt. V, 676. Verbo Dei totum patet, Verbum Dei nihil latet. V, 676. Verbum veritatis inane est laudare, si non fiat. V, 831. Verbum Dei audire, ipsum Christum manducare est. V, 969. Verbum Dei cibus et potus noster. V, 1648. Panis est ab ore justi numquam discedens. IV, 386. Panis noster verbum Dei; sudemus in audiendo, ne moriamur in jejunando. IV, 286. Bene manducat, et male digerit, qui audit verbum Dei et non facit. V, 183. Verbum Dei, cum res tranquillae sunt, colligendum est, atque in cordis intimis recondendum. IV, 369.
Verbum Christi quam efficax. IV, 500. Quam velox et mobile. IV, 1931. Ventis comparatur, quia nihil velocius. IV, 1346. Verbum Dei in aliis fit fons aquae salientis in vitam aeternam; alii autem audientes verbum, torrentes fiunt. IV, 939. Repellit a se cor hominis verbi Dei severitatem, et admittit ad se male suadentis serpentis blanditias. IV, 543. Verbum Dei bene audientes quomodo deficiant et proficiant. VI, 678. Verbum Dei, semen quod spargitur in cordibus. III, 1396. Semen quo regeneramur. IX, 249, 260. Verbum Dei simile securi concidenti petras. III, 102. Verba Dei sagittae. III, 830. Verbum Dei et sagitta est et pluvia. IV, 981, 1600, 1601, 1803. Verbi Dei pluvia a malis ad spinas germinandas, a bonis ad fructum bonum convertitur. V, 48. Cupiditas sicut spinarum radix, dulcem verbi pluviam ad punctiones convertit. IV, 1803. Verbum Dei in corde liberat a laqueo, a via prava, a labina. [Col. 0652] IV, 390. Verba Christi manifesta pascunt, obscura exercent. III, 1721. Verba Christi manent in nobis, quando facimus quae praecepit, etc. III, 1842. Per verbum non reficiuntur, qui male de Verbo sentiunt. III, 1385. Verbum Dei omnia perversa corda perturbat, sicut pia corda exercet. III, 1559. Verbum Dei multis superfluum est eorum culpa. IV, 1689. Non est omnibus utile, quia fides non est omnium. IV, 1803. Quibus obsit, quibus prosit. IX, 65, 68. Verbi Dei fructus a non audiente etiam exigendus. V, 204. Manere in verbo Dei quid sit. V, 742. Quam hoc nobis necessarium. V, 743. Quantum praemium. V, 743, 746. Verbum Dei tunc in nobis requiescit, quando nos adquiescimus verbo Dei. V, 1353.
Verbum Dei non abscondendum timore carnalium incommodorum. III, 1338. Fames, indigentia Verbi veritatis. III, 1344. Verbi Dei taedium fastidiumque, gravis tentatio. IV, 1422. Vox verbi est omnis homo annuntiator Verbi. V, 1306. Verbum Dei Venit cum manifestatur, abscedit cum occultatur. II, 518. Verbum Dei ab stantibus audiebatur. IV, 1062, 1930. Sedendi usus, dum verbum Dei auditur, quibusdam in Ecclesiis receptus approbatur. VI, 325. Verbum Dei cum taedio audiens, urgendus ut sedeat. VI, 325. In annuntiando et audiendo verbo veritatis labor est. IV, 286.
Verecundia quid. IV, 856. Verecundia in membris corporis unde. X, 404. Amicus ne admoneat amicum, verecundia impedire non debet. II, 671.
Verecundus Mediolanensis civis et grammaticus, Augustino, ejusqe sociis familiarissimus. I, 755; II, 69. Nebridium adjutorem in docendi officio flagitat. I, 755. Augustino de saeculo fugienti cum sociis concedit rus suum Cassiciacum. I, 765, 980. Verecundus fit Christianus in extrema aegritudine. I, 765. Verecundus moritur, agente Romae Augustino. I, 765.
Verimodus filius Darii. II, 1020, 1022, 1026.
Verinus. II, 231. Vicarius. IX, 648, 650, 686. Ad quem Constantini litterae. II, 581.
Veritas cujus sit filia secundum Manichaeos. VIII, 211. Veritas secundum Manichaeos est ipsa lux quae per oculos trahitur. VIII, 316. Veritas, lex aeterna. VII, 484. Veritatem, quae aeterna est et omnibus praeeminet, ipsum Deum esse. I, 742, 807, 840, 1262; III, 147. Veritatis essentia, Trinitas. VIII, 948. Veritas similitudo et imago Patris dicitur et sapientia. III, 243. Veritas Christus. III, 2000. Veritas principalis Christus. V, 184. Christus est veritas, ad quam per fidem et per Christum imus. IV, 1640. Veritas vere est. III, 1680. In ea nec praeteritum nec futurum invenitur. III, 1680. In veritatis substantia non est major aliqua nisi quae verius est. VIII, 947. Veritas quandonam sese cumulatissime habet. VIII, 73. Veritas ad jus natura pertinet. VI, 20, 21. Ex veritate est omne quod justum est. VI, 540.
Veritas et vanitas a contrario differunt. IV, 1531. Veritati similis factus est homo cum creatus est; vanitati similis efficitur per peccatum. IV, 1863. Veritas humiliari non potest. IV, 1492. Omnibus supereminens est. IV, 311. Corporea creatura, quae a summitate coeli usque ad nubes est, habet figuram veritatis. III, 238.
Veritas animae beatae vita. VI, 240. Veritatis contemplatio, vita Beatorum. V, 1633. Beata vita nihil aliud est quam gaudium de veritate. I, 793. Sola veritas facit beatos, ex qua vera sunt omnia. IV, 79. Veritas coelestis patriae thesaurus. VII, 160.
Veritas lumen mentis nostrae. III, 1658. Veritas exsistit mentibus nostris superior. I, 1259; III, 147. Quippe quae non de ipsa, sed secundum ipsam de caeteris judicant. I, 745; III, 147. Mens humana nulli cohaeret, nisi ipsi veritati. III, 243. Veritas summa generaliter an rationem cujusque hominis contineat. II, 80. Veritas et una est, et multae, quia multae animae, quas illustrat. IV, 138. Veritatem fixam, stabilem, indeclinabilem, ubi sunt omnes rationes rerum creatarum, de longinquo viderunt Philosophi. V, 776. Incommutabilis veritatis lex est omnium artium, et ars omnipotentis artificis. III, 147. Veritatis nonnulla vestigia reperiuntur in ipsis prophanorum auctorum litteris. X, 767. Ex aeternae veritatis regulis judicium de rebus etiam corporeis fit. VIII, 966. Veritatis judicium in sensibus corporis posuerunt Epicurei et Stoici. VII, 232. Veritas communis est omnium. I, 840. Omnibus communis est. IV, 969. Qui vult habere veritatem privatam, timeat ne ea privetur. I, 840.
Veritas in Deo invenitur. VI, 14. Veritas omnis ex Deo. III, 1414, 1660. Veritas ubicumque inveniatur, Domini est. III, 49. Omne verum ab illo est qui ait, Ego sum veritas. III, 18. Quidquid veritatis reperitur in homine, non est ab homine, sed a Deo. III, 2109. Veritas per quamlibet creaturam dicatur, non nisi ab illo dicitur, qui unus est verax. VIII, 140. A quocumque verum dicitur, illo donante dicitur, [Col. 0653] qui est ipsa veritas. II, 724. Veritatis illustratio si homini ablata fuerit, non poterit nisi mendacia loqui. V, 908. Veritatem qui loquitur, ore suo loquitur, sed non suum. IV, 1120. Quidquid verum est in ratiocinatione, lumini veritatis tribuendum. III, 1283. Quae a veritate non veniunt, se ipsa plerumque subvertunt. VII, 210. Veritatis cognitio, omnia falsa, si modo proferantur, etiam quae prius inaudita erant, et dijudicare et subvertere idonea est. II, 437. Deus in cathedra unitatis doctrinam posuit veritatis. II, 403. Non est ulla ratione dicenda aut putanda veritas, quae sacris litteris resistit. VI, 156. Veritas non est nisi in opere bono. IV, 1811. Veritas sola est, etiamsi non laudetur, laudabilis. II, 1023.
Veritatem, vitam, aeternitatem, beatitudinem omnis homo quaerit. V, 776; VIII, 887. Veritatis quantus nobis amor naturalis. V, 813. Veritas negligentius quaereretur, si mendaces adversarios non haberet. V, 339. Negotium nostrum summum est magnopere quaerere veritatem. I, 933. In illius inquisitione beatitatem consistere opinio Academicorum, quae discutitur. I, 909, 966. Veritas cum quovis discrimine quaeri debet. VIII, 77. Tutior est affectus vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. VIII, 961. Veritas qua animi affectione quaerenda. VIII, 855. Quo pacto in disputationibus quaerenda. VIII, 175. Veritas disputatione requiritur, non disputatio veritate. III, 547. Errari numquam tutius existimo, quam cum in amore nimio veritatis et rejectione nimia falsitatis erratur. VI, 487. Veritas, si non totis animi viribus concupiscatur, inveniri nullo pacto potest. I, 1324. Veritatem magis quam se ipsum animus debet appetere. VI, 496. Veritatem invenire est difficillimum. VIII, 65. Veritas non nisi magno labore invenitur. VIII, 174. Si quaeratur ut dignum est, non potest se suis dilectoribus subtrahere. I, 1324. Fieri non potest, ut eam pie, caste ac diligenter quaerentibus inveniendi facultas desit. I, 1049. Omnes ambientes se admittit. I, 1261. Veritas ipsa negat vel tantis ad se amfractibus, quae tam proxima est; vel tantis sumptibus, quae tam gratuita est, perveniri. II, 435. Veritas per quam voluerit creaturam, cui voluerit creaturae, ubique praesens loquitur. VI, 142, 162. Quomodo loquitur rationali creaturae. VII, 484. Noli foras ire, in te ipsum redi, in interiore homine habitat veritas. III, 154. De universis quae intelligimus, non loquentem qui personat foris, sed intus ipsi menti praesidentem consulimus veritatem. I, 1216. Verum esse quod legit, nemo in codice aut in eo qui scripserit, sed in se cernit. II, 86. Veritas sine sono intus mentibus loquitur. III, 1784. Vox veritatis non tacet, sed vociferatur ex corde. IV, 675. Veritas quomodo potest audiri. III, 1784. Veritas res longe remota a vanorum hominum mentibus. VIII, 65. Veritas ubique praesens est, si cordis oculus ad eam pateat. IV, 234. Veritas sensibus corporeis percipi non potest. VI, 13. Veritatis regulam homines vident incommutabilem. III, 22, 23. Veritatem qui incipit velle capere, caliginem patitur quam non sentiebat. IV, 1933. Veritatis perspicuam intelligentiam qui vult assequi, a confessione incipiat. IV, 1908. Veritatem omnem in hac vita non potest homo cognoscere. III, 1876. Quomodo tamen scire dicitur. III, 1876. Veritas non est hîc quam quaerimus. VIII, 887. Veritatem nudam se jactans depromere, caecitatis arguitur. II, 1054.
Veritas nisi divina ope non percipitur. I, 940. Veritati percipiendae quomodo per Verbum incarnatum reddimur habiles. VIII, 889. Veritatis inventioni duo vitia inimica. VIII, 845. Veritatis cognitio corde mundato. VI, 310. Veritatis capax mens non est nisi a vitiis libera. VI, 299. Veritati inhaerere non potest sordidus animus. VIII, 89. Per bonos mores nobis provenit agnitio veritatis. I, 1334. In veritatem non intratur nisi per caritatem. VIII, 507. Veritas sola possidetur cum securitate. I, 1261. Eam nemo amittit invitus. I, 1261, 1262. Veritate nihil firmius et serenius. III, 238.
Veritas doctrinae et religionis quanta cura servanda. VI, 514. Veritas, mentis castitas. VI, 545. Veritas non est facilius laedenda, quam corporis castitas. VI, 545, 546. Cur veritatem violare minus timeant homines, quam corporis castitatem. VI, 546. Veritate doctrinae corrupta nullus aut cursus aut recursus esse ad castitatem animi potest. VI, 514, 515.
Veritatis dulcedo aeterna. V, 615. Delectatio de lumine veritatis. V, 969. Veritate intelligibili et incommutabili nihil pulcrius. II, 443. Veritas Dei panis Angelorum et hominum. IV, 1742. Veritas panis est. III, 1692. Immutabilis est. III, 1692. Panis est in hac vita, potus erit in altera. III, 1285. Panis communis, unde vivit et qui praedicat, et qui audit. V, 618. Peccatoribus panis veritatis amarus est. IV, 88. Cibo veritatis sanae animae gaudent. IV, 89. Veritatis amator clamat suave esse, quod verum [Col. 0654] est. IV, 1535. Veritatis amor commendatur. IV, 310, 311. Dulcis est commemoratio veritatis. IV, 1227. Veritas suavior iniquitate, sed sanis. V, 831. Veris veritas deleccatur. VI, 446. Sequestrata spe futurae vitae jucundum et laetum fuit quibusdam prae amore veritatis torqueri. VI, 98. Aeterna veritas grandium cibus, qui non mutatur in eum a quo sumitur, sed e contra. I, 742. Veritas cernentes se commutat omnes in melius, a nullo in deterius commutatur. I, 1262. Veritas et dulcis est et amara: quando dulcis est, parcit; et quando amara, curat. II, 1062.
Veritas divina oppugnatoribus et contemptoribus non passim aperienda. III, 1300. Veritas non est ei proponenda, qui non bono animo audit. IV, 1767, 1769, 1770. Veritas non occultanda cum intersunt aliqui ejus capaces. III, 1301. Veritas, etiam non assensuris instanter praedicanda. IX, 449, 450, 451. Et per disputationem ingerenda. IX, 449, 450, 451, 352. Etiam alienigenis. IX, 454. Veritas etiam coram indignis propter dignos non celanda. IX, 523. Ad veritatem recipiendam cogendi sunt etiam inviti. IX, 722. Confidentia praedicandae veritatis, caritati tribuitur, diffidentia timori. VI, 192. Veritatis amatori nullus reprehensor formidandus. VIII, 843. Pro veritatis commendatione omnia mala corporalia toleranda. VII, 313. Veritatem qui praedicat, necesse est illusores patiatur. IV, 1768. Mortem propter veritatem alii fortiter, alii aequanimiter, alii libenter obeunt. III, 1369. Omnis consummatio est usque ad mortem pro veritate certare. IV, 1561. Canes sunt, qui non pro veritate, sed pro consuetudine latrant. IV, 176. Veritas tutius auditur, quam praedicatur. III, 1790. Veritas, causa cur discamus, necessitas, causa cur doceamus. II, 874. Ut intelligendus Psalmus XIV. 3, ubi laudatur loquens veritatem in corde. VI, 526. Item Apostolus praecipiens ut veritatem loquamur cum proximo. VI, 527. Veritatem cum proximo, id est, cum omnibus loqui oportet. IV, 189. Veritatem loqui, et loqui vanitatem. V, 68. Veritatem loquentes non audiunt ii, qui loquuntur vanitatem. IV, 1865, 1866. Veritatem praedicare nihil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritatem nihil est, si non auditionem fructus sequatur. IV, 812. Et illi qui verum, quod loquuntur, non credunt; et illi qui verum, quod credunt, non loquuntur, merito reprobantur. IV, 1491.
Veritati adversantium duo genera. VIII, 84. Veritatis doctrina inimica daemonibus. VII, 183. Veritatem oderunt mali. III, 1860. Veritatem homines amant lucentem, oderunt redarguentem. I, 794. Quamdiu blanditur et dulcis est iniquitas, amara est veritas. V, 830. Cur veritas odium parit. I, 794. Dum verum nobis cum aliqua asperitate dicitur, non ab homine, qui forte peccator est, sed a Christo emendamur. II, 130. Nemo potest veraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus veritatis. II, 667. Veritatem oderunt homines, et prophetant nescientes. V, 1427. Homines, quamvis pauci, rarius inter prospera, crebrius inter adversa aures admovent veritati. II, 938. Veritati apertissimae nemo contradicit lingua, sed vita. V, 963. Veritati apertissimae qui resistit, nulli alteri potius quam sibi adversatur. IX, 177. Veritati apertissimae cum quisque resistere coeperit, tunc praeciditur ab Ecclesia. IX, 444. Veritas, a quovis proferatur, amplectenda. I, 984. Per quemlibet hominem detur consilium veritatis, non debet contemni. III, 619. Veritas propter se ipsam diligenda est, non propter eum a quo annuntiatur. III, 2108. Veritatem non veritate praedicantes tolerati, non falsitatem annuntiantes. VI, 527.
Veritas occultari potest ad tempus, vinci non potest. IV, 740. Veritas vincat necesse est, sive negantem, sive confitentem. II, 1049. Non bonum hominis est hominem vincere, sed bonum est homini ut eum veritas vincat volentem, quia malum est homini ut eum veritas vincat invitum. II, 1049. Non vincit nisi veritas; victoria veritatis est caritas. V, 1586. Qui vinci a veritate nolunt, ab errore vincuntur. V, 1586. Libertate tunc vera gaudemus, cum subdimur veritati. I, 1261. Bonum est ad escam magni Regis capi retibus veritatis. V, 1326. Cujus vita per omnia congruit veritati, is solus est qui bene atque honeste vivit. I, 1051. Veritatis violentia. IX, 678. Spes ex promissione veritatis certa nobis est. II, 217. Ut possit homo complacere in veritate, necesse est ut facta fuerit in eum misericordia. III, 604. Veritas et misericordia in Scripturis passim commendatur. III, 565. Veritas frequenter in Scripturis misericordiae conjuncta. IV, 1117, 1480. Veritate humilitate sumus in mortem, misericordia instauramur ad vitam. IV, 1554, 1555. Veritas in coelo, misericordia in terra. IV, 672. Veritas tamquam scutum separat et discernit peccatorem humilem a peccatore superbo. IV, 1153. Exhortatio perquam egregia ad amplexum veritatis, quae una beatos faciat. I, 1260.
Verum quid sit. I, 888. Verum non posse comprehendi dicebant Academici. I, 924. Quod refellitur. I, 945. Unde [Col. 0655] verum aut falsum. I, 891. Verum in corpore melius est, quam falsum in anima. I, 1167. Deus solus est doctor veri. I, 710. Dei est verum omne quod loquimur. I, 976. Quando verum dicitur, inspirante Deo dicitur. I, 861. Melior est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis. voluntate formata. III, 169. Verum, est animi pabulum. II, 63. Vera infideliter et non vera fideliter dici possunt. II, 420. Verum occultare licet aliquando citra mendacium. III, 1301. Utile est aliquando verum tacere. X, 1017. Verum tacendi vel non tacendi causae. X, 1017, 1018. Verum quando dicendum, quando tacendum. X, 1017. Verum tacere aliud est, aliud falsum dicere. IV, 85, 86. Verum tacere aliquando non est culpandum, falsum dicere numquam concessum est perfectis. IV, 86. Vide Mendacium. Falsum dicere nihil licet; aliquando autem aliquid veri tacere utile est. III, 2111. Verum dicere non poeniteat, sed caute dicatur. III, 1619. Laborant homines loqui mendacium, qui veritatem tota facilitate loquerentur. IV, 1811.
Verisimile Academicorum. I, 587, 927.
Vermes diversi. V, 412. Vermes nonnulli in aquarum scaturigine reperiuntur, et extra esse non possunt. VII, 709. Vermes nonnullos edunt quaedam Venetiae regiones. VIII, 236. Vermis, Christus, quare. IV, 174. Christus vermis appellatus vel ad commendandam ejus humilitatem, vel quia vermis sine concubitu de carne nascitur, sicut ille natus est de virgine. II, 548. Vermis gehennae pro dolore animi ponitur. VII, 723. Vermis gehennae pertinet etiam ad corpus. VII, 723. Vermiculi dissecti partes moventur. I, 1069. Vermiculi dissecti motus causa inquiritur. I, 1070. Vermiculi laus. III, 156.
Versiones ab LXX. versione discrepantes. VII, 604. Versio Itala caeteris Scripturae interpretationibus latinis praeferenda. III, 46. Vide Scriptura, Septuaginta.
Versus unde dictus. I, 1014, 1149. Versus a doctis vocatur qui duobus membris certa ratione dimensis copulatisque constat. I, 1126. Versuum terminus varius. I, 1149. Versus non debet finiri pleno pede. I, 1151. Versus heroici finis. I, 1151. Quomodo versus heroicus metiendus sit. I, 1151. De senariorum versuum excellentia. I, 1157. Versus senarios quomodo commodius metiri oportet. I, 1158. Versus quidam ex auctoris sui nomine appellati. I, 1107. De versu judicat grammaticus ex auctoritate, musicus ex ratione et sensu. I, 1100. Quot temporibus minimus et maximus versus possint constare. I, 1127. Ut distinguitur versus a rhythmo et metro. I, 1116, 1147, 1151. Versus in animo, et versus in voce. IV, 120.
Veruclata. III, 801.
Verulus a Russicade. IX, 235.
Verus vir perfectissimus, vicarius praefectorum per Africam. II, 304; IX, 540.
Vespasiani duo, pater et filius, suavissimi Imperatores. VII, 168.
Vespera quomodo intelligenda in historia creationis. III, 314. Vespera et mane quomodo intelligantur ante creationem solis. III, 275. Vesperam et mane in tribus primis diebus difficile est cogitare. VII, 322. Quid significant vespera et mane. VII, 322. Vespera materiam informem significat. III, 240. Creaturarum privationem. III, 235. Peccatum rationalis creaturae. III, 259. Vide Dies, Mane. Vespera fit in homine, quando occidit ab eo sol justitiae. IV, 224. Vespere coepit, ubi sapientiae lumen recessit ab homine peccante. IV, 215. Vespere significat tribulationem saeculi. IV, 782. Finem saeculi designat. IV, 1362. Vesperam non habet septimus dies. V, 80.
Vespertina officia. II, 120. Quotidie agi solent. II, 120.
Vesperugo stella Veneris. VII, 720.
Vestimentum animae, corpus. IV, 1314. Vestimenta scindere lugentium erat antiquorum. III, 711. Vestimenta Christi, sacramenta ipsius. IV, 176. Vestimentum Christi ipsa Ecclesia. IV, 1932. Vestimenta linea interiora. V, 224. Vestibus lineis purpuram miscere, et uti linostima veste, quomodo jam sit peccatum. VIII, 237. Vestis summi sacerdotis, Ecclesiae sacramenta significat. III, 641. Et ipsam Ecclesiam. IV, 1734. Vestem nuptialem non habet, qui quaerit gloriam suam, non Christi. III, 1464. Vestis nuptialis, caritas. V, 562, 583; IX, 669. Vestes Christi in quatuor partes divisae. V, 1086. Vestis Domini quadripartita quadripartitam signavit Ecclesiam. III, 1949. Veste muliebri qui se ostentant, jure infames et intestabiles habentur. I, 898. Lacerna, vestis genus. V, 883.
Vesta et dearum maxima, et terra, et saepius ignis esse dicitur. VII, 120, 121. Dicitur esse Venus. VII, 121. Vestae templo nihil apud Romanos sanctius. VII, 108. In Vestae templo ignis perpetuus. VII, 77, 99, 108. Vestali foco ideo adhibitae virgines, quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. VII, 120, 121. Vestae sacra quam inutilia Urbi tuendae VII, 99. Templi Vestae conflagratio. VII, 99. Vestalis stupri accusata, ad pudicitiae testimonium, cribrum [Col. 0656] aqua plenum ad judices suos portavit. VII, 294, 774. Vestales sacerdotes in stupro detectae vivae defodiebantur. VII, 82.
Veterani milites ut paucos dies quielos habeant, quanta patiuntur. IV, 373.
Veteris hominis aliquid portamus usque ad ultimum mortis. V, 202. Veterem hominem exuere, et novum induere. V, 81. Veteris hominis crucifixio in cruce Domini designatur. III, 2069.
Vetustati quomodo novitas successit. VI, 677. Vetustas est carnalitas. V, 1230. Vetustas nostra ad petram Christum conterenda. IV, 812.
Vetustinum puerum miserabilem etiam impiis, Paulino commendat August. II, 124.
Vexilla Romana, aquilae, dracones, etc. IV 935.
Viae Domini investigabiles, misericordia et veritas. II, 876; IV, 728, 1776. Via sacra, quae. VII, 569. In sancto via Dei. IV, 978. Via justa non est, nisi in conspectu Domini. IV, 1593. Via Dei, fides recta. II, 979. Via porrecta est ad peregrinos. III, 2054. Aliud est duci ad viam, aliud deduci in via. IV, 1092. Vias Domini custodire quis dicatur. X, 305. Declinare et discedere a viis Domini quid. X, 305. In via es, memento peregisse te aliquid, restare aliquid; divertisse te ad refectionem, non ad defectionem. IV, 326. In via noli remanere, noli retro redire, noli deviare. V, 926. Melius it claudus in via, quam cursor extra viam. V, 926. Qui in via non currunt, quanto plus currunt, plus errant. V, 777. Melius est in via claudicare, quam praeter viam fortiter ambulare. V, 778. In Christo ambula, ne offendas, ne cadas, ne in via remaneas, ne retro respicias, ne a via recedas. V, 932. In via nostra nullae insidiae, sed juxta viam. V, 778. Has ideo permissus est inimicus ponere, ne viam deseras. V, 778. Via Christi in medio laqueorum; laquei a dextris, prosperitas, laquei a sinistris, adversitas. IV, 1839. Via lata et spatiosa, quae. V, 1648. Via peccatorum quae. V, 1897. Via peccatorum placet, quia latitudo ejus videtur, finis non videtur. IV, 1897. Via impiorum felicitas transitoria, finita via peracta est felicitas. IV, 360. Viae peccatum non tribuitur, quod a deviante committitur. IV, 1508. Angusta via quae ducit ad vitam, nisi dilatato corde non curritur. IV, 1530. Angusta via est laboranti, lata fit amanti. IV, 1530. Via angusta paucorum est. III, 2122. Cum in itinere Dei faciliora et fructuosa ignava formidine fugiuntur, in itinere saeculari duriora et sterilia aerumnoso labore tolerantur. II, 1071. Via spinosa pedibus Apostolorum contrita, facta est lenior secuturis. V, 1298. Veritas a philosophis hujus saeculi inventa, non via. V, 776. Via Christus. V, 777, 780. Parum erat Deo, si Filium suum faceret demonstratorem viae; ipsum viam fecit. IV, 1447. Viam demonstrat lucerna prophetica, et Dominus in carne tamquam in testa. IV, 1854. In via ambula ad prophetiam, ambula ad verba Dei, ambula ad formam servi, perduceris ad formam Domini. IV, 1854. Via nostra caritas est. IV, 1837. Via caritatis nihil excelsius, et non in illa ambulant nisi humiles. IV, 1837. Via testimoniorum Dei, Christus. IV, 1515. Viae humilitatis, viae vitae. IV, 145. A virtutum via non recedendum propter insultationes male viventium. IV, 1151, 1152. Viae et via in Scripturis leguntur, quia omnes una. II, 393. Viae et sepes quid in Evangelica parabola significant. IX, 723. Viam docent lapidea milliaria litteris plena. V, 1547.
Viatores hic sumus: quid nos ea ratione deceat. V, 926. Viator perfectus quis. X, 164, 253, 602. Viatorum cantus. V, 1193.
Viator Manichaeus. VIII, 36.
Vicinari. IV, 320.
Victimae veteris Testamenti cur sine vitio quaerebantur. X, 403. Victimae cruentae Christianorum, quaenam sint. VII, 280. Victimas sacras imponis in aram conscientiae, dum corde Deum laudas. IV, 1746.
Victimare. III, 967.
Victor Papa. II, 196.
Victor episcopus provinciae Caesariensis a primatu excluditur, eique nusquam nisi in dioecesi ejus ab aliquo communicatur Episcopo. II, 955.
Victor episcopus. II, 759, 781.
Victor episcopus. II, 759, 781.
Victor alius episcopus. II, 759, 781. Victor quem Aug. fratrem vocat, cui gratias agit. II, 153.
Victor Altiburitanus ep. IV, 382.
Victor ab Assuris. X, 235.
Victor Aufidii. IX, 513, 583.
Victor de Castello. IX, 513.
Victor fossor. IX, 513.
Victor fullo dedit folles viginti ut factus esset presbyter. IX, 514.
Victor a Garbe. IX, 511.
Victor a Gor. IX, 227
[Col. 0657] Victor grammaticus. IX, 513.
Victor Nebridii frater. II, 74.
Victor ab Octavo. IX, 237.
Victor Proculeiani presbyter. II, 133, 134.
Victor a Russicade. IX, 511. Traditor. IX, 612. App. 773.
Victoria est subjectio repugnantium. VII, 637. Naturae haec vox est, ut subjugari victoribus malint, quibus contingit vinci, quam bellica omnifariam vastatione deleri. VII, 560. Victoria munus solius veri Dei. VII, 125, 440, 441. Victoriae ex hostibus ad unius Dei veri voluntatem arbitriumque pertinent. VIII, 448, 449. Victoria qualiter utendum. VII, 440, 441. Quo animo civitas terrena quaerit victorias. VII, 444. Non semper meritis eorum qui vincunt, sed peccatis eorum qui vincuntur, quandoque tribuenda victoria. VII, 522. Victoria cum malis provenit divino judicio victos humiliat, vel emendans peccata, vel puniens. VII, 643. Victoriae terrenae aut mortiferae, aut certe mortales. VII, 440. Victoria perfecta de universis machinis inimici. V, 1252. Victoriam nostram non ex Dei adjutorio esse, sed ex libero arbitrio, Coelestii doctrina. X, 345. Hoc reprobavit sancta Synodus, et ipse Pelagius. X, 345, 346. Victoria qua peccatum vincitur, nihil aliud est quam donum Dei. X, 887. Quisquis viribus suis vincere se posse praesumpserit, etsi videtur vincere patientia, vincitur a superbia. V, 1253. Christus habebat de te sibi tentationem, de se tibi victoriam. IV, 724. Victoria sermonis divini. IV, 1956. Vide Vincere.
Victorum vitrea laetitia, fragiliter splendida. VII, 114. Mala vota sunt optare habere quem oderis vel quem timeas, ut possit esse quem vincas. VII, 124. Victorem videri disputatione, quam non magnum. II, 1048.
Victoriana villa. VII, 765.
Victorianensis fundus. V, 1581.
Victorianus Carchabianensis, sive Carcavianensis. IV, 380; IX, 507, 528, 550. Unus ex XII episcopis, qui Maximiano contra Primianum adhaeserunt, damnatur a concilio Vagaiensi. II, 414.
Victorianus Mustitanus episcopus catholicus. IX, 637.
Victoricus a Thabracha. IX, 217.
Victorinus. VIII, 667.
Victorinus Leptimagnensis episc. IV, 381.
Victorinus Munatianensis episc. IV, 380.
Victorinus subdiaconus, qui patefactus Manichaeus, coercitus, de clericorum gradu dejectus, ac de civitate pulsus sit, etc. II, 1033.
Victorinus Rhetor urbis Romae, vertit in linguam Latinam libros Platonicorum. I, 750. Victorinus statuam in Romano foro meruit. I, 750. Victorinus legit sacram Scripturam et libros Christianorum, ac publice profitetur fidem. I, 750. Scholam deserit ob legem Juliani, qua vetitum est Christianis docere litteras et oratoriam. I, 753
Videre. Verbo videre utimur ad omnium sensuum operationes significandas. II, 599. Tria sunt genera rerum quae videntur, unum corporalium, alterum simile corporalibus, tertium ab utroque discretum. II, 457. Bene vel male videre an de exterioribus oculis dicatur, an de interioribus. X, 369. Videre inter et credere hoc interest, quod praesentia videntur, creduntur absentia. II, 599, 600. Aliter Deus, aliter homo, videt creata. I, 868. Videre Dei idem ac misereri. IV, 264, 295, 296. Videre Deum peccata, idem atque punire peccata. IV, 264. Videndi libido. X, 770. Vide Visio.
Viduitatis bonum excellentius bono conjugii. VI, 432. Viduitatis sancta professio. VI, 431. Viduitatis professione non damnari secundas nuptias. VI, 433. Exhortatio ad viduitatis bonum. VI, 445. Comparatio inter triplices viduas. VI, 440. Viduam biviram aliquando praeferendam esse univirae. VI, 440. Vidualis vita in sexageno fructu significata. VI, 423. Bonum viduitatis non minuitur laudato bono conjugii, sed augetur. VI, 435. Viduae quibus operibus debeant incumbere. VI, 447. Viduis diligentior orationum cura videtur injuncta. II, 506. Viduae ab avaritia caveant. VI, 447, 448. Deliciae spiritales sint eis loco carnalium. VI, 447. Vidua vera dicitur, quae non habet a quibus sustentetur. III, 766. Vidualis habitus a matronali distinctus. II, 1081. In nigellis vestibus esse innuitur. II, 1081. Viduarum fuerunt certa vestimenta temporibus Patriarcharum. III, 583. Viduae desertae videntur, sed robustus est auxilium earum. IV, 1726. Viduas et pupillos Deus custodit. IV, 1896, 1897. Vidua est omnis anima, quae intelligit se desertam omni auxilio, nisi solius Dei. IV, 1725. Vidua Dei est anima quae in solo Deo confidit. IV, 1897. Tota Ecclesia una vidua est. IV, 1726. Vidua Ecclesia est absente sponso. IV, 1897.
Vigesilis. Plebs Vigesilitana Episcopum in plenario Africae concilio degradatum suscipere constanter renuit. II, 234.
Vigilantia commendatur. V 580. Vigilantia et oratio ex [Col. 0658] gratia. X, 170, 171. Vigilandum semper. IV, 1606. Vigilat hostis, dormis tu. IV, 801.
Vigiliae spatium non habet amplius quam tres horas. IV, 1144. Vigiliae ternarum horarum in castris. III, 718. Vigilia noctis quarta quid significet. V, 476.
Vigiliae sacrae. V, 1087. Vigiliae ad sacram solemnitatem. IV, 1099.
Vigiliae Maximiani. V, 1598.
Viginti Martyrum basilica. V, 799. Viginti Martyrum natale. V, 1447.
Vilescat totum quidquid praeter Deum est. IV, 252.
Villaregium. IX, 473.
Vincere hominem hominis bonum non est; sed bonum est homini ut eum veritas vincat volentem, malum ut vincat invitum. II, 1049. Vinci a veritate, nihil gloriosius. IV, 689. Vincit cum vinci videatur, quisquis cedendo ad id pervenit, quod non amittit invitus. III, 163. Vincitur utiliter, cui licentia iniquitatis eripitur. II, 531. Vinci ab homine non potest, qui vitia vicerit. III, 160. Invictus est, qui id solum amat, quod amanti eripi non potest. III, 160. Et qui cohaeret Deo. III, 162. Magni interest quid vincat in nobis. X, 591. Vinci potest carnis voluptas, quomodo. X, 804. Vincitur iniquitas, non viribus nostris, sed adjutorio Dei. IV, 342. Vincimur pugnantes contra peccatum, nisi divinitus adjuvemur. VI, 271. Vinces eum qui vincere solet, si habitet in te qui vinci non potest. III, 2006. Vincimus per eum qui dilexit nos. V, 1361. Qui prior vicit, faciet etiam te secundo victorem. IV, 1321. Qui in nobis victi sumus, in Deo vincimus. 1321. Leo victus est saeviendo, Agnus vicit patiendo. IV, 1958.
Vincentius Martyr ubique vincens. V, 1252. Ejus laudes. V, 1252. Natalitia. V, 51, 1552. Vincentii natalem nulla regio non gaudet celebrare. V, 1257.
Vincentius. IX, 539.
Vincentius episcopus. II, 759, 781.
Vincentius a Thibari. IX, 223.
Vincentius Victor prius Donatista, vel potius Rogatista. X, 510. Vincentius cur Victoris nomen voluerit esse suum cognomen. X, 773, Adm., 475.
Vincentii nomen unde Victor sibi sumpserit. X, 511. Vincentius Victor scripsit de origine animae adversus Augustinum. I, 653. Vincentii Victoris libri duo ad Petrum. X, 495. Vincentii errores. X, 521. Vincentius modeste ab Augustino correptus resipuit. I, 653. Donatistarum vel Rogatistarum divisione liberatus. X, 503. Ex Rogatistarum factione ad Ecclesiam catholicam conversus. X, 473, Adm., 475.
Vincentius Carten. prius Rogati presbyter. II, 343. Ac postea successor. II, 321. Sedet Cartennis cum decem Rogatistis. II, 331. In Mauritania Caesariensi. II, 332.
Vincula sapientiae prima aliquantulum dura; ultima nec dura quia dulcissima, nec mollia quia firmissima. II, 104. Vincula mundi asperitatem habent veram, jucunditatem falsam, etc. II, 104. Vincula ferrea, timor; aurea, amor. IV, 1958.
Vindemialis episcopus. X, 411, Not. 1. A Valerio Comite epistolam reddidit Augustino. II, 926.
Vindicianus senex medicus. I, 695. Qui proconsul coronam agonisticam Augustino imposuerat. I, 695. Vindicianus Augustinum ab astrologorum naeniis revocare satagit. I, 695, 737. Vindiciani medici remedium, uno tempore profuit, altero nocuit. II, 526.
Vindicta Dei, ira ejus dicitur. IV, 710. Vindicta peccatorum certissima. I, 1281, 1293. Vindicta citissima post peccatum. I, 1292. Dedecus peccati in rerum natura ne quidem puncto temporis exsistit sine decore vindictae. I, 1292. Quare Deus vindicat occidendo in quos voluerit; secus vero homines. VIII, 159. Jus vindicandi peccata hominum in Deo probat nos a Deo conditos. I, 1241. Necesse est ut Deus in injustum vindicetur. IV, 254. Vindicat in peccata Deus, si justus est. IV, 589. Cur Deus hoc tempore vindictam neque nemini, neque omnibus retribuat. IV 255. In filios damnationis Deus vindicat iratus in filios autem gratiae vindicat propitius. X, 166, 167. Aliquando ad hoc vindicat Deus ut perficiat; aliquando ad hoc vindicat ut damnet. IV, 710. Quidquid divinitus ante ultimum judicium vindicatur, non ad interitum hominum, sed ad medicinam valere credendum est. VIII, 173. Noli murmurare quia Deus non vindicatur in malos, ne inter illos sis, inter quos vindicatur. IV, 1196. Noli, quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. IV, 1196. Vindicta ultima juste poscitur, quando nullus jam restat correctionis locus. II, 530. Vindictam Dei usque ad tertiam et quartam generationem procedere quomodo intelligendum. VIII, 137. Adversus vindictas temporales, quae sunt in veteri Testamento, saeviebant Manichaei. III, 1263. An sibi adversantur duo Testamenta in eo quod ad vindictam pertinet. VIII, 139. Quomodo sancti vindictam desiderent. IV, [Col. 0659] 1017. Vide Malum reddere. Vindicari se quomodo electi Dei deprecentur. III, 1359.
Vindicta quaedam est justa. VIII, 363. Vindictae officia possunt implere boni bono animo. III, 1326. Vindicta in aliquem inimicum cum caritate potest procedere. VIII, 158, 159, 160. Vindicta nulla debetur nisi peccato. X, 166, 167. Vindicta peccati duplex, concomitans et consequens. VIII, 394. Vindicta an et quomodo fieri debeat. IX, 83. Vindictae corporales quo animo factae a viris sanctis. III, 1262. Vindicta quae ad correctionem valet, non vetatur. III, 1261. Vindicta et in corpus et in animum potest exerceri. VIII, 173. Quomodo vindicandum. VIII, 161. Vindicandum nonnisi auctoritate divina. VIII, 161. Rectus vindictae modus, quis. I, 1006. Vindicta quatenus a principibus exserenda. VII, 171. Excessus in vindicta. VII, 107. Vindicta facile modum excedit. III, 1258. Conceditur ut vindices te, quia justum est; vide utrum non habeas quod in te vindicetur, et vindica. IV, 1325. Deus justitiam vindictae non reprimit, sed superbiam vindicantis extinguit. IV, 1325. Inaniter se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare, et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur. IV, 99.
Vindicatio quid. VI, 21. Hanc vis innata inseruit. VI, 20. Vindictae libido quam iniqua. V, 396. Vindictae libidinem superbia facit. V, 634. Vindictae solatium quaeri solet in illo, quod restitui non potest. III, 1261. Vindicta alieno malo animum pascit. II, 186. Vindicari est malo alieno pasci. V, 1057. Vindictae cupidus de aliena poena quaerit medicamentum, et invenit grande tormentum. V, 684. Horrenda tentatio, velle vindicari. V, 391. Vindicta non quaerenda. III, 708. Non praeterita vindicando pascere iram nostram studemus, sed misericorditer in futurum consulendo satagimus. II, 317. Vindictae appetitus exemplo Christi coercendus. V, 54, 396, 424, 684. 1396. Christianus non libidine ulciscendi poenam irrogare debet. II, 391. Vindicare se non didicit Christianus, sed tolerare. IV, 255. Cavendum est ne vindicandi cupiditate amittatur patientia, quae pluris habenda est quam omne quod potest etiam invito inimicus auferre. II, 530. Absit a corde Christiano, ut libidine ulciscendi ad poenam cujusque rapiatur. II, 391. Vindictam de inimico acriter deprecantes a Deo, corriguntur. V, 1058. Praeceptum de donanda omnino vindicta quid insinuat. VIII, 364, 367.
Vinea a Deo plantata. V, 531. Operarii ad vineam conducti. V, 320.
Vini primitiae simulacris libatae. III, 2085. Vinum quare non bibunt Severiani. VIII, 30. Vinum bibere non religio, sed sacrilegium est Manichaeis. VIII, 337, 379. Vinum non bibunt Manichaei, licet vescantur uvis. VIII, 37. Vinum non bibere cur bonum dixit esse Apostolus. VIII, 149. Vinum sine mensura potare posse, putatur vel Dei donum, vel certe suave, blandum et licitum bonum. V, 828. Qui hoc potest, viri fortis accipit nomen: tanto nequior, quanto sub poculo invictior. V, 828. Vini abstinentia in Quadragesima. V, 1043, 1052.
Vipera. Judaei ex moribus dicti generatio viperarum. V, 679.
Viri et uxoris prima societas. VI, 373. Viro uni plures feminae an licite jungantur. X, 419. Uni viro plures uxores habere aliquando licuit, numquam uni feminae plures viros. VI, 387. Quare. X, 419. Viri adulteri gravius puniendi quam adulterae uxores. VI, 474, 475. Virorum impudicitia pejor. VI, 475. Viri mulieribus praeire in pudicitia debent. VI, 486. Ad viros pertinet et virtute vincere et regere exemplo feminas. VI, 475. Vir caput mulieris, praecedere eam debet in omnibus factis bonis. V, 77. Vir in eo quod male facit, non est caput mulieris. V, 83. Viri dominatio an poena feminae, an ordo naturae. X, 1566. Vir uxori, non ad illudendum imbecilliorem sexum, sed sinceri amoris lege praeficitur. I, 1336. Vir ad regendam uxorem, animo carnem regenti similis esse debet. VII, 443. Viri est imperare, feminae obtemperare. III, 1395. Viri sanguinum sunt qui oderunt fratres. IV, 1801. Per virum a sexu honoratiore homo intelligitur, modo locutionis quo significatur a parte totum. IV, 1511.
Virata mulier. III, 963.
Vires. Nihil sibi tribuendum de viribus suis. III, 604. Vide Vis.
Virga. De virga quam multa et mira fecit Christus. VI, 698. Virga Maria, virga Christus, virga crux. VI, 698. Virga Moysi in serpentem conversa quid figuravit. V, 61, 67. Figura fuit passionis Dominicae. IV, 933. Virga in arca inclusa, symbolum potestatis. III, 633. Virga disciplinae. V, 1649. Reguntur etiam boni in virga ferrea. III, 1075. Virga regni Christi regit spiritales, conterit carnales. IV, 505. Melius est erudiri in virga patris, quam in blandimento perire praedonis. IV, 1131. Virgarum colores quas variavit Jacob, afficiendo transieunt in animas pecorum matrum. [Col. 0660] X, 812. Virgarum verbera, coercitionis modus a magistris, a parentibus et ab episcopis saepe in judiciis adhiberi solitus. II, 509. Adhibetur et ad inquisitionem criminum. II, 509.
Virgilius Poeta. I, 671; VIII, 1047, 1050, 1079. Mantuanus rhetor. II, 82. Romanis verba vendebat. V, 623. Virgilius multam historiam vetusta auctoritate roboratam legerat. II, 84. Virgilius ab Augustino laudatus. III, 2089. Virgilius cur a pueris legitur. VII, 16, Virgilii duo versus in Christum apprime convenientes. II, 521, 1073; VII, 305. Virgilii sententia de poenis post mortem. VII, 727. Virgilii locus. V, 622. Alter ei contrarius. V, 623. Virgilii loci. II, 81, 84; VI, 239, 242, 253, 588, 593, 601.
Virginitas nomen accepit ab abstinentia ab illicitis. V, 574, 575. Virginitas coelestis vitae imitatio. VI, 398. Angelica portio est, et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio. VI, 401. Virginitas corporis etiam ipsa est spiritalis. VI, 400. Virginitas inde honorata, quia Deo dicata. VI, 400. Votum virginitatis. VI, 412. Virginitatis consignatio. II, 229. Virginitatem ab ineunte aetate quidam vovent. IV, 967. Virginitatem voventium amplior in Ecclesia gradus. III, 1459. Virginitatem voventes non sunt sine nuptiis. III, 1459. Quales esse debeant virgines quae jam votae sunt, ostendit Ambrosius. III, 113. Virginitatem qui voverunt, Angelorum vitam ducunt in terra. V, 736. Hoc incipiunt esse ante mortem, quod caeteri post resurrectionem. V, 736. Nec ad ipsa quae permissa sunt, frenos concupiscentiae relaxent. V, 736. Virginalis professionis laus. II, 645. Virginitas, opus est supererogationis, non praecepti. VI, 412. Virginitas jure divino pia nuptiis anteponitur. VI, 397. Virginitatem etiam sanctimonialium et continentiam virorum sanctorum caelibem vitam eligentium, castorum conjugiorum meritis adaequabat Jovinianus. I, 639; VIII, 45. Virginitas quae non est praecepta, plus est quam conjugalis pudicitia quae praecepta est. X, 337. Virginitas praeferenda conjugio. X, 142. Nuptiis praefertur. X, 416. Nulla ei fecunditas conjugalis comparanda. VI, 399, 400. De virginitate et conjugio errores duo contrarii, alius virginitati aequans nuptias, alius eas damnans. VI, 405, 407. Virginitas sic praeferatur, ut non nuptiae damnentur. VI, 404. Virginitas nuptiis non tamquam malo bonum, sed tamquam bono melius anteponitur. X, 1418. Virginitas et pudicitia non vera, nisi quae verae fidei mancipatur. X, 416. Virginitatem custodire quam pudicitiam conjugalem plus est. X, 337. Quod Catholici sanctam virginitatem nuptiis praeferebant, eos olim Jovinianus Manichaeos appellabat. X, 458. Virginitati non ideo conferendum conjugium, quia virgines parit. VI, 401. Virginum omnium decus est unius virginis partus. VI, 398, 399. Virginis filius et virginum sponsus, Christus. VI, 397. Virginalis dignitas quomodo coepit a matre Domini. V, 348. Nativitas Christi secundum carnem de virgine significavit membra illius secundum Spiritum de virgine nascitura. VI, 399. Virginitas illum solum decenter parere posset, qui in sua nativitate parem habere non posset. VI, 399. Virginitas Mariae voto dicata Deo, antequam de concipiendo Christo audisset. VI, 398.
Virginitas turpis est sine virtutibus. IV, 968. Virginitas humilitate tuenda. VI, 396. Virginibus humilitas maxime commendatur. VI, 412, 413, 414. Virgines quanto magnae sunt, humilient se in omnibus. V, 1020. Quanto sanctiores, tanto sint humiliores. VI, 427. Melius est humile conjugium, quam superba virginitas. IV, 968, 1280. Virginibus qua ratione humilitas exercenda. VI, 426, 427. Quid cogitandum virgini, ut veraciter se non audeat mulieri aut conjugatae praeferre. VI, 422. Ut non infletur virgo, cogitet se forte non posse pro Christo pati, quod possit conjugata. VI, 424. Prima humilitatis cogitatio, virginitatem haberi ex Dei dono. VI, 420, 422. Virginatis custos Deus, qui eam dedit, apud humiles quiescit. VI, 426. Virgines conjugatos sanctos patres non contemnant. VI, 397. Non se arbitrentur iis meliores. VI, 394. Nec se esse hîic sine peccato. VI, 425. Virginitatis custos caritas; locus hujus custodis, humilitas. VI, 426. In sola caritate custodia castitatis. III, 2141. De conjugio, viduitate et virginitate multae perplexitates. VI, 442. Corrupta corde, frustra virgo est corpore. IV, 1168. Virginitas in carne paucorum est, omnium debet esse in corde. IV, 1920; V, 575. Virginitas sacra si per impudicam pereat voluntatem, ad pudicitiam rediri potest, ad virginitatem non potest. X, 1543, 1544. Virginitas amissa nulla carnis fecunditate compensatur. VI, 400. Virgo quae si nuberet, non peccaret; sanctimonialis si nupserit, Christi adultera reputabitur. IV, 1058.
Virginitas carnis, corpus intactum; virginitas cordis, fides incorrupta. IV, 1920.
Virginitas mentis. V, 1495. Virginitas mentis, fides, spes, caritas. III, 1499. In fide omnes virgines esse debent. V, 1064. Virginitas fidei est in conjugatis. V, 574. Virginitas extra Ecclesiam nihil prodest. IV, 513. Virginitas Ecclesiae. [Col. 0661] V, 1005, 1010, 1063. Virgo tota Ecclesia dicitur. IV, 1920; V, 575.
Virginitas commendatur. V, 996. Virginitatem liberam esse Christus voluit. VI, 398. Virginitas non praecepto, sed consilio commendata ad promerandam singularem gloriam in vita futura. VI, 402. Virginitas non propter hanc vitam, sed propter futuram diligenda. VI, 407. Fidelis et pia virginitas magnum magnique honoris meritum apud Deum habet, unde. III, 397. Qui virginitatem servant, non continuo censendi sunt omnia Legis et Evangelii praecepta custodire. X, 337. Virginitatis encomium. III, 112. Ambrosius virgines ad suscipiendum virginitatis propositum magno accendit eloquio. III, 113. Augustini liber de sancta virginitate. I, 640. Virgo nomen integritatis, non aetatis. III, 492. Virgo nomen aetatis est secundum eloquium. Hebraeum. III, 575. Virgines aliquando mulieres appellatae. III, 529. Virginis cujusdam integritatem obstetrix velut manu explorans eam perdidit. VII, 32. Virgines honorabilius membrum Christi. III, 1499. Inter virgines computatur quisquis corruptionem per sensus non admiserit. IV, 1920. Quisquis abstinet ab illicitis sensuum motibus. V, 574. Virginum sanctarum gloriosa certamina. X, 724. Virgines propria et excellenti sanctitate nominatae, dictae etiam Sanctimoniales. V, 574. Multitudo earum. V, 574. Virgines sacras amor facit. V, 883. Multae etiam parentum suorum contrarios conatus, igne superni amoris superarunt. V, 884. Timor ipsis virginibus necessarius, non timor saecularis aut servilis, sed timor Dei castus. VI, 418. Virginibus adhuc de ipsa integritate pudicitiae danda praecepta sunt. VI, 415. Virgines quas poenitet professionis et propositi, melius nuberent quam urerentur. VI, 415. Inter virgines Dei consecrari non potest post baptismum, quae catechumena fuerit vitiata. VI, 387. Obediens mulier inobedienti virgini praeponenda. VI, 422. Obedientior conjugata minus obedienti virgini praeponenda. VI, 392, 393. Virginibus Maria imitanda proponitur. V, 1011.
Virginis uterus, thalamus sponsi. IV, 161. Thalamus conjunctionis nuptialis Verbi et carnis. IV, 495.
Virgines elegantiore vestitu placere hominibus studentes reprehenduntur. VI, 415. Virgines non solo habitu vestis professionem suam tenentes. X, 799. Virginum numerositas major apud Catholicos, quam mulierum. VIII, 492.
Virgines et ipsae spiritu matres Christi. VI, 399. Virginibus in ortu Christi unde causa gaudii. VI, 664. Virgines sponsum toto corde ament. VI, 427, 428. Virginum gloria futura major et propria quaedam in coelis gaudia. VI, 410. Sequi Agnum quocumque ierit, proprium est virginum. VI, 411. Virginum canticum quod nemo alius potest dicere. VI, 410. Virgines fructum sexagesimum referunt. III, 1325. Virginalis vita an in centeno fructu indicata. VI, 423. Exhortatio ad Virgines. III, 112. Martyr Cyprianus de habitu virginum, non de suscipiendo virginitatis proposito scripsit. III, 113.
Virginum sapientum et fatuarum parabola explicatur. II, 571, 572; V, 573; VI, 44, 45. Virgines quinque ex Evangelio, omnes animas intraturas in regnum coelorum significant. IV, 1920. Virgines oleum non ferentes. V, 804. Virgines fatuae sunt, quibus conscientia non sufficit. IV, 1921. Et quae excitantur ad bona opera, non robore bonae conscientiae, sed incitamento linguae alienae. IV, 1921.
Virgini Coelesti ludi exhibebantur. VII, 50.
Virginiensis dea. VII, 122, 188.
Viride agri allegorice. III, 198.
Virtus a viro cognominata videtur. II, 894, 1257, Virtutem deam fecerunt gentiles. VII, 127. Virtus non est dea, sed donum Dei. VII, 127, 128.
Virtus animi quid. V, 812. Virtutis definitio ex Cicerone. X, 747. Virtus dicitur habitus et quasi sapientis animae qualitas. I, 1314. Virtus est animi habitus naturae modo atque rationi consentaneus. VI, 20. Virtus dicitur aequalitas quaedam vitae, rationi undique consentientis. I, 1050. Virtus dicitur, vel recta vel perfecta ratio. I, 876. Virtus est frui fruendis et utendis uti. VI, 19. Virtus creaturae rationalis, conversio ejus ad incommutabile bonum. II, 561. Virtus ars bene recteque vivendi. VII, 128, 258, 789. Virtus ars ad immortalem perveniendi felicitatem. VII, 128, 258, 789. Virtus ordo est amoris. VII, 467, 468. Vera et invicta virtus caritas. V, 1397. Virtus est caritas qua id quod diligendum est diligitur. II, 671, 673, 739. Virtus ad beatam vitam ducens nihil est nisi summus amor Dei. I, 1322.
Virtus vera quae. VII, 156, 636. Virtutem veram in quo ponebant Pythagoraei et Platonici philosophi. X, 745. An qui naturaliter ea quae legis sunt faciunt, veras virtutes habeant. X, 750. Ipsa est vera et sola virtus, quae non militat typho, sed Deo. V, 1293. Virtus nulla vera sine vera pietate. VII, 166, 631. Si quid laudabile in homine naturaliter eminet, non nisi vera pietate purgatur et perficitur. VII, 77. Virtutes a vitiis non officiis, sed finibus discernuntur. [Col. 0662] X, 749, 751. Virtutes verae Deo servire debent. X, 749. Virtutes nisi ad Deum referantur, vitia sunt potius quam virtutes. VII, 656. Quidquid homo veluti recte fecerit, nisi ad pietatem quae ad Deum est referatur, rectum dici non oportet. VI, 204. Virtus animi a Deo est. V, 812. Virtus animi non facit beatum, sed qui virtutem dedit. V, 812. Virtutes verae non sunt, quae felicitatem aeternam non intendunt. II, 670. Et quae ad veram beatitudinem consequendam homini non prosunt. X, 747. Virtutes Christianae persuadendae fuerunt non tantum propter civitatis torrenae concordissimam societatem, verum etiam propter adipiscendam sempiternam salutem. II, 533. Virtutes sine fide verae non sunt. X, 750. Virtutes infidelium non sunt verae. X, 751. An sint dona Dei. X, 744. Objectioni Juliani virtutes infidelium defendentis satisfit. X, 751. Virtutes Paganorum ex inani gloria steriles. II, 710. Virtus vera non est, quando gloriae servit humanae. VII, 166, 167. Virtutes tam turpiter serviunt humanae gloriae, quam corporis voluptati. VII, 166, 167. Virtutes ad se ipsas relatae, inflatae sunt ac superbae. VII, 656.
Virtus propter se expetenda est. VII, 626. Propter se solum petenda. VI, 21. Virtus omnia appetit propter se, etiam se ipsam. VII, 626. Virtus bene utitur et se ipsa et caeteris quae faciunt hominem beatum bonis. VII, 626. Virtus omnium bonorum vel animi vel corporis nihil sibi praeponit. VII, 626. Virtus primigenia seu bona naturae propter se ipsam diligit, utiturque et fruitur. VII, 625. Virtutibus nemo male utitur. I, 597, 1267. Virtutem non minuunt corporis bona si minuantur. VII, 31. Anima quae se sequitur ut virtutem adipiscatur, stultum aliquid sequitur. I, 1314. Virtus nihil hîc agit, nisi perpetua bella cum vitiis. VII, 629. Virtus perpetua bella cum vitiis agit, non ut haec vita careat miseriis, sed ut spe futuri saeculi sit beata, sicut et salva. VII, 631. Si animam corpus corruptibile non gravaret, non conaretur homo in virtutem, sed sine conatu Deo suo facile et feliciter obediret. X, 1513. Virtus ab animi sede membris corporis imperat. VII, 30. Virtutes qui ex spiritu Dei habet, etiam inimicos diligit. VII, 127.
Virtus in animae bonis est excellentissimum bonum. VII, 626. Nihil hîc in homine melius virtute atque utilius reperitur. VII, 631. Nullum bonum esse hominis praeter virtutem volunt Stoici. VII, 258. Vera virtus nisi in justo esse non potest. X, 745. Virtutes sunt bona bonorum. X, 211. Virtus animam facit optimam. I, 1313. Virtutes, quibus recte vivitur, magna bona sunt. I, 597, 1267. Virtus aut vitium, ratio propter quam diligimus aut odio habemus. III, 1859. Virtus quomodo in infirmitate perficitur. X, 742. Virtutis perfectio non est desperanda. X, 673.
Virtutes quae sunt in animo humano, non separantur ab invicem. VIII, 927. Virtutes inseparabiles esse omnibus philosophis placuit. II, 735. Eaque sententia probatur. II, 735, 736, 737, 738. Virtutum connexionem Zeno tenuit. X, 1063. Etsi virtutes sint connexae, una tamen major est altera in uno eodemque homine. II, 740. Virtus non est hîc sine aliquo vitio. II, 737, 738, 740. In magnis animis quaedam virtutes vitiis parvorum sunt simillimae. VIII, 417. Virtuti unicuique finitimum vitium reperitur. VI, 21, 22. Virtutes duae hîc necessariae, continentia et sustinentia. V, 235.
Virtutis species quatuor. VII, 127. Virtutis partes quatuor, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. VI, 20, 51. Virtutes agendae vitae quatuor, prudentia, etc. IV, 1065, 1066. Virtutum theologicarum ordo et connexio. IV, 261. Ex vario affectu amoris Dei nascuntur virtutes illae quatuor, prudentia, justitia, etc. I, 1322. Quae definiuntur. I, 1235, 1332. Officia quatuor virtutum ad dilectionem Dei tendunt. I, 1330. Flumen paradisi terrestris in quatuor partes divisum significat quatuor virtutes. III, 203. Virtutum gradus distinguendi ab illo qui sacris Scripturis animum intendit. VI, 34, 35. Virtutes inesse possunt et in habitu et in opere. VI, 390. Virtus vel sapientia luci vitium vel stultitia tenebris comparatur. II, 738.
Virtutes. Justitia, continentia, etc. non ex viribus nostris. II, 849, 850. Virtutes nostrae sunt, non res quas dare vel eripere casus potest. I, 916. Virtutes quibus anima ornatur, ex Deo sunt. III, 1685. Virtus nobis non erit, nisi adsit Deus, quo juvemur. II, 669. Nemo recte agit, nisi divino adjuvetur auxilio. VII, 659. Virtus non est ab homine; sed super hominem, quod facit hominem beate vivere. VII, 656. Virtus quae dicitur nostra, Dei est bonitate nobis concessa. VII, 300. Virtus quae Dei bonitate nobis concessa, non nisi gratiae Dei tribuenda. VII, 167. Virtus sola Dei gratia donatur. VII, 128, 258, 789. Virtus vera donum est gratiae. X, 762. Cur virtutes dona Dei esse negant Pelagiani. X, 743. Virtutes omnes et gratias unumquemque posse habere, quo sensu a Pelagio intellectum, et ab Episcopis approbatum. X, 339, 340. Virtutes nostras quomodo formet ux invisibilis. V, 1498. Virtus Christi erit in nobis, cum [Col. 0663] defecerit virtus nostra. IV, 881, 882. Virtutes oculis non videntur, et amantur. IV, 316. Christus, pro omnibus virtutibus necessariis in convalle plorationis, dabit in coelo unam virtutem se ipsum. IV, 1065.
Virtutes an desinent in futura vita. VIII, 1045. Virtutes quomodo erunt ac non erunt in aeterna vita. II, 671. Virtutes eaedem hîc sunt in actu, post hanc vitam in effectu; hîc in opere, ibi in mercede; hîc in officio, ibi infine. II, 672. Virtutes quomodo sint in Beatis. I, 1189. Virtus major, quae in Beatis cum necessitate boni. X, 1498. In vita beata una erit virtus quae virtutes omnes complectetur, aut potius quae ipsa erit virtutes omnes. II, 671, 672. Virtutes duae, una activa, altera contemplativa. III, 1045. In coelo una erit virtus, scilicet contemplationis Dei. IV, 1066. Virtus via ad gloriam, honorem, imperium, VII, 156. Virtutis et honoris aedes apud Romanos conjunctae. VII, 156. Virtutes Romanorum Christianis sunt commonitionis necessaria exempla. VII, 165. Virtutes civiles etiam sine vera religione quantum valuerunt in imperio Romano. II, 533. Romani quamdam sui generis probitatem custodierunt. II, 533. Virtus vera ac sola. V, 1293.
Vis. Vires corporis unde majores. I, 1056. Vim vi repellere occidendo eum qui stuprum aut mortem inferre molitur, illicitum. I, 1227. Vis ad aliquem cogendum ad bonum potest adhiberi. II, 754, 757, 802, 803.
Visibile quidquam non est, quod non sit mutabile. VIII, 881. Tria visibilium genera. II, 457.
Visio. Videre pro generali sensu non solum corporis, sed etiam animi. III, 623, 1958; V, 646. Quid distet inter videre et credere. II, 599, 600. Videndi Dei desiderium quando amoris gratuiti sit argumentum. V, 965.
Visio quid. VIII, 985, 986. Quomodo fiat. I, 1058. Ex re visibili gignitur visio seu imago ejus rei quae videtur. VIII, 986, 987. Quomodo. VIII, 987. Visio per emissionem radiorum ex oculis. III, 258. Lux quae est in sensu videntis, non sufficit ad videndum. III, 258. Visionem fieri ex imaginibus quae ad oculos veniunt, sententia Epicuri et Democriti, qui refelluntur a Cicerone. II, 446, 447. Visionem qui nolunt tribuere nisi corporibus, non sunt audiendi. II, 620. Visio non est rei aut remotioris, aut propinquioris. V, 1265.
Visio triplex, intellectualis, spiritalis et corporalis. VII, 286, 287. Not. ( a ). Visio alia fit oculis corporis, alia mentis obtutu. II, 597, 599. Quid mentis obtutu videamus. II, 597, 599, 613, 616. Nec ipsa est contemnenda visio, videre quod nescias. II, 597. Cum anima intellectuali visione Deum videt, etiam supra se videt illum. III, 480. An in spiritali et intellectuali visione plures gradus. III, 478. In visione trinitas quaedam. VIII, 985. Tria quae in visione sunt, natura sua differunt. VIII, 986. Quomodo in unum coeunt tria haec. VIII, 987.
Visio Dei duplex, alia hujus temporis, alia futuri: haec per speciem, illa per fidem. IV, 1609, 1951. Recte dicitur, scimus posse Deum videri. II, 601. Patrem invisibilem, Filium vero et Spiritum sanctum visibiles putabant Ariani. II, 605, 626. Non solum Patris divinitatem, sed nec Filii, nec Spiritus sancti posse oculis carnis aspici, sententia Hieronymi. II, 622. Nullum est dubium quod natura Dei non videatur in loco. II, 619. Deum oculis carnis esse invisibilem probatur auctoritate Ambrosii. II, 603, 627. Hieronymi. II, 622, 623. Athanasii atque Gregorii. II, 626. Videre Deum cupiebat Moyses in ea substantia qua Deus est. III, 477. Ita eum vidisse verisimile est. III, 477. Deum Moysi primum aliisque sanctis non visum esse in natura propria, sed in ea specie qua apparere voluerat. II, 605, 607, 618, 626, 628. Mirum si Moysi non concessum est quod petebat, ut hic videret Deum sicuti est. II, 610. Non incredibile est quibusdam nondum defunctis, et maxime Paulo hanc gratiam fuisse concessam. II, 610. Sed necesse est abstrahi ab hac vita mentem, quando in illius ineffabilitatem visionis assumitur. II, 610. Nemo videt Deum in illa specie qua Deus est, nisi prius ab hac vita quodam modo moriatur. III, 477, 478; V, 931. Homini non potest nota esse divina substantia sicut ipsa sibi. III, 301. Divinam substantiam videre non potest hominis mens, sicut Angeli sancti vident. III, 483. De ipsis etiam coelestibus virtutibus legimus, Deum nemo vidit umquam, ex Ambros. II, 602. Quo sensu. II, 602, 606, 609, 612. Videre aliud est, aliud videndo totum comprehendere. II, 605. Eos qui ad vitam resurgent, per corpus Deum visuros putant aliqui. II, 619. Deum ab impiis videndum, et a diabolo fuisse visum quidam dixerunt. II, 602. Refelluntur. II, 607, 608. Visionem divinae substantiae diabolo indultam esse secundum nostras Scripturas, Manichaei calumniantur. V, 104. Visionis Dei desiderio pia per fidem vita in hac aerumnosa peregrinatione ducenda est. VII, 547. Visio facie ad faciem, summum praemium promissum justis. VIII, 841, 844. Visibilis erit Christus in judicio futuro. V, 1267. De Dei visione [Col. 0664] multae perstringuntur et solvuntur quaestiones. II, 613 Scripturae testimonia quae de Deo videndo veluti contraria dicunt, conciliantur. II, 602. De visione Dei interim sufficiat scire quod Christus homo ita videt Patrem, sicut videtur a Patre. II, 620, 707. An per corpus sancti visuri sint Deum. VII, 797. Sancti visuri sunt Deum in ipso corpore. VII, 797. Quidam dicunt Deum videndum per corpus, sed per corpus quod jam spiritus erit. II, 619, 623. Dei substantiam nec quolibet corpore glorificato, etiam ipsius Domini, videri posse confirmat Evodius. II, 703, 704. Confirmat et Augustinus. II, 707. Morte non aufert anima aliquod corpus ex corpore. II, 253. Aufert tamen quosdam oculos corporeis simillimos, quibus visa simillima cernit in somnis, sed nec ipsa corporea. II, 253. Cum corpus spiritale habuerimus, videbimus Trinitatem, sive mente, sive mirabili modo etiam corpore. II, 460. Sive ab exteriore homine Deus videri possit, sive non possit, certum est eum ab interiore homine videndum. II, 628. Videre Deum possumus mente vel cordis acie interiore. V, 670. Videri Deus solo animo potest, nec tamen ita ut animus. IV, 469. Visio Dei facie ad faciem servatur in resurrectione. IV, 485. Visio Dei sicuti est, in altera vita. III, 1779. In patria superna. III, 1662. A visione Verbi quaenam avocant. III, 1540. Visione Verbi perfruuntur Angeli, ab illa pecora aversantur. Qui desiderat, inter utrumque medius est. III, 1540. In coelo sine codice in Verbo leges. V, 181. Visio Dei qualis sit futura. VII, 797. Corporalem faciem non cogitemus, cum Apostolus dicit nos visuros Deum facie ad faciem. II, 620. Faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videt creatura. II, 625. Visio Dei videntis. V, 441. Cum unus Deus videtur, Trinitas videtur. IV, 1075. Nihil interest inter visionem Patris et visionem Filii. IV, 1075. Visione Dei nihil sublimius. X, 601. Qualis requies et finis voluntatis in visione censeri debeat. VIII, 992. Sine Dei visione, quibuslibet aliis bonis praeditus infelicissimus est, etiam secundum Plotinum. VII, 294. Visio et amor Dei et satiat et non satiat. IV, 1100. Visio Salvatoris illos contristabit qui illicitis delectantur. IV, 1916. Visio Dei finis est noster. V, 366. Videre Deum et laudare Deum, ipse erit portus laborum nostrorum. V, 235. Ut lux ista sanis oculis gaudium, non sanis tormentum; ita Deus cordibus mundis aut non mundis. V, 366. Visionis faciei Dei quanta felicitas. V, 931. Summa felicitas. V, 711. Praemium omnium Sanctorum. VII, 518. Merces fidei. III, 1830. Visio Dei post hanc vitam. III, 1654. Visio Christi tota merces nostra. IV, 1170. Fide mundantur corda, ut possint esse idonea videre Deum. IV, 1640.
Visio Dei mundicordibus speciatim promissa. V, 368. Deus non nisi a pacificis videbitur. V, 162. Vide Apparitio Dei. Ad visionem Dei fide ac bonis operibus pervenitur. V, 103, 367, 571. Praesume te visurum bene vivendo, a quo videris, sed quem videre non potes male vivendo. V, 442. Ad videndum Deum superbi putant se propria virtute posse purgari; unde hoc putant. VIII, 901. Sic homo fidelis debet credere quod nondum videt, ut visionem et speret et amet. II, 457.
Visionum varia genera. VIII, 171. Visionum genera tria. III, 458. Corporale, spiritale et intellectuale. III, 459. Haec erunt in Beatis. III, 484. Quomodo. III, 484. In eadem anima fiunt visiones corporales, spiritales, et intellectuales. III, 474. Visio corporalis sine spiritali esse non potest. III, 474. Spiritalis potest esse sine corporali. III, 475. Visio corporalis et spiritalis fallit, sola intellectualis non fallit. III, 475. In aliis falli non semper est perniciosum. III, 465. Visio corporalis ad spiritalem, spiritalis ad intellectualem refertur. III, 462, 463. Visio intellectualis spiritali, spiritalis corporali praestat. III, 474. Spiritale visionum genus unde dicitur. III, 460. Hoc caeteris praestat. III, 458. Intellectuale genus visionis. III, 461. In visione intellectuali alia sunt quae videntur in anima, aliud lumen quo ipsa illustratur. III, 479.
Visionum causae. III, 469. Visiones aliquando a corpore, aliquando a spiritu oriuntur. III, 470. Visa quae a corpore causam habent, a corpore non exhibentur. III, 470. Duplici modo fiunt. III, 471. In genere spiritalis visionis alia visa quasi divina; alia humana. III, 479. Visiones propheticae. X, 544. Visiones quomodo Angeli mentibus ingerant, difficile explicatur. VI, 260. Non assumitur spiritus hominis a bono spiritu ad videndas visiones, nisi aliquid significent. III, 472. Visiones quarum causa est in corpore, non semper significant. III, 472. Visiones sunt quae apparent spiritui tamquam corporis sensibus, per formas incorporeas corporibus similes. II, 747. In visis res incorporales habent similitudinem corporum. VII, 725. Visa somniantium simillima visis vigilantium. VIII, 1074. Caeci magis inter dormiendum, quam inter vigilandum visiones habent. III, 471. Visa corporalibus similia in quae anima inter vigilandum rapitur, non sunt diversae naturae. III, 472. Quomodo [Col. 0665] contingant visa illa, ex quibus divinationes occulto instinctu aut casu factae, operosissimum est explicare. III, 473. Visis occultis ac veracibus aliquando loquitur Deus in cordibus hominum. IV, 1395. Omnis anima viva, sive rationalis sive irrationalis, visis movetur. III, 402. Non in potestate ullius animae est, quae illi visa veniant. III, 403. Anima rationalis consentit visis, vel non consentit; irrationalis vero viso aliquo tacta propellitur. III, 402, 403. Visionibus phantasmaticis diabolus irretit animas. VII, 288. Visa per Angelorum obedientiam ad animalia vel minima perveniunt. III, 403.
Visa mortuorum negari nequeunt. VI, 600, 601. Et vivorum et mortuorum solas similitudines apparere censet Augustinus. VI, 601, 603, 604. Et quidem angelicis operationibus. VI, 601, 604. Visa phreneticorum. VI, 602. Visa portentosa Curmae Curialis. VI, 602. Cum in somnis vident homines mortuum, ipsius animam videre se putant; cum vivum, solam similitudinem. VI, 601. Exempla visorum afferuntur. VI, 601, 602. Visiones quaedam mirae. III, 467. Visiones mirae cujusdam pueri aegrotantis. III, 468. Visiones defunctorum. II, 697. Visio qua pius medicus vidit civitatem, ibique beatorum hymnos audivit. II, 700. Visio hominis qui coram judice se sisti vidit, ibique ita est caesus, ut vestigia plagarum apparerent. V, 1410. Viventes apparent saepe viventibus dormientibus, dum se ipsi nesciunt apparere. VI, 600. Augustinus adhuc vivens, et nesciens, duobus infirmis apparet. V, 1444, 1445. Augustinus inscius Eulogio in somnis locum Ciceronis exponit. VI, 602.
Visus mentis eo modo curandus est, quo visus corporis. III, 1542.
Visitator a schismaticis positus. V, 293. Siniti cui praeerat episcop. Donatista, missus presbyter qui Catholicos visitaret, et in domo juris sui praedicaret. II, 397. Visitat Augustinus Ecclesias ad curam suam pertinentes. II, 223.
Vitam temperationem corporis esse, quidam opinati sunt. I, 1029. Vitam corpori praestare idonea est anima etiam mortua. V, 429. Vita triplex: seminalis, sensualis, intellectualis. VII, 153, 154. Vita est arborum et frutectorum. V, 257. Vita qualislibet ad summum vitae principium pertinet. VIII, 94. Vivere sine Deo nihil potest. VIII, 101. Vivere, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divina sunt munera. III, 1344. Vitam non habemus in nobis ipsis, sed in Deo; Deus autem habet in se ipso. V, 710. Vita a donante Deo, mors a vindicante. I, 618. Vivos ex mortuis, et mortuos ex vivis semper fieri, sententia Platonicorum. VII, 392. An quisquam simul et vivens esse possit et moriens. VII, 384. Vitam omnium hominum et generationem in septem sideribus consistere docebat Colorbasus. VIII, 28. Vita sua cuique notissima. VIII, 103. Vivere se nemo potest nescire. VI, 242. Unde homines, imo et bestiae non tantum se ipsas sentiunt vivere, sed et alios et nos ipsos. VIII, 953. Vitae hujus miseria. I, 795; VII, 631, 632. Vitae huic congruit, flere et gemere. III, 1655. In hac vita falsa felicitas, vera miseria est. IV, 1099. In hac vita labor, pressura, tribulatio, tentatio. IV, 559. Vita haec laboriosa. V, 402. Vita haec tota intelligentibus tribulatio est. V, 687. Vita haec, vera infelicitas et mendosa felicitas. V, 1386. Vita in doloribus non proprie vita. V, 813, 1402. Homines non secundum merita prioris alicujus vitae, in hujus vitae veniunt miserias. II, 984. Omnis vita hominis super terram, plagae ejus sunt. IV, 1635. Vita de peccato primo facta est nobis poenalis. VII, 729. Vita ipsa mortalium, tota poena est. VII, 728. Ira Dei est. VII, 738. Ira Dei modo major non est super filios Adam, quia multo brevius vivunt quam vixerunt antiqui. IV, 1144. In hac vita multa nobis prospera videntur, quae adversa sunt; et adversa, quae sunt prospera. III, 2076. In hoc mundo non timere, non dolere, non laborare, non periclitari impossibile est; sed interest qua causa. II, 938. Bona quibus hanc vitam, licet peccato obnoxiam, Creator implevit. VII, 788. Vitae hujus bona vel mala media sunt, et in comparatione aeternorum nulla. V, 938. Vita mortalium in comparatione beatae vitae est miserrima. VII, 648. A vita carnalibus sensibus implicata incipere necessitatis est, in ea persistere voluntatis. II, 539. Vita haec amatoribus suis respondet, foeda sum, dura sum, volatica sum. V, 1388. Vitae hujus aerumnosae amor. V, 1281, 1385, 1388. Vita etiam mala, omnibus terrenis bonis ab homine praefertur. V, 122. Vitae hujus transitoriae amatores quot labores et pericula et exitia pro ipsa suscipiant. II, 483. Vitam aeternam amatoribus suis nil magnum jubere, cum sic se jubet amari, quomodo haec amatur a suis. II, 484. Homines ad conservandam vitam nullos non subeunt labores. II, 483, 484. Multi ad eam conservandam, etiam salutem aeternam in periculum adducunt. II, 484.
Vitae brevitas. V, 128, 688. Paucorum dierum est tota vita hominis. IV, 373. Saeculum quamdiu volvitur, intelligas punctum esse. IV, 234. Non est diu quod habet extremum. IV, 234. Vita hominis longissima, aura est matutina. IV, 361. Festinatur tota vita mortalium, et quae videtur prolixior, [Col. 0666] vapor est aliquanto diuturnior. IV, 996. Vita humana, vapor. V, 136, 687, 1387. Potius umbra vitae quam vita. V, 1538. Vitae umbra, vita in qua Adam creatus est. X, 1523. Si adhuc viveret Adam, et hodie moreretur, nihil prodesset tam diu vixisse. IV, 234. Vita praesens nec vita est. V, 121. Quasi in somnis agitur. V, 243. Mimus est generis humani, tota vita tentationis. IV, 1686. Vita ista mors est. IV, 1889. Mors verius quam vita. V, 1522. Peregrinationis habitatio appellatur. III, 591. Vita hominis crescendo decrescit. V, 122, 237, 638. Vitae tempus cursus ad mortem. VII, 383. Diu vivere quid est nisi ad finem currere? V, 633. Vivere ex quo homo incipit, incipit mori. VII, 383. Vitae primorum hominum longitudo, quae. VII, 447, 448. Vita hominum post diluvium quomodo centum viginti annorum futura dicitur. VII, 471. Vitam agere ducentos annos gentem quamdam etiam suo tempore narrat Plinius. VII, 448. Vita prima hominis seu infantia et pueritia, quinque sensibus dedita est. VI, 43. Vita dicenda non est, sempiternus immortalisque cruciatus. V, 813. Vita haec media ante summa bona et ante summa mala ducitur. V, 938. Vita ista tibi debet esse tamquam stabulum viatori, non tamquam domus habitatori. IV, 326. Nemo exit ab hac vita nisi per mortem. VII, 553. Vitae hujus longitudinem non facit sentiri, nisi spes vivendi. IV, 96. Verba quibus humanus dies et vitae hujus prolixitas concupiscitur, verba sunt delictorum, etc. II, 545. Vita longa, longa infirmitas. V, 495; VI, 329. Fac ut bona sit, et noli timere ne brevis sit. V, 122. Vita ametur, sed bona. V, 1360, 1362. Vita si longa erit, ipsa longa bona sit. V, 245, 513. Vita si longa erit, melius bona erit. V, 513. Si male vivere volueris, longa vita non erit verum bonum, sed erit longum malum. V, 122. Vita praesens, nox. III, 1654, 1655. Quid est diu vivere, nisi diu torqueri? V, 520. Nox est quamdiu ista vita agitur. IV, 973, 1147, 1792. Vita praesens mare appellatur. III, 772. Vita saecularis, abyssus. IV, 874. Vitae incertus finis. V, 76, 1111. Vita ista mortalis cur vita incerta a Coelestio appellata. X, 395. Agamus Deo gratias, quia vitae hujus ultimum diem et brevem esse voluit et incertum. V, 688. Non curandum quam cito, vel quo mortis genere vita ista finiatur. VII, 25. Non est magnum diu vivere, aut semper vivere; sed magnum est beate vivere. V, 706.
Vita. Bene vivere quid. V, 1106. Uno nomine Latini appellant vitam sive qua vivit, sive qua dicitur homo esse bonae vitae, Graeci duobus. VIII, 410. Vita non potest esse bona aut mala ante nativitatem. III, 345. Duplex vita hominis. II, 539, 540. Vita et mors spiritalis. III, 1576, 1577. Spiritalis quae. III, 1547. Vita hominis ante Legem, sub Lege, sub gratia. III, 2138, 2139. Vita humani generis duplex; una secundum corpus ante Christum, altera secundum animam post Christi adventum. IV, 90, 91. Vita vetus et vita nova, vita mortalis et vita vitalis. IV, 1149. Vita nova resurrectione Christi significata est. IV, 340. Spiritalis et corporalis vita informis quaenam. III, 247. Vita fidelium quae in hac carne ducitur, in comparatione vitae infidelis atque impiae lux et dies appellari potest. III, 312. In comparatione autem vitae beatae nox est. III, 312, 313. Illa est vita hominum, ubi est lumen verum. III, 837. Vita intellectualis, nisi ad Creatorem illuminanda converteretur, fluitaret informiter. III, 253.
Vita bona quomodo instituenda. IV, 811, 812. Vita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea quae diligenda sunt, quemadmodum diligenda sunt, diliguntur. II, 524. Nihil aliud curae esse debet quomodo vivatur, nisi ut quod amandum est eligatur. V, 585. Fides quae per dilectionem operatur, ipsa est bona vita. VI, 224. Bene vivere est toto corde, tota mente, tota anima Deum diligere. I, 1330. Vitae regula, utriusque Testamenti auctoritate roborata, quae. I, 1329. Vita animae, currere ad fontem vitae, ut in lumine Dei videat lumen. V, 1059. Vita sub Deo, vita cum Deo, vita de Deo, vita Deus ipse: talis nobis aeterna promittitur. V, 1363. Vita animarum, et tamquam vita vitarum justitia. II, 461. Recte vivit, qui judicium et justitiam facit. VII, 531. Bona vita tamquam stilus est, bonum quod auditur scribens in corde. IV, 1216. Homo dicitur qui secundum hominem vivit; Deus qui secundum Deum. V, 589. Vivere secundum Deum quid. VII, 407. Quid secundum hominem. VII, 407. Vivere secundum hominem idem est ac vivere secundum carnem. VI, 355. Vita carnalis non ex corporis tantum, sed ex animi vitiis intelligenda. VII, 403. Vita et mors tum corporis tum animae, unde. X, 113. Falsa est vita impiorum; neque vivunt, sed vivere sibi videntur. IV, 690. Vita prodiga, quae. II, 1344. Vita in peccatis in comparatione justae vitae, mors appellatur. VIII, 100. Vita mala Deum blasphemat. IV, 1899, 1900. Non solum non est mitior causa eorum, qui scientes, quam qui nescientes vitam nequissimam ducunt, verum etiam hoc ipso est gravior. VI, 227. Vita nostra dilectio est, mors odium. IV, 633, 635. Vita cordis in quo sit. II, 564, 565. Vita corporis anima, [Col. 0667] vita animae Deus. IV, 893; V, 415, 428, 853, 880, 975, 1059. Si vivat anima secundum carnem, aut etiam secundum se, deficit. V, 853. Quis secundum carnem, quis secundum animam, quis secundum Deum vivat. V, 853. Vita deformis est, ubi virtus servit dominae voluptati. VII, 622. Recte vivit, qui obtemperat praecipienti Deo. VII, 531. Vivat quisque non sibi, sed Christo; faciens non suam, sed ipsius voluntatem. II, 569. Ad bene vivendum quotidianis periculis commovemur. V, 136. Volens bene vivere plus attendit promissa et minas Dei, quam hujus mundi. V, 201. Vita cito emendanda. V, 75, 511. Homines bona volunt habere omnia praeter vitam. V, 122, 140, 512, 1482. Si bene vivimus, et mortui sumus et resurreximus. V, 1105. Qui male vivit, non vivit: moriatur, ne moriatur; id est, mutetur, ne damnetur. V, 1105. Vitae hujus poenitere nos debet, quia corruptioni et tentationibus obnoxia est. V, 1537.
Vitae spiritalis tentationes. II, 352, 353. Vitae hujus pericula et sollicitudo. V, 1191. Solos divites vere vivere pauperes existimant. IV, 550. Vitam non ponunt mundi amatores, nisi delicias quotidianas. IV, 561. Vita pauperis in aeternum, labor in finem: vita divitis in finem, labor in aeternum. IV, 550, 561. Vitae hujus dies, tribulationis dies sunt, sive in molestia, sive in prosperitate, totum timendum et gemendum est. IV, 1863, 1864. Vita ista, quacumque prosperitate fulgeat, tribulatio est ei qui amat alteram vitam. IV, 1781. Cum aestas est, id est prosperitas vitae, colligere sibi debet homo quo recreetur cum hyems venerit. IV, 804, 805. Muscipula in persecutione erat dulcedo vitae hujus. IV, 1647, 1830. Cogitatio rerum necessariarum ad vitam oculum sordidat et cor duplicat. III, 1288, 1291. Vitae necessaria quo animo sumenda. III, 1292. Exceptis alimentis perspicuis, quibus extrinsecus sustinemur, occulto quodam opere beneficentiae suae operatur Deus ut vivat homo. X, 731.
Vitae genus triplex, otiosum, negotiosum, et ex utroque temperatum. VII, 623, 624, 647. In quolibet vitae genere, salva fide quisque vitam agere, et ad praemia aeterna pervenire potest. VII, 647. Interest tantum quid amore teneat veritatis, quid officio caritatis impendat. VII, 647. Vita hominum aliquid administrans cognitione et actione fulcitur. VI, 43. Vitae duae in Martha et Maria adumbratae. V, 1188. Vitae activae et contemplativae proprietates. III, 1045, 1046. Vita socialis quae. VII, 627. Vita socialis est sapientis. VII, 631. Vita communis. VI, 423. Vitae communis exemplum in primis Christianis. V, 1569. Quomodo vis hominibus innotescere, etiam praeter oculos hominum sic vive. V, 716. Vitam evangelicam sectanti qualiter vivendum cum minus perfectis. II, 352. Vitae bonae odor aliis est in vitam, aliis in mortem. III, 1760, 1761.
Vita bona de Deo in nobis est, non de nobis. III, 1579. Vivere bene donum est divinum. X, 205, 242. Bene vivendi potestas non datur libero arbitrio, sed gratia Dei. X, 552. Homo etiam perfectissime justificatus, nisi aeternae luce justitiae divinitus adjuvetur, recte non potest vivere. X, 260. In homine ipso, nisi praecedat fides, vita bona sequi non poterit. VI, 204. Recte vivere et bene operari, nisi justificatus ex fide nemo potest. VI, 126. Vita bona et honesta, si non est ex fide, inutilis est. III, 1720. Ambulamus; et ipsum vivere, accedere est. V, 638. Vitae instituendae praecepta dii non dederunt. VII, 64, 69, 70, 74. Qui a Deo accepit bene vivere, sic ei gratias agat, ut non insultet his qui nondum bene vivunt. V, 91.
Vitae bonae merces terrena non requirenda. V, 136. Vitam bonam non potest sequi mors mala. VI, 676. Vita nostra duplex, sempiterna et temporalis. IV, 725; VI, 513. In eos qui de vita altera dubitant. V, 1381. Et qui sic vivendum hîc decernunt, quasi post mortem supersit nihil. V, 1601. Vita aeterna fide credenda. V, 1196. Vitae aeternae fides adstruitur ex morte Filii Dei. IV, 1942. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. IV, 1942. Vitae aeternae testimonia ex veteribus libris. VIII, 368. Vitam manere post mortem visione duplici edocetur pius medicus. II, 699, 700.
Vita si amatur, quare non quaeritur vera? VI, 668. Vita si diligitur, ibi adquiratur, ubi nulla morte finitur. II, 486. Vita et dies boni, ubi. V, 122, 634, 635, 1014. Vita hîc non est. VI, 676. Vita sine ullo additamento, sola vita aeterna est et beata. IV, 1555. Vita beata, sola vita dicenda est. VII, 666. Vita vera non est, nisi quae aeterna et beata. III, 1575; V, 519, 1402, 1403. Vita praesens in comparatione vitae aeternae, non vita, sed mors deputanda. II, 223; IV, 1555. Deus miscet amaritudines delectationibus etiam innocentibus, ut amorem non habeamus, nisi vitae aeternae. IV, 458, 1793. Ad vitam aeternam continuo suspirandum. III, 1474. Quanto desiderio ad eam Propheta suspirabat. III, 1404, 1405. Vitam aeternam quantum homines negligant prae vita temporali. III, 1747. Vita aeterna semper animo sibi proponenda. III, 1640. Quantum amanda. V, [Col. 0668] 519, 706, 1385, 1387, 1513, 1515. In futuram vitam esse debet Christianorum intentio. V, 1196, 1650. Tota vita Christiani boni, sanctum desiderium est. III, 2008. Vitam aeternam petere non desinamus, donec ad eam perveniamus. IV, 206. Vitam beatam omnes volunt. V, 1401. Non in tempore utiliter vivitur, nisi ad comparandum meritum, quo in aeternitate vivatur. II, 499. Ad illam unam vitam, qua cum Deo et de Deo vivitur, caetera quae utiliter et decenter optantur, sine dubio referenda sunt. II, 499. Propter hanc quam quisque diligit vitam, putat omnia osse facienda. VI, 513. Et sufficientia et incolumitas vel propria vel amicorum, quamdiu temporalis est, pro aeternae vitae adeptione abjicienda est. II, 499. In eos qui temporalis vitae amore perdunt vitam aeternam. V, 1515. Propter vitam aeternam non toleratur, quod propter idolum tolerarunt Israelitae. III, 644. Vide Beatitudo.
Vita praesens tempus operandi salutem. III, 1716. Vita praesens tempus misericordiae; post mortem tempus judicii. III, 1782. Qualis exieris ex hac vita, talis redderis illi vitae. IV, 361. Vitae futurae idoneus esse nemo potest, qui se ad illam non exercuerit. IV, 1937. Vita aeterna soli illi fidei promittenda est, quae per dilectionem operatur. VI, 230. Ad palmam vitae aeternae quatenus currendum. X, 301, 302. Vitae aeternae merces nulli reddetur, nisi qui ejus in hac vita meritum sibi comparaverit. X, 299. Nihil post hanc vitam cuiquam praestabitur, quod sibi praestandum in hac vita non comparaverit. VIII, 513. Vita ista temporalis quomodo agenda, ut perveniatur ad aeternam. II, 354. Omnia etiam necessaria pro vita transitoria contemnere, et pro aeterna vita nolle superflua contemnere indignum est. II, 484, 485. Vita peritura redimitur omnibus bonis. V, 1514, 1518. Vita praesens spe futurae vitae contemnenda. V, 1517. Vitam temporalem pro aeterna vita proximi amittere, non dubitare debet Christianus. VI, 495. Vitae praesentis tempus, seu medium inter baptisma et regnum coelorum, tempus orationis est. X, 336. Vita praesens in re laboris, sed in spe quietis; in carne vetustatis, sed in fide novitatis. II, 217. Vitae hujus nox patientiam quaerit, laetitiam donabit dies. IV, 1853. Vita nulla est sine tribus affectibus credendi, sperandi, amandi. V, 1024. Tanto tolerabilius peregrinationem nostram sustinemus et ardentius finire cupimus, quanto fruimur Deo, vel per speculum vel in aenigmate. III, 31. Vita nostra modo spes est, postea aeternitas erit. IV, 1372. Vita sequatur, quo spes praecedit. IV, 1774. Vita vitae mortalis, spes est vitae immortalis. IV, 1389. Vita temporalis est in fide, vita aeterna erit in specie. III, 1727. Ibi videbimus quod credimus. VI, 343. Visio Dei. V, 34, 712. Visio Dei in forma Dei. III, 1572, 1573.
Vita aeterna, quae. VII, 193. Vita aeterna nulla alia esse potest praeter regnum Dei. X, 117, 118, 715. Vitam beatam non esse in laetitia sensibilium, satis exploratum est. II, 65. Vita aeterna, ipse Deus est. V, 1388. Vita aeterna cum Deo, de Deo et in Deo vivemus. V, 652. Vita aeterna Christus. X, 175. Vita beata erit de Verbo sine verbo. V, 925. Vita aeterna est totum praemium, cujus promissione gaudemus; estque ipsa cognitio veritatis. I, 1331. Vita aeterna, veritatis contemplatio. V, 1633. Vita animae beatae, veritas. VII, 240. Vitae aeternae felicitas. V, 135, 813, 1090; 651, 660, 686. Pretium. V, 707, 1518. Bona. V, 707, 711. Vita aeterna Sanctorum. VI, 342, 343, 347. Sanctorum exaltatio, vita aeterna est. IV, 1589. Vitae aeternae laus. III, 1647. In vita aeterna nihil latebit proximum in proximo. II, 318. Inest in quiete patriae non desidiosa segnitia, sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. II, 212. In vita aeterna nec operosa erit actio, nec requies desidiosa. VI, 343. Tunc caritatis sine fine quietum opus erit, laudare quod amat, amare quod laudat. II, 566. In vita aeterna nec fastidium, nec fames erit. III, 1405. Sed justitiae pacis, et gaudii perfectio. X, 632. Vide Perfectio. In altera vita satiabitur in bonis desiderium justorum. III, 1808. In futura vita nullum erit peccatum, nec ullus cum aliqua peccati cupiditate conflictus, X, 600. Nulla erit concupiscentia cum qua certare, et cui non consentire jubeamur. X, 153.
Vita beata non est, nisi aeterna sit. V, 1402. Cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? III, 1720. In altera vita mortem nec natura sollicite cavet, nec ignavia turpiter timet, nec sapientia fortiter sustinet. II, 484. In justis perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. III, 168. Similiter et in injustis. III, 168. Vitae aeternae dies, unus dies est sine occasu. IV, 202. Dierum longitudo, vita aeterna. IV, 1169. Vita hominis longissima nihil est ad aeternitatem Dei comparata. IV, 1176. Vita aeterna in requie ante resurrectionem. III, 1614. Vitam aeternam simul accepturi sunt homines. III, 1751, 1752. Vitae aeternae salus omnibus simul in fine reddetur. IV, 412. Qui prior ad stadii terminum venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. IV, 441.
[Col. 0669] Vita aeterna gratia nuncupatur. II, 881. Vita aeterna, gratia pro gratia. X, 893. Redditur tamen tamquam debita. III, 1400, 1401. Vita aeterna laboris merces. V, 422. Denarius quem singuli accipient. III, 1812. Sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors, ita merito justitiae tamquam stipendium vita aeterna. II, 881. Vita aeterna merces est, et tamen gratia. VI, 282. Quomodo et merces sit et gratia. X, 892, 942. Vita aeterna nuncupatur gratia, non quia non meritis datur, sed quia data sunt et ipsa merita. II, 881. Vita aeterna justitiae quidem stipendium est, sed tibi gratia est, cui gratia est et ipsa justitia. II, 881. Vita beata omnium est communis possessio. V, 1401. Vita aeterna par omnibus, sed non par honor. V, 1507. Vita aeterna beati omnes aequales erunt, etsi non in aequali claritate. V, 533. In vita aeterna diversa erit gloria pro diversitate meritorum. III, 1812. Quod habebunt singuli, commune erit omnibus. III, 1812. Invidia non erit. III, 1812. Vitae hujus tempore similes apparent boni et mali, vita bonorum in radice abscondita est, sed aestas discernet. IV, 1947. Vita praesens quadragenario numero significatur, vita futura quinquagenario. IV, 1463.
Vitae beatae via latuit philosophos, lateret et nos, nisi ipsa ad nos venisset. V, 814. Ad vitam aeternam nemo perveniet, nisi renascatur in Christo. X, 121, 122. Praeter baptismum et participationem Dominicae mensae non pervenit quisquam ad vitam aeternam. X, 128. Vita aeterna, fructus Eucharistiae. III, 1613. Parvuli qui carnem Christi non manducaverunt, vitam aeternam non consequentur; ex Innoc. II, 785, 826. Vita aeterna et caritas, munus haereditatis filiorum promissionis. III, 566. Hyacinthinis pellibus significatur. III, 635. De vita aeterna nemo securus in hac vita. X, 1031. A vita aeterna hominem nisi peccata non separant. X, 129, 141. Pravorum morum flatibus homines a Patria repercutiuntur. III, 23. Occulto judicio Dei fit, ut ex rudioribus et simplicioribus plures ad vitam aeternam perveniant, quam ex doctis. II, 744. Vitae aeternae arra, Spiritus sanctus. V, 1673. Vita nostra futura jam in Christo capite nostro completa est. VIII, 249. Vitam nostram futuram jam in Christo completam ita spe certa meditatur Apostolus, tamquam jam adsit. VIII, 249, 250. Vita aeterna a solo Deo dari potest. VII, 193, 194. A diis frustra petitur. VII, 175, 183, 187, 189.
Vitalis homo in Carthaginensi eruditus ecclesia. II, 979. Docet fidei initium non esse donum Dei. II, 978. Quomodo eum ad rectam fidem adducere conatur August. II, 978. Vitalis hoc solo reprehenditur, quod initium fidei velit non esse donum Dei, sed nos ex nobis habere. II, 989. Caetera religiosae vitae bona Deum per gratiam suam jam ex fide petentibus, quaerentibus, pulsantibus donare consentit. II, 989. In eoque ipsi et Augustino communis est contra Pelagianos conflictus. II, 988. Vitalem non credit Augustinus haereticum Pelagianum. II, 987.
Vitiosi bene viventibus insultant. IV, 1151, 1152.
Vitium dicitur quod est contra naturam. I, 610, 1290. Vitium naturae inest, sed vitium natura non est. X, 370. Vitia substantiarum atque naturarum substantias atque naturas esse dicunt Manichaei. X, 1085. Et putavit Manichaeus. X, 1453. Vitium non est natura. X, 1159. Non est natura nec substantia. X, 1323, 1537. Sed contra naturam. X, 1124. Sed naturae inimicum. V, 986. Vitium non ita contra naturam est, ut naturae deleat etiam extrema vestigia. VII, 639. Vitium naturam bonam testatur. VII, 349, 350, 351, 352. Vitium non potest esse nisi in natura creata. VII, 418, 421. In vitio nihil aliud displicet, nisi quia detrahit vel minuit, quod in natura placet. X, 743. Vitium contrarium est Deo. VII, 350. Vitium esse, et non nocere, non potest. VII, 351, 353. Vitium quomodo nocet naturae. VII, 351. Vitium est qualitas secundum quam malus est animus. X, 294. Vitia corporibus innata quaedam et per curam sublata. X, 1315.
Vitiorum causam prodire ex carne, sentire videntur Platonici. VII, 405. An diabolus, qui carnem non habet, sit a vitiis immunis. VII, 405, 406. Vitium hominis, natura est pecoris. X, 408. Vitia animorum, naturalium sunt privationes bonorum. VI, 236. Vitia etiam animi, non tamen omnia, carni tribuenda. VII, 405, 406. Carni adscribuntur. VII, 405, 406. Vitium animi est defectus inter intelligibilia non numerandus. VIII, 98. Vitiorum nostrorum Deus non est auctor, bene tamen ordinator. III, 229. Vitia congenita non tribuenda opificio Dei, sed judicio. X, 1427. Vitium animae nihil est aliud quam peccatum et poena peccati. III, 141. Vitiorum naturalium causa, peccatum originale. X, 1429. Vitium quod omnia naturalia bona contenebrat et infirmat, ex peccato originali contractum est. X, 249. Vitium originis est tamquam valetudo mala. X, 855. Vitium originale est in semine. X, 833, 834. Vitium propagat vitium. X, 1167. Diabolus auctor vitiorum, non sineretur naturam rationalem vitiare, nisi esset originale peccatum. X, 1421. [Col. 0670] Vitia nostra non divino operi, sed humanae voluntati, justaeque illius vindictae tribuenda. X, 266. Vitiorum origo est a voluntate hominis. III, 605. Primum vitium animae rationalis, est voluntas ea faciendi, quae vetat summa veritas. III, 138. Vitium est fruendis uti, et utendis frui. VI, 19. Vitium creaturae rationalis, aversio ejus ab incommutabili bono. II, 561, 571. Vitium, fomes quidam et quasi radix peccati. II, 737.
Vitiorum tria genera detestanda ac vitanda Apostolus posuit. II, 91. Vitiorum tria genera, voluptas carnis, superbia et curiositas, omnia peccata concludunt. IV, 115. De tribus vitiis singillatim. III, 154. Vitiorum tria haec genera, in psalmis significantur per pecora campi, volucres coeli, et pisces maris. IV, 115. Hinc etiam tripertita est tentatio Christi. IV, 116. Vitia quae in membris habitant, appellantur membra. VI, 370. Vitiorum jussa contraria. V, 526. Vitiorum contraria jubentium quam grave jugum. V, 897. Vitiis contrariis servire difficilius quam Christo. V, 526. Nomina quae vitia proprie significant, ad virtutes significandas plerumque usurpantur. VIII, 410. Vitia nonnullorum saepe indicia sunt virtutum, quibus apti sint, si praeceptis excolantur. VIII, 444. Vitia quaedam sunt virtutibus aperte contraria, quaedam eis specie fallaci similia. II, 735. Vitia virtutibus affinia. X. 748. Ex ipsis vitiis admonemur ad tendendum ad Deum. III. 154. Vitia plura sunt virtutibus. II, 736. Vitia non sunt connexa. II, 735; IX, 172. Non sunt paria. II, 738, 739. Vitia esse paria Stoici dixerunt, negarunt Catholici. II, 734. Nemo, quamvis sanctus, sine vitio in hac vita. IX, 58, 63.
Vitia carnis constanter debellanda. VI, 370. Pugnandi cum vitiis necessitas. X, 690, 691, 692, 695. Pugna haec quam dura et difficilis. X, 696. Vitia mortua quidem in baptismate per remissionem omnium peccatorum, sed eorum nos curare debemus quodam modo sepulturam. X, 696. Cum vitiis mortuis debet homo confligere. X, 696. Vitiata naturalia in paradiso exortura fuisse sequitur ex dogmate Pelagianorum. X, 1419. Certamen cum vitiis interioribus, et corpus mortis hujus, in paradiso non fuisset. X, 1092, 1093. In quanto certamine cum vitiis interioribus constituti sint sancti, propter corpus quod aggravat animam. X, 1092. Post pristinam ruinam tam gravem certare nos prius cum vitiis voluit Deus, ut in aeterna postea cum illo pace regnemus. X, 1535. Pugna cum vitiis, medium ad obtinendam justificationem. X, 689, 690, 692. In persequendis vitiis et delictis quis modus tenendus. IX, 527. Vitium aliquando vitio tollitur. II, 736. In potestate nostra fuit ne vitia acciderent, non item ut sanentur. X, 266. Profecto nisi Deus adsit, nemo est idoneus certare cum vitiis. X, 1535. In hoc agone magis nos Deus voluit orationibus certare, quam viribus, quare. X, 1535. Vitia animae, gratia Christi medicante curantur. X, 802. Indignius est a vitiis quam ab homine vinci. III, 160. Ab homine vinci non potest, qui vitia sua vicerit. III, 160. Vitium noli propter hominem diligere, nec propter vitium odisse hominem. V, 323. Vitia in filiis, in amicis, in servis, in omnibus notis non diligantur. VI, 703. Vita aliena orbi terrarum non obsunt, si non obsunt Donatistis, qui sunt in eorum communione. IX, 300, 301. Prior corrumpitur vitio suo, cujus vitio alius corrumpi potest. I, 1290. Vitium vel stultitia tenebris comparatur. II, 737. Cum vitiis bellum gerendum. VII, 730. Vitiis non imperatur sine conflictu. VII, 657. Vitia facilius vincuntur, quae consuetudine non roborata sunt. VII, 730. Vitia quomodo vincuntur. VII, 731. Vitia non veraciter vincuntur, nisi verae delectatione justitiae. VII, 730. Nisi summi boni desiderio. VII, 789. Vitia cum vincuntur, et non ex amore Dei, aliis vitiis occultis vincuntur. VII. 730. Vitia quibus pecora et arbores aliaque irrationalia et insensibilia corrumpuntur, ad decorem universi conferunt. VII, 351.
Vitis lignum nullis agricolarum usibus prodest. III, 1842. Vitem ferunt Liberum patrem ostendisse hospiti suo in Attica terra. VII, 569.
Vitro fragiliores sumus. V, 636.
Vitulus aureus cur minutatim concisus, in aquam sparsus. et potus populo datus. VIII, 462.
Vitumnus deus. VII, 195.
Vituperatio peccatorum ad Dei laudem pertinet. I, 1289.
Vivificat anima aliter corpus animale, aliter spiritale. II, 946.
Ulammaüs, Bethel et Luza, eadem civitas. III, 577.
Ulciscendi libido vitiosa. IV, 1433. Vide Vindicta.
Ululae. IX, 232.
Ulyssis socii in bestias mutati. VII, 573, 574. Quomodo. VII, 575, 576.
Umbra quid sit. III, 255. Umbra constat lumine et corpore. IV, 826. Umbra vitam istam significat. IV, 1863, 1864. Umbra Spiritus sancti intelligitur defensaculum ab aestu concupiscentiarum. IV, 826.
[Col. 0671] Unanimes fiunt locus sanctus Domini. IV, 815.
Unciae jacentibus virgulis scriptae. VII, 604.
Unctio. Unctus cum auditur Christus intelligendus. IV, 505. Unctio antequam esset, quomodo Christi dicti sunt antiqui patres. IV, 1395. Unctio sacra ad regiam et sacerdotalem personam maxime pertinebat. I, 627. Uncti etiam aliquando Prophetae. I, 627. Non unguebantur reges et sacerdotes, nisi in illo regno ubi Christus prophetabatur. IV, 505. Unctio nunc ad omnes Christianos pertinet, prioribus temporibus ad duas solas personas regis et sacerdotis pertinebat. IV, 200. Unctio lapidis a Jacob, figura Christi. IV, 510. Unctum caput nostrum Christus, et corpus ejus nos ipsi. IV, 200. Unctio spiritalis, unctio visibilis. III, 2000. Unctio quomodo docet nos de omnibus. III, 2004. Unctionis sacramentum, unctio invisibilis, Spiritus sanctus. III, 2004. Unguimur modo in sacramento, et sacramento ipso praefiguratur quiddam quod futuri sumus. IV, 200. Unguere caput ad laetitiam pertinet. III, 1288.
Unguentum quo perfusus est Dominus a muliere, quid figurabat. IV, 171. Unguentum pisticum, justitia ex fide. III, 1760. Unguenta ex carnibus animantium. I, 1362.
Undenarius. V, 353, 517. Undenario numero transgressio significatur. III, 635, 1336. Et peccatum. III, 1077; VII, 465.
Unicornis aliquando superbiam, aliquando exaltationem unitatis significat. IV, 1178. Unicornes, superbi. IV, 176. Item ii, quorum firma spes in unum Deum. IV, 1006.
Unigenitus et primogenitus in quo differunt. III, 2077. Unigenitus Dei ante saecula. III, 335. Quomodo unigenitus Dei est Verbum Patris. III, 227.
Unionem in Deo absque ulla exsistentia aut proprietate Priscillianus asserit. VIII, 667.
Unio Christi cum Ecclesia, et Ecclesiae cum Christo. IV, 618, 748, 749. Unio inter fideles commendatur ex unione inter membra Christi. III, 1645.
Unitas, omnis pulchritudinis forma. II, 85. Unitas non nisi mente conspicitur. III, 149. Unitatem appetit omnis natura. I, 1191. Unitas Christi et membrorum. V, 755. Unus Christus est caput et membra. IV, 629. Vide Christus. Unitas Ecclesiae. V, 693, 765, 1225, 1231, 1232, 1236. Unitas est Ecclesia. IV, 1309. Vide Ecclesia. Unitatis securitas nulla est nisi ex promissis Dei Ecclesia declarata. IX, 104. Deus in cathedra unitatis doctrinam posuit veritatis. II, 403. Unitatem haeretici pro honore suo dividunt. III, 2028. Unitatis bonum. IX, 138, 139. Unitas Spiritus et caritas maximum omnium bonorum. II, 811. Pax et unitas est magna virtus pietatis. VI, 308. Unitatis vinculum fortissimum caritas. VI, 137. Unitas amanda est. III, 1618. Unitas spiritus in vinculo pacis studiose conservanda. IX, 84, 87. Honor proprius contemnatur, ut Ecclesiae unitas servetur. V, 96.
Unitatis et pacis bono omnia toleranda. IX, 211. A malis quisque secernere se debet corde, non corpore. VI, 180. Spiritu sancto vacuantur, qui ab unitate separantur. IX, 491. Qui deseruerit unitatem, violat caritatem. V, 550. Christus nobis imperavit congregationem, sibi servavit separationem. II, 951. Unitas Christiana regnorum divisione non dividitur. IX, 417. Unitati Ecclesiae corde impoenitenti resistere, blasphemia est irremissibilis. V, 465. Unitatis caritas, et erratum, et multitudinem peccatorum cooperit. IX, 177, 178. Admissos in Ecclesiam sine baptismo de haeresi venientes, propter unitatem ad veniam pertinere praesumpsit Cyprianus. IX, 178. Quod valet ad mundanda sacrilegia gentilium recte perceptum sacramentum baptismatis, hoc valet ad mundanda sacrilegia schismaticorum et haereticorum, caritas unitatis. IX, 478. Fidentissime asserit Cyprianus, eos qui sunt extra unitatem, etiamsi pro Christi nomine moriantur, occidi posse, non posse coronari. II, 410. Tantum valet sive ad delenda, sive ad confirmanda peccata, vel custodita vel violata caritas unitatis. II, 410. Unitatem scindi quomodo mater caritas dolet. III, 1992. Quantum tribuerint unitatis vinculo Cyprianus, etc. IX, 178. Unitas quantum amanda per ipsum Carthaginense conc. declaratur. IX, 211. Homines erunt plene perfecteque unum, cum perventum fuerit ad eum finem, ut sit Deus omnia in omnibus. II, 1043. Unitatis perfectio in Beatis. VI, 387. Vide Concordia. Unitatis commendatio. IV, 1949. Unitas commendatur in creatione rerum, et in Christi ortu. V, 1233. In inconsutili Christi veste. V, 1222. Unitas Legis, Prophetiae et Evangelii. V, 491, 493. Avaritia amat unitatem, sed in quibus amanda non est. IV, 451.
Unum sine aliqua adjunctione non invenitur in Scripturis, nisi de iis quae unius substantiae sunt. II, 1048, 1049. Ubi de duobus aut pluribus dicitur, unum sunt, nec additum quid unum sint, unius esse substantiae intelliguntur. VIII, 788, 789, 926. In Scripturis aliquid unum de diversis naturis invenitur, sed additur vel subauditur quid unum. II, 1019. Nihil est esse quam unum esse. I, 1348. Simplicia per se sunt, quia unum sunt. I, 1348. Quidquid unum est, [Col. 0672] a Verbo Dei unum est. III, 151. Summe unum, est principium omnis formae. III, 234. Unum aliquando dicitur quod constat ex pluribus. IV, 1961. Unum necessarium. V, 617, 1188. Unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. V, 613, 614. In ipsa multitudine non delectat nisi unum. V, 614.
Universitas rebus inter se similibus constat. III, 243. Universitatis indicium, numerus septenarius. IV, 1592.
Universi pulchritudo unde. VIII, 554, 590, 591. Universi pulchritudo ab unitate, a qua nominatur. I, 979; III, 189. Universi pulchritudo ex contrariorum oppositione componitur. VII, 332. Ex noxiarum rerum varietate. VII, 335. Et ex vitiis, quibus irrationabilia et insensibilia corrumpuntur. VII, 351. Ad decorem universi faciunt etiam indecora suum in locum redacta. I, 999. Ex beatitudine non peccantium, et miseria peccantium, resultat perfectio universi. I, 1284. Successionis ordo in universo quare nos non delectat. VII, 352. Universi pulchritudo sapientiam Dei alte commendat. VIII, 591.
Vocabulorum occasio. I, 1011. Non vocabulorum opificem, sed rerum inquisitorem decet esse sapientem. I, 932. Non sunt contemnenda vetusta vocabula, nec facile a consuetudine recedendum, nisi quae rationi adversatur. I, 1106.
Vocatio hominum ex profunda Dei ordinatione. VI, 73, 74. Vocationis praedestinatio occulta. VI, 59. Vocantur omnes a Domino. V, 549. Multi vocati non veniunt, nemo venit nisi vocatus. III, 2076, 2077. Vocatio Dei duplex. X, 792, 924, 983, 984. Vocati alii sunt non secundum propositum, alii secundum propositum. II, 825. Vocatio secundum propositum non omnium est qui vocantur, sed tantum electorum. I, 622; III, 2061. Retr., X, 965. Secundum propositum vocati soli praedestinati. X, 586, 929. Qui non perseverant, non vocati sunt secundum propositum. II, 639. Vocati non omnes, sed ex omnibus et Judaeis et Gentibus. VI, 124. Secundum cujus propositum vocentur electi. X, 586. Vocatio et totum religiosi hominis opus ex Deo est. X, 383. Vocatio Dei ante meritum bonum. VI, 73. Vocatio non est meritorum, sed gratiae Dei. IV, 89. Vocatio ad gloriam non pro meritis hominum, sed pro misericordia Dei. III, 648. Vocatos se dicentes quia coluerunt Deum, refelluntur. V, 863. Vocatio electorum propria, non quia crediderunt, sed ut credant. X, 985, 986. Qui secundum propositum vocatur, non potest dicere, Credidi, ut sic vocarer: praevenit quippe eum misericordia Dei, quia sic vocatus est ut crederet. X, 985. Vocamur misericordia Dei, ut credamus, et credentibus praestatur, ut bene operemur. III, 2061, 2062. Retr. Vocatio an sit effectrix bonae voluntatis. VI, 118. Ex vocatione secundum propositum omnes gratiae oriuntur. X, 965. Vocatio congrua. VI, 118. Vocatio peculiaris. VII, 39 Vocatio nostra fit praedicatione poenitentiae. IV, 1963. Vocationi Dei consentire vel ab ea dissentire, propriae est voluntatis. X, 240, 241. Vocationi Dei quomodo respondeatur. IV, 1308. Vocatos procrastinare non debere. V, 533. De vocatione sua nullum hominum genus desperet. V, 1396. Vocati sunt primum piscatores ac idiotae, et orator, Senator, Imperator dilati; cur. V, 256.
Voconii lex, iniqua. VII, 103.
Volatilia non immerito dicuntur ex aquis creata. III, 282. In prima causalium rationum conditione volatilia ex aquis producta. III, 393. Quod Adam volatilibus et non piscibus nomina imposuerit, propter aliquam significationem factum est. III, 400, 401. Volatile pennatum quid. III, 239. Volatilia quadrupedia, quae. VIII, 817, 818. Retr. Volatilia, spiritalia corda. IV, 1361.
Volumna dea. VII, 128. Volumnus deus. VII, 128.
Volens a cogente liber est. VIII, 104.
Voluntas quid sit. I, 609; VIII, 93, 94, Not. 3, 104; X, 1476, 1478, 1479. Et unde dicatur. X, 234. Voluntas an an irrationalibus conveniat. VII, 151. Voluntas sua cuique notissima. VIII, 103. Voluntates nonnullae omnium, singulis notae sunt. VIII, 1017. Voluntatis motus spontaneus est. VI, 13. Voluntas proprie non est nisi in bonis. III, 1303. Non possumus nolle beatitudinem. II, 669. Voluntas unde secundum Julianum. X, 1489, 1494, 1495. Unde secundum Augustinum. X, 1489, 1495. Voluntas unde non moveatur seu unde non velit. X, 167. Voluntates sub necessitate esse noluerunt Stoici. VII, 152. Voluntas ideo mutabilis, quia ex nihilo. VII, 467. Voluntas in hos vel illos affectus mutatur, pro varietate rerum quae appetuntur aut fugiuntur. VII, 409.
Velle in potestate est hominis. VI, 107. Voluntas ideo libera est, quia est in nostra potestate. I, 1275. Nihil tam in nostra potestate, quam ipsa voluntas. I, 620, 1275. Voluntas non esset, nisi esset in nostra potestate. I, 1275. Voluntas ipsa est, qua et peccatur, et recte vivitur. 596. Nulla re mens fit serva libidinis, nisi propria voluntate. I, 1272. Voluntas in tantum libera est, in quantum liberata [Col. 0673] est; et in tantum appellatur voluntas. I, 609. Voluntas tanto liberior, quanto sanior; tanto autem sanior, quanto divinae gratiae subjectior. II, 676, 677. Voluntas humana non libera dicenda est, quamdiu est vincentibus et vincientibus cupiditatibus subdita. II, 593. Leges, laudes, exhortationes, supplicia, etc., labefactantur, nihilque in eis omnino justitiae est, nisi voluntas sit causa peccandi. II, 1061.
Voluntas omnis aut bona, quae justitiam diligit, aut mala, quae non diligit; nulla in medio consistit. X, 169. Voluntas semper est libera, sed non semper est bona. X, 899. Voluntas bona, et voluntas mala, unde secundum Manichaeum. X, 1113. Voluntas bona et mala, voluntatis item possibilitas, an adscribenda naturae. X, 1499. Voluntatis malae origo. X, 370, 464. Omnis potestas a Deo, sed non omnis voluntas. X, 235. Dum inquirit Julianus unde mala exstiterit voluntas, injustam naturae damnationem affirmat. X, 1497.
Voluntas mala a Deo non est. VII, 151. Voluntatis duritia an sit de divina poena. VI, 119. Voluntas sine instigatione spiritus mali potest esse mala. VI, 622. Voluntatis malae non est causa efficiens, sed deficiens. VII, 353, 355, 356. Voluntas mala est defectus potius ab opere Dei ad sua opera, quam ullum opus. VII, 418. Voluntas mala malum opus praecedit. VII, 420, 421, 422. Voluntas mala ex homine qui bonus creatus fuerat, orta est. X, 1478, 1480. Voluntatem malam quare homo possit habere. X, 1479. Voluntas efficitur mala, cum se, relicto superiore, ad inferiora convertit. VII, 354, 355. Voluntas mala est contra naturam. VII, 151. Est testimonium naturae bonae. VII, 332. Voluntatem malam sic non habebunt sancti, ut nec habere possint. X, 1498. Voluntas solo libero arbitrio potest declinare a bono; a malo vero non potest sine Dei adjutorio. VII, 467. Voluntas ex se ipsa mala, bona autem nonnisi ex Deo. X, 169. Bonae voluntatis auctor Deus, malae autem ipse peccator. X, 1479.
Voluntas mala non suae permittenda est libertati. II, 754. Voluntati sanae commissa est perseverandi vel non perseverandi potestas. X, 938, 939. Voluntas sine gratia non sufficit. X, 889, 892, 899. Non sufficit ad praecepta adimplenda. X, 897. Non sufficit ad justitiam habendam. X, 155. Voluntas sine gratia non movetur ad bonum. X, 744. Voluntas ad non peccandum non sufficit. II, 766, 775. Voluntatem sine gratia non sufficere ad vitanda peccata, ipsa oratio arguit. X, 256. Voluntatem dum de possibili conatur excusare Julianus, naturam inexcusabilius accusare convincitur. X, 1497. Voluntas humana vires bonorum operum perdidit, ipsis fatentibus Pelagianis. X, 1145. Voluntas dum bonum non vult, vitium est humanae voluntatis; dum vult bonum, adjuvatur gratia divina. X, 323. Voluntatis conatus sine Deo nihil est. IV, 208. Voluntas si nihil ageret, Deus non diceretur ejus adjutor. IV, 1859. Voluntas ad opus bonum perficiendum non potest esse libera, nisi Dei munere liberata. VI, 444. Ad habendam justitiam velle satis est. II, 485. Velle nemo potest nisi admonitus et vocatus, sive intrinsecus, sive extrinsecus. VI, 73. Sine propria voluntate nullum vitae propriae potest esse peccatum. X, 147. Sine voluntate nostra non erit in nobis justitia Dei. V, 922. Sine voluntate bonum operari non possumus. X, 213. Voluntatem propriam licet habeamus; non tamen ex illa, sed ex Dei adjutorio provenit victoria tentationum. II, 828. Voluntate propria animam sibi bonum esse non posse, sed malum. II, 571. Voluntate sua homo se sanare non potuit. V, 409. Voluntas hominis in paradiso beata, nunc misera. X, 1108. Crementum in voluntate est, ubi nativitas in voluntate est: nemo ex aqua et Spiritu nascitur, nisi volens; ergo si vult, crescit; si vult, decrescit. III, 1997, 1998. Duae contrariae voluntates nonnumquam in homine. I, 759. Voluntas vetus carnalis et nova spiritalis in Augustino. I, 753. Voluntas fortis et integra, voluntas semi saucia, voluntas parte assurgens, et cum alia parte jacente cadens et luctans. I, 758. Voluntatis suae vires nemo satis cognovit. X, 530. Voluntati animus et caro non obtemperant. VII, 423. Voluntas bona parva et invalida. X, 901. Ex duabus voluntatibus aequaliter affectis quare una malo consentit, altera non consentit. VII, 354. An sit in potestate nostra voluntatem mutare. VIII, 129, 130. Not. 4. Voluntatem mutare an facile homini sit. X, 297 Voluntas bona unde. X, 168, 169. Voluntas bona etiam Angelorum, a Deo est. VII, 356, 418. Bona voluntas a Domino est. X, 568. Non est nisi ex Deo. VI, 247, 248, 623. Voluntatis bonae initium, donum gratiae. X, 567, 568. Voluntas bona in nobis fit operante Deo. VI, 118. Bona voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram. IV, 89. Voluntas bona a Deo datur, a Deo excitatur. V, 108. Voluntatem Deus praeparat. III, 2061, 2062. Retr. Voluntas quae est in corde recto, paratur a Domino fide praecedente, qua acceditur ad Deum rectum, at cor flat rectum. IV, 991. Voluntas sine gratia bona esse [Col. 0674] non potest. II, 851. Voluntas bona non redditur nisi per gratiam. X, 1497. Voluntas bonae libertati redditur per gratiam. X, 1185. Voluntatem justam nemo potest habere, nisi gratuitam de super acceperit gratiam. X, 554. Voluntas servandi praecepta, munus gratiae. X, 314. Voluntas adjuvatur et erigitur impartito spiritu gratiae. X, 212. Ut voluntas bona in justis et peccatoribus in spiritu et carne perficiatur oramus. III, 1279. Velle Deus operatur in nobis. VI, 73. Voluntates bonas in cordibus hominum operatur Deus. X, 568, 1146, 1435. Mirabili potestate operatur. X, 373. Deus parat et convertit hominum voluntates. X, 991. Deus potest contrarias voluntates convertere, et duritiam cordis auferre. X, 898. Voluntatem hominis convertit Deus occultissima et efficacissima potestate. X, 569. Deus inclinat hominum voluntates quocumque voluerit. X, 990, 991. Occulto instinctu efficacissime ad quod voluerit excitat hominum voluntates. X, 1317. Gratia qua infirmae voluntati subvenitur, eam indeclinabiliter et insuperabiliter agit. X, 940. Voluntatibus hominum Deus dominatur. X, 906. Voluntates hominum Deus in sua potestate habet. X, 944, 990. Voluntates hominum ita sunt in Dei potestate, ut eas quo voluerit faciat inclinari. X, 905, 906. Deus voluntates operatur in mentibus hominum, ut volentes ex nolentibus fiant. X, 1208. Volentes ex nolentibus gratia facit. X, 1518, 1519. Exempla Scripturae quibus probatur Deum magis habere in sua potestate voluntates hominum, quam ipsi suas. X, 943. Quibus datur gratia, sic volunt, ut impleant praecepta. X, 886. Non volentis neque currentis, etc., quo sensu Pelagius intellexerit. X, 343. Dogma Pelagianum negans Deum operari voluntatem in mentibus hominum. X, 1343. Voluntatem bonam quatenus Deo tribuendam censebant Pelagiani. X, 168. Voluntatem et actionem ab homine esse vult Pelagius. X, 362, 363.
Voluntatem hominis cur Scriptura conveniat. X, 1109. Voluntas quae praeparatur a Domino, non cogitur velle bonum. X, 1117. Quomodo et Deus praeparat voluntatem, et homo se ipse praeparat. X, 1134, 1135. Velle nostrum ad Deum et ad nos pertinet. VI, 117. Velle et credere quomodo nostrum est. III, 2061, 2062. Retr. Voluntas ad malum captiva rapitur, ad bonum vero liberata suaviter attrahitur. X, 1295, 1296. Deus hominis voluntatem bonam praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam. VI, 248. Aliter Deus praestat ut velimus, aliter praestat quod voluerimus. VI, 117. Gratia nolentem praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. VI, 248. Voluntas gratiam comitatur, non ducit; sequitur, non praecedit. II, 819. Cum praecesserit bona voluntas nostra quae vocantem sequitur, perficietur in nobis voluntas Dei. III, 1278. Voluntas ut plena sit, oportet ut sana sit. II, 485. Voluntatis sanitas in quo consistat. II, 485.
Voluntas bona quid sit. I, 1234. Quae sit. VI, 623. Voluntatem bonam non timor, sed caritas habet. IV, 991. Magna voluntas, magna caritas. X, 901. Voluntas bona nihil aliud quam caritas. X, 371. Voluntas non potest dici bona, quae in aliis vel in se ipsa, non in Domino gloriatur. X, 749. Miserrimus voluntate bona qui caret. I, 1235. Voluntatem bonam pax perfecta sequitur. III, 2066.
Voluntas sufficit ubi opus externum non potest fieri. III, 772, 773. Voluntas bona si nihil habeat, totum illi computatur. IV, 1665. In dante Deus respicit voluntatem, non munus. IV, 1664, 1665. Quidquid vis, et non potes, factum Deus computat. IV, 677. Coronat Deus voluntatem, ubi non invenit facultatem. IV, 1351. Deus non annotat facultatem, sed coronat voluntatem. V, 131. Cor quaerit Deus, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. IV, 1746. Non mundatur opere, qui immundus est voluntate. IV, 1528. Ex qualitatibus voluntatum, non ex temporum spatiis, sive recte facta, sive peccata metimur. II, 381. Voluntatem bonam sequitur corona, malam sequitur poena. VIII, 544. Voluntas mala sola peccatum est, etiamsi desit effectus. X, 235. Voluntas ipsa punitur sive animi supplicio, sive corporis. II, 381. Voluntas bona, multum pendenda. I, 1234. Nihil tam facile est bonae voluntati, quam ipsa sibi; et haec sufficit Deo. V, 444. Voluntas bona invito eripi non potest. I, 1235. Voluntas bona commendatur. IV, 371.
Voluntas illa dicitur nostra, quae intelligitur esse propria contra voluntatem Dei. VIII, 687. Velle proprium habere est humanae infirmitatis. IV, 278. Velle proprium corrigendi ratio. IV, 278. Voluntas Dei regula nostrae. IV, 274. Magna et usitata in hominibus perversitas est, ut cum debeant ipsi vivere secundum voluntatem Dei, Deum velint vivere secundum voluntatem suam. IV, 543.
Voluntas Dei regula est incommutabilis. IV, 1206. Voluntati Dei obtemperandum. V, 1355. Voluntas propria dum superioris voluntati praeponitur, in grandem ruinam trahit. III, 384. Voluntatem propriam facit, quisquis a Deo non docetur. IV, 1855. Qui non facit voluntatem Dei, non eam [Col. 0675] didicit. IV, 1582. Voluntatum rectitudo unde sumenda. VIII, 992. Voluntas hominum non est recta, nisi ad voluntatem Dei dirigatur. IV, 503, 504. Recto corde sunt, qui hoc volunt, quod Deus vult. IV, 1206. Voluntatem Dei tunc facit homo, quando facit justitiam quae ex Deo est. VIII, 790. Voluntas hominis aliquando bona est quae dissonat, et aliquando mala est quae consonat bonae voluntati Dei. VI, 279. Cum voluntas divina humanae praeponitur, homo ab humanis in divina dirigitur. III, 1770. Voluntatem divinam, quae nostrae praeferenda est, quomodo nosse possimus, Augustinus Paulinum interrogat. II, 274. Voluntas Dei in libris S. Scripturae quaerenda. III, 38. Voluntas Dei ante Evangelii praedicationem latebat, post patuit. V, 1357. Voluntas Dei, ipsa est lex Dei. IV, 386.
Voluntatem Creatoris numquam superat creatura. IV, 1464. Voluntas Dei voluntate hominis impediri non potest. X, 1109. Voluntas Dei semper invicta. X, 238. Etsi contra voluntatem Dei faciant infideles, cum Evangelio non credunt, eam tamen non vincunt. X, 238. Deus ita certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum attribuit, ut ejus voluntas sit super omnia. III, 348. Non fit aliquid, nisi omnipotens fieri velit; vel sinendo ut fiat, vel ipse faciendo. VI, 276. Necessario futurum est quod Deus vult. III, 350. Voluntas Dei immutabilis. VII, 366, 752, 753. Quomodo dicatur mutari. VII, 366, 752, 753. In voluntatibus nulla bona est, cui non praesit Deus; nulla mala qua bene uti non possit. III, 389, 390. Voluntas Dei fiet in te, etsi non fit a te. V, 380. Quod fit a te, ipse facit in te. V, 380. Non vis bonus implere voluntatem Dei, et de te malo impletur. VI, 661. Vide Deus. Voluntatum bonarum adjutor Deus et remunerator, malarum relictor et damnator; utrarumque ordinator. VII, 435. Voluntates tantum valent, quantum Deus eas valere voluit atque praescivit. VII, 152. Deus occulto judicio et justo voluntatem Semei, proprio vitio malam, inclinavit in peccatum quo malediceret David. X, 906. Voluntates omnes, etiam malae, Deo subjiciuntur, quomodo. VII, 151. Voluntatibus malis bene utitur Deus. VII, 332. In eos exitus quos Deus praescivit justos et bonos, tendunt omnia quae videntur adversa voluntati ejus. VII, 752, 753. Quidquid praeter suam voluntatem patitur homo, voluntati Dei tantum tribuere debet. VII, 152. Voluntate libenter Deo serviendum. IV, 876, 890, 891.
Voluntas in Christo quomodo duplex. IV, 277, 278, 1206.
Voluntaria quaedam sunt quae et necessaria sunt. X, 1489. Voluntarium tunc est bonum, cum Deus operatur in nobis et velle et operari. X, 314. Voluntaria oris, sacrificia laudis, confessione caritatis, non timore necessitatis oblata. IV, 1568.
Volupia dea. VII, 118, 122.
Voluptas quid. VII, 621. Voluptatis vis quatenus explicatur a Juliano. X, 1440, 1441. Voluptatem suo more ponit pro concupiscentia Julianus. X, 1221. Voluptas paradisi non turpitudinis, sed beatitudinis cogitanda est. X, 1556. Voluptatem praecedit appetitus. VII, 424. Voluptatis pictura. VII, 167. Voluptas aut subditur virtuti, aut praefertur, aut jungitur. VII, 622. Voluptas potest et honesta esse. X, 448. Voluptas vescendi et potandi tolerabilis. X, 773. Quod amplius non delectat, secundum id operemur necesse est. III, 2141. Vide Delectatio.
Voluptas et dolor duo incitamenta ad peccandum. V, 1286. Voluptas carnis unum ex tribus generibus vitiorum, quibus peccata omnia concluduntur. IV, 115. Voluptates corporis illecebrae atque escae malorum. X, 774, 778. Voluptatum temporalium vanitas. V, 859, 861. A voluptate carnis continentiam Deus jubet et dat. I, 796. Voluptatis imbecillitas protrudit nos ad sublimiora. III, 159. Voluptatis regnum. III, 155. Miseria animi voluptatibus dediti. I, 804. Augustini pugna ne voluptatibus sensuum capiatur. I, 797. Qui gaudent in mortiferis voluptatibus, esse sine dolorum timore non possunt. III, 432. Quod ad tempus libet, postea pejus dolet; et quod ad tempus salubriter dolet, postea infinita voluptate laetificat. V, 1482. Poenitendi cum voluptate vicinitas. X, 774. Voluptatum carnalium amatores, etsi senes videantur, spinarum radices sunt. IV, 1805. Voluptatis pretio, animam peccando quisque diabolo vendit. III, 2071. Voluptatis immundae sectatores quibus comparati. III, 361. Voluptas saeculi, aqua in puteo. III, 1515. Omnis voluptas pecorum ex terra est. III, 348. Voluptates et saeculi desideria stercori comparantur. IV, 1474. Voluptatibus superatis cavendum ne succedat cupiditas placendi hominibus. VI, 26. Proficit spiritali saluti, quidquid corporali minuitur voluptati. V, 1044.
Volusianus. II, 508. Not. 6. VI, 249. Consul. IX, 687. Volusianus Augustino proponit quaestiones de incarnationis mysterio. II, 512. Marcellino, piae ipsius matris rogatu, quotidie invisitur. II, 513. Cum a veri Dei cultu nonnullorum persuasione revocaretur. II, 513, 525. Volusiano respondet Augustinus. II, 514. Volusiano tantum ad ea, quae [Col. 0676] ipse per se quaesierat, respondit Augustinus. II, 525. August. epistolam suam ad Volusianum Marcellino misit. II, 537. Epistola ad eum memoratur. II, 703, 707. Volusiani ingenium et eloquium judicat Augustinus prodesse debere aliis. II, 515.
Volutina dea cui involumenta folliculorum commissa sunt. VII, 118.
Voti excellentia. II, 483, 487. Votum Deo a primis Christianis ad posteros venit. IV, 1729, 1730. Vovere quid debemus. IV, 967. Vovere adversus animam suam, id est in aliqua rerum licitarum et concessarum abstinentia. III, 745. Homo Dei nomine consecratus et Deo votus, in quantum mundo moritur ut Deo vivat, sacrificium est. VII, 283. Nihil Deo gratius possumus offerre, quam ut dicamus ei, Posside nos. IV, 1717. Se ipsum quisque voveat, se ipsum reddat. IV, 1494.
Votum castitatis. V, 736; VI, 434. Virginitatem proposuerat Maria. V, 1096. Voti sancti conscia dixit, Quomodo fiet istud? V, 1319. Post emissum castitatis votum damnabile est velle nubere. VI, 437. Nuptiae tales non sunt adulteria, ut quidam putant. VI, 438. Lapsus tamen a voto, adulterio est pejor. VI, 439. Voventes castitatem, et non exhibentes, quanta maneat ira Dei. V, 799. Voti fraudati eo major est iniquitas, quod non fuit vovendi necessitas. VI, 439. Votum continentiae. V, 1094. Votum continentiae mutuo consensu inter conjugatos initum. II, 1012. Vovenda non est continentia a conjugatis, nisi ex consensu communi. II, 487. Votum hujusmodi si ab alterutro praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas, quam persolvenda promissio. II, 487. Ad votum continentiae vir et mulier parem auctoritatem habent. III, 746. Quod conjugati pari consensu voverunt, perseveranter usque in finem reddere ambo debent. II, 1078. Qui continentiam Deo vovistis, nolite retro respicere. V, 1094. Vota reddere femina non debet prohibente viro, etiamsi ipse antea permiserit. III, 745, 746. Mulier, viro nondum consentiente, continentiam non secundum sanam doctrinam suscepisse dicitur. II, 1078. Ac peccasse cum ei debitum carnis negavit. II, 1078. Vovere potest femina vidua aut libera, non vero sub patre aut viro constituta, nisi hi permittant. III, 745. Votum jejunandi. II, 147, 150. Votum caeci illuminati, totam vitam se in basilica serviturum. V, 1299. Voventur omnia quae offeruntur Deo. II, 637. Votum nostrum maximum sacramento altaris praedicatur. II, 637. Vota in monasteriis nuncupari solita. IV, 1279. Vota quaedam omnibus communia, et quaedam propria singulorum. IV, 967.
Voti obligatio. III, 744. Vota Deo reddenda. V, 799. Vota persolvenda. II, 486, 487, 1013. Reddendum est quod vovetur. IV, 967, 1058. Vota quae sine ulla conditione voventur, nulla conditione rumpenda sunt. VI, 468. Haec est distinctio in votis, ut se accuset homo, Deum laudet, etc. IV, 798, 1218. Quisquis Deo quid vovet, si respicit retrorsum, malum est. IV, 967, 1058. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod promisit; qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. IV, 1717. Ex professione hominis est vovere, ex adjutorio Dei vota reddere. IV, 968. Vota sua numquam reddet, qui de suo se putaverit redditurum. IV, 1730. Non Domino quisquam quidquam rectum voveret, nisi qui ab illo acciperet quod voveret. VII, 530. Impiger sit animus ut voveat et reddat, ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. IV, 1730 Voto laudabili reddito egregia et singularis quaedam gloria tribuenda in coelis. VI, 402.
Vox materia est verborum, verba formatam vocem indicant. III, 257. Vocis et verbi discrimen. V, 1304, 1309. Vox inanis sine verbo. V, 1304. Vocis ministerium propter verbum. V, 1305. Vox deficit crescente verbo. V, 1307. Vox proprie animatorum est. IV, 1809. Vox corporalis auditur, spiritalis autem intelligitur. IV, 83. Vox tota ab omnibus, tota a singulis auditur. II, 518. Vox ad homines sonus est; vox ad Deum affectus est. V, 1093. Vox cordis auditur a Deo. IV, 1662, 1775. Vox fidei in factis est. V, 546, 547. Vox Christi, vox Dei, pax est. IV, 1075. Vox Christi etiam nostra est, et vox nostra etiam ipsius est. IV, 749. Vox Patris in monte audita, et species columbae visa, sine vivificantis animae ministerio factae sunt. II, 746.
Urbanenses, schismatici Donatistae in quadam Numidiae particula. IX, 588.
Urbanus Papa. II, 196
Urbanus episcopus. II, 1019, 1020, 1021.
Urbanus episcopus. II, 644.
Urbanus presbyter Marcellini litteras ad Augustinum attulit. II, 585.
Urbanus Donatus. IX, 511. In domo Urbani Donati habita Secundi Tigisitani Gesta. II, 197.
Urbica, honesta vidua. II, 694.
Urbicus, id est Romanus. II, 137 Not. ( a ).
Urbis clades describitur. VII, 18. Et haec divinae misericordiae [Col. 0677] tribuenda. VII, 14, 15. Vide Roma.
Urias lux mea Dei interpretatur. VIII, 459
Ursacius. IX, 514. Ursacium divina vindicta periisse clamabant Donatistae. IX, 324, 328, 329.
Ursicinus. X, 843.
Ursus vir perfectissimus Rationalis Africae. IX, app. 777.
Ursi propter exhibendos ludos. V. 203.
Usiam inter et hypostasim quid differat. VIII, 917. οὐσία usitatius substantia vocatur. VIII, 917.
Usula. IX, 507, 528, 550.
Usura peccatum quod excludit a regno Dei. IX, 162, 165. Usuras ipsae leges et judices reddi jubent; sed non est quo judice repetantur. II, 665. Usurae nomine cur peccata significentur. IV, 910. Vide, Foenus. Usura idololatriae comparata. IX, 566.
Usus rerum legitimus, quis. III, 221. Usus Christianus temporalium. V, 861. Usus illicitus, abusus potius nominandus est. III, 20. Usus rerum culpandus, non res ipsae. V, 328. Non usus rerum, sed libido utentis in culpa est. III, 73.
Uter. Ab utre appellati sunt Ascitae haeretici. VIII, 42.
Uterus Dei Patris, quid. IV, 1458. Uterus Virginis, sponsi thalamus fuit. III, 1979.
Uthina. IX, 218.
Utica urbs Africae. VII, 36, Not. ( a ); IX, 228. Atroci pestilentia afflicta. VII, 112. Uticensis Massa candida. V, 1417. Uticae habitus Sermo in basilica Massae candidae. IV, 1869, Not. ( a ).
Uti quid sit. III, 20; VI, 19; VII, 339; VIII, 981, 982. Uti et frui. V, 958 Uti fruendis, et utendis frui, vitium vocatur. VI, 19. Qui non bene utuntur, abuti rectius dici solent. VI, 19. Quibusnam ratio hominis utitur. VI, 20. Ratio hominis utitur primo se ipsa ad intelligendum Deum ut eo fruatur, caeteris rationalibus animantibus utitur ad societatem, irrationalibus ad eminentiam. VI, 20. Uti aliqua re non potest, nisi animal quod rationis est particeps. VI, 19. Utendum sic quibusdam bonis, ut ea non diligamus. X, 817. Uti fructibus, quo sensu dicitur. VII, 339. Dementia est, crimen male utentium in res ipsas transferre. V, 328. Res quarum est bonus et malus usus. V, 1417. Tunc quisque habere aliquid dicendus est, quando bene utitur: nam quod juste non tractat, jure non tenet, etc. V, 327. Sicut malum est male uti bonis; ita bonum est bene uti malis. I, 639. Non prodest bona res non utenti bene. I, 706. Utens superbe et immoderate rebus propriis, a Deo reprobatur. V, 206. Quomodo Deus homine utatur. III, 32. Deus utitur creatura, non fruitur. III, 32. Vide Usus.
Utile quid sit. VI, 19. Utilitas est divina providentia. VI, 19. Utilitas beneficentiam praecedit. III, 72. Nec utilitas proximi abdicanda est in otio, nec contemplatio Dei in negotio. VII, 647. Utilitas impie viventium nulla est. VII, 649. Aliquando, etiamsi noceat, prodesse creditur quod delectat. II, 963.
Uva dicitur verbum divinum. IV, 109. Uva de spinis quomodo legatur. V, 474, 761.
Vulcanus. IV, 1483. Vulcanum ignem mundi esse volunt. VII, 207. Vulcanus maritus Veneris. VII, 81. Vulcanus cur claudus fingitur. VIII, 374. Vulcanus et Mars inimici. VI, 712. Vulcani templum Athenis. VII, 570.
Vulgi judicium plerumque erroneum. VII, 36.
Vulnerantur Dei sagittis male sani, et sanantur bene vulnerati. IV, 1865.
Vulnus in bono potest accipi in Scriptura. VII, 692. Vulnus sub tegmine medici sanatur, sub tegmine vulnerati celatur. IV, 266. Vulnus peccati medicum omnipotentem requirebat. IV, 712. Vulnus amoris. V, 1365.
Vulpes insidiosos maximeque haereticos significant. IV, 1040. Reges impios, quos terret virtus aliena, vulpes appellavit Scriptura. IV, 1136. Rex qui neminem hominum timet, non vulpes, sed leo. IV, 1136.
Vultur Christus appellatur; pulli vulturis, filii sponsi. III, 829.
Vultus Dei, quid. IV, 520.
Vulvam conclusam fuisse quo sensu Scriptura dixerit. X, 454. Vulvam in domo Abimelech quomodo concluserit Deus. X, 721.
Uxor. Sine uxoribus non licebat vivere Abeloniis, iis tamen non miscebantur. VIII, 47. Praeceptum Domini de uxore relinquenda, non est contrarium veteri Testamento. VIII, 132.
Uxor marito tamquam domino debet servire. VIII, 420. Uxor viro propter Deum serviens, Deo servit. I, 669. Uxor, viri ancilla. V, 1463. Uxor casta. V, 759. Uxor si marito subjiciatur; pax recta est; si dominetur, pax perversa. IV, 1860. Uxor viri tamquam capitis sui sequatur obedienter auctoritatem. II, 1080. Uxor sine consensu mariti continentiam eligere non potest. VI, 480. Uxoris in maritum quae sit potestas. VIII, 420. Uxore nolente, conjugi continere non licet. IV, 1959. Uxor de rebus terrenis suis nihil agere [Col. 0678] debet sine mariti arbitrio. II, 1079. Mulier virum et offendere et scandalizare non debet, etiam bonis operibus. II, 1079, 1080. Uxor si ad indecentem ornatum aliqua dura conditione cogitur, potest habere in superbo cultu cor humile. II, 1081. Uxori de habitu ac vestitu nihil mutandum aut usurpandum praeter viri arbitrium. II, 1080. Uxor prudens et Christiana describitur. I, 772.
Uxoris dilectio quaenam salutem impediat. VI, 216. Uxorem carnaliter diligere, veniabile. VII, 743. Uxorem qui affectu carnali sic amat, ut tamen eam Christo non praeponat, salvabitur per ignem. VI, 153, 155. Uxoris amor talis, ut propter eam cogitet vir quae sunt mundi, quomodo placeat uxori; lignum est et foenum quod super fundamentum aedificatur. VI, 216. Usus contra naturam exsecrabilior in uxore, quam in meretrice. VI, 382. Uxoris usus nonnisi procreationis causa adhibendus. V, 345. Et nisi liberorum procreandorum causa fiat, est peccatum. V, 88, 1541. Uxoris usus est immoderatus, nisi liberorum procreandorum causa fiat. V, 1272. Pro sanctificatione perfecta Deus viro computabit, si ipse, non quod uxor debet exigit, sed reddit quod debetur uxori. IV, 1959. Uxor saepe marito Eva. IV, 1209. Quinam habent uxores tamquam non habentes. X, 423. Uxorem qui duxit, vinculis ferreis constringitur. IV, 1959. Tales compedes consolidant et Episcopi manus. IV, 1959. Viri ad Ecclesiam confugientes ut dimittant uxores suas, arctius ibi colligantur. IV, 1959.
Uxor nonnisi propter fornicationem dimittenda, ut intelligendum. I, 616. Uxorem nullis legibus humanis licet vendere, legibus autem Christi nec dimittere, excepta causa fornicationis. II, 689. Uxor non dimittenda nisi propter adulterium. IV, 1959. Uxor ob fornicationem dimissa, non cessat esse uxer ejus qui dimisit. VI, 457. Uxore dimissa aliam ducere adulterium est. VI, 198. Uxor infidelis quandonam rectissime dimittitur. VI, 216.
Uxorum pluralitas. X, 419. Cur viro plures aliquando uxores, numquam autem feminae plures habere viros permissum. V, 347; X, 419. Unam feminam maritos habere plurimos inhonestum erat. III, 73. Uxores plures ducere olim non prohibitum. VII, 517. Uxorum multitudo nulla olim lege prohibita. VIII, 428. Uxorum plurium simul uni viro habendarum inculpabilis erat consuetudo, quare. III, 73. Uxores plures habere tempore veteris Testamenti non erat peccatum, quia neque contra naturam erat, neque contra morem, neque contra praeceptum. VI, 395. Uxorum multitudo non culpanda in Sanctis antiquis. VIII, 429. Uxores plures habere cur antiquis licuit. V, 348. Veteres Sancti non ex libidine multis uxoribus utebantur. III, 76. Patres pro tempore et pro more gentis suae, etiam plures uxores caste habebant. V, 345. Intemperantia potest esse major in una uxore habenda, quam in multis. III, 76. Magis probatur homo multarum uxorum fecunditate utens propter aliud, quam unius carne fruens propter se ipsam. III, 76. Patribus concessum habere multas uxores, ad hoc tantum, ut filios procrearent. V, 347. Uxor sua cuique sufficiat. V, 1064. Uxorem super ducere vetitum more Romano. VI, 378. An liceat uxoris voluntate aliam adhibere, ut communes filii nascantur, non audet Augustinus definire. VI, 385. Uxorem suam alteri tradere, non licet Christiano. VI, 203, Licebat in republica Romana. VI, 203. Catonis exemplum. VI, 203, 388. Cur sicut Israelitae uxores alienigenas, non ita Christiani easdem infideles jubentur deserere. VI, 462. De uxoris laude viro longe dissimili quasi fugare velle moestitiam, adulatio est, non consolatio. II, 1074. Cum uxore litigiosa comparatur mala conscientia. IV, 344. Omnis concubina uxor, non autem omnis uxor, concubina. III, 571.
Uxor Christi, Ecclesia ejus, nos ipsi. IV, 1684.
Uzalis Africae civitas. V, 1444, 1446. Colonia Uticae vicina. VII, 768. Uzali, memoria S. Stephani ab Evodio episcopo constituta. VII, 768. Miracula ibi facta. VII, 768.
X.
Xanthus, aliis Asterius, Cretensium rex. VII, 569.
Xantippus Tagosensis episcopus Numidiae primatum ad se pertinere contendebat. II, 226. Nuncupatur Xantippus senex. II, 227.
Xenocrates philosophus, Platonis discipulus. X, 647, 666. Platoni in Academiam successit. II, 440; VII, 237. Xenocrates Polemonem quomodo converterit. II, 591.
Xenophanes Colophonius physicus. VII, 208. Quo tempore claruit. VII, 582.
Xenophon. II, 1031.
Xerxes Baleus septimus rex Assyriorum. VII, 562.
Xyslus Romanus episcopus et martyr. I, 647; X, 285. Xysti martyris festum. III, 1621. Vide Sixtus.
Z
Zabulon interpretatur habitaculum fortitudinis. IV, 835.
[Col. 0679] Zacchaeus in sycomorum adscendens quid figurat. V, 941. Zacchaeus excipit hospitio Dominum. V, 170. Zacchaeus dimidium dat, dimidium ad reddendas fraudes reservat. V, 112, 243, 649.
Zacharias quid et quo tempore prophetavit. IV, 1467, 1917, 1940; VII, 593.
Zachariae et Mariae eadem fere verba, non eadem incredulitas. V, 1314. Zacharias desperando interrogat, Maria inquirendo. V, 1314. Zachariae os prius clausum, et post apertum quid significet. V, 1328. Zacharias et Elizabeth non sine peccato. X, 162. Quomodo Zacharias et Elizabeth sine querela in omnibus mandatis Domini. X, 312.
Zama. IX, 232.
Zeb, interpretatur lupus. IV, 1053.
Zebee interpretatur victima lupi. IV, 1053.
Zebedaei filii antequam humiliarentur, voluerunt exaltari. IV, 1670. Zebedaei filii celsitudinem appetentes, ad viam vocantur. V, 875.
Zelpha os hians interpretatur. VIII, 435. Zelpha figurat praedicatores, quorum os hiat et cor non hiat. VIII, 435.
Zelotypia proprie ubi sit. VIII, 142.
Zelus quid. VI, 140; VIII, 142. Zelus Dei quid sit. VIII, 138, 142, 147. Zelus duplici significatione intelligitur, et quanam cadere potest in Deum. VIII, 352. Zelus in bonam et in malam partem accipitur. VII, 677. Zeli Dei nomine intelligitur exactio castitatis, ne anima a Deo suo fornicando dispereat. IV, 1914. Zelus Dei, zelus amoris est. IV, 1583. Zelus Dei tota spes salutis nostrae. VIII, 142. Zelo domus Dei flagrare omnes debemus, quomodo. III, 1471, 1472. Zelus impatiens. IV, 1196, 1279. Zelus non secundum scientiam. V, 721. Zelus Dei secundum scientiam quis sit. IV, 81, 1128. Qui zelum habet, Deo, non sibi zelet. IV, 1583. Zelus cur minus videatur congruere Deo, quam praescientia, ira et similia. VI, 141.
Zeno unus ex principibus Stoicorum. VII, 259, 261. Stoicorum princeps. I, 954. Sub Polemonis magisterio condiscipulus Archesilae. I, 955. Deum ipsum esse ignem, animum mortalem esse dicebat. I, 955. Nihilque esse praeter hunc sensibilem mundum, nihilque in eo agi sine corpore. I, 955. Zeno in virtute beatitudinem posuit. VIII, 1019. Zenonis definitio de perceptione veri. I, 925. Quae discutitur. I, 943. Zenonis sententia in Chrysippum pervixit. I, 955.
Zenobius. I, 977; II, 63. Zenobius a Dioscoro Magister memoriae appellatur. II, 431. Zenobius Augustino auctor est scribendi operis de Ordine. I, 987. Opus illud ipsius nomini dicatur. I, 980. Zenobii congressum et conspectum quaerebat Augustinus. II, 63.
Zenophilus consularis. IX, 386, 426, 512, 513. Gesta apud [Col. 0680] Zenophilum Consularem. II, 168, 197; IX, 513. Zenophili consularis acta citantur. IX, 584.
Zephirinus Papa. II, 196.
Zertense concilium. II, 577.
Ziph, vicus, unde dicti Ziphaei. IV, 619.
Ziphaei, florentes interpretantur. IV, 619.
Ziquensium civitas. IX, 540.
Zizania quid sit. VIII, 347. Zizania ea proprie dicuntur, quae nascuntur in similitudine frumentorum. IV, 784. Zizania interiora et exteriora. IX, 163. Zizania ab inimico seminata, quinam. III, 1367. Cur permittatur diabolo superseminare zizania. IX, 162. Zizania sola per orbem terrarum, excepta Africa, crevisse contendunt Donatistae, non frumentum. IX, 322. Zizaniorum parabola contra Donatistas. V, 298, 550. Zizania crescere in Ecclesia usque ad messem sinenda. IX, 52. Zizania cum messe per totum mundum jussa sunt crescere. IX, 183. Zizania non colligi, sed tolerari praecepta sunt. IX, 280. Pro unitatis bono. IX, 582. Inter zizania frumentum Christi gemit. IV, 476. Per tolerantiam zizaniorum, crescit fructus frumentorum. IV, 781. Zizania quaedam in praescientia Dei triticum. IX, 432. Zizania cognita non maculant frumenta. IX, 493. Zizania in Ecclesia fidem aut caritatem non impediunt. IX, 205. Zizania etiam haereses designant. I, 642; IX, 29. Zizania et paleae in Ecclesia. II, 264.
Zoboennus episcopus. X, 662, 663.
Zoninus episcopus. X, 662, 663.
Zoroaster rex Bactranorum, magicarum artium inventor, quando natus est risisse fertur. VII, 728. Zoroaster a Nino rege Assyriorum bello superatus est. VII, 728.
Ζωήν inter et Βίον quid differat. VIII, 1004.
Zosimus Innocentii successor. X, 648. Zosimo Papae de Africano concilio contra Pelagii errorem scriptum est. II, 972. Rescripsit Zosimus, et rescriptum ejus ad universos totius orbis episcopos fuit. II, 972. Rescripti hujus exemplum mittit Augustinus ad Optatum. II, 865. Et ad Valentinum ac fratres ejus. II, 972. Zosimus Papa deluditur aliquandiu a Pelagianis. II, 865. Not. ( a ). Zosimus Papa benigne excusatur. X, 388, 389. Zosimi purgatio. X, 574. Zozimi epistolae fragmentum, ubi asserit peccatum originale. II. 865. Zosimus Romanus pontifex Pelagianos damnat. I, 650. Coelestium et Pelagium damnat. X, 575. Julianus Zosimum Romanum pontificem praevaricationis accusat. X, 842. Zosimus Papa Augustinum Caesaream mittit negotiorum causa. II, 857.
Zozimus a Tharassa. IX, 143, 232.
Zubedi fundus Hesperii in territorio Fussalensi. VII, 764.
Index generalis in opera quae in appendicibus continentur
A.
Aaron Christi mediatoris typum gerit. V, 1804.
Abba, nomen graecum. II, 1161.
Abel justitiae primatum habuit. III, 2154. Christi et Christianorum typum gerebat. VI, 748. Martyrium dedicavit. VI, 1740.
Abibas. VII, 811.
Ablavius Africae Vicarius. IX, 785.
Abraham primo dictus Illam, deinde Abram, demum Abraham. VI, 1311. Cum patre suo idola coluit. III, 2348. De pagano Dei cultor factus est. III, 2274. Astrologiae peritus fuit. III, 2360. Abrahae elogium. III, 2325. Qui typum gerat Dei Patris. V, 1753. Abraham propheta, rex et pater multarum gentium appellatus. III, 2323. Positus est velut imago, ad cujus similitudinem genus humanum reverteretur ad Deum. III, 2324. Ab ipso dicti sunt Hebraei. III, 2323, 2324. Abrahae filii sunt Judaei secundum carnem, nos secundum fidem. III, 2243. Abrahae fides pluribus laudatur et illustratur. III, 2359; V, 1953. Abraham fidei nominisque Christiani radicem habebat. V, 1743. Natura quidquid legis fuerat observabat. V, 1743. Fides ejus, incredulorum poena; incredulorum perfidia, gloria ejus. III, 2360. Abraham cum Jepthe comparatus. III, 2239. Abrahae obedientia in immolatione filii laudatur. V, 1751. Abraham gladio obedientiae filium jugulavit. VI, 1165. Novit de semine suo Christum coeli et terrae Dominum nasciturum. V, [Col. 0680] 1753. Salvatorem in spe futurae Incarnationis vidit. III, 1359. Trinitatis mysterium intellexit. V, 1748. Ad eum in trium virorum persona majestas incorporea descendit. V, 1744.
Abrahae sinus, ubi sancti exspectant felices. I, 1472.
Absida. VII, 835, 842.
Absolutionum eulogiae pro defuncto. VI, 1158.
Abstinentiae duo genera. V, 2112. Abstinentia a vino, carnibus, oleo, balneo. II, 1111; VI, 768, 777. Abstinentibus a vino vel carnibus credere nihil meriti adcrescere, Joviniani est. VIII, 1219. Abstinentiae utilitas ac modus. II, 1114; V, 2029.
Abusionum duodecim gradus. VI, 1079.
Abyssus superior. VII, 850. Abyssus peccatoris triplex. VI, 948.
Accidentia mente et cogitatione colliguntur. I, 1423. Quid sint. I, 1423. Accidens omne sine subjecto esse non potest. I, 1424. Accidentia alia sunt intra, alia extra, alia intra et extra usiam. I, 1425.
Acedia quid. VI, 1089.
Achar peccatum quatenus aliis obfuerit. III, 2234.
Acratius. IX, 786.
Actionem humanarum quae esse debeat intentio. VI, 819. Nihil agit, qui impietati operam navat. X, 1737. Omnis actionis bonae forma est caritas. VI, 1256. Bona cum agimus, Deus in nobis atque nobiscum, ut operemur, operatur. X, 1787, 1861. Nemo invitus bene facit, etiamsi bonum [Col. 0681] est quod facit. X, 1873. Vide Opus.
Actores. IX, 818, 841.
Adam qualis creatus. VI, 728, 774; X, 1771, 1773. Adam initio Spiritum sanctum accepisse, et peccando amisisse quidam dicunt. III, 2369. Ea ratione moti, quod perfectus factus sit. III, 2369. Spiritum sanctum habere, ultra naturam et perfectionem hominis est. III, 2369. Apertum est quod nunc non habuit Adam. III, 2370. In Adam omnium hominum concreata natura est. X, 1812. Absque omni vitio. X, 1812. Cum libero arbitrio quod si auxiliantem Dominum non desereret, beatitudinem consequi posset. X, 812. Adam quid in bestias potuisset, in Noe ostensum est. V, 1953. Adae corpus ita factum est, ut dissolvi posset: sed arboris vitae gustus corruptionem inhibebat. III, 2227. Eos qui Adam mortalem factum sentiunt, fatetur Julianus nulla ratione niti. X, 1738, 1759. Adam necessitate naturae, non peccati merito mortuum dicentes, damnantur. X, 1728, 1730. Adam perfecte habuit scientiam humanam. VI, 815. Post praevaricationem accepisse scientiam mali, nec amisisse scientiam boni falso dicitur. X, 1813. Adam positus in mundo dominus, cur legem a Deo acceperit. III, 2388. In paradiso fuit ac virgo permansit, quamdiu jejunavit. V, 2026, 2031. Unde primum lapsus sit. VI, 729. Adam et Eva quibus gradibus in peccatum lapsi sint. VI, 1051. Adam spe deitatis, non desiderio corporali peccavit. III, 2382. Idololatriam admisit. III, 2277, 2278. Adam latro. V, 2034. Adam non ideo malus, quia homicidae genitor. V, 1740. Adam peccaturum sciens Deus, cur eum non revocaverit. V, 1738, 1740. Adae culpam qui nonnulli excusent. V, 1737. Deo hi injuriam faciunt. V, 1737, 1740. Adae soli, non Deo aut arbori peccatum ejusque poena imputanda. V, 1738, 1740. Adam si se accusasset, de paradiso non exsulasset. V, 2202.
Adam qualis post lapsum factus. VI, 774; X, 1772, 1773. Adae peccato maculatum est corpus. III, 2382. Et homines corruptioni subjecti sunt ac morti. III, 2382. Sed hinc lucrum referunt, si legi Dei obediant. III, 2382. Adae peccatum totum hominem in deterius commutavit. X, 1785. Nec illi solum, sed et ejus propagini nocuit. X, 1785. Adam libertatem suam ac nostram vendidit. V, 1944. Genus suum peccato vendidit. III, 2278. In Adam periimus omnes. X, 1812. Non amissa substantia aut voluntate, sed lumine ac decore virtutum. X, 1812. Adam et Eva eo die creduntur mortui, quo in eis poenaliter facta est necessitas moriendi. VI, 1051. Adam in ipso loco sepultus, ubi fixa est crux Christi. V, 1750.
Adae mutatio in pejus, et altera fidelium in melius. X, 1878. Adae primi et secundi comparatio. V, 2031; X, 1888. Adam vel Christum imitari quid sit. VI, 1051, 1052.
Adelfius. IX, 787.
Adeodatus episc. Donat. IX, 828, 831.
Adjutor cornicularis. IX, 816.
Adjutores commentarium officii Proconsulis. IX, 816.
Adjutor numerorum officii Vicarii. IX, 816.
Adolescens sine obedientia, abusio. VI, 1080.
Adora in Deo Christo hominem, et in homine Deum. I, 1468. Adoratur in terris rex, quasi vicarius Dei. III, 2284. Adorata Imp. scripta. IX, 778. Adoravit Saracam chlamys. II, 1097. Petrum modo provolutis genibus adorant Imperatores. V, 2125, 2127.
Adscendere ad Deum quid sit. VI, 791. Adscensus tres. VI, 817.
Adscensio Christi est cautio et arrha nostrae. V, 2081, 2082. Glorificatio nostra est. V, 2083. Adscendendum post Christum. V, 2082. Scil. corde. V, 2082. Vitia ipsa scalam nobis facient, et elevabunt nos, si fuerint infra nos. V, 2082. Cum medico nostro nullum adscendit vitium. V, 2082.
Adsoni Derbensis monasterii abbati praefixa ad Gerbergam reginam epistola adscribi, eique restituendum esse postmodum deprehendimus librum de Antichristo. VI, 1129, 1130.
Adventius. III, 844.
Adventus. VI, 1277. Adventu Christi quid nobis praestitum. III, 2372. Adventus Christi secundus non fiet latenter ut primus. V, 2051.
Adverbium unde dictum. I, 1402. Quid sit. I, 1403. Adverbiorum variae terminationes. I, 1402, 1404. Significationes. I, 1402.
Adversitas aequanimiter ferenda. V, 1812. Magis timendum, si nullas aut leves patimur. V, 1813. Adversitati praesidia pacis tempore quaerenda. X, 1875. Adversitas justorum, aeternorum pretia gaudiorum. III, 2439.
Adulationis pernicies. VI, 1287. Adulationis vitium ita crevit, ut jam augeri non possit. II, 1113. Quis sit adulator. III, 2405. Adulatores, latentes scopuli. V, 1885. Omnes vendunt oleum. V, 2350. Adulatoris blandimentum, oleum peccatoris. V, 2214; IX, 767. Adulantium linguae alligant animas in peccatis. X, 1870.
[Col. 0682] Adulteri furore excaecantur. V, 1783. Sunt multi. V, 2289. Ab unoquoque debent corripi, et post unam et alteram correptionem a suo consortio separari. V, 2289. Ad sacerdotum notitiam deferri. V, 2289. Adulteris nullam fidei esse scintillam. V, 2293. Adulteria divina et humana lege puniuntur. V, 2290. Consuetudo intromissa est, ut adulterium feminae, non viri puniatur. V, 2290. Ac dicant viri ea sibi licere, non feminis. V, 2290. Adulter nisi poenitentia prolixa et uberes eleemosynae subvenerint, et a peccato cessaverit, in aeternum peribit. V, 2290. Adulteria non excusat longa ab uxore absentia. V, 2293. Adulterii prima tela oculorum, secunda verborum. V, 1768.
Aedilitas. IX, 782, 783, 784.
Aegritudo animi quid. X, 1874. Aegrotus quasi inter medicum et morbum, facit ut vincat cui se jungit. V, 1876.
Aegyptii prae caeteris vanae philosophiae operam dabant. III, 2316. Eorum fabula de mundi origine. III, 2218. Aegypti plagae. III, 2164, 2165. Quid illis significetur. V, 1781. Aegyptus in primogenitis juste percussa. V, 1790. Aegyptium spiritalem quis exstinguat. V, 1792.
Aelianus Proconsul. IX, 780, 781, 782, 784, 827.
Aelionis filii. IX, 799.
Aelius Paulinus. IX, 780, 781, 782.
Aetredi liber de Amicitia in epitomen contractus. VI, 831. Ac de Vita eremitica ad sororem liber. I, 1451.
Aequivocorum varia genera. I, 1416.
Aer quid. VI, 1009.
Aetates mundi sex: VI, 742, 749. Aetates mundi et humanae vitae sex. V, 1920. Vide Mundus.
Aeternum proprie. VIII, 1182. Aeternitas non corrumpitur nec immutatur. III, 2232. Diversitatem abhorret. III, 2231. Nihil aeternum nisi simplex. III, 2231. Aeternitatis nulla portio est centum annorum spatium. VI, 991. Aeternitatem cuncta imitantur. VI, 1020. In aeternis quibusdam potest aliqua esse distantia, non in ipsa aeternitate. X, 1892. Aeternitas et immutabilitas vera non est, nisi in deitate. X, 1859, 1874. Aeternorum meditatio mentis coercet instabilitatem. VI, 824. Aeternae vitae felicitas. VI, 820, 822, 823, 828, 861, 862, 966. Aeternarum poenarum gravitas. VI, 821, 993.
Aethiopiae situs. III, 2171. Aethiopiae monstrosi homines. VI, 1303, 1304.
Aetimologia, res nimis curiosa, et non nimis necessaria. I, 1411.
Aetius in Trinitate aequalitatem dicit gratia. VIII, 40.
Affectio quid sit. I, 1433.
Affectus quatuor animae. VI, 782. Quorsum dati. VI, 813. Affectus pius quid. VI, 816.
Afflictae animae oratio. VI, 936.
Africa. IX, 784. Africanae provinciae. IX, 816. Africa tota quid gravi persecutione passa sit. IX, 773. In hac persecutione, praeter paucos Catholicos, peccaverant universi. IX, 776.
Africana Ecclesia inopiam patitur clericorum. IX, 806, 808. Quod decrevit, confirmari non vult, nisi prius consulta Ecclesia transmarina. IX, 806, 807, 809. Carthaginense Concilium mittit qui eam consulant. IX, 808. Afris propria lex rebaptizandi. IX, 787. Africana synodus adversus Coelestium. X, 1699. Africana duo Concilia adversus Pelagianos 10 tom. X, 1685, 1686. Illis Aurelius dux, Augustinus ingenium. X, 1685. Africani Concilii an. 417. ad Zosimum perlata. X, 1808. Praemissa ad eum epistola. X, 1808. Africani episcopi apud Zosimum questi sunt, quasi Coelestio in omnibus commodaverit fidem. X, 1726. Africanorum episcoporum ad Zosimum rescriptum notatur. X, 1731, 1775. Laudatur a Coelestino. X, 1758. Ab aliis. X, 1775. Africani Concilii an. 417 constitutionem totus mundus amplexus est. X, 1724, 1837. Hanc quomodo erroris taxet Cassianus. X, 1723, 1808. Africae universale Concilium an. 418 habitum. X, 1728 Cui interfuerunt 224 episcopi. X, 1730. Decreta illius quasi sedis suae propria amplectitur Coelestinus. X, 1757. Africanum Concilium plenarium (an. 418) Imperatorum mandato ab Aurelio mittitur episcopis subscribendum. X, 1731. Africani episcopi Sardinia exsules. X, 1772, 1176.
Agelastus dictus est, qui semel tantum in vita risit. III, 2357.
Ager unus est Dei, alter hominis. V, 2325.
Agesilaüs. IX, 781, 783.
Agnes cogitanda proponitur, ubi pudicitia tentatur. I, 1460.
Agnus legalis figura, cujus veritas Christus in altari crucis oblatus. V, 2066.
Agricola Praefectus praetorio. X, 1727.
Agricola Pelagianus. X, 1753.
Alae duae quibus in coelum tollimur, duo praecepta caritatis, V, 1745. Alae duae quibus animae elevantur in coelum, caritas et humilitas. V, 2312.
Albanus episc. in Sardinia exsul. X, 1772.
[Col. 0683] Albigistinum. VII, 830.
Albinus canis. X, 1996.
Albinus Faustus consul. X, 1765, 1771.
Album corporale, pro libro. II, 1108.
Alchero adscriptus liber de Spiritu et Anima. VI, 779.
Alcuini quaestiones de Trinitate. VIII, 1172. Opusculum de benedictionibus Jacob. III, 2199. Prologus ad Carolum super Categorias. I, 1419.
Alethius episc. X, 1790.
Alexandri dictum. VI, 1339.
Alexandriae mos. Vide Sacerdos.
Alfius Caecilianus. IX, 780, 781, 782.
Alia et Sparsa coss. III, 2176.
Alleluia tacet post conclusum Pascha. V, 2096. Alleluia, usitatum laudis verbum, quod quadragesima intermittitur. I, 1457.
Altare interius et exterius in templo Salomonis, quî reperiatur et in nobis. V, 2169. Altare in quo obtulerunt Cyprianus, Carpophorus, etc. IX, 776. Altare defendunt diaconi. IX, 803. Altaria fregerunt Donatistae. IX, 804. Altare Dei invisibile. X, 1875. Altare est cor cujusque. V, 2170. De altaris consecratione festivitas. V, 2166, 2168.
Aluta scriptus libellus. IX, 778.
Alypius. IX, 816, 827.
Amacius PP. Galliarum. X, 1751.
Amahus Christi discipulus. V, 2127.
Amaritudo. Per amaritudinem inferiorum homo docetur amare meliora. X, 1875.
Amazonum historia. III, 2357.
Ambiguum esse omne verbum. I, 1416. Sed non ambigua explicatione posse explicari. I, 1416. Ambigui et obscuri discrimen. I, 1415.
Ambitausus. IX, 787.
Ambitio clericorum resecatur. V, 1804.
Ambrosius. V, 1854; VI, 840, 841. Confessor. X, 1725. Sanctae memoriae episcopus. X, 1686. Ambrosii verba in lucam laudantur. X, 1812.
Ambrosio Autperto restituitur liber de Conflictu vitiorum et virtutum. VI, 1091.
Amethystus quos exhibeat. VI, 1230.
Amicitia, magna res et valde rara. VI, 833. Amicus diu quaeritur, vix invenitur, difficile servatur. VI, 1232. Amicitiae sacratissima foedera auctoritate Domini Bethaniae consecrantur. I, 1468. Amicitiae fons et fundamentum. VI, 837. Origo, progressus, abusus. VI, 834. Amicitia quid sit. VI, 831, 836. Non ita plures complectitur ut caritas. VI, 833, 837. Alia est carnalis, alia mundialis, alia spiritalis: haec una vera. VI, 833. Amicitia puerilis. VI, 836. Amicitia spiritalis qualis sit. VI, 836. Amicitiae nomen falso assumunt, inter quos est convenientia vitiorum. VI, 833, 836. Amicitia inimica potatorum. V, 2243, 2303. Amicitia vera hic inchoatur, in coelo perficitur. VI, 841. Amicitia vera aeterna est, nec desinere potest. VI, 833, 837, 839, 1049. Hanc nondum novit, qui aliam ab ipsa vult mercedem. VI, 837, 840. Amicitia, quidam gradus vicinus perfectioni. VI, 835. Amicitiae perfectio quatuor gradibus conscenditur. VI, 837. Amicitiae fructus et commoda. VII, 835.
Amicitia quid amico debeat. VI, 837. Amicus mutui amoris et animi custos esse debet. VI, 832. Amicos facit animorum conjunctio. V, 1954. Amicitia unum facit de pluribus. VI, 832, 836, 837. Amici quid sibi impendere debeant. VI, 842. Ad amicitiam requiruntur dilectio, affectio, securitas et jucunditas. VI, 839. Amicitiae lex in petendis et dandis. VI, 841. Amici qui deligendi. VI, 837, 841. In amicis probanda sunt fides, intentio, discretio, patientia. VI, 840. In eis deligendis cavendus amoris impetus praecurrens judicium. VI, 840. Amicitia quî colenda. VI, 841. Non recte colitur, a quibus aequalitas non servatur. VI, 841. Amici quî corripiendi. VI, 842. Amicitiae non desunt naevi; sed non ideo fugienda. VI, 836. Amicitiae dissuendae, non rumpendae omnino. VI, 839. Amicitiae solvendae causae. VI, 838, 839.
Amittere. Aliquid ad tempus pro fide amittere, lucrum est facere. III, 2224.
Amor quid sit. VI, 812, 845, 846. Amor impudicus non est amor. V, 1768. Amor mundi non est amor. VI, 1226. Caritas quae deseri potest, numquam vera fuit. VI, 1049. Amanda non esse, quae redamare nequeunt. VI, 1081. Id solum recte diligitur, quod numquam bene amittitur. X, 1881. Amare non licet quod non semper manet. VI, 1084. Amoris sufficientia ac varii gradus. VI, 959.
Amoris effectus in nobis. VI, 959. Amore anima sese non sentit. VI, 960. Amor etiam sensus est. VI, 807. Amor vita cordis, ideoque nec vacare potest. VI, 846. Amor conjungit absentes. V, 1877. Amor impatiens solet pericula ipsa contemnere. VI, 1165.
Amoris multiplex origo. VI, 837. Amor mundi, amor peccati, amor Dei. VI, 963. Amoris duo rivi, caritas et cupiditas. VI, [Col. 0684] 813. Amores duo duas faciunt civitates. X, 1877. Vide 1879. Amor amore vincitur. V, 2345. Amor bonus et malus amor in uno homine possunt esse. 1870. Amor Dei plenus amorem excludit saeculi. V, 1848. Amor et timor Dei ad omne opus bonum ducit, et ad omne peccatum amor ac timor mundi. X, 1879. Dilectionis ratio diversam facit Verbi Dei participationem. VIII, 1190.
Amor quando ordinatus aut inordinatus. VI, 846. Solus ille feliciter amat, qui Deum amat. VI, 847. Dilectionis Dei diversi effectus. X, 1893. Amore Dei beati efficimur. VI, 807. Amare Deum, justitia et beatitudo est. VI, 1047. Quales nos amet Deus. X, 1787, 1789, 1864, Impium est eum non diligi, cui vicem rependere non possumus, etiam cum et diligimus. VI, 1188. Quod a Deo nobis per dilectionem praestitum, melius rependi nequit, quam per dilectionem. VI, 939. Amor solus est ex animae affectibus, quo conditori suo possit rependere vicem. VI, 807. Huic uni incumbat. VI, 807. Amor Dei necessario sequitur notitiam ejus. VI, 865. Deus non verbis tantum, sed corde puro et operibus justis vult diligi. VI, 1056. Ad Dei dilectionem duo pertinent, affectus mentis, et effectus operis. I, 1466. Affectus mentis quî salutari mysteriorum meditatione nutriatur. I, 1466. Amor verus semper confitetur. VI, 860. Amorem Dei excitat, nutrit, auget frequens recordatio beneficiorum ejus. VII, 849. Inde excitatur. VI, 792, 961. Excitatur nominatim ex intuitu creationis ac redemptionis. VI, 849, 852. Ex summa Dei in nos dilectione. VI, 851. Amor Dei ad consequendam veniam necessarius. VI, 1121. Amare volens Deum, qualem se ei parare debeat. VI, 961. Amantis Deum qualis sit animus. VI, 963. Deum quis diligat. VI, 1038. Amoris puritati quando quid desit. VI, 1120. Minus eum amat, qui cum eo aliquid amat, quod non propter illum amat. VI, 880.
Amorem nostrum de corpore trahere quod sit perturbatus, et de animo quod sit sublimis et continuus, falso Julianus dicit. X, 1741. Amorem sanctum a natura nobis insitum, ac solis animi viribus, sine sui damno, persistere Julianus falso dicit. X, 1741. Amor Dei non est nisi ex Deo. X, 1741. Deum semper diligere tenemur, nec valemus nisi dederit. VI, 879. Amoris dono idonei efficimur, qui beatitudine perfruamur. VI, 845. Amoris Dei flagrantis postulatio. VI, 956. Amator Dei, amator est sui. X, 1891. Tractatus de diligendo Deo maxime ex consideratione beneficiorum ejus conflatus. VI, 847.
Amore venit Deus ad homines, venit in homines, factus est homo. VI, 792, 807, 960. Amicitia Christi in quo sita sit, et quî colenda. VI, 1049. Amor Christi dulcis et quietus: amor saeculi anxius et perturbatus. VI, 930. Hi duo amores non sese in uno capiunt pectore. VI, 930. Amoris Christi ardens deprecatio. VI, 928. Amor Christi quantus esse debeat. VI, 1037. Amans Christi non est, qui plus illo aliquid amat. V, 1881.
Amor Dei et proximi, duplex vinculum quo fit ut Deum plenius capiamus. VI, 846. Amor Dei et proximi via ad vitam. VI, 847. Amandi Dei ac proximi modus. VI, 849. Amor proximi dividitur in innocentiam et beneficentiam, scilicet ut nulli noceas, nec velis nocere, ac benefacias quibus possis. I, 1465. Dilectio proximi et nocere cavet, et curat benefacere. VI, 1039. Diligendi homines, non eorum errores. X, 1859. Amans Deum, et se et proximum amat; et contra. VI, 1223.
Quisquis se ipsum, non Deum amat, non se amat: et quisquis Deum, non se ipsum amat, ipse se amat. X, 1895. Cur. X, 1895. Amare alium non potest, qui ipsum non amat. VI, 813. Amor proprius nec sibi sufficit. V, 1828. Amor caritatis dives est et omnibus abundans, et erogando crescit. V, 1828. Amor proximorum quî doceatur mutuo amore membrorum. V, 1949, 1951. Amore caritatis, propriae fiunt virtutes alienae. V, 1950. Amans omnes, recte omnibus dominatur. VI, 782. Amor proximi aut odium quid in nobis efficiant. VI, 1055. Amandi mali, ut boni fiant; boni, ut meliores. V, 1829. Diligendi amici in Deo, inimici propter Deum. VI, 1171. Diligendus non est peccator ut peccator, sed ut homo. X, 1881. Modus amandi amicos et inimicos. V, 2157. Amore inimicorum fit caritas integra. V, 1878.
Amor mundi et Dei in uno corde cohabitare non possunt. VI, 1084. Amare Deum perinde est, ac Nolite diligere mundum. VI, 1224. Christum ne velimus habere et saeculum. VI, 1188. Amor vanitatis, pulvis; amor iniquitatis, sordes. VI, 848. Amori saeculi praesentis, futuri amor quomodo opponendus. VI, 1103.
Amphilochii Icon. memoratur Sermo de virginitate. VII, 818.
Ananias fraudis ac sacrilegii reus salutem perdidit. V. 1938.
Anastasius summus Pontifex, X, 1681. Sedis Apostolicae [Col. 0685] episcopus, consultus ab Afris. IX, 808. Eisdem rescripsit. IX, 809.
Anastasius Bibliothecarius. VII, 817. Penes Mantuam sedis Apostolicae legatus. VII, 817. Historiam graecam translationis S. Stephani et Sermonem Amphilochii de virginitate latine vertit. VII, 817, 818. Primum illud opus cum epistola ad Landuleum. VII, 817.
Anaxagorae mors singularis. III, 2356.
Anaximenis sententia de Deo. VI, 888.
Andreas ad crucem securus et gaudens properabat. VI, 882. Ex caritate mortem appetit. VI, 1120. Andreae Apostolo ficta apparitio. VIII, 1150.
Angarialem dare. IX, 790.
Angeli duo a Lot visi, intelliguntur Pater et Filius unus Deus. VIII, 1104. Angeli nomine Moysi in rubo et Josue stricto gladio visus est Dominus. VIII, 1105. De Angelis non admodum evidens nostra scientia. VI, 921. Angelorum, ut Spiritus sancti, praesentiam testificatur Arelat. Synodus. IX, 787. Testes Christus et Angeli ejus adhibentur. IX, 795. Angelis testibus, ut et spectante Deo, causa dicitur agitanda. IX, 816. Angeli quid sint. VI, 1010. Angelos bonos nostrique adjutores esse certum est: quales sint, aut quando creati sint, minus certum. VIII, 1177. Angelica natura primo die facta. VI, 740. Creaturarum Dei est principium. III, 2153. Angeli conditi cum adhuc tenebrae aquam, aqua terram absconderet. VIII, 1215. Dominico die creati. V, 2274. Omnes aequales creati. VI, 738. Angeli, animalia. VI, 729. Angelus natura spiritali. III, 2152. In coelo primum positus. III, 2152. Angelicae et humanae scientiae discrimen. VI, 1010. Angeli quomodo superiores et aequales homini. VI, 850, 870.
Angelicum peccatum cur in Genesi tacitum. VIII, 1176. Cur sine remedio relictum. VIII, 1176. Angeli lapsus qualiter factus sit, ideo tacitus, quia irremediabilis. III, 2153. Ideo irremediabilis, quia in summo honore constitutus, non habuit immutationem ad excellentiorem statum, sed tantum ut in eo confirmaretur. III, 2153. Cum hominis lapsu comparatur. III, 2153. Angelos qui ceciderunt, numquam reparandos esse. VI, 763. Cur. VI, 763. Non aliud eis fuit incipere jam puniri, quam beatifici boni dilectione destitui. VI, 763. Ignis aeternus eis etiam paratus. VI, 763.
Angelis quomodo Christi crux profuerit. VI, 1192. Angeli boni ideo sancti, quod tenuerint arbitrii sanctitatem. VIII, 1218. Semper legunt, eligunt, diligunt Dei voluntatem. VI, 927. Angelorum patria, Christus. V, 1874. Angelorum panis. V, 1997, 2035. Angelorum panis manna dicitur, non quod illo saturarentur, sed quod per eorum ministerium, sicut Lex et caetera, populo praebebatur. III, 2168, 2228. Angelorum ordines. VI, 782. Pro diversis gradibus claritas. VI, 1011. Angeli, licet non judicandi, contremiscent in conspectu judicis nostri. V, 2051.
Angelis non convenit creare. X, 1871. Angeli omne animantium genus jussis possunt movere. VI, 746. His corporalibus judicandis ac ministrandis praesunt. VI, 797. Miris modis visa sua nostra esse faciunt. VI, 1997. Angelicorum spirituum in humanum potestas. VI, 798. Per ipsos administrari, quae in rebus insensibilibus aut in creaturis sensibilibus geruntur. VI, 1010. Angelica ministeria usquequaque sunt diffusa. VI, 800. Ab iis ventus excitatur et tranquillatur. VI, 1009. Angelicis officiis omnia mirabilia peragebantur, quae Deus in populo Israel ostendit. III, 2174. Angelus Israelitarum exterminator expavit futurum Christi mediatoris opus. V, 1804. Angelus forte fuit stella quae Magos Bethleem perduxit: in quam varias formas sese Angeli hominum causa transformarint. III, 2194. Angelicus terror uxorem Pilati propter Christum turbavit. V, 2038. Angelus et homo creditur, qui sub specie negotiatoris visus sit. VII, 851. Angeli laetantur de salute mundi. V, 1986.
Angelorum erga nos officia. VI, 1324. Quomodo orationes nostras Deo offerant. VI, 850. Quam ob causam ad nos veniant. VI, 851. Angeli duo, unus bonus, alter malus, unicuique dicuntur adhaerere. X, 1818. Angelus custos nobis est, adest et angelus malus. VI, 1354. Angelum Dei unusquisque habet: homo malus bonum repellit, et adsciscit malignum. VI, 1182. Angelus unicuique animae ad custodiam delegatus. VI, 856. Angeli custodis beneficium. VI, 1119. Angeli custodes vitae nostrae. V, 1979. Eorum in nos studia et officia. VI, 885. Angeli pacis suscipiunt justos morientes, et a potestate diaboli eripiunt. VI, 1057. Sanctorum morti assistunt, eis auxilium praebent, et ad sinum Abrahae animas comitantur. I; 1472. Angeli hic nobis praesto sunt, et animas nostras ad caeteros defunctos deferunt. VI, 799. Animas hinc migrantes suscipiunt, et aut in sinu Abrahae, aut in inferno collocant. VI, 1163, 1183. Justos in coelum tollunt. VI, 1350. Angelorum chorus sanctis morientibus occurrunt, et ad Christum eos perducunt. VI, 1061. [Col. 0686] Ad paradisum eos ducunt, ac spiritali cantico delectant. VI, 1055.
Angelus Dei est episcopus, aut presbyter, aut etiam laicus. III, 2420. Angeli Dei vel diaboli sunt, qui Dei vel diaboli faciunt voluntatem. VI, 1071.
Animae origo occulta et soli Deo cognita. VIII, 1208. De animarum origine dubitatio. X, 1784. Animarum origo exponitur. VI, 809, 814. Animam de substantia Dei esse volunt Manichaei et Priscillianistae. VIII, 1207. Nec pars est Dei, nec de natura et substantia Dei, sed ex nihilo. V, 2175; VI, 784, 809, 887; VIII, 1207; X, 1718. Animas non fuisse prius quam in corpora mitterentur. V, 2183; X, 1718. An ex traduce sint, necne, incertum. VIII, 1177. Non sunt ex traduce. III, 2229. Idque ex Scriptura evincitur. III, 2229. Non seminantur, sed formato corpore creantur et infunduntur. VIII, 1216. Anima nondum recepta corpus in utero formam humanam recipit. VI, 784. Anima post XLVII dies corpori infunditur. VI, 1276. Dei nutu ad corpus venit, non quod pro actis ante carnem meruerit in carne includi. VI, 784. Qui peccatum contrahat. VI, 810. Cur eam det Deus sine baptismo morituris. VI, 810. Animae unius sunt naturae. VI, 1023. Cur una sit altera discendi capacior. VI, 1024.
Anima quid sit. VI, 781, 784, 788, 887, 921, 1009. Animae quaedam propria natura, quae intelligi possit, non possit sentiri. VI, 792. Anima, vis quaedam qua corpus vivificatur. VI, 727. In ea unum est quod dicatur rationale, alterum quod irrationale. VI, 727. Animas in uno homine duas non esse, quarum una animalis, altera spiritalis sit. VIII, 1216. Anima sensualis et rationalis una est. VI, 784, 814. Animae et spiritus eadem essentia, proprietas diversa. VI, 784. Unde ei haec duo nomina. VI, 784. Anima ut extra corpus habet esse, dicitur spiritus; ut habet in corpore, vocatur anima. VI, 1138. Animae triplex vis, sensualis, rationalis, intellectualis. VI, 807. Animae hominis cur datus spiritus intellectualis. VI, 766. Animae simplex substantia. VI, 789. Potentiae et vires ei diversae. VI, 788. Unde varia ei nomina. VI, 788. Anima quando proprie dicatur anima, aut animus, mens, memoria, ratio, spiritus ac sensus. VI, 803. Sine animo vitam, et sine mente animam durare. VI, 803.
Anima cum sit incorporea et simplex, quasi formatur in corpus, singula membra vivificans. III, 2229. Anima corporum delectatione quamdam corpulentiam trahit. VI, 813. Hoc vitium eam etiam a corpore discedentem sequitur. VI, 813. Anima in essentia simplex, in officiis multiplex. VI, 803, 804, 825. Est rationalis, concupiscibilis, irascibilis. VI, 781, 788, 812. Hinc oriri ostenditur sensus, affectus, et virtutes ejus. VI, 812. Animae suae vires est, non suae virtutes. VI, 789. Animae vires ad virtutes et contra vitia. VI, 792. Animae vires quibus Deo inhaereat, aut corpori commisceatur. VI, 794. Animae nostrae naturaliter inesse virtutum semina inserta, falso dicitur. X, 1818. Animae facultas cognoscendi et diligendi ex natura, sed cognitio veritatis et ordo dilectionis ex gratia. VI, 784. Animarum naturam boni malique capacem esse. VIII, 1191. Animae omni rationali inest liberum arbitrium. VIII, 1176.
Animae dignitas, et data ei a Deo arrha et amoris pignus. VI, 851. Animae rationali Deus, ipsa corporibus praestare probatur. X, 1896. Animae insunt Trinitatis vestigia. VI, 783. Anima Dei ac sanctae Trinitatis habet imaginem. VI, 805. Similitudo illius cum Deo. VI, 805. Animae cum Deo collatio. VI, 806. Anima quorsum ad imaginem ac similitudinem Dei facta. VI, 809. Quî recedens a similitudine Dei, gestare non desinat imaginem ejus. VI, 809. Eam ideo tantum ad imaginem Dei novelli legislatores praedicant, quod incorporea sit, sicut Deus est incorporeus. VIII, 1221. Imago esse in aeternitate, similitudo in moribus invenitur. VIII, 1221. Animae illabi solius Dei est. VIII, 1221.
Animae nullum bonum sufficit praeter summum. VI, 962. Animum non satiat nisi incorruptibilis gaudii vera et certa aeternitas. X, 1881. Nihil implet nisi Deus. VI, 887. Cum aliquid desiderat exterius, manifestum est quod Deum nondum habet interius. VI, 887. Animam hominis sola juxta substantiam implere potest Trinitas. VI, 799. Quî illam satanas implere dicatur. VI, 799. Quid in eam possint angelici spiritus. VI, 799. Animae beatitudo pendet ex continua recordatione et dilectione Dei. VI, 812. Animae in se Deum invitantis oratio. VI, 953. Animae vis triplex in beatis implebitur. VI, 829.
Animam esse aeternam. VI, 1023. Immortalem. VI, 793, 811; VIII, 1173. Animae immortalitas nec a philosophis paganis in dubium revocata. VI, 1161. Et hinc probatur, quod laborat apud posteros perenniter vivere. VI, 1010. Quatenus mortalis dicatur et immortalis. VI, 784, 793, 821. Anima vita carnis, a carne mortem quomodo excipiat. VI, 793. Dicitur et in gehenna occidi. VIII, 1173. Animae hominum [Col. 0687] solae sunt substantivae, solae immortales VI, 815; VIII, 1216.
Animam non esse corpus probatur. VI, 795. Invisibilis est et incorporea. VI, 792. Et respectu Dei corporea. VI, 792. Non crescit aut decrescit. VI, 800, 805. Animas corporeis locis includi, absurdissimum. VI, 1029. In anima nullus locus. VIII, 1120. Quid in ea admirandum. VIII, 1120. Anima ubique quodam modo in semetipsa. VI, 800. Ubi futura sit post exitum a corpore. VI, 800, Illocalis est. VI, 1009. Dici potest localis et in loco, et non esse in loco. VI, 793. In toto corpore et in singulis partibus est tota. VI, 762, 794, 805, 810. Tota agit quidquid agit. VI, 794, 805. Ipsa non diversa, operatur diversa. VI, 805. Quî in singulis membris tota, et non tot tota quot membra. VI, 1024. Animi patria Deus. VI, 781. Animae nullus est localis motus. VI, 762. Animae carne solutae non moventur, nec aliquem in locum corporeum ducuntur. VI, 1029. Cur nonnullae ad alta duci visae. VI, 1029. Anima quî per tempus, non per locum moveatur. VI, 792, Motu proprio semper in motu est. VI, 796. Corpore sopito cogitat. VI 796. Animae quaedam quasi longitudo, latitudo, altitudo. VI, 786. Anima quaeque toto mundo major. VI, 1011.
Animae non est contra naturam aut Deum capere, aut corpori conjungi. VIII, 1191. Quod est infimum animae, et supremum corporis, sine naturarum confusione personali unione potuerunt connecti. VI, 789. Animae cum carne amicitia VI, 789. Duplex vita. VI, 784. Duplices actiones. VI, 789. Septem actionis gradus, quibus vires suas ostendit. VI, 825, 826. Animi sensus, imaginatio, ratio, intellectus, intelligentia, quî unum et multa. VI, 781. Quid haec sint. VI, 786. Quae necessario requirantur, unde eorum juventur actus. VI, 787. Quid ad singulos sensus pertineat, VI, 788.
Animae oculus quis. VI, 785. Tria ei ad videndum necessaria. VI, 785. Quot in anima percipiendi vires. VI, 794. Anima omnium similitudo. VI, 783. Omnium capax, VI, 783, 784. Se et invisibilia per se, visibilia per corpus videt. VI, 781. In se ipsa videt quod recordatur. VI, 747. Ipsa in se format visorum corporum imagines. VI, 798. Qua visionum specie falli aut non falli possit. VI, 797. Anima condita in genere suo perfecta. VI, 815. Sciret omnia quae sciri possunt, nisi gravitas carnis esset. VI, 815. Animae stupor circa se, et in aliis perspicacia. VI, 921. Animo animum cernere paucis licet. VI, 781. Cur. VI, 781. Quî intelligatur anima a corpore velut solvi, in idque reverti, ac visa referre. VI, 1026. Unde tam multa videat in somnis. VI, 1024. Cur se ipsa non videat. VI, 1024. Menti nihil se ipsa magis notum. VI, 801. Unde impediatur ne se noscat. VI, 800, 801. Quî valeat ad notitiam sui ac Dei pervenire. VI, 812. Quid ei agendum ut hoc obtineat. VI, 804.
Animae instabilitas unde sit, et quid eam doceat. VI, 823. Unde sanari queat. VI, 824. Anima quot modis descendat ad corpus, aut ascendat ad Deum. VI, 801, 804. Quanti eam refert, ut abjecta rerum mutabilium cogitatione ac desiderio sursum se erigat. VI, 801, 804, 814. Animae ad se reditus suadetur. VI, 801, 804, 814, 822, 827, 887.
Anima non tantum vivens, sed vita. VI, 806. Quî vitam det corpori, et qua ratione invicem uniantur. VI, 812. Vis triplex qua corpori commiscetur, naturalis, vitalis, animalis. VI, 794, 795. Anima corpus suum quomodo regat. VI, 791. Animus quasi auriga et imperator corporis. III, 2323. Divinae legis retinaculis illud gubernare debet. III, 2351. Animae quasi bellum caro data. VI, 1074. Animam in potestate diabolus non habet, sed carnem. VI, 1074. Anima non peccat nisi per carnem. VI, 1076. Anima carni non bene imperabit, nisi Deo servierit. X, 1875. Non caret regia potestate, cum bene imperat. X, 1879. Anima Deo subjicienda, ut animae caro subjiciatur. V, 1917. Anima quî aut a rege legitimo regatur, aut vastetur a tyranno. V, 1773.
Anima a multis minus amatur quam vestis. V, 2346. Animae majorem, quam carni, curam impendendam. VI, 1334. Quid animae, quid carni debeamus. V, 1916. Animae nostrae cura terrenae culturae maxime similis. V, 2326, 2327. Illius negligentia quam culpanda. V, 2326. Hanc Deus punit terrenis damnis. V, 2326. Quam indignum ut caro bis in die capiat cibum, et anima vix post plures dies percipiat Dei verbum. V, 2022. Animae alimenta. VI, 1057. Cibus, potus, vestis, requies. VI, 1351. Animae cibus, verbum Dei. V, 2318. Animae sensus una fides, caritas una sanitas. V, 1951.
Anima nostra qualis sit, et qualis esse debeat. VI, 826. Animae Christianae dotes. VI, 961. Animae virtutes Angelorum ordinibus comparatae. VI, 782. Anima in se habet unde adspirare audeat ad nuptias Verbi. VI, 959. Animae unius ac simplicis mira divisio per contemplationem. VI, 803. Mens cogitando aeterna vir est, cogitando temporalia, muier. VI, 787, 805. Quanto magis se extendit in id quod aeternum est, tanto magis formatur ad imaginem Dei. VI, [Col. 0688] 804. Animus innovatur aeternae vitae consideratione. VI, 820. Quibus virtutibus ad unitionem Dei perveniat. VI, 807. Deo appropiat simplicitate essentiae et perpetuitate vitae. VI, 807. Anima, Jerusalem. VI, 1231. Civitas Dei; qui ejus cives, consiliarii, milites. VI, 807. Anima paradisus, Jerusalem, domus Dei, sponsa Christi. VI, 807. Anima inordinata. X, 1865. Animae Christum non amantis miseria. VI, 953. Animam suam iniqui probantur non amare. V, 2168.
Animabus corpore exutis nihil confert lux diei, aut nocet caligo noctis. VI, 1024. Anima extra corpus nihil corporeum corporaliter videt, vel audit: aut tunc aerium corpus induit. VI, 1026. Animae defunctorum ubi apparent, aerium corpus induunt. VI, 1026. Animarum corpore solutarum status ad diem judicii. VI, 1062, 1065. Animas hominum in pecora, aut pecorum in homines transire non posse. VI, 774. In anima corpore soluta perseverant impressae hîc imagines et affectiones. VI, 795, 800, 801, 812. Hinc plurimi interest, ut a corporearum rerum affectione hîc se mundet. VI, 801. Inter Graecos surrexit secta, et ad Latinos venit, quae Purgatorium omnino neget; velitque animas nec praemia nec poenas recipere, donec corporibus iterum conjunctae fuerint. II, 1127. Rejicitur haec opinio. II, 1127. Animarum post hanc vitam duo tantum loca, in quibus aeternum degant. X, 1654. Animae sanctorum in paradiso. III, 2426. Anima statim atque a corpore avellitur, aut in paradiso collocatur aut in inferno. VI, 1184. Antea eam Angeli perducunt ante tribunal summi Judicis. VI, 1183. Anima post mortem ab Angelis suscipitur, et in sinu Abrahae aut in inferno collocatur. VI, 1163. Anima justi hinc migrans Angelorum manibus in gremio Abrahae elevatur. V, 1948. Animae peccatricis in suo exitu cruciatus. VI, 1356. Animae damnatae corpus aliquod induunt, aut incorporeus est in ernus. VI, 1026. Anima hinc discedens, aut aeterna beatitudine potitura est, aut aeterno supplicio est deputanda. III, 2232. Animae Sanctorum ante passionem Domini in inferno detinebantur. VIII, 1220. Nunc exeuntes de corpore ad Christum vadunt, sicut animae peccatorum in infernum. VIII, 1220. Ante Christum inferni claustris detinebantur, etsi in tranquillitatis sinu. V, 2059. A passione Christi quotidie de toto mundo in paradisum ingrediuntur. V, 2059. Animae de inferis in coelos ire Christo ascendente visae sunt. III, 2281. Animae sanctae jam cum Christo esse credendae sunt. V, 2101. Animae justorum post praesentem vitam in coelum migrant. VI, 1350. In coelos ad Deum pergunt. III, 2371. Defunctus hac vita ascendit in coelum, unde civitas Jerusalem descendet ad judicium. III, 2333. Animae Sanctorum preces nostras quomodo exaudiant. VI, 1026. Animarum ut plenum et aeternum sit vel gaudium vel supplicium, necesse est corpora resurgant. VI, 1027.
Animam a Filio Dei susceptam nolunt Ariani, sed Verbum animae vices supplevisse. VIII, 1167.
Anima generalis secundum nonnullos, quae non sit conoreta cum genitis, sed vitam praestet gignendis. VIII, 1166.
Anima bestiarum cum carne sua incipit ac desinit vivere. VI, 767. Animalium animae non sunt substantivae. VI, 815; VIII, 1216. Nec ratione reguntur, ut Plato et Alexander putant. VIII, 1216.
Animalium quatuor genera. VI, 729. Animalibus irrationalibus deest intelligentia. VI, 746, 747. Animalia in insulis ex terra procreata quidam existimant. III, 2158. Animalia diversa quî morbis suis et quae quaerant remedia. VI, 1338. Animalibus mundis aut immundis qui significentur. V, 1939.
Anicii sanguinis decus. II, 1114. Anicia domus Hippone-Regio. II, 1156.
Annianus consul. IX, 781.
Annianus. IX, 790.
Anniani pseudo-diaconi Celedensis libri. X, 1748. Ejusdem dicta in epistola ad Orontium. X, 1749. Item in epistola ad Evangelium. X, 1750.
Anselmi verba ex Proslogio. VI, 826, 964. Alia ex Orationibus. VI, 939.
Anulinus Africae proconsul. IX, 777, 778, 827.
Anthemius consul. IX, 814.
Anthropomorphitarum error. VI, 973. Anthropomorphus Deum sentit corporaliter effigiatum. VIII, 1215.
Antichristum de tribu Dan futurum. III, 2205. Antichristi jam multi. VI, 1131. De Antichristo liber, ubi de illius parentibus, patria, moribus, operibus, etc. V, 1131. Hic liber Adsoni Derbensis monasterii abbati restituendus cum pluribus Mss. in quibus ipsius nomine cum praefixa ad Gerbergam reginam epistola legitur.
Antiochia alias Reblatha. III, 2188.
Antiphonae. V, 2323.
Antipodes. I, 1429.
Antistes vicarius Dei: necesse habet quotidie Christi vicem agere, aut offerre, aut ungere. III, 2386. Antistites [Col. 0689] nec obesse nec prodesse vita magis possunt sacramenta suscipientibus, quam advocati causae susceptorum. III, 2312.
Antonius. VI, 1104. Litteras a caris receptas in ignem conjiciebat. VI, 1313. Antonio dictum, ut fugeret homines. VI, 1994.
Apuan. VII, 815.
Ἀπάθεια . X, 1730. Ἀπαθείας καὶ ἀναμαρτησίας haeresis. X, 1996.
Apis. III, 2218.
Apibus datum est absque concubitu fetare. X, 1646.
Apocalypsis secundum anagogen expositio. III, 2417. Vide Joannes.
Apollinaris error de Christo. V, 2182, 2185. Indicatur et refellitur. VIII, 1189. Apollinaris Dei filium vult minus aliquid assumpsisse de humana natura. X, 1717, 1735. Animam absque sensu et ratione a Christo assumptam putat. VIII, 1214
Apollinaristae hominem in Deum naturae versibilitate transisse volunt. VIII, 1214.
Apollodorus. I, 1442.
Apoplexia. V, 2219.
Apostolorum quatuor genera. VI, 752. Apostolatus veri notae. VI, 752. Apostoli duodecim solis radii ac totidem lampades veritatis. V, 2088. Quid eorum perfectioni adjecerit Spiritus sanctus. V, 2088. Apostolus quisque quam in Symbolo sententiam dixerit. V, 2188, 2190. Apostolorum elogium. V, 2156. Apostolorum quorumdam vigiliis cur non jejunetur. VI, 1277.
Apostolica successio. Ordinem ab apostolo Petro coeptum, et usque ad hoc tempus per traducem succedentium episcoporum servatum qui perturbent. III, 2331.
Apparitores quos Stationarios appellant. IX, 807. Apparitores potestatum. IX, 816. Apparitor comitivae sedis. IX, 816.
Appellationem ab episcoporum judiciis indigne fert Constantinus. IX, 779. Appellationem vero a Concilii judicio quam graphicis verbis detestetur. IX, 788. Appellatio ab Africanis episcopis ad Romanum. X, 1687. A Joanne Jerosolymit. ad Innocentium. X, 1700.
Appetitus. VI, 807.
Apronianus. IX, 782, 783.
Apsidae Platonis. X, 1693.
Aqua cuncti liquoris materia. III, 2163 Ex aqua columbae corpus in principio factum est. III, 2196. Aquas esse super coelum non dubitandum est. VI, 743. Aqua quomodo sursum ascendat, et in grandinem, nivem, ac pluviam convertatur. III, 2182. Aquarum frequens inundatio. V, 2077. Aqua in lapides versa. III, 2169. Aquae salsae per optimae terrae humum infusae dulcescunt, et dulces per marinorum olerum cineres haustae salsiorem Oceani aquis saporem reddunt. III, 2167, 2168. Aqua cur in Adae maledicto non maledicta. III, 2155. Aquis omnibus benedictionem dedit Christus, quando in Jordanem descendit. V, 2012, 2013, 2015. Aquae post baptismum Christi aliquid amplius collatum, quam Mariae. V, 2011. Vide Baptismus. Aqua Salvatoris triplex. VI, 1314.
Aquensium civitas. X, 1721.
Aquileiensis metropolitanus. X, 1763. Arguitur ob susceptos intra provinciam Pelagianos X, 1761. Aquileiensis provincia Venetia. X, 1763.
Arae dealbatae. IX, 801.
Aratus, seu Arabs, asserit animam mori cum corpore VI, 815; VIII, 1216.
Arausicani Concilii II capitula. X, 1785. Ab Apostolica sede transmissa. X, 1785. Et ab eadem approbata et confirmata. X, 1790. Arausicani Concilii decreta innuuntur opposita maxime epistolae cuidam ad Caesarium missae. X, 1792. Memorantur tamquam S. Caesarii opus. X, 1792.
Arbitrium voluntatis tunc est vere liberum, cum vitiis peccatisque non servit. Tale datum est a Deo, quod amissum ab eo uno potest reddi. X, 1871. Vide Liberum arb.
Arbores, animalia. VI, 729. Arbor nulla infructuosa dicenda. VI, 745. Arbor vitae homini medicinae modo corruptionem omnem prohibebat. III, 2227. Arborem dignoscentiae boni et mali malam dicentes, refelluntur. V, 1737. Arbores et fontes, quos sacrivos vocant. VI, 1172. Arbores ad quas vota redduntur. V, 2239, 2271. Et fiunt convivia. V, 2271. Si quando ceciderint, ex illis ad focum afferre scrupulo est. V, 2271.
Arca Noe centum annis videtur fabricata. III, 2388. Arca de lignis quadratis, Ecclesia de sanctis constructa. VI, 749. Longitudinis, latitudinis, et altitudinis ejus mysterium. VI, 749.
Arcella animae. V, 1915.
Arcadius Galliarum episc. X, 1755.
Archidiaconus Christi S. Stephanus. VII, 813, 814. Archidiaconi Stephanus et Laurentius. V, 2352.
Archiva. IX, 827, 831. Archiva Judaeorum. V, 2035.
[Col. 0690] Arelatensis synodi convocatio, qua quae Caecilianum spectant, componantur. IX, 785. Ad eam plurimi ex infinitis prope locis convenire jussi. IX, 786. Arelatensis synodi acta. IX, 786. Epistola qua Catholici ad proprias sedes dimittuntur. IX, 788. Appellationem ab hujus Synodi judicio ad Constantinum quanto horrore acceperit ipse Constantinus. IX, 788. Ejus tamen rationem habet. IX, 789.
Areuna rex paganus. V, 1821.
Arqus. VI, 987.
Arimaspi. VI, 1229.
Arius. III, 2266, 2267. Quo tempore sit natus, quomodo vixerit, quomodo mortuus sit, notum est. VIII, 1110. Dividit naturam divinitatis. VIII, 1213; X, 1735. Filium minorem Patre ponit, quod dicat ei Pater, Dedi te in lucengentium. VIII, 1112. Aut quod ipse dicat, Pater misit me. VIII, 1112. Aut, Pater, clarifica Filium tuum. VIII, 1113. Arii errorem ex duarum Christi substantiarum confusione profluxisse. V, 2081. Arii impietas fuse ex Scripturis refellitur. III, 2290, 2291. Ario fides opposita. V, 2181, 2185, Arii et Sabellii pugna Catholico militat. VIII, 1112. Arium et Eunomium anathematizat Pascentius. II, 1157. Arii errores variis maledictis proscinduntur. V, 2179.
Arianorum conatus contra fidem. V, 2181. Arianorum doctrina: Pater major, Filius minor, Spiritus sanctus plus quam minor. VI, 735. Dicunt Deum non generasse. III, 2229. Nec generare posse, utpote qui simplex natura sit. III, 2293. Item potentiae Dei esse, ut falsa faciat vera. III, 2291. Ideoque verum Dei filium Christum dici, quia sic illum fecit, ut verus sit. III, 2292. Dicunt et de Filio, Erat quando non erat. III, 2292. Filium dicunt creaturam perfectam, quae dominari possit omnibus creaturis. VIII, 1162. Filium agnoscunt Deum. VIII, 1108, 1110. Sed non coaeternum. VIII, 1110. Filium Patri aequalem esse posse negant. VIII, 1101. Christum Patri aequalem fatentur. VIII, 1108. Sed potestate et operatione, non aeternitate. VIII, 1108. Patrem inhonorant, Filium minorem praedicando. VIII, 1121. Negant tempus ante Filium fuisse. VIII, 1159. Tamen illorum Erat quando non erat, ponit tempus et locum ante illum. VIII, 1160. Affirmant eum ex Patris voluntate, sed non ex ejus substantia genitum. VIII, 1161. Negant homoousion, ne unus in duos divisus intelligatur. VIII, 1161. Arianorum objecta adversus Christi divinitatem atque aeternitatem diluuntur. V, 2198. Ariani senserunt Filium Dei solam carnem sine anima assumpsisse. VIII, 1167. Alios potentia, alios pecunia seducunt. VIII, 1121. Rebaptizant. VIII, 1129. Arianorum spelunca, in quam Catholicum pecunia invitant; ac vocantes eum Paganum, vim faciunt ut baptismum ab ipsis suscipiat. VIII, 1115. Huic speluncae frustra ecclesiae nomen imponunt. VIII, 1130. Ariana haeresis et catholica Ecclesia duabus meretricibus litigantibus adumbrata. V, 1822.
Aristasius. IX, 787.
Aristoteles quid doceat, Hieronymus non curat. X, 1702. Aristotelis diligentia. I, 1419.
Armenius presbyter et abbas. X, 1790.
Arrha animae a Deo data VI, 851 usque 855.
Ars nihil aliud quam anima. VI, 1015.
Artemon. VIII, 1217. Christi deitati initium tribuit. VIII, 1214.
Arzugitana provincia. X, 1731.
Ascensio. Vide Adscensio.
Asia elatio interpretatur. III, 2417.
Asperum quid sit. I, 1434.
Assumptionis B. Mariae solemnitas Martyrum solemnitatibus praeferenda. V, 2130. Ad coelos assumpta creditur, quo ordine, nulla catholica narrat historia. V, 2130. Nihil divina Scriptura commendat. VI, 1144. In apocryphis legitur assumptio ejus cum carne: sed haec nec legi permittit Ecclesia. V, 2130. Si non obviaverit nec dum perspecta auctoritas, vere creditur et per corpus quod genuit, et per proprium esse in coelo. VI, 1146. Vera haec de ejus assumptione sententia, ut sive in corpore, sive extra corpus, in coelos assumptam credamus. V, 2130. Ac vere reginam coelorum fateamur. V, 2130. Tractatus de Assumptione. VI, 1141.
Asterius. IX, 816, 827.
Astrorum cursus Dei subjacent voluntati. III, 2352.
Astrologi inimici sunt veritatis. III, 2358.
Athenius praeses. IX, 803.
Atticus episcopus C. P. X, 1685. Quî Coelestio restiterit. X, 1687. Laudantur illius adversus Pelagianos gesta. X, 1755.
Avaritia quid. VI, 1089. Quam detestanda et quam noxia sit. VI, 1099. Avaritia sola juvenescit, dum alia vitia senescunt. VI, 1330. Avaritiae jugum. V, 2268, 2316. Tonitruum contra avaritiam. V, 2265. Avaritia sola condemnabit. V, 1898. Avaritiae remedium, mortis memoria. VI, 1099. Avaritiam exstirpat oratio Dominica. V, 1870.
[Col. 0691] Avari miseria. V, 1882. Egestas. V, 2153. Stultitia. VI, 1081, Caecitas. V, 1911. Avarus filiis multa congregans, eos non amat, sed jugulat. V, 1912. Avari alienum praedium concupiscentis artes. V, 1890. Avari omnes intus sunt leprosi. V, 1832. Avarus inferno est similis. VI, 1058.
Auctores profani divinis, non divini profanis confirmandi. VI, 1107.
Auctoritas quae, et quibus scriptis debeatur. X, 1778.
Auditorialis scholasticus. X, 1681.
Augentius. IX, 782, 783, 784.
Augmentum spiritale fit adhaerendo majori. X, 1864.
Augustinus. IX, 816, 827. Ejus elogium. X, 1685, 1794, 1800. Augustinus columna Ecclesiae. X, 1697. Pastoralis speculae validissima turris. X, 1830. A Megalio Numidiae Primate est ordinatus. IX, 834. Innocens ab haereticis caesus fuit. X, 1708. Augustinus pro Catholica loquitur in Collatione Carthaginensi. IX, 828. Respondet ad litteras Donatistarum. IX, 838. Pelagium velut blasphemum exsecratur Jerosolymit. conventus, quod Augustinum contemnat, ex cujus ore Dominus universae Africae indulserit unitatis sanitatem. X, 1699. Augustini opera Leporius emendatur. X, 1752. Augustini ductu gratiae inimicos catholica acies vicit, nec sivit respirare. X, 1802. Augustinus et Aurelius deprehendunt et convincunt haeresim Pelagii. X, 1684. Augustinus gratiae strenuissimus defensor. X, 1740. Libro Pelagii, prodentibus ipsius discipulis, plenissime respondet. X, 1698. Epistolam ea de re ad Siciliam ordinavit. X, 1698. Magna de Augustino existimatio Marii Mercatoris. X, 1737. Necnon Hieronymi. X, 1748. Augustino Hieronymus adversus Pelagium certandi locum cedit. X, 1708.
Augustinus ac Hieronymus ecclesiasticorum lumina magistrorum a Seneca quodam lacerantur. X, 1771. In libris Augustini de praedestinatione sanctorum sunt multa quae moveant. X, 1849. Augustini doctrina diffamata diabolico indiculo, quasi approbaret quod illo contineretur. X, 1843. Augustino quidam presbyteri in Galliis obloquuntur, tamquam qui necessarium modum excesserit. X, 1757. Augustino jam seni quidam occultis susurrationibus obloquuntur, quasi liberum arbitrium submoverit, et induxerit fatalem necessitatem. X, 1794. Item quasi velit duas credi humani generis massas ac duas naturas. X, 1794. Calumnia illa repellitur. X, 1801. In Augustini senis novum obtrectatorem duo Prosperi epigrammata. X, 1857. Augustini libris, maxime ad Hilarium et Prosperum, continetur fides Ecclesiae de gratia et libero arbitrio. X, 1778, 1784. Augustinus moritur inter impetus obsidentium Vandalorum libris Juliani respondens. X, 1755.
Augustinus post mortem conviciis incessitur, tamquam libertatem arbitrii abstulisset. X, 1684. A Coelestino vindicatur. X, 1684. Augustini scripta a nonnullis intra Gallias reprehensa, et a Coelestino vindicata. X, 1753. Papae hujus testimonio, ubique cunctis et amori fuit et honori. X, 1756, 1831. Nec umquam sinistrae suspicionis saltem rumore adspersus fuit. X, 1756. In Romanorum Pontificum communione semper vixit, semper ab iis inter magistros optimos habitus. X, 1756. Praeclarum Coelestini de Augustino testimonium, qua ratione quidam obnubilare conentur. X, 1831. Quam frustra. X, 1831. Augustini de gratia doctrinam Bonifacius Papa commendat. X, 1790. Quanti eam ille faciebat. X, 1831. Augustini doctrinae calumniatores in eo uno cunctis, ac praecipue Romanis pontificibus injuriam inferunt. X, 1801. Eo ducunt, ut Pelagianos persuadeant injuste damnatos. X, 1801. Augustini doctrina, publicatis ex ea cum damnationis titulo quibusdam capitulis, infamata. X, 1833. Quaenam illa sint capitula, et Prosperi ad ea responsio. X, 1833. Summa eorum cum sententiis oppositis. X, 1840. De Augustino dixerunt, eum recte initio sensisse, cum dixit fidem esse ex homine; ac postmodum errasse, cum Dei donum esse asseruit. X, 1851. Quam temere. X, 1851. Augustini exemplo opiniones imprudenter conceptas corrigere admonemur. X, 1851. Augustinus rabido ore discerptus, defenditur. X, 1830. Cum Augustini doctrina congruunt per omnes mundi partes universi promissionis filii. X, 1794. Claret evidenter, Fausti libros, quod Augustino contrarii sint, esse haereticos. X, 1778.
Augustini excerptum ex epistola ad Sixtum. X, 1832. Ejus homilia de caritate memoratur. V, 2245. Exscribitur. V, 2247. Item laudatur ac paucis perstringitur homilia de paralytico XXXVIII ann. V, 2261. Augustini Retractationum II, liber laudatur. X, 1851. Item opus ad Simplicianum. X, 1851. Augustini plurima scripta pro gratia recensentur. X, 1831. Libri tres ad Marcellinum et quartus ad Hilarium laudantur. X, 1708. Laudatur et liber de gratia et libero arbitrio. X, 1815. Item liber de dono perseverantiae. X, 1856. Augustini adversus Julianum librorum occasio. X, 1737.
Augustini multa gesta fabulis plena. VI, 1242, 1243, 1245, 1237, 1264, 1270, 1274, 1278, 1281, 1282, 1283, 1284, 1285, 1295, 1296, 1300, 1304, 1311. Ficti discipuli. VI, 1242, [Col. 0692] 1268, 1269. Augustinianae observantiae varia praecepta. VI, 1255. Augustinianorum cibus ac potus. VI, 1242. 1245, 1271, 1310. Vestitus. VI, 1245, 1273, 1282. Augustini sacerdotes cuniculorum pellibus vel variorum ornati. VI, 1245.
Augustinus qui de principiis Dialectices scripsit. I, 1414. Augustinus (forte idem), auctor librorum de mirabilibus sacrae Scripturae. III, 2149.
Avitianus. VII, 844; IX, 787.
Avitus presbyter. X, 1700. Hispanus genere. VII, 805, Not. ( a ). Auctor est Luciano, ut notum faciat qui corpus S. Stephani sibi revelatum sit. VII, 807. Luciani epistolam ipsomet dictante graece excipit, et latine vertit. VII, 807. Aviti presbyteri epistola de reliquiis S. Stephani. VII, 805.
Aurelianus Consul. IX, 808.
Aureola martyrii. II, 1125. Aureolae virginum et Doctorum. II, 1125.
Aurelius. IX, 781, 816, 821, 827; X, 1692, 1697. Columna Ecclesiae. X, 1697. Africanis Conciliis dux. X, 1685. Carthaginensi Concilio praeest. IX, 808, 809, 810, 813; X, 1728, 1730. Ac primus subscribit. IX, 827. Aurelius et Augustinus deprehenderunt Pelagii haeresim. X, 1684. Aurelio mandat Augustinus Palaestinae synodi gesta. X, 1684. Aurelii epistola an. CCCCXIX data. X, 1731.
Auriga. II, 1109; V, 1813.
Aurum malus dominus, proditor servus. V, 1933. Cur a natura abstrusum. V, 1933. Auri damnandus usus, non natura. V, 1933. Magis prodest cum contemnitur. V, 1933. Ad possessionem ejus non omnes idonei; idonei omnes ad ejus contemptum. V, 1933.
Autumni. IX, 781.
Auxentius vir mirae scientiae. II, 1157.
Auxonius Galliarum episc. X, 1755.
Auxilium Dei dilatum, sed non negatum tribulationem patientibus. X, 1878.
B.
Babbutius. IX, 791.
Babylonia confusio interpretatur. III, 2443. Malos adumbrat, ut Jerusalem sanctos. III, 2443. In una ecclesia simul sunt Babylonii cum Jerosolymitanis. III, 2444. Babylonica expugnatio sub Cyro. III, 2172.
Bactra, civitas Parthiae. I, 1394.
Bagaiae multus Christianorum sanguis effusus. IX. 838. Bagaiensis Concilii an CCCXCIV sententia contra Maximianum. IX, 807.
Balaam interpretatur populus vanus. V, 1810. Erat propheta gentilis. III, 2173. Hariolus. III, 2245. Magica arte famosissimus. V, 1809. Sic de Deo quasi homine judicavit. III, 2245. Potestas ejus ad maledicendum, non ad benedicendum erat. V, 1809. Daemones vidit, non Angelum. V, 1810. Unde asina et locuta sit. III, 2173.
Balac exclusio vel devoratio interpretatur V, 1810.
Balandi consuetudo de Paganorum observatione remansit. V, 2239, 2241.
Baptismi nostri similitudo fuit diluvium. V, 2028. Baptismi figura in aquis, quae super et quae infra coelos, diluvio erumpentibus. III, 2157. Baptismus fuit Noe et filiis aqua diluvii. X, 1633. Baptismata sub Lege diversa. V, 2013. Baptismus Joannis crimina non delet. V, 2010. Modo amplificatus est, non evacuatus. III, 2399. Quare susceptus a Christo. III, 2195, 2249, 2250. Baptismo suo Jesus Jordanem consecravit. V, 1842, 1833. Tunc Jordanis totis, si potuisset, voluit undis congregari, ut corpus Domini attingeret. V, 2016. Baptismo Christi aquae nostro baptismati consecratae. V, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015. Baptizati sumus in baptismo Christi antequam nati. V, 2015. Baptismus Christi opus est Trinitatis. X, 1655.
Baptismus vocatur sacramentum mortis et resurrectionis Christi. X, 1845. Sacramentum fidei et poenitentiae. VI, 775. Signum est evictae mortis. III, 2275. Futurae resurrectionis imago. V, 2070. Baptismus Christi nobis est sepultura. V, 1902.
Baptismi necessitas. V, 1814; VI, 810; VII, 812; X, 1784. Baptizatis tantum iter salutis. VIII, 1220. Catechumenis, quamvis in bonis operibus defunctis, martyrio excepto, vita negatur aeterna. VIII, 1220. Baptizandorum et martyrum comparatio. VIII, 1220. Baptismi necessitas totius humani generis ruinam arguit. X, 1813. Baptismi necessitatem generatim profitentur Pelagianae doctrinae fautores. X, 1733. Ac speciatim quasdam damnant sententias ei contrarias. X, 1735. Baptizant Pelagiani etiam parvulos in remissionem peccatorum, cur et qua fide. X, 1646. Baptismum parvulis ad salutem necessarium negarunt Pelagiani; Coelestius confessus est illos per eum redimi. X, 1712. Hoc perfatuum est negare. X, 1714. Quatenus Coelestius [Col. 0693] baptisma parvulis in remissionem peccatorum conferendum esse putet. X, 1719. Baptizandos negans parvulos, damnatur. X, 1728. Cur baptizentur. X, 1728. Baptizantur parvuli non tantum propter regnum coelorum, aut ut adoptionem filiorum mereantur. X, 1772. Sed ne a morte secunda teneantur. III, 2275. Tartarum inferni non evadit, nisi qui signum hoc acceperit. X, 2275. Baptismus confertur in remissionem peccatorum. X, 1708, 1728, 1769, 1772. Recentibus natis. X, 1769, 1772. Baptismi necessitas: et quando incoeperit. VI, 767, 775.
Baptismatis forma. X, 1728. In baptismi traditione solemni verbo concordant haeretici omnes. IX, 765. Baptizant Paganus, Judaeus, Sadducaeus et alii; sed unum est baptisma verum quod Christi; et illud Christi, quod Patris et Filii et Spiritus sancti. IX, 765. Quisquis in Christi nomine tingnitur, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizatur. X, 1655. Nullus est sanctorum, qui post Trinitatem rebaptizet. IX, 766. Baptizati apud Donatistas non debent iterum baptizari. IX, 764. Sed ordine antiquo per manus impositionem recipi. IX, 809. An ordinare liceat qui infantes apud eos baptizati fuerant, IX, 809. Baptisma Ecclesiae et haereticorum, qui in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizant, unum est. VI, 750; VIII, 1217. Idcirco eos Ecclesia non rebaptizat, quia in nomine Trinitatis baptizati sunt. VI, 750. Ipsa est forma sacramenti. VI, 750. Reversi accipiunt virtutem Spiritus sancti, quem foris non acceperunt. VI, 750. Ei qui toris baptismum accepit, ad Ecclesiam veniendum, non ut quod deerat adsit, sed ut quod inerat prosit. IX, 826, 837. Baptismum in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti ubilibet est integrum, sed non prodest nisi intra Ecclesiam. VI, 767, 776. Extra, cumulat perniciem. VI, 776. Baptismus hominis inviti aut ficti valet cum poenituerit. VI, 1119. Baptizetur haereticus, si interrogatus Symbolum, non responderit Trinitatem. IX, 787. Sin autem responderit, tantum manus ei imponatur. IX, 787. Haeretici, quorum baptisma nullum est. VIII, 1217.
Baptismalis aquae virtus. VI, 1209. Baptismi effectus praemonstrati in matrimoniis Patriarcharum. V, 1754, 1762. In baptismo Christi. III, 2195, 2249. Transitu maris rubri. V, 1791, 1955. Omnia et sola peccata in hoc lavacro faciunt naufragium. V, 1791. Baptismi virtus in mundatione Naaman praesignata. V, 1833. Baptizati omnes nascuntur infantes, sive juvenes sint sive senes. V, 1833. Baptizatorum natura mutata. VI, 1203. Baptismo abluitur omnis peccatorum reatus. VI, 749. Baptizando per fidem Ecclesiae remittuntur peccata quae contraxit in origine. VI, 1119. Baptismo omni homini credenti auferuntur tam propria peccata, quam originale. X, 1834, 1841. Disrumpitur originalis peccati vinculum, et amissa recipitur adoptio filiorum. X, 1784. Baptismo animam a peccatis abluit Spiritus, qui operatur ut fides sit. III, 2254. Baptismi ratio spiritalis, non terrena. III, 2254. Baptismi mira gratia in parvulis et in iis qui in ipso exhalandi spiritus fine illum recipiunt. X, 1800. Baptismus in omnibus eamdem plenitudinem tenet. X, 1730. Baptismo dicitur bibi poculum immortalitatis, confectum de infirmitate nostra et virtute divi a. X, 1844. De baptismo egredienti janua coeli aperitur. V, 2015. Baptismi ad finem vitae dilatio. III, 2376. Baptismum qui differunt, donum Dei nesciunt. V, 1925. Baptismo caro nostra fit terra viventium, quae ante terra erat morientium. V, 1741. Eo deletur iniquitas, sed non plene sanatur infirmitas. I, 1463. Baptismatis etiam gratia renovatus quotidiano Dei eget auxilio ad vincendas carnis concupiscentias. X, 1757.
Baptismus a presbytero confertur. VII, 842. Nicodemo ab Apostolis fuit collatus. VII, 809, 811. Baptismi mysteria Catechumenis non explicantur nisi post baptismum. VI, 1207. Baptizandorum exercitia. VI, 1205. Baptizandi parvuli statim incipiente Quadragesima legitimo ordine offeruntur. V, 1751. Tardius offerunt matres, ne cum ipsis ad vigilias venire teneantur. V, 1751. Baptizandi per Quadragesimae jejunium praeparantur. V, 2033. Baptismus sine poenitentia nulli profuit, qui peccavit spontaneus. VI, 1119. Baptizandi catechizantur et exsufflantur. X, 1656, 1759. Ut exsufflationibus et exorcismis immundus spiritus ab eis abigatur. X, 1759. Baptismi fontem nemo adit, nisi exorcismis clericorum immundus spiritus ab eo abigatur. X, 1759.
Baptizandi chrisma et oleum benedictionis accipiunt. V, 1828. Cur oleo benedicto unctae aures et nares. VI, 1207. Post unctionem aurium censentur in numero auditorum spiritalium. VI, 1208. Baptizandi interrogantur de fide Trinitatis. VI, 1209. Interrogati utrum abrenuntiemus diabolo, pompis et operibus ejus, abrenuntiaturos nos respondemus. V, 2334, 2335. Infantium ea de re parentes fide jussores sunt. V, 2335. In hoc sacramento et qui excipiunt, et qui excipiuntur, pactum cum Christo conscribunt. V, 2243, 2335. Pactum hoc quale sit, VI, 1169, 1209. In baptismo promissio facta pedes hospitibus abluendi. V, 2220. 3. Susceptores vocantur patres, et suscepti filii. V, 2071, 2243. [Col. 0694] Susceptorum munus. V, 2071, 2238, 2243. Baptizandus vel aspergitur aqua, vel intinguitur. VIII, 1220. In signo crucis in aqua submergitur. VI, 1115. Trina scil. mersione. V, 1791, 1825. Trina capitis mersio in sacro fonte quid significet. VI, 1211. Baptizatus simul et impositione manus accipit Spiritum sanctum, et Eucharistiae communicut. VIII, 1220. Praestantur ei mel ac panis coelestis. V, 1955. Baptismo impleto caput chrismate infunditur: quo mysterio, VI, 1211. Recens baptizati sumunt candidam vestem. V, 2070. Pedes eis abluuntur. VI, 1211.
Baptisma unum est. VI, 750; VIII, 1217. Neque est iterandum. VI, 767, 776, 779. Cur non iterandum. VI, 1115. Iterari non potest, sicut nec matris uterus repeti. X, 1888. Baptismum iterare, vocatur exorcizare fideles, et exorcizare Spiritum sanctum. IX, 804. Baptisma iterantes significantur cauda illa, quae stellas coeli dejecit in terram. III, 2434. Baptismum iterare cogentibus Arianis Catholici quomodo repugnent. VIII, 1115, 1129. Hunc illi exsufflant. VIII, 1129. In rebaptizantes Valentiniani senioris constitutio. IX, 805. Altera Gratiani. IX, 806. Baptismata duo esse apud Pelagianos. X, 1656.
Baptismus ut non iteratur, ita nec peccata repetenda. VI, 1211, 1212. Baptizatis quid timendum, si segnes sint. V, 1742. Non probantur qui in die mortis optant inveniri, quales de baptismo processerunt. V, 2232. Baptismo non condigne utitur, ideoque damnabitur, qui veterem hominem non deponit. X, 1781. Baptismum sibi non periisse nequidquam confidit, qui pactum non custodivit. V, 2336. Baptismi sacramentum perdit, qui magos consulit. VI, 1172. Aut superstitiosa exercet. V, 2240, 2269.
Baptismum secundum. VI, 1066.
Baptisterii basilica. VII, 810.
Barbaria. II, 1160.
Barbaricae depopulationis descriptio. V, 2315.
Barones. VI, 1331, 1355.
Bartholomaeus pellem perdidit. VI, 882.
Basilicae Sanctorum nominibus appellatae. VIII, 1219. Basilicarum plateae, atria, porticus, secretaria litigantibus aut garrulis hominibus abundant. V, 2279. Irreverentia eorum, qui in ecclesia otiosis fabulis vacant. V, 2278, 2281. Aut immodeste se gerunt. V, 2277.
Basiliscus subdiaconus. X, 1725.
Basilii Caesariensis locus ex Oratione sacri altaris, quam pene universus Oriens frequentat. X, 1775.
Bassus Consul. IX, 815.
Bathanus. III, 2152.
Beatitudo hic parari potest, possideri non potest. V, 2159. Beatitudo naturae impassibilis et naturae passibilis quî differat. III, 2326. Beatitudinis et aeternitatis donum Angeli et homines in ipsa naturae rationalis creatione divinitus acceperunt. VI, 763. Beatitudinis capaces nos Deus mera bonitate, et ad eam degustandam aptos amoris dono effecit. VI, 845. Beatus est qui vivit ut vult. VI, 725. Beatitudini propior est voluntas recta etiam non adepta quod cupit, quam prava etiamsi quod cupit obtinuit. X, 1864. Beatificare animam nulla res potest praeter justitiam. VI, 829.
Beata vita est cognitio divinitatis. V, 2324. Est gaudium de veritate. X, 1874. Beata vita si non amatur, non habetur. X, 1872. Beatae vitae dulcedinem lectio inquirit, meditatio invenit, oratio postulat, contemplatio degustat. VI, 997. Beatitudo Sanctorum post hanc vitam. V, 1964; VI, 807, 894, 1103, 1184, 1186. Haec et de munere gratiae est, et de retributione justitiae. X, 1861. Quibus sit concedenda. X, 1892. Sanctis post vitae hujus decursum est donata. V, 1876, 1877, 1878. Hac jam gaudet Hieronymus. II, 1130. Gaudet et Vincentius. V, 2097. Vide Anima, Coelum.
Beatorum gaudium quantum et unde futurum sit. V, 1898. Non de sensibilibus, sed de summo bono gaudebunt. VI, 1030. Beatorum gaudium ex amore, amor ex notitia Dei. VI, 967. Beatorum cibus, potus, et scientia. VI, 993, 996. Beatorum gloria Dei visio. II, 1125, 1130. Ex Dei visione delectabiliter impressa erit sitis simulque satietas. VI, 980. Beati avidi et semper pleni, quod habent desiderant. VI 920, 921. De felicitatis suae aeternitate certi. VI, 828, 861. Ac in quantum unicuique Deus dederit, perfecte ac stabiliter boni. VI, 775. Tripliciter Deo fruentur. VI, 829. Beatorum indumenta, eorum merita. V, 2230. Iis vestitus convertetur in corpus, nec jam erit habitus, sed natura. V, 2231.
Beatorum quaedam communis, quaedam specialis gloria. VI, 1030. Inaequaliter Dei visione potientur. X, 1780. Sed etsi graduum diversitate distincti, una erunt beatitudine perfecti. VI, 864. Una omnium erit vita, praemia pro labore diversa. II, 1110; VI, 774; X, 1733. Dispar erit gloria, communis laetitia. VI, 920. Propter caritatem eorum quilibet ita alterius gloria gaudet ut sua. II, 1125. Ac sic in dispari claritate, per gaudium commune fit omnibus, quod habent singuli. X, 1862, 1892. Hinc sua sorte quisque gaudebit, [Col. 0695] quia ita esse pulchrum erit et sibi et universo corpori. VI, 994. Beatorum est vera amicitia. VI, 841. Eorum mentes et corda invicem patebunt. VI, 863, 920. Nec latebit aliquid secretorum. VI, 863. Invicem omnes suas cogitationes cognoscent. VI, 994. Se invicem amando, Deum plenius possident. VI, 845. Beatorum corporum dotes ac locus. VI, 830, 1029. Beatorum omnium unum opus. VI, 821. Mutuum gaudium. VI, 822, 828, 994. Negotia ac dotes. VI, 822, 826, 861. Omne opus eorum, laus Dei. VI, 920. Ibi videbimus, amabimus, laudabimus. VI, 896. Beatorum gloria totam Trinitatem et Angelos oblectat. VI, 825. Beatis spectaculum delectabile erit diaboli poena. VI, 998.
Beligis orta haeresis. X, 1751.
Bella praecipua Dei auxilio peracta. III, 2191.
Bellonae mons. IX, 793.
Bene nusquam est homini nisi in Deo. VI, 874, 914. Erit cum nulli bono erit male, et nulli malo bene. V, 2152. Etiam nunc melius est bonis, quam malis. V, 2153.
Benedico. Opus licet mutum hortatur adspicientes se benedicere opificem. III, 2236.
Benedicibilis. V, 1986.
Benedictio sacerdotalis verbis solemnibus ordinata. III, 2325. Benedixit Abraham Melchisedech non per verba, sed per rerum naturam. III, 2325. Benedictio dum populo in fine Missarum datur, humiliato corpore et compuncto corde excipienda est. V, 2277, 2279. Non ab homine, sed per hominem datur. V, 2279, 2284, 2286. Benedictioni corpora et capita inclinare, quotiens clamatum fuerit, non debet esse grave. V, 2284. Hoc clamat diaconus. V, 2286. Benedictionem nuptialem cum sponsa acripere in civitate Rom. non praesumit, qui se virginem non cognoscit. V, 2291, 2293.
Benedicti Regula laudatur. I, 1455, 1457; VI, 1004.
Benefacere Deus semper paratus est, sed hominum malitia prohibetur. V, 2267. Beneficum esse in omnes. VI, 1063.
Beneficia Dei recolantur, unde excitetur amor. VI, 940, 943. Eorum memoria munit adversus peccata. V, 2207. Quî ea Christus ingrato sit exprobraturus. V, 2207. Beneficia Dei enucleate recensentur. VI, 847. Beneficia Dei in nos communia, specialia aut singularia. VI, 852. Beneficia Christi in nos. VI, 1054. Quid ille pro iis postulet a nobis. VI, 1055.
Beneficium magnum, pro titulo cui annexus est magnus reditus. VI, 1302.
Benenatus legatus contra Donatistas. IX, 815.
Benevolentia laetari potest de Dei in impios vindicta. X, 1879.
Benjamin. In parte tribus Benjamin altare fuit in quo immolabantur hostiae, ad quod Hebraei credunt Jacob respexisse, ubi ait Benjamin lupus rapax, etc. alii ad Paulum. III, 2202.
Berillus Christi deitati initium tribuit. VIII, 1214.
Beryllus quid significet. VI, 1230.
Bestiis sunt spiritus desituri. VI, 763, 767.
Beta. I, 1390.
Biblinae epistolae. X, 1706.
Bibliothecae Ecclesiae. IX, 794.
Bibendi post transactum convivium in nominibus non solum vivorum hominum, sed et Angelorum et antiquorum Sanctorum, pravus mos damnatur. V, 2308. Monetur populus, ne bibendo in nominibus nomina sua deleat de coelo. V, 2275. Conviva ad bibendum ne cogatur. V, 2304, 2306. Nec quis etiam mortis interminatione se cogenti cuiquam cedat. V, 2307.
Bizacena provincia. X, 1730, 1731.
Boethius. VI, 808.
Boethus episc. in Sardinia exsul. X, 1772, 1779.
Bombus pro sono. I, 1412.
Bonifacius Papa. X, 1764. Doctissimus. X, 1831. Quid adversus Pelagianos egerit. X, 1831. Augustini de gratia doctrinam commendat. X, 1790. Bonifacii ad Caesarium Arelat. rescriptum, quo Arausicanam Synodum confirmat. X, 1790. Laudatur. X, 1792.
Bonifacius catholicus episc. IX, 816, 827.
Bonifacius Ballitanus, schismaticus. IX, 805.
Bonifacii Augustino et Augustini Bonifacio praenotatae plures epistolae. II, 1095.
Bonifacius apparitor. IX, 816.
Bonum cogitanti, discernendum quid diligi et timeri debeat. X, 1879. Bona alia sunt quae faciant bonum, alia unde fiat bene. V, 2153. Bona quaedam non jucunda, et jucunda quaedam non bona. VI, 1238. Bonum naturae humanae. X, 1883. Bona temporalia quando dat aut tollit Deus, gratiae agantur. V, 1965. Non pro magno ac vero bono petendum, quod malis ac bestiis datur. V, 1965. Qui terrenorum amore obstringitur, non possidet, sed possidetur. X, 1875. De bonis hîc bene agendum, non aliis post mortem [Col. 0696] hoc dimittendum. V, 2267. Bona mundana, utpote non vera, sunt contemnenda. VI, 1188, 1216. Bonorum temporalium abundantia laboriosa, et egestas copiosa. VI, 874. Bonorum jactura quibus proficiat. V, 1947. Bonae dicuntur abusive res creatae, quae accidentem, non substantialem continent bonitatem. VIII, 1183. Bona in se, majori bono collata, cessant videri bona. V, 1942. Bonitas humana divinae intuitu dicitur mala. V, 1943. Bona mundi apud inferos mala. V, 2333.
Bona aeterna ardentius diliguntur adepta, quam desiderata; secus temporalia. X, 1881. Bona aeterna nemo perdit nisi volens. X, 1876. Bona ista sola sunt, quae sine voluntate non invenimus aliquando, nec perdimus. II, 1107. Hominum ardor semper crescit ad terrena, divitias, scientiam, etc. saepe frigescit ad coelestia. II, 1107. Bonorum appetitores difficilius invenias, quam malorum desertores. VI, 1105. Bonum hominis duplex. VI, 791, 819. Nullum ei sufficit praeter summum. VI, 790. Bono eodem bonus est homo, quo et Angelus. VI, 790. Bonum nihil est sine summo bono. X, 1868. Bonum summum diu inquisivit, nec invenit mundana sapientia. X, 1817. Bonum summum. X, 1872. Ejus excellentia. VI, 827, 862. Bonum incommutabile, solus Deus. VI, 914. Bona in uno Deo omnia. VI, 966. Bonorum omnium varietas uno Deo veluti uno fonte profunditur. X, 1888.
Bonorum omnium origo, credere in Christum. X, 1774. Bona omnia ad Deum tamquam auctorem referenda. X, 1731, 1757, 1775, 1776, 1808. Bona ad largitorem cooperatoremque eorum Deum, mala ad nostram voluntatem referenda. X, 1840. Ut in bonis motibus nostris nec nostrum desit arbitrium, sed magis valeat Dei auxilium. X, 1808. Boni si quid in te vides, age gratias praeparanti quod potes, non propriae voluntati. X, 1662. Bonus non est fructus, qui non procedit de radice caritatis. X, 1880.
Bonitas ac pietas mentis homines maxime facit Deo amabiles. II, 1112. Bonitatis duplex officium. X, 1866. Bonitatis condimentum est disciplina. V, 1851. Bonitas sine disciplina, delictorum mater est. V, 1849.
Boni cur lateant. X, 1876. Malos quatenus tolerare, et quatenus se ab illis debeant separare. VI, 777.
Bonosiani. VIII, 1217.
Borboritae. VIII, 1217.
Bos servus publicus. IX, 795.
Bovis simulacrum juxta sepulcrum Joseph positum. III, 2163.
Bracharensis Ecclesia. VII, 805.
Britanniae ab errore Pelagiano primum liberantur Coelestini cura. X, 1831. Et opera SS. Germani et Lupi. X, 1755. Ac secundo per eumdem Germanum adjuncto sibi Severo. X, 1754. Britannia insula olim Albion appellata. X, 1996. Not. 1.
Britius Turonensis episcopus per multa Concilia accusatus. X, 1721.
Brutorum vita, quid. VI, 1009.
Bysacena. IX, 785.
C.
Cabarsussitani Concilii epistolae initium. IX, 807.
Caecilianus Judaeorum pater. VII, 829.
Caecilianus. IX, 787. Suffragio totius populi a Felice Autumnitano ordinatur episcopus. IX, 776. Cum esset diaconus. IX, 776. Rescriptum Constantini, quo illi ter mille folles a se collatos significat. IX, 777. Caecilianus dicitur tradidisse, thurificasse, omnia mala commisisse. IX, 772. Deponitur, et ejus loco alius ordinatur episcopus. IX, 793. Illius adversarii unum traditionis crimen in ipsius ordinatorem derivarunt. IX, 776. Caecilianus mandat, ut si est quod in se probetur, exeat accusator, et probet. IX, 776. Aut si Felix in se nihil contulisset, ipse tamquam adhuc diaconus ordinetur. IX, 776. Brevis auri et argenti senioribus a Mensurio commendati et traditur. IX, 776. Tota civica frequentia cum illo est. IX, 776. Tota Ecclesia eum tenet, ne se latronibus tradat. IX, 776. Libellum duplicem criminum ejus pars Majorini Anulino tradit mittendum Constantino. IX, 778. Constantino placet ut Romam naviget. IX, 778. Caecilianus Miltiadis judicio absolvitur. IX, 779, 785. Idque Carthagine notum faciunt et confirmant duo episcopi. IX, 784. Brixiae tamen pro bono pacis retinetur. IX, 784. Sed ad suam urbem properat, ubi Donatum illuc priorem rediisse audivit. IX, 784. Caeciliani ordinator Felix actis proconsularibus purgatur. IX, 780, 827, 841.
Caecilianus cum aliquibus ex his quos elegerit, ad Synodum Arelatensem convenire praecipitur. IX, 784. Ad Imperatoris comitatum jubetur venire cum adversariis suis. IX, 789. Notum ei fieri jubet Imperator se in Africam venturum, [Col. 0697] ac de negotio ipsius judicaturum. IX, 790 A Constantino, partibus praesentibus, fuit innocens judicatus. IX, 827, 841. Postquam judiciis ecclesiasticis fuerat absolutus. IX, 827. Caeciliani causam episcopi catholici in Collatione Carthag. nolunt deseri. IX, 826. Objecta ei traditionis causa pridem ante Collationem finita. IX, 832. Innocentia ejus fuit purgata seu probata. IX, 793. Caeciliani nomen ad altare recitatur. IX, 832.
Caelibatus in veteri Lege ex errore reus existimatus. III, 2226.
Caesarius Arelatensis Arausicano Concilio primus subscribit. X, 1790. Ejusdem Synodi decreta litteris datis ad Felicem Papam approbanda mittit. X, 1790. Ad eum Felicis successor Bonifacius rescribit. X, 1790. Quod Arausicae decretum est, vocatur Caesarii prosecutio. X, 1792. Caesarius sinistra suspicione ob doctrinam de gratia laboravit. X, 1792. Sed obtrectatores vicit. X, 1792. Valentinae Synodo, infirmitate solita detentus, interesse non valuit, sed plures eo misit. X, 1792.
Caesarius se saltem singulis hebdomadis praedicare innuit. V, 2318. His quibus importunus praedicator videri posset, quid respondeat. V, 2317. Caesarius a populis prae studio verbi Dei amat inquietari. V, 2318. Quo Scripturae loco moveatur, ut populo etiam ad importunitatem praedicare non cesset. V, 2321. Sermones ejus vix erant dimidiae horae. V, 2284. Caesarii paterna sollicitudo erga debiles. V, 2319. Caesarius ubi de caritate loquitur, tacere non potest. V, 1958. Publice se accusat quod vestimenticula sua pauperibus dare neglexerit. V, 2024. Hortatur ut ad Vigilias, ad Tertiam, ad Sextam, ad Nonam fideliter veniatur. V, 1760. Quam ob causam instituerit ut hae horae in basilica S. Stephani quotidie cantarentur. V, 1760. Not. ( a ). Voluit laicos alta et modulata voce instar clericorum alios graece, alios latine psallere. V, 2282. Not. ( b ). Hoc obtinuit tandem, cum plures annos concupiisset. V, 2282. Caesarius quam moleste ferat, quod Missis nondum absolutis plurimi de ecclesia exeant. V, 2276, 2278. Dolor ipsius, cum in oratione positus, mente rapitur ad occupationes saeculi. V, 2281. Caesarius die ac nocte recogitat duo tantum loca esse post hanc vitam. V, 2309.
Cain dictus diabolus. III, 2282, 2298. Judaeorum pater. III, 2282, 2298. Judaeorum typum in muneribus et occisione Abel gerebat. VI, 748. Cain peccatum, et quomodo Deus ei poenitentiae locum dederit. III, 2220. Cain a Lamech occisum quidam frustra putant. III, 2221.
Calamitates publicae nostris imputandae peccatis. V, 2315. A bonis gratiarum actiones, a malis blasphemias exprimunt; ut vasa agitata alia odorem suavem reddunt, alia intolerabilem foetorem. V, 2315.
Calcedonius quos repraesentet. VI, 1229.
Callidius Gratianus. IX, 780.
Calvariae locus sic dictus, quia Adam generis humani caput ibi sepultus. V, 1750.
Calumnia pro lite intentata. V, 1890, 1967.
Camillus presbyter. X, 1849.
Canava. V, 2021, 2250, 2256. Not. ( a ).
Cancelli. Superstitiosus ritus ad cancellos. VI, 1172.
Candia civitas. II, 1145.
Canes in templa inducens, flagris dignus judicaretur. V, 2345. Canis Albinus. X, 1996. Canes marini. V, 1885.
Canonum custodia. X, 1763.
Canonici. VI, 1216, 1310.
Cantica diabolica. VI, 1172. Canticum luxuriosum ex ore ubi corpus Christi ingreditur, proferri non est justum. V, 2239, 2268. Canticorum turpium loco, discendi psalmi, antiphonae, etc. V, 2325. Canticum Moyse praecinente, senes et pueri omnes nulla praemonitione edocti, easdem litteras decantarunt. III, 2167. Canticum novum. X, 1865.
Capabilis ab omnibus Deus, capax omnium anima. VI, 783.
Caphargamala. VII, 807.
Capharsemetia. VII, 811.
Capito episcopus partis Donati. IX, 778, 790.
Capillis cogitationes superfluae significantur. VI, 1216.
Capitulata argentea. IX. 794, 797.
Cappa tria pessima. I, 1390.
Capreae larvam assumere. V, 2003.
Capitis remedium, sinapi. V, 1913. Quî adhibeatur. V, 1915.
Caragi. V, 2255, 2269, 2270; VI, 1172.
Cardinalium conventus Hieronymi aevo. II, 1149.
Cariatto vir illustris. X, 1790.
Caritas breve verbum, sed re magnum. V, 1967. Caritatis elogium. VI, 792. Caritas est via Dei ad homines, et via hominum ad Deum. VI, 792. Terrae benedictae fructus. VI, 1223. Omnium bonorum fundamentum. V, 2245, 2312. Radix omnium bonorum operum. V, 1958, 1968, 2246. Quae radix ubi viva non fuerit, frustra habentur ejus rami cum [Col. 0698] floribus ac pomis. V, 2261. Caritas forma est omnis actionis bonae. VI, 1256. Virtutum coelestium mater et magistra. V, 1958. Anima omnium Scripturarum. V, 2247. Omnium arx virtutum. V, 1960. Caritatem quippe habens, omnibus virtutibus replebitur. VI, 1188. Caritas boni totius summa. VI, 1149. Omnia continens bona. V, 2247. Praemium summum est Sanctorum in coelo. V, 1960. Caritas dulce ac salubre mentium vinculum. V, 1957, 1968. Quantumvis corpore separatos copulat atque conjungit. V, 1957. Adeoque nullum earum amittit. X, 1874. Est concordia mentium, societas electorum, vita beatarum animarum et Angelorum. VI, 809. Caritas tamquam nostra sanitas. VI, 1065. Caritas ipsa est bona voluntas. V, 2248, 2337. Caritatis tota perfectio in animi bonitate vel voluntate consistit. V, 2256. Caritas proprie dicitur Spiritus sanctus, VIII, 1174.
Caritas donum Dei est Dei est. X, 1789, 1797, 1894. Caritatem nobis non nosmetipsi, sed Deus donat. X, 1820. Hoc dono nullum majus est. VIII, 1174. Caritas singulare sanctis donum est. VIII, 1174. Quo dono nemo inventus est dignus. X, 1797. Sine quo multa in homine laudabilia esse possunt, quae pietatis habeant similitudinem, sed non veritatem. X, 1797. Caritas quanta est, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, habentur omnia. X, 1888. Sine qua dives est pauper, et cum qua pauper dives est. V, 2247. Caritas oleo recte comparatur. V, 1957. Caritas ex Deo est, et in Deum redundat. VI, 1149. Caritatis vulnus expostulatur. VI, 935. Virtus caritatis sanctorum est propria, caetarae bonis et malis possunt esse communes. X, 1859.
Caritate nihil dulcius haberi potest, nihil cum Dei adjutorio facilius ac felicius impleri. V, 2245. Per Spiritum sanctum ita diffunditur in cordibus omnium Christianorum, ut eam, si velint, possint jugiter custodire. V, 2245.
Caritatis quatuor speciales virtutes explicantur. V, 1952. Caritas et cupiditas simul esse nullatenus possunt. V, 2245, 2247. Caritas de esse non poterit, ubi non fuerit cupiditas. V, 2245. Caritatis et cupiditatis effectus. V, 2170. Caritas Ecclesiam congregavit. V, 2091. Innovat homines. X, 1882. Docet rectum divitiarum usum. V, 1957. Omnia Dei praecepta cum gaudio facit implere. V, 2245, 2247. Caritate gaudens nihil de Scripturis poterit ignorare, nihil de bonis operibus non implere, nullum timere. V, 1968. Humilitas animum Deo subjicit, puritas jungit, caritas unit. VI, 794, 807. Caritatis familiaritas cum Deo. VI, 819. A dilectione anima sancta vacare numquam poterit. VI, 1150. Dilectionis Dei probatio. VI, 1150.
Caritas jugum leve et suave. X, 1651. Levare, non premere consuevit. V, 2246. Caritas in praeceptis Dei obtinet principatum. V, 1960. Sufficit sibi sine nonnullis operibus, nulla opera prosunt sine illa. V, 2246, 2247, 2249, 2252. Caritatis praeceptum nullam recipit excusationem. V, 1860, 2246, 2252, 2255. Tria complectitur. X, 1872. Caritatis duae alae, dilectio Dei et proximi. VI, 1149. Caritas duplex, duo pedes ad currendum in via Christi. V, 1875, 2161. Caritas mutua graphice suadetur. VI, 1065. Caritatis compatientis exempla in membris nostris. V, 1949, 1951. In Christo jam regnante. V, 1950. Caritas semper dulcis, etiam cum irascitur aut corripit. V, 1958. Caritatis quantae divitiae. V, 1957, 1968. Omnibus latum est quod caritas possidet. V, 2249. Caritatis facultas semper crescit. X, 1867. Erogando crescit. V, 1828. Caritas ipsa est, cujus possessio tanto amplius augetur, quanto amplius erogatur. V, 2252. Caritatis vasa, homines; implentur cum amantur. V, 1829. Caritas in sanctis suum facit, quod amat in altero. VI, 920. Caritas vera ipsos complectitur inimicos. V, 1958, 1968. Caritatem hic sibi patronam faciat, qui propitiam vult invenire in aeternum. V, 1959. Omnes homines sicut se ipsum diligens, omnem peccato aditum claudit. V, 1878, 1958. Caritas, cui ex omni parte apertae sunt, et sine qua undique clausae sunt coeli januae. V, 2255, 2260. Caritas ordinata. VI, 846.
Caro nostra mala Sethiano, Ophiano, Patriciano, Florino mali causa, Manichaeo ex malo et bono compacta. VIII, 1220. Si diaboli, non Dei opus esset, indigna esset beneficiis Dei. V, 1937. Carnis nomine interdum appellatur omnis error. III, 2409. Aliquando elementa omnia. III, 2403. Aliquando opera carnis. VI, 739. Caro fit totus homo, si secundum carnem ac mundum vivat. III, 2404. Vivere secundum carnem, quid. VI, 1052. Carnem spiritalem anima virtutibus suis praestat, aut animam carnalem caro victrix ejus efficit. VI, 793. Carnis mala graphice explicantur. VI, 1074 Carnis abstinentia quid prodest, si non deponantur carnalia opera? V, 1906. Caro animam perdit. VI, 1332, 1333. Carni praeponendam esse animam. VI, 1334. Talis est in oculis Angelorum, cui caro propria dominatur, qualis qui pedibus sursum et capite deorsum ambularet. VI, 1335. Caro domanda ac debilitanda. VI, 1059. Carni bene imperantis nobilitas. X, 1879. Carnis verae resurrectionem unde quidam negent. VI, 739. His opponitur fides catholica. VI, 739.
Carnales ac spiritales qui. V, 1758. Lana ac lino significantur. [Col. 0699] V, 1854. Carnalium in Ecclesia contra se divisorum figura. V, 1745.
Carosus subdiac. IX, 794.
Carpophorus Carthag. IX, 776.
Carthagine secretarium Thermarum Gargilianarum. IX, 816, 827, 828. Carthaginis curator. IX, 816. Carthaginis legatus. IX, 816. Carthaginensis colonia splendida. IX, 781. Carthagine in basilica regionis secundae habita Concilia. IX, 811, 814. Carthaginenses episcopi Cyprianus, Carpophorus. Lucianus. IX, 776. Carthaginensis episcopus fictus Valentinus. VI, 1336, 1339. Not. ( f ). Hanc sedem ambientibus Botro et Celesio, Caecilianus eligitur. IX, 776.
Carthaginense conciliabulum episcoporum adversus Caecilianum conspiratorum. IX, 774. Carthaginensis Concilii an. CCCCI decretum. IX, 808. Aliud ejusdem anni posterius Carthaginense Concilium. IX, 809. Carthaginensis Concilii an. CCCCIII de conveniendis Donatistis decretum. IX, 810. Ejusdem Concilii libellus datus Proconsuli. IX, 811. Carthaginensis Concilii an. CCCCIV legatio cum Commonitorio ad Honorium. IX, 811. Carthaginensis Concilii anni CCCCV decretum. IX, 814. Carthaginensis Concilii anni CCCCVII aliud decretum. IX, 814. Carthaginensis Collationis gesta. IX, 815. Carthagine an. CCCCXI super nomine Coelestii habita quaestio. X, 1711. Carthaginensis synodi anni CCCCXII quaedam gesta. X, 1691. Carthaginensis synodi an. CCCCXVI contra Pelagii errores epistola ad Innocentium. X, 1711. Rescriptum Innocentii. X, 1714. Carthaginense an. CCCCXVII Concilium. X, 1723, 1724. Carthagine convictus Coelestius Apostolicam sedem appellat. X, 1723. Carthaginense an. CCCCXVIII Concilium. X, 1728, 1730, 1758.
Cassianus sacerdos. X, 1803. In iis qui Augustini libris obloquuntur, Scripturarum studio ac disputandi usu excellit. X, 1803. Ipsius de Dei protectione liber inimicis gratiae favet. X, 1803. Catholice sub initia docet, Deum incipere, exsequi, et consummare in nobis quae bona sunt. X, 1803. Ac nostrum esse quotidie attrahentem nos gratiam Dei humiliter subsequi. X, 1803. Nec cum Pelagianis, nec cum Catholicis plena ei concordia est. X, 1805, 1807. Cassianus quibus gradibus a Catholico sensu dilabatur ad Pelagianum. X, 1821. Cassiani collationes adversus Augustinum assertae. X, 1795. Hinc Prosperi liber pro Augustino contra Collatorem. X, 1801. Cassianus erroris insimulat decretum CCXIV episcoporum de necessitate gratiae ad singulos actus. X, 1723. Cassiani consensio cum iis, qui volunt gratiam secundum merita dari, aut non ad singulos actus dari, aut dari ut bonum possibilius fiat. X, 1815. Cassianus se ipse damnat, dum eos qui gratiam secundum merita dispensari volunt, damnat. X, 1825. In aliis liberum arbitrium, in aliis gratiam aufert. X, 1811. Fidem laudatam falso arguit non donatam. X, 1824, 1825. Salutis summam in fidei ditione consistere negans improbatur. X, 1826. Pelagius Cassiani excerpta de haeresi Beligis exorta. X, 1751. Et de Leporio. X, 1752.
Castinus, privatus ex Consule. II, 1097.
Castitatis laus. V, 2296. Castitatem commendavit Christus matrem virginem eligens. V, 1990, 1993, 1994. Castitatis meritum ac virtus in Susanna. V, 2041. Castitatis ergo Tarpeiae Romanae factum. VI, 1327. Castitas Angelis facit consimiles. V, 2216. Castitatem non habens, portare Christum non potest. V, 1994. Castitatis pulchritudo est in luce cordis. V, 1768. Castitas corporis nil prodest sine castitate cordis. V, 2165. Castitas utraque commendatur. V, 2169. Castitatis bonum non cum justitia, sed pro justitia nonnullae offerre volunt. II, 1106. Castitas virtutum omnium flos et ornamentum sine humilitate aret et marcescit. I, 1462. Ministris altaris pernecessaria est. V, 2296. Castitatis professione tollitur nubendi licentia. VI, 1102. Castitas conjugatis per totam Quadragesimam usque ad clausulam Paschae et quotiens communicare quis debet, servanda. V, 2298. Alia tempora quibus pariter servanda est. V, 2300.
Castitas gravem sortita est inimicum, qui quotidie vincitur, et timetur. V, 2302. Inter omnia Christianorum certamina, sola duriora sunt praelia castitatis; ubi quotidiana est pugna, et rara victoria. V, 2302. Castitatis propugnator, martyr est, non unam, sed plures coronas a Domino percepturus. V, 2302. Castitas ut servetur, non plus aequo metuendus languor carnis. I, 1161. Exemplum hominis, qui carnis contemptu incontinentiam vicit. I, 1461. Castitas non servatur sine magna cordis contritione et afflictione carnis. I, 1460. Quanta fecerit ac perpessus sit monachus, ut carnem domaret, qui tamen securitatem non impetravit I, 1460. Castitatis prodiga est saturitas, amica est fames. V, 2032. Castitatis dispendium in mensa et in colloquiis timendum. I, 1459. Castitatem jugis victoriae obtentu periculis exponere, perire velle est. V, 2301. Castitatis non servandae praetextus refelluntur. V, 2291. Castitatis promissa. VI, 1109.
Castus diaconus. IX, 798.
[Col. 0700] Cataphryges damnant secundas nuptias. V, 2183; X, 1718, 1735.
Catechizantur infantes. X, 1768. Catechumeni plangendi, si hinc sine baptismo recesserint. VI, 1166. Catechumeni frons signatur. V, 1821. Catechumenis non explicantur baptismi mysteria nisi post baptismum. VI, 1207.
Categoriae decem ex Aristotele decerptae. I, 1419. Categoriis Aristoteles agit 1 o de iis quae sunt, 2 o de iis quae percipiuntur, 3 o de iis quae dicuntur. I, 1422. Aut ut Themistio placet, primum de iis quae percipiuntur, tum de iis quae sunt, post de iis quae dicuntur. I, 1422.
Cathedra Petri. IX, 805. Cathedrae S. Petri natalis. V, 2100, 2101. Aliquando incidit in Quadragesimam. V, 2101. Superstitio hac die usitata. V, 2101, 2102.
Cathedra pestilentiae. III, 2330. Cathedra vitae. III, 2330.
Cathini coloros. VI, 1110.
Catholicus quis debeat vocari, quis non debeat. IX, 830. Quid catholicum intelligant Donatistae. IX, 830. Catholica declaratur, quae toto orbe diffusa. IX, 780. Catholici criminosi regnum coelorum non possidebunt. VI, 776.
Catullinus subdiac. IX, 794.
Causa prima omnium corporalium spiritaliumque motionum, voluntas Dei. X, 1864. De causis incognitis quid noverimus. X, 1873.
Celiel. VII, 815, 816.
Cellularum ornamenta vana. I, 1462. In earum oratorio sufficiat imago Crucifixi, cui hinc inde assistant Maria ac Joannes. I, 1462.
Celsus Africae Vicarius. IX, 780, 780.
Ceram vel oleum ad luminaria noctis aliqui vovent. V, 1978.
Cerdon duo inducit principia sibi ignota. VIII, 1217.
Cerebrum tamquam coelum corporis nostri. VI, 802. Sedes sapientiae. VI, 1216. Cerebri tres ventriculi. VI, 795.
Cerei accensi coram sacris reliquiis. VII, 837. Cereolos ecclesiis exhibere. V, 2238.
Cerinthus. VIII, 1217. Sperat nuptiarum copulam post hanc vitam. VIII, 1218.
Certantes quomodo spectet et adjuvet Deus. V, 1813. Certaminis nostri tempus breve, praemium sine fine. V, 2135.
Cervisia. VI, 1286.
Cervi serpentibus inimici, nihil ex eorum veneno patiuntur, nisi sitim. VI, 1203.
Cervulum sive cervulos facere. V, 2001, 2003, 2004. De cervula turpitudinem exercere. V, 2239.
Chananaea terra quo jure Israelitis cesserit. V, 1811.
Characterem Christi Judaei poscunt. VII, 827. Characteres diabolici. V, 2071, 2239, 2272.
Charaxatae tabulae. VIII, 1133.
Chartae publicae. IX, 832.
Chresto Syracusanorum episcopo data epistola qua ad Synodum Arelat. pergat. IX, 786.
Chrisma, oleum quo fideles unguntur. II, 1161. Quid illius unctione doceantur. X, 1890. Chrismatis baptizatis infusi mysterium. VI, 1211. Chrismatis sacramento, Christiano in coelestis regni mysterium diadema quoddam regalis unctionis impositum est. II, 1116. Et ut intelligat se non solum sacerdotalis et regiae dignitatis esse consortem, sed etiam contra diabolum fieri luctatorem. X, 1890. Chrismate communiendi parvuli qui apud haereticos erant baptizati. VIII, 1217. Vide Baptismus. Chrismatis ampulla per fenestram jacta, illaesa inter saxa consedit. IX, 804.
Christus a chrismate. V, 1761, 2192. Scil. Spiritus sancti infusione. VI, 1191. Dicitur Hebraice unctus. V, 2189. Christus brachium Dei. VI, 1141. Unigenitus et primogenitus. V, 1996. Homo divinus. V, 2054. Unus ex sancta Trinitate. X, 1778. Christi mysteria Lex et Prophetae praenuntiare non destiterunt. VI, 760, 772, 774. Praenuntiatus est in Isaac. V, 1758. In Isaac et ariete. V, 1750. In Jacob. V, 1760, 1761, 1763, 1764. In Joseph. V, 1765, 1773, 1924. In Moyse. V, 1776. In Aaron. V, 1804. In percussa petra quae fontes eduxit. V, 1796. In serpente aeneo. V, 1807. In uva e terra promissionis delata. V, 1800. In Gedeone. V, 1817. In Davide. V, 1819. In Elia. V, 1823, 1825. In Elisaeo. V, 1827. Christus Tobiae piscis. V, 2125. Umbrarum veteris legis quodammodo corpus. X, 1884. Christi nomen, veritas. V, 1783. Christus Verbum Dei non sonis solum, sed et factis loquitur. V, 1902. Ante carnis susceptionem humano generi profuit. X, 1735. Christi in mysteriis dispensationis suae finis. V, 2043, 2044. Christus Israelitis itinera in mari praeparabat. V, 1798. Christum in camino Nabuchodonosor vidit. III, 2391. Christi adventus cur tantopere dilatus. III, 2276. Ante adventum Christi quanta potestas diaboli, et quam exinde imminuta. V, 1819. Adventus Christi gratia. V, 1925.
Christi adventu completa est promissio Abrahae facta. III, 2210. Atque hebdomades septuaginta impletae. III, 2213 [Col. 0701] Christi adventum facta est plenitudo veritatis. III, 2388. Christus factus ex muliere quam fecit, factus sub Lege quam dedit. VI, 772. Sexto mundi millenario venit. III, 2320. Filius Dei aeternus qua ratione concipi possit temporaliter natus. VIII, 1166. Christus ad Mariam quomodo venerit. VIII, 1170. In Christi conceptione maritus sermo est, et uxor auricula. V, 1991. Christi conceptione primi hominis de rudi terra procreatio innovatur. V, 1982. Adveniens divinitas in uterum Mariae, carnem sibi ex ipsius substantia fabricavit. V, 2199. Spiritus sanctus carnem ex virgine fecit Salvatori: virtus Altissimi, id est Christus, obumbravit eam veniens in carnem factam a Spiritu, ut in corpore et anima lateret Filii virtus. III, 2250, 2251. In Christi conceptione Spiritum sanctum fuisse pro semine quidam sceleratissime opinantur. V, 2182. Christus non de substantia, sed de potentia, jussione et benedictione Spiritus sancti conceptus. V, 2178. Christi carni unctio in utero Virginis spiritaliter data. III, 2250. Christus solus sine semine, ideoque expers delicti natus. X, 1619, 1620. Inspiramine mystico ex Virginis utero in vera natus est carne. X, 1615. Ratione conceptionis vermi se comparat. VI, 1191. Solus sine peccato est natus. V, 1997. Natura semper genita naturam nostram sine peccato suscepit. VI, 757.
Christi caro non ante concepta, quam susciperetur a Verbo. VI, 772. Christi corpore non conclusa est omnis deitatis majestas. VIII, 1189. Christi carnem implevit Pater et Spiritus sanctus, sed majestate, non susceptione. V, 2196. Christi corpus tota Trinitas fecit. III, 2251. Ipse cum Patre et Spiritu sancto corporis sui creator, solus habet personaliter in se ipso quod sit creatus. VI, 760. Hominem tota Trinitas operata est, quem sola Filii persona assumpsit. VI, 736. Variae haereticorum de Christo opiniones notantur, et rejiciuntur. VIII, 1213. Verbum in Christo animae vicem supplevisse Ariani senserunt. VIII, 1167. Refelluntur. VIII, 1168. Anima mediante, sine qua possibile non erat Deum corpori misceri, Deus factus est homo. VIII, 1190. Filius Dei, quamvis in carne venerit, tamen in anima ejus habitavit. III, 2390. Anima Christi totam in se sapientiam, veritatemque et vitam recepit. VIII, 1190. Substantialiter Deo repleta est. VIII, 1191, 1192. Ut pote Verbo indissociabiliter inhaerens, ac tota totum recipiens, facta est cum ipso principaliter unus spiritus. VIII, 1190, 1191. Dilectionis merito. VIII, 1191. Elegit bonum prius quam sciret malum. VIII, 1189. Christi animae libertas fuit, nec fuit peccandi possibilitas. VIII, 1189. Sicut umbra corporis motus, ita Verbi nutus indeclinabiliter suscipiebat. VIII, 1190. Christum sensit aliquando Leporius omnia quae passionum sunt implesse sola possibilitate naturae sine deitatis auxilio. X, 1752. Similis alia haeresis, vel etiam magis exitiosa. X, 1752. Christus in humana natura Gratia factus est. VI, 760.
Christi veritas adversus Judaeos adstruitur pluribus testimoniis Legis et Prophetarum. VIII, 1123. Simeonis et Zachariae. VIII, 1123. Virgilii, Nabuchodonosor et Sibyllae. VIII, 1126. Elementorum. VIII, 1127. Christi deitatem tum, cum homo natus est, coepisse docuerunt Artemo, Berillus et Marcellus. VIII, 1214. Christi divinitas Arianorum argumentis impugnata, et catholicis responsis defensa. V, 2198. Christi divinitas de natura Patris nata. VI, 758. Christus Verbum, Virtus et Sapientia Dei appellatus; ut de ipso, adeoque unus cum eo Deus crederetur. III, 2285. Christi divinitas hinc ostenditur, quod omnia quae de Deo, perinde de ipso praedicentur. III, 2291. Christi humilitas potentiae signis relevatur. V, 1990. Christus aeternus in suo, moriturus in nostro. VIII, 1166. Et humiliatur in assumptis, et glorificatur in propriis. VIII, 1167. Christus Deus probatur ex modo conceptionis. V, 1983. Et ex ordine nascendi. V, 1988, 1989. Christum nativitas hominis filium ostendit, mors prodidit Deum. V, 2057. Mors hominem, resurrectio Deum prodit. V, 2043. Christum Dei filium esse ubi dicitur, testis virtus confirmat. III, 2345. Christus multis signis divinitatem suam declaravit. V, 1927. Virtutes duplici genere operatus est. V, 1927. Christus non homo praeter Deum, aut cum Deo; sed homo in Deo, et Deus in homine. VIII, 1215.
Christi non coelestis caro, quae per Virginis uterum transierit quasi per corpus alienum. V, 2082. Christi non imaginarium corpus, sed solidum. V, 2175. De peccatrice carne acceptum. I, 2268. Christi caro, caro Adae. VI, 758. Eo solo corpus ejus a nostro differens fuit, quod de Spiritu sancto et virgine sit natum. VIII, 1176. Natus, passus ac mortuus est in veritate, et non per phantasiam. VIII, 1176. Christum Photinus nudum hominem vult, Apollinaris perfectum hominem negat. V, 2182. Christus unus est Deus et homo. III, 2390; V, 1925; VI, 913; VIII, 1122; X, 1890, 1892. Unus ipse et unius naturae cum Patre, et unius naturae cum Virgine. VI, 771. Plenus et perfectus Deus, plenus et perfectus homo. VI, 756, 771. Perfectus homo et verus Deus. [Col. 0702] V, 2180, 2185. Cui vera forma servi et vera forma Dei. V, 2084. Ipse via et patria nostra. V, 2083. Mediator ideo est, quia idem Deus atque homo verus. VI, 757.
Christi duae substantiae ac naturae. V, 2003, 2081, 2176, 2182, 2185, 2198; VI, 736, 771; VIII, 1195. Perfectae et integrae. X, 1716, 1732. Error Orientalis, dicentium Filium Dei et filium hominis unius esse naturae, refellitur. V, 2081 Exsecranda tamen eorum blasphemia, qui a tempore susceptae humanitatis, omnia quae erant divinitatis, in hominem transmigrasse, et quae humanitatis erant, in Deum transfusa esse volunt. V, 2182. Humanae divinaeque naturae veritatem in una persona ne aut confundas aut dividas. VI, 759. Verbum assumpsit carnem, non se convertit in carnem. VI, 736. Filius Dei sic nostram suscepit naturam, ut non permutaret suam. V, 1981. Divinitati humanitas sociata, non in humanitatem mutata divinitas. V, 2186. Christus ad nos veniens, a Patre non recessit. VIII, 1120. Suscipiens quod non erat, non amittens quod erat. VIII, 1122. Cum Deus, esset, incarnatus est; et homo factus, mansit quod erat. VIII, 1176. Vestem quam non habebat, induit. VIII, 1107. Homo Deo accessit, non Deus a se recessit. X, 1869. Christus accessit ad nos per quod assumpsit ex nostro, et liberavit nos per id quod mansit in suo. V, 2000. Totus in coelo, et totus in Virginis utero. VI, 1022. Divinitatem et humanitatem suam multis modis ostendit. V, 1902. Alia loquitur et agit ut homo, alia ut Deus. V, 2177, 2198.
Christi duae sunt naturae, non confusae, sed unitae et in una persona inseparabiles. V, 2198. Non duae sunt personae, sed una. V, 2082; VI, 736, 771; VIII, 1195, 1206; X, 1716, 1732. In Christo ex divinitate et humanitate una persona est. V, 1981. Una Filii persona. V, 2182, 2185. In eo Filius Dei et filius hominis non sunt duo filii. VIII, 1195. Ut anima et caro unus homo, ita Verbum et homo unus Christus. VIII, 1195. Dei Filius in corde Patris, hominis filius in utero matris. VIII, 1122. Verbum, anima et caro unus Christus. VIII, 1122. Christus unus, non duo; quia una ipsius persona, etsi non una substantia. VIII, 1162, 1166. Servavit singulis naturis suis propria, sed conjunxit propriis aliena. VIII, 1165. Simile quid conspicitur in homine. VIII, 1166. Christus verus Deus et verus homo, unus filius. VIII, 1213. Non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo habet. VIII, 1213. Christus filius Dei unicus per naturam. VI, 1191. In Domino servus simul factus est ipse qui Dominus. V, 1995. Christi caro adoratur, et quare adoretur. V, 2200. Carnis Christi divina est ex ipsa sui conceptione persona. VI, 758. Humana natura ab eo in unitatem personae assumpta. VI, 759.
Christus quatenus dicatur missus. X, 1890. Quatenus patrem et matrem reliquisse, ut adhaereret uxori. VI, 748. Cur ad nos descenderit. VI, 1318. Christum solitarium sine ulla peccati contagione vixisse, et in hunc mundum non ad redemptionem nostram, sed ad exemplum venisse, dixit haeresis incerti nominis. X, 1752. Christus carnem assumpsit, ut mundum universum a peccatis et exemplo revocaret, et patiendo redimeret. X, 1732. Non erat cur susciperet carnem, si status humanae naturae maneret integer. X, 1622. Christus plus praestat nobis, quam Adam consecutus erat. III, 2370. Christus venit, ut opera diaboli tolleret. X, 1624. Ea arte diabolum delusit, qua ille hominem deluserat. V, 2103. Aptavit muscipulam, ubi totam liberaret creaturam. V, 1984. Suscepit hominem mortalem, ut faceret immortalem. VIII, 1122. Elisaei instar, sese humiliando, mundo vitam reddidit. V, 1830. Homo factus est, ut obedientiam, in qua sola nostra salus, nos doceret. VIII, 1186. A nobis mercatus nasci et mori, reddidit resurgere et in aeternum vivere. V, 1999. Christi humilitas, sublimitas est corporis nostri. V, 1995. Christus per omnia secundum similitudinem Adae nasci voluit, ut omnia hominis peccata dissolveret. V, 2031. Ut carnem hominis animamque mundaret, utrumque suscepit. VI, 758. Sicque oportuit fieri, quia homo et carne et anima mortuus erat. VI, 736. Christo inest vis quaedam seminis, qua et anima animas reparet, et carne omnium nostrum carnem resuscitet. VIII, 1172.
Christi duae nativitates. V, 2176; VI, 756, VIII, 1165. Ambae pariter incomparabiles. V, 1994. Pariter mirabiles. V, 1996. In iis qui alterutram negant, licet discrepantibus mediis, idem est initium, idem exitus erroris. VIII, 1165. Christus idcirco heri et hodie. V, 1998. Christo sola mater in terris eligenda erat, qui jam patrem habebat in coelis. VIII, 1146. Christi generatio cur in tres partes divisa. III, 2392. Cur cum in ea sint tantum XLI. generationes, XLII. Evangelista numerasse videatur. III, 2392. Cur quatuor praetermissi. III, 2280. Christus, ordine nativitatis excepto, verus homo procreatus est. V, 1981. Christus solus de virgine natus est. VIII, 1122. Quam hoc possibile. V, 1989. Imo necessarium. V, 1990. Hic nascendi modus in Adam praemonstratus. V, 1993. Christus nascendo de Virgine sortes [Col. 0703] non contraxit. VIII, 1107. Natus est clauso matris utedo. V, 2003, 2066; VIII, 1122. Christo nascenti quam contraria conveniant. V, 1998. Christi nativitatis fructus. V, 1989, 2145. Christi natalis dies crementum nostrum portendit. III, 2252.
Christum Deum esse cognoverunt Magi, quod ei astra serviebant. V, 2015. Christus per se ipsum invisibilis, visibilis in homine apparuit. VIII, 1145, 1147. Incarnatione sua Deum, in sua immensitate invisibilem, nobis visibilem praebuit. VIII, 1180. Apparuit offerens hominem videntibus, Deum servans credentibus. V, 1996. Christus in Aegyptum fugiens dicitur a latronibus deprehensus in via, et adolescentuli beneficio ereptus, qui deinde ad ipsius dexteram crucifixus paradisum meruerit. I, 1466. Christus Patri in omni conditione ministravit. VIII, 1175. Christo in terris Angelorum frequentiam ministrasse. VI, 1146.
Christus in baptismo primum innotuit mundo. V, 2015. Christus et secundum Spiritum et secundum carnem natus est filius Dei. III, 2252. Illud autem in baptismo audit, non sibi sed nobis. III, 2252. Non sibi, sed nobis, baptizatus est. V, 2010, 2012, 2014, 2015. Baptizatus in carne baptizantem lavat in spiritu. V, 2016, 2017. Tamen dicitur consecratus in Jordane, renatus sacramentis, per mysterium genitus. V, 2011. Christi baptismus vocatur secunda nativitas. V, 2012, 2013. Et Christi regeneratio. V, 2013. Christi humilitas in baptismo. V, 2010, 2016. Quam convenienter in deserto jejunarit. V, 2031. Christi tentationes jejuniis superatae, scriptae non sunt. III, 2394. Diabolus eum tentans duabus ex causis torquebatur. III, 2394. Christi tentatio, eruditio est Christiani. X, 1868. Quid nobis profuerit. III, 2196.
Christus praedicavit annos tres, et menses sex. V, 1825. Verbo et exemplo nos docuit. V, 1866. In homine hominem docuit a quibus esset recedendum, quid esset perferendum, quo esset tendendum. VIII, 1146. Christi cibus, salus nostra. V, 2172. Christus transfiguratus hoc manifestavit, quod veluti latebat in corpore. III, 2322. Tum divinitas in corpore latens se conspiciendam foris videntibus pro eorum captu praebuit. III, 2197. Sunt qui dicant Filium Dei necessitate carnis fuisse mentitum, nec omnia facere potuisse quae voluit. X, 1718, 1733. Christi voluntatem non impleri prorsus impossibile est. III, 2271.
Christus cur Lazarum fleverit. VI, 1160. Cur fleat simul et gaudeat de Lazari morte. V, 1927. Cur interroget quod non nescit. V, 1928. Vocis Christi virtus. V, 1928. Christus quanta pro nobis sustinuerit. V, 1955. Ad imitandam Christi patientiam exhortatio. V, 1956. Christus bonus medicus poculum, quod nobis daturus erat, ipse prius gustavit. V, 2031. Christi cum perito medico analogia. V, 2201, 2203. Christi passio consideratur. VI, 905, 907. Unde ei homo aliquid simile rependere queat. VI, 906. Christus hodieque fatigatur infirmitate nostra. V, 1924. Requiescit in fidelibus. V, 1924. Christi infirmitates quid nobis praestiterint. VI, 1194. Sensus veros in passione, et ante passionem suae carnis dolores sustinuit. VIII, 1214. Quidquid infirmitatis legimus in Christo, id suscepto homini deputandum. V, 1981. Christus passus est secundum illam substantiam quae assumpta est, non secundum illam quae assumpsit. V, 2182. Esurivit, sitivit. doluit. V, 2175, 2186. Ut Filius Dei, passus non est; ut homo, impassibilis non fuit. V, 2175, 2186. In passione voluntarie ac virtute Dei in se non diminuta humiliatus est. III, 2314. Integra et inviolata deitate passus est, ut homines patientiam et humilitatem doceret. VIII, 1145. Ac resurrectionem futuram monstraret. VIII, 1145.
Christus quomodo faciat quod patitur, ac vice versa, ipse sibi opus et auctor operis. VIII, 1169. Cum patitur infirmus, omnipotens cum facit. VIII, 1170. Quî Domino attribuantur quae passus est in homine, ostenditur ex anima hominis cui tribuuntur quae sunt solius carnis. VIII, 1147. Voluntate, non necessitate passus esse ostenditur. VIII, 1146. Quod illustratur hominis in carcerem vi immissi, et viri sancti qui hunc sequitur ut ipsum consoletur. VIII, 1147. Christi sponte patientis figura Isaac. V, 1954. Christi occisores verbis Jacob ad Simeon et Levi novissimis praemonstrati. III, 2203. Christi anima turbatur ac tristis est propter discipulos. V, 2037. Tristis non pro sua passione, sed pro nostra dispersione. V, 2038. Tristis usque ad mortem, non post mortem. III, 2391. Sudor sanguineus Domini quid praesagiebat. X, 1865. Christi taciturnitas in passione summam ipsius innocentiam probavit. V, 2040. Christi divinitatem passibilem factam cogitare scelus est. V, 1981. Passam asserens est maledictus. V, 2180. Si quis dixerit quod in passione crucis dolorem sentiebat Filius Dei Deus, et non caro cum anima, anathema. V, 2176. Vere deitas Patris nostram induta naturam crucem adscendit. VI, 905.
Christi passionis horam fato non esse adscribendam. X, 1894. Christus a Judaeis, non a Pilato crucifixus. III, 2260. Quod hora tertia factum Marcus recte declarat. III, 2260. [Col. 0704] Quî hora tertia simul et sexta. VI, 738. Octavo Kal. Aprilis passus est, quo die creditur conceptus. VI, 742. Quo mysterio. III, 2252. Passus est quarta decima luna. III, 2317. Ibi crucifixus, ubi Isaac oblatus. V, 1751. Ubi Adam sepultus. V, 1751. Cur sub dio et extra civitatem immolatus. V, 2048.
Christus in cruce vermis et scarabaeus. V, 2039. Christus et sine peccato, et peccatum factus. III, 2268. Divinitati sponsatur homo, et ad crucis thorum adscendendo, ibi firmavit conjugium. V, 1987. Christus commercio pietatis se pro conjuge dedit ad poenam. V, 1987. Idem in ara crucis sacerdos et victima. V, 2047, 2066. Sacerdos et sacrificium, Deus et templum. V, 2203; VI, 760. Pro nobis victor et victima, sacerdos et sacrificium. VI, 910. Testis et judex. VI, 912. In cruce sitiit fidem incredulae gentis. V, 2042. In cruce manus expandit, paratus in amplexus peccatorum. VI, 961. Caput inclinavit, ut oscula daret dilectis. VI, 961. Crucifixus delicta factorum et cupiditates animorum abolevit. V, 1816.
Christum in cruce quam multa Deum testentur. V, 2045. Eum valde commendat latronis subita conversio et introductio in coelum. V, 2049. Christus latronem convertens versam vicem reddit diabolo. V, 2054. Christo patiente ita defecit sol media die, ut per tres illas horas stellae visae sint. III, 2199. Eum non invite aut otiose mortuum resurrectio probat. III, 2345. Botrus carnis delatus est ad torcular crucis, unde fluere coepit mustum divinitatis. VI, 963. Christi sanguis, sanguis medici, medicamentum phrenetici. VIII, 1114. Christi divinitas mortem sensit, participatione humani affectus quem susceperat, non perdita naturae suae potentia. VIII, 1169. Morbi alieni participatione, non proprietate vulneris sui. VIII, 1172. Christus mortem gustavit, quia homo; mortem deglutivit, quia Deus. VI, 757.
Christus injusta morte a justo diaboli dominio nos liberavit. V, 1808. Christi mors meritum meum. VI, 961. Christi mors simpla duplam nostram solvit. VI, 1193. Christus non tantum aliorum susceptor, aliorum salvator, sed omnium susceptor et salvator. X, 1826. Recte dicitur crucifixus pro totius mundi redemptione, et pro his tantum quibus mors ipsius profuit. X, 1838, 1842, 1844. Christus mortuus pro omnibus, his utique qui crediderunt, aut credituri sunt: mortuus etiam pro his qui credere nolunt, et quomodo pro his non mortuus. III, 2406. Pro omni genere humano, qui praedestinati sunt, sanguinem fudit. VI, 1060. Non pro sanctis tantum passus est, sed pro peccatoribus. VI, 1063. Sanguis Christi, quoad magnitudinem et potentiam pretii et ad unam generis humani causam, redemptio est totius mundi. X, 1844. Sed non medetur, si non bibitur. X, 1844. Christus totum mundum, plus dans quam valeret, redemit. V, 2042. Christi crux Angelis quomodo profuerit. VI, 1192.
Christi eodem tempore corpus in tumulo fuit, anima in inferno, divinitas in paradiso et ubique. V, 2178. Christus tres dies ac tres noctes in corde terrae quî intelligatur. VI, 738. Christi sepulcrum, vulva. V, 2204. Cur alieno in tumulo positus sit. V, 2205. In sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit. VIII, 1169. Deus in sepulcro jacuit secundum carnem, et in infernum secundum solam animam descendit. VI, 757. Christus in sepulcro, in inferno, in coelo. V, 2083. Christi animam in triduo mortis custodiae apud inferos mancipatam dicere impium est. VIII, 1171. Non negatur tamen apud inferos fuisse. VIII, 1172. Christus ad inferos descendit. V, 2204. Secundum animam. VIII, 1203. Comitante secum anima. V, 2059. In anima comitante divinitatem. V, 2189. Unita suae divinitati anima. V, 2059. Christi divinitas descendit ad inferos proprietate carnis, et caro adscendit in coelum merito deitatis. VIII, 1166. Christi ad inferos descensus fructus. V, 2062. Christus ad inferos descendens diabolum delusit. III, 2277. Diabolum obligavit, ibique detentos liberavit. V, 2195. Inde eripuit patres qui ibi in tenebris sedebant. VI, 391. Inde liberavit qui pro solo originali peccato ibi detinebantur. VI, 1193, 1194. Infernalium ministrorum voces ad ejus descensum. V, 2060. Item justorum ad eum obsecratio. V, 2060. Christus XXXVI. horis in inferno fuit. VI, 742.
Christus primogenitus ex mortuis, partus resurrectionis et inferorum mors. V, 2064. Foedus in morte, pulcher in resurrectione. V, 2085. Ubique pulcher. V, 1999. Christi passionis ac resurrectionis meditatio. VI, 940. Christus ipse se suscitavit. V, 2206. Vespere. III, 2322. Ipsa die qua et conceptus fuerat. V, 1994. Resurgens cur non ut sol fulserit. VI, 738. An eo resurgente resurrexerint sancti, qui tum visi sunt. III, 2199. Christi resurrectione non est exinanita humanitatis natura. V, 2182. Filius hominem assumpsit, ut sic in aeternum permaneat. VI, 737. Eam carnem semper habet, qua de Virgine natus est. VI, 773. Christus januis clausis ad discipulos intravit. III, 2322. Nec hujus rei exigenda ratio. V, 2072. Per clausa ostia substantiam corporis nostri transmisit, qui prius ex [Col. 0705] clauso virginis utero, et obserato sepulcro exiit. V, 2063, 2066. Christo resurgenti arrident et innovantur omnia. V, 2067. In ejus corpore totus prope mundus resurrexit. III, 2279. In eo resurreximus ac regnamus. VI, 912, 957. Christus cur cicatrices servarit. V, 2066. In vulneribus Christi medicamentum est vel thesaurus humani generis. V, 2066. Christi vulnera, tuta et firma requies peccatoribus et infirmis. VI, 956. Remedia sunt adversus tentationes. VI, 956. Per foramina corporis patent nobis arcana cordis. VI, 956. Oratio ad Christum, qua resurrectionis et adscensionis ejus particeps anima fieri desiderat. VI, 933.
Christus sedet ad dexteram Dei, manente eadem natura carnis in qua natus et passus est. X, 1717, 1732. Qui simul in coelo et in terra. V, 1761. Christi in coelis regnantis argumentum, munus Spiritus quod donat in terris. V, 2093. Christus quî mortuorum et vivorum judex. V, 1805. In judicio talis apparebit qualis videri possit et ab eis quos coronaturus, et ab eis quos judicaturus est. X, 1889. Tunc et crucem et vulnera ostendet. V, 2052. Beneficia sua reprobis qualiter exprobraturus. VI, 1186. Christi subjectio et regni traditio. III, 2398; VIII, 1186.
Christum magicis artibus, ut mortuus coleretur, effecisse contendentes, e prophetiis arguuntur. VIII, 1128. Christi invocatio adversus diabolum. VI, 1070, 1072. Christus jam nos spectat et adjuvat pro se certantes. V, 1878. Christi nomen Judaei reluctantis animo infixum. VII, 827. Christus et simpliciter et dupliciter laudandus. V, 1855. Christus in divinitate panis, in humanitate lac nobis factus est. VI, 1267. De Christi humanitate loqui et satiari morienti delectabile est et salutare. VI, 1152. Christi mysteria percurruntur, quo pius in Deum excitetur affectus. I, 1465. Christi amandi ardens desiderium orationi conjunctum. VI, 928. Christum non amantis miseria. VI, 953. Christus unus in se, aliis atque aliis est diversus. V, 1807. Credenti est salus, onus non credenti. V, 1800. Esse sine Christo, miserum; Christum secum esse, tutum; cum Christo esse, beatum. VI, 1337. Christus si in isto saeculo ambulaverit in nobis, in futuro inhabitabit. V, 2117. Christum in se manentem habere, discipulis prodest, non Christo. X, 1788.
Christus quî haedus, ovis, vitulus. V, 1816. Quî taurus. V, 1818. Turtur et passer. V, 1849. Cur sinapi similis. V, 1915. Christi oculi. III, 2204. Dentes. III, 2204. Os, manus, scapulae ac pedes. V, 1907. Christus noster salvator, rex, ac solus Dominus. VI, 1191. Verus amicus noster: variorum ejus nominum ratio. VI, 1049. Christus fons innocentiae et plenitudo justitiae. V, 2014. Fons de quo omnes sancti sive ante, sive post incarnationem acceperunt. V, 2114. Verum nostrum gaudium. V, 1917. Fidelium finis. X, 1816. Ab aliis carius, ab aliis vilius emitur. V, 1765. Christi sarcina levare, non premere consuevit. V, 1800.
Christiani dicendi sunt, quotquot retro fidem habuerunt unius Dei quam Salvator praedicavit. III, 2219. Christianos a Judaeis distinguit, et inter se pares facit ipsorum pater Deus. V, 1867. Christiani angeli dicti sunt ad comparationem Judaeorum. III, 2228. Christianos a Paganis praecipue secernit spes resurrectionis. V, 1961. Christianorum tempora praedicta esse. V, 2348. Christiani populi post Christi mortem multiplicandi figura. V, 1773. Christianus non nascitur, sed fit. III, 2274. Christiani cur dicamur, non Petriani aut Pauliani. V, 1780. Christiani dignitas et officium. VI, 1033, 1036, 1037. Ei in baptismo regalis ac sacerdotalis dignitas collata. VI, 1211. Ei per fidem Christi remissio confertur peccatorum. III, 2376. Sed nihil ei prodest fides, si non mutet vitam. III, 2376. Vitae mutationem suadet cognitio judicaturi. III, 2376. Increpantur ut Dei irrisores, qui Christi fidem suscipere in vitae finem differunt III, 2376 Melior est causa gentilis, qui in fine vitae credit. III, 2377. Licet non habeat dignitatem aut remunerationem ejus, qui Christianam vitam egit. III, 2377. Hujus gloriam cum videbit, poenitebit se non vixisse, sed mortuum esse Christianum. III, 2378. Christiani post baptismum ad pompas diaboli redeuntes, quomodo in die judicii a diabolo accusandi. VIII, 1119. Christianos non posse damnari qui putant, refelluntur. VI, 1118.
Christiani nominis non facit sola dignitas Christianum. V, 1896. Eo nomine quis indignus, quis dignus. VI, 1036. Christiani nomen sine re gestare indecorum est. VI, 1036. Christianum facit professio et vita. III, 2311. Christianum dici, et christiana opera non habere, nihil prodest. III, 2419. Christianum nomen quae exigat opera. V, 2237, 2240. Christiano non sufficit cor malis vacuasse, nisi et bonis impleat. V, 1774. Christianus non est, qui in Ecclesia Christi non est. VI, 1196. Christianus abusivus est, qui est contentiosus. VI, 1083. Christianus non potest dici, qui non est castus. V, 1993. Christianus ille non est, qui pro veritate mori timet. II, 1134. Christianus quis verus sit. VI, 1170. Christianus nemo recte dicitur, qui Christo moribus non coaequatur. VI, 1084. Christianus bonus, semper civis coeli [Col. 0706] et peregrinus mundi. V, 1877. Ut peregrinus, qualiter debeat affici. V, 1955. Mercedem non appetit in hac vita. V, 1965. Non possidens mundum, hîc totum possidet Salvatorem. V, 1902. Christiani boni nec tormentis separantur a Christo: tepidi vero et negligentes interdum otiosis fabulis separantur. V, 2270.
Christianae vitae documenta. VI, 1347. Et toto Tractatu de Rectitudine catholicae conversationis. VI, 1169. Christiani os, ubi sacramenta Dei mittuntur, decet semper Deum laudare. VI, 1173. Christianorum non est mundana felicitas. VI, 1068, 1070. Christianis nihil hîc Scripturae promittunt nisi tribulationes. V, 1890. Christianus dolet, si felix in saeculo videatur. III, 2354. Christum sequens, praeparet se ad praelium. V, 1796. Tota vita Christiani hominis, si secundum Evangelium vivat, crux est atque martyrium. V, 2129. Christi militi semper vigilandum. V, 1852. Vigilandum ei magis in pace. V, 1852. Christianus hîc sollicitus sit, non securus. V, 1883. Unde securus esse debeat, nec ideo tamen non sollicitus. V, 1885. Christiani arma adversus diabolum. V, 1797. Christianorum patria, civitas, cives, parentes, rex. V, 1877. Christianos Paganis aut Judaeis servire prohibet Valentinianus. X, 1751.
Chore interpretatur calvities. VI, 1203. Chore filii in psalmis numquam nisi laeta canunt. VI, 1203.
Chrysolitus quos significet. VI, 1230.
Chrysoprasus quos repraesentet. VI, 1230.
Chrystallus ex nive per multum temporis congelante fit. III, 2169.
Cibis bene uti proprie Christianorum est. VIII, 1219. Quis Christiane iis utatur. V, 1939. Panem nitidum ac cibos delicatos velut impudicitiae venenum devitet monialis. I, 1457. Qui illius cibi esse debeant. I, 1453, 1457. Cibo sacrilego uti mortale est. V, 2271.
Cicero memoriam oratori necessariam tradit. I, 1440. Laudantur ejus orationes. I, 1448. Ac liber de amicitia. VI, 831, 835, 836, 839. Cicero verae amicitiae virtutem ignoravit. VI, 835.
Cicindilia. V, 2238.
Cilicium de pilis caprarum texitur, et quam conveniens sit poenitenti, V, 2227.
Cinerum ritus. I, 1457.
Circissarii agitatores, quamdiu agitant, a communione separantur. IX, 787.
Circuitus mentis optimus. VI, 732.
Circumcelliones Agonestici a Donato Bagaiensi conducti. IX, 801. Sanctorum duces appellantur. IX, 801. Nullum sinunt in possessionibus suis securum. IX, 801. Per nundinas vagantur. IX, 801. In loco Octavensi occiduntur eorum plurimi. IX, 801. Occisorum corpora per aras dealbatas posita. IX, 801. Ex iis aliqui falsi martyrii cupiditate se praecipites dabant. IX, 801. Circumcellionum furor. IX, 811, 812. Frequentibus principum sanctionibus condemnatus est. IX, 812. Circumcellionum turbae comprimendae. IX, 841. Multantur seorsim. IX, 842.
Circumcisio Judaismi signum est, non Judaismus. III, 2274. Circumcisio carnis nullius est meriti. III, 2241. Si in signum salutis fuisset, nec salvae fuissent Judaeae mulieres. VIII, 1154. Data est potius in signum pudoris et turpitudinis. VIII, 1154. Circumcisionis sacramentum originalis peccati reatum delebat. X, 1652, 1781. Et gestabat baptismi gratiam. X, 1653. Circumcisio Samaritanorum non iterabatur. IX, 764. Circumcisio cur octavo die. III, 2232; X, 1652. Circumcisionem ablaturus Christus suscepit. V, 1999. Circumcisio, utpote signum promissi Christi, eo nato debuit cessare. III, 2250. Circumcisio cordis, spiritale signum eorum qui spiritaliter nascuntur. III, 2250.
Circumstantiae quaestionem facientes. I, 1442.
Cirtae area Martyrum. IX, 798. Casa major. IX, 798, 799. Cirtensis Concilii locus, tempus, gesta. IX, 774.
Civitates duae ab initio mundi ex humilibus et superbis constantes. V, 2311. Civitas alia mundi, alia paradisi. V, 1877. Civitates duas faciunt duo amores. IX, 1877. Civium terrenae civitatis ac coelestis origo. X, 1872. Civis coeli, peregrinus est mundi. X, 1860.
Clamor ad Deum quid sit. X, 1867. Clamor sanctorum sine voce apud Deum auditur. V, 1792.
Clarius presbyter. IX, 801.
Claudianus episc. Donatista. IX, 805.
Claudius Saturianus. IX, 780.
Claves Petri. VI, 766. Claves regni coelorum quibus creduntur, iis necessariam esse clementiam. V, 1899.
Claustralium scala. VI, 997.
Clemens B. Petro doctore veteres emendavit errores, et fidem martyrio consecravit. X, 1719. Clementis basilica. X, 1719.
Clementiae, misericordiae et pietatis discrimen. VI, 1275 Clementer ignoscens in se peccantibus, clementiam Dei certissime accipiet. V, 2329.
[Col. 0707] Clerici militia, cingulus, stipendium. V, 1905. Clerici cur capita radant. VI, 1215. Cur pilorum minimam partem retineant. VI, 1216. Capillos, mitras, aliave capitum velamina inter psallendum non debent gestare. VI, 1216. Clericis nefas est quidquam possidere proprium. VI, 1215. Christus dum eos terrenis possessionibus privavit, suis et eorum hostibus arma tulit. VI, 1216. Clerici de donis episcopo factis portionem accipiebant, quando pauperibus distribuebantur. IX, 799. Ecclesiasticus ordo candida veste utitur in administratione sacrificiorum. X, 1704. Clericorum exsufflationes et exorcismi in baptismo. X, 1759. Ne controversia episcopi cum diacono foris sciatur, valde timetur. IX, 796. Clericis et Senioribus Cirt. scribitur, ut inter episcopum et diaconum illius pacem componant. IX, 795, 796. Clericorum stabilitas. X, 1761, 1762, 1763; Vide 1771. Clerici luctui vacantes, Dei voluntati quasi insultant. VI, 1166. Clericus non clericus. V, 1905. Clericorum inopiam patiuntur Africanae Ecclesiae. IX, 806, 808. Clericum ordinandum quaenam prohibeant. VIII, 1219. Pontificatus, presbyteratus aut diaconatus officium quis indigne, quis digne obtineat. V, 1804. Clericis apud Donatistas ordinatis an suus honor servandus. IX, 806, 809. Eis honorem suum servat Carthaginense Concilium, salva reverentia transmarini Concilii; a quo deinde eis negatur. IX, 808. Clericos in haereticis erroribus ordinantes, sicut et ordinati, multantur. IX, 806, 812. Clericos catholicos Decurionatus munere aliisque molestis functionibus absolvit Constantinus. IX, 792. Eosque ab omnibus omnino publicis functionibus immunes vult. IX, 777. Ecclesiae ministris dividendos ter mille folles Constantinus Caecilio confert, ac permittit petere a praediorum suorum procuratore quidquid necessarium fuerit. IX, 777. Clericis et ecclesiis abrogata privilegia revocantur. X, 1751.
Coaeternum Deo nihil esse. III, 2218.
Coddeo lector. IX, 795.
Coelestinus Pontifex Augustinum tuetur, et haeresim Pelagii renascentem cohibet. X, 1684. Epistola ad Nestorium Pelagianos reprehendit. X, 1730. Ac de fide B. Augustini ad Galliarum episcopos scripsit. X, 1730. Augustini scripta adversus Gallos quosdam vindicavit. X, 1755. Coelestini epistola ad coercendos presbyteros qui in Galliis novitati studebant. X, 1755. Laudatur. X, 1831. Coelestini opera Coelestius Italia extruditur, Britanniae a Pelagiano errore liberantur. X, 1831. Et in Galliis Pelagianae reliquiae reprimuntur. X, 1831. Coelestini ad Tuentii scripta responsum indicatur. X, 1756.
Coelestius. X, 1646. Nobilis natu, et illius temporis auditorialis scholasticus. X, 1681. Eunuchus matris utero editus. X, 1686. Homo cui vulpeculae ingenium. X, 1725. Adhuc adolescens scripsit de monasterio ad parentes suos epistolas morales in modum libellorum tres, prius quam ad Pelagium accederet. X, 1679. Hujus auditor circa an. CCCCXX fuit. X, 1686. Not. ( a ). Multos incredibili loquacitate hujus amentiae suae participes fecit. X, 1681. Coelestius Roma Carthaginem veniens Pelagianam haeresim ibi docet. X, 1682. Resistit ei Paulinus ecclesiae Mediolan. diaconus. X, 1682. A quo per libellum apud Aurelium accusatur. X, 1686, 1687. Quod Carthagine an. CCCCXI super Coelestii nomine fuerat agitatum, an. CCCCXVI ibidem recensetur. X, 1711. Coelestius an. CCCCXII ad judicium Carthaginensis ecclesiae perductus, episcoporum sententia condemnatus est. X, 1691. Jam ad presbyterii honorem subrepere coeperat, cum ad judicium episcopale perductus est. X, 1692. Sed ad hunc presbyterii honorem postea pervenisse dicitur. X, 1711. In Asia scilicet. X, 1712. Cum Ephesi presbyterii honorem per obreptionem petere ausus esset. X, 1687. Quae obreptio notatur a conventu Jerosolymit. X, 1699. A Zosimo tamen presbyter nuncupatur. X, 1719, 1721.
Coelestius contra traducem peccati primus scripsit. X, 1682. Peccatum originale negat. X, 1719, 1725. Apud Carthaginem docet, posse homines sine peccato esse, natura sibi sufficiente sola humana. X, 1682. Tum synodo ibi congregata, cogitur confiteri quod parvulis sit redemptio necessaria. X, 1692. Ac profiteri se quidem de traduce peccati dubium, consentire tamen melius sentienti. X, 1692. Magis convictus, quam correctus. X, 1692. Idcirco damnatur. X, 1691, 1692. Praesente Aurelio, Augustino absente. X, 1692. Coelestius libello confessus per baptismum fieri redemptionem parvulorum. X, 1712. Quo id sensu concedat. X, 1719. Erroris sui quantum amator ac defensor fuerit. X, 1619. Haereticae doctrinae assertor ex libris suis convincitur. X, 1682, 1723. Anno CCCCXVII una cum Pelagio ab Innocentio ecclesiastica communione privatur. X, 1714. Nec sic damnatus cessat haeresim tueri. X, 1682, 1723. Capitula septem errorum quos per populos disseminabat. X, 1682, 1686. Septem alia his opposita synodalibus gestis. X, 1687. Actis iisdem frequenter auditus, ac jussus sua placita damnare, nec acquiescens, communione ecclesiastica privatur. X. 1687, 1699. Carthagine convictus appellat ad Romanum [Col. 0708] episcopum. X, 1687, 1723. Sed cum ad sedem Apostolicam appellasset, defuit. X, 1725. Sic appellatione neglecta Ephesum contendit. X, 1787. Inde post aliquot annos Constantinopolim petens ab Attico detruditur. X, 1787. Ac super ejus nomine litteras in Asiam, Thessalonicam et Carthaginem Atticus mittit. X, 1787. Hinc Romam secedens Zosimo illudit. X, 1787. Causam illius examinat Zosimus: totius rei ordo. X, 1719, 1721. Quam clementer cum eo egerit Zosimus. X, 1719.
Coelestius Zosimo offert libellum fidei, unde nulla ei quaestio movebatur. X, 1718. Quam vafre Apostolatus ipsius judicio se submittit. X, 1718. Zosimus praefestinatum fuisse Afrorum de ipso judicium arguit. X, 1720. Eumque absolutae fidei judicat. X, 1720. Ac miratur quî tantus vir, eademque ratione fidem suam explicans Pelagius, potuerint infamari. X, 1721. Coelestium tamen aliosque admonet, haec certamina ex prava curiositate profluere. X, 1720. Verum epistolam ei dat, qua postea abusus est. X, 1687. Coelestio Zosimum in omnibus fidem commodasse questi sunt Africani episcopi. X, 1726. Quid querelis Zosimus respondeat. X, 1726. Coelestius a Zosimo jussus ut damnet omnia quae a Paulino sibi objecta sunt, tergiversatur. X, 1724. Rescribentibus ex Africa episcopis, ad audientiam pleniorem vocatus Roma aufugit, et a Zosimo damnatur. X, 1687. Exinde Tractoria Zosimi per totum orbem missa sanctorum Patrum subscriptionibus est roborata. X, 1689. Huic subscribere detrectantes imperialibus legibus et sacerdotalibus statutis sunt depositi. X, 1689. Decretum Constantii an. CCCCXXI quo Coelestium ipsum magis ac magis Urbe pelli mandat. X, 1750. Laudatur. X, 1730. Edictum Praefecti adversus ipsum et eos qui latebram ipsi praeberent. X, 1751. Coelestius a Coelestino audientiam postulans totius Italiae finibus extruditur. X, 1831.
Coelestiani haeretici. X, 1613, 1622. De Ephesina synodo spem aliquandius gesserunt. X, 1761. Ab omni hominum societate repellendi. X, 1761. Toties toto orbe damnati remotas provincias inquietant. X, 1761. Eos ubique persequitur, cujus fidem persequuntur. X, 1761. Nestorio adhaerent. X, 1761. Vide Pelagiani.
Coelicolae nescio cujus dogmatis. IX, 815.
Coelum a celando. VI, 1028. Coeli nomine quid vulgo intelligatur. VI, 1027. Coelo, quod Deus primum condidit, invisibilia omnia significantur. III, 2218. Coeli tres historialiter, et tres significative. VI, 1028. Coelum quo raptus est Paulus. VI, 1028. In quo Christum conspexit Stephanus, VI, 1028. Coeli cur dicantur Angeli et justi, VI, 1028. Coelum est ubi culpa cessavit. V, 1907. Coelum electorum Ecclesia. III, 2419, 2422. Coelum coeli, mens pura cum Deo concordissime una. VI, 915. Coelum coelorum ipse Deus. VI, 1030.
Coelorum regnum extra hoc corporeum coelum, imo extra omnem locum. VI, 1012, 1029. Coelo corporeo si delectantur Sancti, ea res melior est illis. VI, 1025. Neque corporeo coelo sustentabuntur Sanctorum corpora. VI, 1029. Coelorum regnum varia habet nomina: quae illa sint. VI, 1013. Coelum Christus quî solus adscendit. V, 1884. Secum ad coelestem patriam perduxit Christus, quos ex inferno liberavit. V, 2195. Coelum latronis introitu non est dedecoratum, sed honoratum. V, 2049. Coeli porta ab Adam clausa, jam patet. V, 2085. Coelestibus praemiis etiam ante judicium honorantur Martyres. V, 2155. Coelo ac visione Dei gaudet Vincentius. V, 2097, 2098. Coelos ad Deum transacta hac vita petunt justi. III, 2371; VI, 1165. Coelo gaudent animae sanctae dum caro a vermibus devoratur. VI, 1183. Coelestem patriam, ubi nos Sancti exspectant, anhelare. V, 2160. Quam multi ea jam donati, nos illic exspectent. V, 2137. Coelestis regni carnalis excogitatio. VI, 1007. Regni hujus gloria ac felicitas. V, 2136; VI, 820, 822, 861, 915, 954, 958, 966, 993. Quo pretio ematur. V, 2136.
Coelestia scripta Imp. IX, 778. Coeleste praeceptum Constantini. IX, 790.
Cogitatio quid. VI, 809. Cogitationum duo genera cordibus nostris se jugiter conantur inserere. V, 2345. Cogitatio sancta custodit, non sancta perdit. V, 2344. Cogitatio de victu et vestitu quandonam sancta. V, 2344. Cogitationes superfluae pilis significantur. VI, 1215. Cogitare pudeat, quod pudet dicere II, 1114. Cogitationibus turpibus quid opponendum. VI, 1175. Cogitationes inutiles et lascivas nihil sic excludit, ut verbi Dei meditatio. I, 1461. Cogitationes malas in ipso ortu suo excutiendas esse. VII, 1358. Quod multis similitudinibus ostenditur. V, 2345. Quî a malarum cogitationum consuetudine desuefiat. V, 2344, 2346. Cogitatum omnem in Christum intendere. VI, 956. In ipsum Deum. VI, 964. Cogitationes pias ex libero arbitrio sine inspiratione Dei non oriri. X, 1816. Cogitare ac desiderare humana possumus sine gratia, non autem divina. X, 1774, 1780, 1786. Cogitationum bonarum origo omnis, consensioque earum ex Deo est, per inoperationem intrinsecus Spiritus [Col. 0709] sancti. X, 1775, 1786. Cogitatio bona et subita, quasi hospes de coelo. V, 1911. Cogitationes bonae semper a Deo sunt. VIII, 1221. Non omnes malae a diabolo excitantur. VIII, 1221. Cogitationes animae internas solus Deus novit. VIII, 1221. Has diabolus ex motibus corporis colligit. VIII, 1221.
Cognitio creaturarum quae non videntur, unde nobis sit. X, 1896. Cognitio creaturarum matutina et vespertina. VI, 741. Percipimus sensibus substantiam mente ac ratione accidentia. I, 1423. Cognitione Dei nihil melius. V, 2323. Cognitio haec ipsa beata vita est. V, 2323. Cognitio sui. Vide Scientia.
Colendae terrae ratio. V, 2327. Colitur hoc ab homine quod diligit. X, 1879. Cultus superstitiosus variarum rerum perstringitur. VI, 1172, 1174. Nulli creaturae, praeter Deum et sanctos ejus, veneratio exhibenda. VI, 1173. Cultus Dei non alia merces quaerenda nisi Deus. X, 1861.
Collationis tempus. 1456.
Collationis Carthag. locus ac tota ratio. II, 819.
Collecta pro coetu Ecclesiae. V, 1757.
Collo appensa ligamina. VI, 1172.
Colobia. II, 1125.
Colonicus adjutor commentariorum. IX, 816.
Comes Africae. IX, 808. Comitis ac Ducis nomen uni eidemque promiscue datum. VI, 1046. In Admonit. Comitiva sedes. IX, 816, 842.
Commendantur Deo omnia nostra. VI, 938.
Commentariorum leges. X, 1995.
Communionem ecclesiasticam declinant criminum conscii. V, 2216. Sicque reatum congregant, et remedium devitant. V, 2216. Communione et liminibus ecclesiae Apostoli ejecerunt Simonem, Filetum, etc. IX, 835. A communione se ipsum pro reatu suspendere. V, 2221.
Competentes. V, 1821. Quasi simul petentes. V, 2242. Quid petant, quidve agere aut cavere debeant ut petita consequantur. V, 2242. Competentes, quos uterus matris Ecclesiae Christo inspirante concepit, caveant aborsum. V, 2243.
Completorii hora. II, 1122, 1124, 1141.
Compresbyter a Synodo nuncupatur Hieronymus. X, 1712. Episcopus non aliter presbyteros vocat quam consacerdotes aut compresbyteros, sed non item diaconos condiaconos. III, 2302.
Compunctio quid. VI, 816. Compunctionis laus. VI, 1254. Compunctionem arcet omnis immoderantia. VI, 1062.
Concilium Arelatense convocatis episcopis datur evectio publica cum tractoriis. IX, 785. Eo pergere praecipitur Syracusanorum episcopus cum duobus secundi ordinis ac tribus servulis. IX, 786. Concilium in secretario basilicae habitum. IX, 808, 809, 827, 828; X, 1728. Considentibus episcopis, adstantibus diaconibus. IX, 808; X, 1728. Ut sedeant episcopi Carthagine congregati, Tribunus invitat. IX, 827. Pelagius Jerosolymis in consessu presbyterorum sedet. X, 1699. Concilii litteris unus episcopus omnium vice subscribit. IX, 813. Concilii Arausicani II. capitula. X, 1785. Cur non modo ab episcopis, sed et a laicis subscribantur. X, 1789. Ab Apostolica sede fuerunt transmissa. X, 1785. Et ab eadem confirmantur. X, 1791. Caesarii qui ei praefuit rogatu. X, 1790. A Concilio ad Comitatum duo clerici ecclesiae Carthaginensis mittuntur. IX, 814. Item mittuntur duo cum Commonitorio. IX, 811. Concilii judicium quanti faciat Constantinus. IX, 788. Concilium plenarium. X, 1731.
Concipit omnis homo, sed alius de Christo, alius de diabolo. V, 1891.
Concordiae inter homines auctor Deus, dissidii diabolus. IX, 791.
Concubinas ante uxores accipiendi usus frequens V, 2290, 2292. Ut nec putetur peccatum. V, 2290, 2340. Propter multitudinem episcopus excommunicare omnes non potest. V, 2290, 2293. Concubinas sive ante, sive post uxorem accipiens, adulterium, immo adulterio pejus peccatum committit. V, 2290, 2293; VI, 1179. Peccati hujus gravitas inde ostenditur, quod de liberis tantum servi nascantur. V, 2291. Et quod fiat publice, adulterium autem occulte. V, 2291, 2293. Concubinatus quorumdam senum. I, 1461. Concubinas accipiens posset et deberet non solum a communione suspendi, sed et a convivio et colloquio Christiani populi separari. V, 2293.
Concupiscentia aliquando ad bonum, aliquando ad malum aptatur. III, 2413. Concipit omnis homo, aut de Christo, aut de diabolo. V, 1891. Concupiscentia triplex. VI, 1316. Triplex in protoplastorum peccato. VI, 1051. Concupiscentia non est praecedens natura hominis instituti, sed consequens poena damnati. X, 1885, 1896. Concupiscentiae pugna justa est peccati poena. X, 1674. Concupiscentiae reatus per baptismum dimissus est. X, 1674. Pugna ejus renatos pulsat, ut divinum omni die implorent auxilium. X, 1674. Concupiscentiae [Col. 0710] non pax, sed bellum indicendum. X, 1867. Concupiscentias carnis solo libero arbitrio homo vincere non potest. X, 1615. Ad eas vincendas necessarium est etiam renatis quotidianum Dei auxilium. X. 1757. Concupiscentiae alimenta sunt cibi fortiores. VI, 768, 777. Concupiscentiam per sensus nasci, a daemonibus adjuvari, a nobis posse vinci, nobis occupatis conquiescere. III, 2351. Esca subtracta sopiri. III, 2351. Ad haec vero Dei opem implorandam. III, 2351. Concupiscentiarum laqueis totus mundus plenus: et quis eos effugiat. VI, 873, 878. Concupiscentis aliena quae sint artes. V, 1890. Vide Libido.
Concussores quam multi sint. V, 1905.
Confirmatio, sacramentum. VI, 794. Quod statim post baptisma conferri innuitur. VIII, 1217, 1220. Necnon iis qui apud haereticos baptizati, ad Ecclesiam accedunt. VIII, 1217.
Confitendum Deo semper et in bonis et in malis. VI, 859. Confiteri soli Deo ad salutem non sufficit. VI, 1154. Superstitionis notantur qui aliter autumant. VI, 1154. Confitendum jugiter non tantum Deo, sed et hominibus. V, 2212. Aliter non est reditus ad Deum. V, 2213, 2215. Diaboli conatus ut a confessione nos deterreat. V, 2212, 2214.
Confessionis peccatorum necessitas. V, 1851; VI, 1288, 1289. Confessionem nostram desiderat Deus, ut justam habeat ignoscendi causam. V. 2213, 2215. Apud judicem justum et misericordem qui se accusat, excusat. X, 1875. Confessionem praecepit Deus: ut diabolus audiat nos poenitere, nec amplius inde nos incuset. VI, 1288. Confessio culpae Adam servavit, negatio Cain damnavit. V, 1928. Confessio tabula post naufragium. V, 2226. Initium sanitatis. V, 2214. Confessio peccati latentis dupliciter sanat aegrotum. VII, 847. Confessionis utilitas ac fructus. V, 2050, 2215, 2216; VI, 1289; X, 1879. Confessio non ad ultimum Quadragesimae aut vitae suae diem differenda. VI. 1289. Confessione et poenitentia citius abluenda delicta. VI. 1049. Confessio Eucharistiae sumptioni praemittenda. VI, 1059.
Confitentis quis debeat esse habitus. VI, 1289. Confitens caveat ne excusationes obtendat peccatis. VI, 1126. Confessio peccatorum fiat humiliter. VI, 1056. Confessio humilis vitiorum. VI, 945. Confessio in aure sacerdotis. VI, 1148. Confiteri saepissime sacerdotibus. VI, 1252. Confitendum ore proprio, non per nuntium aut scriptum. VI, 1122. Quando pluribus quis confitetur, tanto facilius remissionis gratiam consequitur. VI, 1122. Confitendi quaedam ratio captiosa exponitur, et improbatur. VI, 1155. Quî confitenda omnia peccata cum omnibus quae ea circumstant. VI, 1124. 1155, 1289. Si quae taceantur, aut dicta callide pallientur, animam jugulant. VI, 1156. Quotidiana peccata saltem cogitatione in collecta generali apponenda. VI, 1156. Confessionem apud diversos dividere, est venia semper carere. VI, 1125. Quibus sacerdotibus confitendum. VI, 1156. Sacerdoti quam meliori potest, quisque confiteatur. VI, 1123. Qui sciat ligare et solvere. VI, 1122. Confessio prae desiderio sacerdotis absentis alteri facta, etsi non tam cito, saepe obtinet veniam. VI, 1122. Confessionem comitetur poenitentia et odium peccati. VI, 1155. Confitens peccata, nec dolens, irridere videtur judicem. III, 2336, 2339. Confessio peccati bona, si et curatio consequatur. X, 1867.
Confessiones excipiens qualis esse debeat. VI, 1066, 1129. Excidere potest a judiciaria potestate. VI, 1130. Ligandi ac solvendi potestatem iis non convenire, qui proprium aliquid possideant. VI, 1215. Quando sacerdotibus lapsis haec potestas restituenda, vel omnino neganda. VI, 1215. Sacerdotum error, qui poenitentes etiam post mortem ligabant. VI, 1157. Confessiones excipiens quî se gerere debeat. VI, 1289. Quod per confessionem scio, minus scio quam quod nescio. VI, 1289.
Conjugatos de castitatis debito et incontinentiae vitio Caesarius verecunde admonet, et quia id officii sui esse putat. V, 2300. Conjugalis excessus habet nonnullum, sed veniale peccatum. VI, 768. Conjugem cognoscere, excepto filiorum desiderio, peccatum est. V. 2290, 2299. Non quidem capitale. V, 2299. Si tamen frequens sit, nimis immundam animam facit. V. 2299. Peccatum hoc quotidianis eleemosynis redimatur. V, 2298. Conjugia non damnavit Christi inusitata nativitas. V, 1981.
Conjux Dei patris in Filii generatione, bona voluntas. VIII, 1103.
Conjunctiones tres Angelis admirandae. VI, 788, 1339.
Conjunctio quid. I, 1405. Conjunctioni accidunt figura, ordo, potestas. I, 1405.
Connubii jure nec viris licet, quidquid mulieribus non licet. VI, 1179.
Conscientia bona quatenus non sufficiat. VI, 1222. Conscientiae purae felicitas. VI, 1252. Ad illam conducunt tribulationes. VI, 1252. Conscientia quî discutienda. VI, 817. Conscientia prava minuit fiduciam orantis. VI, 903. Conscientiae pravae miseria. VI, 945.
[Col. 0711] Consecratur nihil sine signo crucis. VI, 1192.
Consensoria monachorum. I, 1447.
Consentibile. VI, 1146.
Conservatio rerum continuatam conditoris operationem exigit. X, 1882. Conservantur omnia per verbum. VI. 867.
Consideratio novissimorum multis suadetur. VI, 983.
Consiliariorum delectus. VI, 1048.
Consilium quid sit, quidve praeceptum. V, 2258.
Consolatio aeterna cum praesenti non est speranda. VI, 882. De consolatione mortuorum S. Joannis Sermones duo. VI, 1159.
Consortium bonorum quam utile, quam exitiosum sit malorum. VI, 1062.
Conspicuat. V. 1936.
Constans Consul. IX, 842.
Constans Imp. per Africam mittit pauperibus eleemosynas, et ecclesiis ornamenta. IX, 800. Quae contumeliose repudiant Donatistae. IX, 800. Quanto studio unitatem procurat, ac tandem obtinet quod tentarat. IX, 802. Idem memoratur sub nomine Constantini. IX, 802.
Constantina civitas. IX, 792, 997.
Constantinopolis regina urbium. X, 1730. Ex ea Julianus et Caelestius detrusi. X, 1686.
Constantinus. IX, 779, 802. Ut eum a taediis suis avocaret, quidam XXX. annis morionem finxit. III, 2357. Constantini pater inter ceteros Imperatores persecutionem non exercuit. IX, 778. Constantinus et Licinius Caesares Christianae religioni favent. IX, 784. Constantinus moleste fert episcoporum in sua ditione dissidium. IX, 778. Item appellationem ab episcoporum judiciis. IX, 779. Judicium suum quam flocci ducat judicio sacerdotum comparatum. IX, 788. Timet, ne si Ecclesiae altercationes dissimulet, Deum sibi patiatur iratum. IX, 786. Scribit ut partes dissidentes Arelatem se conferant. IX, 784. Catholicis in Constantina civitate basilicam construit; eaque a Donatistis usurpata, sumptu suo fiscali aliam illis erigi jubet. IX, 792. In gratiam clericorum catholicorum leges dat. IX, 793. Constantini epistola qua pecunias ecclesiis donat. IX, 777, Alia qua clericos ab omnibus publicis functionibus immunes vult. IX, 777. Constantini epistolae variae in causa Donatistarum, et nonnullae ad ipsum. IX, 777, 785, 786, 788, 789, 790, 791.
Constantinus junior Caesar. IX, 793.
Constantinus, seu Constantius, Valentitiani minoris pater. IX, 1730. Decretum ipsius adversus Pelagianos. X, 1750.
Constantinus qui Imperium in Galliis invasit, notatur. X, 1721.
Constantius Consul cum Constante. IX, 842. cum Honorio. VII, 832; X, 1714.
Constantius a Faventia. IX, 779.
Constantius contra Pelagianos memoratur sine scriptura disputasse. X, 1682.
Constantius ex vicario Romae habitans multa a Pelagianis pertulit. X, 1724.
Consubstantivus Deo Christus. III, 2293.
Consuescere bene, pudebit dissuescere. V, 2116. Consuetudo vitia aut virtutes alit. II, 1108. Animus secum quodammodo putabit in se natum, quod consuetudine didicit. II, 1108. Consuetudines pravae quomodo sanandae. V, 2345.
Consularis Numidiae. IX, 792.
Contemplatio quid sit. VI, 802, 809, 997.
Contemplationis cum lectione, meditatione et oratione collatio. VI, 998, 1002. Contemplationes multae. VI, 955, 984. Contemplantis animi varii affectus. VI, 1003. Contemplationis pennas hîc interim anima Deum sitiens postulat. VI, 935, 953. Contemplationis concessae indicia, lacrymae et suspiria. VI, 1000. Contemplationem quomodo foveant Dei bonitas ac majestas. VI, 1137. Contemplativi saeculum veluti mare ponte transeunt. VI, 1310. Contemplatione homo totus fit spiritalis. VI, 1000. Contemplationis meritum. V, 1941. Suavitas. VI, 791, 804, 826, 922. Gustus ejus non est perpetuus. VI, 1001. Cur se sponsis subtrahat Deus, et quam caute tunc se gerere debeant. VI, 1001. Contemplationis munere donatus, caveat ne ad carnis illecebras convertatur. VI, 1003. Ubi veri luminis illustrationem sustinere non valet, ad lectionem, meditationem aut orationem leviter et ordinate descendat. VI, 1003. Contemplationis impedimenta. VI, 1004.
Contentio numquam boni aliquid in Ecclesia fecit. X, 1711. Quam dedeceat Christianum. VI, 1083. Contentionis causa. VI, 1083. Contendi non debet, quod non licet amari. VI, 1084.
Continentia in quibus sita sit. V, 2295. Melior est nuptiis. VI, 768, 777; VIII, 1219. Divortium magis conjugii videbitur quam castitas, si non cum affectu vacandi Domino eligatur. VIII, 1219. Continentiae promissa non licet infringere. VI, 768. Etiam conjugatis. VI, 768. Continendum a propriis [Col. 0712] uxoribus plures dies ante sacras solemnitates. V, 1976, 1977, 2221, 2041. Per totam Quadragesimam usque ad finem Paschae. V, 1760, 2024. Cur continentia in Quadragesima servanda sit, specialis ratio. V, 2031. Alia tempora quibus conjugati tenentur continere. V, 2300. Quas dare poenas soleant, qui tunc non se continent. V, 2300. Continentia Dei donum est. VI, 858. Continentiae triplex hostis. VI, 858.
Contractus. In contractibus testis divinitas adhibetur III, 2387.
Contraria quae dicantur. I, 1429. Contrariorum duplex species. VIII, 1170. Tres species. I, 1437. Contrariorum permixtio, meliorum defectio. X, 1827.
Contriti cordis tractatus. VI, 943.
Controversiarum quatuor modi. I, 1445. Quatuor figurae. I, 1446. Harum cognitio quid conferat. I, 1447.
Conversio hominis non est ab ipso, etsi non sine ipso. X, 1817. Prompta sit. VI, 1069. Cur non sit differenda. X, 1865. Conversio vera sine mutatione habitus sufficit. V, 2208. Haec numquam est tarda. V, 2054. Conversio pro religiosae vitae professione. VI, 121. Conversio morum, votum optimum. V, 1978.
Convivam in corde suo quisque habet aut Christum aut diabolum. V, 2347. Parentes et amici rarius et ad parca convivia vocandi. V, 1976. Pauperes ad ea frequentius vocemus. V, 1976. Nullus ad bibendum cogatur. V, 2304, 2306. Nullus cogenti cuiquam cedat. V, 2307. Convivio transacto mos bibendi in nominibus vivorum hominum, Angelorum ac Sanctorum. V, 2308. Conviviis usitata gentilis consuetudo, ut grandi mensura sine mensura tres homines aut volentes aut inviti bibant. V, 2306. Convivia sacrilega ad arbores, ad fanum, ad fontes. V, 2271.
Conviviola. V, 2077.
Coplae rusticanae. IX, 794.
Cor ignis formam retinet. VI, 802. Unde bonum sit vel malum. VI, 813. Cordis humani pravitas. VI, 947. Dignitas ac libertas. VI, 962. Vera requies. VI, 846, 963. Requies et vita. VI, 791. Cor cujusque altare est, aut Dei. aut diaboli. V, 2170. In corde hominum plantatae radices duae, caritas et cupiditas. V, 1968. Cor aut bonum aut malum facit ipsius amor. VI, 843, 845. Cor fidelium coelum, cor cupidorum terra. V, 1969.
Cornelii bona opera per gratiam Dei sunt inchoata. X, 1796.
Corona martyrum purpurea, juste viventium candida. V, 2135, 2137.
Corporea est omnis creatura, cur. VIII, 1216.
Corpus intrinsecus infinitum est. VI, 731. In nihilum redire non potest. VI, 727. In animam non potest converti. X. 1883. Sensu et imaginatione ad spiritum ascendit. VI, 802. Corporis humani compositio. VI, 791. Partes illius elementis adsimilatae. VI, 802. Quatuor ejus sunt positiones. VI, 1308. Corporis sanctitas aut corruptio quomodo pendeat ex animi sanctitate vel depravatione. X, 1863. Quî corpus ab anima regatur. VI, 791. Corpus quod nobis ornamentum erat, quî mutatum in poenam. X, 1865. Modo carcer est. V, 1883. Corporum reparatio Deo non difficilis. X, 1877. Corporis gloriosi quatuor dotes. VI, 830.
Corpus Dominicum crucis signo consecratur. VI, 1192. Corporis et sanguinis Christi percipiendi necessitas. X, 1653. Corpore et sanguine Christi non cibatis negatur vita. X, 1653, 1768, 1769. Corporis Christi percipiendi facultas non est, nisi baptizatis et mundatis. VI, 726. Corpus Christi nemo digne manducat, nisi moriatur praeteritis, et vivat futuris. V, 1825. Corpus Domini cur tradant sacerdotes iis quos sciunt peccatores. III, 2310. Judae a Christo datum est. III, 2311; IX, 766.
Corpus Christi fieri debemus, si volumus vivere de spiritu Christi. X, 1890. Corpus unum est malorum Ecclesiam persequentium. III, 2442.
Corrector Siciliae. IX, 786.
Correptio Dei, donum Dei. VI, 1150. Corripere plebis fuit, ubi dux et praepositus deerat. III, 2311. Corripere proximos quomodo quisque teneatur. V, 1788. Quo animo et qua prudentia debeat. V, 2116. Correptionis justae libertas opponitur detractioni. VI, 1295. Corripientis saevitia lenis. V 2214. Correptionis fraternae exemplum in Joseph. V, 1772 Corripientem odisse, grande peccatum. VI, 1232. Correpti stulte se excusatos putant, quod plures eadem agant. V, 2331.
Corruptio nec in summo bono, nec non in aliquo bono. X, 1874. Quid sit. X, 1874. Corruptionem non videre, Domini est privilegium. VIII, 1215.
Crapula solis lugentibus ab amicis ingeritur. VI, 1107.
Creatoris omnipotentia et bonitas unde eluceant. VI, 761. In conditione creaturae tria maxime scienda. X, 1870. Creata omnia a Deo. VI, 764. Creare solus Deus valet. VI, 872, 974. Creaturae omnis causa, voluntas est Creatoris. VI, [Col. 0713] 746. Creatarum rerum et Creatoris non una natura. VI, 761, 773. Creaturam Deo collatam quasi non esse. VI, 1011.
Creatura quid sit. VIII, 1162. Creata res omnis ex nihilo, et quasi non ex nihilo. VI, 1018. Omnis ex informi materia, de nihilo prius condita. III, 2151. Ex se semper in nihilum vertitur. VIII, 1162. Plus aliquid est in Verbo, quam in se ipsa. VI, 741. Nullam novam fieri. III, 2151. Creata omnia simul. III, 2151. Narrator divisit in sermone, quod Deus non divisit in opere. III, 2151. Alternatione dierum operum vicissitudo, non temporis spatium declaratur. III, 2151. Creatura omnis trifarie subsistit. VI, 1015. Omnis et valde bona est et vanitas. V, 1942. Nulla ex se mala, neque ulla ex iis detestanda nisi diabolus. VI, 1182. Omnis aliquam Dei similitudinem habet. VI, 1023. Et aeternitatem imitatur. VI, 1021. Nulla perfectam exprimit similitudinem ejus a quo nascitur. VI, 1015. Creaturae omnes sunt natura mutabiles. VI, 773. Omnes Deum sibi inesse sentiunt. VI, 1019. Cur non omnes aequaliter bonae. VI, 1020. Cur mutentur cum sint ab immutabili. VI, 1021. An homine non peccante fuissent mutabiles. VI, 1021. Creatis rebus quae proficiendi aut deficiendi causa. VI, 761. Quaedam Deus ita facit, ut cum esse coeperint, non esse aliquando non possint. VI, 761. Creatura omnis aut spiritalis aut corporea. VI, 773. Solis spiritibus angelicis et humanis intelligendi est facultas. VI, 773.
Creatura rationalis duplex. VI, 849. Ad quid creata. VI, 849. Creata sunt spiritalia omnia ante carnalia. III, 2322. Creatura angelica et mundana initio condita, ac deinde humana quasi communis. VI, 891. Creatio post primam nulla nova est corporum, sed tantum animarum. VI, 810. Creationis nostrae beneficium. VI, 849, 852, 869. Creaturae intellectualis bonum. X, 1870. Quem malum futurum praescisset, non creasset Deus, nisi nosset quibus bonorum usibus eum commodaret. X, 1870. Creatis male occupatur, qui discedit a Creatore. X, 1865. Creatura omnis sicut irascitur iis quos Deus vult punire, ita iis quos juvare vult, suffragatur. III, 2166. Creatura trifarie dicitur nova. VI, 1027.
Creari pro gigni. VI, 757. Creatio de Filii generatione dicta. III, 2413.
Cortis, pro paradiso. X, 1629.
Corvus a Noe emissus, nec revertens, quos significet. VI, 750. Corvus fidelis Eliae, qui fallax et negligens antea fuerat Noe. III, 2180. Unde panes ei afferebat. III, 2180.
Credere omnia, aut nihil credere vitium est. VI, 1064. Credere Deum, Deo, in Deum. VI, 1025, 1190. Credere incipientium forma, Saulus caecitate perculsus. V, 2099.
Crescens. IX, 787.
Crescentianus subdiaconus. IX, 798.
Crecentius. IX, 791.
Cresconius notarius. IX, 816.
Cretensis insulae archiepiscopus. II, 1145.
Crimina capitalia. VI, 1179 Criminum poenas Deus novit ordinare, non crimina. X, 1844, 1847, 1854. Crimina defunctis corporibus salva sunt, nisi prius lacrymis purgata. VI, 1220.
Crispinus. IX, 807.
Crucis supplicium cur a Christo electum. VI, 1192, 1193. Crucis mysterium littera T expressum. V, 1817. Crucis figurae quae sint mysteria. V, 2202; VI, 1192. Crux quam conveniens nostrae aegritudini. V, 2201. Mortifera fuit Christo, sed salutifera Christiano. V, 2065. Crucis figura, scala Jacob. V, 1761, 1762. Crucis virtus praemonstrata in virga Moysi. V, 1777, 1778, 1781, 1792, 1809. In serpente aeneo. V, 1803. In baculo cum quo David contra Goliam processit. V, 1820. Crux, lignum mensibus ac diebus omnibus ferens fructum. III, 2452. Innumerabilium bonorum nobis fuit causa. V, 2047. Paradisum nobis aperuit. V, 2048. Crux velut antenna Ecclesiae. V, 1884. Crucis mysterium quam suaviter cogitetur. V, 1809. Crucis memoria cum fideli invocatione hoc facit, quod faciebat corporalis Christi praesentia. V, 2204. Crucis Christi virtus contra diaboli conatus. V, 1885. Cruce Christi nominata daemonia terrentur, et si impensius fiat, fugantur. III, 2345. Item dii paganorum responsa dare non possunt. III, 2345. Quod daemones conscii sunt se mortis Christi reos esse. III, 2345.
Crux nunc res est honoris. V, 2047. Cruci homines figi edicto prohibitum. III, 2356. Crux Christi regni insigne. V, 2051. Christi principatum non incongrue significat. V, 1750. Altare est, ubi se Christus obtulit. V, 2047, 2048, 2066. Crucifixus Christus omnem locum in templum consecravit. V, 2048. Crucis usus ac virtus in rebus ecclesiasticis. V, 2203. Crucis signo sanctificantur quaecumque consecrantur. VI, 1192. Crucis signum in fronte Christianorum. V, 1820; VIII, 1128. Crucis signo sese frequenter munire. VI, 1174. Signi hujus virtus. VI, 1174, 1175. Cruce Christi se jugiter signare quibus prosit. V, 2237. Crux infirmis [Col. 0714] ab amicis eos convenientibus solet exhiberi. VI, 1154. Crucem ad recordationem Crucifixi nostri veneramur. VI, 1154. Actus religionis ad crucis praesentiam eliciendus. VI, 1154. De signo crucis Christi etiam haeretici gloriari videntur. III, 2437. Crucem Christi non reliquit super terram, sed attraxit in coelum. V, 2051. Cruces aureae in habitu sancti senis visae. VII, 809, 810. Crux coram Deo pretiosa. V, 2113. Crux Domini illa est, quae totius vitae curriculo cunctarum disciplinarum virtutibus coaptatur. V, 2129. Crux peccatorum Christo ea gravior est, quam pro nobis susceperat. V, 2207.
Cupiditas et caritas simul esse nullatenus possunt. V, 2245, 2247. Cupiditas et superbia una sunt semper. VI, 1053. Cupiditas in unoquoque non naturalis, sed voluntaria. VIII. 1141, 1142. Cupiditas quam mala radix. V, 1968. Radicitus evellenda est. V, 2248, 2261. Cupiditas semper eget. V, 2153. Velut ignis eo amplius quaerit, quo plus accepit. V, 2301. Necessitas corporis parvis rebus expletur, cupiditas nullis. V, 2345. Non est in carendo difficultas, nisi cum est in habendo cupiditas. X, 1881. Cupidi anima est venalis. VI, 1057. Cupiditates pravae portae inferi. X, 1870. Continuo Dei auxilio sunt vincendae. X, 1860.
Curare pro celebrare. V, 2093.
Curator Reipub. IX, 780, 781, 807, 818. Curator coloniae idem est, quod curator Reipublicae, aut quod simpliciter curator. IX, 794. Curator Carthaginis. IX, 816.
Curati. VI, 1356.
Curiales primi. IX, 842.
Curtius P. F. P. 814.
Custodia Dei circa nos. X, 1894.
Custodes gestorum. IX, 816, 827.
Cyclorum ab initio conditi orbis recursus breviter digeruntur. III, 2176.
Cynaedorum turpitudo. III, 2342.
Cynici. V. 1781, 1782.
Cynocephali turpitudo. III, 2343.
Cyprianus. V, 1852; VI, 1276, 1284. Cypriani locus contra adulatores. V, 1872. Alius ex libro de habitu virginum. V, 1888. Alius ex lib. de unitate Ecclesiae. VI, 1196. Ex epist. ad Fidum. X, 1725. Cypriani ad Quirinum operis expletorem se dicit Pelagius. X, 1706. Cypriano martyri in Mappalia votum. VII, 848.
Cyprianus Tolonensis. X, 1790. Laudatur. X, 1792.
Cyrillus Jerosolymit. VII, 819. Illius ad Augustinum, et Augustini ad ipsum de laudibus Hieronymi confictae epistolae. II, 1120, 1126.
Cyrillus Alexandr. gloriosissimus fidei defensor. X, 1831.
Cyrillus affirmat animas cum corporibus seminari. VI, 814; VIII, 1216.
Cyrus Imperator qua arte Babyloniam expugnarit. III, 2173.
D.
Dacianus. V, 2096, 2097. Daemones acrimonia sensus, et celeritate motus aerii corporis, terrenorum corporum sensum praecedunt. VI, 799. Hominibus diversa quomodo suggerant aut procurent. III, 2358. Daemonia diversa diversis rationibus homines afficiunt. III, 2351. Credentibus futura, quae vates sui praedicunt, efficere ea conantur; secus, si non credantur. III, 2351. Daemones non valent homines in jumenta mutare. VI, 798. Quibus praestigiis id facere videantur. VI, 798. Non valent animam hominis implere juxta substantiam. VI, 799. Quî plura praenuntiare valeant. VI, 799. Quî mulierculas decipiant, ut se multa egisse aut vidisse putent, quae non contigerunt. VI, 799. Daemonibus quatenus ignotus Christus, et cognitus. III, 2261. Daemones Christi cruce nominata terrentur, quod necis ejus se reos esse conscii sunt. III, 2345. Daemoniacos non timent perfecti viri: hos potius daemones timent. V, 2347. Daemonum cruciatus coram sacris reliquiis. VII, 820. Daemones quisque tot habet, quot vitia. V, 2347. Daemonum suave sacrificium, honestas violata. V, 2003.
Dafnus. IX, 787.
Dalmatias pervasit Pelagiana pestis. X, 1763, 1765.
Dalmaticis hodie induuntur diaconi sicut episcopi. III, 2246.
Damasi Papae ad Paulinum Antioch. missa fidei confessio. V, 2175.
Damna quaedam justa. III, 2277, 2278. Damnae patimur, quia egentibus bene non facimus. V, 2341. Damna quaelibet potius perpeti, quam superstitiosis observationibus ea advertere. V, 2269. Hoc est quoddam martyrii genus. V, 2272.
Damnatis majorum judicio non examen judicii, sed poenitentiae praestandum remedium. X, 1755, 1764, 1831.
Damnabile est non solum malum fecisse, sed et bonum non egisse. V, 2211. Damnabitur etiam baptizatus, qui a [Col. 0715] gratia alienus finit hanc vitam. X, 1834. Damnatorum tormentum duplex. V, 2215. Damnatis erit stimulus poenitudinis, sed nulla correctio voluntatis. VI, 765. Nulla Dei foret reprehensio, si a damnatione nullum liberaret. X, 1853, 1855.
Danielis elogium. V, 2027. Danielis locus de Bele, Habacuc translato, etc., in fabulas computatur. III, 2191.
Dardan. VII, 815.
Datianus episcopus in Sardinia exsul. X, 1771, 1779.
David interpretatur manu fortis. V, 1820. Pugna sua cum Golia Christi de diabolo victoriam adumbravit. V, 1819. David populum numerantis parva culpa, cur tanta in populum paena vindicata sit. III, 2180. Davidis pro filio nondum mortuo plangentis factum egregie enarratur. VI, 1165.
Debatalia. VII, 810, 815.
Debitores non vexandi. V, 1918.
Decimas Deo non dare quam iniquum sit. V, 2265. Decimae non sunt nostrae, sed Ecclesiae deputatae. V, 2336. Ex debito requiruntur; et qui eas dare noluerit, res invasit alienas. V, 2267. Tributa sunt egentium. V, 2266. Deo in pauperibus vel ecclesiis dandae sunt ex quibuslibet bonis suis. VI, 1176. De patrimonio. V, 1934. De omnibus fructibus ac proventibus etiam labore et industria sua partis. V, 2195, 2217, 2267; VI, 1347. Quare in pauperibus non accipiat vel decimum, qui contulit totum? V, 2333. Haec est justissima Domini consuetudo, ut qui decimam illi non dederit, ipse ad decimam revocetur. V, 2267. Quam solam jure merebamur. V, 2267. Dabis impio militi, quod non vis dare sacerdoti. V, 2267. Decimarum oblatio nobis proficit. V, 2266.
Decius Junior Consul. X, 1790.
Decurio. IX, 784, 841, 842. Torqueri non potest. IX, 784. Decurionatus munere absolvuntur clerici. IX, 792.
Dedicatio basilicae in Arausica civitate. X, 1785. Ad quam convenerunt plures episcopi et illustres viri. X, 1790. In dedicatione ecclesiae vel consecratione altaris Sermones tres. V, 2166.
Defectum Deus solus non patitur. III, 2322.
Defensor et procurator Ecclesiae. X, 1682.
Definiendi ars. I, 1424, 1426. Lex. I, 1426.
Defloratiuncula. VI, 984.
Defunctorum ossa et cineres quid nobis praedicent. VI, 1352. Defunctorum animae ubi apparent, corpus aerium induunt. VI, 1026. Defunctos precibus aliisque piis operibus juvandos. VI, 1320, 1329. Defunctis subvenire quibus modis possimus. V, 2101. Agendum ut, si sit peccator, alleventur peccata ejus; si justus, cum Sanctis esse mereatur. V, 2102. Defunctis fidelibus requies sempiterna oratur. VI, 939. Defunctis si non prosint quae pro ipsis agimus, ad nos redit eorum fructus. VI, 1321. Defunctorum tumulis cibi ac vina apposita. V, 2101, 2102.
Delangabria. VII, 812.
Delectationis transiturae vanitas. V, 1978.
Delictum tanto magis grave, quanto persona sublimis. III, 2226. Delictorum indulgentiam omnibus esse necessariam. V, 2033.
Demetriadis elogium. II, 1099.
Democrates. I, 1445.
Demosthenes pronuntiationem inter prima vel sola Oratoris officia censet. I, 1441. Libri ejus Idiotici. I, 1448.
Demosthenes Pelagianus dictor involutus. X, 1705.
Deodatus vir illustris. X, 1790.
Deportationis poena. IX, 815.
Descendere Deus dicitur, quando aliquid novum, quod antea non fuerat, in creatura operatur. VIII, 1204.
Desertum quam conveniens sit saluti. V, 2032. Desertum quomodo sit corpus Christiani jejunantis. V, 2032. Deserto comparantur corda Spiritu sancto vacua. V, 2111.
Deserit Deus neminem, nisi prius ab eo deseratur. V, 1786; VI, 875; X, 1841, 1846, 1848. Obedientem sibi Deus numquam deserit. X, 1867.
Desiderium quando ordinatum aut inordinatum. VI, 846. Sapientis est hoc appetere quod bonum facit, non id amare quod decipit. X, 1869. Deus tibi totum est quod recte desideras. X, 1888. Desiderans aliquid exterius, nondum habet Deum interius. VI, 887. Desiderium Dei quot bona praestet. VI, 953.
Desperatio impiorum est, non peccatorum. VI, 1198. Unde maxime inducatur. VI, 1201. Ex peccatis diu neglectis generatur. V, 2224. Desperatio ex peccatorum multitudine, et ex desperatione nascitur obduratio. V, 1786, 1788. Desperandum hîc nulli. VI, 1179, 1180, 1187, 1189, 1200. Sive ob gravitatem criminis, sive ob generis humilitatem. V, 2125. Desperationis obtentus repellitur. VI, 1098. Desperatio pejor est omni peccato. VI, 1157, 1179. Quantam injuriam Deo faciat. VI, 961, 1158. Desperandum non est de malis. X, 1874. Vide Peccatum.
Despiciendus nemo. VI, 1179.
[Col. 0716] Desponsatio spiritalis. V, 1754, 1756.
Destina praecepti. V, 1737.
Detractores arguuntur. V, 1845. Detractor unde quis fiat. V, 1978. Detractor et libens auditor diabolum portant in lingua. VI, 1056. Utrisque esca mortis animae est detractio. VI, 1056. Detractio, fornicatio est animae. VI, 1058. Vilium hominum est. II, 1112. Non minus auribus quam lingua fugienda est. II, 1112. Ut detractor discat non libenter dicere, quod didicerit non libenter audiri. II, 1112. Detractioni opponitur libertas justae correptionis. VI, 1095. Detrahendi non danda occasio. VI, 1097.
Devotio quid sit. VI, 816.
Deum esse. VI, 1010. Sed nullis verbis proprie exprimi, ac nullum praedicatorum ei convenire. V, 1008. Divinas res apte explicare nequeunt humana eloquia. III, 2368. Eas una ex parte explicant, secus ex alia. III, 2366. Deus qualis aut quantus sit, sciri non potest. V, 1969. Dei notitia qua ratione comparanda. VI, 812. Deus ut cogitetur, omnes res creatae ab animo dimovendae. VI, 974. Deum per sensus non inveniri. VI, 887. Creaturarum de Deo testimonium. VI, 887. Deus per nostra ad suorum notitiam dignatur nos trahere. VI, 973. Dei notitia quatenus philosophos ac gentiles superemus. V, 2173. Divinae naturae ignorantia veniam promeretur, temeraria assertio poenam habet. V, 2173. De Deo plus Angeli sentiunt quam homines, et his plus Archangeli, sicut Archangelis Cherubim et Seraphim. III, 2214. Dei essentiam rationabiliter investigare, ad vitam properare est; illam negligendo ignorare, est ad mortem festinare. VI, 1005. Deus non discutiendus a nobis, sed credendus. VI, 1191. Dei essentia miro modo scitur, dum esse creditur. VI, 973. Deum ne comprehendere tentet homo, qui nec se valet comprehendere. VIII, 1120. Deus quid sit, vis scire? hoc scito quia nescias, et nec ipsi Angeli scierunt. V, 2173. Deus propriam essentiam solus totam novit. VI, 924. Ipse sibi soli integre notus. VI, 889, 974. Ideoque digne a nobis colitur. VI, 974. Qua via et quatenus homini innotescat. VI, 889, 890. Dei non parva notitiae pars est, scire quid non sit. X, 1864.
Deus caret materia, non forma. VI, 924, 978, 980. Non est corporeus. VIII, 1206. Deo qui membra aut affectus humanos inesse credit, in corde suo idola fabricat. VIII, 1200. Qualiter intelligenda sint quae illi membra Scriptura tribuit; sigillatim explicatur. VIII, 1200. Dei deambulatio in paradiso per creaturam facta. VI, 745. Dei latitudo, longitudo et profunditas. V, 974. Dei et corporum spirituumve una eademque natura. VI, 762. Deum qualem Manichaei doctrina faciat, qualem fides catholica credat. VIII, 1152. Ecclesiae doctrina de Deo. VI, 923.
Deus quid sit. III, 2214; V, 1969; VI, 827, 1010, 1011. Deus est rerum universitas, et nulla singularum. V, 788. Dei summa excellentia. VI, 889. Dei perfectiones. VI, 909, 951, 970, 971. Dei perfectiones in speciem pugnantes fuse ac dilucide enarrantur. VI, 922, 951, 971, 978. Dei perfectiones ad nos relatae. VI, 982. Deus quantum bonum sit, hinc ostenditur, quod nulli abeo recedenti bene est. X, 1884. Quî totus bonus. VI, 965. Dei summa simplicitas. VI, 761; X, 1893. Deo idem est esse, vivere, intelligere, posse. VIII, 1174. Deo non accidens, sed essentia est praescientia. X, 1657. In Deo ipsa substantia est sibi scientia. III, 2373. Omnia in eo substantiva dicuntur. III, 2373. Nihil est de Deo, quo non dicatur Deus. III, 2251. Deus ipse est numerus, mensura et pondus. VI, 745. Seipsum sine tempore et loco movet. VI, 746. Uno eodemque tempore apud Deum est et praescire, et facere, et eligere. X, 1668. Dei exsistentia aeterna. VI, 996. Deus mundum non praecessit tempore, sed aeternitate. VI, 995. Dei immutabilitas. VI, 982. Dei immutabilitatis argumentum. VI, 762. Deo non variantur tempora vel momenta. VIII, 1109. De Deo voces semper, quando vel numquam non nisi cum venia dicendae. VIII, 1185, 1188. Qua ratione dici possit, Fuit, est, erit. X, 1893. Deus quî credendus idem et cum vacat, et cum operatur. X, 1871. Aut cum dicitur irasci aut poenitere. X, 1872.
Dei essentia est incorporea. VI, 976, 978.
Deus est spiritus immensus et ubique totus. VI, 969. Ineffabiliter implet et continet omnia. VI, 762. Inquinari nusquam potest. VIII, 1146. Quî extra, infra, supra et infra omnia. VI, 982. Deus ipse sibi locus. VI, 982. Deum in omnibus et ubique esse et in se ipso permanere multis propositis quaestionibus declaratur. VI, 1019. Deus nunc ubique: quomodo omnia in omnibus futurus sit. VIII, 1787. Cur potius in coelo dicatur. VIII, 1174. Quî intelligendus sit descendere. V, 1749. Deus in anima habitat se desiderante. VI, 887. Dei in nobis inhabitantis indicia. V, 2009. Deus nusquam deest; sed illic dicitur esse, ubi apparet ac vult videri. III, 2322. Mysterio quodam in omnibus est, providentia in quo vult apparet. III, 2322. Omnia inaequaliter tangit. VI, 971.
[Col. 0717] Dei mens. VI, 1141. Scientia. VI, 996. Dei sapientia non magis sapientia quam veritas, et vice versa. VI, 996. Nihil eum latet. VI, 775. Deo cognita sunt non tantum dicta et cogitata, sed et agenda et cogitanda. V, 2034. Dei praescientiam hoc esse quod et voluntatem quidam falso putant. X, 1840, 1843. Deo omnia praesentia sunt. X, 1668. Illaesa libertate nostra. VI, 995. Deus creaturam non extra se vidit. VI, 746. Quî nescire intelligendus sit. V, 1749. Dei locutio. III, 2367; VI, 995. Deus verbum genuit coaeternum, in quo omnia intemporaliter dixit. VI, 740. Tribus modis nobis loquitur. VIII, 1204. Quomodo loquatur ad sanctos. V, 2155. Dei in ore laus sanctorum, et Dei laus in ore beatorum, quid. VI, 995.
Dei omnipotentia multis argumentis evincitur. V, 2182. Dei in parvis et in magnis eadem potentia. VI, 871. Dei voluntas semper impletur. X, 1783. Dei voluntatem per omnia saecula indifferentem esse, ac dispensationes ejus pro liberi hominum arbitrii mutabilitate variari absurdum est. X, 1836. Quo sensu dicatur velle omnes salvos fieri. X, 1783. Deus omnia potest, sed non facit nisi quod conveniat veritati et justitiae. III, 2291. Ac rationi. III, 2278. Quod facit, juste facit. III, 2278. Deus nulla re eget. VI, 792. Fecit opera sua ex beneficentia, non ex indigentia. VI, 740. Nos creavit propter suam bonitatem ac nostram utilitatem. VI, 850. Potuit omnia simul facere, sed non fecit, cur. III, 2320. Aliquid esse quod Dei non sit, quidam frustra dicunt. III, 2318. Deum auctorem habet quidquid est in creaturis laudabile. X, 1895. Deus omnia quorum auctor est praescit, nec tamen omnium quae praescit auctor est. X, 1895. Deus eorum tantum auctor est, quae habent esse. VI, 729. Mali auctor non est, sed ordinator. VI, 1018. Non ordinavit peccatum, sed poenam amantibus culpam. VI, 1126. Peccatum quî nolit, nec tamen cohibeat. VI, 1126. Deus quod permittit, facere dicitur. III, 2269. Occidere, et mortem non fecisse quî dicatur. X, 1885. Deus credendus est fecisse, etiamsi non appareat, quod recto intellectu ab eo faciendum fuisse cognoscitur. X, 1896.
Dei erga nos sollicitudo. VI, 792, 854, 875. Deo rerum nostrarum curam negantium verba. III, 2386. Refelluntur. III, 2387. Ordinationi Dei adquiescendum. VI, 853. Deus hominibus quod humanae virtutis est dimittit. V, 1928. Providentia divina non mutata in se, pro nostra valetudine mutat remedia. X, 1896. Dei in hominem benignitas. V, 2244. Deus plura semper tribuit, quam promisit. V, 1806. Dei dona diversa in uno Deo habentur. X, 1888.
Dei misericordia commendatur. VI, 902, 946, 949. Dei ad indulgendum propensio. V, 1851. Deus non deserit, nisi prior desertus. VI, 793. Reorum poenam non concupiscit, sed juste et tranquille disponit. X, 1860. Quodammodo invitus vindicat. V, 1895. Dei in peccantes sententia non immutabilis. V, 1802. Dei misericordia injustitia esset, nisi Dei esset. VI, 1150. Dei quanta misericordia, quam necessaria justitia. VI, 1187. Deus non potest tantum dici justus, aut solum misericors. X, 1658. Severitas Dei in Israelitarum punitione valde attendenda. V, 1801, 1802. Vias Dei, hoc est dona misericordiae et veritatis, judicio vestigare non licet. X, 1852. De Dei justitia aut sapientia non est humanae sapientiae aut justitiae lege disputandum. X, 1667. Cur illum retineat aut liberet, illum non retineat, impossibile est comprehendere, nec licitum vestigare. X, 1848. Deus absque injustitia uni donat indebitam gratiam, alteri reddit debitam poenam. X, 1867. In damnando homine justus, in redimendo misericors. V, 2202. Deus hic misericors, in futuro justus. V, 1963. Dei misericordiam ac justitiam absque miseris aut reprobis declarari potuisse. VI, 1017.
Deus quî solus immortalis, quî invisibilis. VI, 1022. Nulli umquam apparuit secundum essentiam. III, 2411; VI, 973. Deum in essentia sua nemo mortaliter vivens vidit, aut videre poterit. VIII, 1206. Eum videre, est recte illum credere et ex corde diligere. VIII, 1206. Filium Dei apparuisse patribus, eum autem qui Pater est, numquam videri nisi a Filio. III, 2266. Filium etiam numquam visum esse per substantiam, sed per rationem. III, 2265, 2411. Et hoc circum apparentia. III, 2411. Deum Patrem nemo neque natura neque meritis videre dignus est, nisi verus Filius ejus, in quo illum vident Sancti in coelis. III, 2369. Deus videri non potest oculis carnalibus, nisi per subjectam creaturam. VI, 737; VIII, 1196. Deum quaerere bonum est, faciem ejus quaerere plenum bonum. III, 2334. Quorsum quaeratur facies Dei, quae videri a mortalibus non potest. III, 2334. Dei visioni cor prius mundandum. V, 2083. Dei faciem videre quid sit, et quod sit plena hominis beatitudo. VI, 895. Dei beatae visionis multa nomina. VI, 1012. Deus videri potest ab Angelis et animabus Sanctorum; sed non plene, neque a Sanctis, neque ab Angelis. VIII, 1173. Deum quomodo videant Angeli et animae [Col. 0718] Beatorum. VI, 1023. Deo tripliciter fruentur Beati. VI, 829. Dei visione quid capiemus. VI, 981. Ea inaequaliter potientur Sancti. VI, 980; VIII, 1173. Ita tamen ut nulli quidquam desiderandum desit. VIII, 1173. Deum tanto perspicacius videbit quisque, quanto hic vixerit purius. VI, 980.
Dei unius trinique mysterium. VI, 974, 975, 976. Deus unus in omnibus Scripturis praedicatur: mysterium autem ejus in Trinitate adoratur. III, 2296. Deus natura unus. V, 2151; VI, 769, 770; VIII, 1213. Unus, non solitarius. V, 2180, 2188. Unus, non singularis. III, 2280. Unus in Trinitate coaeternarum personarum. VIII, 1213. In uno tres sunt, et tres unum sunt. III, 2280. Deus unus seu unitas in essentia, et trinus seu trinitas in personis. VI, 1260; VIII, 1193. Trinus et individuus. III, 2151. Trinitas unus Deus verus. VI, 769. Unus Deus sempiternus, unus Deus incommutabilis. VI, 770. Solus rerum omnium creator. VI, 770. Unus Deus immensus virtute, non mole. VI, 771. Deus unus, tres personae, una trium imago. III, 2244; VI, 1210. Una trium potentia. III, 2374. Una eademque Patris et Filii est omnipotentia. VIII, 1181. Nec aliud opus Filii, quam Patris; sed unus atque idem, ut ita dicam, motus in omnibus. VIII, 1183. Nec altera bonitas in Filio, quam ea sola quae in Patre est. VIII, 1183. Cum dicitur, Nemo bonus nisi unus Deus, non excluditur Christus, aut Spiritus sanctus. VIII, 1183. Deus Christus ita in sacris libris significatus, ut modum non excedat unius. III, 2285. Deum inter, et id quod de Deo, nihil distat: sed qui persona alter, idem est unitate substantiae. III, 2408. Dei unitatem commendat ab uno factus unus homo ex quo caeteri orirentur. III, 2217. Deitatis unitas in Trinitate per unitatem gratiae ac muneris approbatur. V, 2088. Deus unus Legis et Evangeliorum. V, 2176; VIII, 1175.
Deus unus est, non tres Dii. VI, 924. Deum unum nos non colere arguunt Pagani et Sabelliani, quia trinum. VIII, 1101, 1102. Deum conjugii expertem, eique nihil quidquam simile posse inveniri fatentur. VIII, 1102. Hinc Filium negant. VIII, 1102. Pater Deus et Filius Deus unus est Deus. VIII, 1103. Filius et Pater ita distinguuntur, ut Pater sit a quo, Filius per quem omnia. III, 2266. Quia indubitanter unum sunt Pater et Filius, non duo sunt dii, sed unus Deus. VIII, 1116. Licet sit Deus ex Deo, dies de die, lumen de lumine. VIII, 1119. Deus Trinitas est. VI, 733. Pater alius a Filio et Spiritus sancto, non aliud. VI, 734. Pater et Filius et Spiritus sanctus tres personae. VI, 734. Non tres Dii aut tres essentiae, sed unus Deus. VI, 735. Patris et Filii coaeternitas ostenditur verbis Isaiae, Ante me non est formatus Deus, et post me non erit. VIII, 1111. Item ex similitudine ignis et splendoris. VIII, 1111. Item ex eo quod Filius Verbum est et ratio Patris. VIII, 1110, 1119. Dualitas in prole, unitas in deitate. VIII, 1112. Deus nomen est proprium et naturale singulis personis; et Pater, Filius et Spiritus sanctus appellativa sunt nomina. VIII, 1208. Ideo dicimus tres personas, non tres deos, quia in personis est distinctio, non in deitate. VIII, 1209. Triplicari deitatem, sacrilegii noxa est sputis digna. VIII, 1209. Pater et Filius et Spiritus una caritas, non tres caritates. VIII, 1174. Nec tres boni aut tres omnipotentes. VIII, 1172. Nec tres dii; quia una substantia, et non tres substantiae, non tres sapientiae. VIII, 1174. Non tria lumina. VIII, 1174. Deus in naturae nominibus pluralem numerum nullatenus recipit. VI, 924. In Deo omnia unum sunt, excepto quod ad relationem adtinet. VI, 996. Ideoque sola relativa nomina plurali numero proferre licet. VIII, 1172. Ac de personis singulis naturae nomina praedicare. VIII, 1174. Dei unitas ac personarum trinitas ostenditur exemplo lucis, splendoris et caloris. VI, 1013. Sive Pater faciat, sive Filius, sive Filius, sive Spiritus sanctus, Trinitas est quae operatur; et quidquid tres fecerint, Dei unius est operatio. III, 2251. Sicut Pater per Filium dicitur facere, ita Filius per Spiritum sanctum. III, 2244. Ignis similitudine, in quo licet una substantia sit, aliud tamen facit splendor, aliud calor, ostenditur solius Filii incarnatio. VIII, 1175.
Dei regnum ubique indivisum. X, 1655. Deum nosse et amare hîc paucorum est. X, 1860. Deum habere Patrem quanta gratia. V, 2193. Deus quomodo quaerendus. VI, 804, 814, 827, 827, 964, 966, 969. Dei inveniendi ratio. VI, 1221. Qua ratione ad Deum accedatur, aut ei adhaereatur. X, 1879. Deo nihil nobis praesentius, nihil secretius. VI, 822. Deo actionibus longinqui aut proximi sumus. X, 1867, 1869. Deo nullus inimicus, nisi peccator. VIII, 1149. Dei praesentia arcet peccata. VI, 1188. Deum nullo momento oblivisci debet homo. VI, 806, 964. Quî ipsius praesentiam recolat. VI, 964. Dei qui non meminit, eumque non intelligit neque diligit, cum eo non est. X, 1864. Deum qui non habet placatum, nequaquam evadet iratum. VI, 924, 978. Non est quo fugiatur a Deo, nisi ab ipso ad ipsum. X, 1878. Dei flagrans desiderium. VI, 865, 894. Et per totum Tractatum. Deum [Col. 0719] sitientis ardentes affectus. VI, 930, 942, 944, 953, 981. Dei claritas quî gradatim cogitanda. VI, 1011. Deus qualiter in oratione cogitandus. VI, 1011, 1020. Dei bonitas ac majestas contemplationem quomodo foveant. VI, 1137.
Deus solus adorandus. VI, 1173. Dei veri religio habet Deum auctorem, leges sanctas, et ex virtutum testimoniis auctoritatem. III, 2342, 2344. His necessario cedendum. III, 2344. Comparatur honestas legum et ministrorum ejus cum turpitudine legum et ministrorum gentilium. III, 2343. Deitas cur non colatur sub justitiae, misericordiae, aut virtutum aliarum vocabulis. VI, 1016. Ad verum Dei cultum omnia aut belli laboribus aut pacis consiliis Honorius ordinat. IX, 816. Dei unius cultus qua ratione ad multos translatus. V, 2001. Deorum auctores homines; eorum cultus ab ipsis non mandatus, nullis testimoniis fultus. III, 2341. Turpis est et inhonestus. III, 2342, 2343. In tenebris celebratur. III, 2342.
Divina manus Imp. IX, 817.
Deusatelius presbyter. IX. 794.
Deuterius. IX, 816, 827.
Dextera intelligitur amor Dei, sinistra vanitas vel cupiditas saeculi. V, 1863, 1865. Dextera significatur intentio vitae aeternae. V, 1867.
Diabolus operis nomen est, non naturae. III, 2282, 2298. Diaboli et Satanae discrimen. III, 2298. Diabolum esse docet Ecclesia, sed non quis, aut quomodo sit: quae communis sit de eo opinio. VIII, 1177. Diabolus quid sit. VI, 1071; VIII, 1117. Eum aut malum a Deo factum, aut propriam habere originem quidam dicunt. III, 2299. Diabolus natura malus non fuit. III, 2217. De praestantia sua inflatus voluit dici Deus. III, 2216. Ad accusationem illius factus est homo; ideoque hominis exstitit inimicus. III, 2217. Diabolus unus ex rebus creatis detestandus. VI, 1183. Mali auctor est et inventor. VIII, 1218. Quot bona homini eripuerit, quot intulerit mala. VI, 1071. Mulierem per serpentem seduxit, et data in serpentem sententia ipse damnatus est. III, 2232. Qua lingua locutus sit. III, 2232. Ad diabolum, ut auctorem mortis referuntur, quae de morte dicuntur. X, 1618. Diabolus auctor est mortis per suggestionem peccati, non per potentiam retributionis. X, 1779. Poenarum est auctor et exhibitor ex concessione divina, non ex propria potentia. X, 1779. In hominibus auctor est libidinis. X, 1639. In peccantum flagitiis illecebrarum adjutor, non voluntatum generator. X, 1847. Carnem in potestate habet, non animam. VI, 1074, 1332. Internas animae cogitationes non videt, sed ex quibusdam indiciis colligit. VIII, 1221. Non omnes malas excitat. VIII, 1221. Non illabitur substantialiter animae per energicam operationem. VIII, 1221. Ibi versatur, ubi homo quem decepit. V, 1908. Desertus in idolis, tamquam inclusus latebat in templis. IX, 802.
Diaboli captivus est omnis homo non redemptus. X, 1845. Deum velle ut ei serviatur, insane dicitur. X, 1846. Peccator poenalem illius dominationem merito patitur. X, 1846. Ante Christum nec animus erat ad pugnandum, nec vires ad eum vincendum. V, 1819.
Diaboli, adventum Christi nobis invidentis, figura. V, 1819. Christi de manibus ejus nos liberantis figura. V, 1819. Diabolo victori injustum erat spolia violenter auferre. III, 2277. Qua arte eum in inferis Christus delusit. III, 2277. Diabolus quam juste et congrue ab homine divino delusus et prostratus. V, 2053. Quomodo juste homo ei ereptus. III, 2359. Diabolus Christi cruce devictus. III, 1820. Ac proprio gladio interemptus. V, 1820. Juste excidit jure quo in hominem gaudebat. V, 1808. Diaboli opera, quae Christus sustulerit. X, 1624. Diaboli pompae quibus renuntiandum. V, 2235; VI, 1170; VIII, 1118.
Diaboli fraudes et artes ut nos perdat. VI, 877, 878, 879, 1319. Monachi cujusdam vestes crebra colluvione foedare cur permissus. VI, 1104. Diaboli calliditate numquam percuti difficillimum. V, 2076. Diabolus semper prodit se, dum ea confingit quae abhorreant a personis, per quas fallere nititur. III, 2231. De fratrum pace semper torquetur. IX, 802. Non est unde plus gaudeat, quam quando eum homo peccati sui auctorem facit. V, 2213. Diabolus figuratus in Laban. V, 1763. In Pharaone. V, 1776. Ipse et leo et draco. V, 2349. Malleus universae terrae. V, 1844. Justos et injustos tundens, quam diversa in eis operetur. V, 1845. Diabolus ante adventum Christi solutus, post religatus. V, 1819. Latrare potest, non mordere nisi volentem. V, 1820. Potest ad malum invitare, non potest trahere. V, 1979. Non cogendo, sed suadendo nocet; nec extorquet consensum, sed petit. II, 1117; V, 1820, 2213. Nil agit nisi permissus. VI, 1175. Diabolus discedentes a se vexare solet. VI, 1175. Et eos qui suas fraudes spernunt. V, 2269. Sed neque hoc nisi permissus valet. V, 2270. Permittitur autem duabus de causis. V, 2270, 2272. Diabolus non persequitur nisi bonos. V, 1775. Hoc agere solet per malos. V, 1775. Non Judaeos [Col. 0720] quaerit, non gentiles, non homines malae vitae, sed Dei servos. III, 2217. Diaboli in eos crescit odium, in quibus crescit virtutis studium. II, 1116; II, 1117. Qualiter tentet novitios. II, 1118. Diabolus tanto crudelius in nos saevit, quanto propiorem prospicit mundi finem. VI, 1182.
Diabolum hostem habere utilius est, quam principem. X, 1870. Eum non timet, qui Deo se committit. V, 1909. Nec timendus ei est qui Deo conjunctus est. V, 1917. Diabolo bellum indicit qui Christum sequitur. V, 1796. Quî cum illo certandum. V, 2076. Quibus armis sit vincendus. V, 1797. Nos diabolum non adjuvemus, et vincimus. II, 1117; V, 2213. Diabolus nos semper Spiritu Dei plenos ac bonis operibus occupatos inveniat. V, 1821. Fugandus est studio Scripturarum. II, 1117. Diabolum quisque aut Christum in corde suo pascit. V, 2347. Diabolo sociatur, qui disjungitur a Deo. V, 2348. Diaboli angeli sunt, qui faciunt voluntatem ejus. VI, 1071. Diaboli quam misera servitus. V, 1773. Diabolus ut ovet in exitu animae peccatricis. VI, 1356. Quî in judicio reos sit accusaturus. VI, 1072. Scil. qui pompis ipsius non ex toto renuntiaverint. VIII, 1118.
Diaconi primi constituti sunt deservire mysteriis, nolo dicere mensis. III, 2302. Diaconi ordo est accipere a sacerdote, et sic dare plebi. III, 2302. Sacerdotibus exceptis omnibus praeponitur. III, 2303. Diaconi testimonio fit presbyter. III, 2302. A diaconis perducuntur ordinandi. III, 2303. Diaconus clamat ut ad benedictionem populus humilietur. V, 2286. Orationem indicit, clamans, Flectamus genua. V, 2285. Calicem Christi credentibus ministrat. V, 2096. Diaconi adstant in Concilio considentibus episcopis. IX, 808. Diaconi habitus. VII, 838, 846.
Diaconos (Romanae civitatis) sacerdotibus coaequare, ne dicam praeferre, Falcidius contendit. III, 2301. Quasi honorabiliores sint, quam apud caeteras ecclesias, ob magnificentiam urbis. III, 2301. Diaconi Romanae Ecclesiae sedendi dignitatem in ecclesia non praesumant. III, 2301. Ut aquam in manus sacerdotis non fundant, sicut fit per omnes ecclesias, multitudo facit clericorum. III, 2301. Cur sacerdotibus non sic deferatur, ut illis. III, 2302. Per convivia agunt quod socerdotum est; et quod solis sacerdotibus licet, ut sibi in orationibus respondeatur volunt. III, 2302.
Dialectica est bene disputandi scientia. I, 1409. Dialecticae principia. I, 1409. Aliud est ad facultatem dialecticae, aliud ad dialecticam disciplinam pertinere. I, 1411. Dialectici et Oratoris in usu verborum fines proprii, sed mutuo non spernendi. I, 1414.
Diapsalma. III, 2334.
Dicatio mea. IX, 819, 820.
Dicibile et dictio quî differant. I, 1411.
Didymus. IX, 781. Contendit tertium esse in substantia hominis spiritum. VI, 815; VIII, 1216.
Dies et nox cum mundo coeperunt ac cessabunt. III, 2321. Diei nox semper subjicitur. III, 2321. Dies primus ipse est Angelica natura. VI, 740. Dies creationis sex quî intelligendi. VI, 741. Dies malos faciunt malitia et miseria. V, 1964. Dies Romanorum civitatis. VII, 841. Dierum superstitiosae observationes. V, 2269. Ne dicatur dies Martis, Mercurii, Jovis; sed feria secunda, tertia, etc. V, 2005. Dies Domini quotidie est Christianis. V, 1757. Dies magnus, quid. III, 2440.
Differentia quid sit. I, 1424.
Dignus. IX, 778.
Dignitatum atque officiorum tituli et gradus diversi. IX, 808, 816, 818, 820, 828, 841, 842. In dignitatibus alii meliores, deteriores alii efficiuntur. VI, 1082.
Diluvium generale totius mundi sub Noe. III, 2175. Diluvium misericordiae divinae fuit effectus. V, 2028. Baptismi ac jejunii Quadragesimalis similitudo fuit. V, 2028. Diluvio cur terrena tantum, et non aquatica animalia perierint. III, 2155. Quid de illis actum sit, quae nec in terris, nec in aquis solis vivere valent. III, 2156. De aquarum eruptione et recessu variae opiniones. III, 2156. Diluvium hominem delevit, crimen delere non potuit. V, 1984.
Diolectianus VIII. Cons. IX, 794.
Dioecesis Aegypti. X, 1687. Dioeceses majores tenet Papa. IX, 787.
Dionysius fons Arii. VIII, 1214.
Dionysius Consul. X, 1686.
Dioscorus. X, 1778.
Diospolitana synodus. X, 1685, 1688. Quidquid in ea Pelagius se dixisse denegavit, postea apertius dixit. X, 1749. Vide Palaestina.
Discentis tutior est conditio, quam docentis. X, 1891. Ad discendum dupliciter ducimur, auctoritate atque ratione. X, 1897.
Disciplina quid sit. VI, 1087. Disciplinae ac virtutis discrimen. I, 1433. Disciplinae necessitas et utilitas. V, 1799, Disciplina etiam est in brutis. VI, 1221. Disciplina religionis [Col. 0721] ac verae pietatis magistra. VI, 1219. Qua omnia continentur et ordinantur. VI, 1219. Vitia omnia frenantur. VI, 1219. Criminum vitantur supplicia. VI, 1220. Disciplinae legis divinae servit humana. VI, 1220. Disciplina quibus gravis, quibus levis. VI, 1220. Disciplinae temperamentum est bonitas, et disciplina condimentum bonitatis. V, 1851. Disciplina sine bonitate, tristis quaedam est amaritudo vivendi. V, 1849. Disciplina Ecclesiae, tunica est corporis Christi. VI, 1087. Disciplina Ecclesiastica seu Apostolica circa clericorum stabilitatem. X, 1762, 1771. Disciplinae severitatem ob reorum multitudinem exercere non valens Episcopus, quid agere debeat. V, 2293.
Disciplina caeditur Christus. VI, 1293.
Discordiae pernicies. V, 1931.
Discretio apud Deum non est nisi meritorum. V, 1980. Discretio boni et mali non est facilis, et difficilius probatur aliis. V, 2033. Discretio mater et nutrix est omnium virtutum. I, 1462. Saepe falso discretionis nomine palliamus negotium voluptatis. I, 1462. Discretio est animam carni praeponere, et ubi periclitatur utraque, pro illius utilitate istam negligere. I, 1462.
Distractionum in orando non leve crimen. V, 2281; VI, 964.
Divalis lex. IX, 806.
Divinos consulere quantum sit malum. V, 2235, 2269, 2270. Divinis credenti nihil proderunt quaelibet bona opera. V, 2270. Divinos aliqua vera praedicere non est mirandum. VI, 1175. Cur frequenter vera nuntient, mala inferant, ac nonnisi per eos vitetur periculum. V, 2269, 2270.
Divitiae natura bonae, malis sunt malae. V, 2153. Divitiae verae. V, 1786. Divitiae verae ac falsae. X, 1866. Divitiae verae quibus aufertur inopia, et falsae quibus crescit. V, 2153. Divitias suas ibi quisque habet, ubi delectationem. X, 1878. Divitiis se implicans, elongat se ab amore Dei. VI, 1345. Eas numquam hîc acquiri sine peccato. VI, 1345. Cum argenteis simulacris vili marsupio non includendus animus, qui cum nummorum pondere numquam poterit transvolare ad coelum. I, 1471.
Divitibus etsi pecunia non finitur, vita tamen finitur. V, 2342. Divitum est infernus, si pauperum regnum coelorum sit. VI, 1218. Divitis et Lazari pauperis mutatae vices. V, 2332, Divites de rebus, dum suae sunt, se redinant. V, 2332, 2333. Divitis et pauperis unum opus laudem vel vituperationem in uno majorem meretur, quam in altero. III, 2372. Divites, nisi omnibus abrenuntient, regnum Dei habere non posse dixit Pelagius. X, 1709. Sed hoc damnare compulsus est. X, 1709. Divites posse esse bonos, nec culpandam eorum dignitatem, sed fastum. V, 1843. Divitibus nil nocet quod divites sint, si humilitatem et misericordiam vel justitiam tenere contenderint. V, 2311. Utilius terrena opulentia humiliter tenetur, quam superbe relinquitur. X, 1887. Divites Christiani, si vere Christiani sunt, prorsus pauperes sunt. X, 1878. Dives qui contemnit in se unde inflari superbia solet, pauper est Dei. X, 1879. Divites apud Deum. III, 2233. Dives cum aliqua spe quis possit esse. V, 2248. Dives pauper est sine caritate, cum qua pauper dives est. V, 1957, 1968. Divitiarum bona ordinatrix est caritas. V, 1957.
Divites et pauperes quorsum fecerit Deus. V, 1980. Quid sibi invicem conferant, vitis et ulmi similitudine illustratur. V, 2334. Divitibus militat inopia pauperum. V, 2331. Non illis datum, sed transmissum est pauperibus per eos dispensandum, quod eorum necessitatibus superest. V, 2338. Divitem Deus constituit praerogatorem in bonis suis. V, 2341, 2342. Et quia aliquantam curam gerit, ut ad securum pauperem victus perveniat; ideo de re communi prior permittitur tollere quod sufficiat. V, 2248. Divitum nihil pauperibus erogantium crimen. X, 1866. Dives superflua non erogans, tot homicidiorum reus, quot pauperes in locis ubi habitat, fame mortui fuerint. V, 2268; VI, 1176. Inde cum iis in die judicii causam est dicturus. V, 2265. Dives sine misericordia, abusus. VI, 1246. Divitum avarorum mores. VI, 1346. Dives modo vix invenitur. V, 1938.
Docti, sunt lapides pretiosi. V, 1854.
Doctoris lingua exterius in vacuum laborat, nisi sit intus qui doceat. VI, 1196. Doctor et discens separantur officiis, sed jungantur factis. V, 2243. Doctor obsequentis discipuli exemplo plectitur, cum ipse eadem non facit. V, 2244.
Doctrina. In Doctrina apostolica parvuli et magni, infirmi et fortes habent unde et alantur et satientur. X, 1859.
Dogmata a majoribus decisa non sunt amplius retractanda. X, 1764. De Dogmatibus ecclesiasticis Tractatus. VIII, 1211, 1212.
Dolor carendi prodit cupiditatem fruendi. II, 1103. Dolore quosdam propter animae maculas laborare, in paralytico ostenditur. III, 2196. Dolendi quae nobis sit jugis materia. VI, 1120, 1124. Dolor de peccatis non est nisi cum [Col. 0722] vita finiendus. VI, 1124, 1128. Non omnis dolor est poenitentia. VI, 1120.
Dominus verus ideo Deus est, qui servo non indiget, et quo servus indiget. X, 1862. Dominus est rerum quas habet, qui nulla cupiditate irretitur. X, 1875. Dominus sine virtute, abusio. VI, 1082. Dominis tria necessaria. VI, 1082. Praesertim necesse est ut Domino adhaereant dominorum. VI, 1083. Dominari nequit, qui prius alicui servitutem exhibere denegat. VI, 1080. Dominetur carni anima, animae ratio, rationi gratia. VI, 954. Dominorum in servos saevitia reprehenditur. V, 2030.
Dominicus dies appellatur quo Dominus resurrexit. III, 2322. Cur dictus sit Dominicus. V, 2274. Dupliciter Domini est. III, 2335. Hujus typum habet quinquagesimus numerus. III, 2335. Dominicus dies quot mysteriis ac Dei gestis clarus. V, 2070, 2274. Eo die et inchoatum et adimpletum, quod ad humanam salutem proficit. III, 2289. Eo die manna dari coepit. V. 1794. Dominico die ad ecclesiam conveniendum. V, 2238. Soli Deo vacandum. VI, 1174. A servili opere abstinendum. VI, 1171. Non dubitatur quin Dominico die opera faciant, qui feria quinta ex superstitione ab iis vacant. V, 2240. A vespera diei Sabbati ad vesperam diei Dominici a rurali opere et ab omni negotio vacandum. V, 2275. Ad vespertinam et nocturnam celebrationem veniant qui possunt. V, 2275. Alii domi non negligant Deo solvere votum ac reddere pensum servitutis. V, 2275. Nullus se a Missarum celebratione separet. V, 2275. Acriter reprehenduntur, qui hoc die Missas ad integrum non perexspectant. V, 2276, 2278. Nisi quos excuset infirmitas vel publica necessitas. V, 2278. Si toto die Dominico lectioni insistere et Deo supplicare negligimus, non leviter in Deum peccamus. V, 2278. Varii usus perversi contra hujus diei sanctitatem. V, 2278.
Domitianus Imperator. III, 2266.
Domitius. IX, 790.
Domnus. VII, 809, 811, 841.
Domus Dei, creata sapientia. VI, 915, 916. Ejus invocatio. VI, 916.
Donatianus a foro Claudii. IX, 779.
Donatianus partis Donati. IX, 807.
Donatianus Teleptensis, primae sedis. X, 1730.
Donatus episcopus cathol. IX, 791.
Donatus innocens episcopali nomine et officio ab impio Felice spoliatur. IX, 804.
Donatus presbyter. VII, 839.
Donatus diaconus catholicus, filius Nini. IX, 803.
Donatus Cirt. civis, quem Cirtenses sibi episcopum petierunt. IX, 798.
Donatus Masculitanus, traditor. IX, 777.
Donatus, ex iis qui Bagaiensi Concilio interfuerunt. IX, 807.
Donatus Bagaiensis insanam colligit multitudinem. IX, 800, 801. Circumcelliones invitat, quos Paulo et Macario opponat. IX, 800. Sic invenit unde furiosam conduceret turbam. IX, 801. Mors ipsius, unitatis fugiendae praetextus. IX, 801.
Donatus Carthaginis. IX, 800. Illius maledicta in Constantem Imp. et in praefectum Gregorium. IX, 801. Constans miserat ornamenta domibus Dei, pauperibus elemosynam, nihil Donato. IX, 801. Donatus auctor schismatis per calumniosam criminationem. IX, 841. Unde coepta apud Carthaginem dissensio. IX, 793. Unde schisma. IX, 795.
Donatistae deviae plebis magistri. IX, 811. Haeretici de parte Donati. IX, 811. Catholicos quasi Samaritanos habebant. IX, 763. Ipsi potiori jure quasi Samaritani sunt habendi. IX, 764. A Constantino appellantur officia diaboli. IX, 788. Infandi deceptores religionis. IX, 789. Miserrimae contentionis vexillarii. IX, 791. Basilicas fecerunt non necessarias. IX, 800. Missa a Constante ecclesiis ornamenta, et pauperibus eleemosynas contumeliose repudiant. IX, 801. In civitate Constantia basilicam invadunt Catholicis a Constantino constructam, noluntque saepius moniti eam reddere. IX, 792. Donatistis neque est respectus salutis suae, neque veneratio Dei ob oculos posita. IX, 785. Multa ab his Ecclesia catholica sustinet contra divinas humanasque leges. IX, 811. Donatistae perpetrant homicidia. IX, 803. Eucharistiam canibus dant, et chrisma per fenestram projiciunt. IX, 804. Puellas incestant. IX, 804. Altaria frangunt. IX, 804. Episcopos deponunt. IX, 804. Nulli ecclesiastico ordini parcunt. IX, 804. Lavant sine causa parietes. IX, 804. Exorcizant fideles, et poenitentiae omnes Ordines praeter leges Ecclesiae subjiciunt. IX, 804. Cum personarum acceptione. IX, 804. Donatistae priores non rebaptizandos aut reordinandos, sed per poenitentiam reconciliandos putabant, qui alterius partis fuerant. IX, 774. Ex violentia Circumcellionum parti eorum invidia fit. IX, 801. Ex his aliqui falsi martyrii cupiditate se praecipites dabant. IX, 801. Quae per Circumcellionum furorem agunt, [Col. 0723] sustinet Ecclesia, quamvis ea liceret coercere. IX, 811, 812. Contra ipsorum violentias tuitio quaeritur. IX, 812. Donatistarum Ecclesia non est nisi in Africae angulo. IX, 771, 773. Romae nullam basilicam habuerunt. IX, 805. Sed foris quamdam speluncam quo convenirent delegerunt. IX, 805. Episcopi schismatici, quos ibi ab Africa missos habuerint, recensentur. IX, 805. Montenses sunt dicti. IX, 805. Ob eos scil. qui extra Romam in spelunca conveniebant. IX, 805. Donati parti non est insuetum falsare acta. IX, 784.
Donatus a Romano Concilio sub Miltiade damnatus, quod confessus sit se rebaptizasse, et Episcopis lapsis manum imposuisse; appellat. IX, 779. Sententiis Romani Concilii percussus, ultro tamen Carthaginem prior rediit. IX, 780. Quamvis pollicitus se illuc non accessurum. IX, 779. Donati pars seditiosa Carthagine non adquiescit judicio Miltiadis et XIX. Episcoporum. IX, 780. Quid obtrudant adversus Concilii Romani gesta. IX, 785. Ut Arelatem conveniant, eis praecipitur. IX, 785. Donatistarum contumaciam et ab ecclesiastico judicio ad suum appellationem Constantinus detestatur. IX, 788. Appellantes ab Arelat. synodo jubet ad comitatum suum dirigi. IX, 789. Revocat facultatem redeundi ad Africam. IX, 789. Ut Caeciliano praesente probent quae ipsi offerunt crimina. IX, 789. Pollicetur se fidem habiturum caeteris, si vel unum probent. IX, 789. Praesentiae Constantini fuga se subtraxerunt. IX, 789. In Africam se venturum, ac de toto hoc negotio judicaturum Constantinus promittit. IX, 790. Et insolentiam eorum patientia domandam Catholicis suadet. IX, 791. Donatistae de factis suis Catholicos infamant. IX, 768. Ab operariis unitatis multa aspere gesta, imputanda sunt Donatistarum majoribus. IX, 800. De iis quae a Macario aspere gesta sunt, frustra invidiam faciunt. IX, 803, 804. Sine causa expostulant de Pauli et Macarii persecutione. IX, 800. Donatistarum causa ante collationem Carthagin. ecclesiasticis et imperiali judicio terminata. IX, 829, 832. Ob schismatis finem an. CCCXLVIII. Gratus gratias agit. IX, 802. Donatistarum episcopi nonnulli longe relegati. IX, 800, 802. Julianum precibus rogarunt, et ab eo impetrarunt, ut reverti possent. IX, 803. Libertas eis eadem voce reddita, qua idolorum templa patefacta. IX, 803. Donatistarum desperatio apparet Juliani rescripto ab ipsis impetrato. IX, 808. Eorum post redditam sibi a Juliano libertatem horrenda facinora. IX, 803. Rebaptizantes constitutione Imp. Valentiniani an. CCCLXXIII sacerdotio indigni censentur. IX, 806. Constitutione Gratiani an. CCCLXXVII jubentur de ecclesiis expelli, basilicis eorum Catholicae restitutis. IX, 806. Et loca in quae secreto convenerint, fisco tradi. IX, 806. Hipponensis Concilii an. CCCXCIII decretum, confirmatum in Carthagin. an. CCCXCVII ne quis Donatistarum clericorum in ordine suo recipiatur, sed in numero laicorum. IX, 806. Excipiuntur quos constat non rebaptizasse, aut qui cum plebibus suis ad Catholicam transeunt. IX, 806. De his Aurelius cum Concilio suo an. CCCCI. Nihil audet definire. IX, 809. Donatistis suos honores servari non placet transmarino Concilio. IX, 809. Salvo hoc decreto Concilium Carthagin. ann. CCCCI eos in suis honoribus recipit. IX, 809.
Donatistae. Ex iis quae gesserunt erga Maximianistas, paratur via qua ad Ecclesiam reducantur. IX, 809. Illi numero CCCX apud Bagaiam adversus Maximianum ejusque ordinatores et socios sententiam dicunt. IX, 807. Maximianistas per judicum jussa e sedibus suis exturbarunt. IX, 773, 811. Redeuntes in suis honoribus receperunt et eorum baptisma acceptaverunt. IX, 772, 809. De Donatistis conveniendis decretum Carthagin. Concilii an. CCCCIII et forma conventionis hujus. IX, 810. Donatistarum Episcopi conventi respondere nihil audent. IX, 812. Sed in Episcopos et clericos aliosque furunt, et ecclesias aliquas invadunt. IX, 812, Quaerit Concilium Carthagin. an. CCCCIV ut adversus eos valeant leges, quae haereticos ordinantes multant, aut jure testandi et aliquid per modum hereditatis aut donationis accipiendi privant. IX, 812. Eos qui rebaptizarint Honorius an. CCCCV omnium facultatum publicatione multat, et privat testandi aut aliquid donationis specie accipiendi jure. IX, 813. Carthagin. Concilii anni CCCCV gratulatio de unitate facta, et exclusione Donatistarum. IX, 814. Concilii Carthagin. anni CCCCVII decretum, quatenus lex Imperatorum de unitate lata valeat. IX, 814. Supplicium justae animadversionis adversus eos Honorius ann. CCCCVIII et CCCCIX decernit. IX, 815.
Donatistarum Episcopi collationem pariter postularunt. IX, 818, 830. Eam tamen recusasse dicuntur. IX, 829. Iis qui venturos se responderint, ecclesiae etiam ablatae promittuntur reddendae. IX, 818. Et iis qui convenerint, liber et salvus ad propria reditus promittitur. IX, 818. Collationis Carthaginensis gesta. IX, 816. De omnibus provinciis Africanis praerto sunt collationi Carthaginensi. IX, 816. Acciti praecepto Honorii, qui id Catholicorum votis concesserat. [Col. 0724] IX, 817. Donatistae se vocant sincerae Christianitatis episcopos et catholicae veritatis. IX, 821. Ac defensores ecclesiasticae veritatis. IX, 828. Mendacium esse volunt, quod adversarii ipsos esse paucos saepe jactitent. IX, 821. Marcellini secundo edicto se nolle consentire significant. IX, 821. Hinc sollicitudo est Catholicis. IX, 821 Fratres a Catholicis vocantur, et ipsi eorum se fratres negant. IX, 824. Dicunt Ecclesiam Caeciliani et sociorum ejus peccatis pollutam periisse, et reliquias ejus in parte Donati remansisse. IX, 824. Unde hic error refellendus. IX, 824. Refellitur maxime ex eorum sententia de Maximiano et sociis ejus. IX, 825. Inde etiam refellitur, quod criminantur Catholicos baptismum in aliena communione datum recipere. IX, 826. Aut quod queruntur se a Catholicis apud terrenas potestates traduci. IX, 826. Sedere detrectant in collatione Carthag. IX, 827. Moras nectere tentant. IX, 829. Multa agunt, ut nihil agatur. IX, 829. Primianus conventus pro Collatione respondit: Indignum est ut conveniant filii Martyrum, et progenies traditorum. IX, 831. Donatistae Ecclesiae catholicae solent traditionis crimen objicere. IX, 831. Caeciliani vel collegarum ejus causam. IX, 832. Quam inaniter. IX, 833. Frustra volunt Caecilianum Catholicis esse patrem aut radicem aut caput. IX, 832. Contendunt de malis tantum latentibus et ignoratis explicandas esse parabolas sagenae, etc. IX, 835, 839, 840. Et quod Prophetae inter malos erant, commorationis fuisse, non communionis. IX, 836. Queruntur se ac patres suos per centum annos, vel amplius sine cessatione vexatos. IX, 838. Quas immanitates, et per quos passi sint, recensent. IX, 838. Ac speciatim in Bagaianensi oppido. IX, 838. Nihil simile a suis Maximianistis factum. IX, 838. Donatistae Marcellini sententia damnantur. IX, 840. Donatistis episcopis a collatione ad propria loca sine ulla molestia redire permittitur. IX, 841. Leges Honorii in eos post collationem datae. IX, 842. Donatistarum baptisma non debet iterari, ut Samaritanorum circumcisio non iterabatur. IX, 764.
Dona Dei habent etiam impii. VIII, 1174. Bona sunt iis qui bene utuntur illis. VIII, 1174. Caritas singulare sanctis donum est. VIII, 1174. Donum Dei proprie est Spiritus sanctus. VIII, 1174. Dare vult Deus, sed non sinunt occupatae manus. V, 1881.
Dontius presbyter. IX, 798.
Dothaim interpretatur defectio. V, 1765.
Draco igneus et immensae magnitudinis Uzali in aere visus. VIII, 850.
Dubitare de Deo vel Christo mors est. III, 2268.
Ducator. V, 2126.
Ducenarii. IX, 816, 827, 828.
Dulcedo Dei mulcet amaritudinem mundi. VI, 882.
Duliae et latriae discrimen. VI, 1249.
Duritia quid aliud est, quam Dei obviare mandatis? X, 1668. Duritia nobis sola nascendi conditione debetur. X, 1667. Indurare Deus dicitur, quem mollire noluerit. X, 1668.
Duumvir. IX, 781.
Ducis aut Comitis nomen uni eidemque promiscue datum. VI, 1046. In Admonit. Dominus ex duce. X, 1699, 1700.
E.
Ebrietas quasi inferni puteus. V, 2306, 2307, 2325. Nihil aliud est quam manifestissimus daemon. VI, 1060. Ebrietatis effectus et mala. V, 2302, 2308; VI, 1106, 1107, 1108, 1111. Exemplis et verbis Scripturae declarantur. V, 2305. Ebrietatis mala in feminis. VI, 1110.
Ebriosi velut naufragae naves. V, 2307, quasi paludes, ex quibus nihil nascitur quod utile sit, nihil quod non horrorem pariat. V, 2304. Quam ridicule irrident sobrios quasi non viros. V, 2303, 2307. Ebriosi se et sua perdunt. V, 2304. Dum putant bibere vinum, bibuntur a vino. VI, 1060. Ebrietati proximus sacerdos, vicinus est ultioni. V, 1107. Ebrietas ita est usitata, ut nec peccatum putetur. V, 2303, 2308. Huic vitio obnoxii sunt clerici aliqui. V, 2306. Etiam majoris ordinis. V, 2308. Ebrietas sola, si frequens fuerit, in infernum praecipitat. V, 2309. Grave peccatum est et Deo odibile. V, 2304, 2308. Poena aeterna plectendum. V, 2305, 2308. Ebriosorum inimica amicitia, qua se invicem cogunt ad bibendum. V, 2303, 2304. Etiamsi quis dicat, aut bibes, aut morieris: melius est ut caro sobria occidatur, quam ut anima per ebrietatem moriatur. V, 2307. Ebriosum servum si nullus habere velit, cur vis ut Deus servos patiatur ebriosos? V, 2308. Effusa prodigalitas et ebrietas quorumdam rusticorum ubi vinum habent. V, 2309. Sitis irritamenta quaerentes culpantur. V, 2308. Ebrietas solis lugentibus ab amicis ingeritur. VI, 1107. Ebrietati quomodo quis paulatim assuescit, ita et paulatim ab ea desuefiat. 2306. Ebriosi, quod nimio potu perdituri [Col. 0725] erant, per eleemosynam in caelo reponant. V, 2309.
Ebrietas sobria amoris Christi. VI, 933. Ebrietas spiritalis Martyrum ac nuntium saeculo mittentium V, 2090.
Ecclesia post Synagogam vocata, ante eam fuit promissa. V. 2171. Scilicet Abrahae, Isaac Jacob, et populis per imitationem fidei filiis eorum. IX, 822. Ecclesia Synagogae successura, Rebecca post mortem Sarae ad Isaac introducta. V, 1754. Aliae ejusdem rei figurae, V, 1800, 1814. Ut Sarae mortem adventus Rebeccae, ita Judaeorum infidelitatem fides solatur Ecclesiae. V, 1754. Ecclesiae et synagogae altercatio. VIII, 1131. Ecclesiam praefigurarunt Adam, arca Noe, Sara, sed maxime regina Austri. V, 2171. Sicut et Rebecca. V, 1758. Pharaonis filia. V, 1776. Aethiopissa Moysi uxor. V, 1777. Vidua quae Eliam suscepit. V, 1824, 1825. Ecclesia de sanctis, arca de lignis quadratis. VI, 749. Ecclesia ex gentibus muliere peccatrice adumbrata. V, 1906. Ecclesiae Christo per baptismum sociandae figurae. V, 1754, 1763. Ecclesia catholica in Abel, Noe, Abraham reliquisque fuit. V, 1854. Latuit aliquando, nunc non potest latere. V, 1853. Est omnibus nota. IX, 829. Quod de ea promissum est Abrahae, jam latere non potest, caecorum oculos ferit, surdorum aures irrumpit. IX, 829. Scripturae Christum et Ecclesiam tamquam sanctum commendant conjugium, Christum sponsum, illam sponsam. IX, 830.
Ecclesia virgo et sponsa Christi. V, 2166. Mater, virgo, et sponsa Christi, ad instar matris ipsius. V, 1989. Cur sponsa et uxor Domini. VIII, 1128. Ecclesia e latere Christi in cruce morientis exorta. V, 2067, 2068. Christi conjux efficitur communicando corpori et sanguini Christi. VI, 748. Ecclesiae cum Christo conjugium in cruce firmatum. V, 1987. Ecclesiae Christus in praesenti dat arrham sanguinis sui, daturus postmodum dotem regni sui. V, 1761. Dedit arrhas, quando ex Lege promissus, et dotem quando immolatus. V, 1918. Possumus et arrhas intelligere praesentem gratiam, dotem vero vitam aeternam. V, 1918. Ecclesia sola est Christi sponsa. VIII, 1130. Ecclesiae catholicae legitimus sponsus unus est Christus. V, 1779. Hanc relictam Apostoli susceperunt, et Christi nomine filios suscitarunt. V, 1780. Ecclesiae initium et progressus. IX, 832. Quis proprie ei pater. IX, 833. Ecclesia, torcular. V, 1816. Navicella. V, 1884. Contra turbines saeculi inconcussa. III, 2204. Ad plures pervenit regiones, quo plus fuit agitata. V, 1884. Ecclesia Christum per membra in cruciatibus semper parit. III, 2434. Ecclesiam diabolus primo infestavit ut leo, nunc ut draco. V, 2349. Eam intus ficti Christiani, foris haeretici vel pagani velut uno corpore, quia uno spiritu, persequuntur. III, 2442. Ecclesiae inimici quomodo ei prosint. X, 1872.
Ecclesia corpus Christi. V, 1940. Uno ubique spiritu vegetatur. X, 1773. Spiritualiter eos manducat, qui per fidem ipsi incorporantur. III, 2446, 2447. Ecclesiae porta, porta paradisi. V, 2059. Ecclesiam in omnes mundi partes dilatandam, fide certum est. X, 1812. Scripturae loca, quae Ecclesiam toto orbe diffundendam adstruunt, IX, 822. Ecclesiam catholicam credimus, non in Ecclesiam. V, 2193. Ejus unitas. VI, 1197, 1201. Ecclesia una catholica septem Ecclesiarum nomine signatur. III, 2418, 2420. In Ecclesia catholica tantum remittuntur peccata. V, 2189. Ibi tantum prodest baptismus. VI, 767, 776. Poenitentia. VI, 766. Quodlibet opus bonum. VI, 768, 776. Ibi tantum est vera fides, pax, salus. VIII, 1331. Ac veri sacrificii locus. X, 1860. Extra nulla salus. VI, 776. Sed damnatio aeterna. VI, 776. Ad Ecclesiam qui pertineant. V, 1939. Ecclesiae haereticorum non sunt catholicae. V, 2193. Ab Ecclesiae corpore se praecisum demonstrat, qui fratrum mala vel bona non sentit. VI, 1066. Ecclesiam Caeciliani ac sociorum peccatis periisse, et in parte Donati reliquias ejus remansisse Donatistae volunt. IX, 824. Unde refellendi sint. IX, 824, 830, 831. De Ecclesiae puritate testimonia a Donatistis collecta. IX, 835. Ecclesiae causa ab hominum causa distinguenda. IX, 832. Quomodo distinguatur. IX, 833.
Ecclesia nigra et formosa. V, 1777, 1823. Corvis adumbratur. V, 1822. Item vidua ad quam Elias missus est. V, 1824. Item alia vidua, quam Elisaeus aere alieno liberam fecit. V, 1828. Malos et bonos sese collidentes utero gestat. V, 1758, 1759. Quî bonis mali serviant. V, 1759. Ecclesia bonos habet et malos. III, 2431. In omni professione permixtos. VI, 777. Carnales et spirituales habet: utrique Abrahae sacrificio adumbrati. V, 1745. Ecclesiae tres status, poenitentiae, justitiae, gloriae. VI, 1337. Ecclesiae quatuor sunt genera capitum, episcoporum, presbyterorum, diaconorum, fidelium. IX, 804. Ecclesia a Deo data, ut omnibus in omni bono suo succurrat. VI, 1127. Ecclesiae fides quibus prosit ad remissionem peccatorum. VI, 1119. Ecclesiae lacrymis adjuvandi sunt publice poenitentes. VI, 1123. Credendum est quod totius Ecclesiae bona opera succurrant poenitentibus. VI, 1123. Ideoque nemmem extra Ecclesiam digne poenitere. VI, 1123. Ecclesia pacata congruis poenitentium [Col. 0726] laboribus, eis impetrat vitam. VI, 1126. Ecclesiae bonis ditati, purgatorium non sentiunt, qui in vitae fine baptizantur. VI, 1127.
Ecclesia, Christi domus. V, 1849. Alvearium, ubi apes spirituales mella conficiant. V, 2077. Qui Dominum diligunt, ad eam cito veniunt, tarde discedunt; secus alii. V, 2077. Ecclesia frequentanda. V, 2079. Ad ecclesiam non est veniendum sine eleemosyna. V, 2330, 2331. Ecclesiam tantum festis diebus adeuntes ab Origene increpantur. V, 1755, 1756, 1757. Castri coelestis desertor est, qui diebus orationi destinatis ab ecclesia se subducit. V, 2076. Qui sex horis de ecclesiae conventu non se subducit, magnum animae remedium adquirit. V, 2079. In ecclesia vel orandum vel psallendum. V, 2286. Crimen eorum qui ibi otiosis sermonibus vacant. V, 2287. Increpantur qui in ea immodeste se gerunt. V, 1785. Ecclesiae vasa et supellex recensentur. IX, 794. Ecclesiae ornamenta plurima ex auro et argento. IX, 775. Quis ea custodiret. IX, 775. Ecclesiis Africae missa a Constante ornamenta. IX, 800. Ecclesiae quod oblatum est retrahere, quantum sit peccatum, Ananiae et Sapphirae morte ostenditur. III, 2200. Ecclesiae immunitas violata excommunicatione vindicatur. II, 1096. De irruptione in ecclesias lex Honorii. IX, 807.
Ecclesiastico negotiari non licet. III, 2385. Ecclesiasticum jus et potestas. III, 2287. Ecclesiastico juri ab auctore concessum est et poenitentiam dare, et post poenitentiam recipere. III, 2310.
Ecclesiastici liber a Carthaginensi Concilio laudatur ut Salomonis. X, 1729.
Ecstasis. VI, 797.
Edusius exceptor. IX, 794, 795.
Egetes. VIII, 1150.
Eleemosyna bonum melius quam jejunium. V, 2023. Ab ea nemo facile excusatur. V, 2023; VI, 1175. Eleemosynae praeceptum quomodo quisque impleat. V, 2024. Ab eleemosyna largienda qui dispensentur. V, 2331. Eleemosynae ergo quidquam habere non sinitur Reclusa. I, 1453, 1465. Si vero ex suo labore aliquid habuerit superfluum, det non sua, sed alterius manu. I, 1453, 1465. Eleemosynae genus quod ei liceat. 1,1465. Eleemosynarum duo genera, unum cordis, aliud pecuniae. V, 2252, 2259, 2261, 2331, 2336, 2337. Haec sine se invicem nil prosunt. V, 2266. Eleemosynarum tertium genus, bona voluntas. V, 2337. Hoc genus est in pauperis potestate. VI, 1177. Deus noster non solum copia largitatis, sed benevolentia pascitur largientis. V, 2230. Non tam res nostras quam nos ipsos desiderat. V, 2261. Quomodo nos per eleemosynas ad se trahat. V, 2261. Eleemosynam dat etiam qui plectit. V, 2329. Eleemosyna occulta quî publice fiat, et quî publica occulte. V, 1864. Quî dextera aut sinistra fiat. V, 1865.
Eleemosyna multis rationibus suadetur. V, 2343. Eleemosyna, pium quoddam foenus. V, 1912. Incomparabiliter plus est quod pro paupere accipitur, quam quod ei datur. V, 2331. Qui propter filios eleemosynam non largitur, filiis, non sibi prospicit. V, 1912. Ad eleemosynam invitamur, ubi audimus, Sursum corda. V, 1912. Eleemosynam negans ad coelum sine causa pulsabit. V, 2332. Sine causa poenarum finem expostulabit. V, 2333. Eleemosynam largienti quae erit in die judicii fiducia. V, 1899, 2331, 2337. Quae merces. V, 2333. Eleemosynis necessario redimenda peccata. V, 1895. Eleemosyna quotidiana redimuntur minuta peccata. V, 2339. Non consumuntur quotidiana adulteria. V, 2339. Eleemosyna pro peccatis, si ea deserantur, multum prodest. V, 2239. Eleemosynam faciens, et non desinens peccare, quasi sua offert Deo, et se diabolo. V, 2018. Aliorum carnem pascit, ac suam animam jugulat. V, 2226. Pecuniam Deo offert, et animam tradit diabolo. V, 2338, 2339. Pecuniam perdit, et se non redimit. V, 1846. Eleemosynam de rapinis erogantes sistuntur ad judicium. V, 2340. Eleemosynas de rebus injuste partis Deus abominatur. VI, 1042, 1058, 1067, 1345. De rapinis eas faciens, Deum tamquam corruptum judicem praedae socium vult habere. V, 1846. Eleemosyna quaelibet extra Ecclesiam ad salutem non prosunt. VI, 768, 776.
Eleemosynis quantis opus sit ut peccata redimantur. V, 1892. Quae et quando in eleemosynam sequestranda. V, 2337. Quid ab unoquoque pauperibus largiendum. V, 1879; VI, 1175. Decimae rerum suarum ipsis tribuendae. Vide Decima. Eleemosynam quisque impertiri debet quantum praevalet. V, 1898. Ipsa tantum est cujus nimietas placet. VI, 1227. Ex omnibus proventibus et lucris, praeter decimam, aliquid insuper pauperibus seponendum. VI, 1348. Portionem sibi et Christo cum filiis de substantia sua facere. V, 2217, 2218. Carni necessariis hîc reservatis, per eleemosynam mittendum unde anima vivat in coelo. VI, 1335. Alienorum quodammodo retentor est, qui profutura pauperibus inutiliter habet. X, 1866. Res alienas aufert, qui non dat quod sibi sumpto mediocri et rationabili victu et vestitu [Col. 0727] superest. V, 2265, 2267. Eleemosynae causa victus et vestitus constringendus. V, 1879. Ad ecclesiam nemo vacuus veniat. V, 2331. Dandum tunc mendico, ut accipiatur a Christo. V, 2330. Eleemosyna ultro eroganda. VI, 1225. Et hilari animo. VI, 1176. Quisque hilaris impertiri debet, quia multum hinc ei lucri provenit. V, 1898. Eleemosynae comes sit oratio cum jejunio. VI, 1228. Eleemosyna ipsa orat efficaciter. VI, 1225. Eleemosynarum ordo legitimus. V, 2264. Error eorum qui iniquis stipem non erogandam censent. VI, 1227. Justi praeponendi, sed non despiciendi iniqui, etiam inimici. VI, 1227. Conciliatur praeceptum non suscipiendi peccatorem. VI, 1227. Non sunt eligendi quibus largiamur. VI, 1176. Omnibus petentibus pro posse dandum est, sed servis Dei etiam non petentibus ingerendum. V, 2335. Quid emolumenti ex iis ad divites redeat. V, 2334.
Elementa quatuor. VI, 729. Eorum ordo. VI, 741. Elementa non sunt abolenda per ignem, sed in melius commutanda. VIII, 1219. Elementis serviunt Pagani; Judaei sub elementis, Christiani supra elementa Deo serviunt. III, 2275.
Eleutherius Sebast. VII, 815.
Eleutherius Jerichunt. VII, 815, 816.
Elias figura Christi. V, 1823, 1825. Johanne Baptista non minor. III, 2230. A corvo nutritus. III, 2180. Quo pane sit ab Angelo confortatus. III, 2182. Qualis fuerit, quando eum paulipser gratia deseruit. V, 2263. Idololatriae cultores jure interfecit. III, 2181. Quo animo de Quinquagenariis et de sacerdotibus poenas sumpserit. V, 2263. In testimonium novissimi temporis servatur. III, 2183. Quam convenienter igneo curru raptus. III, 2183. V. Enoch.
Eligii Sermones ab Audoeno in unum collecti. VI, 1168.
Eligendi tres modi, electio, subelectio, praeelectio. VI, 1308. Electionem gratiae nulla merita humana praecedunt. X, 1850.
Electi Manichaeorum. VIII, 1155, 1156.
Elisaeus avarus ad bonum. III, 2230. Duplicem Eliae spiritum petiit, non elationis affectu. III, 2230. Sed effrenis populi compescendi studio. III, 2183. An obtinuerit. III, 2230. Typum Domini habuit. V, 1827, 1832. Elisaeus irrisus Christum in passione irrisum repraesentat. V, 2263. Cur de pueris poenas sumpserit. III, 2183; V, 2263. Quod parvulos percusserit, misericordiae magis, quam crudelitatis fuit. V, 1826.
Elizabeth sanctae Ismarae filia. VI, 1276. Quam sancta. V, 2117. Elizabeth et Maria duae naves oneratae de coelo. V, 2119.
Eloquentia insipientis cur cavenda. X, 1881. Bonorum ingeniorum est, in verbis disserentium verum quaerere, non verba. X, 1881.
Embolisimi. III, 2159.
Emeritus. IX, 828. Disputat. IX, 839.
Emmanuel. V, 1981.
Encolpius Donatista episc. IX, 805.
Encratitarum error de cibis et de nuptiis. VIII, 1219.
Encryphiae. V, 1744, 1747.
Energumenus inter Missarum solemnia timorem populo incutiens. V, 2347.
Enoch ad immortalitatem raptus. VI, 1037. Translatus sine morte, quid hominibus factum fuisset si non peccassent, ostendit. III, 2154. Mortis debitum non vitabit. III, 2154. Enoch et Elias a raptu beate vivunt. VI, 1144. Ante exortum Antichristi in mundum mittendi et ab eo occidendi. VI, 1134.
Ephesus non patitur apud se Pelagianos. X, 1685.
Ephesina synodus haeresim Pelagianam anathemate damnavit. X, 1684. In ea a CCLXXV. Episcopis Julianus et Coelestius damnati. X, 1686. Ephesinae synodi sententia in Pelagianos. X, 1760. Ephesina synodo multa prolata, quasi vellet Nestorius Pelagii dogma renovare. X, 1683.
Ephialtes. VI, 798.
Ephoth aliquando vestis, aliquando armariolum. III, 2246.
Epicoenum genus. I, 1393.
Epictetus. IX, 787.
Epiphaniae festum in nobis erit perpetuum, si in omnibus actibus nostris Christus appareat. V, 2010. De Epiphaniae sollemnitate diversa veterum traditio. V, 2010. Quadruplex hujus ratio indicatur. V, 2013. Hoc die Christus triplici ratione dicitur apparuisse. V, 2018.
Episcopus, primus est presbyter, hoc est sacerdos summus. III, 2302. Sacerdotes non aliter quam compresbyteros et consacerdotes vocat, sed non diaconos item condiaconos. III, 2302. Christus prius quam in coelos ascenderet, imponens manum Apostolis, episcopos eos ordinavit. III, 2296. Episcopi quidam notantur, de laicorum numero ad hoc munus assumpti. V, 1756. Episcopus aut sanctissimus aut diabolicus est. II, 1150. Episcopi a Deo missi notae. VI, 752. [Col. 0728] Episcoporum specialis gratia. III, 2287. Et in doctrinae ratione auctoritas. X, 1756. Episcopi est dispensare res Dei, populi suscipere. V, 2142. Potest esse dator, non exactor. V, 2142. Unde vivo, inde dico; unde pascor, hoc ministro. V, 2142. Praesules humani generis agunt causam apud Deum. X, 1759. Episcopum decet peccata diligenter attendere, et peccatores aut corrigere, aut ab Ecclesia resecare. VI, 1086. Haereticorum impia facta ad Episcopos locorum ubi committuntur, coercere pertinet. X, 1710. Episcopi synodum convenientes, provideant ut disciplina competens iis absentibus habeatur. IX, 785. Episcopus quasi mediator inter divites et pauperes, horum legationem apud illos agit. V, 2170. An de pecunia Episcopis data pauperes acceperint, interrogatio est. IX, 798, 799. Qua formula haec pecunia pauperibus erogabatur. IX, 799. Id fiebat publice. IX, 799. Episcopus negligens, abusio. VI, 2086. Episcopum cum diacono suo reconciliare pluribus contendunt amici Episcopi. IX, 795, 796. Donatistis exprobratur quod nullum in urbe Roma civem episcopum, nullum nisi peregrinum habuerint. IX, 805.
Epistolae salutatoriae. IX, 782.
Equorum disciplina. VI, 1221.
Eremiticae vitae usurpandae rationes. I, 1451. Vide Monachus.
Erroris plura exempla. V, 2003. Haec in superbiam transeunt, cum cognita sine emendatione permanserint. V, 2003. Erroris insignis correctio. X, 1752.
Escarum lex unde Judaeis data. III, 2389.
Esdras combustam a Chaldaeis in archivis templi Dei legem, eodem Spiritu quo scripta fuerat, restituit. III, 2191.
Esse. Non esse multo melius esset, quam cum esse perpetuo affligi. VI, 1270.
Essentia ab eo quod est, de solo Deo dici debet: aut si de caeteris creaturis, non sicut de Deo. X, 1616.
Ethicae opus. VI, 808.
Ethna uxor Gamalielis. VII, 811, 812.
Evae et Mariae comparatio. V, 1984, 1985. Evae damna per Mariam restaurantur. V, 2104. Evae tria mala tribus Mariae bonis probantur exclusa. V, 1991.
Evagrius Iberita librum edidit περὶ ἀπαθείας a Rufino latine versum. X, 1693, 1996.
Evandrus ab Ursino. IX, 779.
Evangelium per Apostolos non exhiberetur, nisi ante per Prophetas promitteretur. VIII, 1107. Evangeliorum cur quatuor scriptores. III, 2392. Cur in his primus Matthaeus, secundus Lucas, tertius Marcus, quartus Joannes. III, 2392. Evangelia Joannis et Pauli, pro dictis Joannis et Pauli. III, 2368. Evangelii praedicatio quibusdam subtracta. X, 1842. Evangelium in toto mundo recipiendum, et tunc mundi finem futurum. X, 1835, 1842.
Evangelus presbyter. X, 1750.
Evasius apparitor. IX, 816.
Eucharis lingua. V, 2095.
Eucharistiae et Trinitatis ineffabilia mysteria. VI, 977. Utraque uno modo ad salutem necessaria. VI, 977. De iis recte credere et sentire postulatur. VI, 977. Melchisedech futurum Domini sacramentum signavit, ac mysterium corporis et sanguinis sacrificio panis et vini expressit. II, 1102. Eucharistiam corporis et sanguinis Domini Abrahae quasi fidelium patri tradidit Melchisedech; ut praefiguraretur in patre, quae filiis futura esset veritas. III, 2328. In die coenae Christus salutiferae consolationis mysteria consecravit. V, 2035. De humilitate sua corpus et sanguinem suum commendavit. V, 2035. Effecit ut Angelorum mensa lactesceret, et ad parvos perveniret. V, 2035. Ac Verbum, quod est aequale Patri, homo manducaret. V, 2035. Eucharistia non terrenum est convivium in quo ponitur cibus hominum, sed coeleste ac spiritale in quo panis ponitur Angelorum. V, 2279. Ac cibus animarum. V, 2279. Eucharisticum sacrificium. VI, 772. Eucharistiae oblatio in memoriis Sanctorum. IX, 805. Corpus et sanguinem suum Christus per sacerdotum ministerium dispensat. V, 1975. In Eucharistia non debet offerri aqua sola, sed vinum aqua mixtum. VIII, 1220. Eucharistiae sacrificium quando offertur, quid significetur. V, 1909. Oblationem quae Deo in altari offeratur, exhibere. VI, 1171. Cum cruce et interpositione Dominicorum verborum altaris sacramenta conficiuntur. V, 2204. Quod offertur, ante verba Christi panis, post non jam panis, sed corpus Christi dicitur. V, 1908. Vide Missa.
Eucharistiam percepturi viri lavant manus, mulieres munda exhibent linteamina, ubi corpus Christi accipiant. V, 2168. Corpus Christi dum ministratur, maxime cavemus ut nihil ex ipso de manibus nostris in terram cadat. V, 2319. Sanguine Christi accepto universa Ecclesia dicit Amen, VI, 748. Ariani dum urgentur cur Christum non credentes, tamen adorant; replicant et nos carnem Christi adorare. V, 2200. Christus quotidie comeditur, et integer [Col. 0729] manet. VI, 956. Caritatis petitur augmentum, ut digne percipiatur. VI, 956. Eucharistia canibus data, canes in rabiem versi dominos quasi latrones sancti corporis reos laniant. IX, 804. Eucharistiam quis percipere valeat, quis ab ea se debeat subducere. V, 2166, 2167; VIII, 1217. Ad altare Domini ita accedamus, ut corpus et sanguinem ejus ad remedium animae, non ad judicium accipiamus. V, 1973, 1975, 2024. Ab Eucharistia seu communione corporis et sanguinis Christi removeri vult, qui poenitentiam petit. V, 2228. Accessuris ad altare Domini, prius omnia cordis latibula inspicienda. V, 2036. Praemittenda confessio et poenitentia. VI, 1059. Eucharistiam sumere non sunt idonei, qui non ante a legitimis etiam uxoribus se abstinuerint. VI, 1204. Bonus Christianus, ut securius communicet, continet plures dies ante solemnitates. V, 1976, 1977, 2024, 2241, 2268. Eucharistiam accepturus ab omni odio liber esse debet. V, 1974. Sacratissimum corpus Domini non praesumat accipere qui homicidii sibi conscius est. V, 1979. Ex ore, ubi corpus Christi ingreditur, canticum luxuriosum proferri quam iniquum sit. V, 2239. Eucharistiae quotidiana perceptio ejusque effectus. VI, 911. Eucharistia medicina est. V, 1909. Qui quotidie non meretur accipere, nec meretur post annum. V, 1909. Eucharistiae quotidiana perceptio nec laudanda, nec vituperanda. VIII, 1217. Omnibus Dominicis communicandum suadetur. VIII, 1217. Paschali solemnitate corpus Domini et sanguinem ejus accipi. V, 1760. Item in festivitate S. Joannis baptistae ab omnibus accipi innuitur. V, 2268. Eucharistia statim post baptismum data innuitur. VIII, 1220. Data est etiam parvulis et hebetibus. VIII, 1217. Eucharistiae mysteriis quomodo admittantur ab haereticis baptizati, etiam parvuli et hebetes. VIII, 1217. Corpus et sanguinem Christi qui aegrotat accipiat. V, 2238, 2275; VI, 1173. Mortuos cum Eucharistia condendi mos indicatur. V, 2205. Vide corpus.
Eucherius episc. X, 1790.
Eucherius alter. X, 1790.
Evectio publica. IX, 785, 786.
Euge aliquando ad bonum, aliquando ad malum aptatur, III, 2413.
Eugenius lector. IX, 794.
Eunomius episcopus IX, 779.
Eunomius sentit carnem in Christo esse absque anima. VIII, 1214. Trinitatis personas esse inaequales. VIII, 1214. Negat honorandas Sanctorum Reliquias. VIII, 1219. Eunomium anathematizat Pascentius. II, 1157.
Eunomiani. X, 1733.
Eunuchos Romano regno facere non licet, aliis licet. III, 2349. Eunuchus a natura Coelestius. X, 1681, 1686.
Evodius legatus ex Concilio Carthag. IX, 812. Episcopus. IX, 814. caesus fuit, cur. IX, 814.
Evodius Uzalensis episc. VII, 833.
Euphonia. I, 1403.
Eusebius episcopus Constantinop. VII, 820, 822..
Eusebii Chronica canonica. III, 2171. Eusebii, egregii in reliquis et magnae doctrinae viri, libellus quo nativitatem Domini a Spiritu sancto ignorari scribit, refellitur. III, 2373.
Eusebius presbyter Hieronymo mittit libros Anniani. X, 1749.
Eusebius quo jubente suscepti sunt libri de mirabilibus sacrae Scripturae. III, 2149.
Eustochium et Paula deplorant apud Innocentium quae in locis suis passae sint. X, 1710. Eustochii dormitio. X, 1749.
Eustonius Sebast. VII, 815. not. 3. 816.
Euticius Caesarianensis. IX, 795.
Eutyches Christi carnem e coelo allatam dicit. VIII, 1214. Unam in Christo operationem esse voluit. V, 1903. Eutychetis duplex error, tum de unica natura Christi, tum de coelesti ejus carne, notatur ac refellitur. V, 2081, 2182.
Eutychianus Consul. IX, 308.
Exaltationis S. crucis dies festus. I, 1455, 1458.
Examen rerum a majoribus decisarum non est permittendum. X, 1764. Nec damnatis dandum examen judicii, sed remedium poenitentiae. III, 2361. Examen conscientiae ante somnum. I, 1459.
Excaecare Deus dicitur, quem illuminare noluerit. X, 1668.
Exceptor recitat acta. IX, 794. Exceptores vocantur Officium publicum, et Officium. IX, 794. Exceptores Proconsulis. IX, 816. Exceptor Vicarii. IX, 816. Exceptor Legati Carthaginis. IX, 816.
Exceptorium cordis, seu pectoris. V, 1760, 1801, 2207.
Exclusivimus. VIII, 1117.
Excommunicatio. VI, 1110. Petrus, Christum negando, a se amicos Christi excommunicavit. VI, 1110. Peccatorum capitalium rei ultro se a communione Ecclesiae removeant. V, 1948. Excommunicari se supplicat, qui poenitentiam petit. [Col. 0730] V, 2228. Excommunicationis spontaneae fructus. V, 2167. Excommunicationis temporariae, et aeternae poena. V, 2167. Excommunicare prohibentur sacerdotes multitudine peccantium. V, 2390, 2293. Excommunicatio, qua quis non solum a communione suspenditur, sed et a colloquio et convivio Christiani populi separatur. V, 2293. Jubentur fideles ut cum adulteris, postquam semel eos et secundo et tertio castigarint, nec colloquium habeant, nec convivium. V, 2289. Excommunicatus ab alio Episcopo vel doctore non debet recipi. VI, 1086. Qui excommunicatum a catholico, illo non permittente, sibi jungit, jura sacerdotii excedit. VI, 1086.
Excusationes non tollentes peccatum, sed peccati medicinam. V. 2214. Peccatum augent. V, 2215.
Exemplum bonae conversationis omnes tenentur aliis praebere. V, 2071. Exemplis bonis duplex est meritum. III, 2362.
Exitiosus adjutor cornicularis. IX, 816.
Exomologesis satisfactio. V, 2217.
Exorcismus fidelium. IX, 804. Exorcismi et exsufflationes in baptismo. X, 1759.
Ezechias de mortis nuntio quare tristis. III, 2187.
F.
Fabius exceptor. IX, 816.
Fabius episc. Pelagianus. X, 1754.
Facinus quid sit. V, 1869. Facinus, flagitium et impietas quî differant. VI, 1275.
Facultatula. IX, 839.
Facundi verba de errore Palaestinorum Episcopi ac Zosimi in causa Pelagii et Coelestii. X, 1725.
Falcidius. III, 2301.
Fallaciae et mendacii discrimen et convenientia. VI, 1101.
Falsare acta, Donati parti non est insuetum. IX, 784. Falsitatis reis dexteram fuisse amputatam indicatur. VI, 1220. Falli nemo vult, multi fallere: ideoque mendace melior est qui fallitur. X, 1881. Quae visionum species falsitati sunt obnoxiae. VI, 797.
Famae bonae studium Religiosis esse debere. VI, 1221.
Fames animae gravior quam corporis. V, 1785. Fames est amica virginitatis, inimica lasciviae. V, 2031. Fames in Italia, Africa, Sicilia et Sardinia. III, 2353.
Familiae totius salus ipsius domino curanda. VI, 1057.
Fasciae ad divinum missae intuitu, discitur quod futurum est. V, 2272.
Fascinum fidei contrarium. V, 2273.
Fasir. IX, 801.
Fastidire spiritales delicias, animae periculosum. X, 1859.
Fastidii Brittonis liber de vita Christiana. VI, 1031. Humilis de se ipsius opinio. VI, 1031.
Fatalis vidua. VI, 1031, in Admon.
Fatum vocant Pagani daemoniorum in nos operationes. III, 2351. Quid fatum bonum, quid malum appellent. III, 2351. Fatorum assertores negant judicium. III, 2354. Malos inemendabiles asserunt natos. III, 2355. Si est fatum, frustra datur lex. III, 2355. Si est fatum praestans qua quisque morte moriatur, non est puniendus homicida. III, 2355. Nec dicant mundum post annos MCCCCLX innovari. III, 2357. Frustra supplicant. III, 2357. Christianorum vanitas qui illud Christi, Nondum venit hora mea, de fato explicant. III, 2358. Fati opinio non convenit horae passionis Christi. X, 1894. Non praedestinationi. X, 1833, 1841. Vana est et de vanitate concepta. X, 1833. Fati necessitatem excludunt Judaei in toto orbe dispersi, et tamen legibus suis addicti. III, 2349. Unus omnium interitus in Sodomis, in diluvio, in mari rubro. III, 2349. Varia nationum diversarum instituta. III, 2349. Et eorum desuetudo. III, 2350. Fatum non est, ubi est disciplina, ubi consuetudo, ubi casus; et ubi videtur esse, timore legis vincitur. III, 2350. Rei accusati, se, non fata accusant. III, 2354.
Fauce. In fauce. V, 1738.
Faustae domus. IX, 779.
Faustinus. IX, 787.
Fausti basilica. X, 1728, 1730.
Faustus dictus natione Gallus. X, 1777. Sed falso. X, 1777. not. ( a ). Reginae civitatis episcopus. X, 1777. Libros ejus de gratia alii insimulant, alii defendunt. X, 1776, 1778. Eos non recipi rescribit Hormisdas. X, 1777. Et haereticos esse ex collata Augustini doctrina Joannes Maxentius ostendit. X, 1778. Fausti duo libri septem aliis S. Fulgentii refutantur. X, 1784. Commenta ipsius veritati contraria et catholicae fidei penitus inimica. X, 1784. Ejus libri anathematizantur: quae eorum doctrina. X, 1776. Illius opusculum de ratione fidei. V, 2176. Sermones plures qui ei non immerito adscribantur. V, 1981, 2042, 2043, 2053, 2062, 2064, 2081, 2087, 2110.
[Col. 0731] Felicianus Arianus. VIII, 1157.
Felicitas mundi quomodo infelicitas. III, 2354. Felicitas mundana non est Christianorum. VI, 1068. Felices putantur mali cum habent quod volunt, quia quid sit felicitas ignoratur, X, 1890. Felicitate peccantium cur nihil infelicius. X, 1862. Felices quibus Deus solus spes est, et omne opus oratio. VI, 935.
Felix et Gennadius antiqui martyres. VII, 835.
Felix Bonifacii Papae decessor. X, 1790.
Felix Autumnitanus actis proconsularibus ab omni crimine purgatus declaratur. IX, 780. Quomodo subornatus sit scriba publicus, quo ille sacros libros tradidisse videretur. IX, 782. Felicis Aptugnensis innocentia comprobata. IX, 827, 841.
Felix a Florentia. IX, 779.
Felix Idicrensis. IX, 803, 804. Puellam nefarie incestat. IX, 804.
Felix a Rotario. VI, 737.
Felix a tribus tabernis. IX, 779.
Felix Zabensis. IX, 803.
Felix episc. Donat. IX, 807.
Felix episcopus cathol. IX, 791.
Felix alter episcopus. X, 1731.
Felix diaconus ob famosam de Imperatore epistolam appellatus, apud Mensurium latet. IX, 775.
Felix Sarsor lector. IX, 794.
Felix Curator. IX, 768.
Felix Flum. perp. Curator. IX, 794.
Femina captivitatis nostrae causa. V, 1984, 1985. Reprehenduntur Episcopi, qui monachos ac ministros Ecclesiae cum feminis ad peregrina migrare sinunt. X, 1771. Aut qui congregationem tolerant in qua servi Dei cum puellis sacris habitant. X, 1770. Discretas esse jubet Gelasius virorum atque feminarum habitationes. X, 1771. Feminarum ebrietas, ejusque incommoda. VI, 1110. Femina sine pudicitia, abusio. VI, 1082. Femineam creaturam non esse culpandam. VIII, 1145. Per eam nostrum genus oportuisse liberari. VIII, 1145.
Feria quinta in honorem Jovis vacantes, acriter reprehenduntur. V, 2240.
Fervor animi fovendus. V, 1922.
Festivitates bonis operibus ante plures dies debent praeveniri. V, 1974, 1976. Festorum ac Dominici otium cur a Patribus sit sancitum. V, 2274. Festis tantum diebus, et solo solemnitatis studio ecclesiam adeuntes, ab Origene increpantur. V, 1755, 1757.
Fidejussores in baptismo. VI, 1169, 1171.
Fidentius. IX, 778, 790.
Fides amicitiae nutrix et custos. VI, 840, 841. Fidem stultam constat non prodesse, sed obesse. III, 2239. Fides a fit nomen accepit. V, 2233. Fidei laudes ab omnibus celebrantur. V, 2233. Fide nullae majores opes. VI, 1196. Fides, primogenita cordis. V, 1783. Bonorum omnium fundamentum ac salutis initium. VI, 753. Vitae porta et janua regni. V, 1959. Justi thesaurus. V, 1842. Est tamquam sensus noster. VI, 1065. Navis est in hujus mundi fluctibus. VI, 847. Unde aedificanda sit. VI, 847. Fidem nostram commendat mundanae sapientiae perfidia. III, 2360. Item quod in his Deo credamus, in quibus nulli alii crederemus. III, 2360. Dei promittentis persona confirmet, quod verbis videtur impossibile. III, 2326. Fidei res, divinis testimoniis potius, quam ratione edoceri. VIII, 1158. Fides primum credit, tum laborat ut quod credit intelligat. III, 2340. Tunc firmior est, ubi credulitatis suae reddere valet rationem. III, 2340. Fides est, quod non vides credere; veritas, quod credidisti videre. X, 1891, 1892. Fidei laus, non visa credere; praemium, creditorum adeptione gaudere. X, 1880. Fide Dei visio promerenda. X, 1897. Fidei virtus sinapis grano comparata. V, 1914. Fidei Christianae fundamentum. V, 1999. Certa regula. VI, 1189. Praerogativae et officia. III, 2376. Limites. X, 1777, 1778.
Fidei necessitas. V, 1959; VI, 753, 775. Multa de Deo credenda ad salutem sunt necessaria. VI, 1152. Sine fide nihil umquam boni operis inchoatur atque perficitur. V, 2234; X, 1791. Fides salutis ea Noe fuit, quae nunc nobis est. X, 1633. Fides Abrahae semen est Abrahae. X, 1878. Fides Abrahae quî imitanda. X, 1955. Fide non alia nisi quae nunc est, salvi facti sunt quotquot adventum Christi praecesserunt. X, 1637, 1638. Fides sanctis qui Christum praecesserunt, per gratiam collata. X, 1789. Fides in Adam perdita, non recipitur nisi munere Dei. X, 1851.
Fides donum Dei est. X, 1638, 1895. Nec ideo tantum est munus Dei, quia dedit homini libertatem, per quam facultas ei sit credendi aut non credendi. X, 1851. Fidem donatam qui credit, Pelagianis fraudibus viam praecludit, et contra. X, 1851. Fidem homo non habet in natura, sed fidei semen, sicut lapis ignem. III, 2359. Fidem naturalem qui dicunt, fideles esse definiunt etiam ab Ecclesia alienos. X, 1786. Hi vetusti erroris reliquiis praegravantur. X, 1791. [Col. 0732] Fidei principium a gratia coepit. X, 1770, 1774, 1786. Fidem ex homine esse dixit aliquando Augustinus, sed postea retractavit. X, 1850. A fide incipiunt omnia merita. X, 1781, 1850. Fides gratiam non praecedit, si non praecedit meritum. X, 1826. Si fides negatur ex gratia, nullum bonum erit gratiae deputandum. X, 1791. Fides et inchoata et perfecta donum Dei est; et hoc non omnibus datum. X, 1852. Cur aliis detur, non detur aliis, scrutari non licet. X, 1853. Fidem non suscipi nisi voluntate. X, 1804. Quomodo id fiat cum gratia. X, 1805. Fides non est nisi ex Dei dono et hominis voluntate. X, 1841. Voluntate alii credunt, alii non credunt. X, 1851, 1852. Credere ipsum, id est consensum praebere veritati, nobis a Deo datur. X, 1774. Objectio adversus hanc sententiam, ejusque solutio. X, 1774.
Fides qualis esse debeat. V, 1959. Fides Christiani quae, et quae diaboli. VI, 1190. Fidei interioris et exterioris necessitas. VI, 1189. Fidelium crimina per ignem transitorium purganda multi falso credunt. V, 1946. Refelluntur qui credunt fideles non posse damnari. VI, 1118. Aut qui dicunt fidem sine operibus prodesse, ac Deum perfidiae tantum ultorem fore. VI, 1042, 1043. Fides sola sine operibus non commendat apud Deum. III, 2412. Non sufficit ad salutem. III, 2333; V, 1855. Inutilis est. V, 1896, 2235. Sine fide nihil prosunt bona opera, nec fides sine bonis operibus. V, 1959. Fides integra credit et quod promittit et quod minatur Deus. V, 2234, 2236. Fides vera agit unde caveat minas, et assequatur promissa. V, 2234. Fidem etiam de otioso sermone periclitari posse V, 2234. Fides Christi non eorum est qui in se confidunt X, 1891. Non est aut male speranti aut male desperanti. V, 2235. Fides spe nutritur ut corpus cibo, dilectione animatur ut corpus anima. VI, 1025. Fidem hominibus nunc desse. V, 1934. Fidei mors atque resurrectio. V, 1886.
Fide catholica a teneris imbutum fuisse quanta gratia. V, 1855. Fides vera. VI, 1025. Fidei verae regula a Fulgentio scripta. VI, 753. Fidei libellus a Pelagio ad Innocentium missus. X, 1716. Alius ab eis qui Pelagio adhaerebant, scriptus. X, 1732. Fidei ampla confessio. VI, 890. Fidei catholicae expositio. V, 2175, 2180, 2181. Fides recta praesertim de mysteriis Trinitatis et Eucharistiae postulatur. VI, 977. Fidei catholicae quid prosit haeresis. V, 1804. Invitos ad communionem Ecclesiae coactos fuisse, innuunt Donatistae. IX, 838.
Fidelium quatuor sunt genera. VI, 1308. Fidelium priorum quam fervens caritas. V, 1937. Quam nunc frigida. V, 1938.
Fiduciam oranti praestat Christi passio. VI, 907. Minuit prava conscientia. VI, 903. Fiducia in die judicii quanta erit eleemosynam largienti. V, 1899, 2331, 2337. Qui se sibi sufficere confidit, ab eo qui vere ei sufficit, deficit. X, 1872.
Figulus, Deus per quem formati ad vitam, et per Christum reformati sumus ad gloriam. V, 1901.
Figurae et formae discrimen. I, 1433. Figura diversorum esse potest una eademque res. V, 1818.
Filetus apparitor. IX, 816.
Filius vitam habet, non participando, sed nascendo. X, 1889. Filio per naturam omnia unius substantiae jure sunt propria. V, 1880. Filiorum naturalium et adoptivorum discrimen. VIII, 1161. Filiorum ditandorum cura Deo committenda. V, 1912. Filius ejus quisque appellatur, cujus opera facit. VI, 1324.
Filii Dei apud Graecos et Barbaros habita videtur opinio. VIII, 1183. Filium Dei de solo Deo, non de conjugio natum agnovit Mercurius. VIII, 1104. Alium Deum a Patre praedicavit Sibylla. VIII, 1103. Filius semper apparuit Patriarchis et Prophetis. III, 2411. A Nabuchodonosor visus est in camino ignis. III, 2234. Eum Deum quibus argumentis negent Pagani, Judaei, Manichaei, Sabelliani, Ariani. VIII, 1101. Filium in divinitate minorem dicentibus quid respondendum. V, 2176. Filii Dei divinitas ac distinctio a Patre pluribus veteris legis testimoniis adstruitur. VIII, 1104. Filii missio eum a Patre alium, sed non minorem arguit. VIII, 1112. Filium a Patre doceri, id est quod generari. X, 1889. Filii generatio aeterna singularis ostenditur ex temporali ipsius ortu. VIII, 1162. Nulla comparatione aut cogitatione exprimi valet. VIII, 1178. Quatenus conveniat aut non conveniat verbum nostrum cum eo, ac generatio humana cum ejus generatione. III, 2366, 2367. Filii diversa nomina, eorumque rationes. V, 1970.
Filius Dei vicarius Patris est. III, 2329. Post Deum patrem secundus est, non natura, sed ordine. III, 2341. Natura est filius, et non adoptione. VIII, 1178. Non est ex nullis subsistentibus. VIII, 1187. Non prolatio aut pars substantiae Dei. VIII, 1187. Absque ulla corporali passione genitus est. VIII, 1187. Aut credendus est ex Patris substantia, aut negandus filius simul et Deus. VIII, 1161, 1164. Quae illius, et rei creatae discrimina. VIII, 1162. Non est [Col. 0733] absurdum ut dicatur filius caritatis, quomodo filius voluntatis. VIII, 1187. Filius sicut voluntas procedit ex mente. VIII, 1179, 1181, 1187. De Patre absque ullo, etiam rationis, initio est natus. VIII, 1177, 1181. Cur dicatur Sapientia in initium viarum Domini creata. VIII, 1177, 1180. Omnium quae sunt veritas est, et vita, et via. VIII, 1178. Ideo natus est, ut per ipsum fieret creatura. III, 2228. Deus volens condere creaturam, Verbum quod in mysterio apud se habebat, generavit sibi consubstantivum. III, 2249. Filius subsistentiam habet non alibi nisi in eo de quo natus est. III, 2249. In sua proprietate subsistit. VIII, 1181. Non ipse ex quo omnia, sed ipse per quem omnia. III, 2366. Cur Verbum Dei dictus sit. III, 2366; VIII, 1177, 1180. Cur Filius, Verbum, virtus et sapientia Dei. III, 2367. Nascendo omnia consecutus est Dei. III, 2367. Licet de Deo Deus sit, ipse tamen et Pater non duo Dii. III, 2366. Proprie de substantia Dei processit, non nutu et voluntate de foris creatus. III, 2367. Factura non est. III, 2368. Vitam in se habet, ut pote qui potest et vivificare quae vult. III, 2368. Non ipse aliud quam vita. III, 2368. Imago Dei est, et invisibilis sicut Pater. III, 2368. Exemplum de exemplo. III, 2369. Deum Patrem ipse solus videt, et in ipso ut in sua imagine eum vident Sancti in coelis. III, 2369. Nihil a Patre differt substantia, sed causalitatis gradu; eoque Pater auctoritate, non substantia, major est. III, 2369. Imago est Patris. VIII, 1179. Quantum ad Patrem veritas, quantum ad nos imago. VIII, 1179. Ex Patre inseparabiliter procedit, sicut splendor ex luce. VIII, 1179. Figura est substantiae seu subsistentiae Dei, quatenus Deum in se cognitum nobis fecit. VIII, 1180. Quî virtus Dei, gloria, lux aeterna, speculum immaculatum, inoperatio et bonitas dicatur. VIII, 1180. Est virtus ex virtute. VIII, 1181.
Filium genuit Pater, non necessitate, non voluntate, sed natura. V, 2180; VI, 736; VIII, 1196. Monas in nullo differentem monadem, nisi quod monas docetur esse, genuit. VIII, 1165. Filii nativitas exitio appellata est, ut et sine initio et de essentia Patris ostenderetur. III, 2293. Pater et Filius non duo dii, sed una substantia. III, 2293. Unum sunt non personis, sed natura. III, 2293. Inter Patrem et Filium hoc solum interest, quod Pater ingenitus est, Filius vero genitus. III, 2292. Filii aeternitas. III, 2413. Si erat tempus quo non erat, fuit aliquid quod non fecit. VIII, 1110. Filium aequalem si non genuit Pater, aut non est bonus, aut non omnipotens. V, 1822. Filius Patri coaeternus et aequalis. VI, 976. Et cum eo unum ratione atque substantia. V, 1971. Nullo loco continetur, sed in nullo deest, etsi in omnibus non sit similiter. VIII, 1187. In corpore assumpto totus, et ubique totus aderat. VIII, 1189. Filius corpus humanum et animam nostrarum similem per naturam, proposito vero sibi similem suscepit. VIII, 1189. Incarnatus est, non quod hominem a diaboli potestate per alios redimere non posset. III, 2340. Sed ut ipse sibi vindicaret principatum, quem ipsi diabolus usurparat. III, 2340. Filius sicut secundum divinitatem, ita et secundum carnem solus natus. VI, 755, 770, 771. Filii humilitas cur non transierit ad Patrem. VIII, 1163, 1164. Filii subjectio. X, 1895.
Filii Dei adoptivi. III, 2370, 2375. Non habent solum nomen sine re. III, 2375. Filios Dei posse fieri magnum beneficium et mera Dei gratia. VI, 871. Neminem, nisi omni modo absque peccato fuerit, filium Dei vocari posse, haeretica doctrina est. X, 1709. Filii Abrahae sumus, non nascendo, sed fidem illius imitando. V, 1745. Filius Dei quisque est, aut filius diaboli: et quis sit Dei aut diaboli filius. III, 2273.
Filii diaboli sumus illius nequitiae imitatione. V, 1742, 1776.
Filtanius Galliarum episc. X, 1755.
Filuminus. IX, 779.
Finis quid sit. I, 1440. Finis boni aut mali quis. X, 1872. Finis fidelium Christus est. X. 1875, 1876.
Firmamentum, quod concretis divinitus aquis firmatum est. III, 2317. Ab occulendo vel celando dictum est caelum. III, 2317. In medio aquarum consistit. III, 2318. Ab oculis non attingitur. VI, 1027.
Firmus Uzalensis ecclesiae presbyter. VII, 853.
Flagellorum necessitas et utilitas. V, 2322. Flagella Dei beneficia sunt et remedia. V, 1851. Peccatoribus ad emendationem, justis ad probationem prosunt. V, 1852. Flagellis cur Pharao durior, cur Nabuchodonosor poenituit. X, 1675. Flagella cessarent, si cessarent peccata. V, 2077. Ea a peccatoribus dum removet Deus, obdurare eos dicitur. V, 1787, 1788.
Flagitare pro jactitare. X, 1623. Pro infamare. X, 1657. Not. 1.
Flagitium quid. V, 1869.
Flavianus Vicarius Africae. IX, 806.
Flavitus Consul. IX, 809.
Flavius Constant. Cons. X, 1721.
Flavius Marcellinus. IX, 816, 827, 834. Judex in collatione [Col. 0734] Carthagin. IX, 816, 817, 818, 819. Secum alium judicem residere permittit. IX, 818. Adversus Donatistas sententiam dicit. IX, 840.
Flere quando effeminatum, quando inhumanum. VI, 1147. Flenda continuo peccata propria, aliena, ac patriae dilatio. VI, 1253. Non flenda terrena. VI, 1253.
Florentius Consul. X, 1686.
Florentius dispensator pecuniae publicae. X, 852.
Florentius Donat. IX, 807.
Florentius cathol. episc. IX, 816, 827. Legatus contra Paganos et Donatistas. IX, 815.
Florianus a Caesena. IX, 779.
Florinus Judaeus. VII, 829.
Florinus docuit carnem nostram mali causa conditam. VIII, 1220.
Florus ad quem suos libros mittit Julianus. X, 1735. Se Occidentalium partium episcopum haberi vult. X, 1754. Pro deposito habetur a synodo. X, 1760.
Focum Jan. Kal. negandi consuetudo. V, 2002, 2004.
Foedus dictum a foeditate porci per quem foedus efficitur. I, 1413.
Foenus non exigere non sufficit, si molestus sis debitori. V, 1913. Foenoris crudelitatem in quibusdam collegis suis gemuit Cyprianus. IX, 825. Foenus morte plectitur. VI, 1300. Foenus pium. V, 1912.
Fons triplex Ecclesiae, Trinitas. VI, 1203. Fontes ad quos ex gentili more oratur. V, 2271.
Forma sacramenti baptismi. VI, 750.
Fornicatio viris putatur licere, non feminis. V, 2292. Nec jam inter gravia crimina censetur. V, 2292. Aeternis tamen poenis obnoxios facit. V, 2292. Fornicator corpori, quod de nostro Christus assumpsit, injuriam facit. V, 2046. Ideo in corpus suum peccat, quia totus Adam, id est homo et femina, contaminatur. III, 2405. Fornicatio idem est Novatiano quod sacrilegium. III, 2405.
Fortis episcopi litterae ad Silvanum et ad clerum ejus. IX, 796. Item Sabini ad ipsum. IX, 796.
Fortis animus aerumnosam vitam magis eligit ferre quam fugere, necnon vulgare judicium contemnit. X, 1863. Fortitudinem gentilium mundana cupiditas, Christianorum caritas facit. X, 1788, 1884. Sermo de fortitudine. VI, 1256.
Fortunae in bonis et malis impar usus. X, 1863,
Fortunatianus episcopus. IX, 814, 816, 827.
Fortunatus. IX, 783.
Fortunatus. IX, 816, 827.
Fortunatus episc. in Sardinia exsul. X, 1772, 1779.
Fortunati opinio qua credit Deum creaturis visibilem. VIII, 1214.
Fortunius. IX, 807.
Fossores. IX, 794. Fossores vocantur Marcuclius, Silvavanus, Carosus, necnon subdiaconi. IX, 794.
Francorum reges quamdiu duraverint, non desiit Romanum Imperium. VI, 1133. Unus ex Francorum regibus regum ultimus et maximus futurus esse traditur. VI, 1133.
Frater quis vere dicendus. V, 1938. Fratrum nomine Christiani significati. V, 1861. Frater etiam dicitur, qui nec in una Ecclesia est, nec in iisdem sacramentis. IX, 833. Fratres vocat Constantinus Episcopos. IX, 788. Frater est omnis homo. V, 2139, 2259; VI, 1178. Fraternitas Christi major ac melior est quam sanguinis. V, 1937. Generatio spiritalis nobilior carnali. V. 1960. Fratrum concordia laudatur. V. 1858. Pericula a falsis fratribus numquam quiescent. V, 1965. Fraternitatis oppugnatio, peccatum ad mortem. V, 1860.
Fraudis obtentus resecatur. VI, 1100.
Frons catechumeni signatur. V, 1821. Frons cruce signetur V, 1820.
Fructuosus fossor. IX, 794.
Frui mundo. III, 2319.
Fugivimus. IX, 793.
Fulgentius episc. in Sardinia exsul. X, 1772. Illius liber de Fide ad Petrum. VI, 753. Tres vero libri de Veritate praedestinationis et gratiae, necnon septem adversus duos. Fausti laudantur. X, 1784.
Fulgentius Donatista: et liber contra ipsum. IX, 763.
Fumigandi scientia sacrilega. V, 2273.
Fundamentum spiritale in summo est. X, 1868.
Funerei quidam ritus notantur. VI, 1166.
Furni. IX, 781.
Furis et latronis discrimen. VI, 1231. Fur deprehensus in quadruplum juxta legem damnatur. III, 2277, 2278. Furem dignoscendi sacrilega ratio damnatur. V, 2273.
Furti obtentus resecatur. VI, 1100. Furti quale sit damnum. V, 1783.
Fuscius Duumvir. IX, 781.
[Col. 0735] G.
Gaianus episcopus. X, 1731.
Gaianus alter. X, 1731.
Galatius. IX, 781, 782.
Gallos judices sibi a Constantino deposcunt Afri. IX, 778. Hos Romam mittit Constantinus a Miltiade atque a designatis Gallis audiendos. IX, 778. Galli quidam presbyteri nova moventes a Caelestino coercentur. X, 1756. Gallorum Augustino calumniantium capitula, et ad ea responsiones. X, 1833. Galliarum episcopi fidei initium naturae tribuentes. X, 1790. In Caesarium Arelat. ipsis resistentem invidiam conflant. X, 1792. Paulatim catholicam de gratia doctrinam receperunt. X, 1792. Quod se sperare praedixerat Prosper. X, 1795.
Gallicus. IX, 791.
Gallienus Duumvir. IX, 780.
Gamaliel stolatus revelavit S. Stephani reliquias. V, 2147. Quî revelarit. VII, 807, 809, 815.
Gamalius. IX, 807.
Ganges secundae post Euphratem quantitatis, a Cyro in CCCCLX. fossas divisus. III, 2173.
Garamantum populi. III, 2350.
Gargilianae thermae. IX, 815, 827, 828. Aptissimus Collationi locus. IX, 819.
Gaudentius a Pisis. IX, 779.
Gaudentius episc. Donat. IX, 828, 830.
Gaudium semper in uno est. VI, 846. Gaudere bonum est, sed non si quis inde gaudet unde non debet. VI, 1050. Gaudium aliud rectum, aliud pravum. V, 2132, 2133. Gaudium iniquitatis, gaudium vanitatis, gaudium Spiritus sancti. VI, 963. Gaudium abominabile Deo. VI, 1050. Gaudium verum. V, 1917. Justitiae et pacis est fructus. V, 1917. Nec ei est cui non est cor purum aut corpus castum. V, 2169. Gaudium verum in hoc mundo nec fuit, nec est, nec esse poterit. V, 2159. Gaudium Christiani in quibus sit. X, 1868. Est in spe. V, 1961. Gaudium nostrum interim sit in spe, aliquando futurum in re. V, 2160. Gaudium in Christo aeternum est. X, 1867. Gaudium quantum erit fruentibus Deo. VI, 966. Gaudium Domini. VI, 894.
Gedeon electus ad gratiam. V, 1816. Praevidit sacrificia veterum abolenda. V, 1816.
Gelasius Rom. episcopus. X, 1684. Duae illius epistolae contra Pelagianam haeresim. X, 1763, 1764, 1765. Tertia de sene in hanc haeresim lapso. X, 1766.
Gelu venti et pluviarum desinente turbine inferiores aeris partes obtinet. III, 2166.
Gehenna propter diabolum, non propter nos facta. VI, 1200. A gehenna quidam liberi, et si non in gloria. III, 2224. Quidam si non coronam, vel veniam merentur. III, 2224.
Generare. Deo soli possibile fuit, ut simplex generaret. III, 2229.
Generationes duae: earum mores. III, 2334. Genesis superstitiosa observatio. VI, 1173.
Gentium populus in Naaman figuratus. V, 1833. Gentium a Christo suscitatarum figura. V, 1825.
Gentilium fortitudinem mundana cupiditas facit. X, 1788. 1884.
Gervasius et Protasius in propria domo monachorum vitam per decem annos egerunt. VI, 1104.
Gesta apud Zenophilum consularem. IX, 793.
Geniscus. VI, 1172.
Gennadius et Felix antiqui martyres. VII, 835.
Genuensi e civitate missa excerpta Augustini. X, 1849.
Genus quid sit. I, 1424.
Germanus Antisiod. a Caelestino vice sui in Britannias mittitur. V, 1753. Mittitur una cum Lupo Trecensi a numerosa synodo. X, 1753. Ibi populo spectante et judice cum Pelagianis disputant. X, 1753. Germanus puellae reddit visum, Sanctorum reliquias oculis ejus applicans. X, 1753. Totis Britanniis reddit fidei sanitatem. X, 1753. Deinde renascente haeresi, illuc secundo redit cum Severo Trevirensi. X, 1754.
Giesi Judae vel Judaeorum figura. V, 1832.
Gladius bis acutus, quo defenduntur justi, et puniuntur injusti. III, 2445, 2447.
Gloria naturae convertibilis non est sincera. VIII, 1184. Nulla in se hominibus gloriandi causa. X, 1787, 1880. Gloriam sibi quaerens fur est. VI, 876. Gloriae vanae amantes ante faciem bona, mala post dorsum ponunt: secus agendum. V, 1846. Gloriae inanis ac timoris Domini conflictus. V, 1093. Quas vires nocendi habeat humanae gloriae amor, non sentit nisi qui bellum ei indixerit. X, 1887. In rerum terrenarum contemptu cavenda elatio. X, 1887. Gloria vana scientiae vitanda. X, 1891. Gloria nostra debet esse conscientia. V, 2350.
[Col. 0736] Gloria gentili christiane morienti ea non erit, quae fideli vita christiane exacta. III, 2378. Gloria nobis parata fide non comprehenditur, spe non attingitur, caritate non capitur, desideria transgreditur. V, 2172. Gloria Sanctorum diversa. II, 1130. Erit Deus omnia in omnibus, quando capitis gloria universum corpus implebit. X, 1895.
Gorgias. I, 1441.
Gotthorum clamorem Roma contremuit. II, 1120.
Graeca pronuntiatio qua fit, ut εἶρήνη latine irini reddatur. III, 2420.
Grammatica. De Grammatica liber. I, 1385.
Gratia, regnum Dei. V, 1908. Gratiae Dei imago fuit arbor vitae in medio paradisi posita. III, 2320. Gratiae mysterium sanctis causa est tremendi. V, 2009. Praedestinationis, gratiae et praescientiae Dei doctrinam Ecclesiae esse praedicandam. X, 1858. Gratiam a S. Augustino non recte defensam quidam dicunt. X, 1801. Quorum tum ob ordinem, tum ob ingenium ac scientiae famam in Ecclesia non mediocris auctoritas. X, 1801. Illi in uno Augustino cunctis, et maxime Apostolicae sedis Pontificibus injuriam intulerunt. X, 1802. Eo ducunt ut gratiae inimici injuste ab Ecclesia credantur damnati. X, 1801, 1803. Trahunt ad se multos. X, 1801. In his Cassianus Scripturarum studio ac disputandi usu excellit. X, 1803. Ecclesiae fides de gratia et libero arbitrio ex Augustini libris, et maxime ad Hilarium et Prosperum continetur. X, 1778, 1784. Doctrinam Augustini de gratia Bonifacius Papa commendat. X, 1790. Capitula quaedam in scriniis Ecclesiasticis asservata. X, 1778, 1784. A sede Apostolica Arausicam ad Episcopos ut omnibus observanda et subscribenda mittuntur. X, 1785. Auctoritates multae doctrinam de gratia continentes. X, 1811, 1824, 1825.
Gratiae auxilium tantum ad facilius agendum requirit Julianus. X, 1740. Ideoque eam comparat non faci quae flammam excitet, sed vento qui flammam latius fundat. X, 1742, 1745. Gratia necessaria fuisset etiam integrae naturae nostrae. X, 1886. Quae se Deo adjuvante nullatenus servasset. X, 2452. Gratia salvi facti sunt, qui justi ante Legem fuerunt. X, 1633. Sanctorum nemo fuit vel est sine gratia. X, 1635. Gratiae tempus qualiter a Deo praeparatum. V, 2203. Gratiae adventu Christi concedendae figura. V, 1825. Gratia ante Christum de omni mundo eruit paucos, nunc de omni, hominum genere salvat innumeros. X, 1853.
Gratiae necessitas ad vincendas tentationes. X, 1757. In tribulationibus quisquis non deficit, a Deo se non dubitet adjuvari. X, 1823. Non possumus servire aut placere Deo, nisi de Dei munere. VI, 913, 928. Sine ope Dei aeidificium nostrum nec subsistit nec conservatur. V, 2032. Nostra peccatrix natura semper indiget auctore et cultore suo atque conservatore Deo. X, 1646. Sine gratia non potest homo bonum facere, aut in aliquo perseverare. VI, 818. Nullum in homine bonum est, quod non sit Dei donum. VI, 876. Gratiae debemus quidquid mali non fecimus. VI, 819. Gratiae est quod in peccata omnia non labamur. VI, 876. Gratia perpetua fit, ut creatura non reddat in nihilum. VIII, 1162. Ex gratia est omne bonum, operis, sermonis, cogitationis. X, 1780. Sine gratia nullum bonum velle, aut incipere, aut perficere quis possit. X, 1791.
Gratiae continuum auxilium nobis necessarium. VI, 915. Dei adjutorium semper implorandum. X, 1787. Ut gratiae auxilio per singula opera nitamur et regamur necesse est. X, 1693, 1694. Elias qualis fuerit, quando eum paulisper gratia deseruit. V, 2263. Quid est homo sine Dei gratia, nisi quod fuit Petrus cum negaret Christum? V, 1899. Pelagii argumenta adversus gratiae adjuvantis ad singula opera necessitatem. X, 1694, 1706. Gratiam ad singulos actus, eamque gratis dari, Ecclesia catholica semper tenuit. X, 1709.
Gratia Pelagiana ad incipiendum, ad proficiendum, et ad perseverandum in bono necessaria quae sit. X, 1794. Pelagiani gratiae nomine liberum arbitrium et scientiam legis intelligunt. X, 1693. Dicunt Christum non dona nobis, sed exempla contulisse virtutis. X, 1743. Ad recte agendum non satis fuit legis cognitio. X, 1673, 1787, 1880. Nisi ad eam custodiendam adsit Dei auxilium. X, 1674. Gratia non adjuvat tantum ut sciamus quid agendum, sed ut hoc facere diligamus et valeamus. X, 1729, 1758. Gratiae est illuminare et gubernare liberum arbitrium. X, 1779. Dare sermonem bonum ac bonae operationis studium. X, 1780. Gratiam Dei non solum ad cognoscendam sed et ad faciendam justitiam per singulos actus nos adjuvare, totius mundi consensu constitutum est. X, 1723, 1807, 1837. Innocentio Papa praeeunte. X, 1807.
Gratiam ita praedicant Pelagiani, ut secundum meritum dari accipiatur. X, 1762. Gratiam secundum merita hominum dari, Pelagianorum errorum est subtilissimus. X, 1793. Si meritis redditur, et non ipsa est bonorum creatrix, frustra gratia nominatur. X, 1794. Gratia bonis operibus praevenienda [Col. 0737] praedicatur. V, 1882. Et a Deo adjungi ad merita. V, 2045. Rejicitur sententia quae docet nos incipere, ac postea per Dei misericordiam adjuvari. X, 1789. Error est secundum Cassianum, aut gratiam ex bona voluntate, aut bonam voluntatem ex gratia velle pendere. X, 1807. Harum definitionum una ab Ecclesia expugnata est, alia defensa. X, 1807. Gratia pretio sanguinis Christi comparata, nobis gratis datur. V, 1822. Donatur, non redditur. X, 1631. Nos praevenit, non praevenitur a nobis. X, 1625, 1659. Praevenit omnia hominis merita. X, 1757, 1759, 1776, 1781. Gratia Christi gratuita multorum malis meritis non tribuitur, nullorum bonis meritis praevenitur. X, 1845. Gratia unicuique principium justitiae, bonorum fons, et origo meritorum est. X, 1762. Principium est salutis, fidei, omnis boni. X, 1770, 1791.
Gratiam si non praecedunt merita, nec praecedit fides. X, 1826. Gratia praeveniente fidem ac totius bonae voluntatis initium singulorum definitis sensibus inspirari. X, 1791, 1792. Gratiae est bonae voluntatis initium. X, 1812. Gratia gloria Dei est, non meritum liberati. X, 1814. Nullus bonae voluntatis motus, nisi creatus a Spiritu sancto. X, 1815. Ut possit voluntas tam Deum cognoscere, quam secundum ejus vivere voluntatem, semper in adjutorium indiget illuminante gratia Salvatoris. X, 1625. Per gratiam fides collata est sanctis qui Christum praecesserunt. X, 1789. Necnon Latroni, Zacchaeo, Cornelio. X, 1789. Gratia Dei inchoata sunt bona Cornelii opera. X, 1796. Bonae voluntatis et cogitationis initium homini non ex se ipso nasci probant angeli lapsi. VI, 764. Gratiae sunt bonae voluntatis exordia, incrementa, perseverantia. X, 1791. Id probant preces Ecclesiae catholicae. X, 1759. Hoc ipse profitetur Cassianus. X, 1603, 1804. Dubium non est hominem bona agentem ex Deo habere et effectum operis, et initium voluntatis. V, 2009. Gratia facit ut credamus, petamus, humiles et obedientes simus, non ipsa subjungitur humanae humilitati, obedientiae, etc. X, 1786. Miser nullus liberatur, qui non a Deo praeveniatur. X, 1787, 1876.
Gratia medicinalis Redemptoris homini lapso fuit necessaria. V, 1866. Gratiae solius est humanum cor reparare. V, 1812. Animae nec sanitatis desiderium est sine gratia. X, 1806. Gratia Dei Christiani sumus. X, 1712. Gratia Dei quae prima in nobis. X, 1868. Gratia secunda, donum recte vivendi; prima, vocatio. X, 1672, 1773. Dei miserentis est vocatio, et ut vocati, boni aliquid operentur. X, 1671. Conversio nostra ad Deum ex Deo est. X, 1796. Gratia conversionis, et gratia quae dat unde homo Deo placeat. X, 1783, 1789. Gratuita Dei miseratio poenitentiam nostram praevenit. VI, 775. Gratia hominem praeveniat necesse est, ut mandata Dei facere et velit et possit. VI, 775. Homo caecus a se ac caecitatis amans, Dei luce praevenitur. VI, 892. Gratia in summa ignorantia et egentia, hospes in nocte. V, 1911. Gratuita gratia Christus aversos a se convertit ad se, et ut Deo placeant operibus bonis, operatur in eis velle et posse, eorumque cursum misericordia praeveniendo et subsequendo perficit. X, 1623. Idoneam eisdem ad credendum praeparat voluntatem, per quam possint peragere divinam. X, 1624.
Gratiae Dei munus est tolerantiae fortitudo. X, 1823. Scientia et caritas. X, 1808. Fides et caritas. X, 1796. Quod ei recte vovemus. X, 1787, 1864. Quod recte cogitamus, aut a malo nos continemus. X, 1787, 1861. Quod amorem petimus. VI, 944. Gratia non confertur humana invocatione. X, 1785, 1786. Virtutem a Deo petimus, qua voluntatem illius facere possimus. V, 1870. Gratia quantum praestet voluntatibus nostris. X, 1886. Bona quotiens agimus, Deus in nobis atque nobiscum, ut operemur, operatur. X, 1787, 1861. Spiritus sanctus praestat ut credamus; dans suavitatem in consentiendo et credendo veritati. X, 1786. Opus sanctum in me spira ut cogitem, compelle ut faciam. VI, 1076. Gratia virtutes non tantum auget, sed et donat. X, 1819. Gratiae est inchoare, consummare, coronare. X, 1741. Deus per gratiam levat ruentem, sanat aegrotantem, coronat vincentem. V, 1999. Amor Dei in nos nostrum meritum quomodo praeveniat. X, 1787, 1789, 1864.
Gratia multiplex qua Deus praevenit peccatorem. VI, 857, 877. Multa in homine bona Deus sine homine facit, nulla homo sine Deo. X, 1788, 1886. Gratiae divinae opitulationes, stabilimenta voluntatis humanae. X, 1827. Gratia Dei ineffabilis est, ut reus justificetur. X, 1845. Per gratiam mutatur in melius, qui per iniquitatem mutatus erat in pejus. X, 1787. Gratia justificans non ex bonis meliores, sed ex malis bonos facit. X, 1797. Postea ex bonis factura meliores. X, 1797. Gratia justificatonis non ad solam valet remissionem peccatorum commissorum, sed et ad adjutorium ut non committantur. X, 1729, 1758. Gratiam caelestem non in sola peccatorum remissione ponit Chrysostomus, aliter aliis sentientibus. X, 1736. Gratia justificationis [Col. 0738] non ideo datur tantum, ut facilius impleamus Dei mandata, sed et ut implere possimus. X, 1729, 1759, 1824. Gratia impossibilitatis morbum, et inobedientiae aufert reatum. X, 1887. Spiritu Dei tam docente, quam juvante, possunt impleri praecepta. X, 1642. Baptismo renati Christo auxiliante et cooperante possunt ac debent quae ad salutem pertinent adimplere. X, 1789. Gratiam suam dignatus est Deus promittere fidelibus. X, 1783. Gratiae duo sunt dona. X, 1870. Gratia secundum Basilium nos bonos racit, ac praestat ut in bonitate perseveremus. X, 1775. Vasa quae creatrix Sapientia format ut sint, adjutrix gratia replet ne vacua sint. VI, 784. Gratiae tribuitur stabilitas in fide et efficacia in opere. VI, 927. Salus nostra universa, magna Dei misericordia. VI, 928. Gratiam quae destruit mala priora, bona etiam remunerare pie creditur. VI, 1125.
Gratia laudem ac meritum auferri falso praedicatur. X, 1824, 1826, 1827. Queruntur frustra liberum arbitrium auferri, si principia, progressus et perseverantia in bonis dicantur Dei dona. X, 1827. Gratiae Dei cum non resistit homo, sed cooperator exsistit, meretur. X, 1636. Gratia arbitrium hominis non abolet, sed adolet. X, 1841. Non aufert, sed liberat. X, 1712, 1759, 1776. Gratia non aufertur nobis voluntas, cum formatur, regitur, ordinatur, imbuitur. X, 1809. Quia gratia non operatur ut non sint voluntates, sed ut meliores fiant. X, 1811. Quam variis modis ad Christum nos trahat Dei Spiritus. X, 1809. In bonis quibusque ac singulis voluntatis humanae motibus nec nostrum deest arbitrium, sed magis valet Dei auxilium. X, 1731, 1758, 1808. De gratia Dei nemo sic confidat, quasi Deus liberi arbitrii ejus opera non requirat. X, 1631. Gratia sessori, liberum arbitrium jumento comparatur. X, 1632. Ita et gratia et liberum arbitrium peragit iter fidei. X, 1632. Gratiam confert baptismus parvulis absque ullo eorum voluntario opere. X, 1800. Gratia parvulos tantum beatam vitam habere facit sine usu liberi arbitrii. X, 1633. Gratia eos qui rationis capaces sunt praevenit ac docet, ut bonum velint et possint. X, 1633. Facit, gubernat et perficit ut in libero arbitrio abundent opera bona. X, 1636. In omni opere sancto prior est voluntas Dei, posterior liberi arbitrii: id est operatur Deus, cooperatur homo. X, 1631. Credentis alia causa est, alia non credentis: de non credente dictum est, Non est volentis neque currentis; de credente, Et ex voluntate mea confitebor ei. X, 1630. Deus in nobis facit opera, non tamen omnino sine nobis. VI, 1002. Quia vivi lapides sumus, sic nos exstruit auctoris manus, ut cum eo etiam is qui reparatur, operetur. V, 2032, 2033. Gratia praecedit, nos subsequendo cooperatores ejus sumus. X, 1779. Gratiae suae dona non vult Deus in nobis esse otiosa. X, 1759. Agit quippe ut quod vult, et velimus, et agamus. X, 1759. Adeoque cooperatores gratiae simus. X, 1759. Bonum velle et operari hominis est volentis et operantis: sed in eo Deus hoc ipsum operatur. X, 1782, 1827. Quomodo. X, 1788. Gratia praeveniat necesse est, sed et laborem ac studium nostrum exigit. X, 1671, 1672. Gratiae Dei obedientia se humana non subtrahat. V, 2033. Misericordia praeveniens initium salutis confert: et voluntas eadem misericordia subsequente salutis suae cooperatrix est. X, 1782.
Gratiam Christi generalem insinuat Cassianus. X, 1804. Et alios ad Christum voluntate propria venire, alios invitos trahi. X, 1804, 1809, 1826. Aeque ineptum est dicere, quod quis aut invitus, aut non Spiritu Dei incitatus ad gratiam veniat. X, 1804, 1810. Gratia non compellit invitum, sed ex invito facit volentem. X, 1805, 1817. Gratia non ignorantem trahit, sed intelligentem sequentemque praecedit. X, 1817. Gratia Dei communis est omnibus, (et hoc dicitur de Lege). III, 2243. Cognitionis Dei, fidei et Evangelicae praedicationis gratia quibusdam denegata. X, 1798, 1799. Adversus hanc doctrinam effugium praecluditur. X, 1799. Gratia vocationis quomodo non omnibus indulta. X, 1836, 1841. Cur flagellis Pharao durior, cur Nabuchodonosor poenituit. X, 1675. Gratia nos praeveniri, quo credere possimus, fides est catholica; cur hoc gratia non in omnibus operetur, nostrum non est scrutari. X, 1626. Si peccatum primorum hominum attendatur, Dei agnoscentur esse justissima judicia. X, 1627. Tyrii et Sidonii, quibus negatum est fidei donum, necnon Corozain et Bethsaida, in quibus non id operatus est Deus unde crederent, movere nos debent ad agendas gratiae ipsius gratias. X, 1855, 1856. Gratia non omnibus tribuitur. X, 1780, 1782. Nec datur aequaliter quibus datur. X, 1782. Necesse est ut ab eis quibus non tribuitur, ignoretur, et ab eis agnoscatur, quibus donatur. X, 1780.
Gratia. Quibus indiciis Dei in nobis inhabitatio dignoscatur. V, 2009. Gratiam nobis inesse demonstramus, cum pro fratribus solliciti sumus. X, 1779. Gratia quamdiu non est in homine, necesse est ut ei repugnet sermone vel [Col. 0739] opere. X, 1779. Unde augmentum accipiat. X, 1836. Gratiae conservandae causa auxilia homini a Deo praestita. VI, 1126. Cui aliqua bona saluti necessaria desunt, Deum non accuset. VI, 860.
Gratiae posse resisti probantem Cassianum approbat Prosper. X, 1804. Homo potest libere tenere gratiam, et ea retenta vitare culpam. VI, 1126. Gratia semper invita recedit. VI, 1127. Praesto enim semper est, et numquam deficit nisi expulsa. VI, 1127. Continue et necessario quod suum est inspirat, si est qui recipiat. VI, 1127. Deus cogitur ex necessitate justae misericordiae neminem relinquere, nisi prius relinquentem. VI, 1127. Gratia non deserit nisi meritos. X, 1839, 1841, 1845. Gratia se deserendam non dubitet virgo, si vel unum verbum contra honestatem proferat. I, 1459.
Gratiae Deo referendae de pietatis officiis cujus opera videntur in famulis. V, 2034. Gratiarum actio pro Dei beneficiis, VI, 940. Pro singulis incarnati Dei Filii mysteriis. VI, 916.
Gratiani Constitutio adversus rebaptizantes. IX, 806.
Gratus gratias agit pro schismatis exstinctione. IX, 802.
Gregorius Nazianzenus. X, 1725.
Gregorius. IX, 787.
Gregorius alter. IX, 787.
Gregorii Praefecti patientia episcopalis. IX, 800. Ad subigendos Donatistas quid egerit. IX, 801.
Grunnius. X, 1695, 1696.
Gryphes. VI, 1229.
Gudila. II, 1097.
Guigonis Carthusiensis Scala Claustralium. VI, 998.
Gula quid. VI, 1090.
H.
Habitaculum. De triplici habitaculo tractatus. VI, 892.
Habitus est affectio animi longo tempore perseverans. I, 1433.
Habitus impudicus corporis, nuntius est adulterini cordis. V, 1888. Qualis in utroque sexu sit adulterinus. V, 1888. Hic Creatori injuriosus et a Patribus damnatus est. V, 1888.
Hadrianus P. F. P. IX, 808, 813.
Haeresis non est sponsa Christi. VIII, 1130. Sed est a diabolo, cujus instinctu fit quidquid ab haereticis geritur. IX, 791, 792. Haereticorum calliditatem quî sciniphes significent. V, 1781. Loquacitatem ranae. V, 1783. Haereticorum patriarchae Philosophi. X, 1692. Haereticorum est populos suo nomine, non Christi appellare. V, 1780. Haereticos Spiritum sanctum non habere. V, 2092. Eos Scripturae littera occidit. V, 1799, 1804. Haereticorum impia dogmata a Catholicis quibuslibet redarguenda, secus facta. X, 1710. Haereticos non censet Ecclesia, qui de haereticis bene senserunt. X, 1723. Quid illi Ecclesiae conferant. X, 1611. Qui ex iis sint baptizandi. IX, 787.
Haereticos mavult Synodus in Ecclesia sanari, quam ab Ecclesia, nisi necessitas compellat, resecari. X, 1712. Leges publicae contra Manichaeos. VIII, 1153. Haereticis abrogatur lex quae ritus suos eis permittebat. IX, 815. Convenientibus per publicum proscriptionis et sanguinis poena intentatur. IX, 815. Haereticis locum in quo vetita tentent commodantes, multantur. IX, 806. Haeretici qui clericos ordinant, et qui ordinantur, denis auri libris multantur etc. IX, 806, 812. Haeretici testandi aut aliquid ex hereditate capiendi jure privantur. IX, 812. Leges contra haereticos latas Honorius confirmat. IX, 814, 815. Ac supplicium justae animadversionis adversus eos decernit. IX, 815. Haereticos omnes ab ipso urbium diversarium adspectu exterminari jubet Valentinianus III. X, 1751. Haereticus quisquam esse non potest, et advocatus et judex. X, 1700. Haereticum latinum latinis in partibus a judicibus latinis judicandum. X, 1700. Pelagiani imperialibus legibus et sacerdotalibus statutis exauctorati et depositi. X, 1689. Sedi Apostolicae se submittentes suas Ecclesias receperunt. X, 1689, 1691.
Harenarii. IX, 798, 799.
Heber idola forte coluit. III, 2323.
Hebion. VIII, 1217. Dicit Christum ex viri coitu natum. VIII, 1213.
Hebraei ab Heber dicti secundum nonnullos. III, 2323. Ab Abraham dicti sunt. III, 2323. Hebraica lingua. Vide Lingua.
Heli nomen de libro vitae deletum. V, 2321.
Heli et Joseph fratrum filii erant. III, 2233.
Helius diaconus. IX, 794.
Helia quae est Jerusalem. VII, 809.
Heraclianus Comes Africae. IX, 815.
Heraclianae tyrannidis invidia. X, 1708.
Heraclidas procurator praediorum Constantini. IX, 777.
[Col. 0740] Heraclius episc. X, 1790.
Hereditas Christi tanta multis, quanta paucis; tanta singulis, quanta omnibus. X, 1875. Hereditatis alienae ambitio damnabilis. V, 1783, 1784.
Hermes. Vide Mercurius.
Hermagoras. I, 1441, 1442, 1443, 1444, 1447.
Herodis versutia et crudelitas. VIII, 1122. Error terrorque fatuus. V, 2150.
Heros male audit apud Zosimum. X. 1721. Not. (e) Vide Lazarus.
Herpas Gotthus. II, 1095.
Hibernia. III, 2158.
Hiberniae Ecclesiae Pelagiano dogmate ab Agricola imbutae. X, 1753.
Hibernius. IX, 787.
Hieronymus. III, 2163; VI, 1270. Presbyter Bethleemites. X, 1683. Non damnat nuptias. X, 1696. Calumnias Pelagii patitur. X, 1696. Huic respondere compellitur. X, 1697. Hieronymo propositum est adversus Annianum Pelagianum scribere. X, 1697. Hieronymus dialogum Attici et Critobuli, puerulo adhuc Juliano, edidit. X, 1746. Hieronymus columna Ecclesiae. X, 1697. A Synodo laudatur ut praecipuus gratiae Dei vindex adversus Pelagium. X, 1712. Hieronymi praeclarum elogium. X, 1685. Ejus modestia ac de Augustino magna existimatio. X, 1708. Hieronymo ab Augustino discendi timoris Dei causa traditur Orosius. X, 1698. Hieronymi sub cura degentes a Pelagianis dirissime vexantur. X, 1710. Vexationem hujusmodi apud Innocentium deplorant Eustochium et Paula tacitis auctorum nominibus. X, 1710. Idem praestat Hieronymus ipse. X, 1711. Hieronymum et Augustinum Ecclesiasticorum lumina magistrorum lacerari inique fert Gelasius. X, 1771. Hieronymus docet Christianos, si in peccato praeventi fuerint, salvandos esse post poenas. X, 1704. Nec patitur ut dicatur, iniquis in die judicii non parcendum. X, 1704.
Hieronymi laudatur epistola ad Rufinum. VI, 833. Ad Ctesiphontem. X, 1699, 1730. Liber adversus Pelagium. X, 1699. Hieronymo opusculum falso intitulatum jactatur. II, 1132. Eidem nonnulli temere tribuunt Juliani ad Demetriadem epistolam. X, 1745, 1746. Hieronymi nomine laudatur sententia quae in Commentariis in Marcum ipsi adscriptis habetur. V, 1751. Hieronymi laudes et miracula a pseudo-Augustino et pseudo-Cyrillo scripta. II, 1121. Hieronymus propriis manibus Christum in altari multoties habuit. II, 1152. De Hieronymi Cardinalatu aliisque rebus fabulae. VI, 1274. Hieronymi corpus quando Romam delatum. II, 1152.
Hieroprepes. VII, 809.
Hilarion. VI, 1104.
Hilarius princeps. IX, 790.
Hilarius. Vide Prosper.
Hilarus exceptor. IX, 816.
Hildeberti Cenom. verba de querimonia carnis et spiritus. VI, 826.
Hinnicula. De hinnicula turpitudinem exercere. V, 2339.
Hippolytus Laurentii custos, et ab ipso ad fidem conversus. V, 2351.
Hipponensis Concilii anni CCCXCIII. decretum. IX, 806.
Hipponensis Zaritorum. VII, 839.
Hispaniae totae sunt hoste diffuso infestae. VII, 805.
Holoserica baptismi. V, 2211.
Homo quid sit. I, 1438; III, 2369, VI, 727, 811. Homo ab humo. III, 2323. Homo pulvis et cinis. VI, 818. Ut animal rationale et morale, divinum quid habet ac belluinum. VI, 800. In quo belluis praestet. VI, 727. Quid ei sit commune cum quatuor animalium generibus. VI, 729. Daemones in jumenta mutare non valent homines. VI, 798. Quid praestent ut id facere videantur. VI, 798. Hominis altera pars est caeli, terrae altera. VI, 833. Persona in homine una est carnis et animae. VI, 810. In homine quomodo unita sint corpus et animus. VIII, 1166. Homini non est tertius in substantia spiritus. VI, 815. Homo sensu et intellectu donatus, foris egreditur ad jucunditatem, intus redit ad felicitatem. VI, 790.
Hominis dignitas et praestantia. VI, 805, 1047, 1328; X, 1883. Homo microcosmus. VI, 1025. Magna portio creaturae Dei. VI, 926. Cara et amica Dei possessio. V, 1843. A quo, quare, ad quid creatus, et quae propter ipsum creata. VI, 849. Hominis causa mundus est fabricatus. III, 2378. Cui serviunt omnia, ut ipse serviat Creatori. VI, 881. Homo inter mundum et Deum positus. VI, 814, 850. Possidet Deum ad solatium, inferiora omnia ad servitium. VI, 881. Hominis bonum est, et quod Deo impendit, et quod a toto mundo accipit obsequium. VI, 850. Homo ad accusationem diaboli factus, ideoque eum sibi inimicum invenit. III, 2217. Creatus est ex supernis et infernis. III, 2217. Ad caelum, non ad gehennam a Deo conditus. VI, 1199. Juxta gentilis responsum, factus ut caelum et caelorum lumina contempletur. [Col. 0741] VI, 1338. Hominis conjunctiones tres mirabiles. VI, 1339. Homines quosdam tantum ad ornatum saeculi et aliorum utilitatem creatos esse, non satis accurate dicitur. X, 1812. Homo Angelis unde nunc inferior, quando aequalis, quatenus superior. VI, 870. Homo Deum valere videtur. VI, 853. Plus per Christum consequutus est, quam Adam obtinuerat. III, 2370. Hominem super Angelos extulit Christus. VI, 1152. Nollem habere locum angeli, si possem habere locum debitum homini. VI, 1153. Dei ad hominem variae habitudines. VI, 866.
Hominis ac Dei quam diversi affectus. VI, 866. Dei in hominem beneficia. VI, 792, 962. Quî Deus sese homini multipliciter det. VI, 962. Homo quam Deo carus, quanti valeat, et quantum Redemptori debeat. V, 2042, 2043, 2045, 2065. Naturae nostrae competit esse cum Deo. X, 1870. Unde Dei cum homine deliciae. VI, 886. Hominum sanctorum in terris, et Angelorum in caelis, idem officium eademque dignitas. V, 2017. Hominis cujusque portio in Christo jam resurrexit, regnat, glorificatur. VI, 912, 957.
Homo ad imaginem et similitudinem Dei quatenus factus. III, 2319; VI, 786, 806. Quomodo trinus fiat. III. 2370. Homo imago Dei in eo est, quod unus in terris fuerit, ex quo caeteri originem carnalem haberent. III, 2244. Refelluntur, qui imaginem Dei in dominatione sitam volunt. III, 2244. Homo secundum animam, non secundum carnem ad imaginem Dei factus. V, 2021; VIII, 1207. Animam velut dominam, carnem ut ancillam debet tractare. V, 2021. Homo interior ad imaginem Dei, exterior ad exemplar mundi quomodo formatus. VI, 1023. Similitudo Dei in eo refertur ad opus justitiae. VIII, 1207. Cur ad imaginem Dei factus, et quatenus illa abolita. VI, 964. Homo longe est a Deo, in quantum illi dissimilis. V, 2000. Quomodo diabolo similis fiat. X, 1871.
Homo carnalis et spiritalis. III, 2353. Quî totus spiritalis fiat contemplatione. VI, 1000. Totus fit spiritus, cum secundum legem; et totus caro, cum secundum mundum vivit. III, 2404. Hominis spiritualis exercitia. VI, 997.
Hominem fati violentia et peccandi necessitate devinctum gentiles putant. X, 1749. Homini non est indita a Deo prava voluntas. X, 1845, 1846. Inter homines pravos ac daemones discrimen. X, 1846. Hominum natura proprio arbitrio dimissa. III, 2215. Nullus ideo a Deo creatus est, ut periret. X, 1845. Nullus ut diaboli faceret voluntatem. X, 1845. Homines neque filii Dei nascuntur, neque filii diaboli. III, 2272. Hominem perfectum nasci et totum scire debuisse, frustra quidam dicunt. III, 2369. Nihil scit quam quod hic discit. III, 2369. Neque se scit. III, 2369. Natura nostra capax est ediscere veritatem. III, 2272. Ut ipsi ad bonum et malum quodam modo auctores simus, et non indigne in nobis gloriemur. III, 2272. Hominis cujusque talis natura est, ut possit resistere malo. VI, 1126 Homines omnes totius, vel quae jubetur vel quae suadetur, virtutis esse capaces. X, 1747, 1749. Hominis cor virtutibus, non vitiis naturaliter deputa. V, 1812. Cum vitiis expulsis virtutes succedunt, non tam alienas, quam proprias terras occupant. V, 1812. Naturae vitium ab auctore naturae discernendum. X, 1845. Homini nusquam bene est, nisi in Deo. VI, 874, 914. Homo a quo habet ut sit, ab eo habet ut bene sit. X, 1879.
Hominis primi status. X, 1743. Status posterorum. X, 1743. Homines primos mortales creatos, et sibi solis peccando nocuisse, qui docuerint. X, 1681, 1682. Quibus argumentis. X, 1682, 1688. Homo primus mortalis et immortalis creatus. VI, 739. Ut non senesceret nec deficeret, per lignum vitae habebat. VI, 739. In beatitudine conditus, a qua nisi amisso suo bono non potuisset expelli. X, 1769. In hac beatitudine divinum suffragium numquam legitur expetisse. X, 1769. Operabatur ad delectationem, non ad necessitatem. II, 744. Homini innocenti quid accidisset, Enoch translatus ostendit. III, 2154. Quomodo paruissent bestiae, corvo Eliam pascente ostenditur. III, 2181. Homines etiam Deo proximi in hac vita ostendere non valent quales primum a Deo facti sint. X, 1747. Humana natura etiam integra, nisi Deo adjuvante se non servasset. X, 1788, 1836.
Hominis lapsi miseria. VI, 866, 1328; X, 1769. Homo quid peccato perdiderit, et quid invenerit. VI, 964; X, 1812, 1813. Quot ei a diabolo bona erepta, quot quot evecta mala. VI, 1071; VIII, 1117. Homo lapsus paradisum inter et infernum inferiorem positus est. V, 1875. Dejectus est ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma. X, 1896. Totus per peccatum factus est deterior. X, 1773. Homine primo peccante non naturae pars, sed natura tota deliquit. X, 1624. Hominem omnium in Adam praeformata natura, omnes in ipso damnati. X, 1845, 1851, 1853. Humanum genus per superbiam mortale vulnus accepit. V, 1843. Homines ea die sunt mortui, qua mortales sunt effecti. X, 1767. Humana in iis natura peccavit [Col. 0742] ac vitiosa facta est. X, 1767.
Homo primus diabolo cum prole sua quomodo obligatus sit VIII, 1117. Homo omnis non redemptus diaboli est captivus. X, 1845. Haec servitus non institutio est Dei, sed judicium. X, 1845. Nec homo naturali, sed captivo motu versatur in vitio. X, 1846. Deus non est auctor perditionis hominum. X, 1845, 1848. Homo servus non potuit procreare nisi servos. X, 1773. Hominem iniquitas vendidit ac prohibet redimi. V, 1945. Invitum eum liberari, et malum fuisset, et injustum. V, 1945. Homo desertor boni juste cruciatur. X, 1883. Conceptus in culpa, natus in poena, vivit in miseria, moritur in angustia. VI, 1332. In luctu nascimur, in labore vivimus, in dolore morimur. VI, 1351, 1353. Homines sine capite oculos in pectore habentes. VI. 1304. Alii unum tantum oculum habentes in fronte. VI, 1304. Hominis in ortu lugebant, et in morte gaudebant quidam philosophi. VI, 1152.
Hominis damnati poena, et non instituti natura. X, 1885, 1896. Humanae miseriae non sunt ex institutione Creatoris, sed ex retributione judicis. X, 1813. Humana natura etsi mala, non tamen malum. X, 1885. Vitiata est, non exstincta. X, 1814. Quid etiamnum ei maneat. X, 1817. Humanae naturae vires solet Pelagius ab initio commendare, et commendat. II, 1100, 1104. Docens eam sibi solam sufficere ut peccatum caveat. X, 1682, 1701. Frustra igitur quaeritur adjutorium, ut caveatur. X, 1682. Hominis insufficientia ad salutem sine Dei gratia. VI, 883. Homo per se lapsus, per se surgere non valuit. V, 1866; VIII, 1168. Quid sit sine Dei gratia. VI, 877. Hominis ad malum propensio ante gratiam VI, 943. Neminem per se esse bonum. X, 1757. Nemo habet de suo nisi mendacium et peccatum. X, 1788, 1887. Hominis nihil est nisi malum. VI, 876. Humana natura ante gratiam in damnatione, in caecitate, in vulnere. X, 1829. Hominis omnes Adae peccato naturalem possibilitatem et innocentiam perdidisse, ac neminem per se posse consurgere. X, 1757. Hominis non est velle quod possit, aut posse quod velit, vel scire quod possit et velit, sed Dei. VI, 883. Homo naturae viribus nihil potest quod ad salutem pertineat. X, 1786. Non valet per solum liberum arbitrium ad baptismi gratiam pervenire. X, 1786. Hominis cor solius gratiae ope reformatur. V, 1812. Homo sine Deo nulla bona facit, sed in eo Deus multa agit sine ipso. X, 1788. Homini non est vita, libertas aut salus nisi in Christo. X, 1846. Accusatur Orosius, quasi dixerit, hominem nec cum adjutorio Dei posse esse sine peccato. X, 1700. Homines ex duabus massis ac duabus naturis ab Augustino dici conditos quidam calumniantur. X, 1794, 1800. Homo alter damnatur inculpabili Dei justitia, alter justificatur ineffabili Dei gratia. X, 1845. Homo juste damnatus, non potest nisi Dei misericordia et poenitentia sanari. V, 2202.
Homini perdito non debuit tam cito subveniri. III, 2278. Humani generis lapsus ac reparationis figura, securis ex fluvio ab Elisaeo revocata. V, 1834. Quam cavendum ne iterum labamur. V, 1835. Humanum genus reparare nec sine majestate poterat humilitas, nec sine humilitate majestas. V, 2009. Totum genus humanum quodammodo sunt duo homines. X, 1885. Homines duos quisque in se habet. VI, 1340. Duo in nobis divinam similitudinem reparant. VI, 819. Lapsus per superbiam ac vana oblectamenta, surgat per obedientiam et quotidiana lamenta. V, 1866. Hominis felix culpa. VI, 853. Homini cum primis attendenda conditionis dignitas, et excellentia reformationis. V, 1866. Humana natura divinitatis propitiationem in Maria recuperavit. VI, 1139, Homini Pater dedit Filium in pretium redemptionis, Spiritum sanctum in privilegium adoptionis, se totum servat in hereditatem adoptatis. VI, 784, 820. Homo se totum Deo debet ob creationem, plus quam se totum ob redemptionem. VI, 938, 943. Totum hoc, Domine, quod sum, tuum est conditione, fac tuum dilectione. VI, 943.
Homicidii sibi conscius quid agere debeat. V, 1979.
Homonyma et paronyma quî differant. I, 1422. Quî homonyma et synonyma. I, 1421, Homonymorum varia genera. I, 1421.
Homousion unum in duos divisum sonare. VIII, 1161. Homousion ut Scripturis non expressum respuunt Ariani. II, 1157. Qui et ipsi Patrem ingenitum et incapabilem praeter Scripturas praedicant. II, 1158. Homousion vindicatur et explicatur. II, 1158. Homousios est Patri Filius, homousios Patri et Filio Spiritus sanctus, homousios Deo et homini unus Filius. VIII, 1114.
Homusianus. II, 1157. De hoc nomine non erubescendum. II, 1161.
Honestas est amica justitiae. V, 2003. Cum violatur, daemonibus fit suave sacrificium. V, 2003.
Honoris laus est humilitatis virtus. 2314.
Honorius an. CCCCXVII. Consul. X, 1714. X. Consul. VII, [Col. 0743] 809. XI. Consul. VII, 832; X, 1721. XII. Consul. X, 1726, 1727, 1728. Honorii lex in eos qui in ecclesias irrumpunt. IX, 807. Adversus rebaptizantes. IX, 813. Alia lex latas in haereticos constitutiones confirmans. IX, 814. Abrogans permissam eis religionis suae libertatem. IX, 815. Honorii praeceptum de habenda Carthagin. Collatione. IX, 816. Ac leges in Donatistas post Collationem datae. IX, 842. Honorii et Theodosii sacrum rescriptum contra Pelagium et Coelestium. X, 1726. Honorius et Theodosius rursum ad Aurelium scripserunt contra eosdem. X, 1730. Eorum epistola. X, 1731.
Honorio Dalmatiae episcopo duae Gelasii epistolae. X, 1763, 1764, 1765.
Honorii Augustodun. uti probatur, liber de Cognitione vitae. VI, 1006. Titulus hic ipse signatur. VI, 1007.
Horatii dictum X, 1708.
Horis sex de ecclesiae conventu se se non subducens quid lucretur. V, 2079. Tertia, Sexta, Nona conveniendum. V, 2019.
Hormisdae ad Possessorem epistola. X, 1777. Revocatur in dubium a Joanne Maxentio. X, 1778. Laudatur ab Episcopis Africanis. X, 1784. Hormisdae legatis data professio de gratia Dei. X, 1771.
Hortensii calumnia de verborum ambiguitate. I, 1415.
Hosius. IX, 777.
Hospitalitatis commendatio. V, 1747, 1748; VI, 1325. VIII, 1104. Hospitalitas non est sine mercede. V, 1714. Hospitio Deum suscepit Abraham. V, 1714, 1748. Hospitibus cibi lautiores permittuntur. VI, 1101. Lavandi eis pedes. VI, 1212. V. Lotio. Hospes, gratia. V, 1911. Bona cogitatio. V, 1911. Christus. V, 1911.
Hugoni Victorino asseritur Tractatus de Septem vitiis, etc. VI, 1088. Admon. Illius liber de Substantia dilectionis. VI, 843. Magna pars libri de Arrha animae. VI, 851. Ipsius verbis exponitur canticum Magnificat. VI, 1137.
Humilitatis medicamento eguit humanum genus. V, 1843. Non nisi humilitate redire potuimus ad Deum. V, 1996. Humilitatis commendatio. V, 2133. Ejus laus, et fructus. VI, 1058. Humilitatem Deus in omni creatura sua considerat et probat. V, 2313. Humilis factus Deus pudore afficit hominem superbum. V, 2314. Humilitatis consuetudo etiam inter homines honesta est V, 2313. Veritas mentem fugit, quam non invenerit humilem. V, 2314. Nec potest in ea habitare gratia Spiritus sancti. V, 2314. Qui sine humilitate bona opera agit, in ventum pulverem portat. V, 2314. Humilitas caritatis filia est, nec potest esse sine matre. V, 2312. Humilitas necessaria est caritati. V, 1875. Humilias infirma suavius Deo redolet, quam virtus elata. VI, 854. Sola accedit ad altitudinem Dei. X, 1866. Humilia altus Deus, magno miraculo, de proximo respicit, et alta de longe. V, 2083. Humilitate Deus excelsus attingitur. V, 2313. Humilitatem servans perire non potest. V, 1926. Humilitas homines sanctis Angelis similes facit. VI, 1053. Humilitatis multi sequuntur umbram, pauci veritatem. II, 1113. Humilitas in servis Dei est interdum sine humiliatione, sed numquam humiliatio sine humilitate. VI. 1140. Humilitatis verae ac falsae discrimen. V, 2133. Humilitas vera. X, 1866. Humilis quis sit. VI, 1344. Humilis ipse est pauper spiritu. VI, 1084. Humilitatis primus gradus, veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere. V, 2314. In summo honore summa tibi sit humilitas. V, 2314. Humilitatis et superbiae conflictus. VI, 1098. Humiles et superbi duas civitates ab initio mundi constituunt. V, 2311. Humilitate quid dixerit ac gesserit Christus, quid superbia diabolus. VI, 1053.
Hunus. II, 1095.
Hyacinthus quos repraesentet. VI, 1230.
Hypocritae nomen unde ductum. V, 1863. Hypocriseos maculam aut nullus, aut rarus non habet. V, 1863.
Hypodiacones. IX, 792.
Hypomnesticon. X, 1614.
Hypothesis et thesis quid distent. I. 1441.
I.
Jacob quomodo typum gessit Dei Patris. V, 1765, 1818. Quomodo Christi. V, 1760, 1761, 1763, 1764. Quomodo Judaeorum. V, 1764. Verba quibus filiis benedixit, historice sunt de terrae promissae divisione, allegorice de Christo et Ecclesia. III, 2199.
Jacobi majoris translatio. VI, 1277. Not. ( a ).
Jacobus cum a Judaeis lapidaretur, flexis genibus pro eis supplicavit. V, 2258.
Jacobi Syri de duabus in uno homine animabus sententia. VIII, 1216.
Jactantia potentum retunditur. X, 1780. Fammonae Judaei habitare non audent. VII, 822. Ibi nec visuntur lupi aut [Col. 0744] vulpes. VII, 822. Colubri et scorpiones vim nocendi non habent. VII, 822.
Januarianus Donat. IX, 821, 834.
Januarius Flumenpiscensis Donat. IX, 803.
Januarius cathol. episc. IX, 791.
Januarius item episcopus. X, 1731.
Januarius alter. X, 1731.
Januarius episc. in Sardinia exsul. X, 1772, 1779.
Januarius Augustini presbyter. VI, 1245.
Januarius subdiaconus. IX, 800.
Januarius notarius. IX, 816.
Januarius fossor. IX, 794.
Januariarum Kal. superstitiones. V, 2001, 2002, 2003; VI, 1172. Januariis Kal. jejunium publicum per omnes Ecclesias indictum. V, 2002, 2004.
Janus quis fuerit. V, 2001. Cur ei duae facies. V, 2001. Sic dum eum deum facere cupiunt, monstrum fecerunt. V, 2001.
Jaspis quid significet. VI, 1229.
Idololatriae fugam in adventu Dominicae legis Dagon dorso colliso praefiguravit. III, 2174.
Jejunium publice indictum. V, 1865, 1872, 1948. Jejunium publicum in Kal. Jan. V, 2002, 2004. Jejunia ante Pascha. III, 2364. Cur et in nonnullis Sanctorum vigiliis instituta. VI, 1276. In jejuniis quatuor temporum, in vigiliis Sanctorum, nec non feria quarta et sexta in quadragesimali cibo jejunetur. I, 1458. Jejunii necessitas. III, 2364. Virtus. I, 1456. Fructus. V, 1887. Jejunii utilitas pluribus exemplis ostenditur. V, 2025, 2026. Jejunium est animae humiliatio. V, 2080. Cunctorum membrorum est debita satisfactio. VI, 1274. Jejunium ac cibus duplex. VI, 1064. Jejunium siccis escis. VII, 811, 812. Jejunium praecipuum a vitiis. V, 2025, 2079. Jejunium inutile esse ab iniquitate non recedentibus, aut piis exercitiis non vacantibus. V, 2029. Quidquid praeter mandatum Dei feceris, quamvis abstineas, non jejunas. V, 2030. Jejunia Deo accepta. V, 2080. Tunc accepta sunt Deo, si illi qui necessitate jejunant, reficiantur a nobis. V, 2026. Sic jejuna, ut in alio manducante, te prandisse gaudeas. V, 2027. Jejunia nostra ut plena sint et suffarta, eleemosynae pinguedine saginentur. V, 2027. Jejunii refectio est oratio. V, 1887. Jejunii sit comes oratio cum misericordia. III, 2364. Quod prandendum erat, pauperibus erogandum. V, 1760; VI, 1178. Jejunium cum eleemosyna duplex bonum, sine eleemosyna nullum bonum. V, 2023. Sine eleemosyna tale est, qualis sine oleo lucerna. V, 2024. Jejunium sine eleemosyna, negotiationis est genus. V, 2029. Jejunii dies, dies sunt reconciliationis. V, 1906. Dies miserendi proximo. V, 1906. Jejunio instante accedendum ad mensam Domini. V, 1906. Vide Quadragesima.
Jephte persona, gesta ac votum prorsus vituperantur. III, 2239. Filia ejus lucrum fecit, innocens in malis patris mortua. III, 2239.
Jeremias propheta gentium. III, 2242.
Jericho interpretatur luna. X, 1628. Typum habuit mundi. V, 1814; X, 1628.
Jerusalem anno XLII. a passione Domini duobus annis obsessa. V, 1827. Quot Judaei tunc in ea congregati, quot perempti, quot captivi. III, 2441; V, 1827. Jerosolymam translatae S. Stephani Reliquiae narrantur. VII, 817. Jerusalem, visio pacis. X, 1628. Jerusalem coelestis descriptio. VI, 919, 958. Haec de pace muros habet constructos. V, 2255.
Jerosolymitani conventus an. CCCCXV. in causa Pelagii gesta. X, 1698.
Jesus veri Jesu figura. V, 1813. Solus valet in terram promissam inducere. V, 1812.
Jesu nomen, peccatoris fiducia. VI, 939, 946. Nominis Jesu ubi prima mentio in Scripturis. V, 1797. Jesum quare vidit Isaias sendentem, et Stephanus stantem. III, 2281.
Ignis est in loco superiore. III, 2181. Nec inde potest descendere, nisi graviori materiae immixtus. III, 2182. Incorporeae naturae intelligitur. III, 2190. In nulla nisi in aqua vel alicujus liquoris materia potest vivere. III, 2190. Ipsius vita in aere et humore consistit. III, 2190. Ignis incorporeus in Moysi rubo declaratur. III, 2163. Ignis duplex; alius exterior, interior alius. V, 2127, 2128. Ignes duo; caritatis aut cupiditatis. V, 1779, 2170.
Ignis transitorius atque purgatorius. V, 1946. Est veluti fluvius igneus. V, 2212. Durior erit, quam quidquid hîc potest sentiri aut cogitari. V, 1947. Minuta tantum peccata purgabit. V, 1946, 2212. Quae hic expiata non fuerint. V, 1947, 2212. Tam diu in illo moras habebimus, quam diu praedicta peccata consumantur. V, 1947, 2212. Mensibus forte, vel etiam annis. V, 1948. Longo tempore. V, 1949. Per ignem illum absque ulla violatione transibunt, qui a peccatis erunt mundi. V, 1948. Ignis ille vocatur ignis arbiter. V, 1772. Poena sapiens et flammae rationabilis [Col. 0745] disciplina. V, 2212.
Ignorans. Non omnis ignorans immunis a poena est: sed excusari potest, qui a quo disceret non haberet. III, 2262. Ignorantia in eis qui intelligere noluerunt, peccatum; in eis qui non potuerunt, poena peccati. X, 1886.
Ignoscere aliis qui differt non attendit quid ipse Deo debeat. V, 2162.
Illicita nullus magis vitare debet, quam qui respuit quod licebat. V, 2340. Illicitum quidquid feminis est, nec licet viris. V, 2290, 2340.
Imaginatio quid sit. VI, 802, 808. Quomodo in nobis formetur. VI, 802, 808. Imaginationis et sensus discrimen. VI, 786.
Imaginatis rebus rerum nomina saepe in Scripturis adscribuntur. III, 2179.
Imaginum duplex ratio. VIII, 1179. Imago perfecta coaequalis est rei cujus est imago. VI, 783. Imago Dei quatenus in homine. VI, 1047; X, 1889. Imago Dei quando vere homo dicatur. VI, 739. Innuitur eam in muliere non esse. VI, 739. Imago Dei trini in anima. VI, 805, 827. Imaginem Adae coelestis quis portet. V, 1889. Imaginis Hieronymi percussae fabula. II, 1138. Alterius imaginis ejusdem virtus. II, 1142, 1150.
Imitatio proclivior est malorum, quam bonorum. XI, 769. Imitari Adam quid sit, quid imitari Christum. VI, 1051. Imitari Martyres atque ipsum Christum qui possimus. V, 2161.
Immortalis proprie solus est Deus. VI, 1022. Immortales sunt naturae intellectuales, cur. VIII, 1216. Immortalitatis poculum nobis confectum de infirmitate nostra et virtute divina. X, 1844.
Immunditia corporis ubi est, ibi diabolici spiritus habitatio est. V. 2296.
Immutabilis natura solus est Deus. VIII, 1218.
Immutatio fit tribus modis. I, 1439.
Impatientia in exspectandis Dei promissis est laudabilis. VI, 861.
Imperatoris scripta accepta atque adorata. IX, 778. Illius dicitur divina manus. IX, 817.
Imperium Romanum maxima ex parte jam destructum. VI, 1133. Non desiit plane quam diu duraverint reges Francorum. VI, 1133. Ab uno ex his totum ex integro in fine mundi est obtinendum. VI, 1133.
Imperium non est, nisi ubi quid jubetur injustum. VI, 1219. Imperium justi, servitus. X, 1873.
Impoenitentem Deus non potest sine injustitia in pristinum gradum restituere. V, 2202.
Impius is est, qui Deum verum non agnoscit, aut negat. III, 2336. Impiorum virtutes falsae. X, 1818, 1819. Opera omnia immunda. X, 1818. Sapientia diabolica. X, 1818. Impiorum nequitia quid prosit. V, 1804. Impii ad ornatum saeculi et sanctorum utilitatem quomodo conferant. X, 1839, 1842.
Imprecationes Prophetarum non sunt vota optantium, sed futura praedicentium. V, 1860.
Impunitas. Gravius in eum a Deo decernitur, cui correctio denegatur. X, 1866, 1870.
Inaures mulierum more Persae habent. III, 2349. Eas etiam in naribus gerunt Maurorum feminae. III, 2349.
Incarnati Verbi typum iris gerit. III, 2419. Incarnationem Dei de virgine nec superare fidem, nec Deum dedecere. VI, 1191. Incarnationis necessitas. X, 1880. Sine incarnatione Verbi potuit homo liberari, sed non decuit. V, 2062. Potuit aliter, sed non potuit nobis commodius antidorum procurari. V, 2201. Incarnatio Dei quam conveniens nostrae necessitati. V, 2009. Incarnationis Filii Dei causae. VI, 962; X, 1887, 1888, 1889, 1894, 1896. Duplex praesertim, reparatio et instructo nostra. V, 1982. Incarnati Dei finis, ac fructus. V, 1988, 1997; VI, 1065. Incarnationis mysterium de longe adorando, justi ante Christum salutis aeternae remedium perceperunt. X, 1770. Nullus ab Adam nisi in fide nominis Jesu salvatus. X, 1772. Incarnationis desiderio, utpore quo solo se salvari posse scirent, flagrabant omnes Sancti. VI, 1153.
Incarnationis mysterium ac beneficia exponuntur. VI, 910. Hoc mysterium vocis similitudine illustratur. V, 2202. Incarnatum Verbum ministro Spiritu sancto. III, 2284. In utero virginali spiritales nuptiae sunt celebratae. VIII, 1122. Incarnatus est Filius communiter a tota Trinitate. VI, 891. 801. Carnem assumpsit solus Filius, non Pater aut Spiritus sanctus. VI, 755, 770, 772; VIII, 1213. Quî ad solum Christum pertineat caro. V, 2196. Cum trium personarum una sit substantia. VI, 1015. Hominem quî tota Trinitas operata sit, sed sola susceperit Filii persona, animae et rationis exemplo illustratur. VI, 1195; VIII, 1196. Quare solus Filius incarnatus dicitur. VIII, 1175. Quare non dicitur Spiritus sancti filius. VIII, 1175. Utrum divinitas cum carne concepta, nata et passa sit. VIII, 1175. Filius Dei carnem assumendo, nec sibi imminuit quidquam, nec addidit. [Col. 0746] V, 2200, 2201. Natura incomprehensibilis corporis substantiam sibi sic univit, ut nec minus in ea, nec minor in se esset. VI, 1140. Deus Verbum non accepit personam hominis, sed naturam. VI, 772. Sic Deus mutata vice factus est ad imaginem et similitudinem nostram. V, 1982. Incarnati Domini recordatio quantum juvet ad virtutes et contra vitia. V, 1979. Circa incarnationem variae haereticorum opiniones. VIII, 1213.
Incoinquinabilis substantia. VIII, 1146.
Incontinentiae fomenta. V, 2291, 2298.
Incorporeum nihil natura nisi Deus. VIII, 1215. Incorporei divisio esse non potest. VIII, 1189.
Inculpatus, quasi culpae obnoxius. V, 2203.
Indicula. V, 1780, 1788, 1825, 1873.
Induratio ex gratiae sequitur absentia. V, 1787. Ex desperatione nascitur. V, 1786. Parvis peccatis primum neglectis. V, 1786. Non tam Dei potentia quam patientia perficitur. V, 1786, 1788. Dum scilicet Deus flagella removet. V, 1787. Indurare Deus dicitur, quem mollire noluerit. X, 1668. Seu cum justo judicio duritiam non aufert. VIII, 1205. Scil. non ad iniquitatem impellendo, sed non eripiendo ab iniquitate. X, 1782.
Infantem in utero 46 diebus formari dicunt. VI, 742. Infantes absque peccato fateri palam non audet Pelagius, ne lapidetur. X, 1707. Infantes Sodomitarum a gehenna liberi sunt, in aliena causa occisi. III, 2224.
Infelicitas nulla frangit, quem felicitas nulla corrumpit. X, 1879. Inferni duo. V, 1875. Inferis detinebantur veteres sancti de hoc saeculo exeuntes. III, 2316, 2371. Etsi in tranquillitatis sinu. V, 2059. Ibique eos Christi ortum exspectare necesse erat. III, 2276. Inferni morsus exstitit Christus, quomodo. X, 1617. Inde Christus rapuit, quos suos fide et operibus agnovit; reliquit alios. V, 2059. In inferno pro solo originali peccato detentos, Christus eo descendens liberavit. V, 1193, 1194. Infernalium ministrorum voces ad descensum Christi in inferos. V, 2060. Justorum in inferno captivorum ad Christum obsecratio. V, 2060.
Inferni poenae. V, 2211, 2215; VI, 1064, 1280, 1355, 1356. Earum inaequalitas. VI, 1280. Inferni mala et regni Dei bona comparantur. VI, 991. Inferni dicuntur flammae spirituales. III, 2258. Infernalis ignis incorporeus est, aut animae damnatae non sine corpore. VI, 1026.
Infidelitas credentium non est praedestinata, sed praescita. X, 1840. Non est nisi ex sola hominis voluntate. X, 1841. 1843. Infidelitatis pessimum exemplum, in Anania et Sapphira quasi in ipsa radice succisum. V, 2264. Infidelibus sapientia quaedam est ex naturae a Deo conditae reliquiis. X, 1814. Unde temporalem vitam ordinare, non unde justificari valeant. X, 1814. In iis multa esse possunt, quae habeant pietatis similitudinem, sed non veritatem. X, 1797. Infidelium justitia falsa. X, 1796, 1818, 1819. Vita omnis peccatum est. X, 1868.
Infirmitates corporis, quî dona Dei. XI, 1150. Gaudenter sunt excipiendae. VI, 1150. Remedia sacrilega contra morbos. V, 2272. Ab his caveant infirmi. V, 2238; VI, 1173. Salubrius est corpus et sanguinem Christi accipere, et oleo benedicto se et suos fideliter perunguere. V, 2273. Infirmi corpus et sanguinem Christi accipiant; et inde corpusculum suum unguant. V, 2238. Oleo benedicto. VI, 1173. De infirmorum visitatione libri duo. VI, 1148.
Ingenium quid. VI, 787, 809.
Ingentius Scriba publicus. IX, 780. Scriba Augentii. IX, 782. Decurio Ziquensium. IX, 784. Subornatus venit cum litteris quasi Felicis. IX, 782. Per Mauritaniam et Numidiam legatus missus est ex adversa parte. IX, 782. Seditionem commovit Ecclesiae catholicae. IX, 784. Detruditur in carcerem artiori interrogationi reservatus. IX, 784. Tortus confitetur quid in gratiam Mauri confinxerit, IX, 783. Numidias a se paragratas negans mendacii arguitur. IX, 784.
Ingratus animus mala mortua excitat, viva interimit opera, fontem gratiae obstruit. VI, 879.
Inimici nomine, Judaei spiritales diabolum intelligebant. V, 1860. Inimici hominis. VI, 946. Inimici cur permittantur, et quid pro ipsis orandum. X, 1876. Orationis Christi pro inimicis quis fructus. V, 2052. Orandum pro inimicis ad exemplum Christi ac Stephani. V, 2052. Inimicos quomodo occidat oratio. V, 2251. Eorum mortem aliter optare non licet. V, 2251. In inimico duo distinguenda, homo et peccator. V, 2251. Homo proximus, et inimicus diabolus. V, 2254. Inimici diligendi, ut gentibus et bestiis superiores simus. V, 2258. Inimicos amans, amicus est ac filius Dei; non amans, homicida. V, 2161. Inimicorum dilectio non est consilium, sed praeceptum. V, 2258. Spes alia nobis non est, nisi dimiserimus quidquid nos laeserint homines. V, 2252. Inimicus sibi prius est, qui non indulget inimico. V, 1882. Eleemosynas largiens, sed inimicis non indulgens, [Col. 0747] substantiam terrenam Deo offert, et animam subjugat diabolo. V, 2261.
Inimicis indulgere, eleemosyna est a qua se nemo valeat excusare. V, 2336. Ab inimicorum dilectione nullum se posse excusare. V, 2161, 2252, 2255, 2256, 2260. Inimicorum injurias patienter ferri posse convincimur. V, 2139. Eos diligere tenemur, utpote dilecti a Deo cum essemus inimici. V, 2250, 2251. Qui dicit se hostem non posse diligere a quo quotidie laeditur, non attendit quid debeat Deo. V, 2139. Inimici diligendi praecepto nihil in Scripturis adversum. V, 1860. Hoc observarunt Joseph, Moyses, Job. V, 2253. Praeceptum hoc durum videtur, sed magnum habet praemium. V, 2139, VI, 1170, 1178. Nullum est fortius ad sananda peccata medicamentum. VI, 1178. Nulla actio David Deo familiarius conjunxit, quam dilectio inimicorum. V, 2253. Inimici phrenetici sunt, qui ut nos persequantur, majorem a diabolo persecutionem patiuntur. V, 2257. Inimici converti possunt. V, 2252. Qua ratione diligendi sint. V, 1859. Plus diligendi sunt quam amici. V, 1862. Inimicitias aliorum benigno parum est non excitare, nisi et exstinguat. X, 1874.
Iniquitas non leve peccatum est. III, 2336. Prius laedit facientem, quam patientem. X, 1870. Iniquitatem melius est pati, quam facere. X, 1881. Iniqua patientis melior tristitia est, quam laetitia iniqua facientis. X, 1876. Iniquitatis finem aut correctio aut damnatio facit. X, 1864. Iniquitatis profunditas. X, 1878. Iniquitas aliena tantum torquet justum, quantum recedit a sua. X, 1869.
Injuriam qui infert, ipse majorem sustinet. V, 2152. Injuriae condonandae ante orationem. VI, 1057. Quae imperfecta, quae plena earum condonatio. VI, 858. Injurias Domini multi citius, tardius suas relaxant. VI, 1097. Aut injurias Domini vindicandi occasione, suas vindicant. VI, 1097.
Innocentes Liae filii erant, non Rachelis. III, 2258. Innocentes nascenti Deo debentur victimae. V, 2151. Innocentium adversus Herodem litigiale judicium. V, 2151. Iis Herodes plus profuit odio, quam profuisset obsequio. V, 2152. Martyrum flores. V, 2152. Martyrum primitiae. V, 2155. A complexibus matrum redduntur gremiis Angelorum. V, 2150. Aeterna vita sunt donati a Christo. III, 2258; V, 2151; VIII, 1123. Quem confessi sunt testimonio mortis suae. VIII, 1123. Non loquendo, sed moriendo. V, 2154, 2155. Jure honorantur. V, 2151. Plus caeteris Martyribus exorant. V, 2154.
Innocentiae commendatio. VI, 1040. Innocentia vera, quae nec sibi, nec alteri nocet. X, 1859. Innocentiam Deus non probat, quam non parit amor justitiae. X, 1869. Innocentia simulata, duplex peccatum. X, 1877.
Innocentius urbis Romae episcopus. X, 1842, 1684. Joanni Jerosolymit. exprobrat negligentiam in reprimendis impiorum facinoribus. X, 1710. Hieronymo ea de re scribit. X, 1711. Ad Innocentium Papam a Joanne Jerosolymit. remittitur causa Pelagii. X, 1700. Innocentius Pelagium et Coelestium damnat. X, 1682, 1683. Haeresim Pelagianam primus damnavit. X, 1723, 1724. Ac nefandi erroris capita Apostolico mucrone percussit. X, 1830. Quae ei damnandi Pelagii causa fuerit. X, 1687. Innocentio contra Pelagii et Coelestii errores scribunt Synodi Carthaginensis ac Milevitana, necnon quinque Episcopi. X, 1711, 1712. Eisdem rescribit Innocentius. X, 1714, 1715. Innocentii citatur epistola ad Carthaginense Concilium. X, 1757, 1807. Item epistola ad Milevitanum. X, 1757. Innocentius decretum Occidentalium et Orientalium Ecclesiis adversus Pelagium datum scripsit. X, 1715. Innocentii sententia pro gratiae ad singulos actus necessitate nituntur Africani. X, 1724. Innocentii Papae litterae, ut Episcopi ad transmarina pergere non facile debeant. X, 814.
Inobedientiae vani praetextus rejiciuntur. VI, 1094.
Insipientem inter et stultum distantia. VI, 892.
Inspiravit Prophetas et Apostolos unus Spiritus. VIII, 1176, 1183. Inspirationis gratia. V, 1824. Inspiratur intus a Deo omnis qui bene operatur. V, 1824.
Insubstantiale nomen. X, 1618.
Insularum origo, et unde in illis animalia. III, 2158.
Intellectus quid. VI, 787, 809; X, 1889. Intellectui fides viam aperit, infidelitas claudit. X, 1869. Intellectum bonum habet, qui quod faciendum recte intelligit, facit. X, 1860, 1861.
Intellectualis visio. VI, 752. Hac numquam fallitur anima. VI, 797.
Intelligibilia et intellectualia. VI, 729.
Intelligentia quid. VI, 787, 808, 809.
Intemperantia dissuadetur. VI, 1059
Intentio non nisi ex operis fine dignoscitur. VI, 817. Quae esse debeat. VI, 819.
Interjectio quid et quotuplex sit. I, 1408. Interjectionem ab adverbio Graeci non separant. I, 1404.
Interioris vitae dulcedo. VI, 791. Ejus commendatio. [Col. 0748] VI, 801, 804, 814, 827, 891, 922.
Invidia similis est aerugini et viperis. V, 1769. Vitium est diabolicum. IX, 825. Peccatum ad mortem. V, 1979. Ortum a superbia habet. X, 1884. Quid sit. VI, 1089. Invidiae miseria. V, 1769, 2004; VI, 1055. Remedium. VI, 1095. Invidus resecandus veluti corporis tabes. V, 1950. Aut velut membrum mortuum. V, 1950. De invidia sermo. VI, 1264.
Invocatio Dei non arguit Deum extra nos. VI, 951, 970. Invocatione humana non confertur gratia. X, 1785. 1786. Adjutorium etiam renatis ac sanctis semper implorandum. X, 1787. Invocatio sanctorum. V, 2146, 2147; VI, 916, 918, 938. Invocatur S. Stephanus quasi praesens adesset oranti. VII, 844. 846. Invocatio Martyrum pro temporalibus beneficiis. V, 2161. Sancti debent aliquid de suis virtutibus in nobis recognoscere, ut dignentur pro nobis supplicare. V, 2159. Qua conditione sanctus Joannes quidquid petierimus poterit obtinere. V, 2116.
Joannes Dei gratia interpretatur. III, 2417. Joannes Baptista in se formam praetulit Legis. V, 2112, 2114. Qui prophetas alios antecelluit. V, 2112. Legis et gratiae fibula est. V, 2117. Novi ac veteris Testamenti mediator. V, 2112. Lucerna Christo dictus est. V, 2017. Cur lucerna dictus, et ante Christum praemissus. V, 2111, 2114. Dilatus est, donec a parentibus fugeret cupiditatis sensus. V, 2117. Sanctificatus ante quam natus. V, 2112. Ante accepit divinum Spiritum quam humanum. V, 2118. Tardante corpore, solo spiritu implet evangelizantis officium. V, 2118. Patris, matris, filii corda unus implet Spiritus sanctus. V, 2118. Joannes primus agnovit humani generis Redemptorem. V, 2017. Intellexit matrem Domini ad matrem suam venisse. VIII, 1125. Christum ortu, et conversatione praesignavit. V, 2115. Joannis ac Christi nativitas et passio plenae mysterio. V, 2114, 2119. Johannes ex anu ut veteris legis finis, Christus ex puella ut novi Testamenti principium. III, 2193. Joannes non dubitavit, sed discipulos voluit in fide corroborare, cum eos ad Christum misit. III, 2394, 2395. Ante Christi baptismum sciebat eum, sed quia per ipsum Abrahae fides implenda erat, nesciebat. III, 2254. Joannes castimoniae fuit custos. III, 2384. Plena et perfecta libertate maluit injusta sustinere, quam justa non dicere. V, 2116. Joanne inferior est quisquis de muliere natus est. V, 2113. Joannes humanorum fugit monsuram meritorum. V, 2115. Major est homine. V, 2117. Quidquid petierimus, poterit nobis obtinere. V, 2115.
Joannis Baptistae nativitas apud fideles et infideles vigiliam habet. VI, 1276. Superstitiosi ritus in ejus solemnitate. VI, 1172. In hac festivitate lavandi mos a Paganis ortus prohibetur. V, 2268. In illa sacrilega lavatione frequentissime etiam corpora moriebantur. V, 2268.
Joannes apost. virgo est electus: et speciale virginitatis privilegium fuit, ut in pectore Christi recumberet. I, 1469. Illius est Apocalypsis. III. 2286. Scripta dum in insula Pathmo a Domitiano esset relegatus. III, 2266, 2267. Joanni quid praestitum a Christo in cruce. I, 1463.
Joannis Alexandrini apologia ad Gelasium. X, 1684.
Joannes Antiochenus arguitur Pelagianos episcopos depositos cum aliis suscepisse. X, 1760.
Joannis Chrys. commentariorum in Matthaeum translatio ab Anniano quodam Pelagiano expetita. X, 1749. A Pelagianis laudantur ejus sententiae, ut quae sibi faveant. X, 1749. Conceditur tamen continuum commendare gratiae auxilium. X, 1749. Locus illius a Pelagianis laudatus. X, 1736. Joannem Chrysostomum Pelagianis adversari. X, 1755. Joannis Chrysostomi homilia de cruce. V, 2047, not. 6. Alii duo Sermones ejusdem (uti valde probabile) de consolatione mortuorum. VI, 1161.
Joannis, ut creditur, Fiscamnensis Opus ad Agnetem Henrici Imp. relictam. VI, 909.
Joannes Jerosolymit. VII, 809, 813, 812, 817. Pelagio quomodo faveat. X, 1699 Ejus tamen causam ad Innocentium remittendam consentit. X, 1700. Orosium salutantem duris verbis excipit. X, 1700. Joanni Jerosolymit. exprobrat Innocentius in tuendis piis et coercendis impiis negligentiam. X, 1710, 1711.
Joannis Maxentii ac sociorum nomine datus libellus. X, 1771. Item epistola pro defensione Scytharum monachorum. X, 1778. Ipse capitula ex Fausti et Augustini libris decerpit, quorum oppositio ex collatione appareat. X, 1779. Joannes presbyter et archimandrita idem putatur qui Maxentius. X, 1779. Not. ( b )
Joannes monachus, et Joannes lector in causa fidei Romam directi. X, 1772, 1776.
Joanni Papae adscriptum Psalterium. VI, 1135.
Job nullo digno nomine potest appellari. V, 1842. Job tuba ductilis. V, 1844. Ante Evangelica praecepta Evangelicus. II, 1103. Ante Legem Legis exemplar in operibus suis ostendit. III, 2361. Ejus elogium. III, 2361. Job cur [Col. 0749] diabolo permissus. V, 1739. Ad minutorum peccatorum purgationem est afflictus. V, 1844. Job patientia laudatur. V, 1813. In stercore melior fuit, quam Adam in paradiso. V, 1844. Uxor ei Eva erat, sed ille non Adam. V, 1813, 1844. Oblivisci uxorem in filiis didicerat. V, 1841. Job periclitantibus membris auctori vulnerum pectus servat. V, 1841. Justitia incolumis eum in naufrago corpore tutatur. V, 1841. Job in prosperis et in adversis diaboli victor. V, 1842. In se ostendit et divites esse posse bonos, et pauperes beatos. V, 1842. Jobi exemplo liberi arbitrii vigorem probare conatur Cassianus. X, 1820. Quam frustra. X, 1823. Versio Latina verborum Job ex Graeco Septuaginta, et alia ex Hebraeo. X, 1652.
Jonas ab Hebraeis traditur esse filius Sareptae ab Elia suscitatus. III, 2181.
Jordanis Christi baptismate consecratus. V, 1812, 1833.
Joseph interpretatur augmentatio. V, 1766. Joseph figura Christi. V, 1924. Quot modis Christum figuraverit. V, 1765, 1773. Quod somnio vidit, in solo Christo est impletum. V, 1766. Quo venditus sit pretio, non conveniunt translationes. V, 1765. Venditus, servile nescivit ingenium. V, 1768. Joseph cur patri notum non fecerit quid de se actum esset. V, 1770. Joseph benignitas. V, 1769. Joseph praevidens quod eum Aegyptii adorare vellent, inde ossa sua efferri jussit. III, 2163. Tamen bovis simulacro juxta sepulcrum ejus statuto eum coluerunt. III, 2163. Ea de causa vitulum sibi in deserto filii Israel conflarunt. III, 2163.
Joseph imperite dictus est habere duos patres. III, 2252. De genere regali est, et sacerdotali. V, 2110. Turbatio ejus dum sponsam gravidam vidit explicatur. V, 2108. Joseph post Christi resurrectionem superstes. V, 1766. Not. ( a ).
Joseph ab Arim. non minor affectus erga Christum fuit, quam Mariae. V, 2204. Joseph in monumento cordis Dominum collocat. V, 2205.
Josue prius Auses dicebatur. III, 2273.
Jovis dies, nec in Maio, absque sanctis festivitatibus, nulli in otio transigendus. VI, 1172.
Jovinianus virginitati nuptias coaequat. VIII, 1219. Abstinentibus a vino et carnibus nihil meriti accrescere credit. VIII, 1219. Nullam esse vult in futuro meritorum distantiam. V, 2183; X, 1718. Asserit hominem non posse peccare. V, 2183; X, 1718. Scil. post baptismum. X, 1735. Joviniani secunda quaestio, Pelagiani ingenii disciplina est. X, 1693, 1696, 1697, 1706.
Iphidamia. VIII, 1150.
Ira quid. VI, 1089. Ira sua nulli videtur injusta. X, 1887. Irae vani praetextus. VI, 1096. Gradus. VI, 1251. Effectus. VI, 1251. Iracundia prius nocituris nocet, quam nocendis. V, 2301. Iracundiae flammae falsis suspicionibus succenduntur. V, 2346. Ira subitanea, palea; inveterata, trabes. V, 1872. Ira cordis occulum turbat, odium excaecat. V, 1872. Iracundiae non satisfecerunt sancti, quando de impiis poenas sumpserunt. V, 2262, 2263. Ira Dei, quid. X, 1872.
Irenaeus sperat post hanc vitam quod ad cibum et potum pertinet. VIII, 1818.
Iris non solum a sole, sed et luna interdum fit. III, 2157. Iris incarnati Verbi typum gerit. III, 2419.
Irregularitas ad Clericatum. Vide Clericus.
Isaac typum gessit Dei Patris. V, 1760, 1818. Necnon Christi. V, 1758, 1818. Christi sponte patientis. V, 1954.
Isai typum gessit Dei Patris. V, 1818.
Isaiae filius Rapsaces. III, 2187.
Isidorus Hisp. V, 2130.
Isera. X, 1792.
Isis. III, 2343.
Israelitae quo jure terram Chanaan obtinuerint. V, 1811. Eorum erga Dei beneficia ingratus animus. V, 1797.
Itinerantium superstitiosae observationes, quibus piae opponuntur. V, 2001, 2002, 2269.
Juda confessio sive laus interpretatur. III, 2201. Judae novissima benedictio convenit Christo. III, 2203.
Judam Giezi praesignavit. V, 1832. Judae incestus tribuitur, et patri ejus ac matri sanitas miraculo reddita. VI, 1285. Judae obduratio. V, 2036. Dominus illi corpus suum dedit. III, 2311; VI, 1285; IX, 766. Ac pedes abluit. VI, 1285. Judas severissimus sui judex. V, 1901. Spiritus sancti mustum portare non potuit, ideo crepuit. VI, 1069. Quo die vel tempore vitam finierit, improbabile est. III, 2288.
Judaei a Juda Machabaeo appellati. III, 2274. Legislatorum filii vocantur. VI, 974. Judaeum facit nativitas, non circumcisio. III, 2274. Judaeorum pater, Cain. III, 2282, 2298. Judaei in verbis Jacob ad Ruben novissimis praemonstrati. III, 2203 Necnon in Esaü. V, 1758. Quî Christianis serviant. VI, 1758. Judaeorum adversus Christum conatus Jacob lucta designati. V, 1758. Judaeorum populus spinosus. V, 1779. Eorum infidelitatis et infirmitatis figurae. V, [Col. 0750] 1750. Judaeorum reprobationis et electionis Gentium figura. V, 1821. Judaeorum et Christianorum egregia figura. V, 1800. Alia. V, 1801, 1814. Judaeis adhaesit lepra, quando ad nos transiit gratia. V, 1833. Judaeorum figura Gedeonis vellus. V, 1817, 1818. Judaeorum solemnitates. III, 2276. Cur in uno tantum loco vota reddere aut sacrificare sint jussi. V, 2048. Judaismi ab initio nullus ex Gentibus veniens Legi se adjungere prohibitus est. III, 2240.
Judaei parati ad legendum, caeci ad intelligendum, duri ad credendum. V, 2008. Peccarunt in Spiritum sanctum. III, 2307. Eorum insania in Christi passione. V, 1827. Per Titum et Vespasianum punita. V, 1827. Quot tunc perempti, quot captivi. V, 1827. Judaei per orbem dispersi, ut lucernam legis tamquam candelabra lignea Gentibus ministrent. VIII, 1128. Judaeorum gens, scriniaria Christianorum. VI, 751. In Judaei armario codex noster servatur. VIII, 1113. Leges contra Judaeos. IX, 815. Judaeis causas agendi aut militandi aut Christianos suo servitio habendi licentiam denegat Valentianus. X, 1751. Non est aditus ad Comitum dignitatem, ad senatum, ad praefecturam, ad militiam, ad mensas divitum. VIII, 1133. In uno Minoricae oppido impune habitare eis non licet. VII, 822. Judaei Deum unum, non etiam trinum volunt fateri. VI, 974. Multis testimoniis de Christi veritate ac divinitate convincuntur. VIII, 1123. Item de veritate Ecclesiae. VIII, 1132, 1133. Judaeorum in oppido Magonensi mira conversio. VII, 824.
Judex qui provinciae praesidet. IX, 813. Judex principe loco Flavius tribunus in Carthaginensi collatione sedet. IX, 817, 818. Inter eos, uti fatetur, a quibus se judicari decuerat. IX, 816, 819. Judices Africani. IX, 808, 809, 810. 813.
Judices quid deceat. VI, 1297. In judice misericordia et disciplina non dissocientur. V, 2328. Haec in judice secucuritas fidei est, ut de se non timeat judicari. IX, 820. Absentes et inauditos damnandos non esse. X, 1735. Criminationes testium absentium in absentes non facile excipiendae. X, 1720, 1722. Tolerabilius est innocentem quemlibet tardius inveniri, quam cito pro nocente damnari. X, 1772. Judicium in melius retorsisse numquam piguit. X, 1720. Optimae mentis indicium, prava difficilius credere. X, 1720. Judiciorum saecularium moderatio docet qualia esse debeant ecclesiastica. X, 1722. Judicibus in reum latam sententiam revocare non licet. III, 2352. Judicum latrocinia. VI, 1292, 1297. Judices injusti plurimi hîc eas reddiderunt poenas, quibus alios injuste affecerunt. VI, 1035. Judicia cur olim in porta. VI, 1231. Causas dicere vel audire in festivitatibus prohibetur. V, 2275.
Judicium aliud discretionis, aliud damnationis. V, 1925. Judicanda sunt aperta mala, non ignota aut dubia. V, 1871, 1873. Judicari debent aperta mala, sed cum caritate. V, 1871. Judicare satius est bene de malis, quam de bonis male. V, 1871. Judicare semper male de bonis naturaliter vulgo insitum. VI, 1221. Judicare temere de occultis cordis alieni peccatum est. X, 1861. Judicium temerarium non parvum, et si commune peccatum. V, 1873. Judicium vulgare vir fortis prae conscientiae luce contemnit. X, 1863. Judiciis alienis moveri non debemus, qui de nobis non dico quid cras, sed quid hodie simus, judicare non possumus. V, 2350.
Judicia Dei quam alta. VI, 887. Semper sunt justa. X, 1885. Plerumque sunt occulta, sed numquam injusta. V, 1771, 1788, 2262. Nobis non sunt investiganda. X, 1658, 1660, 1663. Investigabiles sunt, et misericordia qua Deus gratis liberet, et veritas qua juste judicat. X, 1887. Judicia sua non nos jubet Deus discutere, sed credere. V, 2192.
Judicis terreni ac superni discrimen. V, 2050. Ad adorandum verum judicem perducunt Angeli sanctorum animas. VI, 1061. Coram tremendo judice anima hinc exiens ab Angelis sistitur. VI, 1183. Judicantur injuste peccatores, si non libere peccarunt. VIII, 1142.
Judicii dies quia ignoratur, vocatur media nox. V, 1892. Judicii diem quomodo Christus dicat se ignorare. III, 2410. Judex vivorum et mortuorum Christus quî intelligatur. V, 1805. Judicii die qui vivi fuerint, simul cum mortuis suscitatis rapientur in nubibus obviam Christo. VI, 1161. Judicium novissimum esse, rationi consentaneum est. III, 2219. Judicium unum per aquam in diluvio, alterum erit per ignem in fine saeculi. III, 2419, 2422. Judicii ignis arbiter. V, 1772. Judicii extremi figura, clibanus ardens Abrahae visus. V, 1746. Judicii quam justa severitas. V, 1803. Judicii nostri ratio in potestate nostra. V, 2139, 2162, 2252, 2259, 2260, 2329. Unde erit damnatio vel corona nostra. X, 1869. Judicis futuri sententia praevenienda. V, 2221. Judicii diem quî praevertere debeamus. V, 1846. Judicii dies frequenter recolenda. VI, 1169. Hanc frequenter praedicat Caesarius. V, 2206. Lectio Matth. XXV. in qua sermo est de judicio, sola sufficit ad omne malum fugiendum, et faciendum omne bonum. V, 1897. Judicii futur [Col. 0751] oblivio, magna peccati poena. V, 2045. Judicii extremi quantus erit terror, quam exacta examinatio. V, 1893. Quae erit ratio, et quam utilis sit quotidiana illius recordatio. V, 1963, 1964. Judicii novissimi consideratio. VI, 1185.
Judicium non statim ab Antichristi morte incipiet. VI, 1134. De peccatorum sorte in die judicii, Pelagii, Origenis et Hieronymi diversae sententiae. X, 1704. Judicandorum hominum triplex sors. V, 1949. Judicium quale erit circa impios, peccatores, et justos. III, 2332, 2333. Domini vultum sustinere non poterunt peccatores. III, 2333. Civitas Jerusalem in adventu Domini descendit de caelo. III, 2333. Ad judicium non veniunt Pagani, nec haeretici, nec Judaei. V, 1896. Judicio subjecti non erunt fideles ad sententiam excipiendam, sed ut fidei merito laudentur. III, 2376. Gloriam eorum videbunt perfidi, sicut et ipsi perfidorum cruciatus. III, 2376. Ad Dei judicium venturi etiam parvuli. X, 1652. Judicii die quî diabolus reos sit accusaturus. VI, 1072. In judicio bona et mala opera velut in statera ponenda. VI, 1202. Peccatoribus agendum, ut in die judicii etsi coronam non merentur accipere, vel peccatorum indulgentiam consequantur. V, 1835, 2340. De judicio extremo Sermones tres. V, 2206.
Jugulos ponere, pro jugo subjicere. VII, 846.
Jugo Christi aut saeculi quisque subest. V, 1800. Jugum Christi leve. V, 2316. Jugum leve, caritas. X, 1651. Jugum grave, peccatum. X, 1650. Jugum avaritiae durissimum et amarissimum. V, 2317.
Juliana Alexandri Senatoris uxor. VII, 819.
Juliana, ejusque elogium. X, 1738.
Julianus Praef. praet. IX, 790.
Julianus Proconsul Africae. IX, 805, 844.
Julianus edicto viros suos dimittendi mulieribus potestatem fecit. III, 2349. In urbe Roma. III, 2349. Ubique se edictis suis apostatam est testatus. IX, 802. Ex famulo Dei minister factus inimici. IX, 802. Rogatus Donatistis permittit ab exsilio reditum. IX, 803. Imperator profanus et sacrilegus moritur. IX, 803. Rescriptum ejus per Donatistas impetratum. IX, 809.
Julianus Amartolus. X, 1790.
Julianus. X, 1681.
Julianus Campanus. X, 1857. Sanctis parentibus Memore et Juliana natus. X, 1738. Vir acer ingenio, in divinis Scripturis doctus, graeca et latina Lingua scholasticus. X, 1736. Est rhetor peritissimus. X, 1740. Procacissimus. X, 1830. Vocatur a Mercatore exepiscopus Eclanensis. X, 1739. A Beda episcopus Celanensis a Romania. X, 1740. Scripsit in Cantica canticorum. X, 1740. Libellum composuit de amore. X, 1740. Item de bono constantiae. X, 1745. Item ad Demetriadem de institutione Virginis. X, 1745. In stilo ipsius est suavitas eloquentiae demulcentis. X, 1746. In libris esset quod multum prodesset virtutum studiosis, si gratiam flagitare in eis doceret. X, 1746.
Julianus ab Innocentio ordinatus, et in ejus communione quamdiu vixit permanens, Coelestium et Pelagium damnavit. X, 1689. Pelagii et Coelestii sectator factus. X, 1684, 1686 Zosimi tractoriae subscribere recusans cum aliis deponitur. X, 1689. Monetur ut nominatim designet, quosnam recte sentire confidit. X, 1690. Multi ab eo et sociis deficiunt. X, 1691. Juliani ab Occidente expulsi apud Imperatorem expostulatio. X, 1754. Juliani depositio confirmatur. X, 1760. Hic in episcopatum et Ecclesiae communionem irrepere molitus, a Xysto Leonis hortatu rejicitur. X, 1761. Duas sorores suis erroribus imbuit, quid una earum illi objecerit. X, 1738. Eleemosyna indigentibus tempore famis praerogata, multos haeresi sociavit. X, 1737. Pelagiana capitula defendit: unde libri Augustini adversus ipsum, et ipsius adversus Augustinum. X, 1737. Injuriis et contumeliis magis membranas, quam ulla fidei recta ratione complevit. X, 1737. Tota inepti illius laboris summa. X, 1737. Illi quoque subnotationibus respondit Marius Mercator. X, 1737. Julianus conventus ut cum universa Ecclesia Pelagium et Caelestium damnet, detrectat. X, 1738. Et epistolam ad Zosimum mittit, quam prius curat per totam Italiam circumferri. X, 1739. Quo doloso sensu omnes in Adam mori, omnes in Christo resurgere praedicet. X, 1738, 1739. Aut quomodo dicat Adam non soli sibi, sed generi humano obfuisse. X, 1738. Quomodo intelligat infantes non in eo statu esse, in quo fuit Adam ante praevaricationem. X, 1738. Adam sive peccaret, sive non peccaret, moriturum fuisse, fatetur nulla firma ratione dici. X, 1738. Quibus sophismatis Romae usus est ad elevandam peccati ex Adam traductionem. X, 1739. In Cilicia errores suos spargit. X, 1739. Illuc pergit ad Theodorum Mopsuestenum. X, 1739. Inde rediens libros octo adversus Augustinum scribit. X, 1740. Theodorus, quem maxime laudat, in conventu Episcoporum eum damnat. X, 1740. Juliani sententiae a Beda ex ejus opusculis expressae cum illarum [Col. 0752] refutatione. X, 1740. Juliano, ut videtur, auctore seriptus libellus fidei. X, 1732.
Juliani Pomerii excerpta. VI, 1050.
Julius episcopus ad Innocentium ab Africanis Conciliis destinatus. X, 1714.
Junius quare Brutus cognominatus. III, 2357.
Junius Quartus Consul. X, 1714, 1715. V. Palladius.
Junius exceptor. IX, 794.
Ivonis Carnutensis Sermo. V, 2200.
Jurare prohibuit Salvator. III, 2411. Jurandi formula. IX, 783. Alia. IX, 784. Rursum alia. IX, 818.
Jus animae et carnis. V, 1916. Jure fori, non jure coeli. V, 2293.
Justificationis gratia. III, 2370. Quae opera rejiciantur a justificatione. X, 1633. Justificari nemo potest per sola naturalis rationis subsidia, aut divinae legis scita. X, 1743. Quomodo hinc Catholicos haeretici calumnientur. X, 1743. Justificatio per fidem Jesu Christi data est, datur, dabitur credentibus. X, 1637. Voluntatem nostram non exspectat, sed praeparat Deus, ut a peccato purgemur. X, 1786. Justificat impium Deus non praeventus humana voluntate. X, 1659. Justificando Deus gratis praevenit quos per justitiam glorificare disponit. VI, 765, 767. Justos veteris Testamenti per laborem proprium et Christi fidem fuisse justificatos. X, 1734.
Justitia pro juris dicendi potestate. II, 1138. Justitia a jure dicendo intra duas partes contrarias. V, 1916. Justitia hominum magistra et gubernatrix. III, 2327. Res Dei est. III, 2327. Justitia remota regna efficiuntur latrocinia. VI, 1292. Justitiae rigore, ut de virga ferrea, corriguntur boni, confringuntur mali. III, 2421. Justitia nimia incurrit peccatum, temperata vero perfectos facit. III, 2226. Justitia Dei iniquis, sicut aegris oculis lux, odiosa. X, 1874.
Justitiae pulchritudo. VI, 994. Justitiae laus et quî ea tenenda. VI, 1258. Justitiae mandatum omnibus generale est. II, 1105, 1106. Justitia sola beatificare potest animam. VI, 830. Justitia pacem, et pax gaudium parit. V, 1917. Justitia Deum semper placatum, et injustitia offensum fuisse. VI, 1037. Justitia in nobis non regnante, dominatur iniquitas. X, 1818. Justitiam esurit, qui discere optat justitiam. V, 2317. Justitia non aliud est quam non peccare. V, 1863. Justitia tota haec est, virginitas, sacerdotium et martyrium. III, 2154. Justitia est omnis veritas. III, 2232. Justitia vera et perfecta. V, 1915. Justitia nec per naturam, nec per Legem est. X, 1887. Justitia infidelium falsa. X, 1796. Justitia Legis terrena, justitia fidei divina. III, 2412. Justitia vera non est nisi per Christum. X, 1796. Peccatum factum est relicto Deo: justitia non fit sine Deo. X, 1880. Justitia princeps Abel, et secundus post eum Enoch. III, 2154. Justitia nostra hic qualis sit. X, 1873. Justitia vera, quomodo in aliquibus perfecta et imperfecta. X, 1886. Justitia duplex munus. VI, 1050; X, 1867. Justitiam a pluribus amitti. X, 1834, 1836, 1848.
Justi in Scripturis unde appellati. X, 1695. Justus in alios esse nequit, qui in se ipsum est injustus. V, 1916. Justum unum plurimis peccatoribus Deo esse cariorem. VI, 1037. Justos et perfectos esse plurimos vult Pelagius. X, 1702, 1705, 1706, 1707. Quo id sensu dicere liceat. X, 1705. Justi coronant Christum, sed ab eo ornantur. V, 2058. Justus quomodo accusator suî, et tamen justus sit. III, 2232. Justi ut non sine peccatis minutis, ita indigent tribulatione purgari. V, 1771. Justorum minuta peccata tribulatione purgantur. V, 1771, 1844. Justorum afflictio non poena est criminis, sed virtutis examen. X, 1863. Justorum praemia et labores. VI, 1065. Justorum labor magnus, mores tolerare contrarios. X, 1869.
Juvencam facere. V, 2004.
K.
Keayea. VII, 815.
Kalendae. Vide Januarius.
L.
Laban diaboli, typum gessit. V, 1763.
Labor honestus est lectionis. V, 2324.
Labore manuum quo damno Monachi plus solito occupentur. V, 2334. Labor piorum est exercitatio, non damnatio. X, 1882. Labor hîc nullus est comparandus spei nostrae. X, 1881. Aut laboribus Christi. X, 1882. Laboris finis non erit, nisi diligatur quod non possit auferri. X, 1870.
Lacrymae unde falsae. III, 2161. Lacrymas fundens ob temporalia, et non fundens ob peccata, culpabiliter durus est. VI, 1122. Lacrymae amoris indices. VI, 930. Harum jugis gratia ardenter postulatur. VI, 931, 935. Lacrymae [Col. 0753] contemplantium quid eis praestent. VI, 1000. Lacrymae Domini, gaudia mundi sunt. V, 1928. Lacrymae passionis Christi vicaria. VI, 1254.
Lactantius post hanc vitam sperat quod ad cibum et potum pertinet. VIII, 1218.
Laetitia inepta unde comprimatur. VI, 1101. Vide Gaudium.
Laetus notarius. IX, 810.
Laïcorum excusatio, dum excitantur ad Scripturarum studium, aut ad ecclesias frequenter adeundas. VI, 1060. Laïcis, clericis, monachis aequaliter convenit fidem, spem, caritatem, humilitatem servare, ac poenitentiam agere. VI, 1061.
Lamech non occidit Cain. VI, 2221.
Lampadius episc. IX, 787.
Lampadius Consul. X, 1792.
Lana et linum quid significent. V, 1854.
Landuleus Capuanus episcopus. VI, 817.
Lapides ex aqua. III, 2169. Lapidum acervus in testimonium planctus. VII, 815.
Lapidatus Diaconus, pro degradatus. IX, 795, 796.
Larvati. Vide Personati.
Lascivia semper juncta est saturitati. V, 2026.
Latro qui ad dexteram Christi in cruce pendens paradisum meruerit, dicitur ipsum Christum dum in Aegyptum fugeret, a latronibus eripuisse. I, 1466. Latro et latro. V, 2049. Latro Christum de proprio blasphemavit, et de Dei Spiritu credidit. X, 1810. Ab Adam primus paradisum intravit. V, 2044, 2049. Latronis absolutio mundi spes est et consolatio. V, 2043. Hanc ille non sine causa meruit. V, 2044. Latronis fides extollitur. V, 2044, 2046, 2049, 2054. Latro confessor et martyr. V, 2044. Doctor. V, 2049, 2050. Latronis devotio imitanda. V, 2070. Latronis exemplum ne sit remissioris vitae occasio. V, 2046.
Latrocinia iniquorum judicum. VI, 1292.
Latronianus corrector Siciliae. IX, 786.
Laurentius crucem Christi super caecorum oculos faciens, eos illuminabat. V, 2351. Hippolytum eustodem suum ad fidem Christi convertit. V, 2351. Grano sinapis comparatur. V, 1914. Flammas fidei calore non sentit. V, 1914. Igne ignis vim restinguit. V, 2127. Coronam martyrii tempore pacis invenit. V, 2128. Quam ob causam cruciatus. V, 2128. Laurentii passio mundum illuminavit et inflammavit universum. V, 2127.
Laus hominis vera. VI, 872. Laus vana. VI, 876. Laudis humanae cupidi opera perdunt. V, 1893. Sicut vera laus ornat, ita falsa castigat. V, 2116. Laudem cupere, dum negatur, si cuiquam facile est; difficile est ea non delectari, cum offertur. X, 1887. Nec valde gaudere debemus quando laudamur, nec contristari quando vituperamur. V, 2350. Laudem ac meritum virtutum, si hae a Deo donentur, auferri putant Pelagiani. X, 1825. Quam falso. X. 1825, 1827. Laudare se homini periculosum, non item Deo. X, 1895.
Laus uni Deo debetur. VI, 859. Hominis ad laudandum Deum insufficientia. VI, 872. Quis eum recte laudet. VI, 872; X, 1865. Laudandi Dei cupidus, petit unde eum digne laudet. VI, 926, 927. Laus Dei qualis esse debeat. V, 1882. Laudator Dei non est, aut qui male vivit, aut qui quasi de suo bene vivit. V, 1847. Aut qui cum hoc se a Deo accepisse sciat, sibi tantum vult divitem Deum. V, 1847. Laudis sacrificium nemo offert malus. V, 1847. Laudandus Deus vita et lingua. V, 1848. Laudandus in ultionibus ut in beneficiis illius. X, 1865. Laudes Dei cum Beatis celebrandae. VI, 921. Non est laboriosa, sed amabilis servitus in Dei laudibus perpetuo assistere. V, 2156.
Lazarus et Neporus seu Heros episcopi Gallicani. X, 1684, 1689. Accusatores Pelagii. X, 1708. Eorum litterae ad Afros adversus Coelestium missae. X, 1719. Et Carthaginem delatae. X, 1711. Lazarus et Heros sacerdotali loco et omni communione a Zosimo submoventur. X, 1720, 1721. Eis tamen datur, ut intra secundum mensem veniant, ac praesentem Coelestium convincant. X, 1722. Hi dicuntur inobservatis ordinationibus plebe cleroque contradicente sacerdotia vindicasse, quibus se ipsi abdicaverint. X, 1720. 1721. Vocantur turbines Ecclesiae. X, 1721. Erubescenda factis et damnationibus nomina. X, 1722. Lazaro dicitur vetus consuetudo criminandi innocentiam, idque gestis probatur. X, 1721.
Lectio quid sit. VI, 997. Quis ejus scopus. VI, 1002. Lectionis piae commendatio. V, 2019, 2020, 2022. Ad lectionem Scripturae hortatorius sermo. VI, 1339. Lectionibus divinis anima pascenda. VI, 1178. Ab iis nemo excusatur, nec qui legere non novit. V, 2324, 2325. Lectionem divinam, quando noctes longiores sunt, potest quisque tribus horis legere vel audire. V, 2325. Lectionis assiduae fructus. V, 2324. Lectio sola Matth. XXV. in qua de judicio sermo est, Christiano sufficere potest. V, 1897. Lectio sacra, [Col. 0754] etiam rerum quae non ignorantur, nobis utilis et necessaria. III, 2364. Legentes incongrua non in culpam veniunt, sed sequentes. X, 1777. Nec vitio dari potest, nosse quad fugias. X, 1777. Lectione divina sic utendum, ut sit speculi vice. II, 1115. Ut immoderata jejunia, ita lectionis studium intemperans in reprehensionem cadit. II, 1115. Lectiones canonicae. VII, 835. Lectiones in ecclesia stando audiebantur. V, 2319. Lectio pia refectionis tempore. IV, 2022.
Lector historiam miraculorum pronuntiat. VII, 842. Lectores habent Scripturas. IX, 794. Multi multos codices produnt. IX, 795. Coddeonis uxor prodit codices sex. IX, 795.
Lectorius Comes. VII, 830.
Ledonis et Malinae vicissitudo. III, 2159.
Legatus Carthaginis. IX, 816.
Lemellente castellum. IX, 803.
Lene corpus quid. I, 1434.
Lenitate salva poenas de peccatoribus a sanctis viris sumptas esse. V, 2263.
Leo episc. IX, 816, 827.
Leo Papa. VI, 990. Ferventi zelo contra Pelagianos depugnat. X, 1684. Adhuc diaconus irritos facit dolosos Juliani conatus. X, 1761. Duae ejus epistolae ad coercendos Pelagianos. X, 1761. Item sententia de Pelagianis conversis recipiendis. X, 1730. Leonis Sermo de Epiphania. V, 2008. Alius de Quadragesima. V, 2032.
Leo aegrotans simiam quaerit, qua devorata convalescit. VI, 1338. Leonum rugitus caeteris animantibus terribilis. VI, 1233.
Leontius. IX, 800, 801, 838.
Leontius Galliarum episc. X, 1755.
Leontius monachus in causa fidei Romam directus. X, 1772, 1776.
Leporius monachus, ac postea presbyter, Pelagii in Calliis praecipuus discipulus errorem magnifice condemnat. X, 1752.
Letaniarum tres dies regulariter in toto mundo celebrat Ecclesia. V, 2076. Dies sunt animae medicinales. V, 2076. Qualiter sint celebrandi. V, 2077, 2078.
Leucii acta. VIII, 1141. sub nomine Apostolorum scripta. VIII, 1150.
Levita interpretatur, assumptus. VI, 1216.
Lex a lectione dicta est. III, 2395. Legis tripartita intelligentia. III, 2395. Legis imago nunc est, in futuro judicio erit veritas. III, 2354. Lex quia se ipsam mollire non potest, a nobis mitiganda est ut possit prodesse. III, 2226. Lex Dei secundum naturam est. X, 1880. Quî naturaliter, nec tamen sine gratia, quae legis sunt fiunt. X, 1880. Legis divinae meditatio daemonibus ad nos aditum non permittit. III, 2351, 2358. Lege Dei et lege diaboli repugnantibus medius homo est. III, 2409. Lex Dei, regalis via. VI, 1088. Sine lege esse, est esse sine Christo. VI, 1088. Lex naturalis ubi evanuit, non penitus oblitterata, sed maxima carens auctoritate, scribenda fuit. III, 2219.
Lex Moysi arbore scientiae boni et mali significata. III, 2320. Item Elisaei baculo. V, 1999. Data est Dominico die. III, 2289. Feria quarta. III, 2289. Lex a tota Trinitate data. VI, 772. Cur data. X, 1887. Quid praestet. X, 1805. Homines ad suscipiendum Christum praeparavit. III, 2334. Lex Christum non intelligentibus aqua, aliis vinum. V, 1921. Legis et nucis comparatio. V, 1805. Legis litteram aqua amara significavit. V, 1793. Sapientia lignum vitae unde dulcescit. V, 1794. Legis littera quomodo occidat. X, 1880. Per Legem cognitio peccati, non de peccato victoria. X, 1642. Legis accessu peccatores plus fiunt rei. III, 2226. Lex manifestior plus facit reum. III, 2367. Lex quomodo sancta et bona, si iram operatur. III, 2402. Lex etsi jubendo non juvat, sua tamen sanctitate et justitia malum esse concupiscentiam ostendit. X, 1642. Lex data ut gratia quaereretur; gratia data ut lex impleretur. X, 1863. Lex vetus ad vindictam initio prompta, postea severitatem remisit: Lex nova initio clemens, postea etiam vindicavit. III, 2303. Haec vindicavit, ne contemptui duceretur; illa ignovit, ne videretur crudelis. III, 2303. Legis novae uberior gratia. III, 2303, 2306. Legem Evangelio exaequant Coelestius et Pelagius. X, 1690. Legi Evangelium praeferri Pelagius indigne fert. X, 1704. Legem ad regnum coelorum sic mittere sicut Evangelium Coelestius docuit. X, 1681, 1682, 1687, 1690. Et Pelagius. X, 1704. Legis consummator. VI, 1037. Legem mutatam esse. V, 1999. Lex fracta, Judaeorum reprobationem; iterata, populi alterius electionem significavit. III, 2222. Lex usque ad Joannem, sed et postea a Christo et discipulis ex dispensatione observata. III, 2256. Quatenus cessarit. III, 2263. Lex per Christi adventum absoluta non perit, sed proficit. V, 1919.
Lex membrorum quî utilis, quî mala. V, 1944. Lex est [Col. 0755] peccati cui omnes homines absque ulla exceptione subjiciuntur. V, 1944. Lex peccati stimulus, prohibendo et non auferendo. X, 1642.
Leges inter arma non silent. VIII, 1108.
Leges publicae, pro chartis publicis. IX, 831.
Liber vitae. VI, 1041. Tribus modis in eo quis scribitur. VI, 1041.
Liberi sacra inhonesta et furoris plena. III, 2344. Hic cum Priapo semper depictus. III, 2344.
Liberius. IX, 787.
Liberius praefectus et patricius in Arausica civitate basilicam construxit. X, 1785.
Libertas intellectualibus spiritibus cur a Deo concessa. VI, 763. Sic eis est data, ut et illam habere et perdere possent, sed non valerent resumere. VI, 763. Quod probant angeli lapsi. VI, 763. Libertas hominis. V, 1873, 1875, 1878. Evincitur ex praeceptis ei datis, et ex poenis ob jussa neglecta eidem inflictis. VIII, 1142. Item ex futuro judicio. VIII, 1142. Naturae necessitate, non voluntate qui aliquid facit, nec laudandus est, nec culpandus. III, 2217. Liberos non solum carnis, sed et animi motus nos non habere, Apostolus et experientia docent. X, 1745. Libertate illaesa Deus omnia praescit. VI, 995. Nullam voluntati necessitatem infert Dei praescientia, adeoque nec praedestinatio. X, 1848. Possibilitatem boni non Deus peccatori, sed peccator ipse sibi aufert. X, 1848. Libertatem propriam ac nostram Adamus vendidit. V, 1944. Libertas propria per peccatum amissa. X, 1773. Libertatem, quam libertate perdidit homo, nisi Christo liberante non recipit. X, 1846. Libertas mala ex voluntatis est defectu, bona ex liberatoris auxilio. X, 1814. Libertas falsa, ut vera et Christiana fieret, indiguit liberatore. X, 1774. Nec invitos ad ingenitam libertatem revocare debuit conditor noster. V, 1945. Libertas per superbiam dejecta, instauratur per gratiam reparata. X, 1769. Libertatis pristinae statum nobis Christus reformavit. X, 1758. Libertatis reformatae subsequendus auctor. X, 1770. Libertas vera. VI, 732.
Liber. Bonus est liber etiamsi serviat. X, 1863. Libera semper est apud Deum servitus, cui non necessitas servit, sed caritas. X, 1869. Voluntas delectatione affecta, fide mundata, spe erecta, caritate accensa, liberalem suscipit servitutem, et servilem abjicit libertatem. X, 1828.
Liberum arbitrium quid sit, et unde dictum sit. X, 1623. Est rei sibi placitae spontaneus appetitus. X, 1813. Liberi arbitrii facultas diversam facit Verbi Dei participationem. VIII, 1190. Liberum primi hominis arbitrium quî fabricatum. V, 2214. Quid poterat in eo ante lapsum. X, 1771, 1773. Solus protoplastus ante culpam sufficiens fuit per liberum arbitrium implere quod vellet. X, 1621. Possibilitatis bonum tunc habuit. X, 1621, 1623. Sed per culpam amisit X, 1621, 1623, 1628, 1629. In primo homine patuit quid hominis arbitrium valeret ad mortem. X, 1880. Liberum arbitrium in Adam sanum, in nobis infirmum, majore gratia sublevatur. X, 1783. Liberum arbitrium primi hominis peccato laesum. X, 1813. Vitiatum est et infirmatum. X, 1786. Nobis restat vulneratum et claudum. X, 1621, 1828. Quod gratiae gratuitae medicamento egeat. X, 1622. Quantum fuerit inclinatum et attenuatum. X, 1789. Libero arbitrio vitiato, nihil per se valet homo incipere aut perficere quod Deo placeat. X, 1625, 1631. Homo per se labi, per se non valet resurgere. X, 1622. Ad peccandum abundat propria facultate, at ad agendum bonum non sibi sufficit, nisi a Deo justificetur. X, 1869. Libero arbitrio solo carnis concupiscentias vincere homo non potest. X, 1615. Necesse est ut quo auxiliante vincimus, eo iterum non adjuvante vincamur. X, 1757. Liberum arbitrium nunc valet ad discernenda et desideranda quae secundum saeculum sunt, non quae secundum Deum. X, 1623, 1772. Sine gratia nullo modo idoneum est ad eligendum aut concupiscendum bonum. X, 1812. Nihil Deo deserente ad virtutem potest, ad peccandum sibi sufficit. X, 1671, 1672, 1673, 1675. Frustra objicitur: Non credendus est Deus talem fecisse hominem, qui nec velit umquam nec possit bonum. X, 1813. Libero arbitrio non suppetit facultas per se recipiendi quod perdidit. X, 1840. In primo homine amissum non potest reddi, nisi a quo potuit dari. X, 1787.
Liberum arbitrium quomodo tollant Manichaeus et Jovinianus. V, 2183. Quomodo confiteatur Pelagius. V, 2183. Liberi arbitrii extollentia. II, 1104. Non alia nobis causa benefaciendi difficultatem facit, quam longa consuetudo vitiorum. II, 1104. Liberum arbitrium frustra extollit Julianus. X, 1745. Qui ei subjicit omnes animi motus, sola genitali voluptate excepta. X, 1745. Cassianus libero arbitrio non solum voluntatem, sed et possibilitatem boni adscribit. X, 1815. Ac negat id ei solum adscribendum quod malum est. X, 1815. Liberi arbritii vigorem Jobi exemplo quomodo statuere conetur idem Cassianus. X, 1821. Quam inaniter. X, 1823. Liberi arbitrii sine gratia [Col. 0756] vires frustra exemplo Cornelii commendantur. X, 1796; Liberi arbitrii infirmitatem ac virtutem in quo ponat Gennadius. VI, 814; VIII, 1216, 1218.
Liberum arbitrium nihil esse aut non esse perperam dicitur. X, 1836, 1841. Liberum arbitrium quisquis negaverit, catholicus non est. X, 1631. Libero voluntatis arbitrio, et non quadam naturae necessitate, homo agere ostenditur ex data lege. III, 2347. Ex laude bonorum et vituperatione malorum. III, 2317. Ex eorumdem mercede et poena. III, 2318. Ex eo quod non est quisquam aut semper bonus aut semper malus. III, 2318. Item ex eo quod latibula quaerit, qui contra legemagit. III, 2318. Ex voluntatis judicio, quo plurimi a vitiis ad justitiam conversi sunt. III, 2318. Ex subjectione daemonum, et ex orationis commendatione. III, 2358. Ex iis quae Christus fidei hominum concessit. III, 2358. Liberum arbitrium ex concupiscentiae pugna adstruitur. III, 2409. Liberi arbitrii exemplum in Balaam. V, 1810. Libero arbitrio quisque se malo subjicit, nec ad id natura cogitur. VI, 1126. Libere quisque potest tenere gratiam, et ea retenta vitare culpam. VI, 1126. In potestate hominis est diabolo consentire. V. 2213. A dextris est praecipiens Deus, a sinistris seducens diabolus, homo in medio constitutus. V, 2213.
Liberum arbitrium manet in natura, sed qualitate et conditione per Christum mutatur. X, 1827. Quid sit ante quam illustretur ac liberetur, quid post. X, 1836. Ante gratiam in homine est, sed non bonum. X, 1780. Sic est sine gratia, sicut oculus sine lumine. X, 1780. Et sicut oculus semper indiget lumine ad videndum, ita et homo gratia ad bonum. X, 1780. Liberum arbitrium jumento, gratia sessori comparatur. X, 1632. Ita et liberum arbitrium et gratia peragit iter fidei. X, 1632. Posse habere fidem aut caritatem, naturae est hominum; habere autem, gratiae fidelium. X, 1887. Liberum arbitrium cohortationi vocantis obedit, cum in illo gratia Dei affectum credendi obediendique generavit. X, 1796. Cum autem acceperit Spiritum Domini, erit in eo libertas ad capessenda praecepta. X, 1630. Quomodo credentis et non credentis alia causa sit. X, 1630. Liberum arbitrium ideo dicimus bonae voluntatis affectum fideique principium operante gratia concepisse, ut per haec quae illi nullo merito praeeunte donata sunt, ea quae operaturo sunt promissa mereatur; ab illo semper petens posse aliquid boni facere qui ait, Sine me nihil potestis facere. X, 1821. Liberi arbitrii quae opera ad justificationem probentur, quae rejiciantur. X, 1636. In libero arbitrio ita operatur Deus, ut omnis bonae voluntatis motus ex Deo sit. X, 1758, 1759.
Libero arbitrio per gratiam nihil relinqui inepte dicunt X, 1800. Liberum est arbitrium, etiamsi divino egeat auxilio. X, 1709, 1710. Quomodo Dei donis non auferatur. X, 1804, 1827. Quomodo ei non officiat Dei adjutorium. X, 1731. Liberum arbitrium Dei munere non aufertur, sed liberatur. X, 1759, 1776, 1797. Gratia Dei vere fit liberum. X, 1712. Non aufertur voluntas, cum Spiritu Dei formatur, regitur, ordinatur, imbuitur. X, 1809. Cur. X, 1811. Liberum arbitrium destruunt, qui eo abutuntur adversus beneficium largitoris, non qui ad eum semper recurrunt. X, 1694.
Liberi arbitrii quis rectus usus. VII, 732. Nemo eo bene utitur nisi per Christum. X, 1757. Libera voluntas nihil melius agere potest, quam ut illi se commendet, qui mala agere non potest. X, 1886. Liberum arbitrium nostrum Christi vulnere curatur ac reformatur. X, 1623. Quomodo. X, 1623. Ne quidem liberatum ipsum sibi sufficit ut in bono permanere possit. X, 1797, 1798. Necdum tam perfecta utitur sanitate, ut medici sui ope non egeat. X, 1800. Indiget ut Christi gratia agendo, spirando, auxiliando et usque in finem praeeundo illud servet. X, 1801. Ne libero arbitrio videretur stare Petrus qui de se magna promiserat, permissus est periclitari. X, 1798. Voluntatis humanae stabilimenta sunt opitulationes divinae gratiae. X, 1827.
Libido a libendo. X, 1640. In bono libitu libido dici non potest, sed tantum in malo. X, 1640. Libido Pelagianis est naturale bonum, et nihil in ea pudendum. X, 1639. Ipsis publice laudatur. X, 1640, 1644, 1648. Quatenus naturale malum dici et credi debeat. X, 1641. Malum esse probatur ex verbis Apostoli. X, 1646. Libido si damnetur, aiunt Pelagiani, damnabuntur et nuptiae. X, 1644. Libido venialis est in conjugatis, malo bene utentibus. X, 1645, 1646. damnabilis est in adulteris et fornicatoribus, malo male utentibus. X, 1646. Libidinis auctor, non Deus, sed diabolus, praecedente hominis peccato. X, 1648. Homo ex homine, si non pecasset, absque libidine, per concubitum voluntarium procreatus fuisset. X, 1646. Libidinem parentes in posteros tamquam peccati sui testimonium hereditario jure transmiserunt. X, 1645. A libidine quid patiatur homo. X, 1641. Libido dici potest malleus universae terrae. V, 2302. Quomodo hominem ad mortem trahat, nisi succurrat gratiae antidotum. X, 1639. Libido dolorem concipit, [Col. 0757] peccatum parturit, generat mortem. X, 1644. Libidinem spe poenitentiae implere quam stultum sit. V. 2302.
Libidinis incentivis quî resistendum. I, 1459, 1460. Illam refrenare non valet voluntas singularis, nisi Christi gratia subvenerit. X, 1647. Contra libidinem pugnarunt omnes Sancti, de gratia confidentes, et corpus suum castigantes. X, 1641. Libido vincenda est fugiendo. V, 2301. Libidinosae cogitationes sine mora rejiciendae. V, 2345. Libido nihil nocere, si statim; at si post moras, non sine plaga excuti, carbonum ignis exemplo ostenditur. V, 2303. Inanis timor eorum, qui ne carnis maceratione in languorem incidant, metuunt. I, 1461. Libidinis nullum tam efficax medicamentum, quam mors Redemptoris. VI, 961.
Liburnicae naves. III, 2197.
Libosus ducenarius. IX, 816, 827.
Libyae centum urbes famoso terrae motu corruerunt. III, 2194.
Licinius et Constantinus Caesares Christianam religionem coli volunt. IX, 784.
Lidda, quae est Diospolis. VII, 815.
Ligamina collo non appendere, etiamsi a clericis fiant, aut divinas lectiones contineant. VI, 1172.
Linea corpus non est. VI, 731.
Lingua Hebraea aut prima fuit, aut ex multis aptata. III, 2324. Rationi consentaneum fuit, ut Moyses prima lingua uteretur. III, 2324. Linguae tot fuerunt, quot homines a constructione turris in varias regiones dispersi. III, 2324. Linguarum divisio, justa tumoris poena. III, 2160. Per hanc Scripturarum mysterium ad maturum tempus in uno populo mansit. III, 2160. Linguas in septuaginta duas divisas esse plurimi consentiunt. III, 2160. Apostolica humilitas Spiritus sancti munere collegit, quod praesumptio disperserat. III, 2160. Linguis omnibus modo loquitur unitas Ecclesiae. V, 2091. Lingua dolosa est adulantis non minus quam detrahentis. VI, 1287. Linguae refrenandae necessitas. VI, 1239. Linguae custodia. VI, 1062.
Lini similitudine, quomodo mores instituendi sint, declaratur. I, 1463. Vide Lana.
Lites in plateis vel in atriis basilicarum. V, 2279. In ecclesiis. V, 2238, 2241. In festivitatibus sanctorum. V, 2275. Litigiosus homo, pestilentia. V, 1966. Lite cedens, tempus redimit. V, 1966. Hoc pauci agunt, pauci ferunt. V, 1966.
Littera quid sit. I, 1410. Litterae vocales, semivocales, mutae. I, 1385.
Litterae ecclesiasticae communicatoriae. IX, 787.
Livania vidua. X, 1690.
Locus quid sit. VI, 1022. Locale omne, corpus est. VI, 745. Locus non facit sanctos. VI, 1282. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. X, 1890. Locus Domini est, ubi apparet. III, 2333. Loca sancta. VII, 805. Loca tantum duo sunt post hanc vitam, nec est tertius. V, 2308; X, 1654.
Locusta una acie ordinatum ducit exercitum. V, 1782.
Logicae opus. VI, 808.
Longinus aperuit latus Christi. VI, 961.
Loqui quid sit. I, 1410. Loquitur Deus omni homini bene operanti. V, 1824. Qui loquuntur alieno spiritu inflati, adhuc cum loquuntur, nesciunt quid loquuntur. III, 2172. Bene loqui, et male vivere, nihil aliud est, quam sua se voce damnare. X, 1859. Locutio asinae Balaam. III, 2172. Loquitur mula. VII, 822.
Lotio superstitiosa in festivitate S. Joannis Baptistae. V, 2268. Vide Pes.
Lucernarii hora. VI, 1236.
Luciani epistolae de Reliquiis S. Stephani duplex versio. VII, 807.
Lucianus episc. Carthag. IX, 776.
Lucianus episc. Donatista. IX, 778, 790, 805.
Lucianus diaconus. IX, 797, 798.
Luciferiani animas cum corporibus per coitum seminatas volunt. VI, 814; VIII, 1216.
Lucillae quadringenti folles, unde conjuratio et schisma. IX, 795. Nihil inde pauperes acceperunt. IX, 798.
Lucrum injustum nemo habet sine justo damno. V, 1783.
Luctus funebris. VI, 1159. Luctus mortuorum inutilis, nec jam licitus ostenditur. VI, 1159. Praeceptum eos non lugendi. VI, 1164. Luctus clericorum perstringitur. VI, 1166. Luctus ergo vestes nigras deferre alienum est a Christiano. VI, 1166. Lugentes solandi modus per crapulam. VI, 1107. Lugeri nihil justius debet, quam animarum perditio. VI, 1068.
Lucus arboris. V, 1744.
Ludis addictorum terribilia exempla. II, 1143, 1144. Ludentibus luxuriose aliquam humanitatem impendens, peccati eorum fit particeps. V, 2002, 2004.
Lumen gloriae. VI, 895.
[Col. 0758] Luna quarta decima in principio facta est. III, 2317, 2319. Facta est mane. III, 2322. Luna sole stante sub Josue, vel revertente sub Ezechia, pariter stetit vel revertit. III, 2175, 2187. Circa unam superstisiosae observationes. VI, 1172. Luna si quando obscuratur, clamoribus velut a maleficiis aliqui se defensare confidunt. V, 2239. Lunae cultores. III, 2278. Lunae dies computant, non illam excolunt Christiani. III, 2278.
Luncinaria sanctis locis exhibere. VI, 1171.
Lupercianus episc. X, 1790.
Lupus Trecensis. X, 1753.
Lux divina quî cogitanda. VI, 1012. Lux increata hîc a nemine conspici valet: a quibus quodam modo cernatur. VI, 922. Lucis invisibilis praestantia et necessitas. VI, 867, 878. Ejus augmentum postulatur. VI, 893. Lux interior hominis quantum pendeat a Dei praesentia. X, 1883.
Luxuria quid. VI, 1089, Luxuriantis animae frenum quoddam est corpus exhaustum. V, 2030.
Lysias (Rhetor). I, 1448.
M.
Macarius. IX, 800, 801, 803, 838. Adversus Donatistarum violentiam se munire cogitur. IX, 800.
Macedonius in Trinitate admittit quid extraneum aut officiale alteri. VIII, 1214.
Macedoniani. X, 1735.
Machabaeorum libri in divinum canonem non recepti. III, 2192. Machabaeorum II. liber Scripturis accensetur. X, 1733.
Macharius mon. VI, 1104.
Macrobius, episcopus Donatista. IX, 805.
Magistrum unum esse. VI, 1024. Magistros nostros vocat Coelestinus Papa sanctos Patres. X, 1757. Necnon omnes episcopos. X, 1756.
Magistratus. IX, 780, 807. Magistratus suppleto anno omnes actus suos domum suam tulit. IX, 781.
Magnificare dicitur duobus modis. V, 2131. Cantici Magnificat expositio. VI, 1137.
Magona, Minoricae oppidum. VII, 823. Ibi Reliquiae S. Stephani ab Orosio collocatae. VII, 823.
Magi majores suos in avium substantia saecula pervolasse fabulantes. III, 2164. Magica miracula. VI, 726.
Magi primitiae Gentium. V, 2005, 2008. De extrema Aethiopiae parte. V, 2150. Dicuntur reges. VI, 1318. Tres reges. V, 2018. Magi astrorum cursum non malevolentia speculabantur. III, 2258. Traditione a Balaam accepta regem Judaeorum natum intellexerunt. III, 2258. Magos de terra sua usque Jerusalem stella duce perrexisse qui existimant, Evangelio id firmare non possunt. III, 2194. Quid haec stella, an stella simpliciter, an Angelus, an Spiritus sanctus. III, 2194. Sidus illud novum et singulare fuit. V, 2005. Biennio ante Christum natum apparuit. V, 2006, 2007. Magi Deum esse cognoverunt cui astra serviebant. V, 2015. Magis alia revelatione indicatum est, quod sideris luce tacite signabatur. V, 2006, 2008. Magorum munera quid significent. V, 2007, 2012, 2014, 2015, 2018. Eos in muneribus imitari quomodo debeamus, V, 2007, 2013, 2014, 2015, 2018.
Majorinus conjuratione factus episcopus. IX, 795. Quis fuerit, et a quibus ordinatus. IX, 775, 776. Ordinatus est a Silvano traditore. IX, 793. Illius ordinatores fuerunt schismatis auctores. IX, 775. Majorini pars libellum duplicem criminum Caeciliani Anulino tradit. IX, 778.
Malagma. V, 1739, 1788, 2219, 2348.
Malaxatio emplastri. V, 2202, 2203.
Maledictiones in Scripturis non optantis, sed praedicentis animo proferuntur. V, 2310.
Maleficia varia carpuntur. V, 2238, 2268.
Malina et Ledo, III, 2159.
Malum non est natura aut substantia. VI, 1018; VIII, 1142; X, 1874, 1878. Sed vel peccatum, vel poena. VIII 1142. Mali naturaliter dicimus, quia nascimur in peccato VIII, 1142. Diabolus non est natura malus. III, 2217. Nihil in opere Dei malum. III, 2215. Malum abusive dicitur venenum, etc, III, 2215. Malae nullae res ex natura, sed ex malo usu. V, 1737. Malum non est qui amat, nec quod amat, nec amor quo amat, sed quod male amat. VI, 845. Malum omne natura non est, sed accidens defectu boni. X, 1639. Est privatio boni. VI, 773, 868. Privatio Verbi. VI, 868. Nihil est. VI, 868. Nihil aliud est nisi praevaricatio boni, dum aut inconcessa praesumuntur, aut concessa inordinate fiunt. III, 2215. Duplex est. VI, 773. Mali auctor et inventor diabolus. VIII, 1218. Malum natura non est, nec potest esse sine bono. VI, 738. Quomodo ordinetur. VI, 1018. Mali experimento evidentior sit notitia boni. VI, 730, 732. Malum pati quid sit. VI, 1020. Quidquid hic patimur, si potest vinci, tolerabile est; si non potest, proficit praemio citius consequendo. [Col. 0759] X, 1882. Malum pati, et Malum esse multum distat V, 2153. Malum cavere non sufficit, nisi fiat et bonum. VI, 1040. Mala hic superare possumus, non fugere. V, 2272 Ab omni malo liberamur, cum a diabolo et angelis ejus separamur. VI, 1070. Malum summum. X, 1872.
Mali sunt amici et mallei, flagella et satellites diaboli. V, 1775. Malorum prosperitas quam timenda. V, 2322. Malos a bonis discedere non est mirum. IX, 792. Malorum cum bonis in omni professione est permixtio. VI, 777. Quatenus illi utiliter tolerentur. VI, 777. Malorum tolerantia in Ecclesia semper usitata. IX, 825. A malis secedendum mente, non carne; operibus, non corporibus. IX, 769. Non homines, sed hominum fugienda iniquitas. X, 1868. Malorum interitum optare quam iniquum sit. V, 2251. Agit Deus ut nec mali sint inordinati. X, 1860. Hi bonis quomodo serviant. V, 1759. Certius sibi nocent quam bonis. V, 1759. Sunt velut torcularia quibus boni tamquam uvae et olivae premuntur. V, 2249.
Mammarius, presbyter. IX, 790.
Manchinanus. III, 2152.
Mandata Dei scrutari nisi quieta mens non potest. X, 1861. Alia sunt communia, alia specialia. VI, 1216. Alia prohibent mala, alia imperant bona. II, 1109. Mandati cujuscumque contemptus, praecipientis injuria est. II, 1109. Ut universa generaliter compleantur, non ea in se, sed in his majestas imperantis adspicienda est. II, 1109, Mandatis suis Deus ex benignitate et praemia et minai adjecit. V, 2244. Mandatum Dei si timore fit poenae, non amore justitiae, serviliter fit, non liberaliter; et ideo nec fit. X, 1880. Mandata Dei facilia et possibilia quo sensu Pelagiani dicant, quo sensu Paulus. X, 1694, 1703, 1704.
Mandatum vocatur lotio pedum. VI, 1212.
Manichaeus foris Ecclesiam exortus. IX, 766. Se genium Spiritus sancti esse jactitat. VIII, 1146. Ejus liber Thesauri. VIII, 1141, 1143. Thesaurus est omnium turpitudinum. VIII, 1149. Epistola fundamenti. VIII, 1141, 1147, caput est omnium vanarum fabularum. Manichaeus dicit duas esse naturas, unam bonam quae fecit mundum, alteram malam de qua mundus factus est. VIII, 1153. Inducit principem gentis tenebrarum adversarium Deo pariterque ingenitum. VIII, 1141. Si ingenitus est, natura mali in multis convenit cum Deo. VIII, 1141. Manichaeus ait regna Dei non posse concuti, et tamen inducit Deum timentem ne concutiantur. VIII, 1143. Partem substantiae suae a Deo datam dicit, quae per omnia corpora permixta, revocari tota nequeat. VIII, 1143, 1144. Quam turpes et infames excogitet hujus partis liberandae modos. VIII, 1144. Haec pars est in calamitatibus, in captivitate, in subjectione. VIII, 1144, 1147. Deus est in luctu. VIII, 1143, 1144. Ipsius Deus ex necessitate et in sua substantia devoratus atque commixtus est, ubi ex parte tenetur, et ex parte in globo semper tenebitur. VIII, 1148. Quod refellitur. VIII, 1153. Manichaeus Christum in carne venisse nescit. III, 2267. Ait, si caro erat Christo, virgo non fuit; si virgo peperit, phantasma fuit. V, 2197. Refellitur. V, 2197. Dicit principem tenebrarum cum sociis suis a Judaeis passum ac crucifixum esse. VIII, 1147. Dicit Christum quotidie nasci, pati, mori, in cucurbitis, in porris, etc. VIII, 1148. Sic modo passionibus doemonum, nunc passionibus olerum vult homines a peccatis liberari. VIII, 1148. Partem Dei in fructibus et herbis terrae principium, medietatem ac finem suum nosse dicit, in carne autem esse stultam; ideoque hominibus missum esse magistrum, non melonibus. VIII, 1149. Discipuli ejus tales dicunt esse animas porcorum, quales hominum. VIII, 1149. Manichaeus docuit carnem nostram ex bono et malo compactam. VIII, 1220. Damnat primas nuptias. V, 2183. Nuptiarum aditus intercludit, et promiscue convenire hortatur. III, 2266, 2267. Dicit hominem non posse peccatum vitare. V, 2183. Dicit Electos suos, nec si velint, posse peccare. X, 1693. Illius de libero arbitrio sententia rejicitur. X, 1623.
Manichaeorum duo principia. X, 1735. Manichaeus non potuit non lateri animas propria voluntate peccasse. VIII, 1141.
Manichaeus Hibernicus. III, 2176.
Manichaei hoc nomine gaudent vocari. III, 2381. Pro exstantibus non exstantia, pro principalibus consecuta, pro contrariis videntur affirmare communia. VIII, 1170. Deum faciunt corruptibilem, timidum, ignorantiae plenum, crudelem, malum, temerarium, etc. VIII, 1152. Huic opposita fides catholica. VIII, 1152. Manichaei dicunt Deum non potuisse mundum condere nisi necessitate, ac nisi a materia ingenita adjutum. VIII, 1151. Duo asserunt principia, et ex bono animam, ex malo carnem esse. X, 1735. Manichaei volunt animam esse de substantia Dei. VIII, 1207. Sese Deum omnipotentem dicunt, cum animas suas affirmant partes Dei. VIII, 1146, 1153. Dicunt a satana hominem factum, non mundum istum. III, 2218. Negant liberari animae voluntatem. VIII, 1142 In gentem tenebrarum peccata [Col. 0760] regerunt. V, 2213, 2214. Quam absurde dicant, Non peccamus nos, hoc est animae lucis. VIII, 1154. Quam absurde doceant animas peccatrices damnari ad custodiam globi, ut divinis regni securitas comparetur. VIII, 1151, 1154. Soli isti genu flectunt. VIII, 1146. Cum aestimant esse Christum. VIII, 1120. Christum tantum Deum non hominem esse volunt. V, 1855. Cur. VIII, 1101. Dicunt sic Christo fuisse corpus, sicut Angelis cum apparuerunt. VIII, 1145. Timor eorum, ne in Virginis utero coinquinatus fuisset, refellitur. VIII, 1146. Manichaei resurrectionem carnis negant. VIII, 1151. Animarum liberationem quomodo explicent. III, 2381. Eis demonstratur, carnem esse opus Dei, non diaboli. V, 1937. Manichaei nuptias damnant, ac cibos malos aut mali causam credunt. VIII, 1219. Nuptias condemnantes, latenter immunditiae student. III, 2381. Hoc proditum est edictis Imperatorum. III, 2381. Nuptiae contra ipsos defenduntur. III, 2379. Manichaei negant stipem iniquis, cur. VI, 1227. Mendacio auctoritatem quomodo praestent. VIII, 1150. Abutuntur ocis, quibus Deus dicitur nescire. V, 1749. Scripturas, ut ipsis libet, recipiunt aut respuunt. VIII, 1145. Novum, non vetus accipiunt Testamentum. VIII, 1106. Frustra. VIII, 1106. Testamentum. novum, non vetus, figurate accipi posse affirmant. VIII, 1150. Vetus Testamentum, quasi crudelitati faveat, blasphemant. V, 1826. Manichaeorum argumenta contra legem. V. 1786, 1811, 1826. Forma qua debeat hanc haeresim, qui corriguntur, anathemare. VIII, 1155. Qua cautela postea probandi, prius quam aut baptismus aut reconciliatio eis impertiatur. VIII, 1155. Forma epistolae quam episcopus dat conversis, sive Auditoribus, sive Electis. VIII, 1156. Leges publicae contra ipsos. VIII, 1134. Manichaeorum nomine Pelagiani Catholicos infamant. X, 1743.
Manna quî Angelorum panis. III, 2168. Cuique sapuit quod voluit. V, 1795, 1798. Dominica die dari coepit. V, 1794. Quid significet duplum sexto die colligendi praeceptum. V, 1794. Quid vermes in eo ebullientes. V, 1795. Mannae proprietates. V, 1794.
Mantuanae urbis Augusti. VII, 817.
Manua. VI, 1038.
Manuale. VI, 951.
Manus quis bene levet. V, 1797. Manuum impositione redintegrandi qui ab haereticis sunt baptizati. VIII, 1217.
Marcellini gesta. IX, 772. Marcellini edictum quo locus et modus conferendi declaratur. IX, 819. Multa in eo commovent Donatistas. IX, 821. Nihil non placet Catholicis. IX, 821. Vide Flavius.
Marcellini depositio confirmatur. X, 1700.
Marcellinus subdiaconus. X, 1725.
Marcellus Christi deitati initium tribuit. VIII, 1214.
Marcellus vir illustris. X, 1790.
Marcianus in Christo vult esset tantum carnem ex carne. VIII, 1214.
Marciani Donatistae sententia de traditoribus, thurificatis et schismaticis. IX, 774.
Marcion Deum facit moribus aut voluntate diversum. VIII, 1214. Duo inducit principia sibi ignota. VIII, 1217. Carnem Christi denegat. III, 2266, 2267. Eam dicit e caelo allatam. VIII, 1214. Aegyptiorum somnia de mundi origine secutus est. III, 2218. Corpus a diabolo fabricatum, et animam errore quodam in has mundi partes lapsam esse putat. III, 2381. Post hanc vitam sperat nuptiarum copulam. VIII, 1218.
Marculius subdiac. IX, 794.
Marculus Donatista. IX, 801.
Marcus. IX, 778.
Maria extra terminos antiquos crescere, senes adhuc viventes testes adhibentur. III, 2158. Maris aestus. III, 2158.
Maria cur mulier dicta. VIII, 1145. Ei mulieris nomen non convenire. V, 1923. Mariae laudandae nullus sufficit, etiamsi omnium membra verterentur in linguas. V, 2130. Quî omni laude major est. V, 2130. Maria, terra repromissionis. V, 1799. Femina illa prophetica, quae circumdatura erat virum. V, 1983. Porta est clausa. V, 2107. Fenestra et scala caeli. V, 1991. Restauratrix feminarum. V, 1991. Restauratrix damnorum quae Eva intulit. V, 2104. Totius humani generis decus, orbis domina, caeli regina, etc. I, 1463. Opere ac fide Christi fuit ministratrix. I, 1463; VI, 1146. Typum gessit Ecclesiae. V, 1989. Apostolus innuit, per feminam nostrum genus oportuisse liberari. VIII, 1146. Mariam mundus suae fidei obsidem Domino fecit. V, 1986, 2105. Per quam origo peccati extincta. V, 1985. Mariam de templo accepit Joseph. V, 2108. Maria dum desponsaretur fabro, coeli nupsit Architecto. V, 1987, 2406. Virginem potuisse parere negans Judaeus, refellitur. V, 2197. De virginali conceptu prophetiae. V, 2109. Non poterat aliunde quam de Deo concipere, quae meruit Deum procreare. V, 2192.
Maria mater Domini. III, 2280. Nurus Domini et sponsa [Col. 0761] Filii Dei. V. 2108, Virgo Dei, sponsa Dei, filia Dei, mater Dei. V, 2108. Ejus quem peperit, fuit mater et sponsa. V, 1988. Mater est Dei. VI, 758, 771. Ipsius aliarumque matrum discrimen. VI, 758. Maria Filium Dei quomodo genuerit, et non genuerit. VIII, 1167. Mariae ex carne Christus suam traxit. VIII, 1214. Mariae atque Dei naturaliter est unus idemque communis filius. VI, 1192. Qui potuit omnia de nihilo facere, noluit ea violata sine Maria reficere. VI, 1192. Pia meditatio de tempore quo Verbum Angelo nuntiante concepit, I, 1465. Mariam viri nesciam sermo Dei maritat. V, 1997. Mariae matrimonium in fide: Gabriel sponsalium internuntius fuit. V, 1985. Ipse illam impraegnavit, qui ex ea natus est. V, 1988, 2110. In Maria virginitas salutatione impraegnata est. V, 2110. Auribus impraegnata est. V, 1988. Mariae fides caelum nobis aperuit. V, 1986. Mariae fides a terra in caelum erecta est, cui Christus insedit, et in ipsum per eam intravit. V, 1985. Mariae humilitas facta est scala coelestis. V, 2133. Tantum se ad coeli fastigia elevavit, ut Verbum inde susciperet. V, 2131.
Maria nec concipiendo libidinem, nec pariendo passa est dolorem. VIII, 1107. Christus eam sicut invenit clausam reliquit. VIII, 1107. Illius pudor solus est integer. VIII, 1107. Maria incorrupto pudore Christum peperit. VIII, 1146, 1206. Nedum violata partu, magis est sanctificata conceptu. V, 2177. Mariae partu non est ablata, sed consecrata virginitas. V, 1992. Et crevit potius, quam decrevit, corporis integritas. V, 1991. Maria virginitatem dum pareret duplicavit. V, 1988. Virgo concepit, et virgo peperit. V, 1981, 1985. Virgo ante partum, in partu, et post partum. V, 1988, 1993. Virgo concepit, virgo gravida, virgo cum parit, et virgo post partum. V, 1989, 2107; VIII, 1219. Ante et post partum virgo semper fuit, et absque contagione vel macula peccati perduravit. V, 2194. Virgo perpetua. V, 1986, 1994. Semper virgo, utpote semper sponsa. V, 1994. Mariae ante et post partum virginitas fide credenda. V, 2190, 2193.
Mariae in corpore quantum valuerit sanctificationis gratia, soli Deo notum. VI, 1143. Hanc qui concipiendus praebuit, conceptus et natus non abstulit. VI, 1142. Naturam de sanctificato sumens sanctam, et immaculatam de immaculato. VI, 1142. Quantum Christi potestas possit, mundi ostendit universitas; quantum gratia, Mariae monstrat integritas. VI, 1145. Maria Filio suo famulantium Angelorum vidit adesse frequentiam. VI, 1146. In Christi morte dubitatura significatur. III, 2267. Maria Filium rogavit ut in suo transitu maligni spiritus non adessent. VI, 990. Mariam mortem subiisse temporalem. VI, 1144. Corpus illius in pulverem non resolutum, sed in coelos assumptum esse pluribus approbatur. VI, 1144. Idque credendum, si non obviaverit necdum perspecta auctoritas. VI, 1146. Mariae cum Christo unitas specialis. VI, 1145. Mariae meritum V, 2104. Mariam posse plus ommibus Sanctis nobis impendere suffragium, et quibus impendat. V, 2133, 2134. Precatio ad ipsam B. Virginem. V, 2106, 2133. In honorem Virginis debitum solvere officium. I, 1456.
Mariae et Marthae negotia. I, 1464, 1468. Maria peccatrix, Marthae soror, Apostolorum facta est apostola. VI, 1298.
Mariae Magdalenei nnumeris fornicationum sceleribus inquinata. VI, 1098. Prophetat nesciens. V, 2205. Amissa fide venit ad sepulcrum Christi. V, 2057. Quî ab Angelo correpta. V, 2057. Nimius amor de resurrectione Christi eam dubitare faciebat. III, 2401.
Marinus ab aquis Tibilitanis, traditor IX, 768.
Marinus Arelatensis. IX, 779, 787.
Marinus episcopus Gall. X, 1755.
Marius Mercator Theodori Mopsuesteni opus latine vertit. X, 1739. Illius Commonitorium. X, 1680. Aliud. X, 1686. Item subnotationes in libros Juliani. X, 1737.
Maranatha, id est, donec Dominus redeat. II, 1161.
Mars diaconus. IX, 794.
Martis, Mercurii, Jovis nomine dies sacrilego cultu consecrati sunt. V, 2005. Hic mos vetatur. V, 2005.
Marsorum incantationes. VI, 747; X, 1639.
Martinus gemma sacerdotum. VI, 990. Martinum preces suas exaudisse, multi experti sunt. VI, 1026.
Martyrium quomodo irrideatur ab impiis. III, 2387. Martyrium ab Abel dedicatum. V, 1740. Baptismi vices supplet. VI, 767, 775; X, 1871. Martyrium spiritale. V, 2127. Martyrium aliud occasu, aliud contemptu carnis. V, 2159.
Martyres, Christi scapulae. V, 1907. Christus in Martyribus patitur. V, 2162. In agone Martyris duo consideranda. V, 2158. Martyrum tyrocinium et progressus. V, 2158. Martyres ante martyrium, Christi martyres fuisse necesse est V, 2120. Gloriae ipse quantum sint accensi. V, 2158. Martyrum tumulos sub ara Die congruenter constituit. V, 2154 An distet inter Martyres, ambigi videtur. V, 2133. Quantum illis debeamus. V, 2128. Martyres non cessant orare pro nobis. V, 2354. De nobis gaudent, quando eos quos [Col. 0762] veneramur, imitamur. V, 2354. Pro nobis intercedunt, cum in nobis aliquid de suis virtutibus recognoscunt. V, 2297. Martyrum solemnitates, martyriorum sunt exhortationes. V, 2160. Eos vere colunt, qui imitantur. V, 2160. Martyrum cultu laudatur Salvator. V, 2154. Non solis Martyribus coelum datum. V, 2137, 2159. Martyrii palma etiam nunc potest adquiri. V, 2272. Martyres suos habet pax. V, 2301, 2302, 2307; VI, 1342. Martyrii gratia non fraudandos, qui inconditos hominum impetus patienter sustinent. IX, 791. Martyres esse omnes qui secundum Evangelium vivunt. V, 2129.
Massa candida. V, 2352. ex omni sexu et aetate collecta. V, 2352.
Materia informis quid sit. I, 1410. Creaturae omnes etiam intellectuales ex informi materia, de nihilo prius conditae, in multiformes species divisae. III, 2151. Praedicatur tamen angelus spiritalis. III, 2152. Et ignis incorporeus. III, 2164.
Maternus ex Agrippina civitate. IX, 779, 787.
Matheseos ars est inventum diaboli. III, 2347. Iis favet qui peccare amant. III, 2347, 2350. Multis argumentis refellitur. III, 2351. Mathesi dediti sine sollicitudine numquam sunt. III, 2359.
Mathematicis qui credunt, eveniunt illis quae ipsi dicunt, secus aliis; cur. III, 2352. Error, quo dicunt Deum totius mundi ordinem semel statuisse, et ministris sideribus tradidisse. III, 2352 Mathematici spernendi. VI, 1174. Hi in stellas peccatum frustra regerunt. V, 2213. Mathematici diu Roma prohibiti. III, 2355. Mathematicos ab urbibus exterminari jubet Valentinianus. X, 1751. Vide Fatum, et Liberum arbitrium.
Matthaeus novi Testamenti primus scriptor. VI, 858.
Matrimonia Patriarcharum ad puteos quid significarint. V, 1762. Matrimoniales tabulae. V, 2298. Nuptialem benedictionem cum sponsa accipere in civitate Romana non praesumit, qui se virginem non cognoscit. V, 2291, 2293.
Matutinae laudes a nocturnis vigiliis divisae. I, 1456, 1457. Matutinis laudibus Prima jungitur. I, 1456, 1457.
Maurentius. IX, 816, 827.
Mauritaniae. IX, 785. Mauritaniae situs. IX, 784.
Maurorum feminae inaures etiam in naribus gerunt. III, 2349.
Maurus ab Utica. IX, 783.
Maxentio auctore tempestas sedata. IX, 775.
Maxidus. IX, 801.
Maximianistae Primianum absentem damnarunt. IX, 841. Erga Maximianistas quomodo se gesserint Donatistae. IX, 809, 811. Maximianistas Donatistae persecuti sunt. IX, 773. Ac damnarunt. IX, 820.
Maximianus protector domesticus. IX, 816, 827.
Maximilla Egetis uxor. VIII, 1150.
Maximus ab Ostia. IX, 779.
Maximus episc. X, 790.
Maximus. IX, 782, 783.
Maximi Taurin. Sermones, in Natali Domini. V, 1989. In Epiphania. V, 2010. De Passione Domini. V, 2042. De Juda et de agro in sepulturam peregrin. V, 1901. De Sepultura Domini. V, 2204. De Pentecoste. V, 2093. De Petro et Paulo. V, 2120.
Mediastinus. VIII, 1141
Mediatoris ratio. VIII, 1165.
Medicus contraria contrariis, vel similia similibus curat. V, 2201. Medici spiritales more medicorum carnis se gerant. V, 2206. His illi in quo praecellant. V, 2322. Medici coelestis vices agis, odio habens morbum, et diligens aegrotum. V, 2254.
Medicinalis potio, nisi periculose aegrotantibus, non sumenda Letaniarum diebus. V, 2077.
Meditatio, quasi mentis ditatio. VI, 987. Quid sit. VI, 802, 808, 816, 997. Meditationis officium. VI, 997. Utilitas. VI, 943. Effectus. VI, 816. Quae nobis sint meditanda. VI, 816, 943. Meditetur quae Dei sunt fidelis cum vacat. X, 1877. Meditationem lectio praecedere, oratio consequi debet. VI, 1004. Meditatione Christi mysteria percurruntur, quo pius in Deum excitetur affectus. I, 1465. Meditationum liber. VI, 901.
Meditati in his, pro, in horum meditatione exercitati. III, 2276.
Megalius Primas Ecclesiae Numidiae. IX, 834.
Megetiae singularis aegritudo, et mirabilis curatio. VII, 843.
Melania, seu Melena, sancta mulier. X, 1730.
Melchisedech apparuit praecursor sacrati futuri filii Dei. III, 2320. Non potuit esse sacerdos Dei, cum non esset populus qui serviret Deo aliis, quam cujus Abraham fuit caput. III, 2328, 2329. Non putandus est homo. III, 2325, 2327. Abrahae nequit nisi sola natura praeponi. III, 2326. Quantum ad rem pertinet a Deo Patre nihil differre innuitur. III. 2327. Ingenitus est. III, 2329. In carne apparuit, [Col. 0763] ut Christus in habitu hominis frequenter apparuit. III, 2329. Spiritus sanctus est, tertia persona, unius cum Christo naturae, unius dispensationis. III, 2329. Christus est sacerdos summus, Melchisedech secundus. III, 2329. Hinc mos improbatur, quo in oblatione summus vocatur. III, 2329. Eum sine patre et sine matre quomodo interpretentur alii. III, 2328.
Meletiani sperant terrena et transitoria in repromissionibus Dei. VIII, 1218.
Melito corporeum omne a Deo non rejicit. VIII, 1214.
Memplonitanus locus. VII, 837, 851.
Memor sanctae recordationis episcopus. X, 1738.
Memoria. VI, 786, 807. omnium rerum thesaurus et custos. VI, 803. Similis est ventri pecoris. V, 2350.
Memoria Piscatoris. V, 2127. Memoriae duorum Apostolorum Romae. IX, 805. Memoriis sanctorum communicare quid. IX, 805. Illic offerre. IX, 805. Memoriae fenestella. VII, 840. Seu ostiolum. VII, 847.
Memorius presbyter. IX, 794.
Menalius. IX, 789, Quid finxerit, ne thurificasse probaretur. IX, 774.
Mendacium natura ipsa judicante odiosum. I, 1412. Non minimum est peccatum. VI, 1183. Mendacium non est negare sibi esse, ac non indicare quod obsit quaerenti. III, 2410. Mendacium est omne peccatum. X, 1871. Nemo habet de suo nisi mendacium et peccatum. X, 1788, 1887. Mendax omnis sine maligno spiritu esse non potest. V, 2348. Mendacium labor. X, 1865. Mentientis sive simplici verbo, sive artificioso ingenio, unum est crimen, eadem poena. VI, 1101.
Mens a μῆνκη VI, 786. Quî omnia esse dicatur. VI, 786. Mens ab eo quod emineat. VI, 786, 804. Nulla interposita natura ab ipsa veritate formatur. VI, 786. Mens animae speculum. VI, 1009. Mens speculum, quo se et Deum inspicit. VI, 818. Mentis dilatatio, sublevatio et alienatio quid. VI, 818. Mentis alienatio doceri nequit. VI, 818.
Mensurius Felicem apud se latentem publice denegans, causam palatio dicere cogitur. IX, 775. Ornamenta ecclesiae pretiosa senioribus fidelibus commendat. IX, 775. Jussus reverti, ad Carthaginem non pervenit. IX, 775..
Meraclus fossor. IX, 794..
Mercantia in monacho, usura occulta. VI, 1239. Mercimonium Christi nobiscum. V, 1999.
Mercurius quis fuerit, et quo tempore natus. V, 2005. Mercurius, cujus nomine dies dictus, quique inter deos cultus. VIII, 1103. Praeclarum edidit Filii divinitati testimonium. VIII, 1102.
Merita ibi esse Pelagiani volunt, ubi dona Dei non fuerint. X, 1824. Meritis solis apud Deum discernimur. V, 1980, 1981. Meretur homo quod voluerit. V, 2244. Meritum malum, et meritum bonum quomodo habeat homo. X, 1636. Meritum ante gratiam nullum est nisi malum; quo fit ut nullus nisi juste damnetur. X, 1627. Merita Sanctorum omnia non vult Cassianus ita ad Deum referri, ut eorum naturae nihil adscribatur nisi quod malum est. X, 1815. Meritum propriae voluntatis tunc est, quando hanc praecedit gratiae donum. X, 1638. Meritis ante gratiam locum facere impium est. X, 1805. Merita propria sine gratia lepram habere possunt, non sanitatem. V, 1833. Merita hominis omnia praevenit Dei gratia. X, 1757, 1759, 1775, 1781, 1788, 1885. Nec meritis hominum datur ut Pelagiani volunt. X, 1625. Tales nos amat Deus, quales futuri sumus ipsius dono, non quales sumus nostro merito. X, 1787, 1864. Merito nullo praecedente accipit homo donum quo adquirat et meritum. X, 1836. Merita omnia a fide incipiunt. X, 1850. Merita ex gratia, non ipsa ex meritis. X, 1826. Merita sanctorum omnia ad Dei gloriam referenda. X, 1757, 1775, 1808. Meritum omne sanctorum per totam saeculi vitam fuit gratia. X, 1637. Meritum meum, mors Christi, miseratio Domini. VI, 961. Deus ita bonus, ut nostra velit esse merita, quae sunt ipsius merita; et pro his quae largitus est, aeterna sit praemia largiturus. X, 1759. Merces debetur bonis operibus. X, 1788, 1885. Sed gratia, quae non debetur, praecedit, ut fiant. X, 1885. Meritorum in futuro nullam esse distantiam, Jovinianus dicit. X, 1718. Merita eorumdem operum in diversis sunt diversa. III, 2372.
Merocles a Mediolano. IX, 779, 787.
Meum et tuum si tolleretur, quieta esset hominum vita. VI, 1238.
Miccius scriba. IX, 781.
Migelius monachus. VII, 815, 816.
Miggines fossor. IX, 794.
Militiae nomen plures complectitur. V, 1905. Miles terrenus et spiritalis comparantur. VI, 1054. Militiae mundanae et Christianae discrimen. V, 2159. Militem quam dedeceat incontinentiae esse servum. V, 2294. Militia Christiani prima honestatis esse debet. V, 1904. Militis terreni ornamenta. VI, 1050, 1054. Militum in peccatis vulgaris excusatio, [Col. 0764] sed quam vana. V, 1904. Militia justa. V, 1879. Mt. litandi licentiam Judaeis ac Paganis Valentinianus denegat. X, 1751.
Milei carcer. IX, 773.
Milevitana synodus an. CCCCXVI. Adversus Pelagii haeresim Innocentio scribit. X, 1712. Ad imitationem Ecclesiae atque provinciae Carthaginensis. X, 1712. Eidem rescribit Innocentius. X, 1714.
Millenariorum, et eorum qui ad ipsos prope accedunt, doctrina. VIII, 1218.
Miltiades episcopus urbis Romae. IX, 778, 779.
Ministri Dei sunt boni ad omne bonum, mali sunt ministri diaboli ad omne malum. V, 1775. Ministrorum Dei qui meritum necessarium putat, Dei dono facit injuriam. III, 2312.
Minoricensis Insulae situs, magnitudo, oppida. VII, 821.
Minutum abusive pro parvo. I, 1412. Minutus populus. IX, 799.
Miracula non sunt contra naturam. X, 1883. Miraculorum verorum ac magicorum discrimen VI, 726. Miracula alia visibilia, alia invisibilia. X, 1870. Miracula Dei tantum vident quibus prosunt. X, 1868, Miracula clarum, non sanctum faciunt. VIII, 1221. facta sunt etiam a peccatoribus. VIII, 1221. Prodigia ut fierent per Apostolos, temporis gratia est, non personarum. III, 2288. Haec fidei semina fuerunt. III, 2288. Ad miracula non exemplum aut ratio, sed fides exigitur. V, 2072. Miraculum de Eucharistia canibus projecta. IX, 804. Et de ampulla Chrismatis per fenestram jactata. IX, 804. Miraculum maximum, peccatoris conversio. V, 1919.
Miseri sunt, qui vel non habent quod volunt, vel id habent quod non recte volunt. X, 1864. Miseria hominum communis est, et quatenus ab ea nos liberet regeneratio. V, 1965. Miseria hominis a Deo recedentis. VI, 809. Miseria hominis magna est, cum illo non esse, sine quo non potest esse. X, 1864, 1869. Miseria summa, non sperare in Deo, et de se sibi secunda promittere. X, 1866. Miseriis multis Deus Israelitas affligi voluit, ut misereri discerent. VI, 1037.
Misericordia Dei nulla opera vacant, quando indulgentia consulit et flagello. X, 1859. Misericordia Dei praevenimur, ut de quacumque miseria liberemur. X, 1787, 1876. Misericordia Dei injustitia esset, nisi Dei esset. VI, 1150. Misericordia Dei prolixa, patientia est, non negligentia. V, 1802. Quî nunc nos roget, quî postea judicaturus. V, 1803. Misericordiam hîc praerogat Deus, in futuro exercet justitiam. V, 2273. Misericordia Dei inique obtenditur, ut in peccatis permaneatur. VI, 766. Misericordiae Dei sinus semper patet poenitentibus. VI, 1187. At justitiam Dei nequit umquam auferre. VI, 1187. Misericordia maxime eget homo. V, 2328. Misericordiae Dei imploratio. VI, 946, 949. Misericordiae commendatio. VI, 1246. Ad Dei misericordiam fugiendi necessitas ac modus. V, 2265.
Misericordiam sibi primo debet homo. V, 2328. Misericordiae spes non est nisi misericordibus. V, 1882. Misericordiae divinae contra se januam claudit, qui aliis non dimittit. V, 2242. Misericordiae pontem ubi nobis extendit Deus, iniquum est aliis velle subducere. V, 2251. Misericordiae divinae artificium est, quod egeant alii, alii abundent. V, 2336. Misericordiam impendens, divini operis est exsecutor et minister. V, 2036. Cautionis Christi vinculum tenet. V, 2331. Misericordiam aliis exhibendo, sibi quisque eam apud Deum conciliat. V, 2328. Misericordia est in coelo: ad eam per terrenas misericordias pervenitur. V, 2330. Misericordia misericordi praesto est. V, 2036. Misericordia iram Dei avertit, a peccatis redimit, ignes futuros extinguit. V, 2341. Misericordia sola liberabit, aut ejus defectus damnabit. V, 1898. Misericordiae operibus indesinenter insistendum. VI, 768. His nullus post hanc vitam locus. V, 2230. Misericordia oleo significatur. V, 1828. Misericordiae, clementiae et pietatis discrimen. VI, 1275. Misericordia et veritas ne disjungantur. X, 1868. Misericordia nulli claudenda, nec ulli peccatori peccata impunita relaxanda. VI, 1230. Misericordia in judice non debet esse sine disciplina. V, 2328. Misericordiam praestat etiam qui corripit ac plectit. V, 2329.
Missa in Dominica solemniter celebrata hora circiter septima. VII, 829. In Missis unius vel duarum horarum spatio standum. V, 2277, 2278, 2279. Missarum celebrationi intersit quisque die Dominico. V, 2275. Potentes cogunt Presbyterum ut Missam abbreviet. V, 2275. Missae tunc fiunt, quando munera offeruntur, et corpus vel sanguis Domini consecratur. V, 2276. Neque hoc fit nisi in domo Dei. V, 2277. Reprehenduntur qui ab ecclesia ante discedunt, quam mysteria compleantur. V, 2077. In die Dominico aut aliis majoribus festivitatibus nullus de ecclesia discedat, donec divina mysteria compleantur. V, 2276, 2278: Hoc est usque quo oratio Dominica dicatur, et benedictio [Col. 0765] populo detur. V, 2276, 2279. Pene omnes auditis lectionibus discedunt. V, 2276, 2277. Quam hoc iniquo animo tulerit Caesarius. V. 2276, 2278. Vere ignorat quantum boni in celebrandis Missis agitur, qui festinus egreditur. V, 2276. Quodnam hoc bonum. V, 2279. Lectio ad Missas. V, 1793. Oratio sacri altaris, a B. Basilio edita quam pene universus Oriens frequentat. X, 1775. In mysteriorum celebratione recitantur lectiones propheticae, apostolicae, evangelicae. V, 2276. Item Sursum corda, Sanctus, oratio Dominica. V, 2277. Inde datur benedictio. V, 2277, 2279.
Missio non eum ostendit minorem qui mittitur, sed illius unitatem indicat atque concordiam. V, 2188. Pater solus nusquam legitur missus. VIII, 1197. Missio Verbi quid. X, 1890. Missio Filii aut Spiritus sancti non dicitur secundum substantiam divinitatis. VI, 737. Missio Christi, totius opus Trinitatis. VI, 910.
Mitra, a qua episcopus pater vocatur. IX, 804.
Monas monadem genuit. VIII, 1165.
Monachorum vitam in propria domo Protasius et Gervasius egerunt. VI, 1104. Monachorum tria genera in Aegypto. VI, 1268. Monachi propositum mutari nefas esse. VI, 1344. Qui monachus factus sum, aut monachus salvus ero, aut non salvabor. VI, 1243. Monacho superbo melius erat, si uxorem duceret. VI, 1224. Monachus qui ordinis sui regulam impugnat, antichristus est. VI, 1131. Monacho nihil tam mortale, quam vicos, civitates et gentium multitudinem circumire. II, 1147. Monachum in patria sua perfectum esse posse. VI, 1104. Monachi in eremum secedentes, fratrum synaxim non debent spernere. VI, 1224. Recte coguntur fratres in coenobiis visitare. VI, 1224. Nec arguendi qui hoc sponte praestant. VI, 1224. Certum est fratres nihil habere, possidere, dare vel accipere sine superioris licentia. I, 1449. Monachorum munuscula. I, 1455. Munera qua conditione accipiantur. I, 1449. Nemo poterit sibi retinere, quod per pactum ad omnes pertinet, et Deo est consecratum. I, 1450. Monasticae professioni contrarium est cellulam variis picturis et imaginibus ornare. I, 1462. Sufficiat imago crucifixi cui assistat hinc inde Joannes et Maria. I, 1463. Monachi cujusdam inaudita tentatio in vestibus. VI, 1104. Tempus lectioni aut labori assignatum. I, 1450. In silentio operentur, nisi necessitas operis aliud exigat. I, 1450. Monachis id operatur silentium, quod aqua piscibus. II, 1146. Extra monasterium nemo manducet aut bibat sine praecepto. I, 1450. Vinum sabbato et Dominica qui volunt accipiant. I, 1450. Claustrales non debent pauperum et hospitum cura distendi. I, 1464. Contra coenobitas, qui alios videntes circa temporalia occupatos, invident, detrahunt. I, 1464. Monachi si non fidelium eleemosynis juventur, necesse est eos opere terreno, quanto fidelium damno, plus solito occupari. V, 2334.
Monacha non est, quae praeter necessarium victum et vestitum aliquid habet. I, 1453. Moniali reclusae praescripta Regula. I, 1452. Vide Reclusa.
Monasteria habent et adjutores Christi, et ministros diaboli. V, 1893.
Monaxius Praefectus praetorio. X, 1727. Consul. X, 1731, 1732.
Montanus Donat. IX, 839.
Montanus presbyter. IX, 794.
Montanitae duo principia sibi contraria introducunt. VIII, 1218.
Montare in aera. III, 2173.
Montenses unde dicti sint Donatistae. IX, 805.
Morbus regius aliique varii nominantur. VII, 815, 816.
Mores. Optimi sunt ad institutionem morum primi quique anni. II, 1108.
Morionem finxit quidam XXX. annis. III, 2357.
Mors a morsu nomen accepit. X, 1617. Quare somnus vocetur. V, 2063. Quid sit. VIII, 1771. Mors privatio est, nomen tantum habens, non essentiam. X, 1616. Si nihil est, quomodo videre, tenere, insultare, vinci et damnari possit. X, 1618. Moriturum fuisse Adam, sive pecasset, sive non pecasset, Pelagiani docent. X, 1613, 1614. Mortem a Deo non esse, sed ex invidia diaboli per peccatum accidisse. X, 1613. Mors non ex Deo, sed ex divini mandati contemptu. V, 1739. Non naturae conditio, sed poena peccati est. X, 1667. In arbore facta non fuit, sed inventa per hominem. V, 1737. Mors est vere debitum. VI, 1159. Mortis auctor dici nequit Deus, nisi dicatur et peccati. X, 1649. Mors et vita a Deo esse, et tamen mortem Deus non fecisse quî dicatur. III, 2234; X, 1885. Mortis auctor aliter diabolus, aliter Deus. X, 1680. Ut moriantur homines, poena peccati est; ut revertantur ad vitam, Domini miserantis est. X, 1616.
Mortes rerum mutabilium plures. VI, 732. Mortes quatuor secundum Scripturam. VI, 741. Mors et vita tripliciter dicuntur. X, 1679. Mortes sunt duae, et primae mortis duae partes. V, 2074. Mors prima animam nolentem pellit [Col. 0766] e corpore, secunda nolentem tenet in corpore. X, 1873. Mors justis prima, non secunda debetur. X, 1614. Mors prima dici potest bona, non secunda. X, 1871. Bona dicitur piis, quamvis etiam poena peccati. X, 1871. Mors secunda. III, 2334, 2248. Mors unde propera bonis, unde malis. VI, 1036. Mortis incertum nobis repraesentat oratio Dominica. V, 1870. Moriturine sint, an non, quos judicii dies vivos repererit; utrumvis in fide liberum est. VIII, 1215. Morituros non esse, qui novissimo Christi adventu superstites fuerint. VI, 1161.
Mortis praeveniendus dies, qui praevenire consuevit. V, 2046. Mors cogitanda quoties lecto decumbimus. VI, 1061. Mortis cogitatio cupiditatem coercet. V, 2152. Mortis consideratio. VI, 987. Percutitur hac animadversione peccator, ut moriens obliviscatur sui, qui dum viveret, oblitus est Dei. V, 2153, 2221. Morituro dicenda Oratio. VI, 1152. Morienti delectabile est et salutare de Christi humanitate loqui et satiari. VI, 1153. Mortem communem non lugere, philosophicum; in morte animae consolationem recipere, irreligiosum. VI, 1199. Mortem ob serenitatem conscientiae non timere, omnibus mundi deliciis praestat. I, 1471. Mors metuit etiam servos ejus a quo victa est. III, 2268. Mors nostra morte Christi devicta. III, 2359. Mors quomodo moriatur. V, 2065. Mori non potuit nisi in vita. V, 2349. Quomodo Christus mortis mors exstiterit. X, 1617. Morte injusta justam mortem Christus devicit. V, 1808. Mors Christi simpla duplam nostram solvit. VI, 1193. Mors nunc magis optanda quam lugenda, nec tamen sibi inferenda. VI, 1162. Praesenti vitae est praeferenda. VI, 1151. Bonis est janua quae eos repraesentet, non auferat vitae. V, 1957. Beatitudinis principium est, laborum meta, peremptoria vitiorum. I, 1471. Morti justorum assistunt Angeli et auxilium praebent: impios pessimi spiritus de corpore extractos ignibus tradunt. I, 1472. Morte mala non perire qui piis operibus dediti sint. VI, 1319, 1320, 1321. Mortem malam non facit, nisi quod sequitur mortem. X, 1863. Intus mortui multi ambulant, et viventes portant funera sua. V, 1785.
Mors spiritalis credenti necessaria. V, 1824.
Mortuus peccato. VI, 1052. Mortuos lugere alias licuit, post Christum jam non licet. VI, 1160. Mortuum filium unicum nuntianti, patris ethnici responsum. VI, 1166. Mortuos aliter Christus, aliter Apostoli suscitarunt. V, 1927. Mortuus excitatus narrat quid viderit. VII, 838. Mortui qua ratione appareant. VI, 799. Nesciunt quid hîc agatur, dum agitur. VI, 799. Quibus modis discere id valeant. VI, 799. Ipsis est cura de nobis, sicut nobis de illis. VI, 799. Vide Defunctus.
Mortificandae carnis necessitas et utilitas. VI, 1075.
Motus tres sunt species. I, 1439. Movet Deus se ipsum sine tempore et loco, creatum spiritum sine loco temporaliter, corporalem creaturam temporaliter et localiter. VI, 746. Quî id intelligatur. VI, 746.
Moysi nomen mysticum. V, 1789. Moyses ut Christi, ita et Legis typum gessit. V, 1813. Ipse intelligitur Lex. V, 1781. Injuriam Dei vindicat; non iracundiae satisfacit. V, 2262. Dominum vidit. V, 2026. Moysi faciem sustinere non valentibus Judaeis, ostensum est quia peccatores gloriam Dei non merentur adspicere. III, 2222. Moysi uxor Aethiopissa unde et quando accepta. III, 2171. Moysi aetas in tres quadragenarias dividitur, 1 o in domo Pharaonis, 2 o qua exsul ex Aegypto, 3 o qua dux populi per desertum. III, 2174. Moysi infidelitas in Cades. III, 2172. Ejus mortis et sepulcri cur nemo conscius. III, 2174. Virgam in qua multa signa fecerat, ne adoraretur, secum eum abstulisse multi putant. III, 2174. Moysi filii sacerdotio ejus quare non successerint. III, 2170. Moysen cum suo vero corpore, sed quod postea iterum sepulturae mandatum sit, in transfiguratione Christi visum esse auctores consentiunt. III, 2198.
Mulier a mollitie nomen habet. V, 2292. Portio est viri. III, 2405. Mulier non est imago Dei, sed vir. III, 2228, 2229, 2244, 2319; VI, 739. Mulier malorum omnium causa est. V, 2032. Adam inter paradisi delicias potuerat inconcussus stare, si ibi Eva non fuisset. V, 2032. Mulier quantum conferat diabolo ad vincendum. V, 2032. Nullo tot animas diabolus capit, quot laqueo mulierum. II, 1141, 1142, 1147. Mulierum familiaritas omnibus fugienda, maxime monachis et clericis. V, 2301. Nec solum extranearum, sed et ancillarum, vicinarum, filiae, alumnae. V, 2302. Quanto vilior earum conditio, tanto facilior ruina est. V, 2302. Mulierum opprobrium quomodo Christus nascendo et resurgendo absterserit. V, 1993. In nativitate mundi uxor ducit virum ad mortem, in passione Christi uxor provocat ad salutem. V, 2038. Per mulierem mors nuntiata, per mulierem vita hominibus reparatur. V, 2040. Mulieribus viros suos dimittendi potestas Juliani edicto facta est. III, 2349. In urbe Roma. III, 2349. Mulieribus Romanorum vini usus incognitus. III, 2350. Mulier quaedam in urbe Roma undecim [Col. 0767] maritos habuit, et vir duodecim uxores. III, 2357. Mulier alia quae quinque peperit. III, 2356. Mulier quae fecerit ut non possit concipere, tot homicidiorum rea est, quot poterat parere. V, 2298. Mulierum in ecclesia garrientium importunitas. V, 2275.
Multicolae. VIII, 1101.
Munatius. IX. 794.
Mundities cordis praerequiritur visioni Dei. V, 2083.
Mundus unde dictus. VI, 895. In Scripturis dicitur aliquando in bono, aliquando in malo. IX, 839. Mundi bipartita significatio. X, 1891. De mundi origine variae opiniones. III, 2316. Mundum ab aeterno esse aut aeternum fore dicere valde inconveniens est. III, 2231. Mundum coepisse. VI, 1011. Coepisse, ac solvendum esse, certum est: quid ante fuerit, aut quid post futurum sit, non ita certum. VIII, 1177. Mundum nisi necessitate ac nisi materia adjuvante potuisse a Deo condi Manichaei negant. VIII, 1151. Mundus conditus est a vero Deo. V, 2176. Ex nihilo, et quasi non ex nihilo. VI, 1019. In aequinoctio verno. III, 2317. Kal. Aprilis. III, 2252. Cur factus sit, et quod in Deo sit factus. III, 2216. Mundus inter regnum Dei et infernum medius, de utroque nonnihil habet. VI, 891. Mundi exordium cur nullus ante Moysen exposuit, cur Moyses id coepit. III, 2218. Mundo leges praescripsit Deus, non sibi. III, 2355.
Mundi aetas. V, 2048. Tribus millibus ann. et supra a constitutione mundi data est Lex. III, 2349. Mundus jam sexto millesimo agitur. III, 2357. Mundi annorum sex millium figuram habent opera sex dierum. III, 2320. Mundi sexto millenario venit Christus. III, 2320. Millenario septimo erit requies. III, 2320. Mundi sex aetates. V, 1920; VI, 742, 749. Mundi finem instare. VI, 1187. Mundi finis proximus erit, cum in toto mundo receptum fuerit Evangelium. X, 1836. Mundi transitura est figura, non substantia. VIII, 1219.
Mundus iste nobis carcer et exsilium. VI, 1350. Mare quod multiplici ratione transitur. VI, 1309. Quasi diluvium est, cui supernatat fides. VI, 847. An in mundo aliquid amari ab homine debeat. VI, 1083. Tria in hoc mundo pessima, ac tria optima. VI. 1065. Mundi typum habuit Jericho. VI, 1290. Mundi fallacia. V, 1814. Pericula quibus plenus est. V, 2033. Mundi arma, terrena praedia. VI, 1216. Mundus aut ridet et calcat nos, aut ridetur et calcatur a nobis. V, 2020. Amarus est, et diligitur; putas si dulcis esset, qualiter diligeretur? V, 2315. Mundus amare nescit; artifex est odii. VI, 1226. Necesse est oderit, quos videt odisse quod diligit. X, 1891. Mundi amor, mala regio. V, 1891. Mundi amor ac timor ad omne peccatum ducit. X, 1879. Mundi amatores tempus velut mola conterit, ac gyrat. III, 2446. Horum infelix occupatio semper incipit. III, 2446. Mundi peregrinus est, qui ad supernam pertinet civitatem. X, 1860. De mundi contemptu ad Clericos Sermo. VI, 1215. Mundus totus, ipsius meritum supergrediente pretio, redemptus. V, 2042.
Munera Deo grata. V, 1919. Munus Deo placitum, quo fit ut habeat causas munerandi. V, 2015. Omnia sibi praestari a nobis putat, si ita egerimus, ut nobis ab illo cuncta praestentur. V, 2015. Nos ipsos plus diligit Deus, quam nostram substantiam. V, 2017.
Murmuratio nasci solet, aut quod iniqua jubentur, aut quod minus digna sit jubentis persona. II, 1110. Murmurantibus displicet Deus. V, 1916.
Murorum dies. VI, 1172.
Mustela serpenti inimica. VI, 1241.
Mutus harenarius. IX, 798, 799.
N.
Naaman mundatio. V, 1830.
Nabor a Centurion. IX, 775.
Nabuchodonosor Christum in camino vidit. III, 2391.
Nagarbae. III, 2169.
Namatius vir illustris. X, 1790.
Nampius scriba. IX, 816.
Nasoon. VII, 816.
Nassutius episc. Donat. IX. 778, 790.
Natalis. IX, 787.
Nativitas sic est quasi arbor quae inseritur. III, 2382. Frustra accusatur a Manichaeis. III, 2382, 2384. Nascendi tres species mirabiles in Adam, Eva, Christo. V, 1989. Nativitatis Ariana definitio. VIII, 1166. Natalis hominis merito celebrandus. III, 2381. Qua solemnitate celebretur a potentibus. V, 1973. Natalis sui die festo solent divites exquisita dare apophoreta. III, 2371. Nativitates hominum duae. X, 1888.
Nativitas nullius celebratur, nisi Joannis et Domini. V, 2111, 2113. Natalis Christi appropinquante solemnitate [Col. 0768] quid praestandum. V, 1973, 1975. Nascente Christo lux crescit, minuitur caligo. V, 1989, 1995. Diei hujus praerogativa. V, 1994. Quaeve dulcedo et gratia. V, 1977. Natalis Christi, ipsius est nuptialis dies. V, 1975. Natali Christi quae praesertim virtutes commendentur. V, 1990. Nascenti Domino aliquid vovendum. V, 1978.
Navigius adjutor numerorum. IX, 816.
Nazareth archiepiscopus. II, 1133.
Natura quid sit. VI, 810. Natura est omne quod Deus fecit. X, 1639, 1883. Ideo nihil in miraculis contra naturam. X, 1883. Natura potest esse atque est sine ullo malo, at non potest esse sine omni bono. X, 1872. Natura nihil non bonum. VI, 773. Naturae mutatio, opus diaboli. V, 1888. Natura non semper opponitur gratiae. X, 1880. Natura impletum dicitur, quod per fidem intelligitur observatum. V, 1743. Naturae nostrae insunt justitiae semina. III, 2361. Legis principia. III, 2362. Natura sordet sine gratia. X, 1796.
Necessitas quando excuset a legis observatione. III, 2257.
Negligentia in sacris rebus sacrilegium. VI, 1207.
Negotia saeculi saltem intermittenda, ut vacetur orationi et lectioni. V, 2266.
Neporus. Vide Lazarus.
Nepos filium filii et luxuriosum significat. I, 1418.
Nepotis absurda doctrina de regno Christi et sanctorum per mille annos. VIII, 1218.
Nestorius impius et vani sensus vir. X, 1883. A Theodoro Mopsuesteno deceptus. X, 1739. Christum aut hominem cum Deo, aut praeter Deum esse blasphemavit. VIII, 1215. Negat Verbum ex Maria editum, sed qui ex ea genitus est Verbum habere concomitans. X, 1684. Sic in synodo Ephesina habitus est, quasi volens Pelagii dogma renovare. X, 1683. Nestorio adhaerent Coelestiani. X, 1761. Nestoriani et Pelagiani cognatis confoederantur erroribus. X, 1831. Nestoriana et Pelagiana haeresis eadem. X, 1683, 1686. Ad Nestorianam impietatem exsecandam Cyrillo Coelestinus apostolico auxiliatus est gladio. X, 1831. Nestorii ad Coelestinum duae epistolae de episcopis Pelagianis qui Constantinopolim se receperant. X, 1753. Coelestinus innuit eum pejus aliquid sentire quam illos. X, 1754. Rectam tamen illius esse de peccato originali sententiam. X, 1755.
Nicasius. IX, 785.
Nicodemus Judaeorum sacerdos. V, 2148. Ejus Reliquiae. VII, 807, 809, 811, 815.
Nicolaus Cretensis archiepiscopus. II, 1145.
Nigras vestes luctus ergo deferre alienum est a Christiano. VI, 1165.
Nihilum. Ex rebus creatis nullam in nihilum redire. VI, 728.
Ningit. III, 2396.
Ninus primus dicitur bella finitimis intulisse. III, 2353.
Ninus. IX, 803.
Nitentius. IX. 806.
Nobilitas mala, quae per superbiam apud Deum reddit ignobilem. V, 2035.
Noceri nulli nisi a se ipso posse, falsum est. X, 1745.
Noe vox praedicantis excidium mundi. V, 2028. Noe caritatis omnia tolerantis exemplum. V, 1952, 1953. Noe requiem Dei in sanctis significat. V, 2068.
Nominum variae terminationes. I, 1385. Nomina numerorum quae ἄπτωτα , aut quae declinabilia sint. I, 1408.
Notarius idem sonat quod exceptor. IX, 820. Notarii Ecclesiae catholicae, et notarii Donatistarum. IX, 816. Flavius Tribunus et Notarius. IX, 816.
Notoriae Apparitorum. IX, 807. Notoria Donatistarum. IX, 821. Item alia. IX, 828.
Novatianus. VIII. 1221. Fornicatorem sacrilegum putat, ut qui in Christi membra peccet. III, 2405. Fingit agendam poenitentiam, quam negare non audet dandam. III, 2304. Abutitur verbis Domini, Qui me negaverit, et ego negabo ipsum. III, 2304. Unum sensum esse vult, et negantis Dominum, et peccantis in Spiritum sanctum. III, 2304. Fornicationi non ignoscendum sentit. III, 2305. Cum adulterio et homicidio veniam Deus dederit, ac promiserit idololatris poenitentibus. III, 2305, 2308. Imo peccatis omnibus, uno excepto in Spiritum sanctum. III, 2307. Novatiani duplex error, idololatris poenitentiae fructum negare, et praedicare bonos a malis contaminari. III, 2309. Negat in una Ecclesia esse bonos et malos. III, 2310. Quo abscessionem suam excuset. III, 2310. Idololatriae crimen a solo Deo, in quem admissum est, non a se remitti posse dicit. III, 2310. Hujus reis sic se poenitentiam suadere dicit, quomodo Petrus suasit Simoni mago. III, 2310. Quod corpus Domini peccatoribus tradatur, reprehendit. III, 2310. Christianos negat, qui non sunt suae societatis. III, 2311. Super Christi nomen suum suis posuit. III, 2312. Novatianorum error refellitur. VI, 1197.
Novatus. IX, 816, 827.
[Col. 0769] Novitate quacumque Ecclesia universalis pulsatur. X, 1756.
Nova creatura trifarie dicitur. VI, 1027.
Novissimorum consideratio multis suadetur. VI, 980.
Nox mater iniquorum. VI, 926. V. Dies.
Numeri senarii perfectio. VI, 741. Mysterium numeri septenarii et octonarii. VI, 749, 750. Ac quinquagesimi. III, 2335; V, 1822.
Numidiae. IX, 784, 785.
Nundinarius diaconus. IX, 774. Apud Consularem instat ut Silvanus traditor probetur. IX, 793. Ipsius cum Silvano dissensionem componere conantur plures Episcopi. IX, 795.
Nuptias etiam primas Manichaeus, secundas Cataphryges damnant. V, 2183; X, 1718. Nuptias ne quidem secundas aut tertias, etc,. damnat Hieronymus. X, 1696. Nuptiae secundae ac tertiae absque peccato ineuntur. VI, 768, 777.
Nuptias ut sordidum et contaminatum opus asserentes, refelluntur. III, 2379. Hujus rei traditio et in Synagoga mansit, et nunc in Ecclesia celebratur, ut Dei creatura sub Dei benedictione jungatur. III, 2379. Nuptiis cur interfuerit Christus. V, 1922. Nuptiarum auctor Deus. X, 1733. Nuptiae quatenus bonae. VIII, 1219. Hae non damnantur, ut Pelagiani volunt, cum libido damnatur. X, 1645. Nuptiarum licitus usus non in luxuria libidinis institutus. X, 1645. Prolem non libidini, sed naturae suae bono debet. X, 1646. Nuptiarum licentia bona valde, mala concupiscentia in conjugatis damnabilis. X, 1646. Mulieres quando maritos accipiunt, per XXX. dies intrare in ecclesiam non praesumant. V. 2299. Nuptiarum copulam post hanc vitam sperant Cerinthus et Marcion. VIII, 1218. Nuptiale convivium quo invitati sumus. V, 1976,
Nucis et Legis comparatio. V, 1805.
O.
Obdurato corde quis vivat. VI, 766. Vide Induratio.
Obedientiae commendatio. VI, 1242, 1248, Obedientiae, etiam caecae, magna utilitas. X, 1883. Obedientia, quantum bonum. X, 1879. Cur melior sit quam victimae. VI, 1249. Obedientia una plus valet, quam omnes aliae virtutes. VI, 1221. Ubi inobendientia, ibi superbia. VI, 1221. Obedientia disciplinarum omnium mater. VI, 1881. Magna exercitatione indiget. VI, 1881. Normam studii sui a Christo sumpsit. VI, 1881. Christus carnem suscepit, ut obedientiam doceret eos, qui non aliter, nisi per obedientiam, salutem consequi poterant. VIII, 1186. Obedientiae pede surgat necesse est, qui lapsus est pede superbiae. V, 1866. Obedientiae merito jugum Christi suave. V, 1866. Obedientia patribus quam sit Deo grata. VI, 1221. Obediet Deus nostris orationibus, pro modo quo obedimus ipsi patribus. VI, 1344. Obedientia qualis esse debeat. VI, 1345. Ad obedientiae disciplinam tenendam quis aptus aut ineptus. VI, 1344. Obedientia esse debet honesta et discreta. VI, 1249. Prospera mundi ex sola jussione suscipit, et adversa ex devotione complectitur. VI, 1243. Obedientiae initium est, quid praecipiatur velle cognoscere, et pars est obsequii didicisse quid facias. II, 1105. Obedire quisque propria voluntate, non cogente Deo, desistit. X, 1839, 1842.
Oblatio voluntaria Deo debet offerre quae potiora sunt. III, 2313. Inique agentes ubi indigna Deo offerunt, duplicis iniquitatis rei fiunt. III, 2313. Oblatio bona est, si servetur justitia, et non negligatur misericordia. III, 2313. Oblationes quae in altario consecrentur, offerendae; ut qui potest, de aliena oblatione non communicet. V, 2238, 2241. Offerre dicitur, cujus nomine agit sacerdos. III, 2246. Oblationis nomine nuncupatur liturgia sacra, et ea oratio indicatur, in qua post censecrationem memoratur summus sacerdos Melchisedech III, 2329. Vide Sacrificium.
Obscuri et ambigui discrimen. I, 1414. Obscurorum tria genera. I, 1414. Quî haec omnia vitentur. I, 1415.
Obsidionis dira calamitas, et infesta depopulatio. V, 2315.
Obtrectatores, canes marini. V, 1885.
Occidere quemquam gladio nulli licet nisi judici. III, 2314.
Octavensis locus. IX, 801.
Oculus janua et nuntius cordis. VI, 1991
Odium, venenum mortiferum. V, 1977. Venenum diaboli. V, 1977. Odio vel unius hominis inane fit quidquid boni agimus. V, 2139; VI, 1178, 1180, 1188. Odii vani praetextus. VI, 1095. Odire hominem quis potest, cujus naturam videt in Dei humanitate? VI, 962. Odium peccatoris conciliandum cum amore hominis. VI, 1229. Odio solus diabolus prosequendus. V, 1860 Tonitruum adversus eos qui odium aut iracundiam servant V, 1975. Odium perfectum. X, 1865.
Odor Christi quid. X, 1891.
Offero. Vide Oblatio.
Officiales publici. IX, 782.
[Col. 0770] Officium cujus est quaestione torquere. IX, 783. Vide Exceptor. Officium pro judiciali loco. IX, 781.
Officii divini ratio. I, 1449. Ad Vigilias, Tertiam, Sextam, Nonam populus excitatur. V, 1760. Officium in honorem Virginis. I, 1456.
Olei vis triplex. VI, 1312. Oleum misericordia vel caritas intelligitur. V, 1892. Oleum justi, Spiritus est Dei. IX, 767. Oleum benedictum, quo corpus infirmi unguitur in nomine Christi, non solum corporis, sed et animae sanitatem praestat. VI, 1773. Vide Infirmus. Oleum sanctificatum a Memoria S. Martyris delatum. VII, 844, 848. Unde aegrotantis membra perunguntur. VII, 845. Et in quo tincta buccella quotidie ante alios cibos sumitur. VII, 848.
Oliveti mons. Antichristum in eo occidendum tradunt. VI, 1134.
Olympius episcopus. IX, 779.
Olympionicae. I, 1446.
Onus. Si praeventus fuerit in aliquo frater tuus, portetur a te; et si tu praeventus fueris, sustineat te. V, 2262.
Opilio vir illustris. X, 1790.
Oppositorum quatuor species. I, 1437.
Operis initio quid superstitiose, quid Christiane fiat. VI, 1722. Operum omnium bonorum aut malorum duae radices, caritas et cupiditas. V, 2312. Opera mala, serae et vectes quibus janua regni caelestis clauditur; bona, claves quibus aperitur. V, 2166. Opera bona per breves angustias pariunt delicias, mala per transitoriam dulcedinem parant sempiternam amaritudinem. V, 2019. Operum bonorum commendatio. VI, 1347. Eorum sola nos sterilitas damnabit. V, 1895. Christiano fides sine operibus nihil prodest, V, 1896. Operum bonorum necessitas. VI, 768. Illa sola ad caelos nobiscum portabuntur, immo nos portabunt. VI, 1188. Operibus misericordiae deditos mala morte non perire. VI, 1319. Opera bona agenda sunt, nec sufficit mala non agere. V, 2331, 2236. Opus bonum fiduciam praestat, ubi non tantum futurum sed factum est. V, 1854. Omni homini bene operanti Deus loquitur. V, 1824. Opera quae a justificatione non rejiciantur. X, 1634. In iis quae ad corporis fatigationem pertinent, nullus Christianorum invitus cogitur: ipsa sibi sufficit caritas. V, 2246.
Opera sua bona post dorsum, mala sibi ante faciem proponenda. V, 1846. Opus bonum occultum quî publice fiat, et quî publicum occulte. V, 1864. Opera bona clauso ostio facit, etiamsi publice faciat, qui propter Deum facit. V, 1829. Opus bonum fit de te magis, quam facis, si tristis feceris. X. 1868. Opera bona non sunt, nisi quae per fidem et dilectionem fiunt. X, 1878. Operis boni nihil unquam perficitur aut inchoatur sine fide. V, 2234. Operibus bonis debetur merces; sed gratia, quae non debetur, ea praecedit. X, 1788. Opera bona et dedit Deus, et praeparavit. X, 1781. Opus Dei est opera justorum. X, 1663. Opera impiorum omnia immunda. X, 1818.
Ophianus malam vult esse carnem nostram. VIII, 1220.
Optati Milevitani excerptum, IX, 773.
Optatus. IX, 807.
Oraculum quid. VI, 798. Oraculum pro Lege. IX, 815, 817.
Orarium sacris Reliquiis applicandi mos. VII, 840. Ac deinde aegrotanti amplexandum traditur. VII, 844.
Orationis laus. VI, 1228. Plura ad orandum Deum incitamenta. V, 1909. Oratio quid sit. V, 1887; VI, 816, 997. Orationis fructus. V, 1887; VI, 1057. Oratione debellatur et vincitur diabolus. V, 1797. Oratio justi, clavis caeli. V, 1838. Orare qui recte novit, vere novit recte vivere. V, 1849. Orandum ante et post quodlibet opus. VI, 1057, Qualiter ante orationem et in oratione affecti esse debeamus. VI, 1057. Orandum non voce sonante, sed conscientia ad Deum clamante. V, 2281. Rugitus tantum et suspiria vel gemitus audiantur. V, 2281. Deus fletus citius audit quam voces. V, 1838. Utilius est saepius orare breviter, quam semel nimis prolixe, nisi orationi devotio inspirata, ipso nesciente qui orat, prolongaverit. I, 1456. Qualiter Deus in oratione cogitandus. VI, 1012. Qualiter Sancti. VI, 1012.
Oratio qualis esse debeat. VI, 1316. Non est facienda laeso nec placato proximo. VI, 1096. Orantis fiduciam quî minuat prava conscientia. VI, 903. Hanc excitat Christi passio. VI, 907. Oranti humilitas necessaria. X, 1865. Oratione indicta, diacono clamante Flectamus genua, genua flectenda, vel prae infirmitate dorsum incurvandum, aut cervix humilianda. V, 2284, 2285, 2286. Haec diaconi vox non ad clerum, sed ad populum specialiter dirigitur. V, 2286. Increpantur qui tum stant erecti. V, 2284, 2285. Cur ad orientem orantes convertamur. V, 1867. Orationis tempore diabolus nos maxime impugnare consuevit. V, 2287. Mentis evagationes in oratione vocantur captivitates animae. V, 2282, 2287. Quantae sint Dei offensae. V, 2281, VI, 964. Quod quis tempore orationis attentius cogitati hoc sibi pro Deo constituit. V, 2281. Si forum cogitat, forum [Col. 0771] adorat. V, 2281. Oratio sit perseverans. V, 1909. Orationis alae eleemosyna et jejunium. V, 1864. Quam efficax Patris invocatio per Filium. VI, 904. Illi passio Christi repraesentatur. VI, 905. Quid rogent filii, quid mercenarii, et quid accipiant. VI, 1090.
Orandum pro omnibus, et quod ipse Deus novit animae nostrae expedire. V, 2282. Toto corde, tota mente peccatorum indulgentia et Dei gratia expetenda. V, 2281. Orandum esse corpore humiliato pluribus ostenditur. V, 2285. Petitur quod Deum audire delectet et nobis expediat. VI, 939. Ut Deus perficiat quod incepit, ac det quod nos facit velle, et eum amemus quantum jubet. VI. 940. Orat clauso ostio qui aeterna petit, aperto qui temporalia. V, 1865. Quo loco temporalia recte petantur. V, 1865. Preces nostrae unde sint inefficaces. II, 1128. Quorum preces Deus exaudiat aut respuat. VI, 1041. Precibus Saül veniam negat Deus, quam David deprecanti concedit, quia non idem utrique cordis affectus. III, 2225. Oratio pro necessitatibus hujus vitae misericorditer auditur, et misericorditer non auditur. X, 1876. Qui postulat quod Deus praecipit et promittit, accipiet quod poscit. X, 1877. Cum aliquid male poscitur, aut quo quis male est usurus, Deus dando irascitur, non dando miseretur. X, 1880, 1892. Exauditur in poenam suam magicae deditus. VI, 726. Orationis meditationem sequentis exemplum. VI, 1000. Oratio animae virtutes a vitiis liberas deprecantis. VI, 1076. Oratio qua vitia resecari, et virtutes concedi, rogatur. VI, 901, 938. Preces in quibus de Deo dicitur, qui capit omnia, quem capit nemo. II, 1159, 1161. Orationis formula ad Deum per merita omnium Sanctorum pro se et universis. VI, 939. Preces in toto mundo uniformiter celebratae pro idololatris, Judaeis, etc. X, 1759. In Oriente pene universo rogatur Deus ut nos bonos faciat. X, 1775. Orationibus aliorum nos commendandi usus. VI, 939.
Oratio Dominica ante omnia oranti dicenda, quia eam libenter exaudit, qui ipsam instituit. V, 2282. Oratio Dominica omnes species orationis comprehendit. V, 1867. Quam multa primis illius verbis Christiani doceantur. V, 1867. Orationis Dominicae expositio. V, 1907. Orationis Dominicae pactum sacratissimum. V, 2035.
Oratorium a Christo factus est omnis locus. V, 2048. Orationi locus aptus, interiora munda. X, 1889.
Orationis partes solae sunt nomen et verbum, ceterae dicendae sunt ejus compagines potius quam partes. I, 1419.
Oratoris officium. I, 1439. Oratoris officii finis. I, 1440. Vide Dialecticus.
Orca. IX, 794, 797, 799.
Ordinatis per traditionem gratia infunditur. III, 2287. Disciplinae hujus regula et forma Apostolis a Domino traditur. III. 2287. Apostoli a Christo manuum impositione ordinati episcopi. III, 2296. Presbyteri aliique gradus signo crucis initiantur. VI, 1192. Ordinationis benedictio non est, nisi sacerdos ordinatus ministerium exhibeat. III, 2223. Ad eam voluntas sacerdotis nec obesse potest, nec prodesse. III, 2223. Episcopis lapsis se manum imposuisse Donatus confessus est, rem ab Ecclesia alienam. IX, 779. Ordinationum vitia notantur. X, 1720. Ordinandum clericum quaenam prohibeant. VIII, 1219. Episcopis alienum ordinare per canones non licet. X, 1771. Ordinari non possunt de poenitentia sauciati. IX, 804. Ordinati ab haereticis, sicut et ordinantes multantur. IX, 806, 812. An ordinare eos liceat, qui parvuli a Donatistis fuerant baptizati. IX, 807, 808. Folles viginti a Victore fullone dati ut fieret presbyter. IX, 795, 798, 799. Pecuniam hanc diviserunt episcopi. IX, 798. Ordo major intra se habet minorem, ejusque officio potest fungi. III, 2302.
Ordines, Magistratus. IX, 807. Ordinis viri IX, 818, 841.
Ordo rectus rationalis creaturae et quî ab eo excidat. VI, 1018. Ordinem imperii Dei nihil pertubat. VI, 972. Ordinem non servans divinae institutionis, ordinem non effugiet divinae ultionis. VI, 773.
Orestes Consul. X, 1792.
Orontius episc. Africanus in Sardinia exsul. X, 1772, 1779.
Orontius episc. Pelagianus. X, 1749, 1754. Depositio ejus confirmatur. X, 1760.
Orosius in Bethleem Hieronymo ab Augustino traditus, ut timorem Domini disceret. X, 1698. Ad conventum Jerosolymit. vocatus adversus Pelagium fortiter decertat. X, 1698. Male apud Joannem Jeroslymit. audit. X, 1700. Ab Africanis episcopis missus ad loca sancta venit. VII, 806. Reliquias de corpore S. Stephani defert Bracharam. VII, 806. Orosius Reliquias S. Stephani deferens, nec trajicere in Hispanias valens, ad Africam remeare statuit. VII, 823.
Orientalis. IX, 787.
Origines sentit, in Deo aliquid esse sibi invisible. VIII, 1214. In Trinitate esse aliquid officio singulare, nec alteri communicabile. VIII, 1214. Dicit carnem Christi e caelo allatam. VIII, 1214. Animas hominum sumul creatas fingit. [Col. 0772] VI, 814; VIII, 1216. Sentit aliud novum corpus pro carne in resurrectione dandum. VIII, 1214. Aliud illius delirium de restitutione daemonum vel impiorum post diem judicii. VIII, 1215. Omnes rationabiles creaturas perdendas negat, et diabolo tribuit poenitentiam. X, 1704. Origenis ramusculus est doctrina Pelagii. X, 1693, 1696, 1697, 1699. Origenis homilia. V, 1755. Meris illius laciniis constant libri duo de Incarnatione. VIII, 1175.
Ortygometra nova avium creatura, nuper utique ostensa, non super creata. III, 2170.
Osculum corporale quando adhibendum. VI, 835. Osculum spiritale quid. VI, 835. Osculamur Deum quoties in ejus amore compungimur. VI, 961.
Osiris vir Isidis. III, 2343.
Otiositatem cavendam. VI, 1262. Pravi ejus effectus. I, 1455. Otium vivi hominis sepultura. VI, 1263. Nec solum non adquirit nova, sed parta consumit. II, 1118. Otiosos sollicitat concupiscentia, quae nobis occupatis conquiescit. III, 2351. Otium sanctum quaerit dilectio veritatis: negotium justum suscipiat necessitas dilectionis. X, 1873.
Oxyrinchus. VI, 1104.
Oza ob peccatum praecedens punitus. III. 2180
P.
Pactum Dei nobiscum. V, 2139. Pactum baptismo cum Christo conscriptum. V, 2235, 2243; VI, 1170, 1209. Pactum, Christo repudiato, cum diabolo facit, qui superstitiosa observat. V, 2272.
Paenitere est poenam tenere. VI, 1128. Paenitere Dei. VIII, 1205; IX, 1872.
Paenitentiae praedicatio quomodo videatur pluribus ad religiosam seu monasticam vitam adhortatio. V, 2208, 2222. Paenitentiae et fidei sacramentum, baptisma. VI, 775. Paenitentia omnibus majoribus cum baptismo necessaria. VI, 775. Paenitentiam tantum ante baptismum utilem, post cassam asserentes, refelluntur. VI, 1114. Paenitentiam post baptismum dari. X, 1733. Hanc negant lapsis Novatiani. X, 1735. Paenitentiae et per paenitentiam veniae locum esse. VI, 1198. Paenitentes si recipit lex vetus, quanto magis nova. III, 2303, 2306, 2308. Paenitentia si denegetur, nemo poterit salvus fieri. III, 2307, 2308.
Paenitentia, secundus baptismus. VI, 1066. Prodest, si in Ecclesia catholica geratur. VI, 1123. Extra Ecclesiam non valet. VI, 766. Paenitentiae fundamentum, fides. VI, 1113. Paenitentia omnis est de male usa libertate. VI, 1120.
Paenitentia omnibus est necessaria. V, 2033, 2220, 2223. Utpote sine qua solum originis peccatum remittitur. VI, 1119. Assidue peccantibus est aussidue necessaria. VI, 1119. Quia sine paenitentia spontanea non est reditus ad pristinum statum. V, 2202. Quamdiu vivimus, est agenda. V, 2020, 2221, 2223. Sine paenitentia nec una die esse debent etiam sacerdotes. III, 2420. Paenitentiae dolor tantum cum vita finiendus. VI, 1124, 1128. Paenitendi et dolendi quae nobis sit materia. VI, 1120. Paenitentiae quotidianae fructus. V, 2224. Quid distet inter paenitentiam quae semper agitur, et illam quae in fine vitae accipitur. V, 2217. Quid inter dolorem, et paenitentiam. VI, 1120. Quid inter paenitentem versum, et conversum. VI, 1127.
Paenitentia vera non annis, sed cordis contritione censetur. V, 2216. Ea vera est, quae paenitenda non admittit, et admissa deflet. VIII, 1218. Seu quando sic convertitur quis, ut ad peccatum non revertatur. V, 1977. Paenitentibus in extremis positis quid in satisfactionem imponendum. VI, 1157. Error sacerdotum, qui eos etiam post mortem ligabant. VI, 1157. Absolvendi sunt in extremis positi, si rogent. VI, 1158. Sed canonum censuram debent subire, si convaluerint. VI, 1158. Quae tum eis recte injungitur. VI, 1157. Paenitentiam in Ecclesia agentes discant docte plangere. V, 1980. Et de timore ad dilectionem transire. V, 1980. Paenitentiam certam non facit, nisi odium peccati et amor Dei. V, 1977. Paenitentia non ex fide procedens nec caritate, sterilis manet, nec lavat crimina. VI, 1121 Sine amore Dei nemo invenit gratiam VI, 1121, 1128. Paenitentiae gemitu, et non gratis, peccatorum post acceptam gratuitam misericordiam obtinenda venia. III, 2306. Paenitentis pii affectus. V, 1977, 1979; VI, 949. Paenitentia de omnibus omnino peccatis debet dolere. VI, 1121, 1128. Culpabiliter durus est, qui lacrymis ostendit dolorem temporalium, et non ostendit dolorem peccati. VI, 1121. Paenitentia est vindicta puniens in se quod dolet commisisse. VI, 1120.
Paenitentiae effectus. V, 2229; VI, 1113. Paenitentiam veram agenti cito dimittuntur peccata. VI, 1323. Ante paenitentiam nullum poterit remanere peccatum. VI, 1114, 1116. Paenitentia defectos revocat ad perfectum. X, 1631. Donum est Dei. X, 1630. Paenitentia et veniam meretur, et reformationem. III, 2304, 2305. Paenitenti non solum [Col. 0773] culpas remittit Deus, sed et praemia promittit. VI, 1350.
Paenitentiam actam corrumpere quam periculosum., VI 1201. Hanc tamen nec sine fructu fuisse actam. VI, 1201. Paenitentiam tantum semel post baptismum, et non iteratam prodesse contendentes, refelluntur. VI, 1116. Primos Patres usque septuagies-septies, id est semper peccata dimisisse. VI, 1117. Paenitentibus semper patet misericordiae sinus. VI, 1187. Peccatorum qui prompta paenitentia veniam meruerunt, exempla. V, 2222.
Paenitentia sub spe misericordiae Dei non procrastinanda. V, 1802, 1969, 2208, 2218, 2219, 2226; VI, 766, 1189. Paenitentiae medicamenta adhibeantur, dum adhuc calent peccatorum vulnera. V, 1803, 1974, 2219; VI, 1177. Paenitentiam differentis stultitia et impietas. VI, 1061. Paenitentiam in senectutem reservare, quam periculosum, quam stultum, quam injustum, quam Deo odibile. V, 2046, 2220, 2221. Paenitentia sera cur raro vera et utilis. VI, 1127. Igni purgationis obnoxia est. VI, 1128. Paenitentia in infirmitate prodesse potest, quibus. V, 2220. Hîc quocumque tempore et a quolibet acta veniam obtinet. VI, 766. Etiam in ultimo vitae spiritu. VIII, 1220. In extremis denegari non potest, sed quam incertus ejus fructus. V, 2217. Paenitentiam infirmo dare possum, non securitatem. V, 2218. Paenitentia in inferno erit, sed infructuosa. V, 2211, 2215; VI, 765, 1189, 1200. Paenitentiam infructuosam fructuosa praevenire. V, 1963.
Paenitentiae qui digni fructus. V, 2215; VI, 1125. Paenitentia delictis commensuranda. V, 2229. Eadem eidem culpae imponenda. IX, 805. Hujus regulae rationem non habuerunt Donatistae. IX, 805. In satisfactione ingentium peccatorum non verba tantum, sed opera quaeruntur. V, 2217. Peccatorum munera non requirit Deus, sed animas. VI, 1067. Peccatoris animus ipse pro se debet satisfacere, non se de foris redimere. III, 2339. Tribulari debet in paenitentia, qui oblectatus est in peccatis. III, 2339. Peccator omni consolationi debet valedicere. VI, 949. Paenitens aut saeculum derelinquat, aut quae non sine peccato administravit. VI, 1125. Abstineat se a multis licitis, qui sponte commisit illicita. VI, 1125. Ex sacerdotis judicio totus pendeat. VI, 1125. Prius mentem, ac deinde quod potest de possessione offerat. VI, 1125. Ad corpus Domini ante non accedat, quam bona confortet conscientia. VI, 1126, A ludis et spectaculis se cohibeat. VI, 1126. Ne prae verecundia apud diversos confessionem dividat. VI, 1126.
Paenitentia a sacerdotibus donata, perficienda. V, 2209. Paenitentiam suscipit Deus, quamvis omnem satisfaciendi ordinem quis explere non potuerit. VI, 1199. Paenitentia sit occulta pro occultis peccatis, et publica pro publicis. VI, 1123. Paenitentia publica diluenda sunt peccata mortalia post baptismum commissa. VIII, 1217. Licet solvi possint secreta satisfactione. VIII, 1218. Paenitentia publica. V, 1948. Non est erubescenda. VI, 1187. De paenitentia erubescere quam miserum sit. V, 2219, 2223. Paenitentia juvenibus non facile committenda. V, 2218. Not. ( a ). Paenitentia sunt sauciati a Donatistis pueri, ne ordinari possent. IX, 804. Paenitentiae publicae obnoxia crimina. V, 2229. Paenitentia dura et prolixa opus est iis qui superstitiosa observarint. V, 2240, 2269. Paenitentiae causa magus in spelunca inclusus. II, 1142. Paenitentia publice petitur, ut qui cum multorum destructione se perdidit, cum multorum aedificatione se redimat. V, 2226. Et cum posset secretius agi, publice petitur, ut a multis adjuvetur. V, 2227, 2228. Nam paenitentes publice lacrymis adjuvandi sunt Ecclesiae. VI, 1123. Et si cilicium, quo paenitens operitur, per se efficax est ad populum supplicatio. V, 2227. Paenitentiam ex animo petenti non condolere, nimis inhumanum. V, 2228. Nec dubitandum quin Deus totius populi pro paenitente preces exaudiat. V, 2228.
Paenitens de totius populi precibus non ita confidat, ut ipse non quiescat a bonis operibus. V, 2228. Si sinit infirmitas, vinum non accipiat. V, 2228. Paenitentiam non satis compuncte accipit, qui nulla infirmitate cogente carnes aut desiderat aut praesumit accipere. V, 2229. Sunt qui cito reconciliari petunt, ut carnes accipiant. V, 2229. Paenitens etiam reconciliatus, ubi vel in suo vel in alieno, convivio olera aut pisciculos invenire potuerit, aliam carnem non debet accipere. V, 2229. Paenitentes lugendi, qui carnes et vinum etiam usque ad ebrietatem sumunt. V, 2229. Paenitentiam qui petit, excommunicari se supplicat. V, 2228. Qui eam accepit, coopertus cilicio foris ejicitur. V, 2228. Paenitentiam quamdiu agunt fornicarii, non est illis communicandum. III, 2308. In paenitentiae impositione raduntur capita, et velamina super caput praetenduntur. IX, 804.
Pagani Christianos stultos vocitant. III, 2342. Fidem eorum accusant, sed in praeceptis eorum reprehendi nihil posse non negant. III, 2344. Cynaedos habent religionis suae ministros, de viris feminas factos. III, 2342. Horum turpitudo. III, 2343. Occultantur ob reverentiam Christianae majestatis [Col. 0774] III, 2343. Quia in tenebris turpia patiuntur, putant posse nesciri. III, 2343. Inventis hominum turpium diabolus addidit praestigia. III, 2344. Per consuetudinem, quod turpe erat, coepit non videri. III, 2344. Sed hoc a sancta fide Christiana proditum est. III, 2343. Paganis mense primo sua mysteria celebranda diabolus instituit. III, 2279. Paganarum consuetudinum reliquiae, in Kalendis Januariis. V, 2001, 2003. In festo Cathedrae S. Petri circa defunctorum sepulcra. V, 2101, 2102. In Natali S. Joannis Baptistae V, 2268. In quibuslibet Sanctorum festivitatibus. V, 2239. In feria quinta. V, 2239. Aut quando obscuratur luna. V, 2239. Aliae iter suscipientium. V, 2004, 2269. Sternutantium. V, 2269. Simul convivantium. V, 2306. Eorum quibus aliquid furto ablatum. V, 2273. Aut qui aliquam infirmitatem in se aut suis patiuntur. V, 2238, 2273. Paganorum argumenta adversus fidem Trinitatis. VIII, 1101. Deo filium esse posse, aut resurrectionem negantes, confutantur. III, 2345. Leges contra Paganos. IX, 815. Paganis causas agere, aut militare, aut Christianos suo servitio habere Valentinianus interdicit. X, 1751. Leges Imperat de idolis confringendis. IX, 814.
Palaestina synodus in qua Pelagius absolutus. X, 1684, 1685, 1708. Commendatur. X, 1808, 1812, 1831. Sententiae XII, quas in ea Pelagius anathematizavit. X, 1709.
Palatini. V, 2087.
Palatinus episcopus. X, 1731.
Palchonius papa Bracharensis. VII, 805.
Palla. V, 1978 Palla gestantur sacramenta. VII, 838. Palla super Reliquias. VII, 836.
Palladius praefectus praetorio. X, 1726, 1727
Palladius diaconus. X, 1753.
Palloris causa. I, 1433.
Palmitibus vitis prodest, non viti palmites. X, 1788.
Panes tres in Scriptura legimus, qui illi sint. VI, 1316. Panum multiplicatio exponitur. V, 1903
Pannonia erasa. III. 2353.
Pantagathus vir illustris. X, 1790.
Pantius. IX, 791.
Papa majores dioeceses tenet. IX, 787. Papa Silvester. IX, 786.
Papias auctor est pluribus spei carnalis. VIII, 1218.
Paradisus pro horto. V, 2041. Paradisus Dei nobis promissus, non is in quo Adam jussus est corporaliter operari. III, 2381. A passione Christi omnibus justis est reseratus. V, 2048, 2054, 2059. Eo ab Adam primus intravit latro. V, 2043. 2045, 2049.
Παράδοξον quid I, 1446.
Parasceves dies est festus. V, 2047. Paulo ipso auctore. V, 2047. Ut nullus in Parasceve de ecclesia se subtrahat. V, 2036.
Parco. Nolle ut parcat Deus iniquis, quasi proprium est omnium iniquorum. V, 2251.
Pardus. IX, 787.
Parentibus semper honor et amor, et in necessitatibus subsidium debetur. V, 2264. Parentibus pauperibus prius quam extraneis eleemosyna largienda. V, 2264. Parentes pauperes qui dedignantur, carpuntur. V, 2264. Parentes terrenos propter Deum negandos Christus exemplo suo docuit. VIII, 1146. Iis nec sepultura debetur, si a Dei servitio prohibeant. VI, 1055.
Parmeniani cathedra. IX, 775.
Paronyma. I, 1422. Quî ab homonymis differant. I, 1422.
Parsimoniae in cibis regulae. VI, 1101.
Participium vocatur, quod partem nominis capiat partemque verbi. I, 1405.
Parvuli ab uno Chrysostomo dicuntur in confusione peccati et non coinquinati peccatis. X, 1736. Parvulos baptizandos negans, aut dicens nihil ex Adam trahere originalis peccati, damnatur. X, 1728, 1730. Parvulis si non est peccatum, iniquus est Deus, qui vitam eis auferat. X, 1649, 1652. Aut cum eos variis doloribus ac passionibus cruciari sinit. X, 1651. Aut cum ad judicium coram se venire facit. X, 1652. Parvulis non baptizatis Pelagiani promittunt vitam aeternam. X, 1653. Non permittit fides Catholicorum nisi gehennam. X, 1654. Parvuli sine baptismo morientes damnantur; nec dicendi sunt Dei beneficio futurae impietati praerepti. X, 1781. Aeterni ignis supplicio punientur. VI, 774. Nec est locus medius in quo beate vivant. X, 1654, 1728, 1730, 1769. Sed eorum mitissima erit poena vel damnatio. X, 1748.
Pascha a passione. III, 2359. Ejus ratio mystica. III. 2359. Pascha semel tantum gestum esse. VI, 725. Paschalis agni comedend singuli ritus paucis explicantur. VI, 725. Pascha a Judaeis actum vespere diei quo mortuus est Christus. III, 2288. Pascha per orbem totum una die celebrandum decernit Arelat. synodus. IX, 783. Quando celebrandum VIII, 1221. Tempus quo celebratur, et temporis hujus mysterium. V, 2068. Paschali solemnitati debita praeparatio [Col. 0775] V, 1801. Paschae vigiliis reservatur historia immolationis Isaac. V, 1749, 1750. Paschate imminente ingravescere solent tentationes. V, 1775. Paschalis dici laus. III, 2368 Pascha solemnitas solemnitatum. V, 2068. Paschae spiritualiter celebrandi ratio. V, 2067, 2068. Paschalis Agnus in una Ecclesia comeditur. VI, 1196, 1201. Paschalis solemnitatis conclusione Neophytorum habitus commutatur. V, 2075. Paschales dies sunt indulgentiae ac remissionis. V, 2075.
Passerius presbyter. X, 1699.
Passiones et passivae qualitates quî distent. I, 1433.
Passio Christi quam utiliter cogitetur. VI, 960. Exponitur I, 1468, 1469. Ejus mysteria pluribus Sermonibus explicata. V, 2036. Passionis Christi sacramenta quî diabolus aemuletur. III, 2279.
Passiones etiam prolixae in ecclesia stando audiri solitae. V, 2320.
Pastor velut praeco judicis jussa nuntiat. V, 2077. Periculum ejus, si vitia amputare praedicando negligat. V, 2206. Non sufficit ei bonitas sine disciplina aut scientia. V, 1849. Pastor noster Christus portat et reficit, regit et custodit. VI, 1070.
Pastoris liber laudatus a Cassiano. X, 1817. Nullius auctoritatis reputatur a Prospero. X, 1819.
Pater quatuor modis in Scripturis dicitur. VI, 1080. Alterutri eorum honor semper debetur. VI, 1080. Pater alius honoris causa vocatur, alius ad fidem aut salutem deputandus. IX, 833. Patrem salutis non teneo nisi Deum. IX, 832.
Pater coelestis solius Christi specialis est pater, noster autem est in commune. V, 1907. Patris aeterni figura, Abraham. V, 1753. Isaac. V, 1760. Jacob. V, 1765. Isai. V, 1818. Pater vocatur monas. VIII, 1165 Principalis bonitas. VIII, 1183. Totius deitatis principium. VI, 976. Cujus peculiare est, ne missus dicatur. III, 2295. Numquam sine Filio exstitit. VI, 1014. Non ante Deus quam pater. V, 2192; VI, 1191. Esse sapientia melius dicitur, quam non habere sapientiam nisi in Filio. VIII, 1174. Per Filium est omnipotens. VIII, 1181. Per sapientiam, quae est Christus, tenet omnium potentatum. VIII, 1182. Male incapabilis et solus invisibilis praedicatur. II, 1159. Pater verbo suo se declarat. V, 1880. Se ipsum talem qualis est cogitans, Filium gignit. VI, 1014. Et eadem cogitatione totam mundi formam dixit. VI, 1013. Patris et Filii opera inseparabilia. X, 1887, 1895. Vide Deus, Filius, Trinitas. De generationis divinae modo sufficiat scire quod genuit lux splendorem. VI, 1091.
Pater patrum ab Judaeis dictus quidam. VII, 823. Patribus in Angelis, rubo etc. visus est Filius Dei. III, 2270. Pater fidelium Abraham, non quia ex eo nascantur, sed quia fidem imitantur. V, 1745. Pater noster diabolus, non natura, sed imitatione. V, 1742.
Paterni et Torquati consulatus. III, 2176.
Πάθη de mentibus exstirpari posse docent cum Philosophis Pelagiani. X, 1692.
Patientia Dei eruditio est poenitudinis et oblatio correctionis. X, 1859. Illa abuti, et non intelligere Dei benignitatem, jam magna damnatio. X, 1870. Patientiam Dei erga iniquos reprehendere, iniquorum est proprium. V, 2251. Patientiae Christi imitatio suadetur. V, 1956. Deus diligentes se pati aliquid vult, ut juste eos promovere videatur. III, 2239. Patienter adversa ferre. VI, 1188. Patienti non compatiens praecisus est ab Ecclesia. V, 1951. Patientia domandi sunt haeretici et schismatici. IX, 791, 792. Patientia etiamsi tolerare amat, non amat quod tolerat. X, 1874. Tolerantiae fortitudo ex Deo est. X, 1823. Oratio ad petendam patientiam. VI, 936.
Patria nostra coelum: quam stultum illuc non anhelare. VI, 1351. Patriam perfectionis ergo necessario deserendam esse existimantes, refelluntur. VI, 1104. Patriam affectibus deserere praestat quam gressibus. VI, 1104.
Patricianus malam vult esse carnem nostram. VIII, 1220.
Patrimonia ex auribus suspendere. II, 1116. Patrimonium augere cupiens, si non rapina, saltem voto est malus. V, 2248.
Patripassiani. VI, 733; VIII, 1101. Vide Sabellius.
Patritius vicarius Praefectorum. IX, 777.
Patroclus Arelatensis. X, 1751.
Paulinus S. Ambrosii diaconus Coelestium Carthagine accusat. X, 1686, 1692. Coelestio in conventu sacerdotum resistit. X, 1686. Romam a Zosimo citatur. X, 1725. Ejus libellus contra Coelestium Zosimo oblatus. X, 1724. Coelestius ex iis quae sibi ab eo objecta sunt, haereticum eum posse approbari dicit. X, 1724. Ea tamen omnia damnare a Zosimo jubetur. X, 1724.
Paulinus Aelius. IX, 780, 782.
Paulini Aquileiensis liber de salutaribus documentis. VI, 1047.
[Col. 0776] Paulus novi Testamenti Jonas. V, 2122. Lupus mane rapiens, et ad vesperum dividens escas. V, 2098. Manibus omnium Stephanum lapidabat. V, 2251. Martyrum cruore totum se inficiens fit Apostolus. VI, 1099. Pauli conversio. V, 2098, 2125. Et raptus in tertium coelum. VI, 1028. Paulus Deum in hac vita vidit, sicut Sancti post hanc vitam vident. VI, 752. Passus est mala quae Christianis inflixit. V, 2124. De Pauli cervice lac pro sanguine manavit, quam congruenter. V, 2120. Paulus tacito nomine proprio Egregius Praedicator, simpliciter appellatur. VI, 1095, 1100. Vide Petrus.
Paulus Erem. VI, 1104.
Paulo episcopo Cirt. orta est persecutio. IX, 797. Quid quaerentibus Scripturas responderit. IX, 794.
Paulus et Macarius. IX, 838. Operarii unitatis adversus Donatistas. IX, 800, 804. Ministri sancti operis. IX, 802.
Paulus Samosatenus. V, 2200.
Paulianistae. VIII, 1217.
Pauperes passim in Scripturis benedicuntur. V, 2310. Ubi non omnes pannosi pauperes, sed humiles sunt intelligendi. V, 2310. Pauperes multos, ut pote vitiis et malis moribus locupletes, inopia nil juvat. V, 2311. Paupere superbo nihil stolidius. VI, 1084. Pauperibus iis tantummodo coeli regna promittuntur, quibus divitiarum inopiam animorum comitatur humilitas. VI, 1085. Pauper is est spiritu, qui humilis. VI, 1084. Nobilis inopia, mentis humilitas. VI, 1084. Solis pauperibus spiritu coelum promittitur. VI, 1084. In egestate aequitatem servare, perfecta justitia. III, 2363. Pauperum virtutes vel vitia cum iisdem divitum virtutibus ac vitiis comparata. III, 2372. Pauperes posse esse beatos. V, 1842. Pauperes non sunt contemnendi. V, 1842. Sed honorandi. VI, 1065. Cur eos Deus esse permiserit. V, 1980, 2230, 2336, 2341; VI, 1176. Scilicet ut illi per patientiam, divites per eleemosynam possent Dei gratiam promereri. V, 2330 Pauperes, negotiatores. V, 1892. Pauperes inter ac divites commercium. V, 2335. Pauperum miseria, medicamentum est divitum. V, 2331. Pauper sibi, te divitem facere potest. V, 1843, 2231. Pauperis manus, gazophylacium Christi. V, 2024, 2335. Pauperibus data, nobis servantur in coelo. V, 1881. Coelestem thesaurum habere non potest nisi pauper, aut qui pauperibus solatia praestat. VI, 1081. Pauperes in die judicii pro iis rogabunt, a quibus hîc stipem acceperint. VI, 1076. Quid damnationis erit spoliasse pauperem, quem summum crimen est non pavisse. V, 2231, 2232. Pauperes ad convivium vocandi. VI, 1183. In sanctis solemnitatibus. V, 1976. Accusat se publice Caesarius, quod interdum vestimenticula sua pauperibus dare neglexerit. V, 2024. Pauperum legationem agit Episcopus. V, 2170. Pauperes dimittendi mos per verba, Vade in ante, dat tibi Deus. V, 2305.
Paupertatis quinque genera. VI, 1313. Paupertatis Evangelicae pretium. V, 1934, 1935. Paupertatis votum. VI, 1099. Cupiditalem habendi sub obtentu pauperibus erogandi subditis non permittit. VI, 1099. Crimen eorum quid illud violant. VI, 1084.
Pauperticula. V, 1898.
Pax Dei et pax mundi qua ratione differant. III, 2286. Pax domestica quid. X, 1872. Pax inter malos, res valde dolenda, VI, 1239. Pax non est dicenda, quae de radice caritatis non consurgit. V, 1916. Pax et justitia duae amicae carissimae. VI, 1338. Pax de justitia, de pace gaudium nascitur. V, 1917. Pax plena non est, quamdiu repugnatur vitiis. X, 1873. Pax prima, ut cum Deo pacifici simus. V, 1055. Pax perfecta, quando et cum alliis, et nobiscum pacifici sumus. V, 1916. Pacis commendatio. V, 1858; VI, 1237. Pacis commoda et effectus. V, 1931, 1933. Pax hereditas Christi. V, 1932. Pacem non servare, Christum spernere est. V, 1858. Pax Christi; omnis piae intentionis actionisque est perfectio. X, 1894. Pacifici beatitudo. VI, 1894. Pacem qui non vult, nec vult filius Dei esse. V, 1933. Pax semper habenta cum bonis, et bellum cum vitiis. V, 1933. Sine pace non est accepta oratio vel oblatio. V, 1933. Pax cui ex omni parte patent, et sine qua undique clausae sunt coelestis Jerusalem portae. V, 2255. Pacis tempore quaerenda adversitati praesidia. X, 1875. Pacis observantia cum pacis inimicis. X, 1861. Pax temporum, pace cum proximis procuranda. V, 2078. Vocabulo Pax, unitas Trinitatis explicatur. VIII. 1210.
Peccator sibi potius inimicus, quam Deo. VIII, 1149. Peccans et a verbo se separans nihil fit. VI, 869. A Spiritu sancto deseritur, eumque occupant tenebrae. V, 1821. Peccatoris vincula, carcer, tenebrae, pondera. VI, 947. Triplex abyssus. VI, 948. Peccator est caecus videns. VI, 948. Vivens portat funus suum. V, 1785. Quae mala ei ubique immineant. VI, 947. Peccator omnem in se commovet creaturam. VI, 856. Quod contra Deo rebelles sese pariter universus orbis armat, Aegypti plagis ostenditur. III, 2163 In peccatores cur non statim vindicet Deus. V, 1963. Cur aliquos hic non plectat. V, 2322. Duplici de causa eos Deus [Col. 0777] non statim punit. VI, 1033. Ipsis nec negat patris pietatem ac filii nomen. VI, 1034. Multos peccatorum suorum cumulo completo jam ex hac vita puniri. VI, 1034, 1035. Peccantium felicitate cur nihil infelicius. X, 1862. Peccatorum gaudium, plaga irae Dei. III, 2439. Peccatorem non flere impossibile est vel hîc vel in futuro. VI, 949. Peccatorem manent aut continui dolores vitae poenitentis, aut aeterni cruciatus. VI, 945. Omni peccanti animae duo sunt poenalia, ignorantia et difficultas. X, 1896. Peccator in se ipso consistere non sustinens, ad alia divertit, sed inquietudinem auget. V, 2224. Peccatorum minutorum multitudine hoc etiam efficitur. V, 2225. Qui se a Deo avertit, ipse et velle quod bonum, et posse sibi sustulit. X, 1848. Peccare est in malorum potestate, sed non hoc vel hoc peccando facere, nisi Deus permittat. X, 1854. Quomodo Deus eorum tenebras ordinet. X, 1854. Praevaricatio hominum dispositae a saeculis creationis ordinem turbare non potuit. X, 1845. Peccatores serviunt nolentes Dei dispositioni, qui volentes subjecti non sunt ipsius praecepto. VI, 1139. Non deserit Deus nisi meritos deseri. X, 1839. Neminem deserit prius quam deseratur. X, 1841, 1846, 1848. Deus delinquentes deserit, resistentes indurat, contemnentes condemnat. X, 1671.
Peccator omnis inexcusabilis. X, 1886. Nulla eum excusat conditio. V, 1904. Peccatorum vanae excusationes. V, 2213; VI, 1126. Culpam suam in diabolum regerere jam non possunt. V, 1979. Infelix solatium tibi est peccatorum turba. V, 2321. Peccator in judicio a diabolo accusatus. VI, 1072. Peccatores quomodo non palpandi. V, 1814, 1815. Eos palpans, peccati fomitem subministrat. V, 1872. Peccatores non spernendi, sed ut Christi pedes oleo deliniendi. V, 1907. Quî ad paenitentiam adducendi, quî suscipiendi paenitentes. V, 1772, Peccatores inter et daemones discrimen. X, 1846. Peccator et homo duo nomina sunt. V, 2251. Quî utrumque distinguendum. VI, 1229.
Peccatores se veraciter omnes sancti pronuntiant. VIII, 1221. Peccator est omnis homo. IX, 767, 769. Peccatum nullum fit, quod non possit facere alter, si Deus ei desit. VI, 877. Quot modis nos ab eo Deus servarit. VI, 877. Peccata nobis a Deo dimissa, quae ipso protegente non commisimus. VI, 818, 856. Tribus modis nos Deus a peccatis conservat. VI, 856. Quam multis nos ab iis revocet. VI, 857. Peccatorem se dicere nil juvat, si adhuc peccare delectat. V, 1977. In peccante Deus odit negligentiam revertendi, ac desperationem salutis. VI, 1049.
Peccatoribus contra desperationem consulitur. VI, 1098. Peccatori nulli desperanda venia. V, 1960, 2216, 2222. Sub manu omnipotentis Medici nulli unquam peccatori expedit desperare. V, 2273. Peccatores ad emendationem adducere quam amet Deus. V. 1851. Ei veniam dare tardius Deo videtur, quam ipsi peccatori accipere. VI, 784. Peccatoribus cavenda desperatio, aut veniae sine paenitentia consequendae fiducia. VI, 1118. Peccator sic timeat justitiam, ut quaerat misericordiam; sic de hac confidat, ut illam contremiscat. V, 2219. Peccator inter Deum et peccatum, velut aegrotus inter medicum et morbum. V, 1876. Prima ejus medela, nosse quod langueat, ac medici opem desiderare. X, 1836. Peccatoribus spem praebent, quae Christus pro ipsis gessit ac passus est. VI, 907, 910, 956, 960. Peccatores scientes quae promisit Deus bene viventibus, et male viventes, mendacem illum judicant. III, 2336. Deum justificant, cum ad misericordiam ejus confugiunt. III, 2336. Peccatoris ad misericordiam Dei confugientis oratio. VI, 946, 949. Ab irato ad placatum. VI, 949. Alia oratio mixta timore et fiducia. VI, 936. Alia ad Christum prae desiderio lacrymarum. VI, 930. Peccator animam sic debet plangere, quomodo mater unicum filium mortuum. V, 2226, 2230. Peccatoris conversio, miraculum maximum. V, 1919. Peccatoris speculum. VI, 983.
Peccatum omne mendacium est. X, 1871. Peccare est in veritatis praeceptis vel in ipsa non stare veritate. VIII, 1142. Peccatur, dum aut inconcessa praesumuntur, aut concessa inordinate fiunt. III, 2215. Peccatum naturale negant Pelagiani. X, 1734. Ac Manichaeos vocant aliter sentientes. X, 1735. Sed peccatum naturale et originale unum et idem esse affirmant Pelagiani. X, 1772. Anathematizandi sunt qui naturale aut substantiam aliquam dicunt esse peccatum. X, 1772. Peccatum non natura, sed vitium naturae id appetentis quod non est ordinis sui. X, 1878. Contra naturam est. X, 1845. Peccatum originis defendi posse negant Pelagiani, quin ejus dicatur auctor Deus. X, 1767. Pluribus argumentis hoc refellitur. X, 1767. Peccati non est auctor Deus. X, 1833, 1835, 1839, 1841, 1842, 1846, 1848. Ne Manichaeus quidem facere ausus est Deum peccati auctorem. X, 1739. Sunt qui mortem solam, non peccatum, in humanum genus transiisse dixerunt. X, 1772, 1773. Peccati auctor est Deus, si auctor mortis. X, 1649. Si voluntate Dei peccarent homines, judicium Dei non esset. X, [Col. 0778] 1847. Peccatum non fit sine daemonis operatione. VI, 1177. Sed nec diabolo in totum adscribi potest, multo minus Deo. X, 1847. Deus non ordinavit peccatum, sed poenam amantibus culpam. VI, 1126. Peccatum esse propriae voluntatis, ipse etiam Manichaeus adactus est confiteri. VIII, 1141. Idque multis rationibus suadetur. VIII, 1142. Peccatum est, non quod malum diligatur, sed quod meliori minus bonum praeferatur. X, 1896. Peccatorum omnium duae origines, error et superbia. V, 2003. Peccatum ab anima coepit. III, 2382. Non desiderio corporali, sed spe deitatis Adam peccavit. III, 2382. Non peccat anima nisi per carnem. VI, 1075. Quibus gradibus Adam et Eva in peccatum lapsi sint. VI, 1051. In illis duobus originaliter totum damnatum est genus humanum. VI, 1051. Peccatum a diabolo mutuavit Eva, Adam consensu cautionem fecit, usura posteritati crevit. X, 1649. Christus debitum solvit. X, 1649.
Peccatum primorum parentum solis illis obfuisse docent Pelagiani. X, 1617. Peccatum originis negarunt primum aliqui Syri, et maxime Theodorus. X, 1680. Deinde Rufino institutore Pelagius. X, 1681. Postea Coelestius. X, 1681. Plurimae Juliani sententiae, quae peccati originalis fidem labefactent. X, 1743, 1748. Peccati traducem quibus argumentis haeretici negent. X, 1689, 1739. Peccato originali omnes mortuos Christus invenit. V, 2257. Peccatum originale contra Pelagianos demonstratur. X, 1647. Illud probat necessitas regenerationis. X, 1812. Probat et mors omnium hominum. X, 1667. Ac miseria generis humani. X, 1882. Nam non transisset poena, nisi transisset culpa. X, 1617. Patet ergo culpa, ubi non latet poena. X, 1813. Facilius quippe fieri posset, ut peccatum non sequeretur poena, quam ut poenam non praecederet culpa. X, 1667. Peccatum originale negans, habet adversum se plurimos veteres catholicos doctores. X, 1725. Fides de peccato originali Zosimi verbis clare exponitur. X, 1730.
Peccato Adam genus humanum obnoxium fecit. III, 2336, 2339. Hinc diabolus potestatem accepit carni ejus se immiscendi, et suggerendi oblectamenta delictorum. III, 2337. Peccatum originis inest omni homini qui per concubitum viri et mulieris concipitur. VI, 774. Christus solus absque peccato. V, 1977; X, 1650, 1773. Peccati legi omnes sine ulla exceptione subjecti. V, 1944. Solus sine peccato est natus, quem non concupiscentia carnis, sed obedientia genuit mentis. V, 1997. Peccatum originis caro contrahit, et animae refundit. VI, 810. Nec Deo tribui potest. VI, 810. Peccatum in parvulis non actione, sed uterina conceptione pertransiit. X, 1650. Peccatum in filios non transmittit propagatio, sed libido. VI, 758. Ex ovibus Jacob ostenditur appetitus vis ad immutandam naturam. X, 1768. Vitiatae radicis macula per traducem propagata est. X, 1667. Transit seminis effusione, nec tamen semen vitium est, sed vitiatum. X, 1619, 1623. Christus solus sine semine et expers delicti natus est. X, 1619, 1620, 1623. Peccatum protoplasti omnes trahimus seminis conceptione, non morum imitatione. X, 1620. Hinc et malos imitamur. X, 1620. Homo primus cum peccavit, natura peccavit, sic effecta peccatrix ac vitiata, non vitium aut peccatum. X, 1619. Tum Adam et Eva natura humam generis erant, ideoque in illis unis omnes eramus. X, 1619, 1621.
Peccatum ullum esse infantium negat Pelagius. X, 1707. Peccato originis frustra negantur carere debere, qui de duobus baptizatis nati sint. X, 1683. Illius reatus etiam a baptizato trajicitur. X, 1885. Peccatum originale ex Adam trahunt parvuli, qui adhuc nullum committere potuerunt. X, 1728. Peccata parvulis non propria sed aliena dimittuntur. X, 1725. Ob solum originis peccatum parvuli sine baptismo morientes aeterno igne punientur. VI, 774. Peccatum primorum parentum ipsis plagam, nobis plagas fecit. X, 1628. Peccatum originale parentes quidam aggravant, quidam relevant. X, 1885. Peccatum primum per id emendatum, per quod admissum est. III, 2389. Peccati originalis reatum circumcisio delet. X, 1781. Peccati originalis merito justi ante Christum tenebantur in inferno, donec ab eo absoluti sunt. V, 2060.
Peccatum originale aut actuale sine Christo dimitti non potuit. V, 1830. Contra vulnus originalis peccati, verum et potens ac singulare remedium mors Filii Dei. X, 1814. Peccati originalis reatus in universa Adae propagine. VI, 764. Indebita liberatoris gratia absolvitur. VI, 764. Peccata originalia et propria omnia baptismo dimitti. VIII, 1129. Idque omnium fides tenet. VI, 1043.
Peccatorum distinctio in necessaria et spontanea. VI, 945. Peccatum nullum est necessarium. VI, 1120, 1126. Peccatum originis in Adam fuit spontaneum. VI, 1120. Peccandi triplex ratio. V, 1869. Peccat homo etiam cum nescit. III, 2390. Rei sunt etiam ad quos disciplina legis numquam pervenit. VI, 1220. Nefas intor multos admissum, quasi imago fit innocentiae. IX, 776. Sed peccat periculosius, [Col. 0779] qui se graviter peccare non putat. V, 2285. Peccata tanto sunt graviora, quanto sublimior est qui peccat. III, 2304. Peccatum in illum redundat, qui prohibere non vult cum possit. V, 2004. Quibus nil noceant peccata aliena. VI, 777. Peccata cordis non negligenda. VI, 159. Peccata quae sint capitalia, quae minuta. V, 1946. Peccata lethalia. VI, 1121. Peccatum ad mortem. V, 1860. Peccata a capitalibus distincta quae et quanta sint. V, 2220.
Peccata sine Dei gratia posse vitari Pelagiani negant. X, 1735. Quam illam velint gratiam. X, 1733. Posse hominem si velit, esse sine peccato, et aliquos re vera ante Christi adventum fuisse Coelestii doctrina est. X, 1681, 1687, 1692, 1693, 1694, 1699. Nullum adultum sine peccato hîc vivere. VI, 776. Impossibile est homini ut non peccet. III, 2306; V, 1895, 1898. Impossibile est ut numquam peccet natura quae potest peccare, alias Deo melior esset. III, 2326, 2333. Sanctos non tantum humiliter, sed et veraciter peccata confiteri, eorumque remissionem deprecari. X, 1729. Sine minutis peccatis nullus umquam fuit aut esse poterit; sine criminibus esse possumus et debemus. V, 1947, 1949, 2020, 2219, 2220. In minimis misericordiam consequetur, qui fidelis et sollicitus fuerit in magnis. III, 2333. Peccata minuta animam non occidunt, sed turpiter foedant. V, 1946. Si plura sint, mergunt. V, 1946, 1947. Peccata peccatis cumulare quam periculosum. V, 2221. Peccata parva neglecta quî obdurationem pariant. V, 1787. Peccans in uno quî fiat omnium reus. VI, 1124.
Peccati foeditas. VI, 945. Effectus. V, 1974, 2224, 2225. Peccatum crescit neglectum; nullum respectu Dei parvum. VI, 1119. Peccata nulla Deus inulta permittet. VI, 1350. Nulla impunita esset possunt. X, 1876. Peccato ab hominibus parcitur, quia multorum est: sed tunc tanto divino judicio gravius vindicatur. V, 2290. Peccata quorumdam cur Deus hic non plectat. V, 2322. Peccandi mensuram, donec cumuletur, interdum exspectat Deus. V, 1811. Nullus post culpam impunitati locus, dum fit reatus ipse supplicium. II, 1101. Peccati supplicium aliquibus vertitur in reatum. X, 1839. Ut eis peccatum sit ipsa poena peccati. X, 1842. Peccata Deus vindicat justus, quae fieri non cogit praescius. X, 1895. Peccatum praecedens in Oza per hanc culpam, ob quam interiit, punitum quidam existimant; idque saepe fieri, ut minores culpae praecedentium peccatorum vindictam incutiant. III, 2180. Id probat poena, quam ob populum a David numeratum plebs sustinuit. III, 2180. Eadem conjectura est de quinquagenariis ad Eliae verbum igne consumptis. III, 2182. Peccatum Achar quatenus aliis obfuerit. III, 2234. Peccatis cessantibus cessare flagella. V, 2077.
Peccati poena est diaboli dominatio. X, 1845. Peccandi consuetudine facta, timendum ne quis etiamsi velit, a diabolo se liberare non possit. V, 2222. Peccatorum faciles aditus, difficiles exitus. VI, 944. Pecatum malum in culpa, amarum in poena. VI, 986. Peccato poena ipsius est praeferenda. VI, 948. Peccare deberet nemo, etiamsi necesse esset perire quidquid Deus non est. VI, 950. Peccati quam gravis et quam dura sit conditio, prodit remedii magnitudo. V, 2014. Peccatorum crux Christo ea gravior, quam pro nobis suscepit. V, 2207. Juramus in baptismo nos abrenuntiare diabolo ac pompis ejus et peccatis omnibus. VI, 1066. Increpantur qui ut liberius peccent, fidem suscipere differunt. III, 2376. Peccatorum quatuor gradus. VI, 1231. Peccata cum gaudio recogitare, Deo abominabile. VI, 1050.
Peccare humanum, Christianum a peccato desistere, perseverare diabolicum. VI, 1155. Peccatum nullum tam grande, quod poenitendo non habeat veniam. VI, 1179, 1182, 1187, 1189, 1199. Peccatorum venia semper cogitanda, donec impetretur. VI, 1199. Haec etiam justis saepe necessaria. VI, 1117. Peccata quotidie a justis contracta continuis operibus bonis expianda. VI, 768, 776. Peccata quotidie redimenda. V, 2221, 2224. Quoties subrepunt, sine ulla mora his medicamentum provideatur. V, 1788. Peccati vulnus dum adhuc calidum est, curandum. V, 1803, 2219, 2348. Peccatis providit Deus medicamenta, quae dicites et pauperes possint adhibere. V, 2259. Et unde sine vrandi labore peccata redimeremus. V, 2335. Ut unde regimeret se non habuisse, nullus dicere jam possit. V, d252. Eorum in nobis est remedium. V, 2162. Peccatorum 2emedia. V, 1877; VI, 1348. Tria remedia. V, 1869. Pecrata bonis operibus, ac praesertim eleemosynis necessario redimenda. V, 1895, 1898. Per caritatem redimere ea possumus. VI, 1066. Peccatorum veniam accelerat fratrum indulgentia. V, 1869. Amplectenda homini tam benigna conditio, ut dimittendo peccata aliena, diluat sua. X, 1892.
Peccata minuta qua ratione hîc aut post hanc vitam purgentur. V, 1947. Redimi nisi operibus bonis ac praeponderante Dei misericordia non poterunt. V, 2220. Quibus operibus redimantur. V, 1948. Per cerimonias veteris legis [Col. 0780] remittebantur. VI, 1129. Peccata justorum minuta tribulationis igne sunt consumenda. V, 1771. Peccata capitalia quibus operibus sint delenda. V, 1948. Peccata capitalia et mortalia post baptismum commissa, poenitentia publica sunt diluenda. VIII, 1217. Nec negandum solvi posse secreta satisfactione. VIII, 1218. Per confessiones veraces ac dignos poenitentiae fructus sunt expianda. VI, 1066. Peccata nostra judices nos sentiant, non patronos. V, 1788. Ea defendere, quantum malum. X, 1878. Peccatum monstrosi serpentis instar monstratur. VII, 846. Confessione interimitur. VII, 847. Peccata sua accusans Deo conjungitur. V, 2227. Peccatorum remissam duae habent causae, una doni, altera poenitentiae. III, 2377. Durum est ignosci eis qui votum habent peccandi. III, 2377. Christianus armare se debet contra peccata: sed quia impossibile est ut semper vincat, si se victum doleat, reparat se. III, 2376. Bene currit ad remissionem peccatorum, qui displicet sibi. X, 1875. Peccata praeterita non nocent, si non placent. V, 1891, 2208.
Peccata remittendi data Ecclesiae potestas. VI, 766. Ad peccatorum remissionem quantum conferat Ecclesia. VI, 1119. Quod peccant homines in nos, indulgendum; quod in Deum, nisi punianus, eorum participes efficimur. V, 2162. Peccata qui redimere coeperit, capitalia non admittat. V. 2337. Peccata non deserentibus nihil prosunt eleemosynae. V, 1846. Nihil Dei laudes. V, 1847. Vix ad veniam admittendus est, qui votum habet delinquendi. III, 2216. Peccata quaedam ex se mortalia, in poenitentia fiunt vitalia, sed non statim sanata. VI, 1128. Peccato mori, quid sit. VI, 1052. Peccati regnum quî destruatur. V, 1861; VI, 822. Peccando templum Dei destruimus. V, 1835. Cavendum ne reparati iterum labamur. V, 1835. Quam hoc periculosum sit. VI, 1073.
Peccatum in Spiritum sanctum. VI, 766. Non remittitur. III, 2304, 2307. Qua ratione veniam non habeat. VI, 732. Peccant in Spiritum sanctum soli impoenitentes. VI, 1119.
Peccata, sacrificia pro peccatis. VI, 774. Peccatum factus Christus dicitur duplici ratione. III, 2268.
Pectoris percussio. VI, 1148.
Pegasius. IX, 807.
Pelagius Brito. X, 1679, 1684. Albinus canis, Scoticae gentis de Britannorum vicinia. X, 1696. Scotorum pultibus praegravatus. X, 1696. Grandis et corpulentus. X, 1696. Balneis epulisque nutritus, latos humeros gestabat robustamque cervicem. X, 1696. Not. ( a ). Fuit monachus. X, 1681, 1730. Laicus. X, 1699. Duobus adolescentibus relinquendi saeculi auctor. X, 1713. Veteri necessitudine Hieronymo devinctus. X, 1697. Prius nomine cum magna laude ab Augustino notus, quam haeresi. X, 1691. Ac semel et iterum facie ab eodem visus Carthagine. X, 1691. Scripsit, ante quam haereticus proderetur, tres libros de fide Trinitatis, ac pro actuali conversatione Eulogiarum unum. X, 1679. Ob quem se Cypriani ad Quirinum operis imitatorem et expletorem dicebat. X, 1704. Deceptus et institutus a Rufino Syro. X, 1781. Commentarios in Paulum edit. X, 1683, 1781. Ante Romae vastationem. X, 1687. Quos Hieronymus in eumdem Apostolum scripserat, carpit. X, 1695, 1696. Pelagii epistola ad Demetriadem. II, 1099. Verba ex libro ipsius ad Livaniam viduam. X, 1690, 1707. Quam sint adulatoria. X, 1707. Haec ille cum suis jurare solet sua non esse. X, 1707. Pelagii libris inerat stili splendor, ac Tulliani venustas eloquii. X, 1707. Hos ille unis discipulis describendos tradebat. X, 1707. Divinum in eo mirabantur discipuli ingenium. X, 1703.
Pelagius Joviniani heres. X, 1706. Antichristi discipulus. X, 1646. Coelestium discipulum nactus est. X, 1730. Judaismum revocat. X, 1690. Dogmata tenet Manichaeorum. X, 1683. Manichaeos ipse vocat qui in Lege umbram, in Evangelio veritatem esse praedicant. X, 1704. Ferre non potuit verba Augustini, Da quod jubes, et jube quod vis. X, 1691. Contendit liberum arbitrium re tolli, si homo per se nihil possit. X, 1707. Deumque peccatorum nostrorum esse auctorem. X, 1706. Asserit omnes voluntate propria regi. X, 1691, 1703, 1708. Docet in his merito laudandam vitam, quae nisi ex nobis et in nobis esse non possunt. II, 1107. Negavit ullum hominem laesum Adae praevaricatione, sed tantum imitatione. X, 1681, 1688. Concilii plenarii adversus Pelagium et Coelestium an. CCCCXIX. subscriptiones ab episcopis quaesitae. X, 1731.
Pelagius primum hominem qua ratione neget mortis auctorem. X, 1689. Vult infantes baptizari in regna coelorum, non in remissionem peccatorum. X, 1708. Hoc non audet palam profiteri, ne lapidetur. X, 1708. Ipsius de impeccantia opinio exponitur et ironice refutatur. X, 1705. Pelagius ubi ait, nos sine peccato esse posse, captiose addit, non absque Dei gratia. X, 1693, 1694, 1699, 1701, 1703. Gratiae nomine praecepta legis et liberum arbitrium intelligens. X, 1693, 1701. Ideoque docet eos, qui absque [Col. 0781] legis scientia sint, peccata vitare non posse. X, 1693, 1703, 1708. Quî interpretetur quod dixit, Non posse esse sine peccato, nisi qui scientiam legis habuerit. X, 1708. In eo quod ait, posse hominem esse sine peccato, et mandata Dei facile custodire, quatenus tolerabiliter fallatur. X, 1713. Plures ejus sententiae carptim afferuntur. X, 1703. Ipsius doctrina exponitur ex Prosperi Carmine ac Chronico. X, 1684, 1691. Quibus in locis et a quibus viris rejecta ac refutata fuerit. X, 1685. Pelagii doctrinam tacitis nominibus refutarunt Aurelius, Augustinus, Hieronymus. X, 1697. Multa contra ipsam ediderunt Cyprianus, Hilarius, Ambrosius. X, 1697. Pelagii nomini parcit Hieronymus. X, 1695, 1697. Inimicus erroris, non hominum. X, 1697. Non tamen sibi cavendum putans, ne veterem necessitudinem laedere videatur. X, 1697. Librum, quem Pelagius duobus adolescentibus tradidit, iisdem prodentibus ac petentibus Augustinus refellit. X, 1698, 1713. Et Innocentius ab omnibus damnandum et calcandum judicat. X, 1715.
Pelagius et Coelestius nec episcopi nec clerici fuerunt, nec omnino ex ordine sacro, sed velut monachi vagabantur. X, 1683. Pelagius Romae diu vixit. X, 1713. Cum Hipponense littus Augustino absente appulisset, moram ibi non fecit. X, 1691. Post Romae vastationem in Palaestina degebat. X, 1689. Tum libris ejus ad Africam missis a tribus Conciliis, ac subinde ab Innocentio communione ecclesiastica una cum Coelestio privatur. X, 1689. Jerosolymis nonnullos fallit. X, 1712. Multo plures ibi adversarios, ac nominatim Hieronymum, patitur. X, 1712. Pelagius laïcus Jerosolymis in consessu presbyterorum sedet. X, 1699. Quomodo ei in hoc conventu Joannes episcopus patrocinetur. X, 1699. Ab eo tamen ad Innocentium remittitur. X, 1700. Pelagius a Neporo et Lazaro accusatus in Palaestina synodo absolvitur. X, 1684. Aliqua ex iis quae ipsi objecta sunt. X, 1688. Pelagius dum Jerosolymis versatur, synodum Diospolit. deludit, sed posteriore synodo a sanctis locis deturbatur. X, 1689. Qua arte deluserit Palaestinae synodi Patres. X, 1708, 1709. Sententiae XII. Quas in ea anathematizavit. X, 1709. Carthaginensis synodi ac Milevitanae, necnon quinque episcoporum ad Innocentium epistolae, et Innocentii rescripta, post absolutum praedicta synodo Pelagium X, 1711. Afri petunt, ut si Innocentio juste visus sit absolutus, saltem serpentem impietatem coerceat. X, 1712. Purgatum eum et correctum optant ac pie credunt. X, 1712, 1713. De gestorum veritate, sed magis de Pelagii correctione dubitat Innocentius. X, 1714. Hunc ejusque asseclas anathemate damnat. X, 1714. Pelagius ac Coelestius ab Innocentio sunt damnati. X, 1723, 1724. Atque ecclesiastica communione privati. X, 1689. Ad relationem omnium pene Afrorum episcoporum. X, 1682. Honorii rescripto ad Concil. Afr. an. CCCCXVII. Urbe pelluntur. X, 1727, 1731. Aurelio auctore. X, 1731. Eorum sectatores cuivis licet accusare, iisque exsilii poena decernitur. X, 1727.
Pelagii ac Coelestii haeresis Concilio universali Africae an. CCCCXVIII. damnatur. X, 1728. In damnanda Pelagii doctrina Afrorum episcoporum erga ejus auctores moderatio. X, 1712, 1713. Decretum Occidentalium et Orientalium Ecclesiis adversus Pelagium datum Innocentius scripsit, et Zosimus latius promulgavit. X, 1715. Julianus conventus ut subscribat Pelagii et Coelestii damnationi, detrectat, et ad Apostolicam sedem scribit. X, 1738. Scilicet ad Zosimum. X, 1739. Epistola illius, nomine plurium qui ad plenariam synodum provocant. X, 1732, 1735. Qua ratione illi a subscriptione se excusent. X, 1735. Adversus Pelagium et Coelestium diversa Imperatorum et Pontificum scripta notantur. X, 1730. Ab universali Ecclesia damnati non desierunt errores tueri. X, 1730. Nullum tam amatorem erroris sui diabolus invenit, quam Pelagium. X, 1619. Pelagius litteras cum libello fidei ad Innocentium mittit, quae Zosimo redduntur. X, 1715. Et inde ad Afros diriguntur. X, 1716. Quomodo in iis sedem Apostolicam circa baptisma parvulorum et liberum arbitrium fallere nisus sit. X, 1716. Pelagii praedictus fidei libellus. V, 2181; X, 1716. Pelagii litteris publice lectis Zosimus aliique decipiuntur. X, 1721. Pelagii ac Coelestii fucata fide decepti, sive Zosimus et Palaestini episcopi, habentur tamen et honorantur ut catholici. X, 1723. Pelagius ideo in Oriente absolutus, quia dixit se Dei gratiam confiteri. X, 1713. At alibi respondit se gratiam non dicere, nisi naturam in qua nos Deus condidit. X, 1713. Orientalis synodi judicium ex ipsis gestis probatur tergiversando declinasse. X, 1715. Postmodum professus est, quod Diospolitana synodo dixisse se denegavit. X, 1749. Quae in judicio Orientali damnavit, in sedis Apostolicae coetu (sub Zosimo) conatur adstruere. X, 1725. Innocentii sententiam quomodo secutus sit Zosimus. X, 1724. Pelagium ac Coelestium Zosimo praesidente Dei sacerdotes damnarunt. X, 1739. Ad eorum detruncationem Zosimus omnium dexteras armavit Antistitum. [Col. 0782] X, 1731. Pelagius ex Commentariis ipsius in Paulum una cum. Coelestio a Zosimo damnatus est. X, 1687. Pelagii dogmate saepe damnato, Coelestini diebus catholica fides quietem habuit. X, 1754.
Pelagiana haeresis superbissima. X, 1761. Per simulatam humilitatem superbiam docet. X, 1692. Omnium haereticorum venena complectitur quae de philosophorum fonte manarunt. X, 1692. Qui philosophi et haeretici sint Pelagianorum parentes. X, 1692, 1693, 1696. In ipsis vivunt Origenes, Priscillianus, Jovinianus. X, 1697. Pelagianae sectae auctores facundi. X, 1767. Pelagii ac Coelestii, sive Theodori Mopsuesteni discipuli indifferenter dicuntur. X, 1772. Pelagianae haeresis proles est Nestoriana. X, 1686. Coelestiana ac Nestoriana dicitur eadem haeresis. X, 1684. Pelagiani et Nestoriani cognatis confoederantur erroribus. X, 1831. Quomodo cognatis. X, 1683. In illorum gratiam Nestorius ad Caelestinum duas scribit epistolas. X, 1754. Velut eorum quae gesta sunt nescius. X, 1755. Pelagiani dicuntur a Joanne Antioch. suscepti. X, 1760. Joannem Chrysostomum quasi sibi faventem laudant. X, 1750. Tamen Atticus a Coelestino laudatur tamquam dignus Joannis successor, quod Pelagianos persequatur. X, 1754. Pelagii et Coelestii sectatores infesti Scythis monachis. X, 1771. Eorum factione multa pertulit Constantius ex vicario Romae habitans. X, 1724. Pelagii fautores, post judicium Palaestinum, eos qui sub Hieronymi cura degebant, atrociter vexant. X, 1710. Pelagiani presbyteros habent et episcopos suos. X, 1682. Ecclesiam aliam non habent. X, 1682. Ideoque communionem non renuunt, dicentes, De quaestione, non de communione discernimur. X, 1682. Simplices et indoctos decipiunt, non ecclesiasticos viros in lege Dei versatos. X, 1693. Publice erubescunt loqui, quod secreto docere non metuunt. X, 1695, 1697 Secreto docent, publice negant. X, 1696. Per discipulos primum doctrinam suam astute proferunt. X, 1695. Sententias eorum prodidisse, refutasse est. X, 1695. Est et victoria Ecclesiae. X, 1695.
Pelagianos inter et Catholicos quaestio versabatur de fidei et caritatis principiis, deque origine sanctarum voluntatum. X, 1808. Pelagiani dicunt Christum in carne venientem non dona nobis, sed exempla contulisse virtutis. X, 1741. Et unumquemque pro merito voluntatis suae Spiritum sanctum et advocare et repellere. X, 1684. Adstruunt hominem naturaliter posse quod velit. X, 1622, 1624. Et consequenter Christum nihil nobis praestitisse. X, 1623, 1624. Aequalitatem Dei et sibi vindicant. X, 1692. Et omnibus hominibus tribuunt. X, 1696. Dicunt hominem sine peccato, nec audent dicere ἀναμάρτητον . X, 1693. Quomodo interpretentur, Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. X, 1692. Dicentes naturam sibi solam sufficere ut sine peccato vivant, refelluntur ex more adjutorium deprecandi. X, 1682. Docentes hominem per liberum arbitrium tamquam per se sibi sufficientem implere quod velit; vel etiam meritis operum a Deo gratiam unicuique dari, refelluntur. X. 1621. Quam fidei adversetur, quod volunt hominem per liberum arbitrium bono naturae suffragante beatum effici. X, 1769. Pelagiani obscoenitatis acerrimi laudatores, forsitan et factores. X, 1648. Libidinis morum procaci lingua laudant in publico. X, 1641. Quibus verbis eam defendant. X, 1644. Quomodo interpretentur, Vide aliam legem, etc. X, 1705. Aut, Nemo mundus a sorde, etc. X, 1705. Docentes libidinem in homine naturale esse bonum, nec in ea esse quod pudeat, refelluntur. X, 1639. Pelagiani peccatum per unum hominem in mundum intrasse dicunt morum imitatione, non seminis propagatione. X, 1619, 1681. Docentes peccatum Adae neminem nocuisse nisi ipsum solum, refelluntur. X, 1617. Praecipuum eorum adversus peccatum originis argumentum. X, 1767. Refellitur. X, 1767. Refellitur et quod aiunt parvulos pro solo originali peccato damnari non posse. X, 1768. Aut quod negant parvulos trahere originale peccatum, aut perituros a vita aeterna, si sine baptismo hinc migraverint. X, 1647. Pelagiani respondere solent, Justus Deus in judicando. X, 1653. Item, Infantem incircumcisum periturum praescivit ob opera mala, quae aetate perfecta facturum eum Deus praescivit. X, 1953. Baptizant etiam parvulos, qua fide. X, 1656. Duas habent fides et duo baptismata. X, 1656. Manichaeorum nomine infamant originalis peccati defensores. X, 1735, 1743, 1745. Eisque Manichaeorum dogma de diversis naturis attribuunt. X, 1694, 1706. Quasi originem nostram diabolo adscribant. X, 1735, 1741. Pelagianis convenit Manichaeorum nomen, quo Catholicos infamare solent, X, 1650. Quam de praedestinatione sententiam Catholicis affingant. X, 1657, 1662.
Pelagianorum quinque sententiae. X, 1614. Pelagianum pene totum dogma: nullius esse laudis ac meriti, quod non ex proprio est, sed ex Dei dono. X, 1824 Pelagiani dicunt gratiam secundum merita nostra dari. X, 1807. Ac [Col. 0783] nihil magis nituntur quam ut hoc obtineant. X, 1851. Pelagianorum errorum hic est nequissimus. X, 1793. Hanc sententiam anathematizare ab Orientalibus episcopis Pelagius compulsus est. X, 1808, 1812, 1831. Pelagiani gratiam Dei ad incipiendum, ad proficiendum, ad perseverandum in bono quo sensu professi sint. X, 1793. Quibus argumentis rejiciant gratiae ad singula opera necessitatem. X, 1693, 1701. Quo sensu eam admittant. X, 1701. Eorum versutia in approbatione gratiae. X, 1762. Secundum illos non latent consilia Dei, si tam gratia, quam ira, de merito est. X, 1852. Liberum arbitrium ab iis qui Dei ope per singula nos egere asserunt, destrui frustra reclamant. X, 1694. Distinguunt inter esse et esse posse. X, 1694. 1702, 1703. Frustra. X, 1694. Illorum fraudibus praecludit aditum, qui fidem donatam credit. X, 1851.
Pelagianae doctrinae sectarii baptismi necessitatem fatentur. X, 1733. Et contrarias quasdam sententias Coelestio et Pelagio objectas, ipsorum libellis damnatas declarant. X, 1735. Gratiam agnoscunt, quae omnibus bonis actibus adjutrix semper et comes sit. X, 1733. Tamen ut alter sit justus, alter injustus, pariter volunt ab homine, non a Deo fieri. X, 1733. Hominem omnem, ac deinde nuptias a Deo declarantes, negant exinde peccatum naturale. X, 1733. Detestantur qui dicunt homines sine Dei gratia vel adjutorio peccata posse vitare. X, 1735.
Pelagiana pestis quam subtilis. X, 1764. Si hujus haeresis aliquod germen permittatur, tota in exigua sui parte se poterit reparare. X, 1832. Scripta diversis in locis contra Pelagianos edita. X, 1776. Concilia et Pontifices Romani laudantur a quibus prostrati sunt. X, 1830, 1831. Contra inimicos gratiae a CCXIV. episcopis an. CCCCXII. toto deinde orbe consentiente, gratiae ad singulos actus necessitas decreta est. X, 1808, 1837. Innocentio Papa praeeunte. X, 1808. Pelagianorum versutias Orientales episcopi, Apostolica sedes et Africana concilia deprehenderunt. X, 1794. Pelagiana haeresis in Oriente viguit, in Occidente propagata, Carthagine ab Aurelio et Augustino deprehensa, multis Conciliis damnata. X, 1684. Et ejus assertores a Romanis et Africanis ceterisque Occidentis episcopis extra Ecclesiam ejecti. X, 1684. Post Augustini mortem a Coelestino, ac deinde Septimii cura a Leone reprimitur haec haeresis. X, 1684. Necnon ab Ephesina synodo et Joanne Alexandrino damnatur. X, 1684, 1760. Ab Innocentio, Zosimo, Bonifacio, Coelestino, Sixto, Leone, ac Romanorum principum legibus prostrata est. X, 1764, 1767, 1776. Pelagianos Augustini ductu catholica acies vicit. X, 1802. Hinc pulsi pontificio et communione privati. X, 1803. Tamquam injuste damnatos suadent, qui gratiam ab Augustino non recte defensam volunt. X, 1801, 1803.
Pelagianis non tam disputationibus, quam auctoritatibus jam resistendum. X, 1832. Pelagio nonnulli Romae diversa ratione favent. X, 1713. Ignoti Innocentio. X, 1715. Decretum Constantii Imp. quo jubet Pelagianos ab Urbe pelli, nec permittit intra centesimum lapidem consistere. X, 1750. Alterum Valentiniani III. quo eos a sacerdotio deponi atque a Gallicanis regionibus expelli, nisi intra XX. dies errorem deposuerint. X, 1751. Pelagiana pestis cum totam fere Britanniam occupasset, Lupi ac Germani cura ibi sanatur. X, 1753. Rursumque cum paucis auctoribus illuc revocata esset, Germano ac Severo agentibus pravitatis auctores ab insula sunt expulsi. X, 1754. Pelagiani ab Occidentalibus partibus ejecti Constantinopoli cum lacrymis Imperatorem per singulos dies adeunt. X, 1754. Eos Constantinopoli non sivit Atticus. X, 1755. Pelagii doctrina in Oriente et Occidente, ac praecipue in Sicilia et Rhodi crescit. X, 1696. Dalmatias pervasisse Gelasio nuntiatur. X, 1764. Pelagiani diversorum ordinum clerici intra provinciam Aquileiensem in communionem temere recepti. X, 1761. Prohibentur recipi, nisi Ecclesiae adversus eorum decreta plenis et apertis et propria manu subscriptis protestationibus approbent. X, 1762. Per Piceni provincias Senex quidam Pelagiana disseminans placita, Hieronymumque et Augustinum lacerans toleratur. X, 1770. Pelagiani multi ad Ecclesiam redeunt. X, 1691. Pelagianos redeuntes quia conditione recipi voluerit Leo Papa. X, 1730. Pelagium sapiens Patris ad Filium trahentis explicatio. III, 2272. Item ratio qua exponitur hominum nativitas et ad bonum et ad malum potestas. III, 2273. Pelagiano fonte scaturiens quaedam haeresis dixit Christum solitarium sine peccato vixisse, idque omnem hominem posse, neque ad redemptionem, sed ad exemplum Christum ad nos venisse. X, 1751. Pelagianae haereseos in Galliis praecipuus assertor Leporius emendatur. X, 1752.
Pelagiani erroris ineptiis plenam epistolam Caesarius ad Bonifacium Papam misit. X, 1792. Quod essent aliqui, qui de gratia et libero arbitrio per simplicitatem minus caute, et non secundum fidei regulam sentirent. X, 1785. Presbyteri, scil. Galliarum, qui indisciplinatas quaestiones in [Col. 0784] medium vocantes, docebant adversantia veritati. X, 1756. Et in damnatis haereticorum sensibus seu pravitate seu imperitia demorabantur. X, 1757. Tamen Pelagium et Coelestium anathematizare non dubitabant. X, 1757. Ac profitebantur ea se probare, quae de gratia Petri sedes sanxit. X, 1757. Sed magistro nostro Augustino obloquuntur, ut qui necessarium modum excesserit, ejusque jam quiescentis nituntur memoriam dissipare. X, 1756, 1757. Delati a Prospero et Hilario ad sedem Apostolicam, a Coelestino acriter coercentur. X, 1755. Hi in Pelagianis damnati X, 1830. De damnatorum schola resumptis quaestiunculis victricis Ecclesiae pacem inquietabant. X, 1828. Juliani adversus Augustinum convicia et calumnias renovabant. X, 1830. Ut scilicet tantae pietatis viro Paganorum et Manichaeorum adscribatur impietas. X, 1794. Quid nominatim de eo clam divulgabant. X, 1794. Adversus Dei gratiam elevare volebant humani arbitrii libertatem, X, 1779. Ex his Cassianus docet omni animae naturaliter inesse virtutum semina, sed quibus perfectionis incrementum desit, nisi a Deo fuerint excitata. X, 1817. Ac licet alias et actuum et cogitationum bonarum principium a Deo esse fateatur. X, 1803 1828. Dicit tamen hominem interdum suis motibus ad virtutum appetitus posse extendi, semper vero a Domino indigere adjuvari. X, 1806, 1811, 1828. Sicque has duas sententias simul suscipi vult. X, 1807. Ut in quibusdam gratiam bona voluntas, in aliis gratia bonam voluntatem praeveniat. X, 1807, 1809, 1826. Adeo ut si aufertur liberum arbitrium cum gratia praevenitur, auferatur gratia cum libero arbitrio praevenitur. X, 1829. Tota Cassiani doctrina XII. Definitionibus comprehensa. X, 1828. Ex hac sequitur, restaurari sententiam jam damnatam, quod scil. gratia Dei secundum merita datur. X, 1805, 1812. Ac divisione omnium facta, alios per gratiam salvari, alios per legem et naturam justificari. X, 1805. Adeo ut Christus aliorum susceptor, aliorum salvator sit. X, 1826. Errores alii ex Cassiani doctrina consectarii. X, 1830. Aliqui etiam episcopi Galliarum a Caesario ad Bonifacium Papam delati, volebant fidem tantum naturae esse, cetera vero bona gratia. X, 1790. Nominatim Faustus dicitur humano labori gratiae adjutorium subjungere. X, 1776. Et antiquos sanctos non ea gratiae qua et nos, sed naturae possibilitate salvatos impie profiteri. X, 1776. Eamdem doctrinam plura redolent. V, 2044, 2045, 2062, 2122. Iis solemne erant dicere: Nisi ego prius voluero, gratia non venit ad me. X, 1774. Iidem Deum faciunt patientiae Job quasi spectatorem et testem, non quasi auxiliatorem. X, 1824, 1830. A confessione gratiae Dei resiliunt, ne postea certum praedestinatorum numerum cogantur confiteri. X, 1798. Huic doctrinae repugnare frustra putant, quod dicitur Deus omnes homines velle salvos fieri. X, 1774, 1798. Frustra utuntur exemplo Cornelii, quasi solis naturae viribus gratiam meruerit. X, 1796. Refutatur dictum eorum, quo justitiae et caritatis initium nobis, Deo tantum augmentum attribuunt. X, 1796. Respuuntur qui dicunt, nostrum est velle, Dei vero adjuvare aut perficere. X, 1772, 1774. Aut qui circa universitatem generis humani salvandam vel vocandam sibi fingunt indifferentem per omnia saecula Dei voluntatem. X, 1836. Africanorum episcoporum in Sardinia exsulum epistola Synodica. X, 1779. Concilium II. Arausicanum. X, 1785. Bonifacius Papa. X, 1790. Prosper multis libris. X, 1793. Adversus eosdem Valentiae convenerunt Episcopi ultra Iseram consistentes. X, 1792. Eorum, dum adhuc non sunt fraterna societate divisi, toleranda magis est intentio, quam desperanda correctio. X, 1832. Hac eo speratur magis quod illis de virtutum studio exortum est periculum, et de morum probitate discrimen. X, 1795. Interim exhibenda eis caritas. X, 1784. Ac suadenda lectio librorum Augustini ad Prosperum et Hilarium. X, 1784. Faustum vero non recipiendum. X, 1777. Ejusque libros, cum Augustini libris contrarii sint, evidenter esse haereticos. X, 1779. Pelagio faventium tres classes, et qua ratione cum singulis agendum. X, 1832. Cavendum maxime ne de exciso dogmate aliquod mali germen oriatur. X, 1762. Quia eae sunt illius versutiae, ut si ei liceat, totam se possit in exigua sui parte reparare. X, 1832.
Pentapolitana damnabilis doctrina. VIII, 1215.
Pentecostes dies omni aevo prae caeteris solemnis. V, 2094. Dominico die semper agatur. III, 2289. A quibus non frustra celebretur. V, 2092. Pentecostes die Christum ad caelos ascendisse multi putant. X, 2093.
Peregrinationes, ut defunctis subveniatur. VI, 1321. Peregrinorum susceptio commendatur. V, 2023. Pedes eis abluendos. V, 2035, 2219, 2228, 2241. Peregrini, devoti Christiani. V. 1902. Peregrinatio Christianorum. V, 1877, 1879.
Perfecta omnia creata, simul et imperfecta. III, 2370. Perfectum hominem nasci ac totum scire debuisse, frustra quidam dicunt. III, 2369. Perfectio non in annis. VI, 1062. [Col. 0785] Perfectioni quando quid desit. VI, 1120. Perfectum esse in hac vita neminem posse, quomodo Hieronymus affirmet, Pelagius neget. X, 1702. Numquam nos hic ad perfectum venisse credamus. II, 1118. Ubi coeperimus stare, descendimus: nostrumque non progredi, reverti est. II, 1118. Quotidie inchoare te puta. II, 1119. Perfectio hîc nulla, cui non supersit ascensio. X, 1867. Cui non tolerandi labores veteris hominis. V, 1868. Cui non incurrant perturbationes vanitatis. X, 1868. Ad futurae patriae praemia, ut quae est perfectio nostris cursus, totae tendant cogitationes. VI, 1062.
Pericula quibus plenus est hic mundus. V, 2033.
Persecutio adversus sacros libros. IX, 781. Persecutiones Christiano non deesse. VI, 1342. Quas patiantur pii pacis tempore. V, 1965. Persecutio quam hi patiuntur, est vitiorum. VI, 1092. Persecutio malorum non deest bonis. V, 2249, 2272. Persecutionis hujus utilitas. V, 2249, 2272. Persecutio malorum somnio comparatur. III, 2442. In persequente quid attendendum. V, 2348. Persequentes justos iniqui, majorem a diabolo persecutionem patiuntur. V, 1862, 2257. Persecutionem in corde prius sustinet, qui alii infert in corpore. V, 2159. Persequi malos non est malum. IX, 772. Persecutio novissima erit in toto Orbe. III, 2426. Tunc Ecclesia omnis de loco recedet. III, 2426.
Perturbationes Vide πάθη .
Persae mulierum more inaures habent. III, 2349. Licitum habent cum filiabus suis convenire. III, 2349. Veteres eorum reges nec videbantur a populis. III, 2350.
Perseverandum in bono proposito. VI, 1188. Perseverantiae commendatio. VI, 1249. Monstrosa est vita bene incipientis, et aliter finientis. VI, 1250. Perseverantia non est, cui suus sibi progressus jam sufficit. X, 1878. Perseverantia, boni operis virtus. VI, 931. Quomodo quidam Augustini de perseverantia doctrinam perverse interpretati sint. X, 1836. Perseverantia in bono donum Dei est, quod misericorditer aliis dedit, aliis juste non dedit. X, 1836. Cur illi detur, non illi, impossibile est comprehendere, nec licitum vestigare. X, 1848. Quod quidam non perseverent, Deus non in causa est. X, 1841. Perseverantiae donum quomodo sperandum et impetrandum. X, 1857. Perseverantia bonae conversationis per quotidianum Dei adjutorium accipienda. X, 1757.
Persidii depositio confirmatur. X, 1760. Persini colores. VI, 1110.
Personas in Trinitate appellantem, ne putetis dicere personas hominum. V, 2174. Vide Deus, Trinitas.
Personatorum ars, in theatris. V, 1863, Notantur qui ferarum aut mulierum habitus induunt. V, 2001, 2003. Nec eorum aspectu oculi polluendi. V, 2003.
Pedes hospitibus et peregrinis lavandi. V, 1748, 1760, 2034, 2209, 2228, 2241; VI, 1046, 1171, 1212. Secundum promissionem nostram in baptismo. V, 2220. Secundum quod nobis in baptismo dictum est. V, 2071. Lavandi sunt et exosculandi. V, 2195. Id cum per fidem et humilitatem complemus, non solum minuta, sed et capitalia peccata purgamus. V, 2035. Quem Christus non lavit, non habebit partem cum eo. I, 1468.
Pessimior. VI, 1076.
Pestilentia. De pestilentia ab ostio arcendo proverbium Punicum. V, 1966.
Petilianus episcopus. IX, 828. Pro Donati parte loquitur. IX, 827, 832, 840.
Petronius P. P. IX, 790.
Petronius ducenarius. IX, 816.
Petrus fidei pietatisque signifer, et generis humani columna. V, 1900. Aedificandis in domo Dei populis lapis ad fundamentum, columna ad sustentaculum, clavis ad regnum. V, 2123. Interpres Legis, assertor gratiae, destructor Synagogae, Ecclesiae reparator. V, 2123. Inter discipulos Domini praecipuus, ac primus idoneus qui Judaeos ad salutem vocaret. V, 2123. Inter Apostolos primus. III, 2269. Et eorum caput, in quo omnes post Salvatorem continentur. III, 2270. Primatum inter Apostolos accepit. III, 2384. Ecclesiae personam ac figuram gestabat. V, 1940. Petri piscatio et vocatio oratoria arte exponitur. V, 2125. Petri super aquas gressus enarratur. V, 2102. Petrus Christi resurrectionis ante crucem conscius. V, 2087. Petrus natura austerior. V, 1899. Juste percussit servum pontificis. III, 2314. Et permissus. III, 2314.
Petri ardentissima fides in tentationibus defecisset, nisi pro eo Dominus supplicasset. X, 1797. Cur etiam post Domini rogationem conturbatus fuerit. X, 1797. Petri temeraria promissio dilectionis fuit. V, 2035. Sed stare non potuit per hominem, quod sub divinitate pendebat. V, 2036. Quid est homo sine Dei gratia, nisi quod fuit Petrus cum negaret Christum? V, 1899. Petrum Dominus paululum subdeseruit, ut in illo totum humanum genus agnosceret, nihil se sine Dei gratia praevalere. V, 1899. Et ut Ecclesiae rectori [Col. 0786] futuro ignoscendi peccantibus quaedam regula poneretur. V, 1899. Quo erga peccantes duriorem sententiam proprii casus intuitu temperaret. V, 1899. Petri lapsus. V, 2037. Petri lapsus, exigua culpa. V, 1900. Petrus Christum hominem negavit. V, 2039. Petrus erroribus suis profecit. V, 2102. Petri fletus. V, 2037, 2039.
Petrus Ecclesiae princeps, non negationis, sed paenitentiae imitatione sequendus. X, 1892. Petro totius Ecclesiae pastoralis cura commissa. VI, 853. Claves regni coelorum ei creditae. V, 1899. Petri episcopatum veneramur, dum Cathedrae ejus Natalem colimus. V, 2100, 2101. Petro a Domino in Ecclesiam collata potestas. X, 1725. Par iis data qui sedis ipsius hereditatem meruerunt. X, 1726. Petri simulatio a Paulo reprehensa, crimen erat. III, 2407. Petrus Ananiam et Sapphiram cur tam severe punierit. V, 2264. Simonem magum tam diu persecutus est, donec morte perimeret. IX, 772. Ideo maxime, quod magum illum prostrasset, morte percussus est. V, 2121. Capite deorsum verso in ligno suspensus. V, 2126. Petrum modo provolutis genibus adorant Imperatores. V, 2125. Nempe qui ad memoriam ipsius genua flectunt. V, 2127. Petrus et Paulus duo potentissimi duces ad duorum populorum salutem electi. V, 2122. Duo splendidissimi negotiatores. V, 2122. Piissimi animarum parentes, dispares partium studiis, operum meritis pares. V, 2121, 2122. Uno die, sed diversa passi. V, 2120. Non eodem temporis cursu, sed eodem anni revertentis occursu passi sunt. V, 2126. Petrus per signa, Paulus per epistolas ubique clarus. V, 2119. Optima Apostolorum nomina, petra et vas, necessaria domui Salvatoris. V, 2119.
Petrus Marcellinus Felix Liberius Praefectus praetorii Gall. X, 1790.
Petrus vir devotissimus. IX, 828.
Petrus protector domesticus. IX, 816.
Petri diaconi et sociorum ad Episcopos in Sardinia exsules epistola. X, 1772.
Petri Chrysologi Sermo. V, 2117, not. a.
Petri Damiani rythmus. VI, 930.
Pharaonis obduratio. X, 1669, 1675. Pharaonem obduravit non tam Dei potentia, quam patientia. V, 1786, 1788. Pharaonis saevitia et submersio. V, 1789.
Philagrius episc. X, 1790.
Philippus Consul. IX, 815.
Philosophi patriarchae haereticorum. X, 1692. Philosophorum qui Christum nescierunt, nulla vera virtus. X, 1747.
Philosophiae divisio in tres partes, earumque subdivisio. VI, 728. Philosophari nihil aliud est, quam mortem praemeditari. VII, 1274.
Phinees zelus sine carnali odio. V, 2263.
Phoenicis mors et resurrectio. VI, 1264.
Photinus episcopus in Sardinia exsul. X, 1779
Photinus. III, 2266, 2267, 2407; V, 2200; VIII, 1217. Vult in Christo solum ac nudum hominem esse. V, 1855, 2182; X, 1717. Et Christum ante Mariam neganti quibus argumentis contradicendum. III, 2282.
Photiniani. III, 2229. Eorum baptisma nullum est. VIII, 1217.
Photius, de Pelagiana haeresi. X, 1683.
Phylacteria diabolica. V, 2239; VI, 1171, 1173, 1174.
Physicae opus. VI, 808.
Piceni episcopi arguuntur, quod contra disciplinam apostolicam passim cuncta misceant. X, 1771. Et quod tolerent erroris Pelagiani fautorem. X, 1771.
Picridiae. VI, 726.
Pietatis exercitatio adversus vitia. X, 1884. Non fuisset in paradiso. X, 1884. Pietatis varii gradus. VI, 1323 Pios persequuntur mali vita et moribus. V, 1965.
Pilati et Danielis comparatio. V, 2041.
Pincernaria ars ad augendum liquorem modicum. III, 2184.
Pisitana civitas. VII, 840.
Pisces primo benedici meruerunt. V, 2056. Repraesentant fideles qui in aqua baptismatis vivunt. V, 2056. Pisces Reclusae permittit Aëlredus. I, 1458.
Placet nemo Deo, nisi ex eo quod donaverit. X, 1775. Nisi eo in se operante. X, 1783.
Placidia. X, 1730.
Plagarum Aegypti sensus mysticus. V, 1781. Earumdem ac decem praeceptorum comparatio. V, 1783.
Plangere docte. V, 1980.
Planetis vanus honor delatus. V, 2004. Mars, Mercurius, Jovis, Venus et Saturnus dicuntur nati, dum erant filii Israël in Aegypto. V, 2005.
Plato. I, 1441.
Plebs sine disciplina, abusus. VI, 1087.
Plenarium concilium. X, 1731, 1732. Plenarium concilium Bagaiense. IX, 810.
[Col. 0787] Plinta Consul. X, 1731, 1732.
Pluvias nullas ante diluvium fuisse. III, 2157. Sicut nunc nullae sunt in Aegypto. III, 2157. Quî pluvia et serenitas fiant reciproca. III, 2158.
Poena quid. VI, 1128. Poenam illic infligi injustum est, ubi non est culpa. X, 1768. Convenientius injustus dolet in supplicio, quam laetatus est in delicto. X, 1872. Poenae a Deo inflictae quibus proficiant. V, 1947. Poenae aeternae erunt animae, quae vel una hora vixit ab obligatione peccati non soluta. VI, 764. Culpa unius anni in populo Israël, anni unius poena compensata, aeternorum suppliciorum timorem ingerit. V, 1803. Poenae aeternae. V, 2167, 2210, 2211. Quam justae sint. VI, 1128. Quam graves. VI, 821, 993, 1186, 1200. Praecipua poena erit non videre Deum. VI, 821. Absentia Christi. VI, 993.
Pollutio voluntaria a regno Dei excludit. VI, 1102. Post pollutionem, quae nobis nolentibus fieri solet, communicare non licet, nisi prius praecedat compunctio et eleemosyna, et si infirmitas non prohibet, etiam jejunium. V, 2299.
Pompae diaboli. V, 2235.
Pontianus fictus praefectus. VI, 1330.
Pontius. IX, 807.
Pontius senator, factus catechumenus. VII, 845, 846.
Populum Dei qualem esse deceat. VI, 1038.
Posse homines Dei mandata servare. II, 1110; V, 2257. Nemo quantum possumus melius novit, quam qui ipsum posse donavit V, 2257. Possibilitatis bonum primus homo habuit. X, 1621. Peccando sibi et nobis perdidit. X, 1621, 1623, 1628, 1629.
Possessio nostra qui Deus fiat. VI, 1050.
Possessor episcopus Africanus, princeps eorum qui defendunt Fausti libros. X, 1779. Ipsius ea de re ad Hormisdam epistola, et rescriptum Hormisdae. X, 1776, 1777. Rescriptum hoc ab Africanis episcopis laudatur X, 1784.
Possessor Donati presbyter. IX, 796.
Possidius. IX, 816, 827. Legatus contra Donatistas. IX, 815.
Possidius adjutor commentariorum. IX, 816.
Potentia naturalis quid sit. I, 1433.
Potestatum eminentium ducenarius. IX, 816, 828. Apparitores. IX, 816. Potestatum illustrium judicium. IX, 818. Potestate pollentium iniqua placita exponuntur. VI, 1067.
Praebendae. VI, 989, 1302.
Praecepta Judaica cur legat Ecclesia. V, 1930. Praecepta decem, decem plagarum Aegypti medicamenta. V, 1783. Praecepta dupliciter observantur. V, 1862. Quod legibus prohibetur quia criminosum, est semper illicitum; secus alia. III, 2257. Praecepta Dei non sunt impossibilia. V, 1860, 2183. Ad omnes Christianos aeque pertinent. VI, 1063. Ea Christo auxiliante et cooperante possunt ac debent qui baptismo renati sunt adimplere. X, 1789. Praeceptum dilectionis nullam recipit excusationem. V, 1860. Impossibile aliquid non potuit imperare qui justus est. II, 1110; V, 2257; X, 1746. Praeceptum accipit homo, ut divinum quaerat auxilium. X, 1807, 1815. Hoc ipso admonetur quid suo vitio perdiderit. X, 1815. Praecepta legis non possunt impleri, nisi caritate, id est Spiritu sancto faciente. VI, 749. Spiritu tam docente quam juvante, non sola voluntate carnali possunt impleri. X, 1642, Jubet Deus: immo faciat, ut fiat quod jubet. X, 1643. Ad implenda praecepta non est idoneum liberum arbitrium, nisi divinitus adjuvetur. X, 1783. Hanc gratiam Deus promisit fidelibus. X, 1783. Jubendo Deus utile facit quidquid jubere voluerit. X, 1883. Praecepta Dei nolentibus gravia, levia volentibus. VI, 1049. Praeceptorum Christi onus non premendo gravat, sed adimplendo per gratiam adjuvat. V, 1867. Praeceptum Dei omne leve est amanti. V, 1877. Non est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, id quod rectum est non juberi. X, 1877. In tantum fiunt mandata justitiae, in quantum adjuvat spiritus gratiae. X, 1877. Praecepta dat ideo Deus, ut excitet desiderium, et praestet auxilium. V, 2032. Si quid in iis impossibile aut arduum quis experiatur, non in se remaneat, sed ad adjuvantem recurrat. V, 2033. V. Mandata.
Praedestinationis dogma quam antiquum. X, 1670. Praedestinationis adumbratio. V, 1816, 1817. Praedestinatio quid sit. VI, 775. Praedestinatio a praevidendo vel praeordinando futurum. X, 1657. Praescit Deus tantum mala, bona vero praescit et praedestinat. X, 1657, Quod Deus Pharaonem indurasse dicitur, ad praescientiam, non ad operationem Dei pertinere. X, 1669. Praedestinatio Dei semper in bono est. X, 1840, 1841, 1847, 1848. Nullo modo iniquos facit. X, 1841. Non est ullis causa labendi. X, 1841, Praedestinata non est infidelitas X, 1840, 1843. Sed fides, caritatis opera, et perseverantia. X, 1840. Praescit Deus misericordia, non meritis, quos electione gratiae praedestinat ad vitam. X, 1660, 1662. Ceteros praescit proprio vitio perituros, [Col. 0788] non ut perirent praedestinavit. X, 1663. Ut his poenam praedestinatam rite fateamur. X, 1661. Praedestinatum nobis coelum, non gehenna. V, 1895. Praedestinatos aliquos divina potestate ad malum qui credunt, anathematizantur. X, 1789. Peccatores in malis propriis ante quam essent in mundo, praescitos esse tantum, non praedestinatos; poenam autem eis praedestinatam esse secundum quod praesciti sunt. X, 1662. Parvulos quoque non renatos, praedestinatae poenae esse obnoxios. X, 1662.
Praedestinatio alia ad gloriam, alia ad poenam. X, 1680. Praedestinati quidam a Deo ad supplicium. VI, 1069. Vasa misericordiae aut contumeliae quidam absurde intelligunt habita ratione ad dignitates hujus saeculi. X, 1783. E damnata massa alios gratuita Dei bonitas liberat, alios insolubili nexu aeterna damnatio retinet. VI, 764. Ex massa damnata Deus quos misericordia sua praescit, praeparat, id est praedestinat ad vitam aeternam, ceteros poena debita punit. X, 1658, 1660. Quomodo hoc praestet sine personarum acceptione. X, 1660, 1663. In electione Jacob bonitas Dei gratuita, in reprobatione Esaü justa est severitas. X, 1780, 1781. Ad praedestinationem nihil referri potest, nisi quod aut ad debitam justitiae retributionem, aut ad indebitam pertinet gratiae largitatem. X, 1847. Quam de praedestinatione sententiam Catholicis affingant Pelagiani. X, 1657, 1663. Praedestinatione Dei homines velut fatali necessitate ad peccata compulsos in mortem cogi Galli queruntur. X, 1833, 1636. Non praedestinatis peccati originalis per baptismum remissionem ab Augustino negari vulgatum est. X, 1834. Item non praedestinatis pereundi necessitatem imponi. X, 1834. Utrumque refellitur. X, 1834. Praedestinationis fides certa. X, 1833. Praedestinatio quamdiu hic sumus, nobis incerta, apud Deum certa. X, 1847. Nullo modo facit ut ex filiis Dei fiant filii diaboli, sed contra. X, 1847. Multis est causa standi, nemini causa labendi. X, 1847. Non est fatalis necessitas. X, 1833. Ad bonum aut ad malum non impellit. X, 1836, 1840. Nullo modo fas est, quae ab hominibus male aguntur, ei adscribere. X, 1833. Non ideo quis inobediens, quia non praedestinatus; sed ideo non praedestinatus, quia praescitur inobediens futurus. X, 1839. Deus habet in creandis et eligendis hominibus, sicut in luto figulus, potestatem. X, 1668. Praedestinatio mortis etsi homini mala, tamen ut justa, ita et apud Deum bona. X, 1678.
Praedestinationum aliae sunt alligationis et potentiae, aliae conditionis et justitiae. X, 1677. Praedestinationis ad mortem causa, peccatum. X, 1677. Quomodo. X, 1677. Salvari alios bonitate et gratia Dei, alios justo et occulto judicio derelinqui. X, 1774. Ex his quibus justa severitas poenam decreverat, alios a ventura ira absolvit, alios dereliquit. X, 1673. Non habent electi unde glorientur, nec derelicti unde querantur. X, 1673. Quod multi pereunt, pereuntium est meritum, quod multi salvantur, salvantis est donum. X, 1845, 1655. Praedestinatus vivit ex fide sibi donata, non praedestinatus perit infidelitate voluntaria. X, 1844. Praedestinati, qui a libro vitae numquam delentur. VI, 1141. Praedestinationem in solis Apostolis non esse, ut volunt Pelagiani. X, 1664. Praedestinatum Christum et sanctos ejus qui negat, Apostolicam fidem oppugnat. X, 1783.
Praedestinatio sanctorum quid. X, 1854. Est gratuita. VI, 767; X, 1886. Quod ex parvulis demonstratur. X, 1798. Stulte dicitur, ideo Apostolos ad loquendum quibusdam populis verbum ire non permissos, quia sciebat Deus eos non credituros. X, 1659. Praedestinatus est Jacob ex Dei misericordia, non ex meritis aut praevisis operibus. X, 1670. Praedestinati dicuntur vasa misericordiae, utpote cui totum debent quidquid sunt X, 1670. In praedestinatione homo de meritis non extollatur. X, 1662. Praedestinatis suis Deus gratiam et perseverantiam donat. X, 1785. Praedestinatis incumbendum maxime bonis operibus. X, 1662. Praedestinatio remunerationis fieri solet ex praescientia virtutis. X, 1678. Praedestinationem ex praevisis meritis quae sequantur incommoda. X, 1855. Praedestinatorum certum esse apud Deum definitumque numerum. X, 1798. Praedestinatorum ac reproborum numerum ac nomina novit Deus. VI, 886. Praedestinatorum ad regnum nullum perire posse, nec salvari posse quemquam eorum qui non praedestinati sunt. VI, 776. Cur sancte moriantur, qui damnabiliter vixerint, et vice versa, consilium Dei occultum est, sed non injustum. X, 1663, 1664. Discretionis hujus causa supra facultatem humanae cognitionis inquiritur, et sine fidei diminutione nescitur. X, 1798. Nec impatienter ferendum, quod quae aut quanta sint electionis vasa nescimus. X, 1799. Praedestinationis ac praescientiae Dei altum mysterium. VI, 886. Hoc ita admiremur, ut pro certo sit non esse apud Deum iniquitatem. X, 1678. Si nullo praecedente peccato aliquos Deus ad aeternum damnasset interitum, quis ei diceret, Quare fecisti sic? X, 1676. Credamus tantum reum mortis ex judicis voluntate pendere. [Col. 0789] X, 1664. Quod non omnes salvi fiant, non fit divino vitio. X, 1664. De Dei voluntate dicta sic interpretemur, ut Deum nec infirmum, nec injustum, nec personarum acceptorem intelligamus. X, 1665.
Praedestinati locus de Pelagio et Coelestio. X, 1682.
Praedicator, gemmarum spiritualium erogator. V, 2319. Ac veluti mater ornandae filiae studiosa. V, 2320. Praedicare tenetur sacerdos, ac vehementer clamare. V, 1814. Praedicationis sacerdotalis virtus ad expugnandam iniquitatem. V, 1815. Praedicare placita non quaerat sacerdos. V, 2206. Praedicatio aspera quam necessaria sit. V, 2320, 2323. Aegrotis medicamenta providet, sanis ornamenta componit. V, 2321. Praedicatores timidi arguuntur exemplo Joannis. V, 2116. Iis licet aliquando a malorm increpatione cessare. V, 2116. Eosque indignis laudibus, caritatis artificio, ad pudorem vitae suae adducere. V, 2116. Pradicatores quando velut Angeli ascendentes, aut descendentes. V, 1761. Tutius auditur veritas quam praedicatur. X, 1891. Episcopi concionem quomodo populi debeant sibi invicem ad memoriam revocare. V, 2327. Praedicatorem sine operibus bonis, quae sequantur incommoda. VI, 1079.
Praelaturae indecenter appetuntur. X, 1873. Praesul plebi sibi creditae semper debet praedicationis officium. VI, 1169. Praelati molliores multam saepe nutriunt pestilentiam. X, 1763.
Praepositorum custodia utilis est, cum Spiritus greges et ipsos custodit pastores. X, 1862.
Praepositiones aliae ablativae, aliae accusativae, aliae utriusque. I, 1406.
Praescientiae ac voluntatis Dei discrimen. X, 1839, 1840, 1843. Praescivit tantum Deus, non etiam praedestinavit, quae nec ipse fecit, nec ut faceremus exegit. X, 1844. Peccatum novit Deus aut remittendum cum laude misericordiae, aut plectendum cum laude justitiae. X, 1841. Praescit Deus simul et praedestinat bona: at mala praescit tantum, et non praedestinat. X, 1840, 1844. Praescivit Deus quibus daturus erat ut crederent, et quae illis erat beneficia largiturus. X, 1855. Uno eodemque tempore apud Deum est et praescire, et facere, et eligere. X, 1668. Praescientia Dei neminem cogit. X, 1675. Nec necessitatem infert. X, 1840, 1848.
Praesentia judicis cuncta cernentis, magna nobis necessitas recte vivendi. VI, 876. Praesentiae Dei effectus. VI, 854.
Praesides fideles quomodo communione donandi aut privandi. IX, 783.
Praesidius legatus contra Donatistas. IX, 815.
Praestaverat. III, 2178.
Praesumendum nihil sine Dei adjutorio ac voluntate. V, 2035.
Praetextatus episcopus. X, 1790.
Praetextatus exceptor. IX, 816.
Praetores ac palatini adventus regis nuntii. V, 2087.
Pragmatici. IX, 842.
Praxeas Deum praesumit solitarium. VIII, 1215.
Praylius Jerosolymitanus episcopus. X, 1689, 1721.
Presbyteri episcopis dignitate subjecti. X, 1756. Non debent summam tenere praedicandi. X, 1756. Tertius eis intra Ecclesiam locus. X, 1756. Presbyteri in basilica baptisterii lectus. VII, 807, 808. Presbyter intelligitur episcopus. III, 2302.
Priapus cum Libero semper depictus. III, 2344.
Primates episcopi. IX, 820, 827, 834. Primates judicum. IX, 815.
Primianus. IX, 807, 821, 828. Ei absenti nocere non potuit Maximianistarum damnatio. IX, 841. Dictum ejus dum collationem recusaret. IX, 830.
Primianus catholicus episcopus. X, 1731.
Primitiae fructuum Deo offerendae. V, 2241. Primitias Deo offerre, nec ante de perceptis fructibus gustare. VI, 1171.
Primosus episcopus catholicus. IX, 803.
Principiare. I, 1448.
Principium quid. III, 2365. Principia introducunt Cerdon et Marcion duo sibi ignota, Manichaeus duo contraria, Sethianus et Theodosius tria barbara, Valentinus multa. VIII, 1217.
Principius episc. X, 1790.
Priscillianus pars Manichaei. X, 1693. In Pelagianis redivivus. X, 1697. Priscillianistae volunt animam esse de substantia Dei. VIII, 1207. Priscillianistae legum severitate coercentur. IX, 815.
Priscus. IX, 816, 827.
Privilegia clericis et ecclesiis abrogata revocantur. X, 1751. Privilegio cadit qui abutitur. V, 1888.
Prius aliquid alio quinque modis dicitur. I, 1438.
Probatianus. IX, 787.
Probianus proconsul Africae. IX, 784.
Processionis die nonnulla non licent quae alias licent. III, [Col. 0790] 2360, 2380. Reliquiae cum hymnis ac psallentium choris delatae. VII, 815, 816, 835, 839.
Proclus Constantinop. X, 1730.
Procliani. VIII, 1217.
Proconsulis adjutor commentariorum officii. IX, 816. Exceptores. IX, 816.
Proculus Massiliensis. X, 1721.
Procuratores. IX, 818, 843.
Profectum a nobis expetit Deus: nec probantur qui in die mortis optant inveniri, quales de baptismo processerunt. V, 2232, 2233. Proficiendum semper. X, 1878.
Professiones tres in Ecclesia. V, 2327. Professio omnis et bonos habet et malos. V, 1893.
Projectus lector. IX, 795.
Promissa Scripturae. V, 1889, 1891. Promissa Dei quae sint, et quod non possint nimium desiderari. VI, 861. Promissa Christi, et diaboli. V, 1878. Promittit Deus quod ipse facit. X, 1863. Promissa, ac nominatim baptismi implenda. V, 2234.
Promontoriensis Ecclesia. VII, 838.
Pronomina aut finita sunt, aut infinita, aut plus quam finita. I, 1394.
Pronuntiatio, res inter prima vel sola oratoria officia. I, 1441.
Prophetae Elisaei aevo in Judaea contempti. V, 1826. Prophetis frustra adversantur Manichaei, cum illis consentiant Apostoli. VIII, 1107.
Prophetiae ad Christum ducentis figura, puella Naaman. V, 1832. Prophetici verbi typus, puer ab Abraham missus, ut quaereret Isaac uxorem. V, 1753, 1756. Prophetiae jam completae, fidem faciunt nondum impletis. X, 1877. Prophetia merita in melius non augentur, nisi adsint bona opera. III, 2178.
Proprietas quadruplex. I, 1426.
Proprium. Hoc solum nostrum est, quod nobis vel nostris rationabiliter sufficit. V, 2264, 2268.
Proprietas monachis prohibita. I, 1450.
Prosper et Hilarius quosdam Galliarum novatores ad Coelestinum deferunt. X, 1756. Prosper homo divinus Romae dissipat quosdam Pelagianae haeresis surculos. X, 1684. Prosperi carmen de ingratis. X, 1684. Haeresis Pelagianae et Nestorianae Epitaphium. X, 1686. Prosperi Aquitani ad Rufinum pro Augustino epistola. X, 1793. Contra Collatorem pro Augustino liber. X, 1801. Pro Angustino responsiones ad capitula calumniantium Gallorum. X, 1833. Ad capitula objectionum Vincentianarum. X, 1843. Ad excerpta de Genuensi civitate missa. X, 1849. In Augustini obtrectatorem duo epigrammata. X, 1857. Sententiarum liber. X, 1859.
Prospere in saeculo agenti quam sit metuendum. V, 1852. Prospera periculosiora sunt animo, quam corpori adversa. X, 1876. Prosperitas malis quo Dei judicio contingat. V, 2322. Prosperitas malorum, ulcera sunt animarum. III, 2438.
Protectores domestici. IX, 816.
Proterius a Capua. IX, 779, 787.
Prothasius. IX, 828.
Protofer. V, 2085.
Providentia Dei semper operantis. X, 1882. Nihil est quod non complectatur. X, 1883. Providentia Dei quam sapienter alios egere, alios abundare permiserit. V, 2336, 2341. Deus ipse sit horreum tuum, ipse apotheca, ipse marsupium, ipse divitiae, ipse omnia in omnibus. I, 1471. Providentiam negantium voces, eorumque refutatio. III, 2386. Providentiam qui non negant, unde interdum adversus eam concutiantur. V, 2033. Sic operari Deus assuevit, ut ubi defecit humanum consilium, illic intercedat divinum adjutorium. V, 1790.
Proximus, omnis homo. V, 1860, 1960.
Prudentia. VI, 786. De prudentia Sermo. VI, 1240
Psallendi recta ractio. X, 1865. Psallendi quadam consuetudine recepta gratulatur Caesarius. V, 2282. Psallentium consentiant voces et amores. V, 2283. Quî inter psallendum pii concipiendi sint affectus. V, 2283. Psalmorum cantui subjicienda oratio. V, 2284. Psalmus L. quantum ad historiam anterior est tertio. III, 2298, 2304, 2335. Remissionis et reformationis tempus describit. III, 2289. Psalmum L. vel XC. canticorum turpium loco, discendum. V, 2325. Psalmum L. quotiens sermo futurus erat, Caesarius maturius faciebat dici. V, 2284. De psalmorum numero, vel commemoratione ne legem sibi imponat, monetur Reclusa. I, 1456.
Psalterium, seu ex singulorum psalmorum selectis verbis contexta oratio. VI, 1135.
Ptolomaeus Philadelphus. III, 2161.
Publicani. V, 1862.
Pudicitiae laus. VI, 1082. Pudicitia alia corporis, ali animi: utriusque descriptio. VI, 1082. Pudori semper ad [Col. 0791] versa monilium tela. V, 1840. Pudoris effectus naturalis. I, 1433.
Pueritia ad institutionem morum idonea. II, 1108.
Puella in masculum immutata. III, 2357.
Pugna interioris et exterioris hominis. V, 1943. Pugnare contra vitia nunc pietas est. X, 1884. Quae in paradiso non fuisset. X, 1884.
Pulchritudo corporum quam fluxa. VI, 1056. Vir egregia forma faciem septem plagis vulneravit, ut pulchritudinem quae ab omnibus desiderabatur, damnaret. III, 2356. Pulchritudo justitiae. VI, 1321.
Pulmo cordis ventilabrum. VI, 802.
Pulpitum unde lectiones canonicae recitantur. VII, 835.
Punicum proverbium. V, 1966.
Punire eum, qui quod naturae suae est agit, iniquum est. III, 2299. Punit etiam Deus, cum voluntati malae dat potestatem efficiendi quod cupit. X, 1863.
Purgatorii locum quaedam inter Graecos secta negavit. II, 1127. Hic locus adstruitur. II, 1128. Quam graves illic poenae. II, 1129. Ab inferni poenis non differunt, nisi quod finem habiturae sint. II, 1130. Purgatorii ignis gravitas. VI, 1128. Ad purgatorium animae per Angelos deportantur, ibique ab eis saepe visitantur. VI, 1324. Quî iis subveniendum. VI, 1320, 1328. Illarum gemitus. VI, 1328. Quaedam animae in eisdem locis puniuntur, in quibus deliquerunt. VI, 800. Purgatorium non sentiunt, qui in fine vitae baptizantur. VI, 1127. Redimendi se cura uxori aut marito aut propinquis frustra dimittitur. V, 2268.
Puritatem hîc nulli esse perfectam. V, 2034.
Purpurius episcopus scribit in gratiam diaconi. IX, 795. Tulit a templo Serapis cupas. IX, 797, 798. A Lucilla accepit centum folles. IX, 799. Purpurii scelestum pacificis Caeciliani dictis responsum. IX, 776.
Pythagorae superba doctrina. X, 1692, 1696.
Pythonissae praestigiis verus Samüel Saüli non est ostensus. III, 2179, 2230.
Q.
Quadragesimae significatio. I, 1457. Quadragesima statim incipiente baptizandi parvuli sunt offerendi. V, 1751. Quadragesimae jejunium. VII, 812. Sanctorum exemplis atque abstinentia Domini consecratum. V, 2025, 2031. Non tantum regenerandis, sed et omnibus renatis observandum. V, 2033. Divina auctoritate omnibus indictum Christianis. I, 1456. Institutio illius quam conveniens salutis nostrae reparationi. V, 2031. Quadragesimae dies corporibus salubres et animae medicinales. V, 2019. Quibusnam judicium pariant. V, 2019. Quadragesimae tempus nulli debere esse fastidiosum, et quam salubre sit sive justis sive peccatoribus. V, 2027. Hanc in totum non observare sacrilegium est, ex parte violare peccatum. V, 2031. Quadragesima non jejunare peccatum est, nisi infirmitas excuset. V, 2022. Qui jejunare non valet, secretius sibi prandium paret. V, 2022. Et amplius pauperibus eroget. V, 2022. Pauperibus erogandum quod prandere solebamus. V, 2021, 2024, 2026, 2027, 2030. In coenis nullus ciborum suavitate, vel nimietate obruatur. V, 2021. Alias nullus est jejunii fructus. V, 2023. His diebus vinum, ut carnes, abstineri indicatur. V, 2025, 2029. Tunc cessent lavacra, vina, carnes. V, 2027. Occupationes saeculi saltem temperandae. V, 2020. Venatibus tota die immorantes, licet jejunent, Domino non jejunant. V, 2029. Per totam Quadragesimam etiam a propriis uxoribus continendum. V, 2024. Specialis ratio cur hoc tempore continendum. V, 2031. Ante omnia jejunandum a vitiis. V, 2025, Quadragesimae diebus totius anni cibaria animae nostrae providenda. V, 2019, 2021. Damna spiritalia reparanda. V, 2019. Quadragesimae pia exercitia. V, 1760. Omnes his diebus ad Vigilias, Tertiam, Sextam et Nonam conveniant: quinam excusentur. V, 2019. De jejunii Quadragesimalis observantia Sermo. VI, 1314. Quadragesima velum appenditur inter nos et sancta sanctorum. I, 1457. Quadragesimae diebus non recitatur ordine suo historia immolationis Isaac, cur. V, 1749. Quadragesima quandoque celebratur festivitas Cathedrae S. Petri. V, 2101.
Quaerens Deum, gaudium quaerit: quî illud obtineat. X, 1859. Quaerentes male Dominum qualiter cadant. V, 2037.
Quaestionarius dolor. V, 1930.
Quaestio quibus articulis nectatur. I, 1444. Quaestiones legales quatuor. I, 1444. Quae civiles dicantur. I, 1441. Earum modi. I, 1441. Quaestionum rationalium quatuor modi I, 1443. Quaestionum ex veteri et novo Testamento liber. III, 2214. Scriptus annis circiter CCC. post excidium Jerusalem sub Vespasiano. III, 2343.
Qualitatis categoria in ceteras omnes videtur incurrere. I, 1432. Qualitatis species quatuor. I, 1432. Qualitates quî non suscipiunt magis et minus. I, 1435. Quaenam contrarietatem [Col. 0792] recipiant aut non recipiant. I, 1434.
Quanti proprium quod in omni et in solo invenitur. I, 1430. Quantorum diversa genera. I, 1428. Quanto nihi. esse contrarium. I, 1429, 1430.
Quies. Gradus quibus anima pervenit ad quietem. VI, 825, 826.
Quiniones. IX, 795.
Quintasius. IX, 787.
Quintus Sisenna. IX, 781.
Quodvultdeus episcopus in Sardinia exsul. X, 1779
Quodvultdeus adjutor commentariorum. IX, 816.
R.
Rabani Mauri Sermones. V, 1932, 1959, 2156, 2274, 2294, 2296, 2313, 2323, 2328.
Radices duae in cordibus hominum ab agricolis duobus plantatae. V, 1968.
Ranae haereticorum ac philosophorum exprimunt loquacitatem. V, 1783. Ranis comparantur hypocritae et qui peccata non deponunt. III, 2439, 2440.
Raphidin interpretatur sanitas judicii. V, 1795.
Rapientes aliena quantum sint puniendi. V, 1896, 1898. Si in ignem mittitur qui de proprio non erogavit, quanto magis qui aliena rapuit, nec restituit? V, 2218. Rapere non licet quod habet dives et avarus, etiam ut inde eleemosynae fiant. V, 2288.
Rapsacen Hebraei Isaiae prophetae filium dicunt. III, 2187.
Ratio quid sit. VI, 781, 786, 788, 804, 808, 809. Est speculum speculandi Dei. VI, 812. Quatenus sapientia dicatur, aut prudentia. VI, 787. Quaedam sunt infra, quaedam juxta, quaedam supra rationem: et quae illa. VI, 788. Rationalis cogitatio circuitus est mentis. VI, 732.
Ratiocinatio quid sit. VI, 781.
Rationalis naturae finis. VI, 1005. Rationalium triplex status. VI, 812. Quadruplex conditio. VI, 813.
Rationalis. IX, 792.
Rebecca interpretatur patientia. V, 1757. Ecclesiae est figura. V, 1758.
Reblatha in terra Emath, nunc est Antiochia. III, 2188.
Reconciliatio nostra per solum Filium, sed non soli Filio. VI, 760.
Recti amans quis. X, 1877. Rectum cor cum Deo est, quando propter Deum quaeritur Deus. X, 1879.
Reclusi intra cellulam obstruso exitu. I, 1451. Reclusio solius corporis nil prodest. I, 1451.
Reclusarum vix aliqua sola et quae fabulis non vacet, reperitur. I, 1451. Quae inde pernicies. I, 1452, 1454. Reclusarum aliarum avaritia. I, 1452. Nec pauperum, nec hospitum praetextu quidquam habeant. I, 1452. Reclusae exercitia. I, 1455. Reclusae damnantur, quae cellam suam vertunt in scholam. I, 1453. Reclusa studeat silentio, et quomodo loquatur. I, 1453, 1454, 1455. Quibus loquatur. I, 1455. Quo tempore silere teneatur, aut permittatur loqui. I, 1455. Virorum munuscula vel litteras ne suscipiat, nec ipsa eis dirigat. I, 1455. Super omnia tranquillitatem spiritus et pacem cordis debet retinere. I, 1455. Opere manuum necessaria sibi debet comparare. I, 1452, 1456. Reclusae vestimenta. I, 1458. Cibus. I, 1453, 1458. Ei permittitur piscis, pulmentum ex butyro conditum, ac diebus jejunii in aestate somnus inter Matutinas et Primam. I, 1458. Quid ei agendum ante somnum. I, 1459.
Redemptionis nostrae figura. V, 1816. Quî Christus et terrae subvenit, et justitiae modum tenuit. V, 2053. Reparare nos Deus potuit per potentiam, sed maluit hoc praestare suaviter. V, 2200. Ubi de hoc mysterio praeclare disseritur. Redemptionis nostrae beneficium. V, 2053. Quantum sit. VI, 853, 860, 874. Redemptionis nostrae quale erogatum sit pretium, qualis exigenda usura. V, 2042. Ob hoc munus maxime magnificandus Deus. V, 2132. Redemptus homo tanto debet plus quam se, quanto major est qui se dedit pro ipso. VI, 938, 744. Redemptionis nostrae cogitatione occupata mens qualiter afficiatur. V, 2132. Vide Libertas.
Redemptor noster sola ex virgine potuit nasci. V, 1938.
Redimere tempus. V, 1966.
Refectionem esuries imperat. VI, 1101. Sic ad dapes quisque debet accedere, ut aeger ad medicinam. VI, 1101.
Regina civitas. X, 1777.
Regni Dei felicitas. I, 1473; VI, 862. Regni Dei bona et inferni mala comparantur. VI, 991. Regnum Dei gratia. V, 1908. Regnum Dei intra nos, Christus. V, 1917. Regnum nostrum Christus. V, 2113. Regnum Christi aeternum. III, 2397. Regnabunt credentes in coelo, non in terra III, 2381. Regnum Ecclesiae perpetuum. III, 2448. Regnant sancti etiam in hoc saeculo, cum se et alios bene regunt. III, 2448, 2450. Hoc dicitur regnum mille annorum. [Col. 0793] III, 2450. Regnum Christi in terra. Vide Millenarii.
Regnum coelorum primum in Evangelio praedicatum. X, 1704. Regni coelorum mansiones multae quid sint. X, 1655. Regni coelorum rapiendi varii modi. V, 2112. Illius pretium omnibus in promptu est. V, 2248. Tanti valet, quantum tu es: te da, et habebis. VI, 958. Regnum coelorum omnis qui in peccatis suis, vel sine baptismo moritur, non potest possidere. X, 1616.
Regi, dirigi, corrigi, erigi, quid differant. VI, 1338.
Regularium institutionum varia praecepta. VI, 1235.
Relativa sunt, quae ad aliud dicuntur. VIII, 1173. Relationis, seu ad aliquid, definitio. I, 1431. Proprietas. I, 1430, 1435.
Religio spreta maxima reipublicae importat discrimina, et contra. IX, 777. Religionis simulatae ac verae sententia. VI, 1094. Religio vera. VI 825. Religiosus opponitur laïco ac saeculari. V, 2165, 2221; VI, 939. Religionis ingressus ubi altissimae paupertatis professio. VI, 936. Religionis habitus. V, 2208. Non sufficit sine morum conversione. V, 2208. Religiosis vitae integrae ac bonae famae studium esse debere. VI, 1221.
Reliquiae Martyrum velut spicae per totum mundum sparsae. V, 2164. Reliquias Sanctorum, praecipue Martyrum, ut Christi membra honorandas. VIII, 1219. Aliter sentiens, Vigilantianus ant Eunomianus est. VIII, 1219. Ad festivitatem martyris, cujus habentur reliquiae, de longinquo venitur. VII, 842. Ab ejus Memoria reportatur oleum benedictum. VII, 844, 948. Item orarium seu sudarium. VII, 844. Necnon aqua aegrotis propinanda. VII, 844. Illuc vinum benedicendum defertur. VII, 849. Reliquiarum loco sumpta terra cum pulvere ex tumulo S. Stephani. VII, 815, 816. Pulvis hinc ablatus sanat paralyticum. VII, 839. Partem corporis S. Stephani obtinet Avitus. VII, 806. Reliquiarum S. Stephani portionem in aliam ecclesiam deferre cogitans episcopus prohibetur. VII, 839. Reliquiae solemniter cum hymnis ac psallentium choris transferuntur. VII, 815, 816, 835, 838. Reliquiae in loco absidae super cathedram velatam positae, ac palla tectae. VII, 835. Et intra capsellam argenteam. VII, 839. Ad interiora loca sanctarum Reliquiarum patet aditus per fenestellam Memoriae. VII, 840, 847. Ut orariis missis tangi valeant. VII, 840. Candela argentea voto oblata. VII, 840. Cereos accendit coram sacris reliquiis, ibique baculum reliquit, cui pes fractus restitutus est. VII, 837. Reliquias Sanctorum collo defert. S. Germanus Antisiod. X. 1753. Reliquiarum deosculatio. VII, 815. Reliquiarum veritati non facile credens Dei famula, quî a scrupulo sanetur. VII, 834. Martyris necdum vindicati os. IX, 775.
Remissiones peccatorum septem. V, 2189.
Renascimur, ut reddamur ad pristinum Adae statum. III, 2382.
Renovatione ac reparatione nemo non indiget. V, 2033.
Renovellatae partes. IX, 780.
Reproborum multitudo unum corpus est sub principe diabolo. V, 1888. Reproborum naturae, non vitii auctor Deus. X, 1839. Quid hi ad ornatum saeculi et aliorum utilitatem conferant. X, 1839. Reproborum poenae. VI, 1186, 1201. Haud injuria sunt aeternae. VI, 1128. Vid. Poena.
Requies Dei. VI, 747; X, 1882. Requies animae adhuc in carne degentis. X, 1860. Requies et vita cordis nostri. VI, 791, 846, 963.
Res quid sit. I, 1410.
Restituere male ablatas res alienas nolens, gratiam Dei impudenter exspectat. V, 2242.
Ristituta basilica. VII, 839; IX, 808, 809.
Restitutus episcopus. IX, 814, 816, 827,
Respectus Dei triplex. VI, 1139.
Resurrectionem mortuorum dolo negant Pagani. III, 2345. Hanc philosophi ex elementorum pondere impugnant. VI, 743. Resurrectionis spes a Gentilibus Christianos secernit. V, 1961. In resurrectione omnis summa fidei nostrae consistit. V, 2057. Resurrectionis fides. VI, 1210. Est certissima. V, 2074. Resurrectionem esse posse, ac reapse futuram esse comprobatur. VI, 727, 1163. Idque tum ex promissis Dei, tum ex animarum aeternitate. VI, 1027. Aliisque multis argumentis. V, 1964. Resurrectionis futurae exemplar Christus. V, 2070. Imago, baptismus. V, 2070. Resurrectio Christi in Adam, Noe et Jona praefigurata. V, 2067, 2068. Illius fructus. V, 2070. Resurrectio Domini spes nostra. V, 2083. Pignus nostrae. V, 1962. Resurrectionis nostrae spiritalis atque corporalis semen quoddam in anima et carne Christi. VIII, 1172. Resurrectionis Christi dies caeteris lucidior. V, 2058. Dierum omnium mater. V, 2058. Dies in qua Synagoga finitur, et Ecclesia nascitur, V, 2058. In quam tota sabbati gratia transfertur. V, 2058. De morte ad vitam indeciduam nullus ante novissimum diem nisi Dominus revertitur. III, 2200. Resurrectio Moysi ad tempus. III, 2198. Resurrectionis similitudo, in Sanctis [Col. 0794] qui post resurrectionem Domini apparuerunt, non ipsa resurrectio ostendebatur. III, 2200.
Resurrectiones sunt duae. V, 1926, 2074. Qualis prima quae est justorum, et secunda impiorum. VIII, 1218. Resurrectio prima, ipsa est qua resurgimus per baptismum. III, 2419, 2448, 2449. Resurrectiones duae, duae sunt stolae. VI, 1282. Resurrectio carnis justis et injustis erit communis, sed non gratia immutationis. VI, 765, 774. Resurrectio impiorum non erit ut reddant gestorum rationem, sed ut videant verum esse quod credere noluerunt. III, 2332, Resurgent impii ad perditionem, peccatores ad poenam. III, 2333. Quales futuri sint qui resurrexerint. VI, 1161. Qui dicunt animas novis, in quibus antea non vixerint, corporibus induendas, refelluntur. V, 2063. Resurgemus omnes in propriis corporibus. V, 1964; VI, 1185. In eadem carne. V, 2175, 2181, 2182, 2191, 2193. Cum ossibus, sanguine, etc. VI, 739. Cum corporibus quae in maternis ventribus accepimus. VI, 764. Unusquisque in forma sexus sui. VI, 765; VIII, 1220. Non sexum, sed fragilitatem mutantes. V, 2191. Resurgent omnes in propriis corporibus ac sexu, et ut in ea aetate qua Christus surrexit. VI, 1185. Animabus reddenda corpora in maternis ventribus accepta. VI, 764. In eo sexu quo hîc habuerunt, sed non sicut hîc animalia. VI, 765. Resurgenti corpori quatuor praestabuntur. V, 1807. Resurrectionis velocitas. V, 1936. Resurrectio una et insimul, et semel, et in eadem carne erit omnium mortuorum. VIII, 1215. An prius morituri sint, necne, qui judicii die necdum animam posuerunt, utrumvis liberum est credere. VIII, 1215.
Retributiones justitiae, gratiae, iniquitatis. X, 1860, 1861.
Rex quasi vicarius Dei. III, 2284. Dei imago est sicut et episcopus Christi. III, 2234. Honor ei, licet indigno, vel propter ordinem deferendus. III, 2234. Regni merito sapientiae spiritum Salomon post peccatum habuit, et Nabuchodonosor in camino Christum vidit. III, 2391. Rex imago Dei, excepto Dei nomine, omnem potestatem ejus habet. III, 2327. Ipse ducem habet justitiam, quam non licet illi contemnere. III, 2327. Deus instituit ut a rege Dei auctoritas incipiat et currat per omnes. III, 2330. Regibus Judaeorum placuerunt ad sessum mulae, Romanorum equi, Garamantum tauri, Persarum vehicula, Madianitarum cameli, Afrorum asini. III, 2350. Regis opus est pro his quibus regnat vitam opponere. V, 2051. Rex pudicus, maxima laude dignus. III, 2373. Rex iniquus, rex abusivus. VI, 1085. Regis justitia in quo sita sit. VI, 1085. Regis justi bona. VI, 1085. Iniqui mala. VI, 1086. Rex uti nunc primus, ita primatum in poenis habiturus est, si iniquus. VI, 1086. Subditorum omnium ira in eum erit implacabilis. VI, 1086. Rex est qui recte carnem regit. X, 1879. Vide Regnum.
Rheticius Augustodun. IX, 779, 787.
Rhetorices principia. I, 1439. Rhetoricae partium ordo. I, 1438.
Rhodi praecipue crescit Pelagii doctrina. X, 1696.
Risisse Dominum, numquam legimus. V, 2133.
Romanorum antiqua continentia. III, 2350. Romanorum aequinoctium. III, 2279. Romanis Hispani, Galli et Afri subjecti. III, 2322.
Roma Gotthorum clamorem contremuit. II, 1120. Romanum Imperium. Vide Imperium. Roma Petri sedes prima, pastoralis honoris caput, religione tenet quidquid non possidet armis. X, 1685. Romae duorum Apostolorum praesentes sunt memoriae. IX, 805. Romae se partem aliquam habere frustra jactitant Donatistae. IX, 805. Quos et quales ibi habuerint episcopos. IX, 805. Romae quadraginta et quot excurrunt basilicae. IX, 805.
Romanae sedis dignitas. IX, 787. Haec Petri est sedes. X, 1724, 1807. Romanae sedis episcopatus ac tota auctoritas a Petro emersit. X, 1714. Hanc dum consulunt Synodi, et placita sua ad ipsius referunt judicium, antiquae traditionis exempla servant. X, 1714. Sedi Apostolicae totius ovilis Dominici cura incumbit. X, 1763. Quam more majorum cunctis per orbem Ecclesiis debet. X, 1765, 1771. Tradita sibi divinitus potestate. X, 1771. Romanae Ecclesiae curae et occupationes. X, 1714, 1763, 1765. Diversorum consulta tractat. X, 1714. Ad Romanum episcopum ut ad caput recurrendum, quoties agitur de sanitate membrorum. X, 1776. Romani Pontificis auctoritas in Pontifices alios. VI, 1129. Romanorum episcopus ut Latinorum primarius judex indicatur. X, 1700. Romanam sedem Afri vocant Apostolicam. IX, 808, 809. Huic maxime notum fieri volunt quod decreverint. IX, 808. Pro certo ponitur, rem apud Afros relatam ad sedem Apostolicam fuisse referendam. X, 1722. Apostolicae sedi in honorem beatissimi Petri Patrum decreta peculiarem sanxere reverentiam. X, 1719. Romanae sedi Patrum tanta auctoritas semper fuit, ut de ejus judicio disceptare nullus audieret. X, 1725. Romanus pontifex gladio Petri armat antistites. X, 1831. Africanorum conciliorum decretis sententiae suae robur adnectit. [Col. 0795] X, 1831. Contra inimicos gratiae regiis utitur edictis. X, 1831. Coelestius in Arica damnatus ad Romanum episcopum appellat. X, 1687. Tria concilia Africana Pelagio et Coelestio damnatis, gesta sua Romam mittunt. X, 1689. Theodotus Antiochiae gesta alia pariter ad Romanum episcopum misit. X, 1689. Tractoria Zosimi per totum orbem missa et subscriptionibus roborata. X, 1689. Conciliorum Africanorum decretis sententiae suae robur Zosimus adnectit. X, 1831. Romanus pontifex Scottis episcopum ordinat. X, 1831. Romanae sedis episcopum Afri vocant fratrem et consacerdotem. IX, 807, 809.
Romani Concilii sub Miltiade gesta. IX, 779, 785, 786. Romanae Ecclesiae diaconi. Vide Diaconi.
Romanus. IX, 838.
Romphaea flammea. V, 2049, 2054.
Romulus diaconus. X, 1771.
Romulus exceptor, IX, 816.
Rufinianus scriba. IX, 816.
Rufinus consul. IX, 806.
Rufinus Donat. IX, 807.
Rufinus Syrus, Pelagii institutor, per hunc perversam de peccato originis doctrinam publicavit. X, 1681.
Rufinus Aquileiensis vocatur Grunnius et Pelagii praecursor ac magister. X, 1695, 1696. Latine vertit Evagrii librum. X, 1693.
Rufino scripta a Prospero epistola. X, 1793.
Ruminatio. V, 2350.
Rumoridus consul. IX, 810, 811.
Rustica nobilis femina. VII, 848.
Rusticus consul. X, 1777.
Rusticos posse memoriter retinere psalmos, antiphonas etc. V, 2325.
S.
Sabbati religio apud Judaeos. V, 2058. Sabbatum quis vere observet. X, 1882, 1887. Sabbatum spiritale, et qui illud violent. V, 1784.
Sabellius. III, 2266. Ipsum dicit Patrem quem et Filium. III, 2387. Unionem accipit Patrem et Filium. III, 2267. Personarum proprietatem confundit. X, 1735. In una persona confundit Trinitatem. VIII, 1213, 1214. Sabellio fides opposita. V, 2181. Sabellium in his, Qui me vidit, vidit et Patrem, particulam et refutat. VIII, 1110. Refutat et quod ait Christus, Pater misit me. VIII, 1112. Sabellii et Arii pugna Catholico militat VIII, 1112.
Sabelliani ipsummet Patrem dicunt esse Filium, ne videantur multicolae. V, 1101. Unam esse volunt Patris et Filii et Spiritus sancti personam. V, 2174; VI, 733. Dicuntur fingere parvulum a Maria fortuitu repertum esse. V, 2105.
Sabinianus. II, 1132.
Sacellum. IX, 799.
Sacla, deus potestatis adversae. III, 2316.
Sacerdotes in antiqua lege Deus nasci voluit, non fieri. III, 2215. In nova vero fieri. III, 2215. Sacerdotem fieri posse, qui uxorem habeat. III, 2384. Sacerdotibus non licet uxores habere, id est, jam ordinatis non licet convenire. III, 2385. Sacerdotibus opera manuum non licere. VI, 1302. Sacerdotes Dei ex delegatione dant benedictionem verbis solemnibus. III, 2325. Cur legati dicantur. III, 2329. Dispensant corpus et sanguinem Domini. V, 1975. Sacerdotibus solis licet in oratione sibi responderi velle. III, 2302. In Alexandria et per totam Aegyptum, si desit episcopus, consecrat (vel consignat) presbyter. III. 2302. Sacerdotis vicem gerere non potest diaconus, aut qui non est sacerdos. III, 2246. Sacerdotalis habitus. VII, 809, 810. Sacerdotem quid moneant amictus, alba, cingulum. VI, 1310. Sacerdotum judicium sic Constantinus ducit, ac si Dominus ipse residens judicet. IX, 788.
Sacerdotum onera et pericula. V, 2287. Sacerdotum cervicibus quantum immineat pondus, et quantum teneantur verbum Dei praedicare. V, 2317. Sacerdosne sit remissior in verbo Dei praedicando. V, 2320. Tacere ei non licet. V, 1814. Sacerdotes velut vaccae, populis veluti vitulis, lac verbi Dei praeparent. V, 2318. Sacerdotum linguae arma sunt, quae iniquitatem destruant. V, 1815. Sacerdotes medici sunt spiritales. V, 1322. Sacerdotum potestas ad remissionem peccatorum. VI, 1122. Sacerdoti velut Domini vicario necessario confitenda peccata. VI, 1154. Ille existimandus est ut angelus Dei. VI, 1155. Vide Confessio. Sacerdos timeat peccare, sed magis desperare. VI, 1118. Sacerdotibus capita radere in poenitentiam non licet. IX, 804. Sacerdotibus Dei nulla major infelicitas, quam vivere, nec esse quod fuerant. IX, 804. Sacerdotum avaritia. VI, 1300. Licentia. VI, 1305.
Sacerdotii ac sacrificii veteris abolitio. V, 2066.
[Col. 0796] Sacra. VII, 819, 821. Sacra Imperatoris. V, 1740.
Sacramenta ex latere Christi profluxerunt. X, 1888. Sacramenta Christi in Donatistis approbant Catholici, et in eis fratres eos agnoscunt. IX, 823. Sacramenta in malis Christianis patiuntur injuriam. V, 1835. Sacramentum quis vendat. VI, 1302. Sacramenta ab infirmo suscipienda. VI, 1154.
Sacrificium non intermittit ethnicus, nuntiata filii unici morte. VI, 1166. Sacrificia alia sunt voluntaria et libera, alia mandata. III, 2313. In his offerendum quod mandatum est, in illis potiora et electa. III, 2313. Sacrificia Christianorum oblationes Abel, Judaeorum munera Caïn adumbrabant. VI, 748. Sacrificia olim cur praeceperit Deus, cum ipsi ea non placuerint. III, 2390. Sacrificiorum veterum abolitio revelata. V, 1816. Et aliud ab his in toto orbe celebrandum. IX, 822.
Sacrificium quod Christus instituit, et offerri praecepit. VI, 956. Qualiter affectus esse debeat, qui illud offert. VI, 956. Sacrificium oblationis, in qua summus sacerdos Melchisedech nostri dicere praesumunt. III, 2329. Super altare quotidie Christi corpus offertur, et sanguis pro peccatoribus funditur. V, 2154. Ubi et hostia Christus est, et sacerdos. V, 2154. Sacrificia pro defunctis. V, 2101. Sacrificium panis et vini Ecclesia per orbem offerre non cessat. VI, 772. Hujus ac veterum sacrificiorum discrimen. VI, 773. Sacrificii veri extra catholicam Ecclesiam locus non est. X, 1860. Sacrificium quî offerant non sacerdotes. III, 2246. Sacrificiis non redimuntur iniqui actus, sed lamentatione et misericordia. III, 2312. Sacrificium duplex a nobis exigit Deus. V, 2169. Sacrificium vult Deus, non ex quo crescat, sed quod prosit homini. V, 2252. Sacrificium prae omnibus Deo acceptum. VI, 1039. Sacrificium maximum quod Deo debeamus, quidquid boni est etiam malis hominibus facere. V, 2252. Sacrificium nullum tam justum, quam cum nos Deo offerimus. III, 3339. Sacrificium cordis Deo oblatum nobis integrum permanet. V, 1955. Sacrificium laudis. Vide Laus.
Saeculum relinquentium spiritalis ebrietas. V, 2090.
Saeviens in peccatorem justus, miseretur. V, 2214.
Salis naturam in humano corpore esse. III, 2161.
Saltationes ante basilicas Sanctorum Paganos redolent. V, 2239.
Salus nostra nobis naturalis est, non fructus mortis Christi, secundum Pelagianos. X, 1623. Hi refelluntur. X, 1622, 1624. Salutem nec natura nostra integra sine gratia consequi potuisset. X, 1886. Salutis spes ea nititur bonitate quae creavit. VI, 872. Salus non est in Patre aut in Filio solo, sed in nomine totius Trinitatis. III, 2387. Quod plurimi salvari nec velint nec possint, non fit Dei voluntate. X, 1846, 1848. Deus vult omnes salvos fieri, et neminem perire. V, 2216. Quo sensu id dicatur. X, 1783, 1836, 1844. Qui dicit Deum non omnes salvos fieri velle, durius loquitur. X, 1841. Salvatur nemo sive Legis tempore, sive ante, alia fide aut gratia quam Christi. X, 1798, 1837. Quomodo Christus nos salvet. X, 1801. Ac totius mundi sit salvator. X, 1812, 1838, 1844. Salutis humanae taxatio. V, 2069. Salutis aeternae remedia unde iis qui ante Christum exstiterunt. X, 1770, 1772. Salutem nullam nisi per Filium Dei incarnatum, esse sciebant antiqui sancti. VI, 1153. Salus omni modo non est nisi ex fide. X, 1826 Salus nostra Dei donum, perditio nostrum meritum. X, 1845. Salus nostra pendet ex voluntate et gratia Dei. VI, 884. Quomodo illam in parvulis, quomodo in majoribus operetur. X, 1783. Salus parvulorum ex mera est Dei bonitatis effusione, X, 1798. Cur alios salvet Deus, alios non salvet, sine fidei diminutione nescitur. X, 1798. Salvat Deus dono bonitatis, et judicio severitatis obdurat. X, 1782. Nemo nisi juste damnatur, nemo nisi misericorditer liberatur. X, 1855. Salus hominis quomodo in ejus voluntate sit. V, 2244. Hominem sola Dei misericordia, et tamen non nisi propria voluntate salvari quomodo recte dicatur. X, 1781. In opere salutis nostrae quid Dei, quid nostrum sit. VIII, 1217, 1218. Salutis desiderium. VI, 883. De salute nullus hic securus. V, 2035. In remedium salutis suae semper tardus est, qui vitae suae incertus est. V, 2226. Salutis initium et progressus. X, 1806.
Salutatio. Non resalutandi praeceptum in Scriptura proverbium est; quid significet. V, 1829.
Samardacus. III, 2342.
Samaritanus, custos. X, 1628. Samaritae vaccis sacrificabant. III, 2235. Eorum dogma. IX, 764. Ostenditur Donatistis convenire. IX, 764. Samaritanorum circumcisio non iterabatur. IX, 764.
Samatius. III, 2357.
Samson a Jacob in benedictione Dan praecognitus. III, 2202. Samsonis fortitudo non ex capillis, sed ex mandati Dominici observatione pendebat. III, 2177. Cum capillis rediit ob poenitentiae meritum. III, 2177.
[Col. 0797] Samuelem aut de Aaron natum, aut sacerdotem dicere, stultitiae aut ignorantiae est. III, 2244. Nec dicendum vicem egisse sacerdotis. III, 2246. Obtulit quidem Deo sacrificium, sed per sacerdotes. III, 2246. Samuel non est ostensus Saüli. III, 2179, 2230.
Sancti multi honoris digni in terris. VII, 809, 810. Sanctitas quaedam naturalis in animis nostris. II, 1101. Sanctae vitae ratio processu gaudet et crescit, cessatione torpescit et deficit. II, 1118. Sanctis non deest unde hîc jugiter gemant ac se peccatores pronuntient. V, 1943. Sancti quomodo sancti esse non desinant, licet peccato nullus careat. VIII, 1221. Cur peccatoribus in sanctos potestas data. X, 1861.
Sanctis nunc stola una, post judicium erit duplex. V, 2155, 2189. Sanctorum una vita, praemia diversa. V, 2182. Nullam in futuro meritorum distantiam Jovinianus voluit. V, 2183. Sanctorum inter se post remunerationem distantia. III, 2316. Sanctorum communio quae sit, et quibus sit, exponitur. VI, 1197. Sancti hinc migrantes coelum petunt. VI, 918, 954, 981. Deum vident. VI, 918, 954, 981. Rogantur ut qui securi sunt de se, solliciti sint de nobis. VI, 918. De sua incolumitate sunt securi, et de nostra salute solliciti. V, 2137. De nostra bona vita in coelo gaudent, et tristantur de mala. V, 1877, 1878. Orant pro nobis. V, 1877. Sanctorum intercessio pro populi necessitatibus. VII, 811, 812. Eorum patrocinia expetere, et solemnitates pie celebrare. VI, 1171. Sanctorum limina frequentare, et ipsorum contra peccata adjutorium postulare. V, 2225. Sanctorum invocatio. VI, 824. Sancti in oratione qualiter cogitandi. VI, 1012. Sanctorum omnium festivitas ac de ea sermo. V, 2133.
Sanctimonialis. V, 2165, 2166. Sanctimonialis habitus. VI, 1060. Sanctimonialium, quae Moniales non nisi pecunia accepta suscipiunt, simonia. II, 1139.
Sanguinis genera usque ad viginti tria physiologi dinumerant. III, 2163. Sanguis non minuendus, excepta infirmitate periculosa, letaniarum diebus. V, 2077. Sanguis effusus vindicari se postulat, sicut opus opificem laudat. III, 2262. Sanguinis justi pretium pertimescit iniquitas possidere. V, 1901. Sanguinis Christi pretium Dei providentia impensum. V, 1901. Sanguis Agni candidare novit, non cruentare. V, 2351, 2352.
Sanitas omnis a Deo. VII, 846.
Sapientia aeterna quî creata, aut initium viarum Dei. VIII, 1178. Subsistentiam habet, non alibi nisi in eo ex quo nata est. VIII, 1178. Sapientiae creatae et increatae discrimen. VI, 915. Sapientia creata domus est Dei. VI, 915. Coelum coeli. VI, 915. Exordium non sumpsit temporis, sed conditionis. VI, 916. Numquam mutatur, licet sit mutabilis. VI, 916, 921. Sapientia, quasi sapida scientia. VI, 999. Est amor seu sapor boni. VI, 786. Lignum vitae, unde legis amaritudo dulcescit. V, 1794. Paucorum est. VI, 786. Sapientia infidelibus superest ex naturae a Deo conditae reliquiis. X, 1814, 819. Sapientiae sedes in cerebro. VI, 1215. Sapientia liberat, conservat, coronat. VI, 1337. Sapiens sine operibus bonis, abusio. VI, 1079. Sapientia perfecta. V, 2323.
Sapphirus quos significet. VI, 1229.
Sara, Ecclesiae figura. V, 1748.
Sarabaïtae. VI, 1270, 1304.
Saraca. II, 1097.
Sarcinae Christi et saeculi discrimen. V, 1800
Sardius quos significet. VI, 1230.
Sardonio qui ostendantur. VI, 1230.
Satanas, qui ipse sibi malitiae auctor. III, 2282, 2297. praesumpsit divinitatem. III, 2297.
Satisfactio humilis opponitur tumori. VI, 1097. Satisfactio est causas peccatorum excidere, nec earum suggestionibus aditum indulgere. VIII, 1218.
Saturitas castitatem prodigit, nutrit illecebram. V, 2031.
Saturninus Donat. IX, 807.
Saturninus diaconus. IX, 798.
Saturninus fossor. IX, 781, 794, 797.
Savinus a Terracina. IX, 779.
Saül inter prophetas prophetabat. III, 2178. Non ut quidam aestimant, spiritu malo. III, 2178.
Saulus Stephanum omnium manibus lapidavit. V, 2099. Sauli crimen et indulgetur et vindicatur. V, 2146.
Scala Claustralium, seu paradisi. VI, 997.
Scennius ab Arimino. IX, 779.
Schismaticorum pater diabolus. IX, 792. Schismatici patientia sunt superandi. IX, 792.
Scholasticus auditorialis. X, 1681. Scholasticus lingua graeca et latina. X, 1737.
Scholastici opponuntur simplicibus et imperitis. V, 1758.
Scholasticus episcopus in Sardinia exsul. X, 1779.
Scientia unde nobis. VI, 1009. Scientiae omnis fons Deus. [Col. 0798] VI, 996. Scientia nostra ex parte. III, 2159. Scientia in malis est, non vera sapientia. VI, 999. Scientia vera. V, 2323. Scientia boni vera non est, nisi ad hoc sciatur, ut agatur. X. 1861. Scientia bonitati ac disciplinae modum praescribat necesse est. V, 1849, 1850. Scientia sui. VI, 816. Caeteris scientiis est praeponenda. VI, 816. Parit humilitatem, caritatem, VI, 818. Ad scientiam sui duo necessaria. VI, 818. Ad scientiam sui ac Dei tres gradus seu ascensiones. VI, 817. Speculum cordis hujus rei gratia tergendum. VI, 818. Scientia Beatorum. VI, 993, 996.
Sciniphes. V, 1781, 1783.
Scotis episcopus a Coelestino ordinatus. X, 1752, 1831.
Scribae Judaeorum de Simeone erant. III, 2203.
Scriba publicus. IX, 780. Scriba officii legati Carthaginis. IX, 816. Scriba curatoris Carthaginis. IX, 816.
Scrinia ecclesiastica. X, 1778, 1784.
Scripturae divinitus inspiratae. VIII, 1175, 1183. Quasi litterae sunt nobis a Deo directae. VI, 1050. Quae nos ab exsilio ad patriam revocent. VI, 1339. Scripturam veteris Testamenti, velut crudelitati faventem Manichaei blasphemant. V, 1826. Scripturae si non integrae recipiantur, aperiuntur januae omni errori vel sceleri. VIII, 1145. Nullae recipiendae praeter eas quas recipit Ecclesia. V, 2176, 2183. Scripturarum libri eo numero recipiuntur, quem Ecclesiae tradit auctoritas. X, 1718, 1733. In Scripturis canonicis non recensentur quae habet Daniel de Bele, dracone, etc. III, 2191. Nec libri Machabaeorum. III, 2192. Scripturis quanta debeatur reverentia. V, 1739. Scripturarum testimonia cui pauca non sufficiunt, plura non proderunt. X, 1789. Ariani contendunt vacuum approbari si quid praeter auctoritatem divinorum voluminum ponitur. II, 1159. Scriptura silet quae vera tamen ratione creduntur. VI, 1144. Scripturarum arcana illitteratis negat Julianus aperiri posse. X, 1740. Scripturae lectio multis suadetur. VI, 1304. Hanc legere, aut si legere non novit, legentem audire quisque debet. V, 2325, 2328. Ab ea legenda vel audienda nec rusticus excusatur. V, 2325. Scripturarum lectio divinae est praecognitio non parva beatitudinis. V, 2324. Scripturae adhaerentes non obscurat mundana iniquitas. X, 1869.
Scripturae sensum inesse arcanum. VIII, 1177. Testamenti veteris litteram sine spiritu, modico fructu percipi. V, 1765. Scripturae littera ut Judaeos, ita et haereticos solet occidere. V, 1799. Quomodo. V, 1804. In Scripturis utriusque Testamenti sunt quae egent spiritali expositione. VIII, 1149. Quod Manichaeis de antiquo, hoc impiis de novo dicere licet. VIII, 1150. Scriptura nulli sapit, nisi cocta in corde. VI, 985. Scripturae sacrae, vinum. V, 1919. Aqua ex eis bibitur, quando Christus in illis non intelligitur. V, 1920, 1921. Scripturarum profunditates quam utiles. X, 1865. Scriptura aliquando in unum enuntiat quod sonat, aliquando et aliud. VI, 1143. Fecunditas ejus, dum discutitur. VI, 1143. Scripturarum sensus qua ratione indagandi. V, 1942. Scripturae sensus suos sollicitis et devotis aperiunt, negligentibus claudunt. III, 2289. Quî intelligendae sint. VI, 1203. Quî tractandae. VI, 1203. In Scripturis si quid diversum sonat, quid agendum. X, 1665. Scripturae tria rerum genera continent. V, 1806. Quaedam prohibent, quaedam praecipiunt, nonulla concedunt, alia suadent. II, 1105. Scripturas uri et domum in qua repertae fuerint dirui praeceptum est. IX, 781. Scripturae laudatur translatio antiqua. V, 1796.
Scorpionis carnes scorpionum morsibus medentur. V, 2201.
Scyllacius. IX, 816, 827.
Scytha. II, 1097. In Scytharum oris militantes quid in aquis possint. II, 1139. Scythae monachi male audiunt apud Hormisdam. X, 1777. Defenduntur a Joanne Maxentio. X, 1778. Ad Hormisdam missi quomodo anathematizent Pelagianos et contraria eis scripta suscipiant. X, 1776. Eorum de gratia Dei professio contra Pelagianos. X, 1771.
Sebastianus protector domesticus. IX, 816, 827.
Securus in hac vita nemo sit. V, 1883. Unde tamen securus esse possit. V, 1885. Securitas duplex. X, 1866. Securitatem fovere non debet concessa latroni indulgentia. V, 2046. Quam haec stulta ac periculosa sit. V, 2046.
Secundianus. IX, 807.
Secundus minor. IX, 774.
Secundus a Praeneste. IX. 779.
Secundi Tigisit. ad Cathaginem adventu alius loco Caeciliani episcopus ordinatus. IX, 793.
Sedere episcopos Tribunus rogat. IX, 827. In consessu presbyterorum sedet Pelagius laicus. X, 1699. Sedendi in ecclesia debilibus potestatem facit Caesarius: eaque mulieres abuti queritur. V, 2319.
Selemias. VII, 811, 812.
Seleucus PF. P. IX, 843.
Sem obtigit terra Chanaan deinde dicta. V, 1811.
Senator. IX, 843, 844.
[Col. 0799] Seneca carissimus Pauli amicus. VI, 1263.
Seneca quidam senex imperitus et in errore Pelagiano obstinatus. X, 1766. 1770. Puellarum sacrarum cum servis Dei mixtarum congregationem instituit. X, 1770.
Senectutis bona. VI, 1231. Senex sine religione, qualis abusio. VI, 1079. Seni cavendum a corde et lingua, quae in carne numquam veterascunt. VI, 1080. In senibus sobrietas et morum perfectio requiritur. VI, 1080. Senes in quibusdam, in aliis juvenes esse decet. VI, 1062.
Seniores locorum. IX, 795, 818, 841.
Sennodus subdiaconus. VIII, 851.
Sensatio quomodo fiat. VI, 795.
Sensualitas quid. VI, 808.
Sensus quid sit. VI, 786, 808. Sensus in se unus et non corpus, unde corporeus et multiplex. VI, 782. Sensus et affectus naturalis id est, quod anima. VI, 784. Sensus hominis duplex. VI, 784, 819. Sensus sunt et in interiori homine. VI, 815. Sensuum corporis et sensus animi discrimen. X, 1889. Sensibus homines cur animalia quaedam superent. VI, 788. Sensus quinque nobis cum brutis communes ad usum, non ad oblectamentum. VI, 1338. Quomodo formentur. VI, 802. Quomodo corrumpantur. V, 2165. Sensus non juvant animam ad cognitionem invisibilium. VI, 781. His non invenitur Deus. VI, 887. His impeditur anima ne se noscat. VI, 800. Ac tantum adjuvatur ad corporeas formas sentiendas. VI, 802. Sensus quinque quasi quinque virgines. V, 2350. Per eos quasi per januas aut mors aut vita ad animam ingreditur. V, 2165, 2350. Sensus corporei post resurrectionem vertentur in rationem. VI, 788.
Sensus auctor est litterae. III, 2300.
Sententiae quae simplices, quae conjunctae. I, 1409.
Septiminus proconsul. IX, 811.
Septimius Altinus laudatur ob detectos Pelagianos. X, 1761, 1763. Reprimit renascentem Pelagii haeresim. X, 1684.
Sepulcra divitum visenti quid in mentem venire debeat. VI, 1352. Sepulcrum Christi, vulva. V, 2204. Sepulcrum Christi, cor nostrum. V, 2205. Scriptura evangelica. V, 2205. Sepultus est Christus, ut sepulturae sanctorum benediceret. VI, 1194. Sepultura infidelium segregata a sepultura fidelium. VII, 811, 812. Sepultura juxta tumulum S. Stephani. VII, 819. Sepulti in basilicis Circumcellionum aliqui. IX, 801. Sepultura in domo Dei non concessa. IX, 801. Sepultura sumptuosa iniquis nil prodest, ut Sanctis nil nocet vilis aut nulla. X, 1867. Sepulturae nostrae in baptismo gratia. V, 1902.
Serapis templum a quo ablatae cupae. IX, 797, 798, 799.
Serenianus. IX, 816, 827.
Sermo concionantis, speculum est. V, 2291. Sermo habebatur in Vigiliis. V, 2284, 2320. Sermones ad populum diebus non feriatis habitos. V, 1772, 1783. Sermones graphio ceraque ligati. V, 2147. Sermo Dei et pascit, et pascitur. V, 1757. In sermone copiosa est egestas humanae intelligentiae. X, 1874.
Serpens ponitur pro sapientia. V, 1778 1781. Serpentis quadruplex astutia. VI, 1240. Serpentes corpus offerunt ut caput tueantur. X, 1698. Serpentis genus, quod evomit omne venenum, ante quam veniat ad fontem. VI, 1057. Serpentis flatu quomodo infecta hominum natura. X, 1639. Serpens Evae non per se, sed per ipsum diabolus locutus est. VI, 747. Serpentem ex virga Moysi imaginarie esse productum. III, 2164. Serpens aeneus Christi figura, V, 1807. Cur aeneus, non aureus aut argenteus. V, 1808.
Servitus Dei quatuor modis variatur. VI, 1139. Servitus Dei semper libera. X, 1869. Servire Deo non possumus, nisi de Dei munere. VI, 913, 928. Servos esse liberos in non peccando. V, 1767. Servit justus quibus imperat. X, 1873. Servus est malus, etsi regnet, nec unius hominis, sed tot dominorum quot vitiorum. X, 1863. Bonus autem etiamsi serviat, liber est. X, 1863. Servitutis nomen et conditionem culpa genuit, non natura. X, 1873, Melior ejus status est, qui famulatur homini, quam qui suae servit cupiditati. X, 1873. Servorum origo ad Ninum refertur. III, 2353. Servus heri frater, canibus tamen posthabetur. V, 2030. Servorum officium. V, 1980.
Servus publicus. IX, 795.
Sethianus malam vult esse carnem nostram. VIII, 1220. Tria inducit barbara principia. VIII, 1217.
Severianus Pelagianus. X, 1753.
Severus et Macarius occisi. IX, 814.
Severus Trevirensis episcopus. X, 1754.
Severus episcopus in Minoricensi insula. VII, 821. Scribit miracula in eadem insula coram Reliquiis S. Stephani edita. VII, 821. Ejus epistola laudatur. VII, 835.
Sextus Thamugadiensis. IX, 793.
Sexuum par conditio apud Deum. V. 2290, 2292, 2340.
Sibyllae testimonium de Dei filio Deo. VIII, 1103, 1126.
[Col. 0800] Sichima interpretatur humerus. V, 1765.
Sicilia Pelagii doctrinam excepit. X, 1696.
Sidera, solida corpora. VI, 1028.
Sidon interpretatur venator vel venatrix. III, 2204.
Signum quid sit. I, 1410. Signum Christi, crux, ejusque virtus. VI, 1174, 1175. Signum salutis in fronte Christianorum ab episcopo in Judaeorum frontibus impictum. VII, 827. Signo salutari a S. Stephano signatur cor mortui, et statim salvus surgit. VII, 838. Signo Christi signari debet res magna et pretiosa. V, 2237. Quis ad perniciem aut ad profectum eo se signet. V, 2237. Signare se in nomine Christi initio itineris aut operis. VI, 1172. Signantes se, et post sacrilego cibo utentes, nihilo minus animam occidunt. V, 2271.
Sihora armen, id est, Domine miserere. II, 1162.
Silentium commendatur. VI, 1239. Silentium ab ipsis etiam utilibus verbis. VI, 1102. Silentium monachis id operatur, quod aqua piscibus. II, 1147. Silentium a Completorio ad Primam dictam servandum. I, 1453. Silentium Quadragesimae tempore. I, 1453.
Silvanus (Summensis). IX, 821. Primas Numidiae, IX, 822, 827.
Silvanus Cirtensis, traditor. IX, 768. Uti probatur gestis consularibus. IX, 793. Traditor et fur rerum pauperum. IX, 795, 797. Scil. cum sub Paulo subdiaconus esset. IX, 794, 795, 797. A fano Serapis acetum tulit. IX, 797, 798, 799. Viginti folles a Victore accepit, ut eum presbyterum faceret. IX, 795, 797, 799. Ab Harenariis et Campensibus factus est episcopus. IX, 798, 799. Reluctante populo, et alium sibi episcopum civem suum quaerente. IX, 797. Unde et de illo aiunt, Quando factus est episcopus, non illi communicavimus. IX, 798. Silvano in gratiam diaconi scribit Purpurius. IX, 795. Necnon Fortis et Sabinus. IX, 795.
Silvanus Nazareth archiepiscopus. II, 1133.
Silvester Papa. IX, 787.
Silvester Comes. IX, 801.
Simeonis elogium. V, 1998.
Similitudinem ejus a quo nascitur, nihil in creatis perfectam exprimit. VI, 1015. Similitudinem Dei aliquam habet omnis creatura. VI, 1023.
Simplex est, quod unum quid significat. I, 1409.
Simplicitas solius Dei est. X, 1893.
Simplicianus Mediol. IX, 807; X, 1850.
Simul esse dicitur tribus modis. I, 1439.
Simulatio non vincit in bono malum. X, 1879. Duplex est peccatum. X, 1877.
Sin interpretatur tentatio. V, 1796.
Sinapis virtus. V, 1913, 1914. Sinapi cum curandum caput, demuntur capilli et omnia cutis impedimenta. V, 1915. Sinapi significatur fides Christiana. V, 1913, 1914. Item Christus. V, 1915. Martyres. V, 1915. Laurentius. V, 1914.
Sinus Patris. III, 2265.
Siphori, qui nunc Bonosiani. VIII, 1217.
Siricius. IX, 807.
Sisinius Constantinop. X, 1755.
Sites sunt multae. V, 1796. Sitientis Deum pii affectus. VI, 934, 942, 944, 953, 981.
Sixtus Apostolicae sedis presbyter, ac postea pontifex. X, 1831. Sixtus Papa. X, 1764. Vide Xystus.
Smaragdus quos repraesentet. VI, 1229. Qui sint pretiosissimi. VI, 1229.
Sobrietatem verbo et exemplo Christus docuit. V, 1866. Sobrietatis laus. VI, 1105. Peccat, qui plus manducat aut bibit quam expedit. VI, 1182.
Societas malorum difficile solvenda. X, 1761.
Socratis dictum. VI, 1292.
Sodomitarum in Lot violentia. VI, 1326. Sodomorum incendio cur infantes cum patribus cremati. III, 2224.
Sole stante sub Josue et Ezechia, temporum cursus non fuit perturbatus. III, 2175, 2167.
Soliloquiorum liber. VI, 864.
Solemnitatum gaudia nescit, cui nec cor purum, nec corpus castum. V, 2169.
Sollicitudo ordinata securitatem parit. X, 1866.
Solon et Lycurgus. III, 2350.
Solon Officialis publicus. IX, 780.
Somnia contemnenda. VI, 1174. Somniorum quinque genera. VI, 798. Somnia lasciva. VI, 795. Somniorum variae causae. VI, 1024.
Sonia. II, 1097.
Sortilegia quibus nocere valeant aut non valeant. VI, 1175. Vide Divini.
Sparsa, consul. III, 2176.
Species quid sit. I, 1424.
Spectacula, ad quae peregrinae ferae et ignota animalia adducebantur. II, 1109. Spectaculis renunciavit Christianus. VIII, 1119.
Speculum inscriptus liber. VI, 967. Alius dictus Speculum [Col. 0801] peccatoris. VI, 983.
Spelunca Arianorum ecclesia. VIII, 1115, 1130.
Sperantius. IX, 791.
Speretius sacerdos Jovis. IX, 781, 782, 783.
Sperare ac desperare male quid. V, 2221, 2235, 2273.
Spei Christianae virtus. V, 1961. Spe nutritur fides, ut corpus cibo. VI, 1025. Spes animum in coelestia inserit, et cum iis nectit. V, 1960. Diabolus si posset sperare, quod non invenit in se, sumeret de Dei pietate. VI, 1118. Spes numquam abjicienda. V, 1960. Unde sit peccatoribus. VI, 1098. Quomodo fovenda. X, 1867. Spem sublevant jam praestita Dei beneficia. VI, 884. Spes maxima nobis in Christo. VI, 907, 910, 912, 956, 961. Spem resurrectionis et aeternorum praemiorum si non habuissent sancti, mortem per tot cruciatus pro lucro maximo non suscepissent. VI, 1164. Spes aeternae vitae stat in tribus ex parte nostri, et in tribus ex parte Dei. VI. 859. Spes sine timore negligens, timor sine spe est depressus. VI, 1253. Spe salutis excidit, ex eo ipso quod quis non quaerat Dei auxilium. X, 1866.
Spiritales in avibus ab Abraham oblatis ac non divisis adumbrantur. V, 1745.
Spiritalia fide attingi, non ratione. VI, 1009.
Spiritus multimodis dicitur. VI, 785. Sex modis in Scriptura dicitur. VI, 1009. Spiritus est, quidquid aliquid est, et non est corpus. VI, 797. Spiritus diversi a Deo creati. VI, 763. Spiritus duo, unus Dei, alter mundi, seu quo animatur mundus. V, 2056. Spiritus qui ferebatur super aquas, non est intelligendus Spiritus sanctus. III, 2237. Res erat Dei, non Deus. V, 2056. Sed seminarius animandae conditionis. V, 2056. Spiritus omnis Dei est, non tamen Deus est nisi qui de ipso est. III, 2237. Coelestia omnia spiritus sunt. III, 2238. Spiritus mundi, spiritus diaboli, Spiritus Dei. VI, 963. Spiritus Dei, oleum justi. IX, 767. Spiritus, vis animae ubi corporalium rerum imagines exprimuntur. VI, 785. Spiritum non esse tertium in substantia hominis. VI, 815; VIII, 1216. Spiritus corporeus. VI, 803. Spiritus vocabulo ventus significatur. III, 2254.
Spiritus Dei, vel Spiritus Domini, vel Spiritus Christi ubi in Scripturis sine additamento invenitur; Spiritus sanctus haud dubie significatur, ubi additur malus, diabolus intelligitur. III, 2179. Spiritus sanctus indicatur, quoties in novo Testamento Spiritus nomen simpliciter ponitur. VIII, 1184. Hoc et de vetere dicere licet. VIII, 1184. Spiritum sanctum ipsum Patrem quidam dicunt. III, 2387. Spiritum sanctum in formatione corporis Christi pro semine fuisse, quidam opinantur. X, 1717. Eum Patre et Filio minorem esse Ariani volunt. VIII, 1129. Et quasi subjectum Deo imperanti parere dicunt haeretici. V, 2092. Illum minorem aut ministerialem magis quam Deum dicentes, refelluntur. V, 2178. Spiritus sanctus Domini nativitatem scire ab Eusebio frustra negatur. III, 2373. Quippe qui divinitatis, substantiae ac scientiae ejusdem non negatur. III, 2373. Substantia ejus substantia Filii est, adeoque substantia Patris. III, 2374. Si non est ejusdem divinitatis, inepte in numero Patris et Filii positus est. III, 2375. Ignorantiam in eo non arguit quod Christus ait, Nemo novit Patrem nisi Filius. III, 2374. Aut quod Apostolus, Spiritus omnia scrutatur. III, 2374. Spiritus sanctus intelligi potest stella quae Magos ad Christum perduxit. III, 2195. Spiritus sanctus sacerdos Dei excelsi, non summus. III, 2329. Vide Melchisedech.
Spiritus sanctus secundus a Christo, tertius a Patre, in Trinitate est adorandus. III, 2280. Tertius est ordine, non natura; gradu, non divinitate; persona, non ignorantia. III, 2376. Super omnes potestates est. III, 2318. Spiritus hylicarum moderatur substantiarum. III, 2318. Spiritus sanctus, amor Patris et Filii. VI, 820, 959. Indissolubile vinculum Trinitatis et amoris. VI, 820. Trinitatis indissolubile mysterium colligat. V, 2017. Caritas est substantialis, consubstantialis Patris et Filii. X, 1894. Patri ac Filio natura et dignitate sociatus. VIII, 1176. Patri et Filio aequalis et ab utroque inseparabilis. VI, 976; VIII, 1128. De Patris et Filii unitate aut aequalitate quod dictum est, id et de Spiritu sancto dictum. VIII, 1116. Spiritus sanctus, ut Pater et Filius adorandus. V, 2176. Aequali reverentia colendus. V, 2088. Semper erat. VIII, 1185. Spiritum sanctum esse, multis Scripturis docetur. VIII, 1184. In nullis dicitur creatura. VIII, 1184. Ejus dignitas. VIII, 1184. Spiritus sanctus demonstratur Deus esse. III, 2294; V, 2087, 2089; 2187, VIII, 1194, 1207. De Patre est vere ac proprie. V, 2176. A Patre procedit. VIII, 1207, 1210. Ideoque de ejus est substantia. VIII, 1210. Quî processio dici possit ei contulisse deitatem. VIII, 1210. Spiritus sanctus est a Patre et Filio. VIII, 1213. Unus est Patris et Filii Spiritus. VI, 734, 737, 770. Sic est de Patre et Filio, quomodo datus, non quomodo natus. VIII, 1196. Dici nequit filius. VI, 737. Neque genitus est, neque ingenitus. [Col. 0802] VI, 734; VIII, 1171, 1193. Sed a Patre et Filio procedens. II, 1160; V, 2175, 2180, 2195; VI, 734, 737, 976; VIII, 1193, 1196. Solus essentialiter de Patre Filioque procedit. VI, 755, 770. A Patre et Filio procedere qua ratione intelligatur. VI, 1016. Quia de Filio qui vita est accipit, utique vita est. III, 2237. De Deo est, et ei consubstantivus. III, 2238. Spiritui sancto scire et audire, hoc est quod esse. X, 1894. Spiritus sanctus bonus magister, quid doceat. V, 2093. Necesse est unius sit cum Christo substantiae, cum quo unius est doctrinae. V, 2094.
Spiritus sanctus vocabulum appellativum, naturale et personale est, proprium vero, Deus. VIII, 1210. Spiritus sancti nomen est relativum. VIII, 1173. Licet non relatione reciproca, ut sunt Patris et Filii nomina. VIII, 1173. Spiritus sanctus ubi Paracletus dicitur, operationis ejus proprietas exprimitur. V, 2188.
Spiritus sanctus non est separabilis a Filio. V, 2091. Cur venire nequibat, nisi abiret Christus. V, 2091. Passionis Christi est fructus. VI, 963. Effectus ejus in nobis. VI, 963. Quatenus in columbae aut ignis specie visus sit. VI, 1016. Spiritus sanctus non columbam aut ignem assumpsit. VI, 737. Non sic apparuit in specie columbae vel ignis, quomodo Verbum in homine. VIII, 1196. Propter has corporales formas dicitur missus, sed non minor Patre. VIII, 1197. Alius est, sed non minor Filio. V, 2088. Similis est naturae ejusdemque substantiae, et majestatis socius. V, 2088. Vicarius Redemptoris. V, 2088. Non jam visitator subitus, sed habitator aeternus. V, 2088. Per ipsam substantiam, non per solam operationem. V, 2088. Spiritu sancto apparente praesens erat Christus, et Christo cum Apostolis versante aderat Spiritus sanctus. III, 2287. Si non istud ad personam trahas, sed ad naturam. III, 2287. Quid Apostolorum adjecerit perfectioni. V, 2088. Spiritus sancti musto non soli Apostoli inebriati. V, 2090.
Spiritus sanctus quasi proprior videtur nobis esse, ut Patris et Filii munus. VI, 783. Donum Dei proprie dicitur, et caritas. VIII, 1174. Pignus est immortalitatis. III, 2371, 2375. Praestat ut Deum vocare patrem liceat. III, 2372. Per ipsum habetur signum adoptionis: cum veteribus sanctis non ita fuit, ut nunc ab adventu Christi est in fidelibus. III, 2371. Fuit tamen in Prophetis propter dispensationem, et in justis causa sanctitatis. III, 2371. Signum est in homine victoriae Christi, et eum in quo fuerit, in inferis teneri non patitur. III, 2371. Qui hunc Adae datum putant, quale donum sit nesciunt. III, 2372. Spiritus sancti donum, Christi in coelis regnantis argumentum. V, 2093. Spiritum sanctum accipientes cur non nunc ut olim linguis omnibus loquantur. V, 2091. Sic nec abeuntem Christum amisimus, quem fide retinemus, et venientem Spiritum possidemus. V, 2093. Spiritus unus, sed dona et officia habet multa. III, 2286. Spiritus sancti doni triplex officiorum forma Apostolis ostensa. III, 2287; VIII, 1196. Spiritus sancti dona contra septem vitia. VI, 1261. Cum petitionibus orationis Dominicae et beatitudinis comparantur. V, 1868. Spiritus sancti dona nunc diversa in singulis, in aeternitate communia erunt in universis. V, 2189. Spiritus sanctus dicitur gemere, quod faciat gementes. VI, 738. Regit, erudit, consolatur et perducit Ecclesiam ad Christum. VI, 783. Ipse et Prophetas et Apostolos inspiravit. VIII, 1176. Spiritus sancti verba non dicentium merito pensantur. III, 2178. Neque his augentur proferentium merita, si non habent bona opera. III, 2178. Spiritus sanctus integer videtur non esse, cum nos amittit. III, 2404. Quotidie ad nos est invitandus. V, 2090. Spiritus sancti invocatio. VI, 908.
Sponsis suis Deus saepe se subtrahit; cur. VI, 1001. Quam tunc caute se gerere debeant. VI, 1001.
Stabilitatis instabilitatis ue conflictus. VI, 1098.
Stationarius. IX, 780. Vide apparitor.
Stephanus, qui et Celeliel. VII, 816. Juvenis et pulcher V, 2148. Sincerissima praeditus castitate. V, 2137. Mira caritate. V, 2138. Ecclesiae datus ad exemplum. V, 2137. Diaconus ex laico electus. V, 2138. Archidiaconus Christi. VII, 813, 814. Dictus apostolus. V, 2052. Primus adversus Judaeos bella Dominica bellavit. VII, 814. Mortem primus reddidit Salvatori. V, 2138. Stephanus Martyrum primicecerius. V, 2145. Prima ovis Christi pedissequa. V, 2143, 2144. Fidei clavibus coelum sibi aperuit. V, 2143. Humanam speciem non habet, sed angelicam, patentibus coelis V, 2143. Videt Angelos, Christum, ac Deum. V, 2143. Hîc adhuc positus ipsam meruit videre Trinitatem. V, 2147, 2149. Christi exemplo excitatus pro inimicis orat. V, 2146 Stephanus saeviens et diligens. V, 2140. Cur pro se stans et pro inimicis genu flexo oraverit. V, 2141, 2144. Stephani orationi debetur conversio Sauli. V, 2124, 2144, 2146.
Stephanus sub forma decori juvenis sese visibilem praebet. VII, 838, 840, 841, 853. Diaconi habitum praeferens. VII, 838, 846. Stephani corpus presbytero Luciano revelatum. VII, 806. Reliquiae ejus septimo Kal. Jan. translatae, [Col. 0803] VII, 815. Illis detectis LXXIII. animae a variis morbis sanatae. VII, 815, 816. Corporis pars Avito a Luciano tradita Bracharam per Orosium mittitur. VII, 807. Stephani Reliquiae in Minoricensi Insula positae miram Judaeorum conversionem operantur. VII, 823, 835. In urbem Uzalensem cum hymnis et canticis Episcopo in gremio eas deferente portantur. VII, 835. Ita et in Ecclesiam Sion cum psalmis delatae fuerant. VII, 815, 816. Scriptura de Translatione ejus a Jerusalem in urbem Bysantium. VII, 817. Stephani Reliquiae in urbe Capuana. VII, 817. Stephani miracula duobus libris comprehensa. VII, 833. Stephani invocatio, et protectio. II, 1097. Stephani crucem propriis gestantis humeris pictura in velo exhibita. VII, 851.
Sterilitatis causa, duritia erga pauperes. V, 2341.
Sternutationes sacrilegae et ridiculosae. V, 2269. Prohibentur. VI, 1172.
Stipendia consequens sibi publice decreta, si amplius quaerit, ut concussor damnatur. V, 1903.
Stilicho Consul. IX, 808, 814.
Stoici autumant nullum esse verbum, cujus non certa ratio explicari possit. I, 1412, 1413.
Stolae duae, resurrectiones duae. VI, 1282.
Strenae diabolicae. V, 2002, 2004. Prohibentur. VI, 1172.
Subbulensis locus. IX, 801.
Subdiacones respondent, non sui, sed lectorum esse, codices habere. IX, 794. Ab iis exigitur supellex Ecclesiae. IX, 795. Qui subdiacones, mox vocantur fossores. IX, 795.
Subjectione Filii ad Patrem perfecta universae creaturae restauratio declaratur. VIII, 1186. Subjectio inimicorum, quid. VIII, 1186.
Subscriptiones Concilii adversus Pelagium petitae. X, 1731.
Substantia id Graecis est, quod nobis persona. VI, 979. Quid sit proprie. I, 1426. Substantia superna et inferna initio condita. III, 2317. Substantiae hylicae. III, 2318. Substantiae secundae quae dicantur. I, 1426, 1427. Substantia nihil malum, sed ex comparatione quaedam et mala dicuntur et immunda. III, 2215, 2222.
Succinos collo non appendere. VI, 1172.
Superbia quid sit. VI, 1089; X, 1884. Ejus diversae species. I, 1462. Arrogantiae, insolentiae, superbiae et contumaciae proprietates. VI, 1256. Superbiae ingenium ac malum. VI, 1058. Superbia tumor, non magnitudo, non sanitas. V, 1996. Invidentiae est parens. X, 1884. Ex Angelis daemones facit. VI, 1053. Angelos de coelo dejecit, et homines de paradiso. VI, 1093. Superbia peccatorum omnium initium et finis et causa. VI, 1053. Peccatum omnium pessimum. VI, 1223. Vitiis omnibus deditum esse praestat, quam superbum. VI, 1224. Sine cupiditate esse non potest. V, 2312. Sicut nec cupiditas sine illa. VI, 1053. Superbia et cupiditas duae compedes, quibus elati deprimuntur. V, 2313.
Superbi omnes cervicati sunt. V, 2312. Superbi, peccatorum nomine, passim in Scripturis maledicuntur. V, 2310. Superbiae et humilitatis conflictus. VI, 1093. Superbia diaboli et humilitas Christi opponuntur. VI, 1053. Superbia diaboli quid in homine effecerit, et quid vice versa humilitas Christi. X, 1864. Superbia Archangelum de coelo deposuit, et illuc sperat terra et cinis cum ea conscendere? V, 2313. Superbiae progessus quo nos praecipitet. V, 2003. Superbia ex vitiis omnibus sola in recte factis cavenda, X, 1863. Superbo virtutis species esse potest, non res. VI, 1223. Superbus quam aegre corrigatur. VI, 1223. Quo primum vitio superatus est homo, hoc ultimum vincit. X, 1869. Superbiae radix exstirpanda, nec tantum rami per fictam humilitatem tollendi. V, 2312.
Superfluum quid sit, et quod nostrum non sit. V, 2265, 2268. Necessitatibus quod superest, non nobis proprie datum est. V, 2338. Superflua multa habere probabimur, si necessaria sola retineamus. X, 1866. Superflua in ornatus filiorum aut filiarum insumentes, quo bono se privent, cui periculo se exponant. V, 2336. Superfluis tuis sibi non eget Deus, sed ea sibi vult conservare. V, 2336.
Superi pro iis qui hîc degunt. III, 2315.
Superioribus tria praesertim necessaria. VI, 1082.
Superius presbyter. IX, 799.
Superius stationarius. IX, 780.
Superstitiosae observationes. V, 2235, 2239, 2268, 2269, 2270; VI, 1172, 1174. Superstitiosa observans diabolo sacrificat. V, 2272. Ac repudiato Christo cum diabolo pactum facit. V, 2272. Ex parte paganus est. VI, 1174. Hujusmodi hominibus nihil prosunt quaelibet bona opera. V, 2270. Eis perit baptismi sacramentum. V, 2239, 2209. His opus est dura ex prolixa poenitentia. V, 2240, 2269. Cum iisdem nullum habendum consortium VI, 1174.
Supplicia in primis cogitanda, ubi homo vivet durante poena. VI, 1219.
Surgentius. IX, 787.
[Col. 0804] Sursum corda. V, 1891, 1912. Sursum cor ad se habere. superbiae est; ad Deum, obedientiae. X, 1872. Sursum cor ad Dominum, refugium; non ad Dominum, superbia. V, 2083.
Susanna castitate defensa. V, 2041.
Suscepti. X, 1654.
Suspendendus a fidelium communione poenitens nullus, cui mors timetur. VI, 1158.
Suspicionibus locum non dandum. VI, 1220. Iniquum est eum ex suspicione reprehendere, cujus non videntur opera nisi bona. X, 1861. Suspiciosus amicitiae non est idoneus. VI, 838, 841.
Syagrius vir illustris. X, 1790.
Sylvanus Deum praesumit solitarium. VIII, 1215.
Symbolum, latine collatio. V, 2190. A sanctis Patribus institutum secundum Apostolicae institutionis normam. V, 1959. Pro Apostolorum numero duodecim sententiis comprehensum. VI, 1189. Qua ratione institutum tradant. VI, 1190. Quam quisque Apostolus sententiam in Symbolo dixerit. V, 2188. Symbolum est simplex, breve, plenum. V, 2190. Breve verbis, quam magnum et diffusum sacramentis. V, 2191; VI, 1190. Ter repetitur, ut cum mysterio conveniat Trinitatis. V, 2190, 2192. Symboli verba, verba Dei sunt. X, 1656. Symbolum initio itineris aut operis dicere. VI, 1172. Symbolum et orationem Dominicam jussus reddit mortuus mox ad vitam revocandus. VI, 838. Symboli expositiones plures. V, 2183; VI, 1189.
Synagogae typus in rubo Moysi viso. V, 1777, 1778. Synagogae infidelitatem adumbrat Sara mortua. V, 1754. Synagogae Ecclesia regnum rapit. V, 2113. Synagogae cum Ecclesia altercatio. VIII, 1131.
Synodalia gesta amplectenda, quae Apostolicae sedis confirmavit auctoritas. X, 1762.
Synonyma et homonyma quid distent. I, 1421.
Syracusanorum episcopus Constantini epistola ad Synodum convocatur. IX 786.
T.
T. Littera crucis mysterium exprimit. V, 1817
Tabulae lusus. V, 2225. Ludus furiosus. V, 2021, 2030. Not. ( b ).
Taciturnitas habetur pro consensu, sed non semper. V, 2040.
Taediare. V, 1910.
Tarpeiae Romanae factum. VI, 1327.
Tatianus Praefectus praet. IX, 806.
Taurinus Comes. IX, 800, 838. An idem qui Silvester. IX, 801. Not. ( c ).
Templum Dei melius est corpus nostrum, quam quod ex lapidus constructum est. III, 2381. Templis visibilibus Deo pretiosiora sunt spiritualia. V, 2169. Canes in templa introducens flagris dignus judicaretur. V, 2345.
Tempore paulo prior mundus. VI, 995. Tempus potius a creatura coepit, quam creatura a tempore. X, 1883. Temporum conditor sine tempore habet omnia. X, 1862. Ubi sine tempore simul sunt, quae in tempore non simul fiunt. X, 1862, 1864, 1871. In sapientia Dei habentia efficaces causas. X, 1894. Tempora non sunt modo infeliciora superioribus. V, 1965. Temporum asperitas quantum prosit bonis. V, 2249.
Tenebrae a Deo factae. III, 2320. Earum substantia. III, 2317. Ex substantia inferna. III. 2317. Tenebras ante lucem creatas ineptum est putare. III, 2322. Tenebrae, defectus luminis. III, 2322. In ipso sole deprehenduntur. III, 2322.
Tentationes variae hujus vitae. V, 2033. Tentatio duplex, divina et humana, mortalis et salutaris. III, 2299. Tentatio aliquando fit ad probationem, aliquando ad subversionem. III, 2393. Diabolus plus saevit adversus eos qui ab illo ad Deum deficiunt. III, 2393; VI, 1175. Tentationes graviores esse solent imminente Paschate. V, 1775. His non inquietat diabolus nisi bonos. V, 1775. Cur Christus tentatus. V, 2394. Cur nos tentet Deus. V, 1871. Tentari nos Deus permittit, quia diligit. III, 2363. Tentationes utilitas. III, 2363. Quomodo prosit Dei servis, diabolo obsit. III, 2362. Sine tentatione non evenit fidelium profectus. X, 1877. In tentationem petimus non induci, quam ferre non possimus. V, 1908. Tentatio ea unicuique datur, cui cum laude resistere cum opprobrio cedere possit. V, 2297. Tentatio inaudita cujusdam monachi. VI, 1104. Tentationes non vincuntur, nisi Dei auxilio. X, 1757. Earum victoria non ex voluntate nostra, sed ex Dei victoria. X, 1709.
Tentator etsi modo deest publicus, non deest occultus. V, 2272. Tentatoris et artium ejus descriptio. VI, 877, 878, 879.
Terminatius. IX, 787.
Terra repromissionis, Maria. V, 1799. Item, homo ante [Col. 0805] lapsum. V, 1811. Terra viventium et terra morientium. V, 1883. Terra nostra, caro nostra. V, 1741. Per baptismum fit terra viventium, quae ante terra erat morientium. V, 1741. Terrae motus in Africa et Thracia. III, 2174.
Tertullianus corporeum omne a Deo non rejicit. VIII, 1214. Sentit aliquid ex Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum. VIII, 1214. Post hanc vitam sperat quod ad cibum pertinet. VIII, 1218. Tertulliani liber adversus Judaeos. III, 2243.
Testamenta duo duobus viris uvam gestantibus significata. V, 1799. Quî Christus in medio utrorumque. V, 1799. Veteris et novi typus in Joannis et Christi nativitate. V. Joannes. Testamenta duo, duae mamillae, unde sancti nutriuntur. III, 2417. Testamenti veteris ac novi unus est auctor Deus. III, 2381; V, 2006; VIII, 1175. Testamento veteri figurata, in novo videmus completa. V, 1762. Testamenti veteris mutatio praedicta et completa. III, 2241. Testamento veteri novum, velut aquae vinum successit. V, 1919, 1920, 1921. Testamenti novi praecepta summatim collecta. VIII, 1150.
Testatoris voluntati ut in omnibus pareatur, leges habent. VIII, 1108.
Tethys. III, 2167.
Tetrare. X, 1623.
Theasius legatus ex concilio Carthag. IX, 812. Episcopus fuit et caesus. IX, 814.
Theatrorum spectacula velut inquietae conscientiae solatia quaeruntur, sed frustra. V, 2225. Theatrici, quamdiu agunt, a communione separantur. IX, 787.
Thebestina civitas. IX, 803.
Themistius eruditus philosophus. I, 1422.
Theodorus PF. P. IX, 807, 815.
Theodorus. IX, 787.
Theodorus Mopsuestenus Nestorium decepit. X, 1739. Dicitur Mansisteni cum primis quaestionem adversus catholicam de peccato originis fidem movisse. X, 1680. Theodori Mopsuesteni dicuntur qui Pelagii discipuli. X, 1772. Ille a Juliano conventus ac laudatus est, ut qui Pelagianam doctrinam confirmaret. X, 1739. Julianum ipsum damnavit. X, 1740. Ipsius Opus Mercator latine vertit. X, 1739.
Theodorus presbyter. X, 1849.
Theodorus, (rhetor). I, 1442, 1443, 1444.
Theodori Judaei praecipui mira conversio. VII, 824.
Theodosius haer. VIII, 1217.
Theodosii lex in haereticos ordinatores et ordinatos. IX, 806, 812. Alia quae haereticos jure testandi aut aliquid ex hereditate capiendi privat. IX, 806. Theodosius quinquies Consul. IX, 844. Consul sexies. VII, 809. Septimum Consul. X, 1714, 1715. Octavum Consul. X, 1727. Theodosio semper Augusto oblatum Marii Commonitorium. X, 1686.
Theodotus Antiochenus. X, 1689. Quo praesidente Pelagius damnatur. X, 1689.
Theophilus Alexandrinus. X, 1683.
Theophilus a Benevento. IX, 779.
Theriaca. V, 2201, 2207.
Thesaurizantium in saeculo, et thesaurizantium in futurum egregia figura. V, 1794. Thesaurus justi fides. V, 1842.
Thesis et hypothesis quid distent. I, 1441.
Thessalonica. X, 1687.
Thipasa Caesariensis Mauritaniae. IX, 803.
Thomae fides mortua. V, 2072. Thomae inquisitio, fuit universitatis instructio. V, 2063, 2064. In eo Dominus non dubitationis vitium, sed sollicitudinis instruxit affectum. V, 2063, 2064.
Thraciae undecim urbes terrae motu subversae. III, 2174.
Thurificati. IX, 774, 775.
Thuscis vir egregia forma natus. III, 2356.
Timasius et Jacobus adolescentes. X, 1722. Pelagii opera a saeculo conversi. IX, 1713. Augustini opera a Pelagii erroribus discedunt. X, 1713.
Timentis et amantis convenientia et discrimen. X, 1879. Timenti Christum, sed non amanti, fides est daemonis. VI, 1190. Timendus sic Deus est, ut ab ipso ad ipsum confugiatur. X, 1866. Timor alius filiorum, alius servorum. V, 2314. Timor Dei repellit peccata, adjicit virtutes. V, 2314. Ideoque timorem expellit gehennae. V, 2314. Timor poenae mandatum Dei quomodo non impleat. X, 1880. Timore qui non peccat, reus est voluntate. X, 1869.
Timotheus presb. de Pelagio et Coelestino. X, 1683.
Timotheani confusas in Christo naturas volunt. VIII, 1213.
Tiniarum dies. VI, 1172.
Titi et Vespasiani in Judaeos expeditio. V, 1827.
Tobis et Tobias. V, 1838, 1839. Tobiae elogium. III, 2361.
[Col. 0806] Tolerare vitam. V, 2339. Tolerandos esse in Ecclesia malos, exemplo Noe ostenditur. V, 1953. Tolerantiae necessitas et utilitas. X, 1867, 1869. Tolerantia malorum quatenus utilis. VI, 777.
Tonitruum contra odium. V, 1975. Contra avaritiam. V, 2265.
Tonsura innuitur. V, 2208.
Topazius quos signet. VI, 1230.
Torporis verba. VI, 1098.
Torquatus. III, 2176.
Tractoria Zosimi. X, 1730. Per totum orbem missa, ac subscriptionibus roborata. X, 1689. Tractoriae singulae in singulis episcopis datae. IX, 785.
Traditio majorum de terra Chanaan. V, 1811. Traditio et regula veritatis Donatistas respuit. IX, 787. Fides a traditione commendatur. IX, 806. Orandum ut sancta patrum traditio integra maneat. V, 2181.
Traditores in Ecclesia catholica a Donatistis non potuerunt ostendi. IX, 770. Illis in ipsorum parte ostenduntur. IX, 768, 775. Traditionis ut et schismatis crimen ad principes Donatistarum pertinet. IX, 777.
Traducianum peccatum. X, 1739. Traducianus. X, 1750.
Trahuntur quotquot ad Christum veniunt, et trahendi variae rationes. X, 1809, 1810.
Trecenti in Graeca T. similitudinem crucis ostendunt. V, 1817.
Tribulationis in justis et injustis quam diversus effectus. V, 1845. Tribulatis quomodo Dei adsit misericordia. X, 1878. Tribulationis utilitas. V, 2249. Tribulationis igne indigent minuta justorum peccata. V, 1771. Haec inde purgantur. V, 1844. Tribulatio evacuat nequitia, et implet gratia. X, 1876.
Trinacria tellus. X, 1685.
Trinitas sola est quae omnem sensum excedit. VIII, 1188. Hoc mysterium non investigandum. VI, 1259. Nec Angeli investigare valent. VI, 1260. Aut scire possunt. V, 2173. A saeculis incognitum fuit. III, 2370. Trinitas quare non ab initio praedicata. III, 2280. A principio praedicata est, sed erat quasi sub velamine intelligentia ejus. III, 2387. Trina unitas, et una Trinitas Abrahae visa. V, 1744. Abraham hoc mysterium intellexit. V, 1748, 1819, 1910. De eodem alii ante Christum et perpauci et parum quid senserunt. VI, 974. De Trinitate periculosa disputatio. V, 2173. Sabelliana ac judaica opinio. V, 2174. De Trinitate variae haereses notantur et rejiciuntur. VIII, 1213. In hoc mysterio quot sint quae homo non capiat. VI, 979. Trinitatem nobis credere sufficiat. V, 2174. Trinitatis fides paranda, ut ad baptismum perveniatur. V, 1813.
Trinitatis unitas, et unitatis trinitas exponitur et probatur. VI, 974, 976. Trinitas in baptismo Christi se manifestam facit. V, 2011. Trinitatis expressio in verbis, Ego rogabo Patrem, etc. V, 2088. Explicatur fides de Trinitate. V, 2175 2176, 2178, 2180, 2181; VI, 891, 892, 909, 925, 967 usque 984; X, 1716, 1732. Trinitas sola initium non habet. III, 2367. Trinitatis una et incorporea est natura. VIII, 1190. Trinitatis substantia una. II, 1158, 1160, 1161. Indiscreta unitas. III, 2376. Trinitatis unitas. X, 1891. Unitas individua. VIII, 1129. Trinitas unitatis, et unitas Trinitatis. V, 2017. Trinitatis unitas et inseparabilitas in personis. VI, 924. 977. Trinitatis coaeterna est et inseparabilis unitas. VI, 1195. Personarum coaeternitas et proprietates ignis, ex quo splendor et vapor, similitudine illustrantur. VIII, 1160. Trium divinarum personarum aequalitas probatur. VI, 1016. Christi et Spiritus sancti eadem substantia. III, 2195. Totius Trinitatis eadem voluntas. III, 2196.
Trinitatis unita deitas non ex caritate concordiae tantum, sed magis per hanc ipsam unitam deitatem. V, 2179. Una eademque Patris et Filii natura. VIII, 1198. Qualis non potest esse in homine, in quo pater a filio separatur. VIII, 1198. In Trinitate divina tanta est substantiae unitas, ut aequalitatem teneat, pluralitatem non recipiat. X, 1878. Trinitas unus est Deus. X, 1894. Unus Deus, non tres dii. V, 2194, 2196. Trinitatem totam unius Dei appellatione veneramur. VI, 1209. Deum unum in Trinitate et Trinitatem in unitate credamus. V, 2092. Tres in una deitate personas negare, judaici erroris est; tres Deos existimare, gentilis impietatis. V, 2188. Patrem et Filium et Spiritum sanctum Deos dicens, et non Deum propter unam divinitatem, unum regnum, unam voluntatem, anathema. V, 2176. Pater, Filius et Spiritus, tres sunt, una vita. III, 2237. Tres dies, et unus dies. V, 1791. Pater, Filius et Spiritus sanctus unus Deus credantur, tres personae, non tres substantiae. V, 2014.
Trinitatis unam eamdemque substantiam atemur contra Arium, ac tres personas expressas sui proprietate distinguimus contra Sabellium. V, 2181, 2182. Tres sunt personae, una substantia; non tres essentiae, aut tres dii. VIII, 1194. Trinitas unus solus verus et bonus est Deus. VI, 753, 769. Nec tamen idem est Pater, qui Filius et Spiritus [Col. 0807] sanctus. VI, 769. Patris et Filii et Spiritus sancti una substantia, non una persona. VI, 754. Personarum proprietate sunt distincti, sed non naturarum diversitate discreti. VI, 754. Ubi vide plura de hoc mysterio luculenta, necnon. VI, 769. Trinitatis propriae tantum personae distinctae sunt. V, 2179. Maledictus qui secundum tres personas, tres in his vult esse divisas substantias, aut tria principia, aut tres Deos. V, 2179. Trinitatem in personis non distinguere, aut tres Deos colere Ecclesia impium judicat. VI, 975. Trinitatis distinctio et unitas. X, 1732. Pater et Filius et Spiritus sanctus non dividuntur in divinitate, sed in personarum qualitate. V, 2174. Dividuntur proprietatibus; sed natura sociantur. V, 2174. Semper substantia de individuis in pluralitate consistentibus, persona autem de individua rationali creatura praedicatur. VI, 1014. Trinitas est in gignente, genito, procedente. VIII, 1209. Pater, Filius et Spiritus sanctus appellativa sunt ac relativa nomina. VIII, 1209. Unicuique proprium nomen est Deus. VIII, 1209. Trinitas personarum in relativis nominibus, unitas naturae in singularitate nominis significatur. VIII. 1209. In singulis conjunguntur Pater et Deus, Filius et Deus, Spiritus sanctus et Deus. VIII, 1209. In Trinitate non nomina tantum, sed nominum proprietates, hoc est personas, vel ut Graeci exprimunt ὑποστάσεις , id est, substantias confitemur. VI, 979. Personarum proprietates quae VIII, 1171, variis nominibus designantur. VI, 981. Ingenitus id ipsum est, quod genitus, sed non is ipse qui genitus. VIII, 1158. Idem communione substantiae, alter proprietate personae. VIII, 1159. Si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus; si personam, alter est Filius. VIII, 1159. Pater et Filius non duo ingenita. VIII, 1159. Nec tamen Filius umquam initium habuit. VIII. 1159. Aut si initium habuit, tempus et locus fuere ante illum. VIII, 1159. Trium personarum in unitate tres gradus. III, 2369. Christus vicarius Patris est et antistes, Spiritus sanctus similiter quasi antistes, sacerdos appellatus est Dei excelsi. III, 2329.
Trinitas unum et idem summum bonum. VI, 827, 861. Quod est singulus quisque, hoc est tota Trinitas simul. VI, 861. Trinitatis singulae quaeque personae plenus Deus, et totae tres simul unus Deus. V, 1748. Persona unaquaeque per se plenus est Deus. VIII, 1172. In Trinitate non minus aliquid aut majus. V, 2092. Et licet solus Pater non sit de alio, non est cogitanda aliqua disparilitas. V, 1893.
Trinitas inseparabiliter operatur. VIII, 1173. Ut in operibus, ita in personis inseparabilis est dicenda. VIII, 1173. Trinitatis opera communia. VI, 770. Trinitatis operationes, quae singulis personis attribuuntur. VIII, 1185. Omnia ut sint habent ex Patre; ut rationabilia sint, ex Verbo; ut sancta, ex Spiritu sancto. VIII, 1185. Trinitatis opera inseparabilia, etsi Patri creatio, Filio redemptio, Spiritui sancto adscribatur sanctificatio. VI, 927. Trinitas tota filium viduae suscitat. V, 1825. Tota operata est hominem, quem non tota Trinitas, sed sola Filii persona assumpsit VI, 1195; VIII, 1196. Quomodo. VI, 1195. Quî Pater et Filius et Spiritus sanctus unum sint, nec tamen omnes sunt incarnati. V, 2196. Sed Verbum singulariter sit inhumanatum. VI, 1015. Cur Pater non mater, cur Filius non filia dicatur. VI, 1014. Dictum, quod Christus unus sit ex sancta Trinitate. X, 1778.
Trinitatis nomina, nomina sunt pietatis. VI, 820. Trinitatis in hominem beneficia. VI, 784. Trinitatis invocatio, qua de Deo digne credere ac sentire concedatur. VI, 967. Ejusdem explicatio et invocatio. VI, 820, 925, 927, 981. Trinitatis una et individua essentia illustratur exemplo lucis. VI, 1013. Solis et ignis. VI, 1321. Rursum solis, splendoris et caloris necnon venae, fontis fluvii. VI, 1195. Item ignis et animae. VI, 979. Trinitatis vestigia in anima. VI, 783, 819. In ipsa est Trinitatis imago ac similitudo. VI, 805, 827, 1025. Trinitatis unitas et personarum discretio vocabulo Pax explicatur. VIII, 1210.
Tristitia duplex. VI, 1097, 1159. Tristitia nimia cur mortem operetur. VI, 1160. Tristitia de rebus saeculi vetita. VI, 1232. Tristitia melior est iniqua patientis, quam laetitia iniqua facientis. X, 1876.
Tripolitana. IX, 785.
Tubae sonus quam vim habeat. V, 1815.
Tuentii scripta. X, 1756.
Tullius quid. I, 1417.
Tulta a verbo tollo. VI, 925. 967.
Turbantius. X, 1737.
Tysedi. IX, 804.
V.
Vacarianus. IX, 1244.
Vadianus Deum sentit corporaliter effigiatum. VIII, 1214.
[Col. 0808] Vaianensis episcopus. IX, 827.
Valentina Synodus de gratia. X, 792.
Valentiniani senioris constitutio laudatur. IX, 806.
Valentiniani minoris pater Constantius. X, 730.
Valentiniani III. constitutio adversus haereticos, Judaeos et Paganos. X, 750.
Valentinus. VIII, 1217 Christi carnem δοκήσει et imaginariam tantum fuisse vult. VIII, 1214.
Valentinus Vaianensis. IX, 827.
Valentinus fictus Carthaginensis episcopus. VI, 1336 1339.
Valerius. IX, 797.
Valerius. X, 1737.
Vanitatis quaedam species. I, 162.
Varanes Consul. IX, 815, 817, 827, 828, 842.
Vectigalia quando justa vel injusta. V, 1905.
Vectura deifica. V, 1988.
Venatio prohibetur die Dominico. V, 2275. Nec probandi qui ei per Quadragesimam dediti sunt. V, 2029. Venationes periculosae. V, 2225.
Venator et auriga. II, 1109.
Venerius Mediolanensis. IX, 808
Venerius episcopus. X, 1755.
Venerius diaconus. X, 1779.
Venetia provincia. X, 1763.
Ventris ingluvies quid suadeat. VI, 1101. Quo plene superetur. VI, 1101.
Ventus quid. VI, 1009.
Verbosari. V, 2238, 2275, 2281, 2287.
Verbum unde dictum. I, 1441. Verbum, quasi vere bonum. VI, 1015. Quid sit. VI, 812. Ipsa est cogitatio. V, 2112. Verbum tripliciter intelligitur. VI, 1015. Verba principaliter dicunt Romani, quibus loquimur: proprie dicta sunt qua per modos et tempora declinamus. I, 1418. Verbum omne sonat. I, 1410. Signum est rei, ut res esse non desinat. I, 1410.
Verbum quid sit. I, 1410. Verbi quaeri potest origo, vis, declinatio, ordinatio. I, 1411. Verbi originem quaerere, res nimis curiosa, et non nimis necessaria. I, 1411. Irridentur a Cicerone Stoici, quod nullum verbum putent, cujus non certa ratio explicari possit. I, 1412. Verbi vis quid sit, et quotuplex. I, 1413. Alia est ad explicandum veritatem, alia ad servandum decorem. I, 1414. Verba alia simplicia, alia conjuncta. I, 1409. Verba quatuor modis accipimus. I, 1396. Verborum quinque modi. I, 1396, 1397. Verba neutralia cur dicta. I, 1397. Quaedam ex abusu sic dicta. I, 1397. Sunt quasi semineutralia. I, 1401. Verba communia. I, 1399. Verba deponentia unde sic dicta. 1400. Verbi species neutro passiva dicta. I, 1401. Verba impersonalia. I, 1401. Inchoativa, frequentativa, desiderativa. I, 1402.
Verbi aeterni generatio. VI, 812. Est ineffabilis. V, 2000. Ut eam cogitemus, omnia creata necesse est transcendamus. V, 2000. Verbo suo se Pater declarat. V, 1880. Verbum quî suum et non suum. VI, 975. Ex creandi virtute Deus ostenditur. VI, 975. Verbum Angelorum cibus. V, 2035. Verbum Dei cur diversis tam diversa agat, secretum est soli Deo notum. VIII, 1188. Quorumdam conversionem quodam modo extorquet. VIII, 1187. Conservantur omnia per Verbum per quod facta sunt. VI, 869. Verbi participatio omnibus tanta praebetur, quanto ei inhaerent dilectionis affectu. VIII, 1190. Verbum Dei in Christo sicut ignis in ferro, in sanctis sicut calor ex eo prodiens. VIII, 1192. In Christo sicut substantia unguenti in vase, in aliis sicut odor ex vasis propinquitate acceptus. VIII, 1192. Quid sit a Verbo separari. VI, 868. Verbum Dei quî ad nos descendit, et profundum Paterni pectoris non reliquit. V. 2112. Quî semper apud Patrem, semper de Patre, semper cum Patre, semper in Patre. VI, 975.
Verbi Dei praeclara fames. V, 2317. Verbi Dei praedicationem, quasi rem sibi jure debitam exigat a sacerdote populus. V, 2317. Illud negligentes audire increpantur. V, 1755. Verbum Dei libenter audiens inaures animae de patria paradisi transmissas suscipit. V, 2320. Verbum Dei stando audiri solitum. V, 2319. Quando lectiones sunt prolixae, rogat Caesarius ut qui prae infirmitate stare non possunt, sedeant. V, 2319. Ac mulieres sanas arguit, quae id etiam usurpant, maxime quae in terra velut in lectulo jacent. V, 2319. Verbum Dei non minus est quam corpus Christi. V, 2319. Nec minus reus est qui negligenter illud audit, quam qui corpus Christi in terram cadere permittit. V, 2319. Verbum Dei pluvia et lumen est. V, 2284. Lumen et cibus est animae. V, 2325. Verbum Dei manna. V, 1794. Sapit cuique prout vult. V, 1795. Peccanti fit vermis. V, 1795. Verbum Dei cordis fervore fovendum. V, 1853. Verbi Dei, meditatio cogitationes inutiles et lascivas excludit. I, 1461. Verbum quid quisque faciat aut patiatur, demonstrat. I, 1419. Verba bona ex Deo, mala ex diabolo. V, 1777.
Vermes cupiditatis. V, 1795
[Col. 0809] Veritas omnium artium lex. X, 1896. Nec verbo nec ingenio quemquam uti sinit ad fallendum. VI, 1101. Fugit mentem quam non invenerit humilem. V, 2314. Veritatis cognitio quid. VI, 962. Veritatis, sicut lucis, omnibus est communis participatio. X, 1879. Veritates quasdam Scripturis non expressas, ratio detegit. VI, 1143. Veritatis nulla probatio major, quam virtus. III, 2287. Veritatis odium quî puniatur. X, 1874. Veritas ad correptionem superet volentem: nam et ipsa invitum superabit. X, 1876. Veris vinci magis expedit, quam vincere vera per falsa. III, 2328. Verum melius falso, licet malum verum pejus sit falso. VI, 995. Vera bonis ac religiosis magis placent etiam vitiosis verbis, quam falsa politis et ornatis. VII, 833.
Verus. IX, 787.
Vespasianus. III, 2243.
Vestimenticula. V, 2024.
Vestis candida clericorum in administratione sacrificiorum. X, 1704.
Vetulas facere. V, 2001.
Via Christi decurrenda duplicis caritatis pedibus, humilitate comite. V, 1874. Via ad salutem, caput et corpus, Christus et Ecclesia. VIII, 1130. Viam vitae inire metuentes excitantur. V, 1956. Via vitae angusta simul et ampla. X, 1860. Viae artae aut latae nobis datur optio. V, 1874, 1878. De utrisque non carnis, sed cordis oculis judicandum. V, 1874. Viae artae Christus, latae diabolus praeest. V, 1874. Viae latae dulcedo brevis ac falsa, et poena longa; secus artae. V, 1874, 1876, 1878. Via lata ad infernum inferiorem, arta ad paradisum ducit. V, 1875. Via lata qui incedant, qui arta. V, 1876. Via regalis, lex Dei. VII, 1088.
Vicarius Africae. IX, 789, 790. Vicariam praefecturam agens. IX, 780, 781, 789. Vicarius Praefectorum per Africam is dicitur. IX, 784. Qui Proconsul vocatur. IX, 780. Vicarii adjutor numerorum officii. IX, 816. Vicarii exceptor. IX, 816.
Victor qui interfuit Arelat. concilio. IX, 787.
Victor episc. IX, 791.
Victor episcopus, caesus. IX, 814.
Victor Busiccadiensis, traditor. IX, 768.
Victor Garbiensis. IX, 775, 805.
Victor episc. Africanus in Sardinia exsul. X, 1779.
Victor alter item exsul. X, 1779.
Victor presbyter. IX, 793, 794.
Victor Samsurici fossor. IX, 794, 797. Artifex. IX, 797.
Victor Aufidii. IX, 794.
Victor fullo. IX, 795, 797, 798, 799.
Victor grammaticus. IX, 793, 797, 798. Ejus interrogatio de traditione a Silvano facta. IX, 793, 797.
Victor notarius. IX, 816.
Victorianus episcopus in Sardinia exsul. X, 1779.
Victorinus episc. IX, 791.
Victorinus episcopus. X, 1731.
Victorinus lector. IX, 795.
Viduarum tria genera. VI, 1045. Qualis debeat esse vidua Christi. VI, 1046.
Victus, incurvus senex. I, 1413. Rotarum lignum. I, 1413.
Vigilantius Sanctorum Reliquias negat honorandas. VIII, 1219.
Vigilandum semper, sed amplius in pace. V, 1852.
Vigilia quid. V, 1886. Vigiliae enormes inordinataeque intemperantiae arguuntur. II, 1115. Vigiliae funebres. VI, 1009. Vigiliarum Christianarum fructus. VIII, 1117. Vigilias frequentare. V, 1977, 2019, 2022, 2029. Ut ad vigilias ante lucem in ecclesiam conveniatur. V, 2275, 2280. Qui tardius veniunt, increpantur. V, 2284. Ad vigilias conveniebant viri et mulieres, ac tum concio habebatur. V, 2320. Ad vigilias cum parvulis baptizandis, mulieres Quadragesima veniebant. V, 1751. Vigiliis pauperes et artifices diebus etiam non festis interesse innuitur. V, 2284.
Vigilii Tapsensis fragmentum ex lib. VI. de Trinit. V, 2178. Liber de unitate Trinitatis contra Felicianum. VIII, 1157.
Villa Dei, et villa hominis. V, 2326.
Vincentius in variis tormentis invictus. V, 2095. A Deo sanatur, et Angelicis hymnis recreatur. V, 2097. In molli strato positus moritur. V, 2097. Corpus ejus feris objectum corvus custodit. V, 2097. Lupus veneratur. V, 2097. Tum in mare projectum littori redditur. V, 2097.
Vincentius Consul. IX, 809.
Vincentius episc. IX, 816, 827.
Vincentianae objectiones adversus doctrinam Augustini de praedestinatione. X, 1843.
Vinculorum Petri commendatio. V, 2123.
Vindemialis episc. X, 1790.
Vindictae cupidus coërcetur. V, 2140. Quam periculose orat. V, 2034. Vindictam in se Dei provocat. VI, 1357. [Col. 0810] Dum vincere vult hominem, ab ira vincitur. VI, 1357. Quî recte illam vincat. VI, 1357. Si quis ad tempus vindicet, non acerbe neque cum sanguine, non peccat: melius tamen dimittit judici Deo. III, 2262, 2264. Vindicta cum Deo permittitur, acrius de inimicis supplicium sumitur. IX, 792. Vindictam quomodo expetant Sancti. V, 2155. Vindictam a sanctis viris in lege veteri de peccatoribus expetitam zelo et amore divino, non carnali odio. V, 2262. Vindictam rogantes Martyres quid petant. V, 1861. Vindicta roganda ad correptionem, non ad damnationem. VI, 1252. Ulciscitur se Ecclesia de inimicis, occidendo in eis errorem, suscitando fidem. V, 2349. Vindicat quodam modo invitus Deus. V, 1895. Vindicta cessat divina, si conversio praecurrat humana. X, 1876.
Vinum et juventus duplex incendium. VI, 1348. Vini usus Romanorum mulieribus incognitus. III, 2350. Vinum ad quid utile. VI, 1106. Vinum, medicamentum; plus justo sumptum, venenum. VI, 1106. Vinum Dominico die bibere liceat, senes compellantur. VI, 1236. Vinum quid mystice significet. V, 1919.
Violentia. Sine violentia fieri non posse ut quis recte vivat. V, 2112.
Vir a virtute nomen habet. V, 2292.
Virga est Principum. V, 1805. Virga Moysi qua ratione in serpentem versa. III, 2164.
Virgilius poeta. VI, 815. Nobilissimus poetarum. VI, 743.
Virgo sola potuit vulneri nostro medicinam parere. V, 1998. Virginei partus causa et miracula. V, 1985. Virginitatem Christus de Virgine nascens consecravit. VIII, 1146. Virginitas illum gestat in mente, quem Maria portavit in ventre. V, 1988. Virginitatis laus. I, 1458. Ejus praestantia. VIII, 1219. Virginitas numquam est nuda. V, 1992. Virginitas carnis, et virginitas animae. X, 1863, 1866. Virginitas corporis non prodest sine integritate cordis. V, 2165. Virginitatis quam pretiosum donum, et qua cura servandum. V, 1980. Virginitas aurum est, cella fornax, conflator diabolus, ignis tentatio, caro virginis vas luteum. I, 1459. Virginitatis thesaurus irrecuperabiliter amittitur. I, 1459. Virginitas absque alienae carnis consortio plerumque violatur. I, 1459. Virginitatis votum. II, 1105. Consecratio. II, 1112.
Virginum saecularium et Virginum Christi ornamenta. II, 1116. Virginibus quae vitia cavenda, quae virtutes sectandae. V, 1893. Virginis prima cura, primumque studium. II, 1105. Quantum ei familiaris esse debeat verbi Dei meditatio. I, 1461. Virgini multa traduntur utilia praecepta. II, 1109. Virgo Dominica sacraque recte vivendi praeceptis instituitur. VI, 1108. Opponitur feminis laicis. VI, 1108. Virgo et sponsa Christi quî dici possit etiam conjugata. V, 2166. Virgines in interiori homine aut per baptismum aut per poenitentiam effici possumus. III, 2437. Ex virgine antichristum nasciturum quidam fabulantur. VI, 1131. Virgo terra. V, 1993, 2031.
Vigultum est, quod ardendo non consumitur, sed purgatius redditur. III, 2163.
Virtus principaliter Deus. X, 1818. Animus non virtus, sed virtutis habitaculum. X, 1818. Virtutes civiles, purgatoriae, et exemplares. VI, 729. Virtutes sacramentales. VI, 794. Virtutes animae. VI, 794.
Virtutis ac disciplinae discrimen. I, 1433. Virtus quid sit. VI, 782. Virtutum coelestis quadriga. V, 2289. Virtutes quatuor cardinales. VI, 781. Quî anima his instruatur contra vitia. VI, 794. Virtutibus nativa est cordis possessio. V, 1811. Virtutes habeat anima per exercitium, quarum facultates habet per naturam. VI, 782. Virtutum semina naturaliter inserta Cassianus docet. X, 1817. Quae beneficio Creatoris inserta sunt, eversa sunt praevaricatione primi parentis. X, 1818. Virtutum catena. VI, 1031. Bona, quae singula inveniuntur in singulis, hîc omnia in omnibus posse esse, falsum est. X, 1747. Virtutes nullus in hoc saeculo omnes habet. X, 1702. Virtutes medias esse Peripatetici dixerunt. I, 1438. Virtutes cum vitiis habitare non possunt. X, 1818. Virtus cum vitium suscipit, non a vitio, sed a virtute disceditur. X, 1827. Virtutes peccato, quod non videatur oppositum, qua ratione laedantur. VI, 1125.
Virtutum species in impiis est, non veritas. X, 1818, 1819. Virtus falsa etiam in optimis moribus infidelium. X, 1868. Virtus philosophorum bonitate caruit. VI, 1256. Vide Gratia. Gratiae munus est omnis vera virtus. X, 1747. Virtutes non tantum auget, sed et donat gratia. X, 1819. Virtutes a vitiis liberas postulantis oratio. VI, 1076. Virtutum et vitiorum conflictus. VI, 1092. Virtutis cognitione qui didicit quam longe sit a virtute, non parum profecit. VI, 833. Virtuti elatae praestat apud Deum humilitas infirma. VI, 854. Virtutes tres honeste vivere proponenti amplectendae. VI, 1105.
Visa quaedam usitata et humana. VI, 797, 798, Visorum corporum imagines mira celeritate anima in se format, non [Col. 0811] visa corpora faciunt. VI, 798. Visa ex occasione Reliquiarum S. Stephani. VII, 807, 834, 835, 836, 838, 841, 846. Alia conversionem Judaeorum praemonstrantia. VII, 824. Visionum tria genera. VI, 751, 796, 1028.
Visio Dei plena hominis beatitudo. VI, 895. Multa ejus nomina. VI, 1012. Visio beata Dei, ubicumque fit, ipsa est regnum coelorum. VI, 1113. Visionis Dei ineffabilis suavitas. VI, 994. Quid Beatis conferat. VI, 996. Qualis in eis erit. I, 1474. Visio Beatorum triplex, corporalis, spiritalis, intellectualis. VI, 997.
Vita insensibilis terrae. III, 2171. Vita animae. X, 1873. Vitae corporeae plures gradus, quibus vitam spiritalem imitatur. VI, 790. Vitam utramque nostram quam misericorditer dispensarit Deus. V, 2231. Vitae spiritalis quatuor gradus. V, 1807. Vivendi recte magna nobis indita necessitas. VI, 876. Vivendi regula duobus versibus tradita. VI, 986. Vivere recte vere novit, qui recte novit orare. V, 1849. Vitae malae oirgo. VI, 764. Studia. V, 2209. Vitae cognitio uno Honorii Augustodun. speciali libro tractatur. VI, 1005. Hic titulus ab ipso auctore signatur. VI, 1007.
Vita vera quis potiatur. X, 1616. Vitae praesentis falsitas. VI, 1332. Vitae aeternae et praesentis discrimen. VIII, 1129. Utriusque comparatio. VI, 1350, 1353. Vitae hujus miseriae. VI, 917, 955, 981, 982. Ejus labores lenit vitae aeternae cogitatio. II, 1119, 1120. Quam utilis sit frequens illius cogitatio. VI, 917. Vitae futurae gaudia et supplicia numquam non meditanda. VI, 1061. Vitae aeternae felicitas. VI, 917, 954, 958, 981, 1184. Vide Beati, Coelum, Regnum. Vita aeterna non in praeceptis difficilibus, sed in bona voluntate sita. V, 1915, 1920. Ad eam per fidem rectam et condigna fidei opera perveniendum. VI, 927. Vitam mutare aliud est, alliud tolerare vitam. V, 2339. Ad vitam aeternam poenitentia disponit, Christus ducit. VI, 1147. Hospes hîc, ubique Deus, si exceptus sit a nobis, nos excipiet post mortem. VI, 1149.
Vitalis. IX, 787.
Vitalis presbyter. X, 1700.
Vitalis notarius. IX, 816.
Vitium esse nec in summo bono potest, nec nisi in aliquo bono. X, 1871, 1874, 1884, 1885, 1896. Vitia omnia inimica sunt Deo. V, 2083. Vitium quid et quotuplex sit, et quando culpa. VI, 1189. Vitium est contra naturam. X, 1870, 1896. Vitia nobiscum ex parte nascuntur, ac deinde nutriuntur. V, 1742. Vitium omne in voluntate ponatur. V, 1936. Vitiorum foedera majore ligantur glutino. X, 1761. Vitiorum et virtutum conflictus. VI, 1191. Vitium per legem demonstrandum, per gratiam sanandum fuit. X, 1863. Vitia tria timenda. VI, 1354. Tria declinanda vitam sibi honestam proponenti. VI, 1105. Vitia nostra scalam facient, et elevabunt nos, si fuerint infra nos. V, 2082.
Vitulae nobilis feminae pietas. VII, 843.
Uncti non sunt apud Judaeos, nisi sacerdotes, prophetae, aut reges. VI, 1033. Unctio ex benedicto oleo infirmis obtinet sanitatem corporum et remissionem peccatorum. V, 2238, 2273.
Unionem accipit Sabellius Patrem et Filium. III, 2267.
Unitio personalis animae cum corpore et Dei cum anima, explicatur. VI, 789.
Vocationis gratuitae beneficium. VI, 853, 943. Quomodo non omnibus indultum. X, 1835, 1841, 1842. Vocantur aeque omnes, qui verbum Dei audiunt. X, 1835, 1841. Cur ex his alter credat, alter non credat, id in hoc voluntatis aversio, in illo divinae gratiae praestat operatio. X, 1835. Opera in causa esse cur Deus alium vocet, alium non vocet. V, 1882.
Vocius. IX, 787.
Voluntas quid sit. VI, 729. Voluntate bona nihil ditius. I, 1465. Voluntas bona quam sit dives. V, 2248. Ipsa dicitur caritas. V, 2248. Illius valor ac meritum. VI, 962. Voluntas Isaac, ut viri justi, bona; si bona, cur non in benedictione Esaü impleta. III, 2223. Velle bonum aliquando dat Deus, quod prohibet exsequi. X, 1816. Voluntas perfecta faciendi reputabitur pro opere facti. V, 2025. Voluntatis bonae omnis motus a Deo est. X, 1758, 1759. Voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium spiritaliumque motionum. X, 1864.
Voluntatis humanae arbitrium gratiae in omnibus subjiciendum. X, 1785. Voluntas bona sic propria hominis est, ut sit Deo inspirante concepta. X, 1817, 1827. Voluntas quando nostra, quando Dei dicenda. X, 1788. Voluntas in bonis est de gratia, in malis est intelligenda sine gratia. X, 1836. Labitur humano opere, stat ex divino munere. X, 1836. An voluntas Dei sit, ut ullus eorum qui dicunt, Fiat voluntas tua, aliquid contra se petat. X, 1848. Voluntate Dei non fieri, ut homines excidant a salute, a sanctitate, etc. X, 1846, 1848. Aut ut faciat homo voluntatem [Col. 0812] diaboli. X, 1845. Voluntas ea faciendi quae vetat summa et intima veritas, primum animae vitium est. X, 1896. Voluntas mala etiam punitur, cum potestatem accipit efficiendi quod cupit. X, 1863. Voluntatem Dei qui spreverunt invitantem, sentient vindicantem. X, 1850.
Voluptates saeculi somnio hominum ad metalla damnatorum comparantur. VI, 1200. Voluptatem genitalem solam excipit Julianus, quae ad animi nostri non moveatur arbitrium. X, 1740. Vide Libido.
Volusianus Urbis praefectus, Constantinopoli legatum agens a Proclo baptizatur. X, 1730. Ei capitis intentatur discrimen, nisi Pelagianos urbe pellat. X, 1750. Edictum ipsius contra Coelestium. X, 1751.
Votum Deo debitum. X, 1860. Non prodest extra catholicam Ecclesiam. X, 1860. Recte voveret nemo, nisi a Deo acciperet quod voveret. X, 1787, 1864. Voveamus Domino: dabit ille reddendi possibilitatem. V, 1978. Vota nostra Angeli nostri custodes Deo offerunt. V, 1979. Votum virginitatis. II, 1106. Voti continentiae obligatio. VI, 768, 777. Vovet alius pallam, alius oleum aut ceram, alius abstinentiam a vino aut carnibus. V, 1978. Votum optimum morum, conversio. V, 1978. Voti hujus fructus. V, 1979.
Vox, sonus est index cogitationis, et quasi quoddam vehiculum verbi. V, 2112, 2115.
U.
Urbanus Caris. IX, 774.
Urbanus Formensis. IX, 803.
Ursacius Donatistis contrarius. IX, 802, 838.
Ursus rationalis Africae. IX, 777.
Ursus ducenarius. IX, 816, 828.
Vulnerum Christi quam utilis recordatio. VI, 960
Uxores ducere sacerdoti non licet nec cum eis convenire. III, 2385. Nec solum ei, sed et ministro ejus concubitus non licet. III, 2386. Aliis etiam non licet die processionis. III, 2385.
Uzali patrata miracula meritis S. Stephani. VII, 833.
X.
Xystus Juliani fraudulenti, conatibus omnem aditum excludit. X, 1761. Vide Sixtus.
Z.
Zabulon interpretatur habitaculum fortitudinis, et Ecclesiam significat. III, 2204. Zabule in quinto casu. I, 1469.
Zachaeus non proprio motu, sed Dei Spiritu ad Christum venit. X, 1810.
Zachariae patris Joannis poena mysterio congrua. III, 2191.
Zama. IX, 781.
Zelus sanctorum iracundiae expers ostenditur. V, 2263.
Zenonis superba doctrina. X, 1692, 1696. Modicum post corpus intervallum animam mori dicit. VIII, 1216.
Zeutius episcopus. IX, 791.
Ziquenses. IX, 784.
Zizania in Ecclesia qui sint. V, 1881.
Zosimo datae Pelagii ad lunocentium litterae. X, 1715. Zosimus quam clementer cum Coelestio egerit. X, 1749. Epistola ad Africanos, qua eum a se absolutum significat, nisi celatores illius eum intra mensem alterum falsi convincant. X, 1719. Altera ad eosdem, qua Coelestium ac Pelagium falso accusatos declarat. X, 1721. Zosimus a Coelestio illusus epistolam ei dat ad Afros benignitatis plenam. X, 1687. Mox ab Afris admonitus eum perdamnat. X, 1687. Zosimi epistola ad Africanos episcopos anno CCCCXVIII. missa. X, 1725. Zosimum quomodo alloquantur africani episcopi de necessitate gratiae. X, 1723, 1808. Ab his ille admonitus, respondet se Coelestii causam in eo quo dudum erat statu reliquisse. X, 1726. Zosimo praesidente Pelagius et Coelestius a Dei sacerdotibus damnati. X, 1739. Zosimus fidem catholicam de peccato originis perspicue explicat. X, 1730. Africanorum Conciliorum decretis robur attexuit. X, 1731. Latius promulgavit decretum ab Innocentio adversus Pelagium scriptum. X, 1715. Ad detruncationem impiorum gladio Petri omnium dexteras armavit antistitum. X, 1831. Zosimi tractoria per totum orbem missa. X, 1696. Laudatur, quod in ea omnia vult ad Deum referri. X, 1731, 1758, 1775. Zosimus quanto tempore Romae sederit. X, 1715.
Zoticus a Quintiano. IX, 779.
Zumurus presbyter. VII, 838.
Ad lectorem
[Col. 0813] DIVI Aurelii Augustini Scripta maximo semper in pretio fuere cunctis christianae Fidei cultoribus, si eos excipias, qui suas in illis opiniones incassum quaesivere. Ea porro post Joan. Amerbachii, Joan. Frobenii, Theologorum Lovaniensium, et Monachorum florentissimae quondam Congregationis S. Mauri amplissimas Editiones, post Jacob. Sirmondi, Joan. Bapt. Mari, Hier. Vignerii, Godefrid. Besselii Συμβολάς , atque adeo sub ipsum saeculi XVIII. finem novis accessionibus auctum iri, haud facile quis existimasset, quod homines illi doctissimi juxta, ac solertissimi nulli operae in lustrandis Europae Bibliothecis pepercisse viderentur. At vero relictum mihi post uberem messem spicilegium, ut in divinis donis, ita in parte felicitatis meae repono. Neque enim nihil me de Christi Ecclesia mereri arbitror, qui tanti Doctoris voces, quibus ante mille trecentos, et quod excurrit, annos illa personuit, ab annis facile sexcentis pressas rursus excitem. Qua ratione istud evenerit, paucis accipe.
Absoluto priore Recensionum Volumine, quod Codices theologici argumenti pene mille Bibliothecae Palatinae Vindobonensi ad Caroli VI. Imperatoris tempora illatos complectitur, et modo sub prelo est, dum ad alterum Volumen Codices ab illis temporibus in hodiernam diem acquisitos complexurum aggredior, offertur mihi sub exitum Novembris anni proxime elapsi Codex ordine Decimus, in folii majoris membranis per duas columnas saeculo XII. non eleganter minus, quam emendate scriptus; quidquid enim prima manus aliquando etiam peccasset, secunda doctior quidem, sed tamen συγχρόνος solerter plerumque correxit. Inspicienti occurrit mox ad inferiorem oram primae paginae isthaec Nota: Iste Liber est Congregationis S. Justinae de Padua: deputatus in Monasterio S. Severini de Neapoli. Legisti fortasse L. I. Commentar. Lambecii, edit. Kollar. Supplem. col. 763. anno MDCCXVII. Codices manuscriptos haud sane paucos Carolo VI. Imp. utriusque tunc Siciliae Regi dono fuisse oblatos a diversis coenobiis Neapolitanis. Atque hic continuo venit mihi in mentem Cl. Bernardi Montefalconii, qui, dum Sodales ejus Parisiis in edendo Augustino desudarent, itinere litterario in Italiam suscepto, anno MDCXCVIII. Octobri mense Neapolim appulerat. Consulo ejus Diarium Italicum Parisiis an. MDCCII. excusum cap. XXI. p. 319. Antequam Neapoli discederemus, ait, Bibliothecae Manuscriptorum Monasterii S. Severini sequentem notam excepimus. Recitat mox Codices, et septimo loco: Augustini Sermones quosdam, et Retractationes in Codice XII. saeculi. En αὐτότατον Codicem nostrum, cui et [Col. 0814] Retractationes insunt. Itaque vir ille celeberrimus aut solis Monachorum Severinatium indicibus usus, aut falso persuasus, nihil jam Augustini Sermonum superesse, quod Fratres suos fugisset, ne aperto quidem Codice, et illos hoc Auctario, quod saltem Tomo XI. adjicere potuissent, destituit, et mihi lampada, quod aiunt, tradidit, quam lubens accepto.
Non vero tecum hoc loco inquiram, Lector, quî fieri potuerit, ut Codex hic singularis tandiu delitesceret, neque te tenebo adminiculis illis, quibus ad detegendam, et extra dubium ponendam Γνησιότητα , et Ἀνέκδοσιν eorum, quae ex illo profero, adniti oportuit, et sedulo adnisum est. Norunt illa Eruditi. Ad rem venio. Indicem Sermonum LVI. quem Codici Librarius praeposuit, primum tecum communico. Videbis in illo Sermones ineditos editis mixtos decurrere. Ad quemvis editorum locum noto, quo in operibus D. Doctoris habetur, atque hic semper de editione Mauriana Parisina ann. MDCLXXXIX—DCC. intelligi cupio. Ineditos ut illico discernas, singulis numerum, quo se excipient, in margine astitui; quae vero de iis observanda duxi, ad singulorum initia distuli. Atque en indicem.
I. Sermo de Laude Cerei. Capitulum primum.
II. Item Ejusdem (nempe Augustini) in Vigiliis Paschae. Cap. II. Alius Ejusdem in Die Paschae. Cap. III. Tomo V. Edit. Maur. Sermo CCXXVIII.
III. Alius de Sacramentis in eodem Die. Cap. IV.
IV. Item Alius de eodem Die. Cap. V.
V. Item Alius in eodem Dei contra Arianos et Apollinaristas, maxime vero contra futuros Nestorianos et Eutychianos. Cap. VI. Alius ejusdem Diei. Cap. VII. Tomo cit. Sermo CCXXVI.
VI. Item Alius in eodem Die de Sacramentis Altaris ad Neophytos. Cap. VIII. Tomo cit. ejus Fragmentum instar Sermonis CCXXIX. Alius Ejusdem in eodem Die, de eo, quod Neophytis ante baptismum ex oleo sancto aures a Sacerdotibus et nares illinantur. Cap. IX. Tomo VI. Append. col. 288. Secuti sunt Editores Jacob. Sirmondum, qui primus protulit, et Augustino detraxit, licet in Cod. Floriac. unde protulit, Augustino ascriberentur, et ejus nomine etiam citarentur ab Ivone Carnot. et altero Cod. vetustiss. Remigiano, et hic, et sequentes duo. Adde, quod Codex noster eos in medio Sermonum genuinorum collocet. Ejusdem de Mysterio et sanctitate Baptismatis. Cap. X. Tomo VI. Append. col. 289. Vide quae mox notavi. Item Ejusdem de Unctione capitis, et pedibus lavandis. Cap. XI. Tomo VI. Append. col. 291. Ut duo praecedentes.
VII. Alius Ejusdem habitus in Festivitate paschali [Col. 0815] Cap. XII. Alius Ejusdem secunda Feria Paschae. Cap. XIII. Tomo V. Sermo CCXXXIX. Alius Ejusdem quartae Feriae. Cap. XIV. Tomo cit. Sermo CCXLVIII. Item quintae Feriae. Cap. XV. Tomo cit. Sermo CCXLV. Item Ejusdem de eodem die ad Sacramenta Altaris. Cap. XVI. Tomo cit. Sermo CLXXII.
VIII. Item Sabbati die. Cap. XVII. Item Alius in eodem die. Cap. XVIII. Tomo cit. Sermo CCXXX. Item Ejusdem in die Octavarum. Cap. XIX. Tomo cit. Sermo CCXLVII. Sermo Ejusdem de Ascensione Domini. Cap. XX. Tomo cit. Sermo CCLXI. Item Ejusdem de Psalmo Confitemini Domino. Cap. XXI. Tomo cit. Sermo XXIX.
IX. Alius Ejusdem de versu Psalmi centesimi septimi decimi. Confitemini Domino, quoniam bonus est. Cap. XXII. Altus Ejusdem de duobus temporibus, id est, vitae praesentis et futurae. Cap. XXIII. Maurianis hic Sermo Enarratio est in Psalmum CXLVIII. adeoque legitur Tomo IV. col. 1672. sed productior; noster enim Sermo tantum illorum numeros 1.2.4.5. complectitur, neque id quidem sine multiplici discrepantia. Fieri potuit, ut S. Pater tardius totum Psalmum enarraret, postquam peculiarem jam Sermonem in ejus v. 1. habuisset.
X. Alius Ejusdem de Alleluia principio Psalmi centesimi quadragesimi noni: Cantate Domino canticum novum. Laus ejus in Ecclesia sanctorum. Cap. XXIV. Item alius de versu Psalmi: Emendabit me Justus in misericordia, et de eo, quod Apostoli linguis omnium gentium loquebantur. Contra Donatistas in Pentecoste. Cap. XXV. Tomo cit. Sermo CCLXVI. Alius Ejusdem de natali sancti Joannis Baptistae. Contra Donatistas, et omnes rebaptizatores haereticos. Cap. XXVI. Tomo cit. Sermo CCXCII. Item de eodem natali sancti Joannis, ubi disputat etiam de verbis Zachariae non credentis, et Mariae inquirentis, Quomodo fiet istud? et de originali peccato pro quo parvulis Baptismum necessarium dicit. Cap. XXVII. Tomo cit. Sermo CCXCIII.
XI. Sermo Ejusdem de Responsorio Psalmi centesimi tricesimi primi: Paravi lucernam Christo meo, ubi multum etiam de Trinitate disputat. Cap. XXVIII. Loquimur Charitati Vestrae.
XII. Sermo Ejusdem in Vigiliis Apostolorum. (Nempe Petri et Pauli). Cap. XXIII. Alius Ejusdem in natali Apostolorum, ubi contra memoratos haereticos disputat de adjutorio gratiae Dei. Cap. XXX. Tomo cit. Sermo CCXCVII.
XIII. Alius Ejusdem de natali sancti Laurentii, ubi per occasionem redarguit quosdam, qui seditionem commoverant a saltatu prohibiti. Cap. XXXI. Sermo Ejusdem habitus Carthagine ad mensam beati Martyris Cypriani, de ejus Natali. Cap. XXXII. Tomo cit. Sermo CCCIX. Alius Ejusdem in eodem die. Cap. XXXIII. Tomo cit. Sermo CCCXII.
XIV. Item Ejusdem in eodem die. Cap. XXXIV.
XV. Alius Ejusdem in eodem die. Cap. XXXV.
XVI. Alius Ejusdem in Natali sanctorum Martyrum, Scillitanorum, Sperati, et sociorum ejus. Cap. XXXVI.
[Col. 0816] XVII. Alius Ejusdem in Natali sanctorum Machabaeorum, ubi docet, quid etiam significetur in Turre aedificanda, et sumptibus praeparandis, vel in Rege, qui cum decem millibus occurrit illi, qui habet viginti millia. Cap. XXXVII.— Alius Ejusdem in Natali plurimorum Martyrum de eo, quod in Evangelio Dominus dicit: Si quis vult post me venire, neget se ipsum. Cap. XXXVIII. Tomo cit. Sermo CCCXXX.— Alius Ejusdem de versu Psalmi: Beatus vir, quem tu erudieris, Domine, et maxime de eo, quod dicit Apostolus: Cum enim essemus in carne, passiones peccatorum quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Contra Manichaeos, et Pelagianos. Cap. XXXIX. Tomo cit. Sermo CLIII. In Codice nostro folium excidit, unde abrumpitur in verbis: Quia mortuum, est dixit, absconditum latet: non ap . . . — Alius Ejusdem de originale Peccato, et de lectione Apostoli: Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit, etc. Contra Pelagianos. Cap. XL. Tomo cit. Sermo CLIV. In Codice ob folium mox memoratum incipit ἀκεφάλως ; tuorum neque nubent, neque uxores ducent. Non enim incipient mori, etc.— Alius Ejusdem de lectione Apostoli ad Romanos ab eo loco, ubi dicit: Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Contra Pelagianos. Cap. XLI. Tomo cit. Sermo CLV.— Alius Ejusdem de lectione Apostoli, ubi dicit: Ergo, Fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Contra Pelagianos et philosophos Stoïcos, et Epicureos. Cap. XLII. Tomo cit. Sermo CLVI.— Sermo Ejusdem de lectione Apostoli: Humanus sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum, etc. Contra Pelagianos, Nestorianos, et Eutychianos. Cap. XLIII. Tomo cit. Sermo CLXXIV.
XVIII. Alius Ejusdem de eo, quod dicit Apostolus: Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae, etc. Cap. XLIV.— Alius Ejusdem de lectione Apostoli ad Philippenses: Nos sumus circumcisio, quia spiritu Dei servimus, et gloriamur in Christo Jesu, etc. Contra Pelagianos. Cap. XLV. Tomo cit. Sermo CLXIX.
XIX. Sermo Ejusdem de lectione Apostoli, ubi ait: Supereminentem viam vobis demonstro. Contra Donatistas. Cap. XLVI.
XX. Alius Ejusdem de Responsorio (Psalmi) tricesimi octavi: Exaudi, Deus, orationem meam, et precem meam Domine, et de Muliere in adulterio deprehensa. Cap. XLVII.
XXI. Item alius de Responsorio Psalmi tricesimi secundi Exultate, justi, in Domino. Cap. XLVIII.
XXII. Alius Ejusdem de Responsorio Psalmi quinquagesimi primi: Speravi in misericordia Dei in aeternum. Cap. XLIX.
XXIII. Item alius de versu Psalmi centesimi quadragesimi quinti: Laudabo Dominum in vita mea Cap. L.— Alius Ejusdem, ubi Domini verba ad Nicodemum loquentis exponens de originali peccato. Cap. LI. Tomo cit. Sermo CCXCIV.
[Col. 0817] XXIV. Item alius de Evangelio, ubi de Divite et Lazaro mendico refert. Cap. LII.— Alius Ejusdem de Evangelio: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis. Contra Pelagianos. Cap. LIII. Tomo cit. Sermo CXXXI.— Item alius, unde supra. Cap. LIV. Tomo cit. Sermo CLXIII.— Alius Ejusdem de Evangelio, ubi dicit: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Cap. LV. Tomo cit. Sermo CXXXIV.
XXV. Sermo quinquagesimus sextus, et ultimus, quanquam eadem manu, qua praecedentes, exaratus, omissus est in Indice, cui subscriptum: Expliciunt Capitula.
Jam caetera, quae praefari visum est, haec sunt. Sive Sententias sacrorum Librorum expositas, sive rationum, et argumentorum momenta, sive ipsos loquenti modos spectes, multa reperies in his Sermonibus, quae in aliis Augustini Scriptis diu notis occurrunt. Visa sunt illa nempe, S. praesuli cum primis efficacia, et opportuna, quae auditoribus, lectoribusve suis identidem inculcaret; atque ejusmodi iterationum exempla in ipsis jam olim impressis praesto sunt, neque in tanto Operum numero ab homine uberrimi etiam ingenii prorsus caveri possunt.
Emendandi licentia etiam tum pudentissime mihi sumpta est, cum manifesta Librarii παροράματα invitabant. Optandum tamen mihi esse intelligo, ut excussis denuo Bibliothecis vetustiora Sermonum meorum reperiantur Ἀντίγραφα , e quibus vacillantia firmari, intrusa detegi, conjecturae meae, aut everti, aut approbari [Col. 0818] queant. Et fortasse Tomus alter, Palatino nostro geminus, alicubi cum umbris luctatur, qui selectos Sermones per reliquum anni tempus, illisque pariter ἀνεκδότους quosdam admixtos complectatur.
Insunt in Codice praeter Sermones, quorum Indicem exhibui: Enarratio Augustini in Psalmum CXVIII. constans Prooemio, et Sermonibus XXXII. quae habetur Edit. Maur. T. IV. col. 1277. item Libri II. Retractationum Ejusdem, ut Edit. cit. T. I. col. 1. quarum vero membranae a L. II. c. 24. excidere; demum Commentaria in Evangelium Marci, olim Hieronymi credita, hic ἀκέφαλα , a Cl. Vallarsio autem in T. XI. Opp. Hieronymi ad col. 783. rejecta. Atque haec Opera ideo enumeranda censui, quod ad perficiendum eorum contextum Codex iste a nemine hactenus, ut patet, consultus, aut adhibitus fuit.
Editionem hanc, quantum licuit, aptare Maurianae conatus sum, ut S. Patris Operibus eo commodius in Bibliothecis adjungi queat.
Demum, dum insanientis Sapientiae Consulti quidam Scriptis suis nihil non agunt, ut veterum Ecclesiae christianae Doctorum fidem, et auctoritatem elevent, ego Λείψανα haec Scriptoris, quo, teste Erasmo, orbis christianus nihil habet vel magis aureum, vel augustius, piorum et eruditorum sacrae Antiquitatis amatorum judicio commendo, meque ad repetendos, quorum in principio memini, labores in Bibliothecam Palatinam abdo.
Sermones inediti
I. Attentos reddit. II. Cereus imago Justi, et Christi, III. Apis imago Justi, Favus Scripturarum. IV. Samson leonem trucidans Figura Christi.
I. Deo et Domino nostro omnipotenti, visibilium [Col. 0818] atque invisibilium creatori honorem deferens oratinibus vestris juvandum me credo, ut, quod in laudem [Col. 0819] et gloriam indulgentissimi creatoris dicere suscepi, non tam meis viribus, quam ipsius Domini misericordia adjuvante explicare sufficiam. Adeste itaque nunc intenti, dilectissimi fratres, ut primo de cordibus vestris carnalibus cogitationibus, quasi nocturnis tenebris, discussis, et in cubiculis conscientiarum Christi lumine accenso ea, quae vobis Dominus per nostrum famulatum ministrare dignabitur, non solum aure percipere, verum etiam mente possitis.
II. Cereus nocturnum lumen est, et homo justus tenebrosi hujus mundi lumen est. Dicit Dominus ad eos, quos ipse justificat: Vos estis lumen mundi (Matth. v. 14) . Tria conspiciuntur in Cereo: Cera, Papyrus [Col. 0819] Pro facis seu candelae ellychnio. Confer Gloss. Ducangii v. Papyrus. et Flamma. Et in homine justo tria sunt: Caro, Anima et Sapientia. Flamma illuminat, papyrus accenditur, cerae tenacitas solvitur. Sapientiae doctrina animum tenet, carnis duritia superatur. Flamma urit, papyrus uritur, guttas cera distillat. Sapientia docet, anima dolet, caro lacrymas fundit. Flamma fulget superius, papyrus commutatur interius, cera currit exterius. Sapientia sublimiter praedicatur, anima latenter convertitur, caro visibiliter cooperatur. Cerei laudatur pulchritudo per diem, honoratur claritudo per noctem. Sic ostendit nobis columnae illius imaginem, qua duce populus Israel ambulans per desertum non permittebatur errare. Apparebat enim eis nubis columna per diem, ignis columna per noctem (Exod. XIII, 21. et Num. XIV, 14) . Dies significat securitatem in hoc saeculo, et nox tribulationem in hoc saeculo. Hic est dies, de quo Proheta cantat et dicit: Per diem mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declaravit (Psal. XLI, 9) . In hac carnali vita Dominus Christus veniens non ostendit claritatem suam, sed mortali carne velatus, tanquam nubis columna, in eremo apparuit. Cum autem finis saeculi venerit, quo omnium visibilium gaudia subtrahentur, tunc ipse Dominus sine mortalitatis aliquo velamento clarus et splendidus, tanquam ignis columna, fulgebit. Columna ignis ardet, et lucet. Quod ardet, potestatis est: quod lucet, honoris. Quod ardet, judicat; quod lucet, illuminat. Quod ardet, poena est impiorum; quod lucet, beatitudo justorum.
III. Sed nos proprie Cerei nomen oportet edicere, quod ad sacramentum tantae hujus celebritatis pertinet. [Col. 0820] Manu gerimus, oculis intuemur, corde conspicimus, ore laudamus. Cerae artifex apis est, de qua Scriptura sic dicit [Col. 0820] Lapsus videtur memoria Auctor apem formicae, Prov. VI, 6. substituens. Paulo infra tamen ad Eccli. XI, 3. alludit. : Vade ad apem, o piger, et disce, quam operatrix sit. Opus autem quam sanctum habet, cujus labores reges et mediocres ad sanitatem assumunt sibi. Grata est illa omnibus, et gloriosa, et, cum sit viribus infirma, sapientiam honorans provecta est. Quid nos [Col. 0820] Error Librarii pro Nobis. , Christe, memoras? Quid in ape jubes intueri? breve animal est, et volatile. Quia humilitas exaltatur. Duabus lucidissimis pennis volat. Et quid luminosius charitate? Et duo sunt praecepta charitatis, ut diligamus Dominum, diligamus et proximum, per quae, veluti duas alas, ad coelum justus attollitur. Operatur illa dulcedinem, habet justus in ore veritatem, quoniam clamat Dominus: Ego sum via, et veritas, et vita (Joan. XIV, 6) . Clamat et Propheta: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus (Psal. XXXIII, 9) . Amant apes regem suum, amant justi Christum suum. Apes fabricant favos justi operantur Ecclesias. De floribus illae colligunt divitias suas, sic omnes justi pulchritudines Scripturarum, per quas intelligitur et honoratur Deus; ipsa sunt florentia prata justorum. Sine libidine apes generant filios, generant et justi casta Evangelii praedicatione Christianos. Paulus enim filios suos alloquebatur, cum diceret: Si decem millia paedagogorum habeatis in Christo, sed non multos patres; nam in Christo Jesu per Evangelium ego vos genui (I Cor. IV, 15) . In favo tria sunt: Cera, Mel, et Pullus. Et in Ecclesia tria sunt: Scriptura, Intellectus, Auditus. Sicut mel cera concludit, sic intellectum Scriptura custodit. Sicut pulli nidus in cera est, sic in Scriptura pectus auditoris. Sicut foramina favorum, qui adhuc pullos habent, mel nondum habent, sic secreta Scripturarum, prius quam intelligantur, fidem continent parvulorum. Sicut apis pullus, posteaquam volaverit, melle implet receptacula cerae, in quibus nutritus est, sic fideles parvuli, cum in fide creverunt, et pennis charitatis se regere coeperint, munimenta Scripturarum, quarum veneratione custoditi sunt, pleniora efficiunt, et majori veneratione custodiunt. Sicut, favi dum exprimuntur, mella fluunt, vasa suscipiunt, sic Legis et Prophetarum scripta passio Domini expressit, cognitio manavit, corda spiritualium susceperunt. Sicut post mellis expressionem signis imprimendis aptior est cera sine sapore gustantis, si populi Judaici regentes in lege et prophetis Sabbat et Circumcisionem, Neomenias et Azyma, et caetera horum similia, velut amissa legis dulcedine, sola signorum vestigia, tanquam ceram sine melle tenuerunt.
IV. Sed favus multo evidentior [Col. 0820] Lege evidentius. , cera, mel et examen Ecclesiae sacramenta, foecunditatisque bona opera significant. Quapropter admonet me Scriptura. ex libro Judicum, aliquid etiam de illo favo dicere, qui in ore leonis mortui inventus est. Cum enim Samson [Col. 0821] ille fortissimus ad desponsandam iret uxorem, catulus leonis obviam illi factus est in itinere, quem tanquam hoedum arreptum necavit, et in nihilum facta est in manibus ejus tantae bestiae fortitudo (Judic. XIV) . Perrexit quo intenderat, desponsavit uxorem, discessit. Rediens divertit cadaver leonis inspicere. Tunc invenit congregatas apes favum mellis in ore leonis mortui fabricasse. Sacramentum hoc magnum est; res autem breviter a nobis huc usque narrata pro qualitate temporis suffecerit. Jam nunc, fratres, quantum potestis, attendite. Quid Samson, quid leo, quid favus ille significat? Quantum Dominus suggesserit, explicabo. Ipse namque Dominus Jesus Christus pulchritudine mirabilis, fortitudine potentissimus Ecclesiam scilicet ex gentibus convocatam tanquam alienigenarum filiam, venit, ut desponsaret uxorem. Cui Ecclesiae loquebatur Apostolus, cum diceret: Desponsavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo (2 Cor. XI, 2) . Catulus leonis hic mundus est, dilectores hujus saeculi, filius diaboli, populus impiorum, cujus furor ausus est obviam ire, et resistere Domino, quoad salutem credentium, evangelicam praedicationem praepediret. Fremebat enim gentilis furor per reges, et potentes hujus saeculi, et veluti a patre diabolo inflammatus contra Evangelium Dei, quasi catulus leonis, ardebat, sed tam diu fremuit, donec ad manus viri fortis veniret. Perseverans autem Martyrum fides totam saevitiam gentium, et acerrimos persecutionis impetus fregit. Talibus enim vere fortissimis membris Dominus Christus saeculum vicit, cujus immanem superbiam cum per omnem orbem terrarum nunc videamus extinctam, quis non laetus aspiciat jacere super terram catulum leonis occisum?
I. Deus creavit omnia per Filium. II. Manifestatio Filii per incarnationem. III. Trinitatis Mysterium. IV. Mentis humanae existentia demonstrat existentiam Dei, V. Genuina Dei notio, et in ea spes immortalitatis nostrae.
I. Multas divinas lectiones audivimus, quarum prolixitati parem sermonem nec nos valemus [Col. 0821] Supplendum fortasse: exhibere, proferre. , nec vos capitis, si valeamus. Quantum ergo Dominus donat, loqui volumus Charitati Vestrae de ipso capite Scripturarum, ubi cum legeretur, audivimus, quia In principio fecit Deus coelum et terram (Gen. I, 1) . Attendite et cogitate, quis fecerit; sed scio non posse vos cogitare, quis fecerit. Cogitate, quid fecerit, et laudate, qui fecit. In principio fecit Deus coelum et terram. Ecce, quae facta sunt, in promptu sunt, cernuntur, [Col. 0822] delectant. Opus patet, Artifex latet, quia et, unde videtur, patet, et unde amatur, latet. Quando ergo mundum videmus, et Deum amamus, melius est utique, unde amamus, quam unde videmus. Oculis videmus, mente amamus. Ergo mentem oculis praeponamus, quia et melior est, quem de occulto amamus, quam opus ejus, quod de aperto videmus. Quaeramus ergo, si placet, quando Deus tantam molem fecit, quibus machinis fecit? Machina facientis verbum est jubentis. Quid miraris? Opus est Omnipotentio. Si ergo quaeris, qui fecit? Deus fecit. Si quaeris, quid fecit? Coelum et terram fecit. Si quaeris, per quid fecit? Per verbum fecit, quod non fecit. Verbum, per quod factum est coelum et terra, ipsum verbum non est factum. Si enim factum est, per quid factum est? Omnia per ipsum facta sunt (Joan. I, 3) . Si quaecumque facta sunt, per Verbum facta sunt, procul dubio Verbum factum non est, per quod omnia facta sunt. Denique narrator operum famulus Dei Moyses: In principio, inquit, fecit Deus coelum et terram. Per quid fecit? Per verbum. Numquid et verbum fecit? Non. Sed quid? In principio erat Verbum (Ibid. 1) . Jam erat, per quod fecit; ideo, quod non erat, fecit. Possumus intelligere, et recte intelligimus in ipso unigenito Verbo factum esse coelum et terram. Per quod enim facta sunt, in ipso facta sunt. Potest hoc esse et intelligi principium, in quo fecit Deus coelum et terram. Ipsum enim verbum est et sapientia Dei, cui dicitur: Omnia in sapientia fecisti (Psal. CIII, 24) . Si in sapientia Deus fecit omnia, et unigenitus ejus Filius procul dubio est Dei sapientia, non dubitemus in Filio facta esse, quae per Filium facta esse didicimus. Nam ipse Filius est profecto principium. Interrogantibus quippe Judaeis, et dicentibus: Tu quis es? Respondit: Principium (Joan. VIII 25) . Ecce In principio fecit Deus coelum et terram.
II. Jam vero caetera, sive cum digeruntur et disponuntur, sive cum ornantur, sive cum ea, quae facta non erant in coelo et in terra, creantur, dicit Deus et fiunt. Et dixit Deus: Fiat, et factum est (Gen. I, saepius) . Et sic per singula opera: Dixit et factum est; Ipse dixit et facta sunt (Pal. XXXII, 9) . Qua lingua dixit? Ut quis audiret, dixit? Non semper lacte nutriamur. Erigite nobiscum mentes ad solidum cibum. Nemo Deum cogitet sicut corpus, nemo Deum cogitet sicut hominem, nemo Deum cogitet sicut Angelum, quamvis patribus sic apparere dignatus sit, non per ipsam substantiam suam, sed per subjectam sibi creaturam suam: non enim aliter humanis visibus invisibilis appareret. Quaeramus, quid in nobis est melius, et inde conemur attingere, quod est melius omnibus. Quod est in nobis melius, mens est. Quod est omnibus melius, Deus est. Rem meliorem quid quaeris re deteriore? In te corpus inferius est, quam mens; in rebus nihil melius, quam Deus. Erige, quod est in te melius, ut attingas, si potueris, ad eum, qui est omnibus melius. Nam et ego, cum loquor, mentibus loquor. Visibiles quidem facies et ipse corpore visibilis cerno; sed per id, [Col. 0823] quod video, alloquor, quod non video. Gero intus verbum corde conceptum, et volo in auribus tuis parere. Quod corde concepi, volo tibi dicere, quod intus est, proferre ad te. Quod latet, quaero, quomodo pervenire ad mentem tuam possit. Convenio primum, quasi januam mentis tuae, aures tuas, et quoniam invisibile verbum, quod corde concepi, trahere ad te non possum, provideo illi, quasi vehiculum, sonum. Ecce verbum latet, sonus patet. Impono latentem super patentem, et pervenio ad audientem, ac sic verbum exit a me, venit ad te, et non recessit a me. Si ergo licet magnis exigua comparare, infima summis, humana divinis, fecit hoc et Deus. Verbum latebat apud Patrem. Ut veniret ad nos, assumpsit quasi vehiculum, carnem suscepit, ad nos processit, et a Patre non recessit, sed ante incarnationem suam, ante ipsum Adam patrem generis humani, ante coelum et terram, et omnia, quae in eis sunt, In principio erat Verbum, et in principio fecit Deus coelum et terram.
III. Terram autem fecit Deus adhuc antequam ornaretur, antequam ejus species nudaretur. Invisibilis erat, et incomposita, et tenebrae erant super abyssum. Tenebrae erant, ubi lex non erat; nondum enim lux facta erat. Spiritus Dei superferebatur super aquas (Gen. I, 2) , et ipse opifex, nec a Patre et unigenito Verbo sejunctus. Nam ecce, diligenter attendamus, Trinitas nobis insinuatur. Ubi enim dicitur: In principio fecit, Usia [Col. 0823] Οὐσια. Essentia. intelligitur Patris et Filii, in principio Filio Deus Pater. Restat Spiritus, ut Trinitas impleatur. Spiritus Dei superferebatur super aquas. Et dixit Deus. Cui dixit Deus? Antequam creatura fieret, erat, qui audiret? Erat, inquit. Quaero, quis? Ipse Filius. Filio ergo dixit Deus. Quo verbo locutus est Verbo? Si enim jam erat Filius, ut dubitat nemo Christianus, utique hoc etiam erat. Filius Verbum erat, et Verbo Pater dicebat. Ergo inter Deum et Verbum verba currebant? Absit! Impedimenta, fratres, carnalis cogitationis auferte, invisibilia invisibiliter cogitate, non vobis versentur ante oculos mentis similitudines corporis. Transi, quidquid in te cernitur. Transcende, quidquid in te etiam non cernitur; corpus enim cernitur, anima non cernitur, sed tamen mutatur. Modo vult, modo non vult; modo scit, modo nescit; modo meminit, modo obliviscitur; modo proficit, modo deficit. Non est hoc Deus, non est Deus ista natura, non est anima portio de substantia Dei. Quidquid enim Deus est, immutabile Bonum est, incorruptibile Bonum est. Etsi invisibilis Deus, invisibilis anima, sed tamen mutabilis anima, immutabilis Deus. Transcende ergo non solum, quod cernitur in te, sed etiam illud, quod mutatur in te. Totum transcende, te ipsum transcende.
IV. Amator quidam invisibilis bonitatis, amator quidam invisibilis aeternitatis ait in suspiriis suis, et gemitibus amoris sui: Factae sunt mihi lacrymae meae [Col. 0824] panis die et nocte, dum dicitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus (Psal. XLI, 4) . Quomodo non fiant vere gemitus amanti lacrymae suae panis, ut eis quodam modo tanquam ex cibi voluptate vescatur, et libenter ploret, quandiu non videt quod amat, cum dicitur ei quotidie: Ubi est Deus tuus? Si dixero Pagano: « Ubi est Deus tuus? ostendet mihi idola. Si fregero idolum, ostendet montem, ostendet arborem, ostendet vilem de flumine lapidem. Quod enim de multis lapidibus tulerit, et in loco honoratiore collocaverit, et incurvatus adoraverit, hoc est Deus ipsius. Ecce, inquit digitum intendens: Ecce Deus meus. Cum irrisero lapidem, cum abstulero, cum fregero, cum projecero, cum contempsero, intendit digitum ad solem, ad lunam, intendit ad quamlibet stellam. Illam vocat Saturnum, illam Mercurium, illam Jovem, illam Venerem. Quaero, quid voluerit, quocumque digitum intenderit. Respondet mihi: Ecce est Deus meus. Et quia video solem, et frangere non possum, sidera non possum dejicere, coelum non possum evertere, quasi superior sibi videtur visibilia demonstrando, et digitum extendendo, ad quod voluerit, et dicendo: Ecce est Deus meus, et ad me se convertit dicens: Ubi est Deus tuus? Cum audio: Ubi est Deus tuus? quid oculis ostendam, non habeo, mentes oblatrantes caecas invenio. Oculis, quos habet, unde videat, ego non habeo, quod ostendam. Cum vere habeo, quem ostendam, ille non habet oculos, unde videat. Libet flere, tanquam in lacrymis pane vesci! Invisibilis est enim Deus meus, ille, qui mihi loquitur, visibilia requirit, cum dicit: Ubi est Deus tuus? Ego autem, ut pervenirem ad Deum meum, sicut dicit in ipso Psalmo: Haec meditatus sum, et effudi super me animam meam (Psal. XLI, 5) . Deus meus non est infra animam meam, sed est supra animam meam. Unde attingo ad id, quod est supra animam meam, nisi effundam super me animam meam? Et tamen huic protervo, visibilia requirenti, visibilia demonstranti, de visibilibus exultanti utcumque adjuvante Deo meo respondere conabor. Hoc certe mihi dicis: Ubi est Deus tuus? Respondeo tibi: Ubi es ipse tu? Respondeo, inquam; puto, quia non importune. Tu quaesisti, ubi sit Deus [Col. 0824] Fortasse addendum meus. ; ego vero, ubi sit ipse interrogator meus. Dicturus est: Ecce, ubi sum. Vides me, tibi loquor. Et ego illi: Interrogatorem meum quaero. Faciem ejus video, corpus ejus video, vocem ejus audio, linguam ejus inspicio. Ipsum quaero, qui in me oculos intendit, qui linguam movet, qui vocem emittit, qui interrogando scire desiderat. Hoc totum, de quo loquor, anima est. Non ergo tecum diutius agam. Tu dicis: Ostende mihi Deum tuum. Ego dico: Ostende mihi animum tuum. Laboras, fatigaris, figeris, cum dico: Ostende mihi animum tuum. Scio, quia non potes. Quare non potes? Quia invisibilis est animus tuus. Et tamen melior est in te, quam corpus tuum. Deus autem meus melior est, quam animus tuus. Quomodo ergo ostendam Deum [Col. 0825] meum, cum mihi non ostendas animum tuum, quo meliorem ostendo Deum meum? Ecce, si dicis mihi, ex opere agnosce animum meum. Quia oculos intendo ad videndum, aures ad audiendum, linguam moveo ad loquendum, vocem promo ad sonandum, ex hoc intelligo et cognosce animum meum. Vides, quia ipsum non potes ostendere, sed me jubes eum ex operibus nosse. Ecce, et ego ex operibus ostendam tibi Deum meum. Nec pergo longius, nec mitto forte infidelitatem tuam ad ea, quae non capis. Opera Dei mei non sic commemoro: Fecit invisibilia, fecit visibilia, id est, Coelum et terram, mare et omnia, quae in eis sunt. Non te mitto per multa. Ad te ipsum redeo. Tu certe vivis. Habes corpus, habes animum. Visibile est corpus, invisibilis est animus. Corpus habitaculum, animus habitator. Corpus vehiculum, animus utens vehiculo, corpus, quasi vehiculum, quod regatur, animus auriga corporis tui. Ecce manifesti sunt sensus tui, tanquam januae in corpore tuo, per quas nuntietur aliquid interius habitanti animo tuo: oculi, aures, olfactus, gustus, tactus, membra disposita. Quid illud intus, unde cogitas, unde ista vivificas? Hoc totum, quod miraris in te, qui hoc fecit, ipse est Deus meus.
V. Ergo, fratres mei, si mentes vestras, si interiores animos vestros aliqua, ut potui, congrua collocutione conveni, si ad eos, qui intus morantur in domibus luteis, id est, ad animos vestros habitantes in corporibus vestris loquendo perveni, nolite de eis, quae nostis, Divina conjicere. Superat omnia Deus, coelum et terram. Nolite vobis ante oculos ponere quasi fabrum aliquem magnum aliquid componentem, disponentem, machinantem, tornantem, vertentem, aut certe tanquam Imperatorem in sella regia, lucida, ornata sedentem, et jubendo creantem. Frangite idola in cordibus vestris. Attendite, quod dictum est ad Moysen, cum Dei nomen inquireret. Ego sum, qui sum (Exod. III, 14) . Quaere, quid aliud Est. Illius comparatione nec Est. Nescit ulla ex parte mutari, quod veraciter Est. Omne, quidquid mutatur et fluitat, et quodam tempore mutari non cessat, fuit, et erit. Non in eo comprehendis Est. Deus autem non habet fuit, et erit. Quod autem fuit, jam non est. Quod erit, nondum est. Et quod sic venit, ut transeat, ideo erit, ut non sit. Cogitate, si potestis: Ego sum, qui sum. Nolite voluntatibus volvi, nolite voluntariis et temporalibus cogitationibus agitari. State ad Est. State ad ipsum Est. Quo itis? State, ut et vos esse possitis. Sed quando tenemus volaticam cogitationem, et ad id, quod manet, affigere quando possumus? Ergo misertus est Deus, et ille, qui Est, et ille, qui dixit: Hoc dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos, dicto nomine substantiae suae, dicit postea nomen misericordiae suae. Quod nomen substantiae ejus? Ego sum, qui sum, dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos (Ibid.) . Sed Moyses homo erat, et in his, quae in illius comparatione non sunt, erat. In terra erat, in carne erat, et in ipsa carne anima erat, natura mutabilis erat, sub sarcina fragilitatis humanae erat. Nam [Col. 0826] illud, quod dictum est: Ego sum, qui sum, quando capiebat? Etenim per id, quod videbatur oculis ejus, ad eum loquebatur, qui non videbatur, et illo, qui videbatur, tanquam instrumento latens Deus utebatur. Non enim, quod videbat Moyses, hoc erat totum Deus: quia nec tu [Col. 0826] Vocula tu redundat. , quod a me ipso, quod homo sim, sonat, hoc est totum verbum. Habeo in corde verbum, quod non sonat. Sonus transit, verbum manet. Ergo cum diceret Deus ad hominem invisibilis, per id, quod apparere dignatus est, visibilis, loqueretur aeternus temporalia, incommutabilis fragilia, cum diceret: Ego sum, qui sum, et Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos, tanquam illo non valente comprehendere, quid sit: Ego sum, qui sum, et: Qui est, misit me ad vos, aut forte, si ipse comprehendebat, nobis legendum erat, qui comprehendere non valemus, continuo post nomen substantiae dixit nomen misericordiae. Tanquam diceret Moysi: Quod dixi: Ego sum, qui sum, non capis, non stat cor tuum, non es immutabilis mecum, nec incommutabilis mens tua. Audisti, quod sum. Audi, quod capias; audi, quod speres. Dixit iterum Deus ad Moysen: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Non potes capere nomen substantiae meae, cape nomen misericordiae meae. Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob (Ibid. 6) . Sed quod sum, aeternum est. Abraham, Isaac et Jacob quidem aeterni, imo non dico aeterni, sed ab illo facti aeterni. Denique sic etiam calumniantes Sadducaeos Dominus ipse convincit, qui cum resurrectionem negarent, hinc ille dedit testimonium sanctae Scripturae. Legite quod dixit Dominus in rubo ad Moysen: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Non est Deus mortuorum, sed vivorum (Matth. XXII, 32; et Marc. XII, 26, 27) ; omnes enim illi vivunt. Proinde et hic non addidit Deus, cum dixisset: Ego sum, qui sum, Hoc mihi nomen est in aeternum (Exod. III, 15) . Hic enim nemo dubitat; quia id, quod est, ideo est, quia aeternum est. Sed ubi ait: Ego sum, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, ibi addidit: Hoc mihi nomen est in aeternum. Tanquam diceret: Quid times de mortalitate generis humani? Quid fortasse trepidas, ne, cum mortuus fueris, ultra non sis? Hoc mihi nomen est in aeternum. Aeternum nomen esse non posset Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, nisi in aeternum viverent Abraham, Isaac et Jacob. Conversi ad Dominum, etc. [Col. 0826] Formulam hanc Augustino familiarem, pluribus Sermonibus subjunctam semel indicasse sufficiat. Integram exhibet Sirmondus in nol. ad. XL. Sermones Opp. suor. T. I. col. 337. .
I. Sacrificii novae Legis Commendatio. II. Sacrificium istud Christus est. III. Vere et realiter in Eucharistia [Col. 0827] praesens. IV. Eucharistiae Effectus. V. Conditiones dignae Sumptionis.
I. REDDENDI sermonis officium, et cura, qua vos parturivimus, ut Christus formaretur in vobis, compellit nos admonere infantiam vestram, qui ex aqua et Spiritu nunc renati cibum et potum istum super hanc dominicam mensam nova luce conspicitis, et novella pietate percipitis, quid sibi velit tam magnum, divinumque Sacramentum, tam clarum et nobile medicamentum, tam mundum et facile sacrificium, quod nec in una civitate terrena Jerusalem, nec in tabernaculo illo quod per Moysen, nec in templo illo, quod per Salomonem fabricatum est, quae fuerunt umbrae futurorum, sed a solis ortu usque ad occasum, sicut a Prophetis praedictum est, immolatur, et secundum Novi Testamenti gratiam Deo victima laudis offertur. Non adhuc de gregibus pecorum hostia cruenta conquiritur, non nunc ovis aut hircus divinis altaribus admovetur, sed sacrificium jam nostri temporis Corpus et Sanguis est ipsius Sacerdotis. De illo quippe tanto ante praedictum est in Psalmis: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. (1 Psal. CIX, 4) . Quod autem panem et vinum Melchisedech sacerdos Dei excelsi protulerit, quando patrem nostrum Abraham benedixit, in libro Genesis legimus et tenemus (Gen. XIV, 18) .
II. Christus ergo Dominus noster, qui obtulit patiendo pro nobis, quod nascendo accepit ex nobis, princeps Sacerdotum factus in aeternum sacrificandi dedit ordinem, quem videtis, Corporis utique et Sanguinis sui. Nam percussum lancea Corpus ejus aquam et sanguinem emisit, quo peccata nostra dimisit. Hujus gratiae memores, vestram ipsorum salutem operantes, quoniam Deus est, qui operatur in vobis, cum timore et tremore ad participationem hujus altaris accedite. Hoc agnoscite in pane, quod pependit in cruce; hoc in calice, quod manavit ex latere. Nam et illa vetera sacrificia populi Dei hoc unum venturum multiplici varietate figurabant. Ipse enim Christus et ovis est propter innocentiam simplicis animi, et hircus propter similitudinem carnis peccati. Et quidquid aliud multis et diversis modis in sacrificiis Testamenti Veteris praenunciatum est, ad hoc unum pertinet, quod novo Testamento revelatum est.
III. Accipite itaque, et edite Corpus Christi, etiam ipsi in Corpore Christi facti jam membra Christi. Accipite, et potate Sanguinem Christi. Ne dissolvamini, manducate vinculum vestrum. Ne vobis viles videamini, bibite pretium vestrum. Sicut hoc in vos convertitur, cum id manducatis et bibitis, sic et vos in Corpus Christi convertimini, cum obedienter et pie vivitis. Ipse namque sua jam propinquante passione, cum Pascha faceret cum Discipulis suis, acceptum [Col. 0828] panem benedixit, et ait: Hoc est Corpus meum, quod pro vobis tradetur (Luc. XXII, 19) . Similiter benedictum calicem dedit dicens: Hic est Sanguis meus Novi Testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 28) . Hoc in Evangelio vel legabatis, vel audiebatis, sed hanc Eucharistiam esse Filium nesciebatis. Nunc vero aspersi [Col. 0828] Lego abstersi. corde in conscientia pura, et loti corpore aqua munda Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent (Psal. XXXIII, 6) . Hoc enim si digne accipitis, quod pertinet ad Testamentum Novum, per quod aeternam haereditatem speratis, tenentes mandatum novum, ut vos invicem diligatis, habetis in vobis vitam. Illam enim carnem sumitis, de qua dicit ipsa Vita: Panis, quem ego dedero, caro mea est pro saeculi vita, et: Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam (Joan. VI, 52-54) .
IV. Habentes ergo vitam in illo in carne una eritis cum illo. Neque enim hoc Sacramentum Christi corpus ita commendat, ut nos inde sejungat. Hoc namque Apostolus in Scriptura sancta praedictum esse commemorat: Erunt Duo in carne una. Sacramentum hoc, inquit, magnum est; ego autem dico in Christo et in Ecclesia (Ephes. V, 32) . Et alio loco de hac ipsa Eucharistia dicit: Unus panis, unum corpus multi sumus (1 Cor. X, 17) . Accipere ergo incipitis, quod et esse coepistis, si non indigne accipiatis, ne judicium vobis manducetis, et bibatis. Sic enim dicit: Quicumque manducaverit panem aut biberit calicem Domini indigne, reus erit Corporis et Sanguinis Domini. Probet autem se ipsum homo, et sic de pane illo edat, et de calice bibat. Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit (1 Cor. XI, 27-29) .
V. Digne autem accipitis, si a malae doctrinae fermento caveatis, ut sitis Azymi sinceritatis, et veritatis (Id. V. 8) . Aut si fermentum illud charitatis teneatis, Quod abscondit mulier in farinae mensuris tribus, donec fermentaretur totum (Matth. XIII, 33) . Haec enim mulier est sapientia Dei, facta per Virginem in carne mortali, quae in toto orbe terrarum, quem de tribus Noë filiis post diluvium reparavit, tanquam in mensuris tribus suum disseminat Evangelium, Donec fermentaretur totum. Hoc est illud Totum, quod graece dicitur Holon [Col. 0828] Ὃλον. Κάθολον. , ubi custodientes vinculum pacis eritis secundum totum, quod Catholon vocatur, et unde Catholica nominatur [Col. 0828] Videtur excidisse: Ecclesia. .
Christus agnus et Leo.
SICUT veritas per Apostolos sonuit, et In omnem terram exivit sonus eorum, atque in fines orbis terrae verba [Col. 0829] eorum (Psal. XVIII, 5) ; Pascha nostrum immolatus est Christus (Rom. X, 18) . De quo ante Propheta praedixerat: Sicut ovis ad immolandum ductus est, et ut agnus coram, qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum (Isai. LIII, 7) . Quis est iste? Nempe ille, de quo sequitur, et dicit: In humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem ipsius quis enarrabit (Isai. Ibid. 7) . Video exemplum tantae humilitatis in Rege tantae potestatis. Nam iste sicut agnus coram tondente non aperiens os suum ipse est Leo de tribu Juda (Apoc. V, 5) . Quis est iste agnus et leo? Mortem pertulit, ut agnus; consumpsit, ut leo. Quis est iste agnus et leo? Mitis et fortis, amabilis et terribilis, innocens et potens, tacens judicatus, fremens judicaturus. Quis est iste agnus et leo? In passione agnus in resurrectione leo, an potius et in passione agnus, et leo, et in resurrectione agnus et leo? Agnum in passione videamus. Modo jam dictus est. Sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum. Leonem in passione videamus. Jacob dixit: Ascendisti recumbens, dormisti sicut leo (Gen. XLIX, 9) . Agnum in resurrectione videamus. Apocalypsis, cum de gloria sempiterna virginum loqueretur: Sequuntur, inquit, Agnum, quocumque ierit (Apoc. XIV, 4) . Leonem in resurrectione videamus. Eadem Apocalypsis dicit, quod supra jam posui. Vicit leo de tribu Juda aperire librum (Ibid. 5) . Quare agnus in passione? Quia mortem sine iniquitate suscepit. Quare leo in passione? Quia mortem occisus occidit. Quare agnus in resurrectione? Quia sempiterna est illi innocentia. Quare leo in resurrectione? Quia sempiterna est illi potentia. Quis est iste agnus et leo? Quomodo quaeris, quisnam sit? Si autem, quid erat? In principio erat Verbum. Si, ubi erat? Et verbum erat apud Deum. Si, quale Verbum erat? Et Deus erat Verbum. » Si, quantae patientiae sit? Omnia per ipsum facta sunt. Si, et ipse quid factus est? Et Verbum caro factum est (Joan. I, 1, 2 et 14) . Si, quemadmodum vel de patre sine matre, vel de matre sine patre natus sit? Generationem ejus quis enarrabit? Ab altero genitus, gignenti, coaeternus. Verbum permanens caro factum est. Omnium temporum creator, opportuno tempore creatus. Praeda mortis, praedator mortis. Deformis positione prae filiis hominum, infirmitatem sciens ferre, excelsus facere humilia, humilis excelsa. Deus homo, et homo Deus. Et primogenitus, et creator primogenitorum. Unicus, et frater cunctorum. De substantia patris natus, et particeps factus adoptatorum. Et Dominus omnium, et servus plurimorum. Hic est agnus, Qui tollit peccata mundi (Ibid. 29) , hic est leo, qui vincit regna mundi. Quaerebam, quis est iste. Quaeramus, qui sunt, pro quibus mortuus est iste. Forte pro justis et sanctis? Non hoc dicit Apostolus, sed potius, quia Christus pro impiis mortuus est (Rom. V, 6) . Non utique, ut impii permanerent, sed ut morte justi impius justificaretur, et effuso sanguine sine peccato peccati chirographum deleretur.
I. Mors Christi Spes nostra. II. Mors Christi voluntaria. III. Quomodo Christus tristis in morte. IV. Necessitas Incarnationis, ut redimeremur. V. Redemptoris ad Redemptos Verba. VI. Quomodo intelligatur Christus pro nobis mortuus. VII. Errores Apollinaris et Arii refutantur. VIII. Adhortatio.
I. AUDIVIMUS Evangelium. Lecta est Resurrectio Domini nostri Jesu Christi. Resurrexit Christus, ergo mortuus est Christus. Resurrectio testis est mortis; mors autem Christi peremptio timoris. Non timeamus mori. Mortuus est Christus pro nobis. Cum spe vitae aeternae moriamur. Resurrexit Christus, ut resurgamus. Habemus in morte et resurrectione ejus opus indictum, praemium promissum. Opus indictum passio, praemium promissum resurrectio. Opus hoc Martyres impleverunt; non impleamus pietate, si non possumus passione. Non enim omnibus contingit pati pro Christo, et mori pro Christo. Tamen ipsum mori omnibus contingit. Felices, quibus pro Christo factum est, quod necesse erat, ut fieret! Necessitas enim erat mori, sed non erat necessitas pro Christo mori. Omnibus ventura est mors, sed non omnibus pro Christo mors. Quibus contigit pro Christo mori, quodam modo illud, quod eis erogatum fuerat, reddiderunt. Erogaverat eis Dominus, ut moreretur pro illis; reddiderunt illi moriendo pro illo. Sed unde redderet miser egenus, si non dedisset felix Dominus? Itaque quod erogaverat Martyribus Christus, dedit eis, unde redderent Christo. Vox enim Martyrum est: Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos (Psal. CXXIII, 1, 2) . Persecutores, inquit, Fortasse vivos absorbuissent nos. Quid est, Vivos? Scientes, quia male faceremus, si Christum negaremus, tamen tam magnum malum Vivi, id est, scientes faceremus, et sic Absorbuissent nos vivos, non mortuos. Quid est, Vivos? Scientes, non nescientes. Et qua virtute non fecerunt, quod a persecutoribus facere cogebantur? Ipsi interrogentur, ipsi dicant. Ecce respondent: Nisi quia dominus erat in nobis. Ergo ipse dedit, quod ei redderetur. Gratias illi. Dives est. Et quod de illo scriptum est: Pauper factus est, ut nos divites faceret (2 Cor. VIII, 9) , paupertate ejus ditati, vulneribus ejus sanati, humilitate ejus exaltati, morte ejus vivificati [Col. 0830] Supple sumus. .
II. Dicebat Martyr: Quid retribuam Domino pro omnibus, quae retribuit mihi (Psal. CXV, 12) ? Audite, quod sequitur. Attendit enim et quaesivit, quid retribueret Domino. Et quid ait? Calicem salutaris accipiam (Ibid. 13) . Hoc retribuam Domino: Calicem salutaris, calicem martyrii, calicem passionis, calicem [Col. 0831] Christi. Hoc est: Calicem salutaris, quia salutare nostrum Christus. Ergo, inquit, accipiam calicem ejus, et retribuam illi. De ipso calice dixit et ipse Patri ante passionem: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste (Matth. XXVI, 39) . Pati venerat, mori venerat, in potestate habebat mortem, aut, si mentior, ipsum audite. Potestatem, inquit, habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam (Joan. X, 18) . Audistis potestatem? Nemo tollit, Sine causa gloriantur Judaei. Peccatum inde habent, non potentiam. Christus, quia voluit, mortuus est. Ipse dicit in Psalmo: Ego dormivi, et somnum coepi (Psal. III, 6) . Clamaverunt: Crucifige, crucifige (Luc. XXIII, 21; et Joan. XIX, 6) , tenuerunt, suspenderunt. Sic illi juvant, quia aliquid potuerunt. Ego dormivi. Et quid postea? Et somnum caepi. Vere somnus erat triduans. Quid ergo postea? Et resurrexi, quoniam Dominus suscepit me. Secundum formam servi loquitur: Dominus suscepit me (Psal. III, 6) . Sicut et alio loco: Numquid qui dormit, non adjiciet, ut resurgat (Id. XI. 9) ? Gloriantur Judaei, quasi vicerint me. Numquid qui dormit, non adjiciet, ut resurgat? Illi, ut occiderent, suspenderunt, sed Ego dormivi, quia quando volui, animam posui, et quando volui, surrexi.
III. Ergo ipse est calix, quem volebat transire, ad quem bibendum venerat. Quid est ergo, Domine, quod dixisti: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Dixisti discipulis passurus et moriturus: Tristis est anima mea usque ad mortem (Matth. XXVI, 38) . Quaero ergo in his verbis verba illa tua: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Unde audio: Tristis est anima mea usque ad mortem. Nemo tollit eam. Quare tristis est? Potestatem habes ponendi animam tuam. Quare dicis: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Respondet interroganti et dicit tibi: Homo, in carne mea te suscepi. Numquid ergo, si in carne mea te suscepi, in voce mea non te suscepi? Quando dico: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam, sicut factor, me loquor. Quando dico: Tristis est anima mea usque ad mortem, sicut factura, te loquor. Gaude de me in me, agnosce te in me. Quando dico: Potestatem habeo ponendi animam meam, adjutorium tuum sum. Quando dico: Tristis est anima mea usque ad mortem, speculum tuum sum.
IV. Non legistis, quia mortuus est? Numquid negamus? Si negaverimus mortem, negamus et resurrectionem. Inde mortuus est, unde homo esse dignatus est. Inde resurrexit, unde homo esse dignatus est, quia et nos homines et morituri sumus, et resurrecturi sumus. Numquid Verbum in illo mortuum est? Numquid pati aliquid potuit, quod In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. 1, 2.) ? Quid potest pati tale Verbum? Et oportebat tamen, ut moreretur pro nobis Verbum, et mori non poterat, et, ut moreretur, [Col. 0832] oportebat. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ubi sanguis? Ubi mors? Numquid mors in Verbo? Numquid sanguis in Verbo? Si nec mors in Verbo, nec sanguis in Verbo, ubi pretium nostrum? Annon pretium nostrum sanguis est ejus? Unde ergo daret hoc pretium, si maneret solum Verbum? nisi carnem assumeret Verbum; carnem autem de anima humana viventem, ut, quoniam Verbum occidi non poterat, occideretur sola caro, quae de sua anima vivebat? Neque enim vel anima occidi poterat, quae anima Divinitati adhaerendo unus spiritus erat, ipso Domino duntaxat eam [Col. 0832] Lege ea. se induente, non ipsa in illo credente, sicut de nobis scriptum est: Qui adjungit se Domino, unus spiritus est (1. Cor. VI, 17) . Nos enim, cum infideles essemus, indigni eramus, et a Deo alieni; credendo autem adhaesimus Deo. Illa autem anima adhaesione Dei digna creata est, cum in personae divinae unitatem nova, rudisque assumpta est. Qua unitate hac singularitate duorum spirituum inaequalium discedente caro mortua est, quae de ipsa duorum spirituum unitate novo modo, novoque genere vivens, id est, geminam et admirabilem vitam habens, parvo tantummodo tempore derelicta est. Deus enim spiritus, et imago ejus, humanus spiritus immortales sunt.
V. Sic ergo nos alloquitur quodam modo Dominus noster, Salvator noster dicens: O Homines! feci hominem rectum, et fecit se ipse perversum. A me recessistis, in vobis peristis. Ego autem quaesiturus sum, quod perierat. A me recessistis, inquit, vitam perdidistis. Et vita erat lux hominum (Joan. I, 4) . Ecce quod reliquistis, quando in Adam omnes peristis Vita erat lux hominum. Quae vita? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Ibid. 1) . Vita erat, vos in morte vestra jacebatis. Verbum, unde morerer, non habebam; Homo, unde viveres, on habebas. (Quia dignatur Dominus Christus, suscepi verba ejus. Si ipse mea, quanto magis ego ejus). Quodam modo in silentio, rebus ipsis loquens Dominus noster Christus dicit: Unde morerer, non habebam: Homo, unde viveres, non habebas. Assumpsi de te, unde morerer pro te. Assume de me, unde vivas mecum. Commercia celebremus. Do tibi, da mihi. Accipio a te mortem, accipe a me vitam. Expergiscere, vide quid dem, quid accipiam. Excelsus in coelo accepi a te super terram humilitatem. Dominus tuus accepi a te formam servi. Sanitas tua accepi a te vulnera. Vita tua accepi a te mortem. Verbum caro factum sum, ut mori possem. Carnem apud patrem non habebam, de massa tua sumpsi, unde tibi erogarem. (Virgo Maria de massa nostra erat; ibi assumpsit Christus carnem a nobis, id est, a genere humano). Accepi a te carnem, unde morerer pro te, accipe a me Spiritum vivificatorem, unde vivas mecum. Postremo mortuus sum de tuo, vive de meo.
[Col. 0833] VI. Ergo, fratres, quando auditis: Natus est de Spiritu ex Virgine Maria, passus est, vapulavit, alapas accepit, quando auditis: Passus est haec Christus, nolite putare Verbum illud in principio apud Deum in sua natura, atque in sua substantia aliquid tale potuisse. Sed numquid possumus dicere, quia Verbum Dei, Deus unigenitus non est passus pro nobis? Passus est, sed secundum animam et carnem suam passibilem. Accepit enim formam servi, ut tanquam homo pateretur. Habebat enim et animam et carnem, quia totum hominem liberare venerat, non amittendo vitam, sed donando vitam. Ut autem similitudinem demus, unde celerius, quod dicimus, advertatis; sicut verbi gratia quando Stephanus martyr, et Phocas [Col. 0833] Difficile dictu sit, quem e tribus Phocis, Antiocheno videlicet et duobus Sinopensibus, hic innuat Augustinus. Egere de iis, ut solent, accurate Hagiographi Belgae ad diem 14. Julii. Neminem tamen eorum in Africa notum, aut cultum e Monumentis ibi allatis liquet. Interim Phocae τοῦ θαλασσόθαυματουργοῦ notitia ab Nautis Africae littora frequentantibus proficisci potuit, atque hunc Olitorem Sinopensem fusse, ex Encomio Asterii Amaseae Ep. a Fr. Combefisio Paris. 1648. c. aliis edito discimus. , vel aliquis alius passus est, et occisus, et sepultus, caro eorum sola occisa et sepulta est; animae autem eorum neque occidi, neque sepeliri potuere, et tamen rectissime dicimus: Mortuus est Stephanus, vel Phocas, vel quicumque alius pro nomine Christi, ita, quando passus, et occisus, et sepultus est Dei Unigenitus, caro utique ejus sola occisa et sepulta est; anima autem, et multo magis Divinitas ejus occidi non potuit, et ideo securi dicimus, mortuum pro nobis esse et sepultum unicum Dei Filium, id est, Deum Dei unigenitum. Unde utique veraciter, non mendaciter dixit ipse Christus Dominus, qui est sine mendacio veritas: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Unigenitum suum daret, ut omnis, qui credit in illum, non pereat, sed habeat vitam aeternam (Joan. III, 16) . Et Apostolus similiter de Deo Patre dicit: Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum (Rom. VIII, 32) . Vultis autem noscere, quid est Christus? Nolite attendere carnem solam, quae jacuit in sepulcro, nolite attendere animam solam, de qua dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem, nolite attendere Verbum solum, quia, Deus erat Verbum, sed attendite, quia Christus totus Verbum, et anima, et caro est.
VII. Nihil autem animae Christi subtrahatis. Haeretici enim Apollinaristae dixerunt, quia mentem non habuit, id est, intelligentiam non habuit anima illa, sed Verbum illi pro mente, et pro intelligentia erat. Hoc ait Apollinaris. Ariani autem dicunt: Nec qualemcumque animam habuit. Vos ergo fideliter tenete, quia prorsus Verbum, et anima, et caro est totus Christus. Et quando auditis: Tristis est anima mea, animam humanam intelligite, non belluinam. Anima enim sine intellectu anima pecoris est, non anima humana. Si non venit liberare mentem, non habuit mentem. Ergo unus Christus, Verbum, et anima, et caro. Quid homo? Anima et caro. Quid Christus? Verbum et homo, ac per hoc, Verbum, et anima, et [Col. 0834] caro, Christus unus. Hominem quando caedis pugnis, quid ejus percutis? Animam, an carnem? Confiteris, quia carnem. Et tamen clamat anima: quid me percutis, quid me caedis? Numquid, si dicas animae: Quis te tetigit? Ego carnem ferio, non te; nonne, quicumque te audierint haec dicentem, irridebunt, et insipientem vel insanum te judicabunt? Sic ergo, qui carnem Verbi Dei flagellaverunt, vel alapis caeciderunt, non possunt dicere: nos carnem flagellavimus, vel exalapavimus [Col. 0834] Ita apud Martene Anecd. T. III, Col. 1646. in pass. Cypriani et Justinae: Exalapari jussit. , non Verbum, vel animam Christi. Totum enim Christum, id est, Verbum, et animam, et carnem flagellaverunt, vel alapis caeciderunt. Et cum utique neque animam, neque ipsam Divinitatem ejus, quae vera vita est, in cruce occidere potuerunt, totum tamen Christum in corde suo, et in mala voluntate sua inficere delectati sunt. Quicumque enim persequitur aliquem, ut eum occidat, sic eum vult extingui totum, sicut extinguitur totum lumen lucernae in terram collisae, ut penitus non luceat, cum eam sibi quisque malefactor viderit impedire [Col. 0834] Lego: cu mea se quisque malefactor viderit impediri. . Quod in homine fieri nullo modo potest, id est, ut totus extinguatur, qui unam utique substantiam habet mortalem, alteram immortalem. Nulla enim in illo mortalis est, nisi caro. Unigenitus autem Dei Christus multo magis totus extingui non potuit, cum eum se Judaei extinguere putaverunt, qui in tribus substantiis suis, id est, una, aeterna, atque divina, et in duabus temporalibus, id est, humanis unam solam habuit mortalem, id est, carnem suam. Animam autem et maxime Divinitatem suam sine dubio immortalem habuit. Et ideo sua parvi temporis morte nos de nostra morte aeterna redimere solus potuit, qui non tantummodo caro, et anima humana fuit, sed Deus et anima, et caro, unus Dei Unigenitus fuit. Qui enim Descendit usque in inferiores partes terrae, ipse est, et qui ascendit super omnes coelos (Ephes. IV, 10) , quod homo solus facere non posset.
VIII. Securi ergo exultemus, et laetemur, charissimi fratres, quia ille nos sua morte redemit, qui etiam occisus de hostibus triumphavit. Occisus enim mortem occidit, et in aeternum nos de manu ejus liberavit, Ascendensque in altum captivam duxit captivitatem (Ibid.) , atque hominibus misso Spiritu sancto dona sua dedit, qui etiam jacens in sepulcro credentem latronem in paradisum introducere potuit.
I. Corpus dominicum et in altari est, et nos illud sumus. II. Eucharistia symbolum unitatis III. Liturgiae eucharisticae expositio.
I. Hoc, quod videtis, charissimi, in mensa Domini, [Col. 0835] panis est, et vinum; sed iste panis, et hoc vinum accedente verbo fit corpus, et sanguis Verbi. Ille enim Dominus, qui In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) , propter misericordiam suam, qua non contempsit, quod creavit ad imaginem suam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Ibid. 14) , sicut scitis, quia et ipsum Verbum assumpsit hominem, id est, animam et carnem hominis, et homo factus est, manens Deus. Propter hoc, [Col. 0835] Hic incipit Fragmentum editum, de quo supra. quia et passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus, et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et nos corpus ipsius facti sumus, et per misericordiam ipsius, quod accipimus, nos sumus [Col. 0835] Sequens Περικοπὴ usque ad verba: Recordamini et vos, etc. deest in Fragmento edito. . Recordamini, quod fuit aliquando creatura ista in agro, quomodo eam terra peperit, pluvia nutrivit, ad spicam perduxit, deinde labor humanus ad aream comportavit, trituravit, ventilavit, recondidit, protulit, moluit, conspersit, coxit, et vix aliquando ad panem perduxit. Recordamini et vos [Col. 0835] To vos in accusandi casu. Itaque male interpunctum in Fragm. edito. . Non fuistis, et creati estis, ad aream dominicam comportati estis, laboribus boum, id est, annuntiantium Evangelium, triturati estis. Quando Catechumeni differebamini, in horreo servabamini. Nomina vestra dedistis, coepistis moli jejuniis [Col. 0835] Fragmentum editum interponit: et , exorcismis. Postea ad aquam venistis, et conspersi estis, et unum facti estis. Accedente fervore Spiritus sancti cocti estis, et panis dominicus facti estis.
II. Ecce, quod accepistis. Quomodo ergo unum videtis esse, quod factum est, sic unum estote et vos [Col. 0835] Fragm. edit. estote vos. , diligendo vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam charitatem. Haeretici quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt, quia illi quaerunt divisionem, cum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis acinis [Col. 0835] Id. racemis. fuit, et modo in unum est. Unum est in suavitate calicis, sed [Col. 0835] Id. omittunt: sed. post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, post labores, post humilitatem, et contritionem jam in nomine Christi tanquam ad calicem Domini venistis, et ibi vos estis ad mensam [Col. 0835] Id. in mensa, et. , ibi vos estis in calice. Nobiscum hoc [Col. 0835] Id. vos pro hoc. estis; simul enim hoc sumus [Col. 0835] Id. rectius: sumimus. , simul bibimus, quia simul vivimus [Col. 0835] Finit hic Fragmentum oditum T. V. Col. 976. . Audituri estis, quod etiam hesterno die audistis, sed hodie vobis exponitur, quod audistis, et quod respondistis, aut forte, cum responderetur, tacuistis, sed, quid respondendum esset, hodie didicistis.
III. Post salutationem, quam nostis, id est: Dominus [Col. 0836] vobiscum, audistis: Sursum cor. Tota vita Christianorum verorum sursum cor, non Christianorum nomine solo, sed Christianorum re ipsa, et veritate tota vita sursum cor. Quid est Sursum cor? Spes in Deo, non in te. Tu enim deorsum, Deus sursum est. Si spem habes in te, cor deorsum est, non est sursum. Ideo, cum audieritis [Col. 0836] Aut hic legendum censeo: auditis, aut mox: respondebitis pro respondetis. a Sacerdote: Sursum cor! respondetis: Habemus ad Dominum. Laborate, ut verum respondeatis. Quia apud acta [Col. 0836] Alias in Actione. Συνωνύμον Canonis, Secretorum Sacrificii Missae, ut mox infra: quae aguntur. Dei respondetis, sic sit, quomodo dicitis. Non lingua sonet, et conscientia neget, et, quia hoc ipsum, ut sursum habeatis cor, Deus vobis donat, non vires vestrae, ideo sequitur, cum dixeritis, habere vos sursum cor ad Dominum, sequitur Sacerdos et dicit: Domino Deo nostro gratias agamus. Unde gratias agamus? Quia sursum cor habemus, et nisi ille illud levasset, in terra jaceremus. Et inde jam [Col. 0836] Supple: succedunt, sequuntur, vel quid simile. , quae aguntur in precibus sanctis, quas audituri estis, ut accedente verbo fiat corpus et sanguis Christi. Nam tolle verbum, panis est, et vinum. Adde verbum, et jam aliud est. Et ipsum aliud quid est? Corpus Christi et sanguis Christi. Tolle ergo verbum, panis est, et vinum. Adde verbum, et fiet Sacramentum. Ad hoc dicitis: Amen. Amen dicere subscribere est. Amen latine interpretatur Verum. Deinde dicitur dominica Oratio, quam jam accepistis, et reddidistis [Col. 0836] Id est: Sacerdoti memoriter recitastis. Itaque non Symbolum solum reddebant. Vide Nostri Sermonem LVIII. T. V. col. 337. . Quare ante dicitur, quam accipiatur Corpus et Sanguis Christi? Quia, sicut est humana fragilitas, si forte aliquid, quod non decebat, cogitatio nostra concepit; si aliquid lingua, quod non oportebat, effudit; si aliquid oculus, quod non decebat, aspexit; si aliquid auris blandius, quod non oportebat, audivit; si forte aliqua talia contracta sunt de hujus mundi tentatione, et vitae humanae fragilitate, tergitur dominica Oratione, ubi dicitur: Dimitte nobis debita nostra (Matth. VI, 12) ; ut securi accedamus, ne, quod accipimus, in judicium nobis manducemus, et bibamus. Post hoc dicitur: Pax vobiscum. Magnum sacramentum osculum pacis. Sic osculare, ut diligas. Ne sis Judas. Judas traditor Christum ore osculabatur, corde insidiabatur. Sed forte inimicum animum habet contra te aliquis, et non potes eum convincere, cogeris tolerare. Noli ei malum pro malo in corde tuo reddere. Ille odit, tu ama, et securus oscularis. Audistis pauca, sed magna. Non vilescant paucitate, sed chara sint pondere. Simul etiam onerandi non estis, ut ea, quae dicta sunt, teneatis.
I. Quis agat Pascha, et quomodo agendum. II. alleluia [Col. 0836] In Codice fol. 10. p. 2. inscriptus: Item Sermo sancti [Col. 0837] Augustini ep. De Festivitate paschali. Sed mihi Augustinum non sapit, saltem integer. Expendant, qui S. Doctori me familiariores sunt. Ego enim ei subtrahere mallem, quam supponere. In Editione locum haberet post Serm. CCLVI. [Col. 0837] divitum, pauperum, afflictorum. III. Deus agit, ut Pater; Diabolus, ut Mango.
I. DIES Paschae nos celebrare omnibus notum est, quibus diebus Alleluia cantamus. Quapropter, fratres, sollicite attendendum est, ut, quod visibiliter celebramus, in animo teneamus. Pascha enim nos celebrare dicimus. Pascha hebraeus sermo est, quod interpretatur Transitus; graece autem Paschin pati [Col. 0837] ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460837A.bmp)
[Hebrew Text] , Πάσχειν. Frivola haec intrusa videntur. , latine Pascha pascere, ut dici solet: Pascam amicos. Pascha qui celebrant, nisi qui a morte peccatorum suorum transeunt ad vitam justorum? Sicut Apostolus dicit: Transivimus de morte ad vitam, quia diligimus fratres (1 Joan. III, 14) . Pascha quis agit, nisi qui credit Christo passo in terra, ut cum illo regnet in coelo? Pascha quis agit, nisi qui pascit in pauperibus Christum? Ipse enim de pauperibus ait: Quicumque uni ex minimis meis aliquid boni fecerit, mihi fecit (Matth. XXV, 40) . Christus sedet in coelo, et indiget in terra. Patrem interpellat pro nobis, et hic panem petit a nobis. Ergo, Domini fratres, si volumus agere Pascha salubriter, transeamus, patiamur, pascamus. Transeamus a peccatis ad justitiam, patiamur pro Christo, pascamus in pauperibus Christum. Convivia honeste celebremus, ut cum Abraham in regno Dei coelesti convivio perfruamur. Cantemus ergo Deo alleluia, quod latine sonat: Laudemus [Col. 0837] Imo: Laudate ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460837B.bmp)
[Hebrew Text] . eum, qui est. Laudemus eum et in prosperis, et in adversis. In prosperitatibus divitiarum non extollamur, et in flagello damnorum non infirmemur. Dicamus alleluia cum Job, qui dixit: Dominus dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit, sic et factum est. Sit nomen Domini benedictum (Job I, 21) . Benedicamus ergo Dominum in omni tempore. Semper alleluia cantamus, si ad sonum linguae nostrae moventur ad operationem justitiae membra nostra, si hoc, quod sonat in ore cantantis, lucet in moribus viventis.
II. Audite, quomodo cantare jussi sunt alleluia divites et pauperes. Praecipe, ait Apostolus, divitibus hujus saeculi, non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui dat nobis omnia abundanter ad fruendum. Divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi in futurum, ut apprehendant veram vitam (I Tim. VI, 17, 18) . Quod pauperes cantent, Tebias docet: Fili, ne timeas, quoniam pauperem vitam gerimus. Exuberabunt tibi multa bona, si timueris Dominum Deum tuum, et, quae placent in conspectu ejus, feceris (Tob. IV, 3) . Dilectissima membra Corporis Christi, expectemus Caput nostrum venturum de coelo, cui cohaerentes immobiles permanebimus, ut, cujus passionem celebramus in terra, cum ipso regnemus in coelo. Disciplinam ejus sustineamus, ut corrigamur, quia, sicut filios, ita nos aggreditur Deus. Quis est enim, ait [Col. 0838] Apostolus, cui non det disciplinam pater ejus (Hebr. XII, 7) . Si separatis vos a disciplina Dei, ergo nothi, et non filii estis. Toleremus flagellum patris, ne incurramus severitatem judicis.
III. Deus et diabolus pater et mango [Col. 0838] Similia infra Serm. XXI. n. 4. ; Deus ut, pater, flagellat, et corrigit, et assumit; mango blanditur, seducit, et vendit. Pater fert flagellum, et mango fert saccellum [Col. 0838] Pro Sacculo. Etiam Petronio, Celso, etc. Nullibi tamen in impressis Augustini. Recurret infra Serm. XX. n. 12. . Si concurreris sub alas flagellantis, liberaberis ab iniquitate vendentis. Vide, a quo, ubi reponaris, in regno coelorum, an in saccello gehennarum. Si regnum Dei concupiscis, in solutione libertatis laetaberis; si vero saccellum, colligationem servitutis accipies, et ligatus manibus pedibusque dicetur de te: Tollite et mittite illum in tenebras exteriores. Ibi erit fletus et stridor dentium (Matth. XXII, 13) . Clamatur ad nos fortiter. Qui habet aures audiendi, audiat, quid Spiritus dicat ecclesiis (Apoc. III, 22) .
I. Vis, et effectus Baptismi, et Spes in eo reposita. II. Baptismus extra unitatem Ecclesiae non prodest. III. Contra Schismaticos Baptismo gloriantes. IV. Cohortatio ad recens baptizatos.
I. SERMO mihi est ad vos, modo nati Infantes, parvuli in Christo, nova proles Ecclesiae, gratia Patris, foecunditas Matris, germen pium, examen novellum, flos nostri honoris, et fructus laboris, gaudium et corona mea, omnes, qui statis in Domino, Apostolicis verbis vos alloquor. Ecce nox praecessit; dies autem appropinquavit. Abjicite opera tenebrarum, et induite vos arma lucis. Sicut in die, honeste ambulate. Non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et impudicitiis, non in contentione et aemulatione, sed induite Dominum Jesum Christum, et carnis providentiam ne feceritis in concupiscentiis (Rom. XIII, 12-14) , ut et vitam induatis, quam Sacramento induistis, [Col. 0838] Lego: vita induatis, quem sacramento induistis, nempe Christum. . Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non est Judaeus, et Graecus; non est servus, neque liber; non est masculus, aut foemina; omnes enim vos unum estis in Christo Jesu (Galat. III, 27, 28) . Hoc habet ipsa vis Sacramenti. Sacramentum enim est vitae novae, quae in hoc tempore incipit a remissione praeteritorum omnium peccatorum, perficietur autem in resurrectione mortuorum. Consepulti enim estis Christo per baptismum in morte, ut, quomodo surrexit Christus a mortuis, sic et vos in novitate vitae ambuletis (Rom. VI, 4) . Ambulatis autem nunc per [Col. 0839] fidem, quandiu in hoc mortali corpore peregrinamini a Domino, sed via vobis certa ipse, ad quem tenditis, factus est Christus Jesus secundum hominem, quod pro nobis fieri dignatus est. Servavit enim multam dulcedinem timentibus se, aperturus et perfecturus eam sperantibus in se, cum id, quod nunc in spe accepimus etiam in re acceperimus. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit, quod erimus. Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (1 Joan. III, 2) . Hoc etiam in Evangelio ipse promisit. Qui diligit me, inquit, mandata mea custodit. Et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam illum, et ostendam me ipsum illi (Joan. XIV, 21) . Utique videbant eum, quibus loquebatur, sed in forma servi, qua major est Pater, non in forma Dei, qua aequalis est Patri. Hanc ostendebat timentibus, illam servabat sperantibus. In hac peregrinantibus apparebat, ad illam cohabitaturos vocabat. Hanc eis ambulantibus substernebat, illam pervenientibus promittebat.
II. Has ergo promissiones habentes, charissimi, mundemus nos ab omni coinquinatione carnis, et spiritus perficientes sanctificationem in timore Dei (2 Cor. VII, 1) . Obsecro vos, ut digne ambuletis vocatione, qua vocati estis, cum omni humilitate animi, et mansuetudine, sufferentes invicem in dilectione, studentes observare unitatem spiritus in vinculo pacis (Ephes., IV, 1-3) . Qualis enim res est, unde tale pignus accepimus. Sed sunt quidam, qui Christum solo Sacramento induerunt, quo in fide vel moribus nudi sunt. Nam et multi haeretici ipsum habent Sacramentum baptismatis, sed non ipsum fructum salutis, nec vinculum pacis: Habentes, sicut ait Apostolus, formam pietatis, virtutem autem ejus negantes (2 Tim. III, 5) , vel signati a desertoribus, vel ipsi etiam desertores signum boni regis in damnabili carne portantes, qui nobis dicunt: Si fideles non sumus, baptismum nobis quare non datis? Si autem jam fideles sumus, quid nos quaeritis? Quasi non legant, Simonem magum et accepisse baptismum, et tamen a Petro audisse: Non est tibi pars neque sors in hac fide (Act. VIII, 21) . Ecce quia fieri potest, ut aliquis habeat baptismum Christi, et non habeat fidem, vel dilectionem Christi; habeat sanctitatis Sacramentum, nec computetur in sorte sanctorum. Neque interest, quantum ad ipsum solum pertinet Sacramentum, si ibi quisque accipiat baptismum Christi, ubi non est unitas Christi. Nam et baptizatus in Ecclesia, si fuerit desertor Ecclesiae, sanctitate vitae carebit, Sacramenti signaculo non carebit. Nam utique exeuntem non potuisse amittere demonstratur, quod redeunti non redditur. Sicut desertor militiae caret legitima societate, non caret regio charactere. Qui, si et alterum eodem signo ipse signaverit, non faciet consortem vitae, sed comitem poenae. Si autem ad legitimam ordinatamque militiam et ille redeat, et ille veniat, placata regia severitate et illi ignoscitur, quod recessit, et ipse suscipitur, qui accessit. In ambobus culpa corrigitur, ambobus poena remittitur, ambobus [Col. 0840] pax datur, in nullo, quod signatum est, iteratur.
III. Jam ergo nobis non dicant: Quid nobis dabitis, si jam baptismum habemus? Sic enim nesciunt, quid loquantur, ut nec saltem legere velint, quod sancta Scriptura testatur, in ipsa intus Ecclesia, hoc est, in communione membrorum Christi, multos in Samaria baptizatos non accepisse Spiritum sanctum, sed in solo baptismo fuisse, donec ad eos de Jerusalem venirent Apostoli (Act. VIII) ; contra autem Cornelium, et eos, qui cum illo erant, meruisse accipere Spiritum sanctum, antequam acciperent baptismi Sacramentum (Id. X) . Ita Deus docuit, aliud esse signum salutis, aliud ipsam salutem, aliud formam pietatis, aliud virtutem pietatis. Quid nobis, inquiunt, dabitis, si jam baptismum habemus? O sacrilegam vanitatem, ita nihil putare esse Christi Ecclesiam, quam non habent, ut nihil se accipere arbitrentur, si ejus communioni socientur! Dicat eis Amos propheta: Vae eis, qui nihil faciunt Sion [Col. 0840] Τοῖς ἐξουθενοῦσι Σίον. Cum LXX. Vulg. habet: Qui opulenti estis in Sion. (Amos. VI, 1) ! Quid accepturus sum, inquit, si jam baptismum habeo? Accepturus es Ecclesiam, quam non habes; accepturus es unitatem, quam non habes; accepturus es pacem, quam non habes. Aut si ista nihil tibi videntur, pugna, desertor, contra Imperatorem tuum dicentem: Qui mecum non colligit, spargit (Luc. XI, 23) . Pugna contra Apostolum ejus, imovero et ibi contra ipsum, qui per eum loquebatur, dicentem: Sustinentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis (Ephes. IV, 3) . Numera, quae dixit: Sustinentiam, dilectionem, unitatem, spiritum, pacem. Spiritus illic operator omnium, qui nominatus est, quem tu non habes. Numquid sustinuisti, qui de Ecclesia recessisti? Quem dilexisti, quando membra Christi deseruisti? Quae tibi est unitas in sacrilega praecisione? Quae pax in nefaria dissensione? Absit a nobis, ut nihil sint ista, sed nihil es tu ipse sine istis. Haec si accipere in Ecclesia contemnis, baptismum quidem potes habere, sed ad majus supplicium habes, quidquid non cum istis habes. Bapismus enim Christi, qui cum istis suffragator esset salutis tuae, sine istis testis est iniquitatis tuae.
IV. Vos autem, filii sancti, membra catholica, baptismum non alium, sed aliud accepistis. Accepistis enim non ad poenam, sed ad vitam, non ad perniciem, sed ad salutem, non ad damnationem, sed ad honorem. Simul enim accepistis et unitatem spiritus in vinculo pacis, si tamen et vos, quod opto, quod spero, quod exhortor ac deprecor, et, quod accepistis, integrum custodiatis, et proficiendo ad majora veniatis. Hodie dies octavus est nativitatis vestrae. Hodie completur in vobis signaculum fidei, quod apud antiquos patres in circumcisione carnis fiebat octavo die carnalis nativitatis. Figurabatur enim expoliatio mortalitatis in eo membro humano, per quod moriturus nascitur homo. Unde et ipse [Col. 0841] Dominus mortalitate carnis resurgendo se expolians, et non quidem aliud, sed tamen ultra non moriturum corpus exsuscitans dominicum diem in sua resurrectione signavit, qui post diem passionis ejus tertius, in numero autem dierum post sabbatum octavus est, idemque primus. Unde et vos nondum re, sed certa jam spe, quia et hujus rei sacramentum habebitis, et pignus Spiritus accepistis, Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens, quae sursum sunt quaerite, non quae super terram. Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria (Coloss. III, 1-4) .
I. Quid sit confiteri Domino. II. Quomodo, et quare confitendum Bonitati divinae. III. Quantum differat Confessio facienda Homini Judici, et facienda Deo. IV. Exhortatio ad confitenda Deo peccata.
I. Confitemini Domino quoniam bonus; quoniam in saeculum misericordia ejus (Psal. CXVII, 1) . Quod nos voce Psalmi Spiritus sanctus hortatus est, cui ore uno, et corde uno respondebamus: Alleluia, quod latine interpretatur: Laudate Dominum, hoc vos et per nostram vocem idem Spiritus sanctus exhortatur. Confitemini, inquit, Domino, quoniam bonus est; quoniam in saeculum misericordia ejus. Sive dona illius laudando cantetis, sive peccata vestra gemendo fundatis, Confitemini Domino, quoniam bonus est; quoniam in saeculum misericordia ejus. Neque enim sola commemoratio peccatorum nostrorum, sed etiam Domini nostri laudatio confessio dicitur, quia et si unum horum faciamus, non sine altero facimus. Nam et iniquitatem nostram cum spe misericordiae ipsius accusamus, et ipsius misericordiam cum iniquitatis nostrae recordatione laudamus. Confiteamur ergo Domino, Quoniam bonus est, quoniam in saeculum misericordia ejus. Videtur nonnullis mala esse quaedam creatura, quia imperitorum sensus offendit, sed falsum est. Fecit enim Deus omnia bona valde, Quoniam bonus est. Videtur nonnullis injustus Deus, quia plerumque fideles ejus multa dura et aspera in hac temporali vita patiuntur; sed, quibus hoc videtur, falluntur. Flagellat enim omnem filium, non quem rejicit, sed Quem recipit, quoniam in saeculum misericordia ejus (Hebr. XII, 6) .
II. Confiteamur ergo Domino, Quoniam bonus est, quoniam in saeculum misericordia ejus. Dicamus Domino Deo nostro: Admiranda sunt opera tua; omnia enim in sapientia fecisti (Psal. CIII, 24) . Justa sunt judicia tua; propter iniquitatem enim erudisti hominem (Tob. III, 2) . Priusquam humiliarer, ego deliqui (Psal. CXVIII, 67) . Dicamus haec in confessione, quia, [Col. 0842] si quaedam supplicio nostrae mortalitatis adversa sunt, ille tamen bonum facit, Quoniam bonus est. Et si temporalibus doloribus et laboribus emendamur, Non in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur, quoniam in saeculum misericordia ejus (Psal. CII, 9) . Quid tam bonum, quam Deus noster? Blasphemant homines, nec solum non humiliantur, sed etiam superbiunt in sceleribus suis, et Facit ille solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos (Matth. V, 45) . Quid tam misericors, quam Deus noster? Perseverant homines in flagitiis et facinoribus suis, et ille eos ad conversionem vocare non cessat. Quid tam bonum, quam Deus noster, a quo et in pressura solatia tanta percipimus? Quid tam misericors quam Deus noster, cujus et futuram sententiam mutati mutamus? Confiteamur Domino, Quoniam bonus, quoniam in saeculum misericordia ejus. Non omnium rerum laudes confessiones sunt, sed laudes Domini Dei nostri. Si enim verissime dictum est: Quam bonus Deus Israel rectis corde (Psal. LXXII, 1) , malus utique videtur perversis corde. Quis autem hominum nisi ex perverso fit rectus, ut tanquam convictus laudare incipiat, quod antea reprehendebat, et mirari, quod antea contemnebat, confitens Domino, quoniam sibi jam recto bonus est, qui perverso videbatur malus? Et quoniam sua malitia perversus erat, ipsius autem gratia correctus est, simul oportet confiteatur, Quoniam in saeculum misericordia ejus. Nos mali, bonus ille. Nos ab ipso boni, a nobis mali. Bonus ille nobis bonis, bonus ille nobis malis. Nos saevientes in nos, ille misericors erga nos. Vocat, ut convertamur; expectat, donec convertamur; ignoscit, si convertamur; coronat, si non avertamur.
III. Confiteamur ergo Domino, Quoniam bonus est, quoniam in saeculum misericordia ejus. Confessio etiam peccatorum timenda semper hominibus visa est, sed apud hominem judicem. Non saepissime flagellis et quibusdam verberibus, ungulis quoque et ignibus agitur, ut eruatur ore confessio, et aliquando prius cedunt membra tormentis, ut corporis compago solvatur, quam doloribus animus, ut secretum facinoris propaletur. Instant carnifices, crebrescunt omnia genera tormentorum; sed frustra laniando puniuntur viscera, cum clauditur negando conscientia. Cur autem in tantis cruciatibus homo metuit confiteri, nisi quia confessi solent puniri? Qui confessus fuerit homini, punitur. Deo qui confessus fuerit, liberatur. Nec mirum. Quaerit homo ab homine, quod ille, qui quaerit, ignorat; Deus autem, qui monet ut confiteamur, novit quod confiteri nolebamus, nec tunc discit, quando confessi fuerimus. Quanto ergo magis confitentes a sempiterna morte liberat, qui nostris iniquitatibus, quas et antequam confiteremur, noverat, a temporali morte parcebat
IV. Dicis fortasse: Quid a me quaerit Deus, ut confitear, quod ipse jam novit? Nam homo, ab homine cum hoc quaerit, ignorat. Quid putas, nisi quia Deus vult, a te ut peccatum tuum cognoscendo puniatur, [Col. 0843] et ab illo ignoscendo solvatur? Nam quomodo illum cupis ignoscere, quod tu non vis agnoscere? Audi Psalmum, et, si evigilas, adverte vocem tuam, ubi est. Peccatum, inquit, meum cognovi, et facinus meum non operui. Dixi: Proloquar adversum me delictum meum Domino, et tu dimisisti impietatem cordis mei (Psal. XXXI, 5) . Audi in alio Psalmo: Quoniam iniquitatem meam ego agnosco, et delictum meum ante me est semper (Id. I, 5) . Non itaque hujusmodi impudenter dicebat Deo: Averte faciem tuam a peccatis meis (Ibid. 11) . Tunc enim ab hominis peccato faciem Deus dignatur avertere, cum homo ipse a peccato suo faciem suam minime curat avertere, ut in Dei auribus dicat: Peccatum meum ante me est semper. Nec ideo dicitur Deo: Averte faciem tuam, quia non cognoscit, sed quia ignoscit. Si ergo propterea times, homo, confiteri homini judici, quia malus est, aut quia severitatem legis implere compellitur, securus confitere Domino, Quoniam bonus est, quoniam in saeculum misericordia ejus.
I. Canticum duplex: vetus et novum. II. Quae sanctorum Ecclesia in terris. III. Quae vera Sion, et quae ejus conditio. IV. In Christo fides et spes felicitatis nostrae.
I. VENERUNT dies, ut cantemus Alleluia. Adeste animo, fratres, ad percipiendum quae Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo, Cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei; adeste intenti, et laudate Deum; hoc est enim Alleluia [Col. 0843] A loco sequenti usque ad verba: quia nunquam veterascit, pene κατὰ λέξιν se repetit Augustinus in Enarrat., dicti Psalmi Edit. T. IV. col. 1683. . Sed laudate Deum non solum in voce, sed et in intellectu, et in opere bono, et sicut nos exhortatus est Psalmus, cantemus Domino canticum novum. Sic enim coepit: Cantate Domino canticum novum (Psal. CXLIX, 1) . Vetus homo vetus canticum. Novus homo novum canticum. Vetus Testamentum vetus canticum. Novum Testamentum novum canticum. In Veteri Testamento promissiones sunt terrenae, in Novo Testamento promissiones sunt coelestes. Quisquis terrena diligit, et terrenis incubat delectationibus, vetus canticum cantat. Qui vult cantare canticum novum, diligat aeterna. Ipsa dilectio nova est, quia nunquam veterascit, et innovat amantem. Itaque, fratres, commendamus vobis, ut Deum diligatis; imo ipse commendat omnibus nobis. Bono enim nostro illum diligimus, non bono ipsius, quia malo nostro eum non diligimus, non malo ipsius. Non enim minus habebit [Col. 0844] Deus Divinitatem, si homo in illo [Col. 0844] Fortassis: in illum. non habuerit Charitatem. Nos crescimus ex Deo, non ille ex nobis, et tamen tantum nos dilexit prior, antequam eum diligeremus, ut Filium suum unicum mitteret mori pro nobis. Qui fecit nos, factus est inter nos. Quomodo nos ipse fecit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I, 3) . Quomodo factus est inter nos? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Psal. CXLIX. 14) .
II. Ergo, fratres, si ante amare pigebat, saltem nunc redamare non pigeat. Foedos nos amavit, quia peccatores amavit. Etenim Christus, ait Apostolus, pro impiis mortuus est (Rom. V, 16) . Qui donavit impiis mortem suam, quid servat justis, nisi vitam suam? Videte denique, ubi, vel a quibus canticum istud novum Domino cantetur. Cum diceret enim: Cantate Domino canticum novum, subnexuit, et ait: Laus ejus in Ecclesia Sanctorum (Psal. CXLIX, 1) , et potest esse in terra Ecclesia Sanctorum? Dicit enim Propheta: Quia contaminata est terra in sanguine, et adulteria, et homicidia effusa sunt super terram (Ezech. IX; et Osee. IV, 2) . Quomodo ergo videbitur Ecclesia Sanctorum haberi posse in terris? Apostolus docet dicens, quia in terris ambulantes conversationem habemus in coelis (Philipp. III, 20) . Sic ergo efficitur, ut in terris positi coelestem Ecclesiam faciant Sancti. Laetetur, inquit, Israel in eo, qui fecit eum (Psal. CXLIX, 2) . Israel, id est, justi et sancti laetentur in Domino, injusti autem laetentur in saeculo. Finito saeculo finitur injustorum exultatio, quia permanente Domino permanebit justorum exultatio. Ergo si pertinemus ad Israel, et si volumus esse Israel, non laetemur in his, quae facta sunt, sed in eo, qui fecit. Sit spes nostra Deus noster. Qui fecit haec omnia, melior est omnibus. Quid est Israel? Videns Deum [Col. 0844] Rectius Hieronymus Quaest. Hebr. ad Genes. c. 32. V. 28 interpretatur: Princeps, seu praevalens cum Dea ad hebraïcam fidem. Quo loco vide annon Nostrum etiam oblique notet. . Quomodo sumus Israel, si nondum videmus? Est quaedam visio hujus temporis, erit alia visio futuri temporis. Visio, quae modo est, per fidem est; visio, quae futura est, per speciem erit. Si credimus, videmus; si amamus, videmus. Quid videmus? Deum. Ubi est ipse Deus? Interroga apostolum Joannem. Deus, inquit, charitas est (1. Joan. IV, 8 et 16) . Quisquis habet charitatem, ut quid illum mittimus longe, ut videat Deum? Conscientiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi non habitat, non ibi habitat Deus. Si autem charitas ibi inhabitat, Deus ibi inhabitat. Vult illum videre sedentem in coelo, habeat charitatem, et in illo habitat.
III. Sed Et filii Sion exultent in Rege suo (Psal. CXLIX, 2) . Qui illi sint, operae pretium est noscere. Sion Specula interpretatur [Col. 0844] Etiam Hieronymo in Nominibus Hebr. et aliis, licet ἔτυμον potius locum aridum innuat. ; specula vero est locus excelsus et editus, de quo longe prospicitur, quod venturum est. Si ergo et nos vitam nostram [Col. 0845] altius a terra, et longe sublimius ab humanis vitiis collocaverimus per virtutem fidei, recte Sion Filii appellabimur. Rex autem Sion sine dubio ille est, qui dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo, super Sion montem sanctum ejus (Psal. II, 6) . Quae Sion, ipsa et Jerusalem, sed Sion vera, et Jerusalem vera, non illa quae bello cecidit, quae nobis in mysterio posita est, sed illa, quae est in coelis: Jerusalem, quae est mater nostra (Galat. IV, 26) . Ipsa nos genuit, ipsa nos nutrivit, ex parte peregrina in saeculo, ex magna parte commanens in coelo. Ex parte, qua commanet in coelo, beatitudo est Angelorum; ex parte, qua peregrinatur in hoc saeculo, spes est justorum. De illa dictum est: Gloria in excelsis Deo; de hac dictum est: Et in terra pax hominibus bonae voluntatis (Luc. II, 14) . Qui ergo in hac vita gemunt, et desiderant illam patriam, currant, non pedibus corporis, sed affectibus cordis. Non quaerant naves, sed pennas charitatis apprehendant. Quae sunt duae alae charitatis? Dilectio Dei, et dilectio proximi. Peregrinamur enim, dicit Apostolus: Quandiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino (2 Cor. V, 6) . Sed venerunt ad nos litterae de patria nostra admonentes reversionem nostram. Ipsae nobis leguntur, cum divinae Scripturae nobis recitantur. Beati, qui ibi sunt! Nullis jam cupiditatibus sauciantur, nullis iniquitatibus vel propriis, vel alienis cruciantur, quorum non est negotium, nisi laudare Deum. Non arant, non seminant. Opera enim sunt ista necessitatis; ibi necessitas non est. Non furantur, non depraedantur. Opera enim sunt ista iniquitatis; ibi iniquitas non est. Non frangunt panem esurienti, non vestiunt nudum, non suscipiunt peregrinum, non sepeliunt mortuum. Opera enim sunt ista misericordiae; ibi nulla miseria est, in qua fiat misericordia.
IV. O beati! Putamus, erimus et nos sic? Eia suspiremus, de suspirio gemamus, et quid sumus, et illud, ubi sumus. Et ubi sumus? In saeculo vano et transitorio. Et quid sumus? Mortales, projecti, abjecti, et sicut quidam dixit Sanctus: Terra et cinis (Gen. XVIII, 27) . Sed qui promisit nobis immortalitatem, et aeternitatem, omnipotens est. Si ad nos attendamus, quid sumus? Si ad illum, Deus est, omnipotens est. Non est facturus Angelum ex homine, qui fecit hominem ex nihilo? Aut vere pro minimo habet Deus hominem, propter quem mori voluit Unicum suum? Attendamus indicium dilectionis, et promissionis, unde tales arrhas accepimus. Tenemus mortem Christi, tenemus sanguinem Christi. Erigat se ergo et humana fragilitas, non desperet, non se avertat. Qui promisit, Deus est, et venit, ut promitteret. Apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, promittere vitam suam. Ita enim voluit Deus infirmitatem humanam de sua promissione esse securam, ut non solum diceret, sed et scriberet. Credentibus dixit, dubitantibus cavit, et ecce omnia tenentur in quodam Chirographo, in sancta Scriptura. Venit ergo ad regionem peregrinationis nostrae accipere, quod hic abundat: opprobria, flagella, [Col. 0846] contumelias, spineam coronam, crucem, mortem. Haec abundant in regione nostra. Attulit commercia, venit, attulit nobis de illa regione bona, et in regione nostra pertulit mala. Promisit nobis tamen, quod ibi futuri sumus, unde venit, et ait: Pater, volo, ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum (Joan. XVII, 24) . Tanta praecessit dilectio, quia, ubi nos eramus, fuit nobiscum; ubi ipse est, erimus cum illo. Tenete ergo Christum, fratres, tenete fidem, tenete viam. Ipsa vos perducet ad id, quod videre modo non potestis. In illo enim capite apparuit, quod speretur in membris. In illo fundamento demonstratum est, quod in nostra aedificetur fide, ut postea perficiatur in spe.
I. Quis, et cui, et quam lucernam paraverit. II. Joannis Baptistae modestia. III. Joannis Baptistae dignitas. IV. Mysterium Trinitatis, et Patris, Filiique coaeternitas. V. In Christi Baptismo manifestata Trinitas. VI. Quinam sint occulti inimici Christi. VII. Quinam sint aperti inimici Christi. VIII. Anacephalaeosis et Adhortatio.
I. Loquimur Charitati Vestrae in domo Dei, quod praesens Psalmus admonuit [Col. 0846] Nempe mox citandus. V. 5. Introibimus in tabernaculum ejus, etc. . Quis est, qui dicat: Paravi lucernam Christo meo. Inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem florebit sanctificatio mea (Psal. CXXXI, 17, 18) ; et quae illa lucerna sit, quam paravit Christo suo, et qui sint inimici Christi ejus, quos per illam lucernam induit confusione, et quae sanctificatio ejus, qui paravit lucernam Christo suo, quae florebit super Christum ejus. In his enim omnibus verbis illud tantum videtur planum, et apertum, quod hic ait: Christo meo. Non enim aliud intelligendum est, quam Christus Dominus et Salvator noster. Perscrutantes itaque, quantum largitur Deus, altitudinem sensus hujus, invenimus hoc Deum Patrem dicere. Deus ergo Pater, id est, persona Dei Patris per Prophetam loquitur: Paravi lucernam Christo meo. Filium autem Dei eumdem esse et Christum Dei, non est exponendum Christianis. Inventa itaque loquentis persona videamus, quae sit lucerna a Deo Patre Christo Filio praeparata. Dominus ipse dicit de Joanne Baptista: Ille erat lucerna ardens et lucens, et vos voluistis exultare ad horam in lumine ejus (Joan. V, 35) . Lucernam ergo dixit Joannem accensam de fonte luminis, ut testimonium perhiberet veritati. In hac enim caecitate jacebant homines, et in hac oculi interioris infirmitate, ut Sol justitiae per lucernam quaereretur. Nam si quis haberet mundum oculum cordis, eum ipsum prius intueretur, nec ad ejus testimonium lucernam quaereret. Cum enim de illa [Col. 0847] lucerna dixisset: Voluistis exultare ad horam in lumine ejus; ego autem, inquit, habeo testimonium majus, quam Joannem (Joan. V, 36) . Lucerna ergo infirmis in nocte accensa est. Et quomodo illam accendit? Pater Christo Filio suo de Joanne dicit: Ecce mitto Angelum meum ante te, qui praeparabit viam ante faciem tuam (Malach. III, 1, et Matth. XI, 10) . Paravit lucernam Christo suo (Psal. CXXXI, 17) .
II. Quomodo inimicos ejus per ipsam lucernam induit confusione? Ac prius videte, quod diximus, de fonte luminis accensam lucernam. Ipse Joannes testatur: Nos autem, inquit, de plenitudine ejus accepimus (Joan. I, 16) . Erat autem Joannes tanta excellentia praecellens, ut non ante Christum missus, sed ipse Christus putaretur. Ille autem, si lucerna esset extincta, et nidore superbiae fumida, quando ad eum missum est a Judaeis, dictumque illi: Tu quis es (Ibid. 19) ? Tu es Christus? An Elias? An Propheta? diceret: Ego sum. Invenerat enim occasionem jactantiae suae, ultro honorem falsum errore hominum deferente. Numquid hoc persuadere laborabat, quod priores dicebant, qui interrogabant? Sed missus est humilis ad parandam viam excelso. Inde amicus Sponsi, quia servus cognitor Domini. Et ait: Ego sum vox clamantis in eremo: Parate viam Domino. Rectas facite semitas ejus (Matth. III, 3) . Ego non sum Christus, nec Elias, nec Propheta. Et illi: Quis ergo es? Et quid dixit? Ego sum vox clamantis in deserto: Parate viam Domino. Jam enim ista praedixerat Isaias (Isai. XL, 3) . De quo autem praedixerit, ibi intelligitur. Legistis, inquit, hoc in Isaia, et forte lectum ignorastis, unde sit dictum. Ego sum, de quo est dictum. Quantum autem se abjicit, qui tantum erigebatur, ut Christus putaretur, quantum se abjicit, videte. Ego quidem, inquit, baptizo vos in aqua; qui autem post me venit, major me est (Luc. III, 16) . Et aliquanto posset me major dici [Col. 0847] Vacillat hic sensus, nec medelam video. . Majorem se illum dicit. Dic, quanto majorem? Cujus non sum, inquit, dignus corrigiam calceamenti solvere (Ibid.) .
III. Jam hinc intelligite dispensationem, quare Joannes ante Christum praemissus est. Videtis, quanto sit minor, quantoque illum fateatur esse majorem, ut dicat indignum se solvere corrigiam calceamenti ejus. Quantus est iste, qui se dicit indignum solvere corrigiam calceamenti hujus? Quantus est? Ubi quaerimus? Si ab ipso Joanne quaeramus, quantus sit Joannes, non invenimus; humiliat enim se, et nihil de se, vel veraciter, jactanter loquitur. Quantus ergo sit Joannes, qui non est dignus corrigiam calceamenti solvere ejus, qui homo putabatur, a quo audituri sumus? Ipsum Dominum interrogemus, et dicamus ei: Domine, perhibuit de te Joannes magnum testimonium, et cum ejus magna excellentia inter homines appareret, ut Christus esse putaretur, quaesitumque ab eo esset, quis esset, dixit non se esse Christum, dixit venturum esse majorem se, et tanto majorem, ut non sit dignus corrigiam solvere [Col. 0848] calceamenti ejus. Tanquam lucerna fidelis locuta est de excellenti lumine tuo. Hoc de te Joannes. Videamus, quis sit, qui de te ista, quantus sit ille, qui se ita humiliavit tibi, teque tanto ampliorem se confessus est. Quis est? Ille de te ista. Tu de illo dic nobis aliquid. Audi vocem Domini de Joanne. In natis mulierum nemo exurrexit major Joanne Baptista (Matth. XI, 11) . Sed quid ait? Qui autem minor est, in regno coelorum major est illo [Col. 0848] Rectius, si quid video, interpungit S. Pater, quam plurima Exemplaria graeca et latina, quae hic, et Luc. VII, 28. legunt: Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo. Quis enim esset ille minor in regno coelorum, qui Joanne major foret? . Se ipsum dicit; non enim arrogans est Deus, cum commendat magnitudinem suam. Quid est: Qui minor est? Qui posterior aetate, major majestate. Posterior enim natus Joanne est Dominus Christus, sed in eo, quod factus est propter nos, non in eo, per quod facti sumus. Ille, qui post Joannem natus est, audi a Patre: non ante Joannem, non ante David, non ante Abraham, sed Ante luciferum genui te (Psal. CIX, 3) . Si ergo accommodatum est aliquid infirmitati nostrae, ut diem lucerna praecederet, et creditum est lucernae de die, quanto magis credendum est diei de lucerna, quia In natis mulierum nemo exurrexit major Joanne Baptista. Homo igitur, quo nemo major natus erat, cum dicit se indignum solvere corrigiam calceamenti cujusdam, quid est ille, cujus non est dignus solvere corrigiam calceamenti homo, quo nemo major erat? Si jam Joannes tantus homo, ut amplior non possit esse homo, quidquid illo majus, amplius est, quam homo. Si jam Joannes tantus homo, ut major illo nullus sit homo, qui major illo est, amplius est, quam homo. Et qui amplius est, quam homo, tamen propter hominem homo, merito super eum floret sanctificatio Patris.
IV. Super eum enim Spiritus sanctus in specie columbae descendit. Flos sanctitatis in specie columbae, in forma simplici atque innocenti tunc demonstratus est plenius ipsi Joanni, ut impleretur: Et super ipsum florebit sanctificatio mea. Ego, inquit, non noveram eum, sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse est, qui baptizat in Spiritu sancto. Et ego, inquit, quod vidi, testimonium perhibeo, quia ipse est electus Dei (Joan. I, 33, 34) . De quo testimonium perhibet? Super quem vidit florere sanctificationem Patris. Unde vidit descendentem Spiritum sanctum? Non enim a Filio aliquando recessit Spiritus sanctus, aut aliquando Filius a Spiritu, aut aliquando Filius a Patre, aut Pater a Filio, aut Spiritus a Filio et Patre. Sed aliter ista intelliguntur mente purgata, aliter oculis demonstrantur. Nullo tempore praecedit Pater Filium, nullo tempore sequitur Filius Patrem, nullo tempore, quia ibi nullum tempus. Pater et Filius et Spiritus sanctus, creator temporum, unus Deus. Ibi ergo non est, ut dicas: Prior est Pater, posterior Filius. Ex quo Pater, ex illo Filius. Quaere: Ex quo [Col. 0849] Pater? Superas cogitatione terram, caelum, Angelos, visibilia, invisibilia, universam creaturam, et quaeris: Ex quo coepit Pater? Non sic quaeruntur aeterna. Noli quaerere ex quo, nisi quod incipit. Noli quaerere ex quo, a quo incipit, quidquid coepit, et quod a nullo incipit, quia non incipit. Sicut autem non incipit Pater, non incipit Filius, sed est Filius splendor Patris. Sic splendor ignis, ex quo ignis, et splendor Patris, ex quo Pater. Ex quo autem Pater? Ab aeterno in aeternum. Ergo et splendor Patris ab aeterno in aeternum, et tamen, quia splendor illius, Filius illius, et sic non coepit tempore, ut genitus sit a Patre? Quis hoc videat? Lima cor, excute pulverem, dilue maculam. Quidquid interiorem perturbat intuitum, curetur, et sanetur, et apparebit, quod dicitur, et creditur, antequam videatur.
V. Modo tamen credimus, fratres. Quid credimus? Patrem et Filium et Spiritum sanctum nullo tempore se praecedere. Cum ergo Pater et Filius et Spiritus sanctus nullo tempore se praecedant, non tamen potui nominare Patrem et Filium et Spiritum sanctum, nisi ista nomina tempora tenerent, et temporibus suis tenerentur. Non est prior Pater, et posterior Filius, et tamen ego non potui dicere, nisi unum prius, et alium posterius, et sua tempora omnes syllabae tenuerunt, et secunda syllaba in verbis meis sonare non potuit, nisi cum prima transisset. Peracta sunt tempora in syllabis meis, cum ea dicerem, quae non habent tempora. Sic ergo, fratres mei, cum illa Trinitas sensibiliter ostenderetur huic carni, in fluvio apparuit omnis Trinitas, ubi baptizatus est Dominus a Joanne. Baptizatus est enim, ascendit a baptismo, descendit columba, et sonuit vox de caelo: Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui (Matth. III, 17) . Filius in homine, Spiritus in columba, Pater in voce. Res indiscreta discrete monstrata est; si tamen dicenda est res, sed potius rerum omnium causa, si tamen causa. Quid enim dicimus, cum de Deo dicimus? Et tamen dicimus, et dici se sinit, qui non est, velut cogitatur; dici autem non potest, nec quo modo cogitatur. Sed quantum ad homines, fratres, ecce per columbam apparuit, et impletum est: Super ipsum autem florebit sanctificatio mea. Florebit enim dictum est: clare apparebit. Nihil enim in arbore flore clarius, nihil lucidius. Age jam. Pervenimus ad ultima verba Hypopsalmatis [Col. 0849] Hac voce Augustinus etiam L. I. Retract. c. 20. utitur ad significandam Psalmi particulam, quae a succinentibus frequentius repetitur. : Super ipsum autem florebit sanctificatio mea (Psal. CXXXI, 18) . Recordor me praetermisisse, qui sint inimici, qui confusi sunt per lucernam.
VI. Paravi lucernam Christo meo, Pater dixit de Filio suo. Quam lucernam? Joannem. Interroga ipsum Filium. Ille erat lucerna ardens et lucens. Inimicos ejus induam confusione. Inimici Christi aperti qui, nisi Judaei? Habet enim occultos inimicos Christus. Omnes inique atque impie viventes inimici sunt [Col. 0850] Christi, etsi signentur nomine ejus, etsi vocentur Christiani. Quibus enim dicturus est: Non novi vos, et dicunt illi: Domine, in nomine tuo manducavimus et bibimus, in nomine tuo virtutes multas fecimus (Luc. XIII, 26, et Matth. VII, 22, 23) . Quid manducavimus et bibimus in nomine tuo? Non enim escas suas pro magno jactabant, et inde se ad Christum pertinere dicebant. Est esca quaedam, quae manducatur et bibitur, et Christus est. Et ab inimicis Christus manducatur et bibitur. Norunt Fideles Agnum immaculatum, quo vescuntur, atque utinam sic vescantur, ut non sint poenae debitores! Sicut enim dicit Apostolus: Quicumque manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit (1 Cor. XI, 29) . Ergo inimici Christi sunt, qui malunt inique vivere, quam illi obtemperare, et cum dicitur venturus judicare vivos et mortuos, timent ne veniat. Si illis liceret, facerent ne veniret. Quia non potuerunt facere ut non veniret, facerent ne rediret. Jam Judaei hoc voluerunt facere, ne rediret. Missus est enim filius ad malos illos colonos, ad malos conductores nolentes reddere mercedem, et lapidantes servos missos ad se. Tunc dixit paterfamilias, dominus vineae: Mittam filium meum (Luc. XX, 13) . Forsitan vel ipsum reverebuntur. Illi autem cogitaverunt dicentes: Hic est haeres. Venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas (Ibid. 14) ! Non potuerunt facere, ne veniret a patre, et conati sunt facere, ne rediret ad patrem. Sed cui hoc? Videbant quidem et contemnebant mortalem, sed in eo non potuerunt occidere nisi mortem. In morte Christi mors mortua est. Ille resurgens ascendit ad Patrem et venturus est. Quid timetis? Amate, et securi eritis. Nonne nos oramus: Adveniat regnum tuum (Matth. VI, 10) . Ergo, fratres, oramus, et timemus, ne exaudiamur?
VII. Sed isti, ut dicere coeperam, occulti sunt inimici. De illis apertis loquamur, qui aperte inviderunt, saevierunt, tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, crucifixerunt, occiderunt, sepultum custodierunt. Videamus, quomodo induti sunt confusione per illam lucernam. Cum miracula viderent in Domino iidem inimici: Dic nobis, inquiunt, in qua potestate ista facis (Luc. 20, 2) ? Inimico animo interrogaverunt, ut, si ille fateretur potestatem suam, quasi blasphemandi reum tenerent. Sed, quomodo ille fecit de nummo, quando volebant calumniari ei, si diceret: Reddatur tributum Caesari, quasi maledixisset genti Judaeorum, quam fecisset subditam et tributariam; si autem dixisset: Non reddatur, criminarentur eum apud Caesaris amicos et ministros, quod prohiberet reddi; ille autem: Ostendite, ait, mihi nummum; cujus habet imaginem, et superscriptionem? Responderunt: Caesaris. Reddite ergo Caesari, quae Caesaris sunt, et quae Dei sunt, Deo (Matth. XXII, 19-21) . Hoc est dicere: Si Caesar quaerit imaginem suam in nummo, Deus non quaerit imaginem suam in homine? Sic et hic inimici calumniatores In corde et corde locuti sunt mala (Psal. XI, 3) . Semel enim dixissent in corde, nisi, qui talia loquerentur, duplex cor haberent, et, unde paulo [Col. 0851] ante dictum est, cor combinatum, non simplex. Videte enim, quantum interest. De servis Dei multis dictum est, qui habebant unum cor: Erat, inquit, illis anima una, et cor unum (Act. IV, 32) in Deum. Multi simplices habent unum cor, unus dolosus duo corda. Ergo, quia illi loquebantur in corde et corde: Dic nobis, in qua potestate ista facis? id est, si dixeris, honoramus; si dixeris, veneramur; si dixeris, exoramus, videtur hoc sonare de alio corde; de alio autem (nam duplex ibi erat) si dixeris, calumniamur; si dixeris, inveniemus, quod teneamus; si dixeris, inveniemus, quod accusemus. Tales inimici. Sed confundantur de lucerna. Modo illos videbitis confundi. Et bene, quia tempus agimus lucernarium [Col. 0851] Hinc Sermo videtur habitus sub vesperam. Confer. Ducang. Gloss. v. Lucernarium. , confundantur inimici Christi per lucernam, quam paravit Christo suo Pater. Ille enim lucerna erat ardens, ipse Dominus ait. Quid ergo istis respondit dicentibus: Dic nobis, in qua potestate ista facis? interrogabo et ego unum sermonem. Dicite mihi: Joannis baptismus unde est? De coelo, an ex hominibus? Illi autem perturbati apud se: Si dixerimus: De coelo, dicturus est nobis: Quare non credidistis ei? Id est, ut quid me interrogatis, in qua potestate ista facio, quando de me ille perhibuit testimonium, quem vos interrogastis? Ergo si dixerimus: De coelo, dicet nobis: Quare non credidistis ei? Si dixerimus: Ex hominibus, timemus populum; omnes enim Joannem tanquam prophetam habebant (Matth. XXI, 24-27) , hac timentes populum, hac timentes veritatem, hinc timidi, hinc invidi, ubique caeci responderunt: Nescimus. Prolata est lucerna, fugerunt tenebrae. Etenim, quamvis praesentes essent corpore, fugerunt corde dicendo se nescire quod sciebant. Indicium fugae cordis timor. Timebant a populo lapidari, si dicerent ex hominibus baptismum Joannis; timebant a Christo convinci, si dicerent de coelo baptismum Joannis. Fugerunt confusi. Nominato ergo Joanne timuerunt, conturbati tacuerunt. Et ille: Nec ego dicam vobis, in potestate ista facio.
VIII. Parata est ergo lucerna Christo Domino nostro Joannes Baptista. Inimici ejus calumniosi interrogatores prolato lucernae lumine confusi recesserunt. Impletum est: Inimicos ejus induam confusione. Nos autem, fratres, et per Joannem Baptismam praecursorem agnoscentes Dominum, imo et per ipsius Domini testimonium, de quo ait: Habeo testimonium majus Joanne, credentes in Christum efficiamur corpus capitis ipsius, ut unus Christus sit caput et corpus, et in omnibus nobis unum factis implebitur: Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.
I. Petrus a Domino de dilectione ter interrogatus. II. Contra eos, qui gregem Domini dividunt. III. Contra Donatistas gregem Domini Africa concludentes. [Col. 0852] IV. Donatistae magis caeci quam Judaei. V. Dehortatio a Schismate.
I. OMNIA, quae modo leguntur de sancto Evangelio, post resurrectionem Domini gesta et dicta sunt. Audivimus ergo Dominum Jesum Christum interrogantem Apostolum Petrum, interrogantem autem utrum diligeret eum (Joan. XXI) . Interrogabat ergo Dominus servum, magister discipulum, creator hominem, redemptor liberatum, firmitas trepidum, praescius ignarum, et ubi se faciebat interrogantem, ibi ostendebat docentem. Non enim aliquid Christus nesciret, quod Petrus in corde gestaret. Interrogat semel. Respondet ille; nec sufficit. Interrogat iterum; nec aliud, sed hoc, quod interrogaverat, hoc idem etiam ille respondet. Tertio repetitur interrogatio, tertio respondet dilectio. Ille enim ter interrogabatur propter amorem, qui ter negaverat per timorem. Cum Dominus moreretur, timuit, timuit, et negavit; resurgens autem Dominus amorem inseruit, timorem fugavit. Quid enim jam timeret Petrus? Nam, quando negavit, utique ideo negavit, quia mori timuit. Resurgente Domino quid timeret, in quo mortem mortuam reperiret? Certe ille nempe ipse interrogabat vivus, qui sepultus est mortuus. Ille aderat, qui in ligno pependerat. Quando judicabatur Dominus noster Jesus Christus a Judaeis, tunc Petrus interrogatus, et, quod pejus est, a muliere, et, quod est dedecorosius, ab ancilla, timuit, et negavit. Sub ancilla trepidavit, sub Domino fortiter stetit. Confitenti autem amorem suum semel, et iterum, et tertio oves suas commendavit. Diligis me? inquit. Domine, tu scis quia amo te. Et ille: Pasce agnos meos (Ibid. 16) . Hoc semel, hoc iterum, hoc tertio; tanquam non esset, ubi ostenderet Petrus amorem suum in Christum, nisi esset pastor fidelis sub Principe omnium pastorum. Amas me? Amo (Ibid. 17) . Et quid mihi praestiturus es amans me? Quid mihi collaturus es homo creatori tuo? Quid collaturus es de amore tuo redemptus redemptori tuo, ut multum, miles regi tuo? Quid es collaturus? Hoc solum exigo. Pasce oves meas (Ibid.) .
II. Videte tamen, fratres, propter homines servos malos, qui de grege Domini peculia sibi fecerunt, et quod non emerant, diviserunt. Extiterunt enim quidam servi infideles, diviserunt gregem Christi, et de grege ipsius quodam modo furtis suis peculia sibi fecerunt, et audis eos dicere: Oves meae sunt illae. Quid quaeris ad oves meas? Non te inveniam ad oves meas. Si et nos dicamus meas, et illi dicant suas, perdidit Christus oves suas. Ponite vobis ante oculos Principem pastorum, Dominum gregis sui stantem, et discernentem, et dijudicantem inter servos suos. Tu quid dicis? Oves meae sunt istae. Et tu quid dicis? Istae sunt oves meae. Quas ego emi, ubi sunt? Servi mali! oves vestras dicitis, et, quod emi, vobis vindicatis, cum vos, si non emerem, periretis? Nos, absit ut dicamus vos oves nostras! Non est ista vox [Col. 0853] catholica, non est germana, non est Petri, quia est contra Petram. Oves estis, sed illius, qui emit et nos, et vos. Unum Dominum habemus. Pastor est, sed non conductus. Suas pascit, et, quod nemo facit de ovibus, et pretium dedit, et instrumentum confecit. Quaere pretium. Sanguis ipsius est. Quaere instrumentum. Evangelium est, quod modo, cum recitaretur, audistis. Quid dixit Petro? Amas me? Amo. Pasce oves meas. Numquid tuas? Vultis noscere, cui dicat tuas? Audite in Libro sancto, qui vocatur Canticum Canticorum. Leguntur ibi sancta Amatoria: Sponsus et Sponsa, Christus et Ecclesia. Et ille totus Liber quasi Carmen est Nuptiarum, quomodo dicunt Epithalamium, sed cubilis sancti, cubilis casti. In sole enim posuit tabernaculum suum, hoc est, in luce, in publico, ubi pateret, et non lateret, Et ipse tanquam sponsus processit de thalamo suo (Psal. XVIII, 6) . Accepit enim conjugem, humanam carnem. Thalamus ejus erat uterus virginalis. Illic sibi conjunxit Ecclesiam, ut impleretur, quod ante praedictum est: Et erunt duo in carne una (Gen. II, 24, et Matth. XIX, 5) .
III. Loquebantur ergo inter se amantes isti, Christus et Ecclesia. Ait illi Ecclesia: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie? Quare volo, et annunties mihi, Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. Ideo, inquit, volo, ut annunties mihi, Ubi pascis, ubi cubas in meridie, ut quando ad te venio, non errem, Ne forte quasi operta fiam super greges soladium tuorum (Cant. I. 6) , id est, irruam in greges non tuos, sed sodalium tuorum, Velut operta. Quid est aliud Operta [Col. 0853] Ita Hebr. ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460853A.bmp)
[Hebrew Text] . Graec. Περιβαλλομένη. Vulg. vero vagans, quasi ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460853A.bmp)
[Hebrew Text] . , nisi quasi latens et ignorata? Solent Donatistae in his verbis dicere sensum suum, non sensum Scripturarum. Hoc enim solent dicere: Africa meridies est, meridies mundi Africa est; ideo Ecclesia interrogat Dominum, Ubi pascis, ubi cubas? et respondet ille, In meridie; quasi: Noli me quaerere, nisi in Africa. Lege, et intellige, Mens haeretica, Speculum tibi proponitur modo. Hic te inveni. Intellige, quia adhuc Sponsa interrogat. Quare facis jam respondentem Sponsum? Vel foemininum genus agnosce. Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Ne forte fiam sicut operta. Operta, puto, foemina est, non masculus. Ergo, o Domine, sit meridies Africa. Sic intelligatur, quomodo ipsi intelligunt. Africa est meridies. Hic facta est pars Donatistae [Col. 0853] Ita membranae; sed puto, Donati. . Hic magna divisio, et serra dissensionis ducta est per gregem Christi. Ideo interrogat velut Ecclesia transmarina, ubi non est facta ista divisio: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie? Audio enim ibi dici partem Donati, alios Catholicos, alios Donatistas. Mihi annuntia, ubi pascis, ne veniam, et errem ibi. Quaero nuntium, ubi timeo incertum. Annuntia mihi, ubi pascis, ubi cubas in meridie? Quare volo ut annunties mihi? Ne forte fiam sicut operta, quia parti Donati [Col. 0854] quasi operta sum, quasi ignorata sum. Ibi praedicor, et illos latet.
IV. Haec dicunt Scripturae: Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini paratus in cacumine montium, et exaltabitur super colles, et venient ad eum universae gentes (Isai. II, 2) . Mons dicitur, et parti Donati opertus est mons. Qui offendit in lapidem, ignoscendum est illi. Qui offendit in montem, quales oculos habet? Fratres mei! Excusabiliores sunt Judaei. Judaei enim in lapidem offenderunt, Haeretici in montem offendunt. Quomodo offenderunt Judaei in lapidem? Quia adhuc Christus, quando patiebatur, parvulus erat, et dictum est: Offenderunt in lapidem offensionis (Rom. IX, 32) . Daniel autem sanctus vidit visum, et scripsit, quod vidit, et ait vidisse se lapidem praecisum De monte sine manibus (Dan. II, 34) . Christus est de gente Judaeorum veniens. Erat enim et ille [Col. 0854] Lego; illa, nempe Judaea gens. mons, quia regnum habet. Quid est Sine manibus? Sine opere humano lapis praecisus, quia masculinum opus non accessit ad Virginem, ut nasceretur sine opere humano. Lapis praecisus De monte sine manibus, et confregit statuam, in qua significabantur regna terrarum. Et quid dictum est? Iste est lapis, in quem offenderunt Judaei, Offenderunt in lapidem offensionis. Quis est mons, in quem offenderunt haeretici? Audi ipsum Danielem. Et crevit lapis ille, ait, et factus est mons magnus, ita ut impleret universam faciem terrae (Ibid. 35) . Merito Psalmus Christo Domino resurgenti ait: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua. Quid est Super omnem terram gloria tua? Super omnem terram Ecclesia tua, super omnem terram sponsa tua. Et tamen dicit: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea! Jam ubique sum, jam omnes terras teneo, et Afris Operta sum. Ergo annuntia mihi, ne forte fiam sicut operta super greges, non ovium tuarum, sed sodalium tuorum. Sodales enim fecerunt schismata. Qui sunt sodales? Qui ad mensam Domini accesserunt, de quibus dicit alio loco Psalmus: Qui edebat panes meos (Psal. CVII, 6) ; de quibus dicit: Si inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique, et, si is, qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo (Id. XL, 10) . Tu vero, homo unanimis, dux meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Domini ambulavimus cum consensu (Id. LIV, 13-15) . Aliquando cum consensu, modo cum dissensu, quia sine sensu. Hi sunt sodales, quos timebat illa, ne in illos incideret. Timeo, inquit, ne errem; timeo, ne quasi Operta irruam in greges sodalium tuorum, ne errando peream; ne baptismum, quem accepi, iterando totum perdam.
V. Audistis sollicitudinem Sponsae, audite responsum Sponsi. Cum hoc dictum esset a Sponsa, continuo Sponsus: Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres (Cant. I, 7) . Catholica, pulchra inter haereses! Nisi cognoveris temetipsam, nisi attenderis ibi te nosse, ubi me didicisti, nisi Scripturas meas praeposueris humanis rumoribus, nisi te cognoveris, [Col. 0855] quia ubique es; nisi te cognoveris, quia tu designata es, ubi dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam (Psal. II, 8) ; nisi ergo cognoveris temetipsam, quid? Exi tu! Nisi cognoveris, exi! Malum verbum, luctuosum verbum: Exi! Avertat Deus a nobis! Videte, de quibus dictum est: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis (1 Joan. II, 19) . Malo servo dicitur: Exi, quia Servus non manet in domo in aeternum, filius manet in aeternum (Joan. VIII, 35) . Vultis videre, quia malo servo dicitur: Exi? Bono servo quid dicitur? Intra in gaudium Domini tui (Matth. XXV, 21) . Ergo unusquisque, qui audit, unusquisque, qui membrum est Sponsae ejus, timeat quod dicitur; Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres, exi tu in vestigiis gregum (Cant. I, 7) . Quid est In vestigiis gregum. Per errores hominum, non in voce Pastoris. Nos, fratres, non exeamus In vestigiis gregum? Habemus vestigia Pastoris, quae sequendo non erramus. Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus (1 Petr. II, 21) . Ergo, nisi cognoveris temetipsam, exi tu in vestigiis gregum, et pasce hoedos tuos (Cant. I, 7) . Et Hoedos, et tuos. Nostis oves ad dexteram, hoedos ad sinistram. Et pasce hoedos tuos. Quare Hoedos tuos? Quia exis, pascis, sicut Donatus, Hoedos tuos. Si autem non exis, pascis, sicut Petrus, Oves meas (Joan. XXI, 17) .
I. Laus S. Laurentii, et quomodo agenda Festa martyrum. II. Martyrum exemplum stimulus ad bene vivendum, et vigilandum contra diabolum. III. Nos potius Abrahae filii, quam Judaei. IV. Contra eos, qui Martyrum Memorias intemperantia profanant. V. Afflictis Pauli exemplum proponitur. VI. Charitas materna in Paulo, et magis in divina Sapientia. VII. Bona opera parit necessitas. VIII. Vita isthaec perpetua pugna est cum morte. IX. Bona vitae aeternae captum nostrum excedunt. X. Mutuum Orationis suffragium commendatur.
I. PROPTER fastidium auditoris sermo subtrahendus fuit, sed propter obsequium Martyris exhibendus. Ita ergo adjuvante Domino moderabitur, ut nec onerosus sit, nec forte diminutus, [Col. 0855] Excidit fortasse: sed. quantum sufficientiae satis est. Illuxit dies Romae solemnissimus, qui magna frequentia populi celebratur. Adjungimur nos, quamvis absentes corpore, praesentes tamen spiritu fratribus nostris in uno corpore sub uno capite. Neque enim, ubi sepulcrum corporis ejus est, ibi tantum memoria meriti ejus. Devotio ubique debetur. Caro uno loco ponitur, sed spiritus victor cum illo est, qui ubique est. Erat beatus Laurentius in corpore, sicut [Col. 0856] accepimus, adolescens, vir gravis in animo, quem multum commendabat aetas viridior, corona immarcescibilior. Erat autem diaconus, officio inferior episcopo, corona aequatus Apostolo. Haec autem solemnitas omnium Martyrum gloriosorum ad hoc instituta est in Ecclesia, ut ad imitationem, qui non viderunt patientes, adducantur fide, commemorentur [Col. 0856] Putem commoneantur. solemnitate. Excideret enim fortasse de cordibus hominum, quod non anniversariis ordo repeteret. Et non omnium martyrum ubique possunt esse ferventes solemnitates, nam quotidie non deessent. Non enim vel unus dies inveniri in anni cursu potest, quo non per diversa Martyres coronati sunt. Sed ferventiores solemnitates, si continuae essent, afferrent fastidium; intervalla autem renovant affectum. Nos tantum audiamus quod jussum est, attendamus quod promissum est. In cujuslibet Martyris solemnitate ita praeparemus cor nostrum festivitati ejus, ut non separemur ab imitatione ejus.
II. Homo enim erat, et nos homines sumus. A quo ille factus est, ab ipso et nos. Quo pretio emptus est, ipso et nos. Non debet itaque homo Christianus dicere: Quare ergo? Imo non debet dicere: Ego non. Sed: Quare et ego non? Audistis beatum Cyprianum martyrum et exemplum et tubam: In persecutione, inquit, militia, in pace conscientia coronatur [Col. 0856] Ita sanctus Pugil terminat Tractatum suum de Exhortatione Martyrii, qui in Africae Ecclesiis publico legi solitus ex hoc loco Augustini videtur. . Nemo ergo sibi putet deesse tempus. Non semper adest tempus passionis, semper autem est devotionis. Nec se quisquam infirmum putet, ubi Deus vires operatur, ne, cum sibi timet, de ipso operatore desperet. Propterea id exemplis Martyrum omnes aetates Deus esse voluit, et utrumque sexum. Coronati sunt senes, coronati sunt juvenes, coronati adolescentes, coronati pueri, coronati viri, coronatae foeminae. Et in foeminis omnis aetas coronata est, nec dixit foemina: Impar sum sexu ad devincendum diabolum. Attendit magis hostem dejiciendum, a quo dejecta est, et expugnandum fide, cui consenserat seductione. Numquid et foeminae de suis viribus praesumpserunt? Omni enim homini dictum est: Quid enim habes, quod non accepisti (I Cor. IV, 7) ? Gloria ergo Martyrum gloria Christi praecedentis Martyres, implentis Martyres, coronantis Martyres. Verumtamen, quamvis alio sit tempore pax, alio persecutio, deest alicui tempori occulta? Nunquam deest. Leo ille draco, nec semper saevit, nec semper insidiatur, sed semper persequitur. Quando saevitia est aperta, non sunt occultae insidiae. Quando occultae sunt insidiae, non est aperta saevitia. Id est, quando ut leo rugit, non ut draco serpit. Quando ut draco serpit, non ut leo rugit; tamen, quia aut leo est, aut draco, semper persequitur. Quando tacet fremitus, insidias cave. Quando insidiae produntur, in fremitu leonem devita. Et leo autem, et draco devitatur, si semper cor in Christo servetur. Quidquid in hac vita metuendum est, transiturum est. In alia vero vita, et [Col. 0857] quod amandum est, non transit, et quod timendum est, non transit.
III. Certe modo in Evangelio Dominus alloquebatur Judaeos, et dicebat eis: Vae vobis, Scribae, et Pharisaei! quia extruitis monumenta Prophetarum, et dicitis: Si essemus tempore patrum nostrorum, non consentiremus eis in necem Prophetarum. Certe testimonium perhibetis, quia filii estis eorum, qui occiderunt Prophetas. Et vos implebitis mensuram patrum vestrorum. Cum enim dixissent: Si essemus tempore patrum nostrorum, non consentiremus eis in necem Prophetarum (Matth. XXIII, 29-32) , confirmaverunt se filios esse illorum. Nos autem, si rectum iter tenemus, non dicimus patres nostros, qui occiderunt Prophetas, sed patres nostros dicimus, qui occisi sunt a patribus illorum. Sicut enim degenerat quisque moribus, sic filius fit moribus. Quia utique, fratres, filii Abrahae dicti sumus, Abrahae nec faciem novimus, nec de genere ejus stirpem carnis ducimus. Quomodo ergo ejus filii? Non in carne, sed in fide. Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam (Gen. XV, 6) . Si ergo justus Abraham, quia credidit, omnes post Abraham imitantes fidem Abraham facti sunt filii Abraham. Judaei ex carne nati degeneraverunt, nos ex alienigenis orti imitando assecuti sumus, quod illi degenerando perdiderunt. Absit ergo, ut pater illorum Abraham, quamvis de carne venerunt Abraham. Patres illorum illi fuerunt, de quibus et ipsi confessi sunt. Si essemus, inquiunt, tempore patrum nostrorum, non eis consentiremus in necem Prophetarum. Quomodo dicis, te non fuisse consensurum eis, quos patres tuos dicis? Si patres erant, filius es. Si filius es, consensurus eras. Si autem consensurus non eras, filius non es. Si filius non es, non sunt illi patres. Dominus ergo ex hoc eos convincit facturos, quod illi fecerunt, quia patres suos eos esse nominaverunt. Certe, inquit, testimonium ipsi perhibetis vobis, quia filii estis eorum, qui occiderunt Prophetas, quia dixistis eos patres vestros. Et vos implebitis mensuram patrum vestrorum.
IV. Et nunc consideremus, qui sint filii occisorum, et qui sint filii occidentium. Et videtis multos currere ad Memorias Martyrum, benedicere calices suos de Memoriis Martyrum, redire saturatos de Memoriis Martyrum, et tamen discute illos, et invenies inter persecutores Martyrum. Per ipsos enim tumultus, seditiones, saltationes omnis luxuriae, quas odit Deus, et modo, quia illos jam coronatos lapidibus non possunt, calicibus persequuntur. Qui erant, et quorum filii erant, quorum saltationes recenti, et prope hesterna Memoria de loco sancti Martyris Cypriani prohibitae sunt [Col. 0857] Confer. Serm. CCCXI. in Nat. Cypriani Edit. Maur. T. V. col. 1252. n. 5. ubi Pestem illam ope episcopi sublatam ait. ? Certe saltabant ibi, et gaudebant ibi, et solemnitatem ipsam, quasi gauderent, magnis votis expectabant, et ad eum diem semper venire cupiebant. Inter quos numerandi sunt? Inter persecutores Martyrum, an inter filios Martyrum? Apparuerunt, quando prohibiti in seditionem tumuerunt. Filii laudant, [Col. 0858] persecutores saltant. Filii hymnos dicunt, illi convivia producunt. Non ergo interest, quomodo honorare videantur. Tales enim sunt, qui honorant, quales illi fuerunt, qui dixerunt: Si essemus illis temporibus, non consentiremus patribus nostris in necem Martyrum, aut in necem Prophetarum. Consentite modo fidei Martyrum, et credimus, qui non eratis consensuri interfectoribus Martyrum. Martyres unde coronati sunt? Credo, viam Dei ambulando, tolerando, inimicos etiam suos diligendo, pro eis obsecrando. Haec est corona Martyrum, hoc meritum Martyrum. Amas, imitaris, laudas, filius es Martyris. Vitam fers contrariam, referes et tunc manum contrariam [Col. 0858] Sinistram puto in extremo Judicio. .
V. Proinde, dilectissimi, quoniam persecutio, sicut dixi, nunquam deest, et diabolus aut insidiatur, aut saevit, semper parati esse debemus corde fixo in Domino, et, quantum possumus, inter istas molestias, tribulationes, tentationes orare nos fortitudinem a Domino, quoniam per nos ipsi parvi et nulli sumus. Quid de nobis dicamus? Paulum Apostolum, cum legeretur, audistis. Sicut abundant, inquit, passiones Christi in nobis, sic abundat per Christum et consolatio nostra (2 Cor. I, 5) . Sicut in Psalmo dicitur: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae, Domine, jucundaverunt animam meam (Psal. XCIII, 19) . Quomodo hoc dictum est in Psalmo: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, ita exhortationes tuae jucundant animam meam, sic dictum est ab Apostolo: Sicut abundant passiones Christi in nobis, sic abundat per Christum consolatio nostra. Deficeremus, cum adesset persecutio, si deesset consolator. Et quia vires ipsae vel tolerandi, vel quaedam relaxatio vivendi ad tempus propter necessarium ministerium non erant ab ipsis, videte quid dixerit. Nolum vobis facio, fratres, de tribulatione nostra, quae facta est in Asia, quia supra modum et ultra vires gravati sumus (I Cor. I, 8) . Tribulatio illa transcendit vires humanas, numquid et auxilia divina? Supra modum, inquit, et ultra vires gravati sumus. Quantum ultra vires? Vide, quia de animi viribus dicit: Ita, ut taederet nos etiam vivere. Quomodo affectus erat Apostolus multitudine pressuram, ut, quem charitas vivere instigabat, taedium a vita prohiberet! Quomodo eum charitas vivere cogebat, charitas illa, de qua alio loco dicit: Permanere autem in carne necessarium propter vos (Philipp. I, 24) . Ecce tanta increverat persecutio, et tanta tribulatio, ut taederet eum etiam vivere. Ecce timor et tremor venerunt super eum, et contexerunt eum tenebrae; sicut audistis, cum diceretur in Psalmo. Vox enim corporis Christi est, vox membrorum Christi. Vis ibi agnoscere vocem tuam? Esto membrum Christi. Timor, inquit, et tremor cecidit super me, et contexerunt me tenebrae. Et dixi: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam (Psal. LIV, 6, 7) ! Nonne hoc videtur dixisse Apostolus, cum ait: Ita, ut taederet nos etiam vivere? [Col. 0859] Quodam modo taedium passus est a visco carnis, quando volare volebat ad Christum. Abundantia tribulationum infestabat viam, sed non intercludebat. Taedebat vivere, sed hoc non in illa aeterna vita, de qua dicit: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum (Philipp. I, 21) . Sed quia ex charitate hic tenebatur, quid sequitur? Si autem vivere in carne hic mihi fructus operis est, et quid eligam, ignoro. Compellor autem e duobus concupiscentiam habens dissolvi, et cum Christo esse. Quis dabit mihi pennas sicut columbae? Manere autem in carne necessarium propter vos (Ibid. 22-24) . Cesserat susurrantibus pullis suis, tegebat passis alis, fovebat pullos, sicut ipse ait: Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix fovens filios suos (1 Thess. II, 7) .
VI. Et videte, fratres; modo lectum est in Evangelio: Quoties volui congregare filios tuos, tanquam gallina pullos suos, et noluisti (Matth. XXIII, 37) . Attendite gallinam, attendite et alias aves, quae in nostris oculis nidificant. Ova fovent, pullos nutriunt. Nullam videbitis infirmari cum filiis. Videte gallinae habitum, quando pullos alit, quemadmodum mutatur vox ejus, et in quamdam raucedinem frangitur. Pennae ipsae non collectae et alacres, sed hispidae et languidae, ita ut si videas avem aliam, cujus nidum ignores, non agnoscas, an ova habeat, vel pullos. Gallinam autem cum videris, etiamsi ova ejus non videas, nec pullos ejus videas, ex ipsa voce, et habitu corporis intelligas matrem. Quid ergo fecit mater nostra Sapientia? In carne infirmata est, ut pullos colligeret, ut generaret, ut foveret; sed infirmum Dei fortius est hominibus. Sub has alas infirmitatis carnis suae, sed sub occultam potentiam Divinitatis suae colligere volebat filios Jerusalem. Hoc Apostolum suum docuerat, quia hoc in illo ipse faciebat. Hoc enim ait ipse Apostolus: Vultis experimentum accipere ejus, qui in me loquitur, Christi (2 Cor. XIII, 3) ? Et passiones Christi dicit in se abundasse, non passiones suas, sed passiones Christi. Erat enim in corpore Christi, et erat membrum Christi, et quidquid cum pullis fovendis agebatur in Apostolo, et in membro suo, caput agebat. Hic ergo Apostolus attendens infirmitatem pullorum suorum affectu et desiderio, ut columba, volare cupiebat, sed charitate filiorum, ut gallina, remanebat. Ipsi, inquit, in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non fidentes in nobis simus, sed in Deo, qui suscitat mortuos, qui de tantis mortibus eruit nos, et eruet, in quem speramus, quoniam et adhuc eruet (Id. I, 9, 10) . Eruit, et eruet quid ait? Servat vitam istam nostram vobis. De multis enim mortibus eruit, ne opprimeretur a persecutoribus, ne citius quam pullis opus erat, coronaretur, secundum illud, quod ait: Manere autem in carne necessarium propter vos. Sed hoc confidens, novi, quia manebo, et permanebo omnibus vobis ad profectum vestrum, et gaudium fidei (Philipp. I, 24, 25) . Cupiditas ad alium rapiebat, necessitas alibi retinebat. Dissolvi, inquit, et esse cum Christo multo magis optimum (Ibid. 23) . Istud non dixit Necessarium, sed optimum. Quod [Col. 0860] est enim optimum, per se appetitur, quod necessarium, ex necessitate assumitur; inde necessarium nominatur.
VII. Necessariae rei necessitas nomen imposuit. Proinde nunc nobis necessarius cibus est iste, quo utimur; ad sustentandam temporalem vitam necessarius cibus est; ille autem optimus cibus virtutis, et sapientiae, panis vivus, semper efficiens, nunquam deficiens [Col. 0860] Isthaec περικοπὴ fortasse paulo aliter interpungenda foret. . Ille optimus est, iste necessarius est. Proinde cum transierit ista necessitas famis, et sustentandi mortalis corporis, non erit iste cibus jam necessarius. Quid enim ait Apostolus? Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has evacuabit (1 Cor. VI, 13) . Quando autem evacuabit? Quando corpus hoc animale resurgens fit spirituale. Ibi enim nulla erit indigentia, et non ibi erunt opera necessitatis. Omnia enim ista, fratres, et bona, quae hic dicuntur, opera, et ea ipsa opera, quae monemur ut faciamus quotidie, necessitatis opera sunt. Quid tam bonum, quid tam praeclarum, quid tam laudabile Christiano, quam frangere panem esurienti? Egenum sine tecto inducere in domum? Videre nudum, et vestire? Videre mortuum, et sepelire? Videre litigantem, et concordare? Videre infirmum, et visitare, aut curare? Omnia haec laudabilia opera sunt. Attendite et videte, quia necessitas ea peperit. Frangis enim panem, quia vides esurientem. Si nemo esuriret, cui frangeres panem? Tolle necessitatem alterius miseriae, non erit opus tua misericordia. Sed tamen per haec opera, quae necessitas genuit, pervenimus ad illam vitam ubi necessitas non erit, quomodo per navem ad patriam. In patria semper mansuro, nunquam peregrinaturo navis opus non erit; sed illa navis, quae ibi opus non erit, illuc ipsa perducit. Cum perventum fuerit, ista non erunt, sed nisi hic adimpleantur, illuc perveniri non potest. Estote itaque alacres in bonis operibus necessitatis, ut sitis beati in perfruitione illius aeternitatis, ubi jam necessitas moritur, quia mater omnium necessitatum mors ipsa morietur. Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Quando dicetur morti: Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus (1 Cor. XV, 53-55) ? absumptae morti, et devictae dicetur: Quia novissima inimica destruetur mors (Ibid. 26) .
VIII. Modo autem omnibus necessitatis operibus cum morte pugnatur. Defectus enim omnis ad mortem trahit, et sustentatio omnis a morte revocat, et ita mutabile est corpus, ut quodam modo aliae mortes aliis mortibus pellantur. Quidquid assumitur, ubi diu perseverari non potest, quodam modo inchoatio mortis est. Jam videte istam vitam. Si quidquid assumitur, ubi permaneri diutius non potest; ubi, si diutius permanseris, moreris, inchoatio mortis est, et tamen, nisi assumatur, alia mors non pellitur. Verbi gratia, non manducat. Si manducaverit, et digerit, reficitur. Cum non manducat, assumit jejunium, ut mortem, quam factura erat crapula, repellat a se. Nisi [Col. 0861] assumpserit abstinentiam et jejunium, non a se illud repellet. Rursus in hoc jejunio, quod assumpsit, ut mortem crapulae repelleret, si perseverare in illo voluerit, aliam mortem famis timebit. Sicut ergo assumpsit jejunium, ut mortem crapulae devitaret, sic assumpturus est cibum ut mortem jejunii devitet. Quidquid enim horum assumpseris, si in eo perseveras, deficies. Ambulando fatigatus eras, si permanseris in ambulando, fatigatione ipsa deficies, et morieris. Ut ergo non deficias ambulando, requiescis sedendo. Perdura in sedendo, et inde morieris. Somnus te gravis oppresserat; evigilandum est, ne moriaris. Vigilando morieris, nisi rursus dormieris. Da mihi, quod assumas in adjutorium in malum, quod gravabat, pellendum, ubi securus ita sis, ut in eo perseverare velis. Quidquid assumpseris, hoc ipsum timendum erit. Ergo in omni mobilitate et mutabilitate defectionum, et adjutoriorum cum morte pugnatur. Cum autem corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem, dicetur morti: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Videbimus, laudabimus, permanebimus. Nulla erit ibi indigentia, nullum adjutorium requiretur. Non invenis mendicum, cui panem frangas; aut peregrinum, quem in domum recipias. Non invenis sitientem, cui calicem porrigas; nec nudum, quem cooperias; nec aegrotum, quem visites; nec litigantem, quem concordes; nec mortuum, quem sepelias. Omnes cibo justitiae et potu sapientiae saginantur, omnes immortalitate vestiti sunt, omnes in patria sua aeterna vivunt. Omnium sanitas ipsa aeternitas est, aeterna sanitas, aeterna concordia. Nemo litigat, nemo judicem quaerit, nemo arbitrum compositionis, nemo sententiam ultionis. Nulla aegritudo, nulla mors.
IX. Haec dicere potuimus, quae ibi non erunt; quae vero ibi erunt, quis dicat? Quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit (1 Cor. II, 9) . Recte ergo Apostolus: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis (Rom. VIII, 18) . Quidquid passus fueris, o Christianae, scito nihil esse ad id, quod accepturus es. Certe hoc fide retinemus, de corde tuo hoc non recedat. Non potes hoc capere, et videre, quid eris, quale ergo erit quod ab eo, qui capturus est, capi non potest? Utique nos erimus, quod erimus, et capere non possumus, quod erimus. Supergreditur omnem infirmitatem nostram, supergreditur omnem cogitationem nostram, supergreditur omnem intellectum nostrum, et tamen nos erimus. Dilectissimi, ait Joannes, filii Dei sumus; utique jam adoptione, fide, pignore. Pignus accepimus, fratres, Spiritum sanctum. Quando fallit, qui tale pignus dedit? Filii Dei, inquit, sumus, et nondum apparuit, quid erimus. Scimus, inquit, quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum, sicuti est. Dixit: Nondum apparuit, et id, quod Nondum apparuit, non dixit. Nondum apparuit, quod erimus. Diceret: Illud erimus, et tales erimus! Quidquid diceret, cui diceret? Non audeo dicere: Quis [Col. 0862] diceret? sed certe: Cui diceret? Et forte enim erat, qui diceret, quia ipse est, qui in Christi pectore recumbebat, et de ejus pectore in illo convivio sapientiam bibebat, qua sapientia saginatus eructavit: In principio erat Verbum (Joan. I, 1) . Ergo hoc dixit: Scimus, quia, cum apparuerit, quod erimus, similes ei erimus, quoniam videbimus eum, sicuti est. Cui similes? Utique ei, cujus filii sumus. Dilectissimi, ait, filii Dei sumus, et nondum apparuit, quod erimus. Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, cujus filii sumus, Quoniam videbimus eum, sicuti est (I Joan. III, 2) . Jam modo, si vis esse, cui similis eris, si vis nosse, cui similis eris, attende ipsum, si potes. Nondum potes. Ergo nescis, cui similis eris, propterea nescis, quantum similis eris. Nesciendo ergo adhuc, quod est ille, nescis, quod eris et tu.
X. Hoc ergo meditantes, charissimi, semper expectemus gaudium nostrum sempiternum, et semper oremus fortitudinem in laboribus et tentationibus temporalibus, sive nos pro vobis, sive vos pro nobis. Ne putetis enim, fratres, nostras orationes esse vobis necessarias, et vestras orationes nobis non esse necessarias. Invicem nobis necessariae sunt orationes pro invicem, quia ipsae orationes pro invicem charitate conflantur, et hoc sacrificium tanquam de ara pietatis suavissime fragrat Domino. Si enim Apostoli dicebant, ut oraretur pro illis, quanto magis nos longe impares, sed utcumque vestigia eorum sequi cupientes, et quantum assequamur, nec scire valentes, nec dicere audentes. Illi ergo tales Viri orari pro se volebant ab Ecclesia, et dicebant: Quia gloria vestra sumus, sicut et vos nostra in diem Domini nostri Jesu Christi (II Cor. I. 14) . Invicem pro se orabant ante diem Domini nostri Jesu Christi, gloria in die, infirmitas ante diem. Oretur in infirmitate, ut gaudeatur in gloria. Etenim diversis temporibus illuc tamen uno tempore omnes perventuri sumus. Hinc exeundi diversa sunt tempora; illic accipiendi unum tempus est. Semel enim et simul congregabimur, ut accipiamus, quod diversis temporibus et credidimus, et desideramus. Quemadmodum operarii illi in vinea alii ducti sunt hora prima, alii hora tertia, alii sexta, alii nona, alii decima (Matth. XX) . Diversis temporibus vocati sunt, sed uno tempore merces omnibus persolvitur. Conversi ad Dominum, etc.
I. S. Cypriani Laus in Domino. II. Quibuscum confligendum Christiano. III. Contra Spectacula Paganorum. IV. Contra Superbiam. V. Cypriani laus repetita.
I. SANCTA solemnitas beatissimi Martyris, quae nos in nomine congregavit, de meritis et gloria tanti Martyris exigit aliquid digne dici. Virtutibus enim ejus [Col. 0863] et gloriae posset forte humana lingua sufficere, si se voluisset ipse laudare. Verumtamen et nos devotione magis quam facultate laudemus eum, imo Dominum laudemus in eo, Dominum in illo, et illum in Domino. Quid enim esset in Domino, vox Martyrum de Psalmo modo, cum legeretur, audita est: Auxilium nostrum in nomine Domini (Psal. CXXIII, 8) . Si auxilium omnium nostrum in nomine Domini, quanto magis Martyrum. Ubi major pugna, ibi majus auxilium necessarium est. Duo sunt enim, quae faciunt Christianorum angustam viam: voluptatis abjectio, et tolerantia passionis. Vincis, quicumque confligis, si viceris, quod libet, et terret. Vincis, inquam, Christiane, quicumque confligis, si viceris, quod libet, et terret. Aliud, quod libet; aliud, quod terret. Sed nunc de Martyrum agitur gloria. Facile est Martyrum solemnia celebrare; difficile est Martyrum passiones imitari.
II. Angustam, ut dicere coeperam, et arctam Christianorum viam duae res faciunt: contemptus voluptatis, et tolerantia passionis. Quisquis ergo confligit, sciat se cum toto mundo confligere, et confligens cum toto mundo, haec duo vincat, et vincit mundum. Vincat, quidquid blanditur; vincat, quidquid minatur. Voluptas enim falsa est, poena transitoria. Si vis intrare per angustam portam, claude portas cupiditatis et timoris. His enim tentat ille tentator ad evertendam animam. Janua cupiditatis promittendo tentat; janua timoris minando tentat. Est, quod cupias, ut ista non cupias. Est, quod timeas, ut ista non timeas. Non auferatur cupiditas, sed mutetur. Timor non extinguatur, sed in aliud transferatur. Quid cupiebas? Quid mundo blandienti cedebas? Quid cupiebas? Voluptatem carnis, concupiscentiam oculorum, ambitionem saeculi. Nescio, quis istorum trium capitum est carnis infernus. Sed audi apostolum Joannem, qui super pectus Domini discumbebat, et hoc in Evangelio eructabat, quod in convivio Christi bibebat, audi eum dicentem: Nolite diligere mundum, neque ea, quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo, quoniam omnia, quae in mundo sunt, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi (1 Joan. II, 15, 16) . Dicitur ergo mundus hoc coelum et terra. Non ipsum mundum vituperat, qui dicit: Nolite diligere mundum. Qui enim istum vituperat, artificem mundi vituperat. Audiat mundum bis uno loco nominatum sub diversis significationibus. De Domino Christo dictum est: In hoc mundo erat, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit. Mundus per eum factus est (Joan. I, 10) . Auxilium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram (Psal. CXXIII, 8) . Mundus per eum factus est. Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi (Id. CXX, 1, 2) . Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Iste mundus a Deo factus est: Et mundus eum non cognovit. Dilector mundi, amator operis, contemptor artificis, amor tuus migret. Rumpe funes a creatura, alliga ad creatorem. Muta amorem, muta timorem. Non enim faciunt [Col. 0864] bonos et malos mores, nisi boni vel mali amores. Magnus iste vir, dicet aliquis, bonus est, magnus est. Unde? quaeso. Multa novit. Quid diligat quaero, non quid sciat. Nolite ergo diligere mundum, neque ea, quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo, quoniam omnia, quae in mundo sunt, (utique in dilectoribus mundi; ea, quae sunt in dilectoribus mundi) concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi. In concupiscentia carnis voluptas est. In concupiscentia oculorum curiositas est. In ambitione saeculi superbia est. Qui tria ista vincit, non ei remanet omnino in cupiditate, quod vincat. Multi rami, sed triplex radix. Quanta mala habet, quanta mala facit carnalis voluptatis appetitio! Inde adulteria, fornicationes, inde luxuria, inde ebrietas. Quidquid titillat sensus illicite, et mentem penetrat suavitate pestifera, addicit carni mentem, deturbat exercitatorem, subit servienti imperantem. Et quid poterit homo facere rectum in se ipso perversus?
III. Quae mala facit turpis curiositas, concupiscentia vana oculorum, aviditas nugacium spectaculorum, insania stadiorum, nullo praemio consequente conflictus certaminum! Certant aurigae aliquo praemio, litigant pro aurigis populi aliquo praemio [Col. 0864] De ejusmodi contentionibus varia in Martialis Epigram. et in Scriptoribus Hist. Aug. . Sed delectat auriga, delectat venator, delectat scenicus. Itane honestum delectat turpitudo? Muta etiam cupiditatem spectaculorum. Exhibet Ecclesia menti tuae honorabiliora et veneranda spectacula. Modo legebatur Passio beati Cypriani. Aure audiebamus, mente spectabamus, certantem videbamus, periclitanti quodam modo timebamus, sed Dei adjutorium sperabamus. Denique vultis nosse cito, quid intersit inter spectacula nostra et theatrica? Nos, quantum in nobis viget sana mens, Martyres, quos spectamus, cupimus imitari. Nos, inquam, sanctos Martyres, quos certantes spectamus, cupimus imitari. Honeste spectator! in theatris cum spectas, insanis, si audes imitari quem diligis. Ecce ego specto Cyprianum, amo Cyprianum. Si irasceris, maledic mihi, et dic: Talis sis! specto, delector, quantum valeo, lacertis mentis amplector. Video certatorem, audio victorem. Irascere, ut dixi, et dic mihi: Talis sis! Vide, si non amplector; vide, si non opto; vide, si non cupio; vide, si non indignum me possum dicere; refugere tamen avertique non possum. Specta tu, delectare tu, ama tu. Noli irasci, si dixero: Talis sis! Sed parco, non dico. Agnosce amicum. Spectacula muta mecum. Tales amemus, quos imitari, quantum valemus, optemus. Sed infamis est ille, qui spectatur; qui spectat, honestus est. Cesset cupiditas emptoris, et nulla erit turpitudo venalis. Infamiam spectando confirmas. Quid provocas, quod accusas? Miror, si amati tui non te aspergit infamia. Sed non te aspergat, immaculata maneat honestas, si potest, spectatrix libidinum, emptrix turpium voluptatum. Audeo prohibere spectacula? Audeo prohibere? Audeo plane. Dat mihi fiduciam [Col. 0865] locus iste, et qui me constituit in isto loco. Potuit sanctus Martyr saevientes sustinere Paganos, ego non audeam audientes instruere Christianos? Ego metuam tacitas offensiones, cum ille contempserit apertos furores? Dicam prorsus. Certe redarguar in cordibus audientium, si falsa dico. Optime facit, omnino optime facit antiqua disciplina Romana, quae omne genus Histrionum infami loco deputavit. Non illis ullus honor in Curia, non saltem in plebeia [Col. 0865] In Conventu plebis aliquo. tribuitur. Undique ab honestis remoti, et honesti venales [Col. 0865] Lego: Vernales, i. e. Servi domi, et in familia nati. praepositi. Quid a te propter dignitatem Decurii [Col. 0865] Seu Decurionatus, quod munus in Coloniis et Municipiis Senatorii instar erat. removisti, et propter voluptatem tibi in theatro posuisti? Consonet dignitati tuae voluptas tua. Et ipsi miseri addicti sunt spectantium cupiditatibus, spectantium insanientibus voluptatibus. Remove ista omnia, et liberantur. Misericordiam in illos facit, qui spectare noluerit.
IV. Dicta sint haec de concupiscentia oculorum. Ambitio saeculi quantum mali habet! Ibi omnis superbia. Et quid est pejus superbia? Sententiam Domini audi. Deus superbis resistit; humilibus autem dat gratiam (Jacobi IV, 6) . Ergo et ambitio saeculi maligna est. Dicet aliquis: Sine illa non possunt esse saeculi Potestates. Prorsus possunt. Nescio, quis auctor ipsorum ait: Suam quisque culpam auctores ad negotia transferunt [Col. 0865] An Seneca epist. 50 ad Lucil. Ut intelligas tua vitia esse, quae putas rerum? . Prorsus possunt. Rector est in potestate constitutus. Erigat, et rexit. Sed humana mens pergit in elationem. Frenetur elatio. Hominem se esse cognoscat, qui de homine judicat. Dispar est dignitas, sed communis est ipsa fragilitas. Hoc qui pie, sancteque cogitat, et habet potestatem, et non pergit in elationem. Vicit ista omnia Cyprianus. Quid enim non vicit, qui vitam ipsam omnibus tentationibus redundantem contempsit. Mortem illi minatus est judex; ille confessus est Christum, paratus mori pro Christo. Ubi mors venerit, nulla remanebit ambitio, nulla curiositas oculorum, nulla appetitio sordidarum et carnalium voluptatum. Una vita contempta omnia superantur.
V. Beatus ergo Cyprianus laudetur in Domino, quia omnia ista vicit. Quando hos posset, si non adjuvisset Dominus? Quando vinceret, si non spectator, qui coronam parabat vincenti, subministraret vires laboranti? Gaudet plane et ipse, gaudet pro nobis, non pro se, quando in Domino laudatur. Mitis enim est valde, et scriptum est: In Domino laudabitur anima mea. Audiant mites, et laetentur (Psal. XXXI, 3) . Mitis erat. In Domino vult animam suam laudari. In Domino laudetur anima ejus. Honoretur etiam corpus ejus. Quia Pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum ejus (Id. LXXII, 1) . Sancte celebretur, tanquam a Christianis celebretur. Non enim aram [Col. 0866] constituimus, tanquam Deo, Cypriano, sed Deo vero aram fecimus Cyprianum [Col. 0866] Confer finem Sermonem CCCXIII. et Serm. CCCX. n. 2. T. V. edit. Maur. .
I. Gaudium de religiosa populi frequentia, et victoria Martyrum. II. Delusa Persecutorum a Martyribus consilia. III. Ecclesia Persecutorum victrix. IV. Persecutorum, ut Christi, ita Cypriani multi conversi.
I. PSALMUM cantavimus: Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum (Psal. CXXIII, 6) . Donis Dei debita gratulatio. Benedictus Dominus, qui non dedit in venationem dentibus eorum. Vox est certe gratulationis, et digna gratulatio. Et quando tantis donis divinis humana sufficit gratulatio? Quando in isto loco beatissimus Martyr sacrum sanguinem fudit, nescio utrum tanta hic fuerit turba furentium, quanta nunc est multitudo laudantium. Iterum dico; delectat enim me, populum videre in domo Domini religiosissime in hunc locum convenientem, et tempora temporibus comparare. Unde iterum dico, et repeto, et vestris sensibus, quanta possum, devotione commendo: Quando in isto loco beatissimus Martyr sacrum sanguinem fudit, nescio utrum tanta hic fuerit turba furentium, quanta nunc est multitudo laudantium. Sed, etsi fuit, fuit Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. » Quando occidebant, se vicisse credebant. Vincebantur a morientibus, et gaudebant, si vincebantur. Utique furebant. Abscessit ergo turba furentium, successit multitudo laudantium: Dicat, dicat multitudo laudantium: Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. Dentibus quorum? Dentibus inimicorum, dentibus impiorum, dentibus persecutorum Jerusalem, dentibus Babyloniae, dentibus civitatis inimicae, dentibus turbae in sceleribus insanientis, dentibus turbae Dominum persequentis, creatorem deserentis, ad creaturam se convertentis, manu facta colentis, eum a quo facta est, contemnentis. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.
II. Vox Martyrum est. Eorum profecto vox est, qui pro Christi nomine occidi, quam negando Christum vivere maluerunt. Si ergo illi occidere voluerunt, isti occisi sunt, fecerunt, quod voluerunt illi, passi sunt isti, quomodo: Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum? Qualis gratulatio est: Benedictus Dominus, qui non dedit [Col. 0867] nos in venationem dentibus eorum? Quia persecutores non occidere, sed devorare voluerunt, id est, in corpus suum transferre. Pagani erant, impii erant, daemonum et idolorum cultores erant. Hoc nos facere volebant, quando devorare cupiebant. Intendite, quid cibo faciamus, quando manducamus. Quid utique facimus, nisi in corpus nostrum transferimus? Erat corpus impiorum, devoraverunt eos, qui eis ad impia consenserunt. In eorum corpus procul dubio transierunt. Martyres ergo illi instantibus, ut Christus negaretur, et idolum adoraretur, restiterunt constanter, idolum spreverunt, Christum confessi sunt, in corpus eorum consentiendo non transierunt. Dicant, dicant, gloriose dicant, feliciter dicant, veraciter dicant: Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. Retia perfidia est, retia impietas est, retia Christi negatio est. Extenta sunt retia. Audis venantes. Si vis cavere venantes, contemne terrentes. Nostis, quid faciunt venatores. Ex alia parte tendunt retia, ab alia parte terrent feras, quas cogunt in retia. Malum times, quo terreris? Pejus est, quo fugis. Ergo Martyres sancti videntes, ubi venatores tetenderunt retia (ad hoc enim mortem persecutor minabatur, ut Salvator negaretur) passi sunt, sed patiendo non sunt capti. Quali sagina praedae, quali pinguedine venationis Babylon impia pasceretur, si a Cypriano episcopo Dominus negaretur. Quali sagina, quali venatione, quam optima praeda Babylon impia pasceretur, si a Cypriano episcopo, doctore gentium, frustratore idolorum, proditore daemoniorum, lucratore Paganorum, confirmatore Christianorum, inflammatore Martyrum. Si ergo a tali et tanto Viro Dominus negaretur, quali venatione Babylon impia laetaretur! « Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. Saevierunt, persecuti fuerunt, torserunt, incluserunt, alligaverunt, percusserunt, incenderunt, bestiis subrepserunt [Col. 0867] Ita membranae. Fortasse: Subjecerunt, substraverunt. . Non est Christus negatus, Confessor Domini est coronatus. Illi saevitiam perdiderunt, gloriam Martyres invenerunt. Benedictus Dominus, dicat populus christianus, dicat omnino, decet, ut dicat: Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. Modo, dicat, hic locus impletur populo confitentium, impletur populo unum verum Deum adorantium. Dicat: hic locus; tunc enim seges ista seminabatur, quando ille locus sanguine Martyris rigabatur. Noli mirari, Terra, fertilitatem tuam, si rigata es, ut hoc pullulares.
III. Ergo Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. Quibus enim viribus nos erepti sumus de dentibus impiorum? Nihil nobis arrogamus, non hoc nostrae potestati tribuimus. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum. Quid enim eramus, quando terrebamur infirmi a fortibus, humiles a sublimibus, egentes a divitibus, indigentes ab abundantibus? Quid [Col. 0868] eramus, nisi Auxilium nostrum esset in nomine Domini ejus, qui fecit coelum et terram (Psal. CXXIII, 8) ? Exulta, exulta, Jerusalem, exulta et tu non data in dentes venantium. Exulta et tu. Habes et tu dentes. Dentes tui, sicut grex detonsarum. Habes et tu dentes, o sancta Jerusalem, Civitas Dei, Ecclesia Christi, habes et tu dentes. Tibi dicitur in Cantico Canticorum: Dentes tui, sicut grex detonsarum ascendens de lavacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in illis (Cant. IV, 2, et VI, 5) . Bene, bene, quod non timuisti dentes Babyloniae. Dentes Babyloniae potestates saeculi fuerunt, dentes Babyloniae doctores illicitorum sacrorum fuerunt. His dentibus data non es. Agnosce dentes tuos. Fac tu, quod illi facere voluerunt. Converte te. Et tu habes dentes. « Dentes tui, sicut grex detonsarum. Quid est Detonsarum? Sarcinas saeculares ponentium. Quid est Detonsarum? Ponentium vellera, tanquam onera sarcinae saecularis. Illi erant dentes tui, de quibus scriptum est in Actibus Apostolorum, quia vendiderunt omnia sua, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum posuerunt, ut distribueretur unicuique, sicut opus erat (Act. IV, 35) . Percepisti vellere detonsarum tuarum. Ascendit grex ille de lavacro Baptismatis sancti. Omnes pepererunt, quia duo praecepta charitatis impleverunt. Meministis, recordati estis, tanquam instructi acclamastis, cum duo praecepta charitatis commemorarem; quae autem essent, non dixi, et tamen indicium cordis vestri voce suscepi. Agnovistis. Dicam tamen propter eos, qui ad Ecclesiam rarius accedunt. Dominus dicit, Magister veracissimus dicit, Princeps Martyrum dicit: Diliges Dominum Deum tuum in toto corde tuo, et in tota anima tua, et in tota mente tua, et diliges proximum tuum tanquam te ipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) . Dentes ergo tui in Deo vicerunt, quia tales geminos pepererunt. Tibi dicitur habenti tales dentes, tibi dicitur, o Ecclesia, in figura beatissimi Petri: Surge, macta et manduca (Act. X, 13) . Surge. Petro dictum est, quando vas submissum de coelo in figura animalium omnis generis portabat esurienti Petro, id est, avidae Ecclesiae, Surge, quid esuris? Surge, cibus tibi paratus est. Dentes habes; Macta et manduca. Occide, quod sunt; fac, quod es. Occide quod sunt, verte in quod es. Bene audisti tales dentes habens, bene mactasti, bene manducasti. Ipsos judices, quos non timuisti, ad te attraxisti; ipsas saeculi potestates, quas non timuisti, in te convertisti; saevientes sprevisti; honorantes fecisti. Impletum est, quod Domino tuo promissum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi (Psal. LXXI, 11) .
IV. Haec persecutores non credebant, quando saeviebant. Quam multi ex ipsis persecutoribus, qui viderunt beatissimum Cyprianum fundentem sanguinem, genua flectentem, cervicem percussori praebentem, hic viderunt, hic spectaverunt, hic de tanto spectaculo exultaverunt, hic, hic morienti insultaverunt. [Col. 0869] Quam multi ex eis, quod non dubito, postea crediderunt. Non dubitandum, sine dubitatione credendum est. Judaei Christi interfectores, qui pendente illo caput agitaverunt insultantes, et in illo verba, quae voluerunt, dixerunt exultantes, postea in ipsum Dominum, quem crucifixerunt, crediderunt. Haec enim poterat vacare vox Medici in cruce pendentis, et medicamentum sanitatis phreniticis de suo sanguine facientis? Non poterat ergo vacare, et inanis esse vox illa: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt (Luc. XXIII, 34) . Non plane vacavit. Erat ibi multitudo eorum, propter quos haec vox de ore resonuit Veritatis. Nam postea facto miraculo, adveniente de coelo Spiritu sancto, cum linguis omnium gentium Apostoli loquerentur, stupentes repentinum miraculum, subito compuncti, ad eum, quem occiderunt, conversi sanguinem, quem saevientes fuderunt, credentes biberunt. Hoc plane et de beato Cypriano Christi sancto Martyre nullo modo est dubitandum, quod plurimi eorum, qui occisum impie spectaverunt, in ejus Dominum crediderunt, et forte etiam ipsi imitando pro Christi nomine sanguinem funderunt. Postremo de illis incertum sit. De illis, qui tunc huic loco affuerunt, qui percussum in isto loco sanctum Cyprianum viderunt, incertum sit, utrum crediderint. Certe isti omnes, aut pene omnes, quorum voces audio exultantium, filii sunt insultantium.
I. Exemplo Martyrum Christus nec propter superflua, nec propter necessaria mundi bona negandus. II, Amor proximi unde, et qualis. III. Salus et Amicus, duo necessaria, quomodo respicienda. IV. Certamen Martyris cum Persecutore de superfluis. V. Certamen Martyris cum Persecutore de necessariis. VI. Quibus modis negetur Christus. VII. Constantiae merces in coelo.
I. MARTYRES sancti, testes Dei, ne vivendo morerentur, moriendo vivere maluerunt, ne timendo [Col. 0870] mortem negarent vitam, amando vitam contempserunt vitam. Ut negaretur Christus, vitam promittebat inimicus, sed non qualem Christus. Credentes ergo, quod a Salvatore promittebatur, riserunt, quod persecutor comminabatur. Fratres, quando Solemnia Martyrum celebramus, exempla nobis proposita noverimus, quae imitando assequamur. Non enim istam faciendo frequentiam, augemus Martyrum gloriam. Illorum corona populis nota est Angelorum. Nos, quod passi sunt, cum legeretur, audire potuimus. Quod autem acceperunt, Nec oculus vidit, nec auris audivit (I Cor. II, 9) . Bona mundi hujus alia sunt superflua, alia necessaria. Hinc paululum, ut loquamur, attendite, et distinguamus, si possumus, quae sint bona hujus mundi superflua, quae necessaria, ut videatis, non esse negandum Christum nec propter superflua, nec propter necessaria. Superflua mundi hujus quis enumerat? Si ea commemorare voluerimus, magnas moras faciemus. Dicamus ergo necessaria. Quaecumque alia erunt, haec erunt superflua. Necessaria sunt in hoc mundo duo ista; Salus et Amicus. Ista sunt, quae magni pendere, quae non debemus contemnere. Salus, et Amicus naturalia bona sunt. Fecit Deus hominem, ut esset et viveret. Salus est. Sed, ne solus esset, Amicitia quaesita est. Incipit ergo Amicitia a conjuge et filiis, et progreditur usque ad alienos. Sed, si consideremus, unum nos habuisse patrem, et unam matrem, quis erit alienus? Omni homini proximus est omnis homo. Interroga naturam. Ignotus est? Homo est. Inimicus est? Homo est. Hostis est? Homo est. Amicus est? Maneat amicus. Inimicus est? Fiat amicus.
II. Ad haec duo in hoc mundo necessaria, Salutem, et Amicum, venit peregrina sapientia. Invenit omnes stultos, errantes, superflua colentes, temporalia diligentes, aeterna nescientes. Haec Sapientia stultis amica non fuit. Cum ergo stultis amica non esset, et a stultis longe esset; assumpsit proximum nostrum, et facta est proxima nostra. Hoc mysterium Christi est. Quid tam longe, quam stultitia a sapientia? Quid tam proximum, quam homo, et homo? Quid tam longinquum, inquam, quam a stultitia sapientia? Ergo suscepit hominem sapientia, et facta est homini proxima per id, quod erat proximum. Et ecce, quoniam dixit homini ipsa sapientia: Ecce pietas est sapientia; ad sapientiam vero hominis pertinet colere Deum, quia hoc est pietas, data sunt nobis duo praecepta: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua. Alterum: Diliges proximum tuum tanquam te ipsum (Luc. X, 27) . Et ille, qui hoc audivit, ait: Et quis est mihi proximus (Ibid. 29) . Putabat dicturum Dominum: Pater tuus, et mater tua, conjux tua, filii tui, fratres tui, sorores tuae. Non hoc respondit, sed qui volebat commendare omnem hominem omni homini proximum, instituit narrationem. Homo, inquit, quidam. Quis quidam? Tamen homo. Homo quidam. Quis ergo homo? Quidam, sed tamen homo. Descendebat de Jerusalem in Jericho, et incidit in [Col. 0871] latrones (Luc. X, 30) . Ipsi dicuntur in latrones, qui et insequuntur nos. Vulneratus, spoliatus, semivivus, in via relictus a transeuntibus, a sacerdote, a levita contemptus est, a Samaritano autem transeunte animadversus est. Accessum est ad eum, inspecta cura, levatus est in jumentum, perductus ad stabulum, jussum est curam ei adhiberi, sumptus impensus est. Interrogatur, qui interrogaverat: Quis erat huic semivivo proximus? Quia duo contempserant, et contempserant proximi, accessit extraneus. Iste enim homo Jerosolymitanus proximos habebat sacerdotes. et levitas, Samaritanos alienigenas. Transierunt proximi, et extraneus factus est proximus. Quis ergo erat huic homini proximus? Dic tu, qui interrogaveras dicens: Quis est mihi proximus? Jam responde, quod verum est. Interrogaverat superbia. Loquatur natura. Quid ergo ait? Credo, qui cum illo fecit misericordiam. Et Dominus ad illum: Vade, et tu fac similiter (Ibid. 37) .
III. Redeamus ad causam. Jam tria videmus: Salutem, Amicum, Sapientiam. Sed Salus et Amicus etiam de hoc mundo; aliunde Sapientia. Propter Salutem victus et tegumentum, et, si mala valetudo occurrerit, medicina. Salvis autem salvus loquens Apostolus ait: Est autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. Nihil, inquit, intulimus in hunc mundum, sed neque auferre aliquid possumus. Victum et tegumentum habentes his contenti simus. Ista sunt necessaria propter salutem. Quae autem propter superflua Nam qui volunt, inquit, divites fieri (propter superflua utique) incidunt in tentationem, et laqueum, et desideria multa stulta et noxia, quae mergunt hominem in interitum et perditionem. Ubi ergo Salus? Ergo propter Salutem Victum, et tegumentum habentes his contenti simus (1 Tim. VI. 6, 9) . Propter Amicum quid? Quid tibi amplius potuit dici, quam: Diliges proximum tuum tanquam te ipsum? Ergo Salus tibi, Salus sit et amico tuo. Propter tegumentum amici: Qui habet duas tunicas communicet cum non habente. Propter victum amici: Et, qui habet escas, similiter faciat (Luc. III, 11) . Pasceris, pascis; vestiris, vestis. Ista de hoc mundo; aliunde autem, quod est sapientia, discis et doces.
IV. Constituite jam vobis ante oculos agonem Martyrum.Venit inimicus, cogit Christum negare. Sed adhuc blandientem inducamus, non saevientem. Promittit divitias et honores. Superflua sunt. Qui talibus donis tentantur, ut Christum negent, nondum accesserunt ad agonem, nondum certamen invenerunt [Col. 0871] Malo: inierunt. , nondum hostem antiquissimum vera pugna provocaverunt. Contempsit autem, cui talia promittebantur, Vir fidelis, et ait: Ego propter divitias negabo Christum? Ego propter divitias negabo divitias? Ego propter aurum negabo thesaurum? Nempe ille est: Qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut ejus paupertate nos ditaremur (2 Cor. VIII, 9) ? Nempe ille est, de quo item ait Apostolus: In quo [Col. 0872] sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi (Coloss. II, 3) ? Attendis, quod promittis, quia non potes videre, quod tollere conaris. Ego fide video, quod mihi vis auferre, tu oculis carnis, quod vis dare. Meliora sunt, quae cordis oculos intuetur, quam quae oculus carnis videt. Quae enim videntur, temporalia sunt, quae autem non videntur, aeterna. Contemno ergo dona tua, inquit fidelis anima, quia temporalia sunt, superflua sunt, caduca sunt, volatica sunt, plena sunt periculis, plena tentationibus. Nemo haec habet, quando vult, perdit et quando non vult. Contemptus est promissor; accedit alius, id est, persecutor. Contemptus est blandiens; esse incipit saeviens. Contemptus est coluber; in leonem conversus est. Non vis, inquit, accipere a me divitias ampliores? Si Christum non negaveris, auferam, quas habes. Adhuc in superflua mea saevis. Sicut novacula acuta fecisti dolum (Psal. LI, 4) . Capillos radis, cutem non praecidis. Aufer etiam ista mihi. Imo, quoniam videbas, quod pauperibus exinde dabam, hospites suscipiebam, quod monuerat Paulus, faciebam. Praecipe, inquit, divitibus hujus saeculi, praecipe, non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. Bene faciant, divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam (I Tim. VI, 17-19) . Haec mihi auferens, ista opera facturus non sum. Numquid apud Deum ideo minor ero, quia volo, et non possum? An usque adeo surdus sum adversus vocem Angelorum: Pax in terra hominibus bonae voluntatis (Luc. II, 14) ? Tolle ergo superflua mea. Nihil intulimus in hunc mundum, sed neque auferre aliquid possumus. Victum et tegumentum habentes eo contenti simus (I Tim. VI, 8) .
V. Sed ait persecutor: Tollo victum, tollo tegumentum. Accessum est ad certamen. Ferventius saeviebat inimicus. Transita sunt superflua, perventum est ad necessaria. Ne discedas a me, quoniam tribulatio proxima est (Psal. XXI, 11, 12) ! Nihil tam proximum animae suae, quam caro sua. Fames, et sites, et aestus in carne sentis. Ibi te volo videre, Martyr bone! Testis Dei! Vide, inquit, vide! Quis nos separabit a charitate Christi? Quid est, quod minaris? Tollo victum, tollo tegumentum. Tribulatio? an angustia? an fames? an nuditas (Rom. VIII, 35) ? Minetur ex altera parte: Tollo amicum, occido charissimos tuos ante oculos tuos, conjugem et filios trucidabo! Occidis, occidis? Non negent, et non occidis. Quid est, quia non me terres de me, terres me de meis? Si non negaverint, meos non occidis; si negaverint, alienos occidis. Adhuc addat persecutor, et saeviat, et dicat: Si tuos non curas, te ipsum huic luci auferam. Huic luci? Numquid aeternae loci? Cui luci me auferes? Quam communem habeo et tecum? Non est magna, quam vides et tu. Ego pro hoc lumine non negabo lumen. Erat lumen verum (Joan. 1, 9) . Novi, cui dicam: Quoniam apud te fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen [Col. 0873] (Psal. XXXV, 10) . Tolle vitam, tolle lumen. Habebo vitam, habebo lumen. Habebo vitam, ubi te non patiar interfectorem, habebo lumen, quod mihi, non dicam tu, sed nec ulla nox possit auferre. Vicit Martyr, an aliquid aliud est, ubi majus certamen spectare debeamus? Non minatur mortem; saevit in salutem, exarat ungulis, excruciat tormentis, urit flammis, admovet bestias; et hic vincitur. Quare vincitur? Quia in his omnibus supervincimus per eum, qui dilexit nos (Rom. VIII, 37) .
VI. Ergo, fratres mei, non negetur Christus propter superflua, non negetur propter necessaria. Nullus ipso est magis necessarius. Necessaria dicebam: Salutem et Amicum. Peccas propter Salutem, et negas Christum. Amando Salutem non habebis Salutem. Peccas propter Amicum tuum, et, ne illum offendas, negas Christum. Heu me miserum! Aliquando erubescendo negatur. Non saevit persecutor, non expoliat depraedator, non incumbit tortor; tantum ne displiceas amico tuo, negas Dominum tuum. Video, quid tibi abstulerit amicus, ostende, quid dabit. Quid dabit? Ipsas amicitias, per quas pecces, per quas involvaris, per quas inimicus Dei efficiaris. Iste tibi amicus non esset, si tu tibi esses. Sed quoniam ipse inimicus es tibi, amicum putas inimicum tibi. Unde autem ipse inimicus es tibi? Quia amas iniquitatem. Qui autem amat iniquitatem, odit animam suam (Psal. X, 6) . Sed non negatur Christus ut amico impio et perverso placeatur, non negatur, sed ab impio vituperatur, ab impio accusatur, et a fideli erubescendo non defenditur, deseritur, tacetur, non praedicatur. Saevit lingua blasphemantis, et nulla est laudantis. Quanta mala committuntur quasi pro necessariis, pro victu, pro tegumento, pro salute, pro amico, et omnia ista, quae appetuntur, magis pereunt! Si vero praesentia contempseris, dabit tibi Deus aeterna. Contemne salutem, habebis immortalitatem. Contemne mortem, habebis vitam. Contemne honorem, habebis coronam. Contemne amicum hominem, habebis amicum Deum. Sed illic, ubi amicum habebis Deum, sine amico proximo non eris. Ibi tecum amici erunt, quorum facta et confessiones paulo ante legebantur [Col. 0873] Martyrum nempe Scillitanorum. .
VII. Audivimus Viros fortiter agentes, viriliter confitentes. Audivimus et Foeminas [Col. 0873] In utrisque Actis supra cit. loquentes inducuntur. non tanquam foeminas tenentes Christum, oblitas sexum. Ibi erit cum istis illa amicitia, ubi nulla erit carnis concupiscentia, et sola erit cum amicis ad fruendum sapientia. Ecce quid perdimus, si ea hic amaverimus, et Christum negaverimus! Proximus ibi nos non terret, si moriatur. Nullus ibi luctus, ubi aeterna vita erit, nec illud necessarium est; Victum et tegumentum habentes his contenti simus. Vestis nostra immortalitas erit, cibus iste charitas erit, vita aeterna erit, nec opera ibi bona, quae ab his appellantur, faciemus. Ad ea non perveniemus, si hic ea non [Col. 0874] fecerimus. Non tibi dicetur: Frange esurienti panem tuum (Isai. LVIII, 7) , ubi fames non erit. Non tibi dicetur: Suscipe hospitio, ubi nullum invenies peregrinum. Non tibi dicetur: Libera oppressum, ubi nullus inimicus erit. Non tibi dicetur: Concorda litigiosum, ubi pax aeterna erit. Videte, fratres mei, quomodo hic toleretur quaerendo. Ibi eam habebimus, ubi perire non possumus. Salutem quaeris? Contemne, et habebis. Negas Christum timendo offendere amicitias hominum. Confitere Christum, et amica tibi erit civitas Angelorum, civitas Patriarcharum, civitas Prophetarum, civitas Apostolorum, civitas omnium Martyrum, civitas omnium bonorum Fidelium. Christus ipse Fundavit eam in aeternum (Psal. XLVII, 9) .
I. Effata Evangelica ad omnes aetates pertinent. II. Expositio Parabolae de Turris fabrica, et de duobus Regibus. III. Adolescens dives cum Christo congressus. IV. Post Apostolos et Judaei conversi, et deinceps multi Christiani rebus suis renuntiarunt. V. Quomodo probanda Christo fides vel in quotidianis. VI. Ad probandam fidem excitare debent Promissa. VII. Machabaeorum. Certamen collatum profanis Spectaculis. VIII. Dehortatio a profanis Spectaculis. IX. Dehortatio continuata.
I. Evangelium, et verbum Dei vivum, medullas animae penetrans, et cardinem cordis inquirens salubriter profertur omnibus nobis, nec quemquam palpat, si se homo non palpet. Ecce propositum est nobis velut speculum, in quo nos omnes aspiciamus, et, si quid de facie nostra forsitan maculosum occurrerit aspectibus nostris, cura sollicita detergamus, ne rursus inspecto speculo erubescamus. Turba enim Dominum sequebatur, sicut, Evangelium cum legeretur, audivimus, et conversus locutus est ad eos, qui eum sequebantur. Nam, si ea, quae dixit, solis illis duodecim Apostolis loqueretur, poterat unusquisque nostrum dicere: Illis dixit, non nobis. Aliud videtur pertinere ad pastores, aliud ad greges. Sequentibus turbis dixit, ergo et nobis omnibus, et vobis omnibus dixit. Non, quia tunc nondum eramus, ideo nobis non esse dictum putare debemus. In illum enim et nos credimus, quem illi viderunt, illum nos fide tenemus, quem illi oculis conspexerunt. Neque enim oculis carnalibus videre Christum, magnum fuit. Si hoc magnum fuisset, Judaeorum gens prima salutem invenisset. Certe enim et illi viderunt, et tamen [Col. 0875] contempserunt, et tamen visum et contemptum insuper occiderunt. Nos autem certe non vidimus, et tamen credimus, et tamen, quem oculis non conspeximus, corde suscepimus. Unde dixit cuidam suo, qui tunc erat inter duodecim: Quia vidisti, credidisti. Beati, qui non vident, et credunt (Joan. XX, 29) . Si enim modo praesens esset in carne Dominus et Salvator noster Jesus Christus, et stans taceret, quid nobis prodesset? Si autem loquendo profuit, et modo loquitur, cum Evangelium recitatur. Verumtamen et praesentia sua multa praestat, ut Deus. Ubi autem non est Deus, aut quando absens est Deus? Tu noli esse absens a Deo, et tecum est Deus. Maxime, quia ipse promisit, et promissum ejus conscriptum quodam modo chirographum detinemus. Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVII, 20) . Sed nos praevidebat, nobis promittebat.
II. Redeamus ergo, et audiamus quid dixit, et, sicut dixi, inspiciamus nos, et, quidquid nobis deesse invenerimus, ad formam pulchritudinis, quae placet oculis ejus, tota diligentia excolamus. Et, quia nos non sufficimus, illum in adjutorium invocemus. Reformet, qui formavit, recreet, qui creavit, ut perfectos recondat, qui condidit. Hoc ergo dixit: Quis est homo, qui vult turrim aedificare, et non sedens primum computat, si habet sumptus, unde perficiat? Ne forte incipiat aedificare, et non impleat, et transeuntes homines dicant: Ecce homo, qui coepit aedificare, et non potuit perficere. Aut quis est iterum Rex, qui vadit gerere contra alium Regem bellum, et non prius considerat, utrum sit idoneus cum decem millibus occurrere illi, qui habet viginti millia? Alioquin, cum adhuc ille longe est, mittit legatos quaerens pacem. Et ad istas duas similitudines conclusit ita: Sic, qui non renuntiat omnibus, quae sunt ejus, non potest esse meus discipulus (Luc. XIV, 28-33) . Si soli illi Discipuli vocarentur, nobis non esset dictum. Quia vero, sicut Scriptura testatur, omnes Christiani discipuli Christi sunt: Unus est enim, inquit, vester magister Christus (Matth. XXIII, 10) , ille solus Christi se neget esse discipulum, qui Christum negat magistrum. Neque enim, quia de superiore isto loco loquimur vobis, ideo magistri vestri sumus. Ille est enim omnium magister, cujus cathedra est super omnes coelos, sub illo in unam scholam convenimus, et vos et nos condiscipuli sumus; sed monemus vos, quomodo solent majores scholae. Turris, et sumptus, fides, et patientia. Turris fides, patientia sumptus sunt. Si quis impatiens fuerit ad toleranda mala mundi hujus, defecit sumptibus. Rex malus cum viginti millibus diabolus est, rex cum decem millibus Christianus est. Simplum contra duplum, veritas contra falsitatem, quia simplicitas contra duplicitatem. Esto simplici corde. Noli esse hypocrita, aliud ostentans, aliud agens, et vincis eum duplicem, qui transfigurat se velut Angelum lucis. Unde isti, ubi illi sumptus? Ubi perfecta illa simplicitas, et omnino stabilis, atque inconcussissime perseverans? In eo, quod sequitur, quod durum videtur. Hoc est, quod dixi, quia sermo Dei neminem [Col. 0876] palpat. Sic, inquit, qui non renuntiat omnibus, quae sunt ejus, non potest meus esse discipulus. Multi hoc fecerunt, et se ipsos examinaverunt [Col. 0876] Ut puto, Librarii lapsus pro: exinaniverunt. , antequam tempus persecutionis urgeret, et renuntiaverunt omnibus, quae sunt mundi, et secuti sunt Christum. Inde fuerunt Apostoli, qui dixerunt: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te (Luc. XVIII, 28) . Nec ipsi magnum aliquid dimiserunt, quia omnes pauperes fuerunt, sed magnas prorsus dimisisse judicantur facultates, qui vicerunt omnes cupiditates.
III. Denique Discipuli tunc dixerunt hoc Domino, quando dives ille tristis abscessit. qni consilium vitae aeternae, sicut petierat a Magistro veracissimo, audivit. Ipse enim venit ad Dominum dives quidam adolescens, et ait illi: Magister bone. Quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar (Matth. XIX, 16) ? Credo inter delicias affluentissimas divitiarum suarum pungebatur stimulo futurae mortis, et contabescebat, et, quia nihil eorum, quae possidebat, ad inferos secum portare poterat, sciebat, et inter magnas carnis copias inops anima gemebat. Dicebat, ut existimandum est, apud semetipsum circumfusus affluentia divitiarum suarum: Bona sunt, pulchra sunt, deliciosa sunt, dulcia sunt; sed una hora illa novissima quando venerit, cuncta relinquenda sunt. Nihil eorum hinc auferendum est. Restat vita et sola conscientia, restat post corpus animae vita, et sola conscientia. Quae, si erit [Col. 0876] Omissum videtur: mala. , non jam vita, sed mors altera, pejorque dicenda est. Nihil enim pejus illa morte, ubi mors non moritur. Hoc ille quia inter suas delicias cogitabat, habens tanta bona venit ad Dominum. Dicebat enim sibi: Post ista tanta bona si habuero et vitam aeternam, quid me felicius? Unde ergo sollicitus erat, interrogavit, et ait: Magister bone, quid faciam, ut vitam aeternam consequar? Respondit ei Dominus primo: Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus (Matth. XIX, 17) . Hoc est dicere: Non te facit beatum, nisi unus Deus. Quae habent divites, bona sunt enim; sed illa bona non faciunt bonos. Nam, si illa bona fecissent bonos, tanto esset quisque melior, quanto esset his abundantior. Cum vero videamus multos quanto copiosiores, tanto pejores, sine dubio alia sunt quaerenda bona, quae faciunt bonos. Ipsa enim sunt, quae non possunt haberi a malis; justitia, pietas, temperantia, religio, charitas, Dei cultus, ipse postremo Deus. Ad illum bonum concurrere debemus. Illum, nisi his contemptis, non assequemur.
IV. Ego vos palpem, quando Evangelium nec vos, nec nos palpat? Exhortor ergo Charitatem Vestram, fratres, sicut dicit Apostolus: Tempus breve est. Reliquum est, inquit, ut, et qui habent uxores, tanquam non habentes sint, et, qui flent, tanquam non flentes, et, qui gaudent, tanquam non gaudentes, et, qui emunt, tanquam non ementes, et, qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes (1 Cor. VII, 29-31) . Dimiserunt ergo Apostoli tunc ea, quae habebant, et ideo Petrus dixit: [Col. 0877] Ecce nos dimisimus omnia. Quid dimisisti, Petre? Unam naviculam, et unum rete? Responderet mihi: Totum mundum dimisi, qui mihi nihil dimisi. Omnium paupertas, id est, omnium pauperum, parvas habet facultates, sed magnas habet cupiditates. Non attendit Deus, quid habeat, sed quid velit. Voluntas judicatur, quae ab illo, qui non videtur, invisibiliter perscrutatur. Ergo omnia dimiserunt, et prorsus totum mundum dimiserunt, quia quidquid sperabant in hoc mundo amputaverunt, et eum, a quo factus est mundus, secuti sunt, ejus promissis crediderunt, et postea multi hoc fecerunt. Et mirum est, fratres mei, qui hoc fecit? Ipsi hoc fecerunt, qui Dominum occiderunt. Ibi in Jerusalem, cum Dominus ascendisset in coelum, et post decem dies misso Spiritu sancto impleret promissum, impleti Spiritu sancto Discipuli linguis omnium gentium locuti sunt (Act. II) . Tunc audientes multi Judaei, qui erant in Jerosolymis, et expavescentes donum gratiae Salvatoris, cum mirarentur, et stupentes ambigerent inter se, unde illud esset, acceperunt responsum ab Apostolis, quod ille hoc praestiterit Spiritu suo, quem ipsi occiderunt, et consilium salutis quaesierunt. Desperaverant enim et non arbitrabantur posse sibi donari tantum scelus, qui Dominum universae creaturae occiderunt. Et acceperunt consolationem ab Apostolis. Promissa venia, promissa impunitate crediderunt, et omnia, quae habebant, vendentes, pretia rerum suarum ad pedes Apostolorum posuerunt, quanto plus territi, tanto magis boni. Major timor extorsit delicias. Fecerunt hoc illi, qui Dominum occiderunt; fecerunt postea multi, et faciunt multi. Novimus, exempla conspicimus, in multis consolamur, in multis delectamur, quia verbum Dei non vacat in eis, qui fideliter audiunt. Sed aliqui non fecerunt, et veniente persecutione probati sunt? Quia utebantur mundo Tanquam non utentes. Non plebeii solum, non quicumque opifices, non pauperes, non egeni, non mediocres, sed multi etiam magni divites, senatores, clarissimae etiam foeminae veniente persecutione omnibus suis renuntiaverunt, ut turrim perficerent, et simplicitate fortitudinis atque pietatis duplicem ac fallacem diabolum vincerent.
V. Exhortans ergo ad martyrium Dominus Christus omnibus dixit: Sic, qui non renuntiat omnibus, quae sunt ejus, non potest esse meus discipulus. Interrogo ergo te, o anima christiana! Si tibi dicam, quod dictum est diviti: Vade, vende et tu omnia tua, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere Christum (Matth. XIX, 2) , forte et tu tristis abscedes? Sic enim et ille juvenis tristis abscessit. Tamen ista verba non potest audire nisi Christianus. Numquid, quando lectum est Evangelium, potuisti tibi contra salutem tuam aures claudere? Audisti: Qui non renuntiat omnibus, quae sunt ejus, non potest meus esse discipulus. Cogita apud te ipsum: Fidelis factus es, baptizatus es, credidisti. Facultates tuas non dimisisti, sed fidem tuam interrogo. Quomodo credidisti? Ecce venit periculum fidei. Dicitur tibi: Si persistis, [Col. 0878] tollo, quod habes. Animum tuum interrogo. Si dicis in animo tuo: Tollat, quod habeo, fidem non dimitto! et tenes, et renuntiasti. Quia tenes, non teneris. Non est enim malum tenere. Teneri est malum. Sed deest persecutio, et non est, quomodo probes, quod Domino promisisti? Negotia quotidiana probant homines. Quid si enim aliquando, nescio, quis te ad falsum testimonium vocet, et sit potens, qui possit timeri pro tempore, et, si fuerit comminatus, pro tempore possit nocere, et persuadeat tibi dicere falsum testimonium? Non tibi dicit: Nega Christum: ad hoc te enim tu praeparabas. Alio modo subrepsit duplex ille, ad quod non meditabaris, quod tibi non proponebas. Dic, inquit, falsum testimonium. Si non dixeris, faciam hoc, et illud. Minatur proscriptionem, minatur mortem. Ibi te proba, ibi te attende. Dicis falsum testimonium? Dimisisti Christum, quia ipse dixit: Ego sum veritas (Joan. XIV, 6) . Falsum testimonium dixisti, contra veritatem fecisti, ergo Christum dimisisti. Et quid tibi ille facturus erat minando proscriptionem? Inopem redditurum? Quid tibi deesset, cum quo Deus esset? Sed plus minabatur. Quid est ipsum plus? Occisurum te minabatur. Carnem. Numquid animam? Quid ille minabatur, attendis. Quid tu facias, non attendis? Ille carnem occidere comminatur. Os autem, quod mentitur, occidit animam (Sap. I, 11) . Duo estis, inimicus, et tu; tamen et ille homo, ut tu. Ambo corruptibiles secundum carnem, ambo immortales secundum animam, ambo pro tempore transituri, et in hac terra hospites et peregrini. Minatur ille mortem, nesciens, utrum ante moriatur, quam impleat, quod minatur: sed tamen puta, quia et, quod minatur, impleat; discutio vos, videamus, quis sit tibi pejor inimicus, utrum ille, an tu. Profert ille machaeram ad occidendam carnem tuam, profers tu falsam linguam ad trucidandam animam tuam. Quis gladius [Col. 0878] Videtur excidisse: fortius. percussit? Quis pejus occidit? Quis interius penetravit? Ille usque ad ossa, ille usque ad viscera, tu usque ad cor. Nihil tibi integrum dimisisti, quando cor tuum perdidisti. Os, quod mentitur, occidit, dixit, non carnem, sed Animam.
VI. Talia sunt quotidiana tentamenta hominum. Quando ventum fuerit ad iniquitatem, ut aut facias iniquitatem, aut patiaris ea, quae voluerit Deus pati pro tempore, ibi jam attende duplicem illum, ibi jam attende sumptus turris illius. Sed cogitando deficis. Invoca eum, qui jussit. Adjuvet jussa sua in te, et reddet tibi promissa sua ex se. Quid enim nobis promittit Deus? Fratres mei! Quid dicam, ut desideremus illud? Quid dicam? Aurum est? Argentum est? Praedia sunt? Honores sunt? Quidquid novimus in terra, est? Vile est. Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se (1 Cor. II, 9) . Breviter dico, non promissa sua, sed se. Major est omnibus, qui fecit omnia. Pulchrior est omnibus, qui formavit [Col. 0879] omnia. Potentior est omnibus, qui virtutem dedit omnibus. Quidquid ergo amamus in terra, in comparatione Dei nihil est. Parum est: Nihil est, quod amamus, et nos ipsi nihil sumus. Ipse amator in comparatione rei, quae amanda est, vilescere sibi debet. Ipsa est illa charitas, quae jubetur, Ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente. Sed adjunxit, et ait: Diliges proximum tuum, tanquam te ipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) , ut, cum tu dilexeris Dominum, scias quia tunc te diligis, si diligis Dominum. Si vero Deum non diligis, nec te ipsum diligis. Cum ergo te didiceris diligere diligendo Deum, rape proximum ad Deum, ut simul fruaris bono, et tanto bono, quod Deus est.
VII. Modo spectavimus magnum certamen septem Fratrum et Matris illorum. Quale certamen, fratres mei, si noverunt mentes nostrae spectare? Comparate huic sancto spectaculo voluptates et delicias theatrorum, Ibi oculi inquinantur; hic corda mundantur. Hic laudabilis est spectator, si fuerit imitator; ibi autem et spectator turpis est, et imitator infamis. Denique amo Martyres, specto Martyres. Quando leguntur Passiones Martyrum, specto. Dic mihi: Talis sis, et laudasti. Tu specta Mimum, specta Pantomimum; dicam tibi: Talis sis, et noli irasci. Si autem dico tibi: Talis sis, et irasceris, faciunt te reum non verba mea, sed iracundia tua. Irascendo judicas de te ipso. Ecce quod amas, quod esse formidas. Opportune de spectaculo sanctorum Machabaeorum, quorum victoriae memoriam hodie celebramus, de spectaculis theatricis admonenda visa est Charitas Vestra. O fratres Bullenses [Col. 0879] Bulla dicta Regia urbs Africae inter Hipponem, et Carthaginem, Plin. L. V. c. 3. Ptolemaeo Βουλλάρια, Augustino memorata L. VII. de Bapt. contra Donat. c. 24. et in Conc. Carthag. II, an. 390 et III, an. 397, et in Notit. Provinc. et civit. Afr. a quibusdam Victori Vit. tributa T. I. Opp. Sirmondi. et T. VIII. Bibl. PP. Lugd. Putatur hodie urbs dicta Bejie inter Tunetum et Constantinam. Confer Baudrand Lexicon geogr. et Itiner. Antonini edit. Wesseling, p. 43. , circumquaque prope omnibus civitatibus vicinis vestri lascivia pietas obmutuit. Non erubescitis, quia apud vos solos remansit turpitudo venalis? An delectat vos, inter frumentum, vinum, oleum, animalia, pecora, et quaecumque in Romanis [Col. 0879] An excidit: foris? , vel nundinis venundantur, etiam turpitudinem emere, et vendere? Et fortassis ad talia commercia huc veniant peregrini, et dicitur: Quid quaeris? Mimos, Meretrices? Bullae habes. Gloriam putatis? Nescio, an sit major infamia. Omnino, fratres mei, ex dolore dico, vicinitas aliarum civitatum condemnat vos in conspectu hominum, et in judicio Dei. Quisquis vult malum imitari, vos proponit. Ad Hipponem nostram, ubi jam talia pene defecerunt, turpes istae Personae de vestra Civitate ducuntur. Sed forte dicitis: Nos Carthagini similes sumus. Quomodo apud Carthaginem est plebs sancta et religiosa, sic tanta turba est in magna civitate, ut se excusent omnes de aliis. Pagani faciunt, Judaei faciunt: potest dici Carthagine. Hic, quicumque faciunt, Christiani faciunt. Cum magno [Col. 0880] dolore vobis haec dicimus. Utinam aliquando vestra correctione vulnus cordis nostri sanetur! Dicimus Charitati Vestrae: Novimus in nomine Dei Civitatem et vestram, et vicinas vobis, quanta est hic multitudo, quantus populus. Potestis nisi noti [Col. 0880] Fortasse supplendum: esse. omnes ei, qui vobis dispensator est constitutus Verbi, et Sacramenti? Quis excusat ab hac turpitudine? Ecce Ludi sunt. Non eant Christiani, et videamus, si non tanta erit solitudo, ut sibi erubescat ipsa turpitudo. Videamus, si non ipsae personae turpes aut ad Dominum convertentur, et liberabuntur, aut, si in sua turpitudine permanebunt, de ista Civitate migrabunt. Hoc vobis praestate vos, Christiani. Theatra nolite intrare.
VIII. Sed paucos vos video. Ecce veniet dies Passionis Christi, ecce veniet Pascha, et ista spatia multitudinem vestram non capient. Ergo ipsi haec loca implebunt, qui modo Theatra implestis? Vel comparate loca, et contundite pectora? Dicitis fortasse: Bene vos ab istis abstinetis, qui Clerici estis, qui Episcopi estis, non autem nos Laici. Itane vero haec vox justa vobis videtur? Quid enim sumus nos, si peritis vos? Aliud est, quod sumus propter nos; aliud, quod sumus propter vos. Christiani sumus propter nos, Clerici et Episcopi non nisi propter vos. Apostolus non Clericis, non Episcopis et Presbyteris loquebatur, quando dicebat: Vos autem estis membra Christi. Plebibus dicebat, Fidelibus dicebat, Christianis dicebat: Vos autem estis membra Christi. Attendite, in quo corpore membra estis; attendite, sub quo capite in una corporis compage vivatis. Videte unum Spiritum, quem ab illo accepistis. Ipsa replico verba Apostoli: Tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis (I Cor. VI, 15) ? Et Christiani nostri non solum diligunt, sed etiam instituunt meretrices? Non solum digilunt eas, quae erant, sed instituunt eas, quae non erant, quasi non et ipsae animas habeant, quasi non et pro ipsis effusus est sanguis Christi, quasi non dictum sit: Meretrices et Publicani praecedunt vos in regnum coelorum (Matth. XXI, 31) ? Cum ergo debeamus ipsas lucrari, cum illis perire eligitur, et hoc a Christianis fit! Nolo dicere, et a Fidelibus. Catechumenus forte contemnit se. Catechumenus, inquit, sum. Catechumenus es? Catechumenus. Alia frons tua accepit Christi signum, et aliam tollis ad Theatrum? Ire vis? Muta frontem, et vade? Ergo frontem, quam non potes mutare, noli perdere? Nomen Dei super te invocatur, Christus super te invocatur, Deus super te invocatur, signum crucis Christi tibi in fronte depingitur, atque fingitur. Omnes exhortor, omnes alloquor. Videbitis, quam honestiores eritis in nomine Domini nostri Jesu Christi.
IX. Audeo dicere: Vicinam civitatem vestram imitamini? Vicinam civitatem Simitu [Col. 0880] Simittuense oppidum Plinio. L. V. c. 4. Ptolemaeo Σιμίσθου 6. mill. pass. a Bulla Regia. Inter Episcoporum Nomina apud Vict. Vit. supra cit. occurrit Deuterius Simminensis, et Florentius Seminensis, quorum alterutrum huc pertinere arbitror. Confer Baluz. Collect. conc. in notis ad Collat. Carthag. et Baudrandi Lex. geogr. et Antonini Itiner. supra cit. imitamini? Nihil aliud vobis dico. Apertius vobis dico in nomine [Col. 0881] Domini Jesu Christi. Nemo ibi intrat in Theatrum. Nullus ibi turpis remansit. Legatus ibi voluit agere hujusmodi turpitudines. Nullus principalis, nullus plebeius intravit. Nullus Judaeus intravit. Ipsi honesti non sunt? Illa Civitas non est? Illa Colonia non est tanto honestior, quanto istis rebus inanior? Haec vobis non diceremus, si bona de vobis audiremus. Si autem tacuerimus, timeo, ne pariter judicemur. Voluit ergo Deus, fratres mei, ut transirem hac. Frater meus [Col. 0881] Loci Episcopus. tenuit me, jussit, rogavit, compulit, ut verbum vobis facerem. Unde facerem, nisi unde plus timeo? Unde facerem, nisi unde plus doleo? Nescitis me et nos omnes gravissimam rationem reddituros Deo de laudibus vestris [Col. 0881] Quibus Augustinum advenientem excepisse videntur. ? Putatis, quod istae laudes honorent nos? Onerant, non honorant. Valde gravis de illis laudibus ratio redditur. Valde timeo, ne dicat nobis Christus in judicio suo: Mali servi, laudes populi mei libenter accipiebatis, et mortem ipsorum eis tacebatis. Praestabit autem Dominus Deus noster, ut de caetero bona de vobis audiamus, et in illius miseratione consolemur de vestra correptione. Tanto enim erit majus gaudium, quanto magna modo tristitia.
I. Triplex ambulantium ad Deum genus. II. Pauli exemplum ambulantibus propositum. III. Aliud perfectus viator, aliud perfectus perventor, in Exemplo S. Quadrati. IV. Justitiae nunc saltem tantum dandum, quantum antea immunditiae. V. Imo plus dandum justitiae, quam immunditiae. VI. Idque deposito omni respectu humano. VII. Et praecipue erga Paganos Christianis insultantes.
I. PRAESTITIT Dominus Deus noster, cui gratias simul agimus, ut videremus vos, et videremur a vobis, Et si hoc est, unde Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exultatione (Psal. CXXV, 2) , quia vidimus invicem in carne mortali, quale erit gaudium nostrum, quando ibi nos videbimus, ubi nihil de nobis invicem timeamus? Apostolus dicit: Spe gaudentes (Rom. XII, 12) . Gaudium ergo nostrum, quod nunc est, in spe est, nondum in re. Spes autem, quae videtur, non est, ait spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem, quod non videmus, speramus, per patientiam expectamus (Rom. VIII, 24, 25) . Si autem peregrinantes comites ad invicem gaudent in via, quale gaudium consequenter in patria? In hac via Martyres certaverunt, et certando ambulaverunt, ambulando non haeserunt. Ambulant enim, qui amant. Non enim ad Deum passibus, sed affectibus currimus. [Col. 0882] Via ergo nostra ambulantes quaerit [Col. 0882] Sequens Sententia ad verbum legitur Cod. Bibl. Palat. theol. XIX. inter Sermones spurios ad Fratres in Eremo Serm. 19 a Maurianis non edito. Itaque Sermo praesens notus fuit Impostori, qui spurios illos consarcinavit. . Tria sunt hominum genera, quae odit Deus: Remanentem, retro redeuntem, aberrantem. Ab his tribus generibus malis Domino adjuvante vindicetur, et defendatur gressus noster. Jam vero, cum ambulantes sumus, alius tardius ambulat, alius celerius; ambo tamen ambulant. Excitandi sunt ergo remanentes, retro redeuntes revocandi sunt, errantes in viam ducendi, tardi exhortandi, celeres imitandi. Qui non proficit, remansit in via. Qui forte a meliore proposito declinat ad id, quod deterius reliquerat, reversus est retro. Qui fidem deserit, a via aberravit. Cum tardis sit nobis, sed a celerioribus ratio, cum ambulantibus tamen.
II. Quis est, qui non proficit? Qui se putaverit esse sapientem, qui dixerit: Sufficit mihi, quod sum; qui non attendit eum, qui dixit: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu (Philipp. III, 13, 14) . Currentem se dixit; sequentem se dixit. Non remansit, non retro respexit, absit ut erraverit, qui viam ipsam docebat, qui et tenebat, et ostendebat. Celeritatem autem ejus ut imitaremur, ait: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi (1 Cor. IV, 6) . Arbitramur ergo nos, fratres charissimi, in via vobiscum ambulare. Si tardi sumus, praevenite nos. Non invidemus, quaerimus quos sequamur. Si autem nos existimatis celeriter ingredi, currite nobiscum. Unum est ad quod omnes festinamus, et qui tardius, et qui celerius ambulamus. Hoc ait ipse Apostolus. Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Ordo verborum est: Unum autem sequor. Ut autem hoc diceret, supra quid dixit? Fratres, ego me ipsum non arbitror apprehendisse (Philipp. III, 13) . Ecce, qui non remanet, qui non se arbitratur apprehendisse. Ecce, qui non vult [Col. 0882] Excidit fortasse: lente, aut diu. peregrinari; ecce, qui non haeret in via, ecce, qui gaudebit in patria. Ego, inquit, Quis ego? Qui plus omnibus illis laboravi (1 Cor. XV, 10) ; Et tamen, ubi ait: Plus omnibus illis laboravi, non dixit: Ego me non arbitror apprehendisse. Bene ibi Ego, ubi humilitatis locus est, non elationis. Ego, inquit, quantum ad me attinet, non me arbitror apprehendisse. Hoc ipse. Ubi autem ait: Plus omnibus illis laboravi, sequitur: Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Numquid Dei gratia non apprehendit? Merito ibi Ego. Non apprehendere enim nostrae infirmitatis est, apprehendere adjutorii est gratiae divinae, non infirmitatis humanae. Quis ergo est, qui ostendat nobis? quis est, qui doceat nos? quis est, qui digne insinuet nobis, quomodo verum sit, quod tamen sine dubitatione verum est, non esse in nobis nostrum, nisi peccatum? Hoc noverit pietas, hoc in se accuset infirmitas, hoc sanari appetit charitas! Non, quia [Col. 0883] jam acceperim, ait, aut jam perfectus sim (Philipp. III, 12) . Et tunc subjecit: Fratres, ego me ipsum non arbitror apprehendisse, et cum exhortaretur ad currendum, et, Ad ea, quae ante sunt, cor extendendum, Quotquot autem perfecti, ait, hoc sapiamus (Philipp. III, 15) . Supra dixerat: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim; et postea dicit: Quotquot autem perfecti, hoc sapiamus. Et ipsum tam magnum Apostolum dixeras esse imperfectum; modo jam plures perfectos invenis, et dicis: Quotquot autem perfecti, hoc sapiamus. Est ergo perfectio et perfectio.
III. Est perfectus viator, qui nondum perfectus est perventor. Perfectus viator bene accedit, bene ambulat, viam tenet, sed tamen viator, nondum apprehendit. Nam utique, si ambulat, et in via ambulat, alioque ambulat, et ad aliquid pervenire conatur. Quo ergo pervenire conabatur Apostolus, nondum apprehenderat. Et hortatur perfectos, ut sciant se nondum esse perfectos, scirent imperfectionem suam. Perfectio viatoris est, scire nondum se pervenisse ad id, quo tendit. Novit enim, quantum transgressus est, quantum illi remaneat. Sciamus ergo nos non esse perfectos, quotquot sumus perfecti, ne remaneamus imperfecti. Quid dicemus, fratres? Nonne perfectus Martyr Quadratus [Col. 0883] S. Quadrati Memoria, verba sunt God. Henschenii Act. SS. T. VI. Maii ad diem 26. p. 369. post Usuardum Adonem, Notkerum, aliosque recentiores ita inserta est Martyrologio Romano: In Africa S. Quadrati Martyris, in cujus solemnitate S. Augustinus sermonem habuit. Addit Baronius ejus Sermonis mentionem fieri in Indiculo Possidii. Utinam hic prodeat aliquando! Et en impletum optimi Senis votum. ? Quid quadrato perfectius? Paria sunt latera, undique aequalis est forma, quacumque verterit, statio est, non ruina. O nomen pulchrum demonstrans figuram, et indicans rem futuram. Jam Quadratus et antea vocabatur, et nondum coronabatur. Nondum in tentatione apparuerat, per quam esset ille quadratus, et tamen, quando vocabatur, praenuntiabatur praedestinatus ante mundi constitutionem, et ut hoc vocaretur, hoc in illo compatitur, ut impleretur, et tamen ambulabat, et tamen adhuc in via erat, et quandiu erat in hoc corpore, totum timebatur, et ne remaneret, et ne retro rediret, et ne exorbitaret. Nunc vero cucurrit, viam finivit, in solido stetit, coaedificatus est ab artifice arcae dominicae, quae in figura jussa est aedificari de lignis quadratis (Exod. XXVII, 1) . Modo jam nullam tentationem timet. Audivit vocatorem, audivit illum et ille invocatorem, secutus est salvatorem, portat habitatorem [Col. 0883] A Graecis acceptum, quibus varii Sancti, Piique Θεοφόροι, Χριστοφόροι. Vide Cotelerii notas ad Epist. S. Ignatii martyris. . Contempsit mundum blandientem, vicit terrentem, evasit furentem. Magna est, fratres, Martyrum gloria, prima in Ecclesia. Quaecumque sunt aliae, sequentes sunt. Non enim frustra dictum est quibusdam: Nondum usque ad sanguinem adversus peccatum certastis (Hebr. XII, 4) . Quando tolerat, quando sustinet mundum saevientem, qui spernere non potest blandientem?
IV. Ait idem Apostolus: Humanum dico propter [Col. 0884] infirmitatem carnis vestrae. Sicut exhibuistis membra vestra deservire immunditiae ad iniquitatem, sic nunc exhibete membra vestra deservire justitiae in sanctificationem (Rom. VI, 19) . Magnum est valde, quod videtur hortatus. Metiatur se unusquisque in his verbis Apostoli. Non adulatorie palpet se, appendat se, et dicat sibi verum. Quid a me expectat audire? Ipse sibi dicat. Ego disposui speculum proponere, ubi se quisque attendat. Non sum ego speculi fulgor, qui faciem suam intuenti renuntiet. Facies enim illas dico modo, quas habemus intus. Ipsas per aurem convenire possum, videre non possum. Speculum sane propono. Attendat se unusquisque, et renuntiet sibi. Ipsa verba Apostoli, quae commemoravi, indicem speculi accipite. Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae. Sicut exhibuistis membra vestra deservire immunditiae ad iniquitatem, sic nunc exhibete membra vestra deservire justitiae in sanctificationem. Quid est Sic? Sicut illud, ita et istud. Quando exhibebas membra tua arma iniquitatis peccato ad immunditiam, delectabat te? Interrogo. Attende, responde. Delectabat te? Audio respondentem, etiam tacentem. Non enim faceres, nisi delectaret. Sicut ergo exhibuisti membra tua deservire immunditiae ad iniquitatem, et cum delectatione ista fecisti, ita delectet te aliquando justitia. Nolo, timore facias, dicit tibi Deus. Numquid enim illud timore faciebas? Sic, inquit, sic. Sicut exhibuistis membra vestra deservire immunditiae ad iniquitatem, sic nunc exhibete membra vestra deservire justitiae ad sanctificationem. Ad justitiam timore compelleris, ad immunditiam amore currebas. Quid pulchrius sapientia? Rogo vos. Digna est vel sic amari, quomodo amata est immunditia. Quando currebas ad immunditiam, prohibebaris, et ibas. Patrem offendebas, et currebas. Paratus eras exhaeredari, et ab illius pravitate non separari. Quid dicturus es? Hoc a te exigit justitia, quod de te habuit immunditia. Audistis Evangelium: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium (Matth. X, 34) . Dixit se separaturum filios a parentibus. Ergo attende illam machaeram. Forte vis Deo servire, et pater prohibet? Quando immunditiam diligebas, etiam patre prohibente currebas. Modo te prohibet justitia amatorem suum. Invenisti et hic patrem prohibentem. Exere libertatem tuam, qui exeruisti tunc cupiditatem tuam. Paratus eras tunc exhaeredari, et ab illius immunditiae pravitate non separari. Paratus esto exhaeredari, et a justitiae pulchritudine non separari. Magnum est, sed justum est. Quis est, qui audeat dicere: Sed plus debuit amari immunditia, quam justitia? Interim justitia gradum tibi facit. Certe, inquit, dissimilis sum; certe plurimum distat inter illius immunditiae tenebras, et lucem meam, inter illam pravitatem et pulchritudinem meam, inter illius decus et decus meum. Certe plurimum distat. Interim gradum pono. Sic volo. Nam plus debeo, plus omnino debeo. Quantum disto, tantum debeo. Sed Humanum dico, humanum differo, quare divinum differo? Humanum dico propter [Col. 0885] infirmitatem carnis vestrae. Ideo Sic; quia parco adhuc infirmitati. Ideo Sicut exhibuistis membra vestra deservire immunditiae ad iniquitatem, sic nunc plus quidem debetis, sed saltem sic ambulate, ad hoc pervenite, sed et hinc transite. Interim Humanum dico, sed sicut illud, ita et hoc.
V. Numquid Quadratus sic? Non plane sic, sed plus, et digne plus. Attendite enim illas immunditias, et videte, quid de vobis plus exigat pietas et charitas, et justitiae pulchritudo, et sanctificationis dulcedo. Quid de vobis plus exigat, attendite. Amator immunditiae facta sua mala sciri non vult; timet, ne inde damnetur, timet inde carcerem, timet judicem, timet carnificem. Uxoris alienae pudicitiam appetit, maritum fallit, tenebras quaerit, conscium perhorrescit, judicem metuit, timet sciri, quia timet inde puniri. Jam vero illud, quod sibi exigit plus pulchritudo justitiae quod interim distulit Apostolus, cum diceret: Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae, audi hoc a Domino: Quod dico vobis in tenebris, hoc est, in occulto: Dicite in luce, et quod in aure auditis, super tecta praedicate (Matth. X, 27) . Numquid praedicat super tectum adulter flagitium suum? Sed quare ille non solum non praedicat super tectum, sed quaerit occultari tecto? Quare hoc ille? Quia tunc [Col. 0885] Fortasse: huc. usque potuit amor immunditiae; timet enim detegi, timet puniri. Hi vero amatores illius invisibilis pulchritudinis, amatores illius decoris, ubi est ille Speciosus forma prae filiis hominum (Psal. XLIV, 3) , amatores ergo illius pulchritudinis unde non timent praedicare super tecta, quod in aure audierunt? Quaere, unde timeat ille, ne cognoscatur et puniatur; quaere, unde iste non timeat. Ipse Domiminus secutus adjunxit. Cum enim dixisset: Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine, et quod in aure auditis, super tecta praedicate. Nolite, inquit, timere eos, qui corpus occidunt (Matth. X, 28) . Ut, quae auditis in tenebris, in lumine dicatis; ut, quod in aure auditis, super tecta praedicetis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt. Timeat adulter eos, qui corpus occidunt. Cum enim adulter ille perdiderit corpus, voluptatum perdit officinam. Ille timeat perdere corpus, qui vivit ex corpore. Totum enim, quod concupiscit, per corpus operatur; ideo in illo voluptas [Col. 0885] Putem: voluntas. non sufficit, inardescit cupiditate, quoadusque perveniat ad corporis immundissimam voluptatem. Tu autem, Homo Dei! si habes oculos cordis, unde videas pulchritudinem charitatis, unde videas pulchritudinem pietatis; si habes oculos cordis, vide, unde fruaris amata tua. Ut enim ea fruaris, non membra corporis quaeris. Timeat perimi corpus amator sordidae voluptatis, sed Pax in terra in hominibus bonae voluntatis (Luc. II, 14) !
VI. Quam longe es ab hoc amore, o Christiane! Utinam usque ad illum humanum pervenias, et cum delectatione bene facias, sicut ante cum delectatione [Col. 0886] peccabas. Si enim cum delectatione bene facis, si cum delectatione in Christum credis, si cum delectatione sapientia ejus pro tua capacite perfruaris, si cum delectatione praeceptum audis et facis, coepit in te esse illud Humanum propter infirmitatem tuam. Jam coepisti habere bonum datum, sed necdum implesti Quadratum. Sed sicut dixi, si pervenisti, accede; adhuc via est. Noli remanere. Est adhuc, quod facias. Noli timere, et abscondere facta tua bona timendo. Reprehensores, exagitatores quid tibi dicunt? Magnus tu Apostolus! de coelo tibi pendent pedes. Unde venis? Et times dicere: De Ecclesia; ne dicatur tibi: Non te pudet, Barbate, ire, quo eunt viduae, et aniculae? Ne audias, times dicere: In Ecclesia fui. Quomodo ferres persecutorem, qui horrescis insultatorem? Et certe tempus est pacis; illi erubescere debuerunt. Erubescunt tam multi, qui accesserunt, et non erubescunt tam pauci, qui remanserunt. Et hi accesserunt, quo? Illi autem remanserunt, ubi? Accesserunt hi ad lucem pacis; remanserunt illi in tenebris confusionis. Non erubescitis glorianda erubescere? Non erubescunt illi pudenda, et vos erubescitis glorianda? Et ubi est, quod audistis: Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent (Psal. XXXIII, 6) .
VII. Haec dixi, fratres mei, quoniam scio, et plurimum doleo, timeri linguas paucorum paganorum non saevientium, sed tantum insultantium, et teneri animos credere volentium, cum non acquiescunt in exhortationibus Christianorum. Et quid plura? Aut quid ego dicturus sum? Vides exagitari, nescio, quem paganum, ne fiat Christianus, et tu Christianus taces, pro magno habes, quia tibi parcit, id est, quia tibi non insultat. Quando illum deterret, dicis in corde tuo: Deo gratias! Nihil mihi dixit. Fugis non carne, sed mente. Ibi stas, et fugis. Times, ne in te lingua maledica convertatur, et non subvenis ei, quem debes Christo lucrifacere. Non subvenis, taces, ut dixi, non carne, sed mente fugis, mercenarius es, vides lupum venientem, et fugis (Joan. X, 12) Et quid plus ego dicturus sum? Modo audivimus omnes. Dominus terreat. Qui amandus est, ipse metuendus. Qui me, inquit, confessus fuerit coram hominibus. (Et videte, quando ista dicebat? Quando mundus non credebat, sed fremebat). Qui me confusus fuerit coram hominibus, confundam eum coram Patre meo, qui in coelis est. Qui autem me confessus fuerit coram hominibus, confitebor illum et ego coram Patre meo, qui in coelis est (Matth. X, 32, 33) . Vis negari a Christo, an vis confiteri a Christo? Longe habebis insultatorem, quando tui Christum inveneris negatorem. Veniet, quod pollicetur. Qui tanta exhibuit, de solo die judicii fallax invenietur? Absit. Habeant illi perfidiam suam, imo vero et ipsi careant perfidia sua, sed proponite vos illis ad confessionem imitandos, non ad silentium superandos. Illi enim, si invenerint Christianos fortiores infirmorum defensores assertione fidei, libertate confitendi, prudentia docendi, charitate instruendi, silebunt, credite. Quod enim dicant, [Col. 0887] non habent. Vox inanis est. Cymbalum tinniens (1 Cor. XIII, 1) , quod destitit in templis ipsorum, remansit in ore ipsorum.
I. Charitas major omnibus donis, quae etiam haberi possunt absque ea. II. Prophetia sine Charitate in Saül, et ejus Satellitio. III. Prophetia sine Charitate in Caïpha. IV. Fides sine Charitate in daemonibus. V. Charitatis mutuae exemplum in membris corporis humani. VI. In membris dignitas diversa, sed magis respicienda sanitas. VII. Donatistae, membra aegra, praecisi. VIII. Damnatio Crispini, et anterior Donatistarum in causa Caeciliani et Majorini. IX. Ab Ecclesia praecisis patet reditus. X. Ecclesia toto orbe diffusa catholica est, vera est. XI. Donum linguarum primis credentibus datum significabat, Ecclesiam futuram παντάγλωσσον. XII. Hortatur Donatistas ad reditum.
I. BONUM est loqui de Charitate eis, qui diligunt eam, qua bene diligitur, quidquid diligitur. Est enim secundum Apostolum in Charitate supereminentissima via. Modo legebatur. Audivimus. Supereminentem, inquit, vobis viam demonstro (1 Cor. XII, 31) . Deinde narravit multa dona, et ea quidem praeclara, nec parvi facienda; nihil tamen ea dixit prodesse hominibus, qui non habuerint Charitatem. In quibus donis commemoravit: Linguis loqui hominum et Angelorum, habere omnem Prophetiam, omnem scientiam, omnem fidem, ita ut montes transferat, distribuere omnia sua pauperibus, tradere corpus suum, ut ardeat (1 Cor. XIII, 1-3) . Haec omnia magna atque divina sunt; sed si in fundamento Charitatis collocentur, et de radice Charitatis exurgant. Fuisse autem ex his donis multa in multis, qui non habuerunt Charitatem, non auderemus dicere, nisi doceremur exemplis non quorumlibet hominum, et undecumque petitorum, sed de ipsis sanctis Scripturis, quibus quisquis non habuerit fidem, non potest habere Charitatem. Sed inter praecipua, quae dicta sunt, magnum ibi apparet vel Prophetia, vel Fides. Quid ergo de caeteris? Si Prophetiam quisquis habens nihil ei prodest, si non habuerit Charitatem, et Fidem quisquis habens non potest pervenire ad regnum Dei, nisi habuerit Charitatem, quid de caeteris loquamur? Vel linguis loqui, quid est ad Prophetiam, et Fidem? Vel distribuere omnia sua pauperibus, quid est ad Prophetiam, et tradere corpus suum, ut ardeat? Plerumque hoc faciunt temerarii praecipites. Ergo illa ibi duo magna sunt, de quibus vere mirandum [Col. 0888] est, si invenire potuerimus aliquem hominem habere Prophetiam, et non habere Charitatem, aut habere Fidem, et non habere Charitatem.
II. De Prophetia exemplum nobis dat Regnorum liber. Saül persecutor erat sancti David (I Reg. XIX) . Cum eum persequeretur, et mitteret satellites, qui eum arriperent ad poenas, illi, qui missi erant, ut adducerent David occidendum, invenerunt eum inter Prophetas, ubi erat et Samuel sanctus Annae sterilis filius, quem concipiendum a Domino petierat, a Domino acceperat, et natum Domino dederat. Eo ergo tempore erat Samuel, quo tempore erat David, praestantissimus ille Prophetarum, nam ab ipso unctus est David. Cum itaque persecutionem a Saüle pateretur, confugit ad Samuëlem, sicut modo verbi gratia, qui forte foris aliquam persecutionem patitur, confugit ad Ecclesiam. Ergo eo confugerat, ubi erat non solus Samuel praestantissimus omnium Prophetarum, sed etiam multi caeteri Prophetae. Inter illos, cum essent prophetantes, venerunt missi a Saüle, qui eum, sicut dixi, ad mortem arriperent. Insiluit in illos Spiritus Dei, et coeperunt prophetare, qui venerant hominem sanctum et justum Dei ad gladium adducere, et eruere de medio Prophetarum. Repente impleti Spiritu Dei Prophetae facti sunt. Fuerit hoc fortasse istorum innocentia; non enim sponte ad illum arripiendum venerant, sed a Rege suo missi erant. Et forte venerant quidem ad eum locum, ubi erat David, sed non erant facturi, quod jusserat Saül. Forte et ipsi remansuri erant. Nam et hodie contingunt haec. Mittitur aliquando apparitor a magna Potestate rapere aliquem de Ecclesia. Non audet facere contra Deum, et ne et ipse incurrat gladium, remanet ibi, ubi missus erat, ut raperet. Dixerit ergo aliquis admirans, quod Prophetae isti repente facti sunt, quia innocentes fuerunt, testimonium illis innocentiae ipsa Prophetia perhibuit. Venerunt missi, sed facturi non erant, quod jusserat malus ille. Credamus hoc de istis. Missi sunt alii. Et in ipsos insiluit Spiritus Dei, et ipsi prophetare coeperunt. Et hos cum illis innocentiae merito numeremus. Missi sunt tertii. Hoc et ipsis factum est. Fuerint omnes innocentes. Cum tardarent, et non fieret, quod Saül praeceperat, venit et ipse. Numquid et ipse innocens? Numquid et ipse missus ab aliqua potestate, et non perversus propria voluntate? Et in illo [Col. 0888] Lego: illum, ut paulo ante: in ipsos. tamen insiluit Spiritus Dei, et prophetare coepit. Ecce Saül prophetat habens Prophetiam, sed non habens Charitatem. Factum est Vas quoddam, quod ab Spiritu tangeretur, non quod ab Spiritu mundaretur.
III. Tangit enim aliqua corda ad prophetandum Spiritus Dei, nec tamen mundat. Et si tangit, et non mundat, forte inquinatur ipse Spiritus? Divinae enim substantiae est, omnia contingere, nusquam inquinari. Nec miremini, si lux ista, quae de coelo funditur, omnia ubique sparsa immunda contingit, nusquam de immundo fuscatur. Nec ista sola, quae de coelo, sed [Col. 0889] etiam illa, quae de lucerna mittitur, contingit, quacumque duxeris lumen, et fortasse, quisquis per cloacam transeat, ipse, si tetigerit, polluitur; si autem fert lucernam, splendor lucernae supra omnia transit, nusquam maculam contrahit. Si hoc potuit Deus donare corporalibus luminibus, ipse lumen verum, et aeternum, et incommutabile potest alicubi coinquinari? Aut potest alicubi deesse lux Dei, de qua dictum est: Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter (I Sap. VIII, 1) ? Tangit ergo quod vult, et mundat quod vult. Non quodcumque tetigerit, mundat, sed, quod mundaverit, tangit. Saülem itaque persecutorem Dei Spiritus non mundavit, sed tamen ad prophetandum tetigit. Caïphas princeps Sacerdotum Christi persecutor erat, et tamen Prophetiam locutus est, quando ait: Expedit ut unus homo moriatur, et non tota gens pereat (Joan. XI, 50) . Secutus Evangelista exposuit Prophetiam, et ait: Hoc autem non a se dixit, sed, cum esset Pontifex, prophetavit (Ibid. 51) . Prophetavit Caïphas, prophetavit Saül. Habebant Prophetiam, sed Charitatem non habebant. Numquid Charitatem habuit Caïphas, qui persequebatur Filium Dei, quem ad nos Charitas duxit? Numquid Charitatem habebat Saül, qui persequebatur eum, per cujus manum fuerat ab hostibus liberatus? Non solum invidus, sed et ingratus. Ergo probavimus posse esse in aliquo Prophetiam, et non esse Charitatem. Istis autem Prophetia prodesse non potest, secundum Apostolum. Si Charitatem, inquit, non habeam, nihil sum (I Cor. XIII, 2) . Non ait: Nihil est Prophetia, aut nihil est Fides; sed nihil sum ego, si non habuero Charitatem. Habens magna nihil est, quamvis magna habeat, nihil est. Ipsa enim magna, quae habet, non habet ad adjutorium, sed habet ad judicium. Non magna habere magnum est, sed bene uti magnis magnum est. Non autem utitur bene, qui non habet Charitatem. Etenim non utitur bene aliqua re, nisi voluntas bona. Voluntas bona esse non potest, ubi Charitas non est.
IV. Quid de Fide? Invenimus aliquem habere et Fidem, et non habere Charitatem? Multi sunt, qui credunt, et non amant. Nec enumerandi sunt homines. Daemones invenimus credidisse quod credimus, et non amare quod amamus. Nam, cum argueret apostolus Jacobus eos, qui sibi putabant sufficere, ut crederent, et nolebant bene vivere, quod non fit, nisi de Charitate; bona enim vita ad Charitatem pertinet, nec potest habens Charitatem male vivere, quia hoc ipsum bene vivere nihil est aliud, quam impleri Charitate. Cum ergo quidam jactarent se, quod credidissent in Deum, et nollent bene vivere, atque congruenter tantae Fidei, quam perceperant, daemonibus eos comparavit dicens: Tu, inquit, dicis, quia unus est Deus. Bene credis; sed et daemones credunt et contremiscunt (Jacob. II, 19) . Si ergo tantummodo credis, et non diligis, adhuc cum daemonibus tibi commune est. Petrus dixit: Tu es Filius Dei; et dictum est illi: Beatus es, Simon Bar-Jona, quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed Pater meus, qui in coelis est (Matth. XVI, 16, 17) . Invenimus et daemones dixisse: Quid nobis et tibi est, Fili Dei (Id. VIII, 29) ! Filium Dei confitentur Apostoli, Filium Dei confitentur et daemones. Confessio videtur par, dilectio dispar. Illi credunt, et amant, illi credunt et timent. Amor expectat praemium, timor poenam. Ergo invenimus posse quemquam habere etiam Fidem, et non habere Charitatem. Nemo ergo se jactet de quocumque Ecclesiae dono, si forte eminet in Ecclesia aliquo attributo sibi dono, sed videat utrum habeat Charitatem. Nam locutus est idem apostolus Paulus, et enumeravit multa dona Dei (1 Cor. XII) , in membris Christi, quae est Ecclesia, et ait dona propria quibusque Membris esse attributa, nec posse fieri ut omnes habeant unum donum. Nec quisquam tamen sine dono remanebit. Apostolus ait Prophetas, Doctores, Interpretatores, linguis locutores, habentes virtutes sanitatum, habentes adjutoria, gubernationes, genera linguarum. Dicta sunt haec, et alia videmus in aliis, alia in aliis. Non ergo doleat aliquis, non sibi esse concessum quod videt alii concessum. Habeat Charitatem, non invideat habenti, et cum illo habet, quod non habet. Quidquid enim habuerit frater meus, si non invidero, et amavero, meum est. In me non habeo, sed in illo habeo. Non esset meum, si in uno corpore, et sub uno Capite non essemus.
V. Sinistra manus verbi gratia in corpore habet annulum, et dextra non habet. Numquid illa sine ornamento remansit? Respice singulas manus, et videbis unam habere, aliam non habere. Respice compagem corporis, cui haerent ambae manus, et vide eam, quae non habet, in illa habere, quae habet. Oculi vident, qua eatur; pedes eunt, quo oculi prospiciunt. Nec pedes possunt videre, nec oculi ambulare. Sed respondet tibi pes: Habeo et ego lumen, sed non in me, sed in oculo. Non enim oculus sibi videt, et mihi non videt. Dicunt et oculi: Et nos ambulamus, non in nobis, sed in pedibus. Non enim pedes se ipsos portant, et nos non portant. Singula ergo membra singulis et propriis officiis distributa peragunt, quod imperat animus. Omnia tamen in uno corpore constituta et unitatem tenentia nec arrogant sibi, quod altera membra habent, si forte illa membra non habent, nec putant esse a se alienum, quod in uno corpore similiter habent. Denique, fratres, si alicui membro corporis molestiarum aliquid accidat, quae membra suum auxilium denegabunt? Quid tam extremum videtur in homine, quam pes? Et in ipso pede quid tam extremum, quam planta? Et in ipsa planta quid tam extremum, quam ipsa cutis, unde terra calcatur? Ita tamen hoc extremum universi corporis compage detinetur, ut, si in ipso loco spina calcetur, ad auxilium spinae eruendae omnia membra concurrant. Continuo complicantur poplites, curvatur spina, non illa, quae haesit, sed quae totum dorsum continet, sedetur, ut spina eruatur; jam sedere, ut hoc fiat, totius corporis est. Quam exiguus locus in molestia est! Tantillus locus est, quantum spina pungere potuit, et tamen illius extremi, et exigui loci molestia a [Col. 0891] toto corpore non relinquitur. Caetera membra nihil dolent, et in illo uno loco omnia dolent. Ipse inde Apostolus dedit Charitatis exemplum, exhortans nos, ut ita nos diligamus invicem, quemadmodum se in corpore diligunt membra. Si patiatur, inquit, unum membrum, compatiuntur et alia membra, et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. Vos estis corpus Christi et membra (1 Cor. XII, 26) . Si se diligunt membra, quae habent caput in terra, quomodo se debent membra diligere, quorum caput in coelo est. Certe nec ipsa se diligunt, si a suo capite deseruntur. Cum vero illud caput ita sit caput, et ita exaltatum sit, et ita in coelo ad dextram Patris collocatum, ut tamen laboret in terra, non in se, sed in membris suis, ita ut dicat in fine: Esurivi, sitivi, hospes fui; quando ei dicetur: Quando te vidimus esurientem, et sitientem? et tanquam respondeat: Ego caput in coelo eram, sed in terra membra sitiebant, denique ait: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis, rursusque non facientibus: Cum uni ex minimis meis non fecistis, neque mihi fecistis (Matth. XXV, 35-45) , huic capiti non nisi per Charitatem connectimur.
VI. Sic enim, fratres, singula membra in officiis suis videmus agere opus proprium, ut oculus videat, non autem operetur; manus autem operetur, non tamen videat; auris audiat, nec videat, nec operetur; lingua loquatur, nec audiat, nec videat, et cum sint singula suis officiis distincta atque discreta, una tamen compage corporis colligata habent aliquid commune in omnibus. Officia diversa sunt, sanitas una est. Hoc est ergo in membris Christi Charitas, quod est in membris corporis sanitas. Meliori loco positus est oculus, in eminenti, et tanquam ad consilium in arce constitutus, unde prospiciat, unde videat, unde ostendat. Honor magnus in oculis, et loco, et sensu ardentiore, et agilitate, et vi quadam, quam caetera membra non habent. Proinde plerumque homines per oculos suos jurant, quam per quodlibet alterum membrum. Nemo alicui dixit: Sic te diligo quomodo aures meas, et est aurium sensus oculis suppar, et proximus. Quid de caeteris dicam? Quotidie dicunt homines: Sic te diligo tanquam oculos meos. Et Apostolus significans majorem in oculis habere [Col. 0891] Melius: haberi. dilectionem, quam in caeteris membris, cum se dilectum ab Ecclesia Dei diceret, ait: Testimonium enim vobis perhibeo, quia, si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi (Galat. IV, 15) . Nihil ergo in corpore sublimius oculis et honoratius, et nihil in corpore extremius fortasse, quam digitus minimus pedis. Cum ita sint, expedit tamen in corpore digitum esse, et sanum esse, quam oculum esse, et in perturbatione lippire. Sanitas enim, quae communis est omnibus membris, pretiosior est officiis singulorum. Ita vides in Ecclesia hominem parvum aliquod donum habentem, et tamen habentem Charitatem; alterum eminentem forte in Ecclesia aliquo majore dono, et tamen non habentem Charitatem. Ille sit extremus digitus, [Col. 0892] ille sit oculus. Ille magis pertinet ad corporis compaginem [Col. 0892] Pro compagem, ut Ovid. Cels. Seneca, Plin. etc. , qui potuit obtinere sanitatem. Denique molestum est corpori caetero, quidquid aegrotarit in corpore, et datur quidem ab omnibus membris opera, ut sanetur, quod aegrotum est, et plerumque sanatur. Si autem sanatum non fuerit, et tantam putredinem conceperit, quae sanari non possit, ita consulitur omnibus membris, ut de corporis compage perdatur.
VII. Fuerit ergo, nescio quis, Donatus, quasi oculus in corpore, fuerit; ita non scimus, qualis fuerit, sed prorsus talis fuerit, qualis dicitur, quid illi profuit excellentia honoris et gloriae? Tenere non potuit sanitatem, quia non habuit Charitatem. Denique ita isti putrefacti sunt, ut necessario praeciderentur, et quod se habere aliquos dicunt, vermes putredinis sunt. Praecisi vermes sunt, nec sanitatem possunt admittere. Etenim tandiu membrum admittit sanitatem, quandiu est de corpore non praecisum. De caeteris enim sanis manat sanitas ad vulneris locum; cum autem fuerit praecisum membrum, ubi vulnus est, qua, et unde ad illud sanitas veniat, non invenitur. Ideo et sarmentis praecisis comparantur, et concurrit cum apostolica lectione evangelica lectio. Et ibi enim Dominus, ut maneamus in illo, non nobis maxime commendavit nisi Charitatem: Ego sum, inquit, vitis, vos estis sarmenta, Pater meus est agricola. Sarmentum omne, quod in me dat fructum, purgat illud, ut magis fructum afferat; quod autem in me non dat fructum, praecidet illud (Joan. XV, 1, 2) . Fructus de ipsa Charitate, quia non venit fructus nisi de radice. Dicit autem Apostolus: Ut in Charitate radicati et fundati (Ephes. III, 17) . Ibi est ergo radix, unde omnis fructus exurgit. Qui coepit dissentire a radice, quamvis videatur aliquantum manere, aut praecisus est latenter, aut aperte etiam praecidendus; fructum enim afferre nullo pacto potest. Illi erant aliquando in unitate. Praecisi sunt. Unde praecisi sunt? Ab unitate. Sed vos estis, inquiunt, praecisi. Quid facimus? Ego dico: Vos estis praecisi. Vos dicitis: Vos estis praecisi. Judicet Deus. Distulimus itaque quaestionem, et ad judicium Dei misimus? Non plane. In multis rebus facimus hoc, ubi nondum apparet sententia Dei. Ubi autem apparet, utamur, non differamus. Scripturam profero, et video, quis unde praecisus sit. Si enim Scriptura testimonium perhibuit Parti Donati, alicui Ecclesiae in terrarum aliqua parte constitutae, sicut in parte Africae constituta est Pars Donati, dicant nos praecisos, et dicant se esse radicatos. Si autem Scriptura testimonium non perhibet nisi Ecclesiae, toto orbe diffusae, quid quaerimus litis nostrae judicem hominem? Deum habemus. Nondum praesidet in judicio, jam praesidet in Evangelio.
VIII. Judicatus est modo Crispinus haereticus [Col. 0892] Anno 404. Vide Augustini Vitae L. V. c. 11. T. XI. edit. Maur. col. 259. ipsumque Augustinum variis locis. . Sed quid ait? Numquid evangelica sententia superatus sum? Inde se asserens victum non esse, quia [Col. 0893] Proconsul contra illum judicavit, non Christus. Si ergo judicium hominis parvi pendit, quare a Proconsule ad Imperatorem appellavit? Ipsius Proconsulis judicium ipse flagitavit, ipse dixit: Audi me. Non sum haereticus. Cujus judicium flagitasti ejus judicium displicet tibi? Quare? Quia contra te judicavit? Si pro te judicaret, bene judicaret. Quia contra te judicavit, male judicavit. Antequam judicaret, bonus judex erat, cui dixisti: Non sum haereticus. Audi me. Sed judicavit Proconsul, inquit, secundum leges Imperatorum, non secundum leges Evangelii. Ita fecerit, secundum leges Imperatorum Proconsul judicaverit. Si ergo male contra te judicant Imperatores, quare a Proconsule ad eorum judicium provocasti? Jam erant leges Imperatorum contra te, an nondum erant? Si nondum erant, non secundum ipsas Proconsul judicavit. Si jam erant, numquid pro te Imperatores contra leges suas judicaturi sunt? Deinde quaero abs te: Ipsae leges Imperatorum quae sunt contra te? Quid factum est? doce me! Manifestum est enim, et non negatur, multas Imperatorum leges esse adversus ipsos. Unde hoc contigit? Unde hoc factum est? Nos forte persecuti sumus, et multa mala Imperatoribus de vobis diximus? Hoc quidem dicunt his, quos miseros decipiunt imperitos. Causam enim, quemadmodum illo tempore gesta est, penitus occultant eis, quos decipere volunt. Sed, quantumlibet occultent, eruitur, patescit, publicatur, in notitiam profertur etiam invitorum, et recusantium. Claudentes oculos, ac nolentes lucem videre ipsa lux feriat. Non eis liceat dissimulare manifesta! Non eis liceat averti a patentibus! Non eis liceat aperta operire! Urgeam eos manifesta veritate. Vos Imperatoris judicium flagitastis. Mentimini! inquit. Extant chartae publicae [Col. 0893] Anterioris videlicet causae sub Constantino M. inter Majorinum et Caecilianum. Vide Epist. Cleri Hippon. inter Augustinianas LXXXVIII. edit. Maur. T. II. col. 213. ipsumque S. Patrem non uno loco. . Ipsi Donatistae de Parte Majorini, qui prior ordinatus est, contra Caecilianum adierunt Proconsulem tunc Anullinum [Col. 0893] Anulinum scribunt Mauriani, et rectius fortasse, quamvis in Aut. Pagii Dissert. Hypat. ad an. Chr. 199. P. Corn. Anulinum, ad an. vero 216. sex. Corn. Anullinum habeamus Coss. , et detulerunt libellos accusatorios de nomine Caeciliani, et in aluta [Col. 0893] Tenuior pellicula, membranae instar, ut videtur, qua obvolvebantur Libelli supplices. Occurrit etiam in Epistola Cleri supracit. signatos, dicentes, sed adversus Caecilianum crimina [Col. 0893] Videtur omissum: habere. quae illo libello scripsissent, et rogantes, ut ipsam accusationem eorum mitteret ad comitatum [Col. 0893] Id est, ad Palatium. Adi Ducang. Gloss. h. v. Imperatori. Extat relatio Anullini Proconsulis scribentis ad Imperatorem Constantinum: quod homines de Parte Majorini venerint ad illum cum libellis de accusatione Caeciliani, rogantes ut eosdem libellos mitteret Imperatori, et se dicit fecisse, quod illi rogaverunt. Scripsit Imperator ad Meltiadem [Col. 0893] Melchiadem, Miltiadem Pont. Rom. Quis vero Marcus additus? An ille qui deinceps a Melchiade secundus Pontificatum gessit? An unus e tribus Episcopis Gallicis judicio illi adjunctis? episcopum [Col. 0894] et Marcum, transferens ad illos causam ecclesiasticam, et removens a se. In eisdem litteris scribit Imperator: misisse se chartas missas ab Anullino, et in ipsis litteris ignorat [Col. 0894] Putem: ignoratur, et paulo post: continetur. , quae illae chartae sint, sed in relatione Anullini cognoscitur, quae hodie publicis codicibus continentur. Deinde scribit idem Constantinus ad Anullinum, ut partes Romam dirigat ad episcopale judicium. Refert etiam Anullinus in extremo: misisse se partes. Vos ergo istis ad Imperatorem, vos causam Ecclesiae ad humanam potestatem detulistis. Ille melior, quam vos. Vos enim ad Imperatorem deferebatis, ille ad Episcopos. Dicta est causa in episcopali judicio illis primo accusantibus. Prolata est sententia pro Caeciliano. Illi non contenti judicio ecclesiastico murmurare coeperunt, rursus eumdem Imperatorem adierunt, post episcopale judicium quaerentes imperiale judicium. Dedit alterum ecclesiasticum apud Arelatum [Col. 0894] Anno 314. altero post damnationem Romanam. . Ab ipso etiam judicio illi ad ipsum Imperatorem appellaverunt. Victus importunitate eorum voluit et ipse causam suscipere, atque cognoscere. Suscepit, cognovit, Caecilianum innocentissimum judicavit, etiam omnes jussiones Imperatorum contra illos. Quid mirum? Cujus judicium flagitasti, ejus sententiam recusare audes? Quare ad illum voluisti deferre judicium? Habebas Ecclesiam in Africa, non habebas in toto orbe terrarum? Sed quo ibant, unde se jam ipsi praeciderant? Illi jam in Ecclesia non haerebant, sed Imperator ibi haerebat, ad quem judicium referebatur. Proinde ille mansuetissime Episcopos voluit judicare, et illis postea cessit, ut etiam ipse judicaret. Inde sunt leges adversus vos; videte, si non contra vos. Primo vos ipsi fuistis, vos primi accusatores, vos extremi appellatores, vos novissimi murmuratores. Numquid tamen, inquit, ex Evangelio superatus sum? Ex eo judicio superatus es, quod tu ipse delegisti.
IX. Sed non recusamus evangelicam sententiam. Plane, etsi non diceret, nos legeremus, nos erueremus, nos ostenderemus. Recitetur Evangelium? Videamus, ubi esse dicit Ecclesiam Dominus Jesus Christus. Illi certe et aures nostrae, et corda patere debent. Ipsum audiamus. Dicat nobis, Ecclesia ubi sit. Si in Africa esse dixerit Ecclesiam suam, omnes confluamus in Partem Donati. Si in toto terrarum orbe dixerit Ecclesiam suam, redeant ad corpus membra praecisa, non enim sic fracti sunt rami, ut denuo inseri non possint. Habes apostolum Paulum dicentem. Sed dicis: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene. Propter incredulitatem fracti sunt; tu autem fide stas. Noli altum sapere, sed time. Nam, si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet (Rom. XI, 19-21) . Fracti enim erant Judaei, tanquam rami naturales, et insertae erant Gentes, tanquam oleaster in olivam. Ex his insertis ramis, et ex hoc inserto oleastro omnes sumus participes olivae. Sed, sicut minatus erat Apostolus superbientibus ramis oleastri, [Col. 0895] tales isti facti sunt superbiendo, ut cum illis naturaralibus ante amputatis, et ipsi superbia praecidi mererentur. Sed quid ait Apostolus? Et illi, inquit, si non permanserint in infidelitate, inserentur (Rom. XI. 23) , et tu, si non permanseris in fide, excideris. Nemo ergo in vite superbiat, nemo praeter vitem desperet. Si superbis in vite, observa, ne praecidaris. Si praeter vitem positi sunt, non desperent, audeant inseri. Non enim manu sua inserendi sunt. Ait enim: Potens est Deus iterum inserere illos (Ibid.) . Non dicant; Unde fieri potest, res praecisa, ramus fractus ut denuo inseratur? Recte dicis fieri non posse, si interroges humanam fucultatem, non, si interroges divinam majestatem. Quid enim? Quod jam factum est a Domino, facere potest aliquis agricolarum? Oleastrum tulit, et in olivam inseruit, et oleaster in olivam insertus non baccas amaras, sed olivam dedit. Faciat hoc modo aliquis; inserat oleastrum in olivam, videbit nihil procedere, nisi baccas oleastri. Potens ergo fuit Deus non olivam in oleastro, sed oleastrum inserere in oliva, et oleastrum facere participem pinguedinis olivae, ut exuta amaritudine pinguedine indueretur, et non erit potens te praecisum per superbiam inserere per humilitatem? Bene, inquit, hortaris me, sed prius meo ostende praecisum, ne forte te ipsum hortari debeas, ut ad me venias, non me, ut in te inserar. Audeo dicere: Audi me, et tamen timeo dicere: Audi me. Timeo enim, ne contemnat hominem. Imo hortor, ut contemnat hominem. Si enim contemneret hominem, non esset de Parte Donati. Homo enim fuit Donatus. Ergo, si nostra verba dicimus, contemnamur; si Christi verba dicimus, ille audiatur, qui non gratis auditur, et non gratis contemnitur. Auditur enim ad praemium, non auditur ad supplicium. Ipsum audiamus. Ipse Dominus dicat nobis.
X. Ecclesiam innumerabilibus locis ostendit, sed tamen commemorem unum aliquod. Post resurrectionem, nostis, fratres, ostendit se Discipulis suis, cicatrices demonstravit, palpandum praebuit, non solum videndum. Illi autem tenentes, et palpantes, et agnoscentes, adhuc tamen prae gaudio haesitabant, sicut Evangelium nos docet, cui oportet credere, cui nefas est non credere. Dominus autem adhuc haesitantibus prae gaudio, et dubitantibus intulit firmitatem de Scripturis, et ait: Haec dicebam vobis, cum adhuc essem vobiscum, quia oportet impleri omnia, quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis: Quia sic oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam, et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV. 44-47) Ibi tu non es. Ibi ego sum. Quid expectas hominem, qui de te judicet de tribunali? Audi Christum de Evangelio. Per omnes gentes, inquit, incipientibus ab Jerusalem. Tu ibi es? Communicas omnibus gentibus? Communicas ei Ecclesiae, quae diffusa est per omnes gentes incipiens ab Jerusalem? Si communicas, ibi es, in vite es, praecisus non es. Ipsa est enim vitis, quae crevit, et [Col. 0896] implevit totum orbem terrarum, corpus Christi, Ecclesia Christi, cujus caput in caelo. Si autem non communicas, nisi Afris, et de Africa, quo potueris, clanculo mittis, qui consolentur peregrinos, non te invenis in Parte remansisse, a Toto praecisum esse? Quid dixisti in judicio Proconsulis? Catholicus sum. Vox est ipsius. De Gestis recitatur. Catholicus Totum tene. Holon [Col. 0896] Ὅλον. Et mox. Μέρος. Inde, ut Καθολική, formatum Καταμερική. enim Totum est, et inde appellata est Ecclesia catholica, quia per Totum est. Numquid Catamerica dicta est, et non Catholica? Meros enim pars est, Holon totum est. De graeco verbo dicta est Catholica, secundum totum. Ergo communicas Universo? Non, inquit. Ergo in parte es, quomodo Catholicus es? Multum interest inter Totum, et Partem. Unde accipit nomen Catholica? Tu enim accepisti nomen de Parte Donati, Catholica nomen accepit ab universo orbe terrarum. Sed nos dicimus in universo esse, et Deus forte non dicit? Evangelium commemoravi, ex Evangelio recitavi. Per omnes gentes, inquit, incipientibus ab Jerusalem. Non inde venit ad Africam? Si enim coepit ab Jerusalem, implendo omnia venit ad te, non siccando. Quis est, qui dicat: Ductus est rivus de fonte, ut veniret ad me, siccavit [Col. 0896] Neutrum verbum, ut apud Caton. de Re rust. Ubi pluerit, et siccaverit. in via, et pervenit ad me? Si in via siccavit, ad te qua pervenit? Utique implendo omnia pervenit ad te. Ingrate rive, quare fontem blasphemas? Nisi manaret, non implereris. Sed timeo, ne tu siccaveris. Etenim omnis rivus a fonte praecisus siccet, necesse est. De siccitate aspera loquuntur adversus Ecclesiam; lenia loquerentur, si rigarentur. Catholicus sum. Quid est Catholicus? Homo de Numidia? Interroga saltem Graecos. Non est utique Catholicus verbum Punicum, sed verbum Graecum. Interpretem quaere. Merito erras in lingua, qui non consentis omnibus linguis.
XI. Spiritus quando venit de coelo, et implevit eos, qui in Christum crediderant, omnibus linguis locuti sunt, et hoc erat signum illo tempore accepisse Spiritum sanctum, si quis linguis omnium loqueretur (Act. II, X et XIX) . Numquid modo fidelibus non datur Spiritus sanctus? Absit ut hoc credamus, alioquin spem non habebimus. Et illi utique fatentur dari fidelibus Spiritum sanctum, et nos hoc dicimus, hoc credimus, hoc maxime, et in sola Ecclesia catholica fieri assequamur [Col. 0896] Ita membranae, sed rescribo: attestamur. . Sed illi sint Catholici, illic datur Spiritus sanctus. Nos simus Catholici, hic datur Spiritus sanctus; modo, quid intersit, non quaeramus, qui sint Catholici; manifestum est, quia datur Spiritus sanctus. Quare modo linguis omnium non loquuntur, qui Spiritum sanctum accipiunt, nisi, quia tunc in paucis figurabatur, quod postea in omnibus ostenderetur? Quid enim pronuntiavit Spiritus sanctus commonens [Col. 0896] Puto: commovens. corda eorum, quos tunc impleverat, et docens eos linguas omnes? Vix discit homo duas aut tres, aut per magistros, aut per regiones, in quibus [Col. 0897] versatur aliqua consuetudine, ut multum tres, aut quatuor linguas. Omnibus linguis loquebantur, qui impleti a sancto Spiritu erant, verum et locuti repente, non paulatim discentes. Quid ergo tunc ostendebat Spiritus? Dic mihi, quare modo hoc non facit, nisi quia aliquid significando faciebat? Quid significabat, nisi Evangelium per omnes linguas futurum? Audeo dicere. Et modo loquitur Ecclesia omnibus linguis. In omnibus enim linguis clamat Evangelium, et quod modo dicebam de membris, hoc dico et de linguis. Et quomodo dicit oculus: Mihi ambulat pes, sic et pes dicit: Mihi videt oculus, sic et ego dico: Lingua mea est graeca, lingua mea est hebraea, lingua mea est syra. Omnes enim una fides tenet, omnes enim una charitatis compago concludit. Quod per Dominum demonstratum est, hoc per Prophetas ante praedictum est. In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 5) . Ecce quousque crevit Ecclesia, quae appellatur a Toto, Catholica. Et vide, quia omnes linguae ierunt per omnes terras. Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum (Ibid. 4) .
XII. Hanc ergo Ecclesiam teneo, tu illam non tenes. Si ergo praecisus es, agnosce, unde praecisus es. Redi, et inserere, ne arescas, et in ignem mittaris. Loquuntur Prophetae, loquuntur Apostoli, loquitur Dominus de Ecclesia toto orbe diffusa. Contra te dicunt omnes isti sententiam. A Proconsule ad imperiale judicium. Ab Evangelio quo? An forte ad Donatum? Donatus judicabit contra Christum? An Donatum judicat Christus? Quid tibi dicturus est Donatus? Ego Christum meum praedicavi de Africa. Quid ducturus? An: Me pro Christo opposui, et: Ego Christo successi? Hoc restat, ut dicat, quia a corpore praecidere ausus est homines, quia Christo successit. Ecce Christi sententia, ecce Evangelia. Per omnes gentes, inquit, incipiens ab Jerusalem. Coepit ab Jerusalem. Ibi venit Spiritus sanctus, ibi erant Apostoli, quando in illos supervenit, inde coepit Evangelium praedicari, inde diffundi per omnes gentes, inde postea venit in Africam. Quo postea venit? Ipsos deseruit? Imo non deseruit, si nolint. Nam et nos Afri sumus. Utique Evangelium, quod venit in Africam, manet hic in Catholicis Afris, quo modo in omnibus gentibus manet. Nam et per omnes gentes sicut Haeretici, alii ibi, alii hic, et non sunt nati [Col. 0897] Membranae prave: noti. Fortasse, quia sequitur: novit, noverunt. Afri, qui sunt in illis gentibus. De vite praecisi sunt. Catholica enim novit omnes, ipsi se non noverunt. Etenim vitis, unde sarmenta praecisa sunt, novit omnia sarmenta, et, quae in se manent, et quae de se praecisa sunt. Etenim ubique diffusa est Ecclesia catholica. Illa sarmenta, ubi praecisa sunt, ibi remanserunt, ad alias partes, et alias partes pervenire non potuerunt. Illa autem ubique diffusa ubique tenet suos, ubique plangit praecisos. Clamat ad omnes, ut revertantur, et inserantur. Clamor ejus non auditur, sed tamen ubera Charitatis manare exhortatione [Col. 0898] non quiescunt. Sollicita est pro praecisis, clamat in Africa ad Donatistas, clamat in Oriente adversus Arianos, adversus Photinianos, adversus alios, atque alios. Quia enim ubique diffusa est, ubique invenit, contra quos clamet, quia in illa erant, et de illa praecisa sunt. Sarmenta coeperunt infructuosa esse, et praecisa sunt. Si non permaneant in infidelitate rursus inserentur. Haec audite, fratres, cum timore, ne superbiatis; cum Charitate, ut etiam pro illis oretis. Conversi ad Dominum, etc.
I. Sollicitudo de profectu quotidiano, et inde divini auxilii imploratio. II. Usus Linguae tam necessarius, quam periculosus. III. Lingua regitur ab animo. IV. Lingua dolosa Judaeorum confusa. V. Linguae bonus usus in muliere adultera. VI. Adulterae confessio nobis instructio. VII. Quomodo agendum cum conviciatore. VIII. Conviciatoribus ignoscendum, et pro eis orandum. IX. Inquiritur in finem hominis. X. Finis hominis Christus est. XI. Fide et operibus hic finis attingitur. XII. Scopus tentationum, et quomodo in iis versandum. XIII. Dictorum repetitio.
I. CHRISTIANORUM est, quotidie in Deum proficere, et de Deo, vel de donis ejus semper gaudere. Peregrinationis enim nostrae tempus brevissimum est, et patria nostra sine tempore est. Inter aeternitatem enim et tempus multum distat. Hic conquiritur pietas, illic requiescitur. Inde quotidianis diebus, quasi boni negotiatores, noverimus, quid profecerimus. Non tantum enim studiosi esse debemus in audiendo, sed vigilantes in operando. Haec schola, in qua Deus solus magister est, bonos quaerit discipulos, non fugitivos, sed studiosos. Apostolus dicit: Studio non pigri, spiritu ferventes, spe gaudentes (Rom. XII, 11) . In hac ergo schola, fratres, quotidie discimus. Aliud discimus in praeceptis, aliud in exemplis, aliud in sacramentis. Sunt ista medicamenta vulnerum nostrorum, et fomenta studiorum nostrorum. Modo respondimus: Exaudi orationem meam, et precem meam, Domine! Inaurire [Col. 0898] Insolens fictio verbi Inaurior ad graec. Ἐνωτίζομαι, quod LXX, hoc loco. , hoc est: Auribus percipe lacrymas meas (Psal. XXXVIII, 13) . Quid putas, iste petiturus est, qui primo sibimet Deum cupit propitium esse? Quid ab illo expetiturus est? Videamus, discamus. Forte divitias petiturus, forte in hac vita aliquam felicitatem? Dicat ergo nobis, quid petiturus est, qui primo Deum deprecatur. Vidit enim, quod [Col. 0899] ex se habere non potuit, sed a Deo habere potuit. Audierat enim: Petite, et accipietis (Joan. XVI, 24) . Noverat ergo, quid esset petiturus, qui primo Deum rogavit. Ergo Exaudi, Deus, orationem meam! Et quasi interrogatus: Quid vis, quid pulsas, quid clamas, quid interpellas? Audiam. Quid vis? Quid volo? ait. Audi voluntatem meam, et perfice opera tua. Quae est voluntas mea? Dixi; Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea (Psal. XXXVIII, 1) . Arduam rem iste disponit, sed non dubitat, quoniam primo Dominum deprecatus est. Noverat enim magisterium Pauli: Non ego, sed gratia Dei mecum (1 Cor. XV, 10) .
II. Dixi ergo: Custodiam vias meas. Quas vias? Terrenas. Numquid per linguam ambulamus in terra? Aut pedibus nostris in terra ambulamus, aut pedibus alienis. Aut animalibus vehimur, aut pedibus nostris imus. Quid est ergo? Quam iste viam quaerit? Ne delinquat in lingua sua. Magna doctrina, videte, fratres. Numquid enim, quemadmodum una hora possumus cibum accipere, et refecti recedere, sic possumus momento uno loqui etiam, et silere? Quemadmodum enim habemus oculos ad vivendum, aures ad audiendum, caeterosque sensus ad percipiendum, sic iterum linguam ad loquendum. Est nobis magna necessitas linguae. Aut aliquid auditurus es, ut respondeas, aut aliquid dicturus es, ut doceas. Numquid oculo dicturus, et non lingua? Et si aure auditurus es, lingua responsurus es. Quid facimus de tam utili membro? Inde Deum rogamus, inde satisfacimus, inde laudes dicimus, inde una voce concinentes Deo cantamus, inde quotidianis diebus aut misericordes efficimur, cum aliis loquimur, aut consilia damus. Quid facimus nunc? Ipsa lingua nostra vobis ministerium exhibet. Quid facimus, ut non delinquamus in lingua, maxime cum dictum sit: Mors et vita in manibus linguae (Prov. XVIII, 21) . Et iterum dictum sit: Multos vidi cadentes per casum gladii, sed non sic, quomodo qui ceciderunt per linguam (Eccli. XXVIII, 22) ? Iterum dictum est: Et lingua in membris nostris constituitur, quae maculat totum corpus nostrum (Jacob. III, 6) . Inde iterum idem Dominus: Docuerunt linguam suam loqui mendacium (Jerem. IX, 5) . O docuerunt! Facit enim consuetudinem loqui mendacium. Etiam, si non vis, illa loquitur mendacium. Quemadmodum enim, si rotam volvas semel (Jacob. III, 6) , jam, ut manu impuleris, illa ipsa figura et rotunditate, vel ipso instabili, et quasi naturali cursu currit, sic et lingua nostra, opus est [Col. 0899] Trajecit voces Librarius. Lege: Opus non est, ut doceatur, etc. ut non doceatur loqui mendacium; jam enim ultro sponte currit ad id, ad quod facilius potest moveri. Aliud habes in corde, aliud illa aliquando volvit ex more. Quid facturus es? Quae, videtis, fratres! quae statera cordis facienda est, ut lingua aliquid proferat! Neque enim sponte movetur. Intus est, qui movet.
III. Est enim quaedam vis, quae se, et caetera ministeria sua movet. Opus est, ut bonus sit ille, qui [Col. 0900] regit, et quamlibet malam consuetudinem adjutus per gratiam vincit. Bonus sit minister, et quiescit ministerium. Miles habet arma, sed si non ferierit [Col. 0900] Ita scripti pro: fecerit, quod habent membranae. , nihil faciunt arma. Sic et lingua in membris nostris arma animae nostrae sunt. De ipsa dictum est: Inquietum malum (Jacob. III. 8) . O inquietum! Quis fecit istud malum, nisi inquietus? Tu noli esse inquietus, et non est hoc malum. Tu noli agitare [Col. 0900] Rectius fortasse: agitari. , et non est, quae se agitet. Neque enim animus est, ut moveatur; Corpus est enim. Jacet. Noli movere, et non movetur. Vide autem, quomodo moves [Col. 0900] Videtur excidisse: linguam. . Ipsa est illa, de qua multi fraudibus studentes, et avaritiae servientes, cum coeperint de negotiis aliquid agere, ejiciunt membrum factum ad laudem Dei, et ibi blasphemant Deum, et dicunt: Per Christum! tantum emi, tantum vendo. Quando [Col. 0900] Codex habet: Quare. interrogavi te: Jura mihi, quantum vendis? Ego te interrogavi: quantum vendis? Decem follibus vendo, viginti follibus [Col. 0900] Aut pro Marsupiis certam pecuniae summam continentibus, ut est apud Juvenal. et Veget. aut pro ipsa quadam Nummorum specie, de qua vide Sirmondum in not. ad Sermones August. Opp. T. I. Paris. 1696. col. 344. Ipse S. Doctor Folles memorat T. V. col. 219, et 1499. . Per Christum juras? Per oculos tuos jura, per filios tuos jura, et ipsa hora contremiscit conscientia. O impietas linguae! Creatorem contempsisti, creaturam custodisti. O inquietum malum, plena veneni mortiferi! In ipsa benedicimus Deum, et Patrem. Deum propter naturam, Patrem propter gratiam. Et in ipsa maledicimus hominem, qui factus est ad imaginem Dei (Jacob. III, 8, 9) . Attendite, fratres, quid portetis! Ecce dico, quid portemus. Et ego enim vobiscum homo sum. Sed recurramus.
IV. Exaudi, Deus, orationem meam. Inde sunt illi Judaei, quos modo in Evangelio legimus. Utique lingua illos perduxit ad mortem. Modo enim in Evangelio audivimus. Adduxerunt, inquit, Judaei quamdam mulierem licet meretricem ad Dominum, tentantes illum, et dicentes: Magister, haec mulier modo comprehensa est in adulterio (Joan. VIII, 4) . In lege Moysis scriptum est, ut quaecumque fuerit in adulterio comprehensa, lapidetur. Tu quid dicis? Hoc lingua dicebat, sed creatorem non agnoscebat. Nolebant isti orare, ut dicerent: Eripe animam meam a lingua dolosa (Psal. CXIX, 2) . Dolose enim accesserant, hoc enim volebant agere. Venerat enim Dominus: Non legem solvere, sed implere (Matth. V, 17) , et peccata dimittere. Dixerunt ergo apud se Judaei: Si dixerit: Lapidetur! dicemus ei: Ubi est, quod peccata dimittis? Non tu es, qui dicis: Donata sunt tibi peccata tua (Id. IX, 5; Marc. II, 5-9; Luc. V, 23) ? Si dixerit: Dimittatur! dicemus: Ubi est, quod legem venisti adimplere, non solvere? Videte linguam dolosam ad Deum. Ille, qui venerat redemptor, non damnator (venerat enim redimere, quod perierat (Matth. XIII, 11) aversus est ab ipsis, quasi conspicere eos nolens. Non vacat aversio ista ab ipsis. Intelligitur aliquid [Col. 0901] in hac aversione. Quasi diceret: Peccatricem mihi adducitis, Peccatores! Si putatis, quia damnare debeo peccata, a vobis incipio. Et ipse, qui venerat donare peccata, ait: Qui se scit vestrum sine peccato esse, prior in illam lapidem mittat (Joan. VIII, 7) . O responsio, vel propositio! Si mittere voluissent lapidem in peccatricem, ipsa hora iterum recitaretur: In quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis (Matth. VII, 2) . Damnastis, damnabimini. Illi tamen, etsi creatorem non agnoscebant, conscientiam suam sciebant. Ponentes invicem faciem post faciem, ut nec ipsi se propter confusionem videre vellent, a senioribus (hoc dixit Evangelista) usque ad minores omnes egressi sunt. Dixerat enim Spiritus sanctus: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt. Non est, qui faciat bonum, non est usque ad unum (Psal. XIII, 3) .
V. Et exierunt omnes. Remansit solus, et sola. Remansit creator, et creatura; remansit misera [Col. 0901] Numquid rectius: miseria? , et misericordia; remansit, qui suum reatum agnoscebat, et qui peccatum dimittebat. Nam ipsum est, quod conversus scribebat in terra. Scripsit enim in terra. Quando enim peccavit homo, dictum est ei: Terra es (Gen. III, 19) . Peccatrici ergo cum daret indulgentiam, dans scribebat in terra. Indulgentiam dabat, sed, cum daret indulgentiam, erigens faciem suam ad illam: Nemo, ait, te condemnavit [Col. 0901] Ridiculo hic, et his infra pro condemnavit Librarius scripsit: lapidavit. ? Et illa non dixit: Quare? quid feci? Domine! Numquid enim rea sum? Non hoc dicit; sed ait: Nemo, Domine! Semetipsam accusavit. Probare illi non potuerunt, subduxerunt se. Sed illa confessa est cujus Dominus non reatum nesciebat, sed ejus fidem atque confessionem quaerebat. Nemo te condemnavit? At illa: Nemo, Domine! Et Nemo propter confessionem peccatorum, et Domine! propter indulgentiam meritorum. Nemo Domine! Utrumque agnosco. Qui sis, novi. Quae sim, novi. Tibi enim confiteor. Audivi enim: Confitemini Domino, quoniam bonus est (Psal. CV, 1) . Novi confessionem meam, novi misericordiam tuam. Ista dixit: Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Illi deliquerunt dolose agendo; ista magis se absolvit confitendo. Nemo te condemnavit? Illa inquit: Nemo. Et tacens ille iterum scribit. Bis scripsit. Hoc audiamus! Bis scripsit: semel indulgentiam dando, iterum praecepta renovando. Utrumque enim fit, cum indulgentiam accipimus. Subscripsit Imperator. Cum iterum Forma [Col. 0901] Id est, Rescriptum, Decretum Principis, unde etiam Formulae, Litterae Formatae. procedit, quasi iterum alia praecepta dantur. Ipsa sunt, per quae primo in Apostolo audivimus charitatem illam imperatam [Col. 0901] Lecta fuerit ante Sermonem Epistola Jacobi. C. H. ubi V. 8. Legem Charitatis appellat Νομον βασιλικον, quo alludit το imperatam, et tota de Imperatore similitudo. . Primo enim ipsam lectionem audivimus; inde hoc ipse Dominus dixit: Diliges Dominum Deum tuum de toto corde tuo, et de tota anima tua, et de tota virtute tua, et diliges proximum tibi [Col. 0902] tanquam te ipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet, et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) .
VI. Ne aliquis nostrum laboraret, duo quaedam sunt dicta: Deus et Proximus, qui te fecit, et, cum quo te fecit. Nemo tibi dixit: Dilige solem, dilige lunam, dilige terram, et quaecumque facta sunt. In his laudandus est Deus, benedicendus est Factor. Quam magnificata sunt opera tua! dicimus. Omnia in sapientia fecisti (Psal. CIII, 24) . Tua sunt. Tu fecisti omnia. Gratias tibi! Sed nos fecisti super omnia. Gratias tibi! Sumus enim imago et similitudo tua. Gratias tibi! Peccavimus. Quaesiti sumus! Gratias tibi! Negleximus. Non sumus neglecti. Gratias tibi! Cum nos te contemneremus, non sumus contempti. Ne Divinitatem tuam obliti fuissemus, et te amitteremus, tu etiam nostram humanitatem suscepisti. Gratias tibi! Ubi non gratias? Dixi ergo: Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Illa enim mulier, cum offerretur causa adulterii, accepit indulgentiam, liberata est, onerosum nobis est, quoniam per baptismum, per confessionem, per gratiam accipiunt omnes omnium peccatorum suorum indulgentiam? Sed nemo nunc dicat: Illa accepit indulgentiam; ego adhuc Catechumenus sum. Faciam adulteria, quoniam accepturus sum indulgentiam. Pone et me unum esse, quemadmodum illa mulier [Col. 0902] Hic intersero: quae. confessa est, et liberata est. Deus noster bonus est, et, si peccavero, confiteor illi, et dimittet mihi. Bonitatem ipsius attendis, sed justitiam ejus considera. Quomodo bonitatem ad indulgentiam, sic justitiam ad poenam. Dixi ergo: Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Vellem scire, si in hoc tempore, quo sermonem Vestrae Charitati ministramus, nemo delinquat in lingua sua. In hoc tempore, quo hic sumus, forte nemo nostrum aliquid locutus est mali, sed forte cogitavit aliquid mali. Attendite. Dixi: Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Dic vere: Posui ori meo custodiam, dum consistit peccator adversus me (Psal. XXXVIII, 2) .
VII. Attendite. Posui ori meo custodiam, dum consistit peccator adversus me. Stat adversus te aliquis improbus, conviciatur tibi, dicit, quae nescis. Tu pone ori tuo custodiam. Dixi: Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Dicat ille, tu audi, et tace. Duae enim res sunt, aut verum dicit, aut falsum. Si verum dicit, tu fecisti, ut diceret, et forte hoc misericordia est. Cum enim tu non vis audire, quod fecisti, Deus, qui curam tui gerit, per aliquem tibi dicit, quod fecisti, ut vel ipso pudore confusus aliquando ad medicinam recurras. Noli ergo rependere malum pro malo; nescis enim, qui tibi per ipsum loquatur. Ergo, si aliquid dicit, quod fecisti, agnosce te misericordiam consecutum, ut aut oblitum te putes, aut ad confusionem tuam hoc dictum esse judices. Si non fecisti, libera est conscientia. Quid quaeris? Quid irasceris de eo, quod non fecisti? Quid enim ait tibi: Fur! Ebriose? Cito tu recurre [Col. 0903] intus ad secreta conscientiae. Vide te intus. Judex esto, discussor tui esto. Quaere ibi. Ubi putas, posui peccata mea, quae feci? Aut, si non sunt, dic: Non feci. Si: Non feci, dicit tibi conscientia tua, dic: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae (2 Cor. I, 12) . Dixit tibi haec conscientia tua, tace, dole illum dicentem tibi. Dic etiam tu Deo: Pater, ignosce illi, quia nescit quid dicat. Roga pro illo Deum. Dixi: Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam, dum consistit peccator adversus me. Noli enim putare, quia tunc videris sanctus, si nemo te tentet. Tunc es sanctus, quando aliquo convicio non moveris, quando doles dicentem, quando non curas quod pateris, sed tamen doles eum, a quo pateris. Ibi est omnis misericordia. Doles, quoniam et ille frater tuus est, membrum tuum est. Insanit adversum te, phreneticus est, aegrotat. Dole illum. Noli gaudere; tantummodo de conscientiae tuae securitate gaude; inde dole. Homo es enim; vide, ne et tu tenteris. Dictum est enim: Onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi (Galat. VI, 2) . Modo, cum dicit, tace; postea, cum quieverit, dic ei: Frater, per salutem tuam, quare mihi dixisti, quod non feci? Peccasti in me, rogo Deum pro te. Ego tibi quidem veniam do, et rogo pro te Deum meum, cui fecisti injuriam, cum in me peccasti. Noli ulterius facere, noli superbire! Non dico: Redde illi, Deus, qui dixit mihi, quod non feci. Nolo hoc dicere. Posui ori meo custodiam, dum consistit peccator adversus me.
VIII. Obsurdui et humiliatus sum (hoc sequitur) et tacui a bonis (Psal. XXXVIII, 3) . Obsurdui. Non illum audivi dicentem. Iste animus quantum profecit, qui etiam intus in fratris errore, et conscientiae suae securitate gaudens, quod foris latretur, nescit! Qualis ista anima est, quam secura, quam gaudens! Ista est, quae dicit Deo: Ambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus tuae [Col. 0903] Emendo: meae. (Id. C, 2) . Fores effractores pulsabant, sed idonea erat domus. Obsurdui et humiliatus sum, non adversus illum superbus extiti. Et humiliatus silui a bonis; nec enim temporis erat, ut aliquid boni dixissem. Tempus est enim, ut taceas modo, posteaquam ille sinceraverit [Col. 0903] Et paulo inferius: sinceraverunt. Non reperio in Glossariis, nisi participium Sinceratus. , loquere, tunc intelliget. Plerumque filii aegrotantes patres suos caeciderunt, tamen illi propter infirmitatem filiorum et vapulabant, et plorabant. Quem affectum adhibent filiis homines, ne moriantur, expectantes salutem filiorum! Sed: Non est filius meus, ais? Sed est opus Dei, imago Dei, filius Dei. Si contemnis, quia non est filius tuus, noli contemnere, quia filius Dei est, frater tuus est. Ergo Obsurdui, et humiliatus sum: Non superbivi, sed Silui a bonis, et dolor meus renovatus est, non de me, sed de ipso, quia non feci, quod dixit. Habui dolorem, sed, quia ita dixit, habui dolorem. Fratris enim mei curam gerens renovatus est in me dolor. Ista est via. Hoc [Col. 0904] enim fecit ipse Dominus Pater noster, qui etiam ipse Sponsus dictus est. Non jejunabunt filii Sponsi, ait, quousque cum ipsis est Sponsus (Luc. V, 34) . Vapulavit a phreneticis filiis, occiderunt illum phrenetici filii. Rogavit pro illis. Postea sinceraverunt, agnoverunt et crediderunt, et, qui noluerunt curari per medicum, curati sunt per discipulum medici; per Petrum enim curati sunt. Cum enim illos Petrus increparet, aiunt: Quid faciemus? Ait tunc Petrus: Poenitemini, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini Jesu Christi (Act. II, 38) . Modo furebant, modo credebant. Videtis, quid facit infirmitas, et sanitas. Quando infirmi fuerunt, tolerati sunt, quando salvi facti sunt, redempti sunt. Inde et nos, fratres quotiescumque talia patimur, taceamus, quo illa teneamus: Aut verum dicit, aut falsum. Etsi non dixerit, et feci, quid? Quia non dicit, et ego feci, optandum est, ut dicat, ut ego confundar, quia feci. Ista misericordia Dei est. Si autem hoc dicit, quod non feci, gaudeam de mea securitate, doleam de fratris infirmitate. Caluit cor meum intra me (Psal. XXXVIII, 4) , ferbuit cor meum intra me ex dilectione, quam habeo in fratrem, sed tempus loquendi non potui modo facere. Inde ipse Paulus dicit: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus (I Cor. III, 1) . Locutus est tamen. Quomodo locutus est? Ergo Caluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescit ignis. Ignis est in me charitatis. Non habeo, cui dicam, quia infirmus est. Humiliem ergo me. Erit forte aliquando tempus, ut possim aliquid loqui. Tamen Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris (Matth. VI, 12) . Dimittam illi, quod non habeo in conscientia. Parum est, quia nihil habeo in conscientia, sed rogem illum propter conscientiam.
IX. Jam iste percurrerat: Dixi: Custodiam vias meas. Ponam ori meo custodiam. Humiliatus sum, et: In meditatione mea exardescit ignis. Nescio quid, subito educit hic aliud majus, et post tot certamina, magnosque labores, audite quid dicat. Locutus sum in lingua mea (Psal. XXXVIII, 5) . Est enim lingua animae motus ipsius voluntatis. Quemadmodum enim lingua motus est in corpore, sic voluntas motus est in anima. Ibi est prima lingua. Inde est, inde loquitur Deo. Haec enim lingua ministerium exhibet extra positis hominibus; illa autem lingua, quae est in motu voluntatis, ministerium exhibet intus manenti in templo suo. Ipsa est vera lingua. Unde dixit Dominus, eos, qui adorant eum, In spiritu et veritate (Joan. IV, 23) adorare debere. Ipsa est vera lingua. Dixi in lingua mea: Notum mihi fac, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, qui sit, ut sciam, quid desit mihi (Psal. XXXVIII, 5, 6) . Si attendat Sanctitas Vestra, intelligat primo sententiam, et sic Dominus misericordia sua, qua saepe consuevit, dabit nobis orationibus vestris, ut possimus hanc discutere, quia satis est ardua. Locutus sum in lingua mea. Notum mihi fac, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, qui sit, ut sciam, quid desit mihi. Videte, [Col. 0905] quid oret. Notum mihi fac, Domine, finem meum. Finis est, fratres, ubi tendimus, ubi permansuri sumus. Quod exivimus de domibus nostris, finis nobis fuit ad Ecclesiam veniendi. Ergo iter nostrum hic finitum est. Hinc iterum unusquisque ad domum suam finem habet redeundi. Ibi finit, ubi tendebat. Modo ergo in hac peregrinatione constituti finem habemus, ubi tendimus. Ubi ergo tendimus? Ad patriam nostram. Quae est patria nostra? Jerusalem mater piorum, mater vivorum. Illic tendimus. Finis noster ipse est. Et quia viam nesciebamus. Ipse civis civitatis ipsius fecit se viam. Nesciebamus, qua ire. Anfractus, nescio qui, spinosi, lapidosi, omnino graves erant in via. Descendit huc ipse primus, qui est ibi principalis, descendit quaerens cives civitatis illius. Aberravimus enim, et, cum simus cives Jerusalem, facti sumus cives Babyloniae, facti sumus filii confusionis; Babylonia enim confusio est. Descendit huc quaerens cives suos, et factus est civis noster. Non noveramus civitatem istam, provinciam istam non noveramus. Sed, quia nos ad illam non venimus, descendit hac ad cives suos, et factus est ipse civis, non consentiendo, sed suscipiendo. Descendit huc. Quomodo descendit? In forma servi. Ambulavit hic inter nos Deus Homo. Si enim tantummodo Homo fuisset, ad Deum non perduxisset. Si tantummodo Deus fuisset, hominibus conjunctus non fuisset. Suscepit nobiscum conditionis aequalitatem, habens cum Patre Divinitatem. Suscepit nobiscum temporalitatem, habens cum Patre aeternitatem. Hic nobiscum aequalis, ibi Patri aequalis. Descendit huc civis noster, et ait: Quid hic facitis? Cives Jerusalem! Imago et similitudo Dei non est erecta, nisi in Jerusalem. Statuae Dei in hac vita non ponuntur. Laboremus, redeamus! Qua redimus? Ecce substerno me vobis, fio vobis via, ero vobis finis. Imitemini me! Notum mihi fac, Domine, finem meum! Ipsum credimus, qui est finis noster.
X. Deus Pater nunc loquitur. Ego dico tibi, o Anima, quam ego feci, o Homo, quem ego feci, ego dico tibi: Finieras. Quid finieras? Perieras. Misi tibi, qui te quaesisset; misi tibi, qui tecum ambularet; misi tibi, qui ignovisset. Inde ambulavit pedibus, ignovit manibus. Inde, quando post resurrectionem ascendit, manus, latus, et pedes ostendit: manus, unde indulgentiam dedit peccatorum; pedes, quibus pacem annuntiavit desertorum; latus, unde cucurrit pretium redemptorum. Finis ergo legis Christus ad justitiam omni credenti (Rom. X, 4) . Notum mihi fac, Domine, finem meum. Jam factus est tibi notus finis tuus. Quomodo tibi notus factus est? Finis tuus pauper fuit, finis tuus humilis fuit, finis tuus alapis caesus est, finis tuus sputis oblitus est, adversus finem tuum falsum testimonium dictum est. Posui ori meo custodiam, dum consistit peccator adversum me. Ipse factus est tibi via. Qui dicit se in Christo manere, debet, quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare (I Joan. II, 6) . Est via. Modo ambulemus, non timeamus, ne aberremus. Foris a via non ambulemus; dictum est [Col. 0906] enim: Circa viam scandala posuerunt mihi, et circa viam muscipulam [Col. 0906] Quod Hebraeo ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460906A.bmp)
[Hebrew Text] et Graeco παγις, Augustino et hic et Ennarat. II. in Ps. XXX. V. 5 Muscivula est. posuerunt mihi (Psal. CXXIX, 6) . Et ecce illam misericordiam. Ne in muscipulam incidisses, ipsam misericordiam habes viam. Notum mihi fac, Domine, finem meum. Ecce habes finem. Christum redemptorem imitamini. Imitatores mei estote, sicut et ego Christi (Philipp. III, 17) . Paulus quomodo imitatus est Christum? Attendite, quid dixit. In fame, et siti, in frigore et nuditate, et caetera usque: Quis scandalizatur, et ego non uror (2 Cor. XI, 27-29) ? Factus sum omnia omnibus, ut omnes lucrifacerem (I Cor. IX, 22) , Posui ori meo custodiam, dum consistit peccator adversum me. Quae sunt verba Pauli, fratres. Quis nos separabit a charitate Christi? Finem attende. Quis me separabit a charitate Christi? Tribulatio, an pressura, an persecutio, an nuditas, an periculum? (Rom. VIII, 35) . O amantem, o ferventem, o currentem, o pervenientem Virum! Quid patiebatur haec anima, quomodo fervebat, quodmodo docebat. Quis me separabit a charitate Christi? Angustia? et caetera usque: An gladius? Quid passus est iste. Et ne aliquis putaret, quia inde superbiebat, ait: Fratres, arbitror me non apprehendisse (Philipp. III, 13) .
XI. Hoc ut quid: Notum mihi fac, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, qui sit: Quantum hic habeo vivere. Ut quid tibi, scire diem? Ut sciam, quid desit mihi: Quid desit, sed ad aeternitatem. Modo attende Paulum. Post tantos labores dinumeratos adhuc Me, ait, non arbitror apprehendisse. Audi dicentem: Quid desit mihi. Nemo ergo dicat: Jam multum jejunavi, multum laboravi, multum donavi. Jam omnia praecepta Dei feci. Heri feci, hodie feci, et adhuc hodie erit, si aliquando fecisti. Heri semper hodie habet. Ad crastinum si veneris, hodie habebit, et ad annos decem si veneris, hodie erit. Semper tu hodie dic: Quid desit mihi. Si enim Paulus in tantis laboribus miles coelestis, si enim ille post tantam exercitationem, et post tantas revelationes, raptus usque in tertium coelum, et audivit ineffabilia verba, et tamen, ne in revelationibus extolleretur, accepit stimulum carnis, qui illum humiliaret, quis est, qui dicere valeat: Sufficit? Inde ergo Notum fac mihi, Domine, finem meum. Et ecce habes ante te Christum finem. Non habes jam, quod quaeras. Cum jam credidisti, jam agnovisti. Sed non in fide tantum res est, sed in fide, et opere. Utrumque necessarium est. Nam et Daemones credunt (audistis Apostolum) et contremiscunt (Jacob. II, 19) ; non autem prodest illis, quia credunt. Parum est fides sola, nisi et opera conjungantur. Fides, quae per dilectionem operatur (Galat. V, 6) , ait Apostolus. Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, qui sit. Istud non dicitur, quia, si unusquisque nostrum sciret, quando moreretur, decerneret sibi verbi gratia, ut bene viveret. Inde ipse Magister volens nos sollicitos fieri interrogatur de die, et hora, et dicit: De [Col. 0907] die illa, et hora nemo scit. Nolebat enim, ut illi scirent. Inde dixit: Neque Filius (Marc. XIII, 32) . Hoc est: non vobis expedit, ut sciatis; eritis enim negligentes, non solliciti. Eo magis bene vivetis, cum solliciti fueritis, non, quia nescio diem, nam Omnia, quae habet Pater, mea sunt (Joan. XVI, 15) . Notum mihi fac, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, qui sit. Notum fac mihi istud, ut semper sim sollicitus, quia nescio, quando veniet fur ut noverim, Quid desit mihi.
XII. Ibi ergo, fratres, simus cauti, ut noverimus, quid desit nobis. Tentatio Christianorum probatio Christianorum est. Nam qui tentatur, ostenditur illi, quid illi desit. Duae res sunt. Aut ostenditur illi, quid habeat, aut ostenditur illi, quid desit. Tentatus est Abraham, non, ut ostenderetur illi, quid ille habuisset, sed, ut ostenderetur nobis, quid imitaremur. Tentatus est autem in filio. Quae illa tentatio fuit? Optavit filium in aetate provecta, de quo jam desperabatur. Tamen, dum promissionem Dei audivit, non haesitavit omnino, credidit, accepit; meruit, suscepit. Natus est, nutritus est, in aetatem perductus est, lactatus [Col. 0907] Rescribo fidenter: ablactatus. est, et dictum est ei: In semine tuo tuo benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18) . Noverat ille, in quo semine. Habemus enim testimonium in Evangelio. Abraham concupivit diem meum, ait, videre; et vidit, et gavisus est (Joan. VIII, 56) . Noverat ergo. Post illa autem omnia, quae crediderat, audivit a Deo: Abraham, offer mihi filium tuum sacrificium. Tentatus est (Gen. XXII) , Quare? Non noverat Deus fidem ipsius? Sed propter nos haec ostendere dignatus est. Nobis enim dicitur: Offer mihi sacrificium saccelli [Col. 0907] Ut supra Serm. VII. n. 3. ubi vide notam 6, p. 169. tui; et dubitamus. Quod sacrificium? Date eleemosynam, et ecce vobis munda sunt omnia (Luc. XI, 41) . Et iterum: Misericordiam volo, quam sacrificium (Matth. IX, 13 et XII, 7) . Da aliquid de saccello tuo, dicitur tibi, et ligas. Quid si tibi juberetur de filio tuo? Ecce de saccello tuo sic dubitas, de filio tuo quid fecisses? Ut sciam, quid desit mihi. Dicturus sum non sine dolore et pudore. Pleraeque foeminae forte volunt Deo servire, et si audaces fuerint, dicunt parentibus: Dimitte me. Virgo Dei volo esse, aut servus Dei volo esse; et audiunt: Nec salva sis, nec salvus sis. Vere non facies, quod vis. Quod ego volo, hoc facies. Quid si diceretur tibi: Occide? Vivis, vita aeterna promittitur tibi, ante te est, et resistis, et dubitas, et oppugnas? Certe Christianus es. Quare? Domne [Col. 0907] Non inusitata S. Doctori compellatio. ? Quia Christianus sum, ideo non debeo habere nepotes? Debes habere nepotes? Scis, quantum tibi deest. Quod heri jejunasti? Canta, quod iste dixit: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, qui sit, ut sciam, quid desit mihi. Praestet enim Deus, et misericordia ipsius, ut quotidie agitemur, aut tentemur, aut probemur, aut exerceamur, aut [Col. 0907] Fortassis: ut. proficiamus. Tribulatio patientiam [Col. 0908] operatur, patientia probationem, probatio spem, spes vero non confundit (Rom. V, 3) .
XIII. Ergo, fratres mei, optemus quotidie scire, qui simus, ne, cum securi sumus, postea veniat dies, et nihil inveniatur de eo, quod putabamus, et dicatur nobis: In inferno quis confitebitur tibi? (Psal. VI, 6) . Ergo, fratres mei, demus operam quotidie proficiendi in Deum, non parcendo rebus caducis, quas hic sumus dimissuri. Attendamus Abrahae fidem, quia et ipse pater noster fuit, imitemur devotionem, imitemur fidem. Si in filiis nostris tentati fuerimus, non timeamus; si in saccello, non terreamur; si infirmitatibus corporis nostri aliquid fuerit ingestum, spem nostram in Deum collocemus. Christiani sumus, peregrini sumus. Nemo terreatur, patria hic non est. Qui hic vult habere patriam, et istam perdet, et ad illam non veniet. Ut boni filii ad patriam tendamus, ut cursus noster approbetur, et perducatur. Conversi ad Dominum, etc.
I. Quos deceat Laus Dei. II. Non judicandum de Deo e temporali Impiorum felicitate. III. Deus a Rectis corde etiam in adversis laudatur. IV. Castigatio divina paterna est. V. Usus facit divitias bonas, aut malas. VI. Exemplum Job Christianis proponitur. VII. Rectitudo cordis Job in omni tentatione. VIII. Dei consilia adoranda, non discutienda. IX. Implorandus tamen in adversis.
I. IN Dei laude gaudere, et laudi Dei vivendo congruere, admonet nos, quod modo cantavimus. Exultate, justi, in Domino. Rectos decet laudatio (Psal. XXXII, 1) . Si enim rectos decet, pravos non decet. Qui autem recti, ipsi etiam justi sunt, quibus dicitur, ut exultent in Domino; ipsos enim decet laudatio. Qui autem pravi, nisi peccatores et iniqui, qui in Domino exultare non possunt, quoniam non eos decet laudatio. Merito dicitur in alio Psalmo: Peccatori autem dixit Deus: Ut quid tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum (Id. XLIX, 16) ? Quoniam rectos decet laudatio, et utique justificationes Domini, et testamentum Domini ibi est, ubi laus Domini. Merito et alibi dicitur: Non est speciosa laus in ore peccatoris (Eccli. XV, 9) . Ubi enim non decet, speciosa non est, et ubi speciosa est, ibi decet.
II. Qui sint tamen recti viri proprie, ut quisque agnoscat, utrum in ore suo speciosa sit laus Dei, quaerentes Scripturas invenimus hoc modo. Psalmus quidam [Col. 0909] dicit: Quam bonus Deus Israel rectis corde. Et sequitur: Mei autem pene commoti sunt pedes, quia zelavi in peccatoribus pacem peccatorum intuens (Psal. LXXII, 1-3) . Confitetur iste non quidem aversionem, et casum suum, sed tamen periculum. Non enim se cecidisse dicit, sed pedes suos nutasse, ut caderet. Hoc enim ait: Quam bonus Deus Israël rectis corde. Mei autem pene commoti sunt pedes. Cum autem se per hoc, quod est aversus, discernit a rectis corde, confitetur se aliquando non fuisse rectum corde, et ideo pene commotos pedes suos. Bonus ergo, inquit, Deus Israël rectis corde; mihi autem aliquando bonus non est visus, quia non eram rectus corde. Non est autem ausus dicere: Non est mihi Deus visus bonus; sed tamen hoc dixit. Cum enim ait: Bonus Deus Israël rectis corde; mei autem pene commoti sunt pedes, ostendit, quia propterea moti sunt pedes, quia non ei videbatur bonus. Unde autem non ei visus est bonus Deus? Paulominus effusi sunt gressus mei. Paulominus quid est? Pene effusi sunt. Unde? Quia zelavi in peccatoribus pacem peccatorum intuens. Attendi, inquit, peccatores non colentes Deum, blasphemantes Deum, irritantes Deum. Vidi, quod abundent pace, abundent felicitate, et visum est mihi, quod non recte judicet Deus blasphematoribus suis donans felicitatem. Hoc ergo cum intueretur, id est, felicitatem malorum, dixit nutasse pedes suos, ut non ei videretur bonus Deus. Sed, quia postea cognovit, sicut in ipso Psalmo dicit: Suscepi, ut cognoscerem, et addidit: Hoc labor est ante me; quare sint iniqui felices, Hoc labor est ante me, ait, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima eorum (Ibid. 16, 17) ; quia, quibus modo iniquis ad tempus datur felicitas, servatur in novissimo poena sempiterna. Hoc cum cognovisset, factus est rectus corde, et coepit laudare Deum in omnibus, et in laboribus piorum, et in ipsis felicitatibus impiorum, attendens Deum justum esse retributorem in novissimis, nunc vero dare quibusdam temporalem felicitatem, quibus servat in extremo sempiternam infelicitatem, et quosdam pios exercere in praesenti infelicitate, quibus rursus servat aeternam felicitatem, et oportere, ut mutentur vices, tamquam Divitis illius, Qui epulabatur quotidie splendide (Luc. XVI, 19) , et Pauperis illius ulcerosi jacentis ad januam Divitis, et de micis, quae cadebant de mensa Divitis, saturari concupiscentis. Cum autem mortui essent ambo, ille in poena in inferno esse coepit; ille in sinu Abrahae requievit, et cum indignum videretur Diviti, et vellet sibi de modico digito Lazari stillari guttam aquae, vicissim de digito ipsius desiderans guttam, de cujus mensa ille desideravit micam, audivit ab Abraham sententiam recti Dei. Fili, inquit, memento, quia recepisti bona in vita tua, Lazarus autem mala. Nunc vero hic requiescit, tu autem torqueris (Luc. XVI, 25) . In haec novissima intendit aspectum intrans in sanctuarium Dei ille, cui non videbatur bonus Deus, quia zelavit in peccatoribus pacem peccatorum intuens, et agnoscens judicium Dei verum, et justum, quod quidem modo agitur, sed occulte, futurum [Col. 0910] in fine in manifestatione, et tanquam correcto corde ex privitate propria, admota velut regula justitiae Dei, qua cor tortum corrigeretur, erupit in hanc vocem, et ait: Quam bonus Deus Israël rectis corde! Modo intelligo bonum, quia factus sum rectus corde; antea vero non mihi videbatur bonus, quia nutabant pedes mei. Zelavi enim in peccatoribus pacem peccatorum intuens.
III. Si ergo jam tibi videtur bonus Deus, et quando malis dat felicitatem, unde solebas murmurare adversus Deum, factus es rectus corde, decet te laudatio; Rectos enim decet laudatio. Si autem sis pravus, non te decet laudatio. Quare non te decet? Non erit perseverans laus, qua laudas Deum. Laudas enim Deum, quando tibi bene est; blasphemas Deum, quando tibi male est. Etenim tunc tibi placet, quando dat felicitatem; displicet autem, quando castigat. Non es rectus corde, non poteris dicere canticum illud alterius Psalmi: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 2) . Quomodo enim Semper, si tunc, quando tibi bene est, laudas, non et quando tibi male est? Quia et ipsum; quod dicitur male tibi esse, bene est, si castigatorem patrem esse intelligas. Puer insensatus amat plerumque magistrum blandientem, odit caedentem; puer vero intelligens intelligit magistrum bonum et blandientem et caedentem. Blanditur enim, ne puer deficiat; caedit, ne pereat. Tale itaque cor cum quisquam habuerit, id est, rectum, ut non ei displiceat Deus, et quando facit quod forte illi ad tempus adversari videatur, securus laudet Deum, quia Semper laudabit, et vere illum decet laudatio, et vere fideliter cantat: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo. Flagellat autem omnem filium, quem recipit (Hebr. XII, 6) . Quid ergo eligis? Flagellari, et recipi, an non tangi, et non recipi? Vide, qualis sis filius. Si haereditatem paternam appetis, flagellum non recuses. Si flagellum respuis, nega haereditatem. Quo enim te erudit, nisi ut det haereditatem? Haeres patris tui ut esses, non te increpavit, non objurgavit, non castigavit, non verberavit? Ut quid hoc? Ut ei succederes in domum quandoque ruituram, et fundum quandoque transiturum, et aurum non diutius in hoc saeculo mansurum, quam tu ipse, qui aurum possides. Etenim aut vivens amissurus es, quod habes, aut moriens relicturus. Propter istam tamen temporalem haereditatem pertulisti flagella patris tui, et murmuras ad Deum erudientem, ut det tibi regnum coelorum?
IV. Cum ergo talis es, ut placeat tibi Deus, et castigans placeat tibi; aut enim est in te aliquid, quod flagello corrigatur, aut ipsa rectitudo tua in flagello probatur; cum ergo talis es, lauda; securus enim laudas. Quare securus laudas? Quia decenter laudas, quia perseveranter laudas. Non enim timeo, ne modo laudes, post paululum blasphemes. Non timeo, ne sanus laudes, et aegrotus blasphemes. Non timeo, ne desani ore procedat laus Dei, de aegroti lingua quaeratur Mathematicus, aut Sortilogus, quaeratur Praecantator, [Col. 0911] et remediorum diabolicorum Alligator [Col. 0911] Mathematicus, i. e. Astrologus, Divinator, ut saepe in Opp. S. Doctoris. Pro Sortilogo malo Sortilegum, ut T. III. P. II. In Evang. Joan. c. Tract. 7. col. 344. ubi etiam Praecantores. Remedia, quae memorat, alibi pluries Ligaturas, i. e. Amuleta vocat. . Non timeo, quia jam intellexisti bonum Deum esse, et cum castigat, et scis, quia ille, qui percutit filium, novit et quando parcat. Decebit te laudare, quia semper perseveranter laudabis, et erit semper laus Dei in ore tuo. Accipis libenter blandientem patrem, accipis libenter et flagellantem patrem. Non ad illum curris, cum blanditur, et fugis ab eo, cum flagellat. Si enim hoc feceris, eris tanquam puer, qui, cum fugeret a flagellante patre, incurrit in blandientem mangonem [Col. 0911] Similia supra Serm. VII. n. 3. , et putavit eum bonum, patrem vero suum malum, et praetulit dolos blandimentorum veritati flagellorum, praeferendo autem amisit haereditatem, incurrit in conditionem [Col. 0911] In servitutem. Quo pertinet sensus vocis obscenus apud Suet. Jul. Capitol. et Lamprid. . Muta tu consilium, et fac cor tuum rectum. Non enim mutatus est Deus, quia flagellat te, sed tu mutabilis es. Agit ille aliquid per commutationem, ut tu in melius commutatus percipias haereditatem. Nam si relinquat te, et negligat te, quando tibi videtur bonus, tunc multum irascitur. Intendat Charitas Vestra, quid dicat in alio Psalmo Scriptura Dei. Irritavit Dominum peccator, Ait. Quare irritavit? Videte, ubi exclamaverit de irritato Deo. Utique ad iracundiam majorem irritavit Dominum peccator. Prae magnitudine, inquit, irae suae, non exquiret (Psal. X, 4) .
V. Contra Job sanctus benedicens Dominum in omni tempore, in cujus ore semper erat laus ejus, cum esset dives, benedixit Dominum in divitiis suis, faciens de illis omnia opera bona, quae in Libro ejus enumerantur, frangens panem esurienti, vestiens nudum, suscipiens peregrinum, et caetera, quae sola divites de divitiis suis percipiunt, quae divites sola lucrantur. Neque enim lucrantur, aut praesumunt de lucris, quae filiis suis relinquunt. Nesciunt enim, quis post eorum mortem sit possessurus labores ipsorum. Et hanc vanitatem Scriptura dixit: Verumtatem universa vanitas omnis homo vivens. Thesaurizat et nescit cui congreget ea (Psal. XXXVIII, 6, 7) . Ergo lucrum totum, quod fit de divitiis, thesaurus est regni coelorum. Unde Dominus dedit consilium, non ut perdas, sed ut mutes locum auro tuo. Non enim ait tibi: Cum dederis, perdes, sed male habens in terra, in coelo ego tibi servabo. Quid times, ne perdas? In coelo ponis, custode Christo. Si locus te sollicitat, coelum erit; si custos, Christus erit. Quid times, ne perdas? Ergo cum haec de talibus faceret Job, utique operabatur, et in ipsis operibus ejus Deus laudabatur, et benedicebat Dominum in his, quae acceperat. Non enim vere, fratres, divitiae accusantur. Putatis, quando videtis divites malos, divitias esse malas? Divitiae non sunt malae, sed illi; divitiae autem dona Dei sunt. Da illas justo, et vide, quae bona [Col. 0912] inde faciat. Numquid ideo malum vinum, quia nescio quis se enebriat? Da sobrio bene utenti, et vide munus Dei. Sic da aurum homini avaro. Ut amplius faciat hoc, quod habet, quaerit committere omnia facinora. Da aurum homini justo, et vide, quemadmodum distribuat, quemadmodum impertiatur, quemadmodum, quibus potuerit, necessitatibus hominum subveniat. Non ergo divitiae, sed utens male divitiis ipse est malus. Job ergo bene usus est divitiis, sicut bene usus est Abraham. Certe enim, fratres, ille mendicus ulcerosus jacens ante januam divitis ita egens erat, ut canes lingerent ulcera ejus. Sic certe legimus, sic scriptum est, et tamen quo ablatus est? In sinum Abrahae (Luc. XVI, 22) . Recense Scripturas, vide, si pauper hic fuit Abraham. Invenies illum habuisse hic multum auri, multum argenti, multum pecorum, multum mancipiorum, et praediorum. Ergo pauper levatur in sinum divitis. Si meritum illi paupertas faceret, non eum ad requiem Abraham ipse praecederet, et eum succedentem susciperet, sed quia hoc in paupere Lazaro erat, quod erat in divite Abraham, id est, humilitas, pietas, Dei cultus, Dei observantia, nec illi obfuerunt divitiae, nec huic paupertas, sed illius meritum pietas fuit. Inde in illo divite, qui male mutavit vices, non reprehenduntur divitiae ipsius, sed animus ipsius. Induebatur enim purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide (Luc. XVI, 22) . Et patiebatur ulcerosum mendicum jacere ante januam suam? et eum superbe contemnens non satiabat ejus inopiam. Quid putatis dixisse divitem fastidientem mendicum? Quid hic jacet iste! Sed merito illa lingua, quae contempsit pauperem, guttam de digito ejus desiderabat.
VI. Cum ergo Job sanctus, ut dixi, haberet multas divitias, laudavit Deum, tentatus, ut probaretur; probatus, ut ostenderetur. Latebat enim non solum homines, sed et ipsum diabolum latebat, qui diligentius inspicit, quam quisquam hominum. Latebat ergo eum, quis esset Job, sed Dominum non latebat. Permisit tentatorem probator; probator autem non sibi, sed nobis, ut nobis manifestaret, quid imitari debeamus. Non enim ipsi diabolo voluit ostendere Job, sed per diabolum nobis, ut diabolo victo nos haberemus, quod imitaremur. Ergo amissis omnibus, non paulatim, sed repente, ait: Dominus dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit, ita factum est. Sit nomen Domini benedictum. Sicut Domino placuit, ita factum est (Job. I, 21) . Non potest pravum esse, quod recto placuit. Non potest malum esse, quod bono placuit. Bonus enim Deus Israel rectis corde. Rectus corde erat Job, ideo decebat eum laudatio. Dominus dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit, ita factum est. Confessus est laudans: Sit nomen Domini benedictum. Dominus dedit, et Dominus abstulit. Erat copia, nunc est inopia. Apud me res mutatae sunt, ille non est mutatus. Ego aliquando dives, aliquando pauper. Ille semper dives, semper rectus, semper pater. Si nomen Domini benedictum! Non enim benedictum erat nomen Domini in copia mea, et maledictum erit in inopia mea. Absit hoc a me. Hoc dicebat [Col. 0913] Job divitiis interioribus ditatus. Totam domum amiserat, sed pectus plenum erat. Amiserat domum, aurum, impleverat pectus. Deus pro his omnibus, quae dederat, ipse aderat. Dominus dedit, Dominus abstulit. Videte, quemadmodum intelligat supereminentissimam potestatem. Ne forte Deum velis colere, o Christiane! propter regnum coelorum, et diabolum timeas propter bona terrena. Omnino penes illum est tota potestas et summa. Diabolus nocere tantum voluit, non permissus non potuit. Apud illum ergo potestas est. Caeterum, si tantum liceret diabolo, quantum vult, quis Christianorum remaneret? Quis Dei cultor in terra relinqueretur? Non videtis templa ejus cadere, simulacra confringi, sacerdotes ejus ad Deum converti? Non putatis hinc dolere, et torqueri diabolum? Si ergo pro dolore suo et potestas ei esset, quae Ecclesia in terra remaneret? Proinde cum Job sanctus per diaboli insidias omnia perdidisset, non dat ei aliquam potestatem. Cum laudat Deum, non ait: Dominus dedit, diabolus abstulit; sed ait: Dominus dedit, Dominus abstulit. Nihil sibi arroget diabolus. Et quod dives eram, Dei erat, et quod pauper sum, Dei est. Et si permissus est ut tentaret, non est permissus ut suffocaret. Suffocaret autem non gulam tenens et confringens, sed spiritum intercludens. Si forte ille tribulationis passus angustias unum verbum blasphemum ex ore emitteret, tunc exhalaret extremum suffocatus excluso a se spiritu vitae. Hoc nec in illa repentina paupertate fecit, nec in illo ultimo vulnere.
VII. Nam, cum parum fuisset diabolo abstulisse omnia, quae ille possidebat, abstulit et filios, quibus ille possidebat, sola relicta uxore. Solam enim illam non abstulit, et hoc utique sciens, quid faceret. Noverat Adam per Evam deceptum. Servabat ergo suam potius adjutricem, quam mariti consolatricem. Cum ergo abstulisset illa omnia, et reliquisset unam, per quam rursus tentaret, parum ei fuit; petit etiam auferre sanitatem corporis. Et ipsam permissus est auferre, ut et in illo vulnere positus Job laudaret Deum rectus corde, in nullo varians, quem decebat laudatio. Accessit ad eum illa ad hoc relicta, et persuasit, imo suasit blasphemiam. Ait enim: Quanta mala patimur! Dic aliquid in Deum, et morere (Job II, 9) : Primo Eva a diabolo quasi ad vitam invitata seducta est, et invenit mortem. Etenim diabolus ait: Non morte morieris (Gen. III, 4) . Et putans se habituram vitam, mortem invenit, quia contra praeceptum Dei fecit, et contra praeceptum Dei viro persuasit. Modo contra: Dic aliquid in Deum, et morere! Sufficiat Evae, quia persuasit facere contra praeceptum Dei. Illa adhuc Eva. Ille jam non Adam. Illa a diabolo impleta, ille exemplo correctus. Melior Job in stercore, quam Adam in Paradiso. Ut noveritis quantum sit rectum cor habere, Job quomodo prostravit diabolum in illa inopia, in illo vulnere? Respondit enim mulieri, et ait: Tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es. Si bona percepimus de manu Domini, mala non sustinebimus (Job. II, 10) ? Benedixit Dominum [Col. 0914] in omni tempore, semper laus ejus in ore illius. Rectus enim erat corde, propterea illum decebat laudatio. Estote recti corde. Si vultis autem esse recti corde, non vobis displiceat in aliquo Deus. Aut enim vides causam, quare faciat, quod facit, et causam intuens non reprehendis, aut, si te causa latet, scito, quia ille facit, qui in nullo poterit displicere.
VIII. Dejicit, nescio, quis domum suam, reprehenditur. Si causam noveris, fors non reprehendis hominem facientem. Utique in hac modo Basilica sumus, et angusta est, et habet aliquid parvum, et placuit Domino alteram fieri, et destruenda erit haec. Quicumque forte viderit dejicientes, cum coeperit dejici, dicet: Hic non oratum est? Hic nomen Dei non invocatum est? Quid patiuntur isti, ut dejiciant? Displicet opus, quia latet consilium. Sic ergo et Deus aliquid facit. Quare faciat, aut scis, et laudas, aut nescis, et credis, si rectus es corde. Ipse est enim rectus corde, qui et in ipsis causis, quas novit, laudat Deum, et in his, quas nescit, non dat insipientiam Deo. Injuste, et stulte reprehenderis, Homo gubernator domus tuae! ab ignaro causarum, et ignaro consiliorum tuorum, et tu audes Gubernatorem totius mundi, et Creatorem coeli et terrae reprehendere, quia flavit ventus, et aruerunt vites, aut surrexit nubes, et fudit grandinem? Noli reprehendere. Novit ille omnia opera sua et gubernare, et numerare. Tu certe non potuisti fabricare coelum et terram, et tamen, si tibi liceret, diceres Deo: O si ego gubernarem, non facerem quod facis. Quando enim tibi displicet, nescio quid, factum a Deo, nonne velles te esse gubernatorem? Erubesce. Cui velis succedere, vide. Moriturus immortali, homo Deo. Melius est te illi cedere, quam quaerere succedere. Cede Deo, quia Deus est, etsi forte contra voluntatem tuam fecit, non est forte contra utilitatem tuam. Quanta faciunt medici contra aegrotorum voluntatem, et tamen non faciunt contra sanitatem. Et errat medicus aliquando, Deus nunquam. Si ergo committis te medico aliquando erranti, committis te humano consilio, non ut adhibeat cataplasma, quod leve est, aut emplastrum, unde tibi dolorem non faciat, sed plerumque ut urat, ut secet, ut auferat membrum tibi, et tecum natum, committis te illi, non dicis: Hic forte errat, et ego minus habebo unum digitum; permittis ut tollat unum digitum, ne forte inde totum corpus putrescat, et non permittis Deum secare, ut tollat aliquid de fructibus tuis, si forte in ipsa moderatione habeas disciplinam?
IX. Ergo, fratres, estote recti corde, id est, ut in nullo vobis Deus displiceat. Non dico, ut eum non rogetis. Rogate, quantum potestis, in afflictione. Suspendit imbrem; rogandus est, sed et, si pluerit, laudandus, sed et, si non pluerit, laudandus, tamen rogandus. Non enim dicimus, ut non rogetis. Aliquando enim flectitur, et concedit rogantibus, et non vult concedere non rogantibus. Arrogans est Deus, ut non concedat, nisi roganti. Sed tunc anima parvula ad magnitudinem Dei proficiet, si ei in tribulatione [Col. 0915] subveniat, ut nobis rogantibus et tribulatis det consolationem. Dulcescere nobis vult bono nostro, non suo. Videte enim, quid mali est, ut tibi dulcis factus sit mundus, et amarus sit Deus, qui fecit mundum. Nonne mutandus es, nonne corrigendus es, ut habeas rectum cor? Imo sit amarus mundus, et dulcis sit Deus. Misceat itaque Dominus Deus noster amaritudines mundo huic. Misceat plane! Hic fruere [Col. 0915] Mendum Librarii pro frui. Sequens περικόπη : Si habet—impendit pecuniam, intrusa videtur. , circumfluere, abundare deliciis, oblivisci Deum delectat. Si habet aliquid amplius pecuniae, nugari inde vult, non vult inde aliquid utile facere, aliquid coeleste comparare; perdere vult et pecuniam, et se, et caeteros, in quos impendit pecuniam. Non vultis ergo, ut receset Deus superflua, ne de putredine totum putrescat? Novit ergo, quid agat. Dimittamus illum, tantum nos curandos demus, non medico consilium praebeamus. Conversi ad Dominum, etc.
I. Quamdiu debeat durare Spes nostra. II. Spes humanae longae, inanes, fallaces. III. Quaenam vera Spes nostra.
I. Primo respondeam Fratri et Collegae meo. Ego mane inquietam dixi debere esse charitatem, non pigram, sed quia hoc voluit, nos obaudiamus et illi, et Deo per illum, et vobis, et det [Col. 0915] Fortassis excidit: Deus. in vobis obedientiam. Cantavimus: Speravi in misericordia Dei (Psal. LI, 10) . De spe nostra pauca dicamus. Et verba quidem sermonis nostri competentem tempori finem habebunt, Spes autem ipsa, de qua sermo est, perdurare debet, et non cum sermone nostro cessare. Nos loquamur, et desinamus, illa semper clamat ad Deum. Sed et ipsa Spes (durum enim fortasse, quod dico, sed non offendet, si ostendero, quare dico, et credo, quia non offendet) sed et ipsa spes non erit sempiterna. Cum enim res venerit, Spes non erit. Tandiu quippe dicitur Spes, quandiu nondum tenetur res, dicente Apostolo: Spes autem, quae videtur, non est Spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus, speramus, per patientiam expectamus (Rom. VIII, 24. 25) . Si ergo Spes, quae videtur, non est Spes, quia quod videt quis, quid sperat, et ideo vocatur Spes, quia, quod non videmus, speramus, cum venerit, quod videamus, Spes non erit, [Col. 0916] quia res erit. Nec tunc maledictum erit, esse sine Spe; modo vero cuicumque sine Spe esse, maledictum est, et opprobrium. Et vae illi, qui sine Spe modo est! Male est enim sine Spe esse, quia nondum est cum re. Tunc esse desinat Spes, quando tenebitur res.
II. Res autem ipsa, quae est, quae tenebitur? Quid est, quod succedet Spei? Videmus enim modo homines multa terrena sperare, et secundum saeculum. Ipsa vita nullius hominis est sine Spe, et, donec moriatur, quisque non est sine Spe. Spes in pueris, ut crescant, ut erudiantur, ut aliquid noverint. Spes in adolescentibus, ut uxores ducant, ut filios generent. Spes in parentibus filiorum, ut nutriant, ut erudiant, ut grandes videant, quibus parvulis blandiebantur. Ut ipsam vitam Spei humanae potissimum [Col. 0916] Lego: Ut ipsam spem vitae humanae potissimam. nominem, quae quasi naturalior, et excusabilior, et tristior [Col. 0916] Potius: tritior, ut paulo infra: Spes trita. est. Sunt enim multae Spes vulgares, multum reprehensibiles; sed hanc teneamus, quae civilis et naturalis est. Ad hoc enim quisque nascitur, ut crescat, ut conjugetur, ut filios procreet, ut erudiat, etiam ut pater dicatur filiorum. Quid amplius quaerit? Et nondum est finita spes. Optat conjungere filiis suis uxores, et adhuc sperat. Et cum et hoc adeptus fuerit, optat nepotes. Et cum hos habuerit, jam ecce tertia successio est, et piger est senex dare locum pueris. Adhuc quaerit sibi quid optet, quaerit quid speret, et benevolus videtur. Utinam, inquit, vocet me puer ille avum, et audiam hoc de ore ipsius. et moriar! Crescit puer, vocat avum, et ille nondum se cognoscit avum. Utique enim, si avus est, si senex est, quare non agnoscit, migrare jam debere, ut succedant, qui nati sunt? Et cum audierit a voce parvuli honoris nomen, vult illum ipse erudire. Numquid deest, ut speret et pronepotem? Sic moritur, et sperat, et sperat aliud atque aliud, cum illud, quod sperabat, acceperit. Sed accipiendo, quod sperabat, non satiatur, inhiat in aliis. Quare venerat, quod sperabas? Certe jam, ut finias, quo pergis. Non finis extenditur. Et quantos fallit haec Spes, Spes trita! Primo non satiat, cum venerit, et quantis non venit! Quanti speraverunt uxores, et ducere non potuerunt! Quanti speraverunt, cum quibus eis bene esset, et duxerunt, a quibus cruciarentur! Quam multi optaverunt filios, et suscipere nequiverunt! Quam multi de susceptis malis gemuerunt! Sic omnia. Speravit aliquis divitias; non adeptis cruciatus est cupiditate, aut adeptis tortus timore. Et nemo est, qui sperare desinat, nullus satiatur. Tam multi falluntur, et ab spe saeculi non quiescunt.
III. Sit aliquando et Spes nostra non fallax, sed satians, et aliquid tam bonum, ut amplius esse non possit. Quae est ergo res, quam speramus, quae cum venerit. cessabit Spes, quia succedet res. Quid est illud? Terra est? Non. Aliquid, quod in terra nascitur, sicut aurum, argentum, arbor, seges, aqua? Nihil [Col. 0917] horum. Aliquid, quod in aere volitet? Abhorret anima. Numquid forte coelum est, tam speciosum, ornatumque luminibus? Quid enim in his rebus visibilibus delectabilius, quid pulchrius? Neque hoc est. Et quid est? Delectant ista, pulchra sunt ista, bona sunt ista. Quaere, qui fecit. Ipse est Spes tua. Ipse est modo Spes tua, ipse erit postea res tua. Spes est credentis, res erit videntis. Dic ei: Spes mea es tu. Bene enim modo dicis: Spes mea es tu. Credis enim, nondum vides. Promittitur tibi, nondum tenes. Quandiu es in corpore, peregrinaris a Domino, in via es, nondum in patria. Ipse rector, et conditor patriae via factus est, ut te perducat. Dic ergo illi modo: Spes mea es tu. Quid postea? Portio mea in terra viventium (Psal. CXIII, 6) . Quae modo Spes tua est, postea erit portio tua. Sit Spes tua in terra morientium, et erit portio tua in terra viventium. Conversi ad Dominum, etc.
I. Dei laus producenda ultra hanc vitam. II. Nihil in hac vita diu. III. Christiano non imponat felicitas transitoria. IV. Extrema Divitis et Lazari nos erudiant.
I. De verbis istius Psalmi, quem modo cantavimus, donet Dominus, ut vobis loqui valeamus. Diximus enim: Laudabo Dominum in vita mea. Psallam Deo meo, quandiu vivo. (Psal. CXLV, 1) . Quibus verbis hoc primo admoneamus Charitatem Vestram, ne, cum auditis, vel dicitis: Quandiu vivo, psallam Deo meo; existimetis, cum haec vita finita fuerit, finiri nobis laudem Dei. Magis enim tunc laudabimus, quando sine fine vivemus. Si enim laudamus in peregrinatione, unde transimus, quomodo laudabimus in domo, unde nunquam migrabimus? Sicut dicitur, et legitur, et canitur in alio Psalmo: Beati qui habitant in domo tua. In saecula saeculorum laudabunt te (Id. LXXXIII, 5) . Ubi audis: In saecula saeculorum, finis nullus est, et vivere beata vita, ubi Deus sine dubitatione conspicitur, sine offensione amatur, sine fine laudatur. Prorsus hoc erit nostrum vivere, Deum videre, amare, laudare. Si ergo laudamus, quando credimus, quomodo laudabimus, cum viderimus. Quomodo laudabitur species, si sic laudatur fides. Dicit enim Apostolus: Quandiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, et non per speciem (2 Cor. V, 6, 7) . Modo ergo per fidem, tunc per speciem. Modo credimus, quod non videmus, tunc videbimus, quod credebamus. Non confunditur, qui credit, quia verum est, quod videbit; Dominus autem noster prius in nobis aedificavit fidem, [Col. 0918] ubi [Col. 0918] Pro ubi videtur reponendum: ut, q. d. non debere quaeri mercedem fidei ante ipsam fidem. , si merces fidei reddatur, non praepostere ante quaeratur.
II. Dicit aliquis: Cur ergo Psalmus dixit: Psallam Deo meo, quandiu vivo, et non dixit: Psallam Deo meo semper? Ubi enim dicitur: Quandiu vivo, quasi finis significatur, sed si [Col. 0918] Videtur legendum: etsi. non intelligatur. Si putas de hac vita dictum: Quandiu vivo, discute vitam istam, utrum sit diu. Quantumcumque hic vixeris, diu non est. Quomodo est diu, quod te non satiat? Dicit puer diu vixisse hominem, quem videt senem, sed cum pervenerit, quo ille pervenit, tunc videt, quam non fuerit diu. Prorsus sic volat aetas, ita in se momenta transcurrunt, ut videamus, nudiustertius fuisse nos pueros, heri juvenes, hodie senes. Ubi ergo putas de hac vita esse dictum: Quandiu vivo, psallam Deo meo, ideo, quia dixit: Quandiu vivo, ibi verax intellectus est, de hac vita non esse dictum, quia dixit: Quandiu. Nunquam enim diceret Veritas: Quandiu, de ista vita, ubi nihil est diu. Potuerunt hoc videre Sapientes hujus mundi, et non hoc possunt videre Christiani? Quidam Sapientum mundi eloquentissimus homo dixit: Quid est enim hoc omnino ipsum diu, in quo est aliquid extremum (Cicero, Orat. pro M. Marcello n. 28) ? Omnino negavit diu esse, quod ad finem quandocumque potuerit pervenire. Prorsus quandocumque, non quousque tu vixisti, si forte ad senectutem ultimam pervenisti. Unius enim hominis vita, praesertim hoc tempore, Vapor est ad modicum apparens. Hoc, quod dixi, Scriptura dixit exultantibus hominibus, et per superbiam multam pollentibus, et, an continuo moriantur, nescientibus, Scriptura divina dixit, et eos ita superbientes, et in vanis confidentes suae transitoriae fragilitatis admonuit. Quae est enim, inquit, vita vestra? Vapor est ad modicum apparens, deinceps exterminabitur (Jacob. IV, 15) . Qui ergo se erigit in clatione, confidit in vapore, extollitur in honore, et perit cum vapore. Reprimenda est ergo superbia, et quanta possumus, intentione calcanda, et intelligendum nos in hac terra mortaliter vivere, et cogitandum esse de fine, ubi non erit finis. Homo enim, si tu, ut dicere coeperam, quicumque senuisti, valde extolleris, si putas te diu vixisse, qui aliquando finiturus es, sed ipse Adam, si adhuc viveret, et non modo, sed in fine saeculi moreretur, nihil haberet diu, in quo aliquid esset extremum [Col. 0918] Ineptum Επιφωνημα, quod sequitur, a margine irrepsisse putem. . Et verissime dictum est, et prudenter intellectum est, et verum esse non tantum praedicatur, sed etiam ab auditoribus agnoscitur.
III. Referamus animum ad Psalmum, quem cantavimus, et inveniamus, quia ille non diceret: Psallam Deo meo, quandiu vivo, nisi de illa vita, ubi diu est. Si enim in ista vita ideo nihil diu, quia est aliquid extremum, non ad istam vitam desiderandam vocamur, quando Christiani efficimur. Non enim propterea [Col. 0919] Christiani efficimur, ut bene nobis sit in hac vita. Si enim propterea putaverimus nos fieri Christianos, ut hic nobis bene sit secundum vitam istam temporalem, secundum felicitatem volaticam, et vapoream, valde erramus, et nutabunt pedes nostri, videntes aliquem tanta dignitate pollere, ut emineat caeteris, cum quibus vivit, sanum esse corpore, ad senectutem decrepitam pervenire. Videt hoc Christianus pauper, ignobilis, in gemitibus quotidiano labore suspirans, et dicit forte apud semetipsum: Quid mihi prodest, quia Christianus sum factus. Numquid ideo melior sum, quam ille, qui non est? Quam ille, qui in Christum non credit? Quam ille, qui Deum meum blasphemat? Admonet eum Psalmus. Nolite fidere in principes. Quid te delectat flos foeni? Omnis caro foenum, Propheta loquitur, non solum loquitur, sed exclamat. Exclamavit illi Dominus. Exclama, inquit. Et respondit: Quid exclamabo? Omnis caro foenum, et omnis honor carnis, ut flos foeni. Foenum aruit. Flos decidit. Ergo totum periit? Absit. Verbum autem Domini manet in aeternum (Isai. XL, 6-8) . Quid te delectat foenum? Ecce periit foenum. Vis non perire? Tene te ad verbum. Sic et in isto Psalmo. Attendebat enim forte Christianus pauper, humilis in Pagano forte divite ac potenti, attendebat florem foeni, et eligebat eum fortasse patronum habere magis, quam Deum. Hunc alloquitur Psalmus: Nolite fidere in principes, et in filios hominum, quibus non est salus (Psal. CXLV, 3) . Ille continuo respondet: Numquid de isto dicit, cui est salus? Ecce sanus est. Hodie illum vegetum video. Ego magis assidue miser aegroto. Quid attendis ista, quae tibi placent, et quae te delectant? Non est salus. Exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam. Ecce tota salus, Vapor ad modicum apparens. Exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam. Transeant aliquot anni. Moveatur fluvius, sicut fieri solet. Per diversa transcurrens aliqua sepulcra mortuorum discerne ossa divitis ab ossibus pauperis. Exeunte spiritu suo revertitur in terram suam. Optime de spiritu ejus nihil dixit, quia et ille, cum viveret, nihil spiritualiter cogitavit. Revertetur in terram suam, secundum carnem utique, secundum corpus, ubi pollebat, ubi efferebatur, ubi te decipiebat, in cujus te carnis felicitate fallebat. Exiet spiritus ejus, et revertetur in terram suam. In illa die peribunt omnes cogitationes eorum (Ibid. 4) . Cogitationes illae, quae terrenae erant: Ecce facio, ecce impleo, ecce pervenio. Ecce illud emo, ecce illud acquiro, ecce ad talem et talem honorem pervenio. In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. Si autem, quoniam Verbum Dei manet in aeternum, teneas te ad verbum, ut det tibi vitam aeternam, non solum cogitatio tua tunc non peribit, sed tunc venit. Quando illius perit, tua tunc venit. Ille enim cogitabat temporalia atque terrena, opes opibus addere, pecuniarias facultates exaggerare, nitere honoribus, tumere potentia. Ergo, quia talia cogitabat, In illa die peribunt omnes cogitationes ejus. Tu autem, si cogitabas, quia Christianus factus es, non temporalem felicitatem, sed requiem sempiternam, [Col. 0920] quando corpus tuum redierit ad terram suam, tunc invenit anima tua requiem suam.
IV. Attende Evangelium, et vide, atque inspice cogitationes duorum hominum. Erat quidem Dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide (Luc. XVI, 19) . Quotidie foenum, et flos foeni. Non te seducat illius felicitas, qui Induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Superbus erat, impius erat, vana cogitabat, vana concupiscebat. Quando mortuus est, in illa die perierunt cogitationes ejus. Erat autem ante januam ipsius quidam Pauper, nomine Lazarus. Tacuit nomen Divitis, et dixit nomen Pauperis. Cujus nomen ventilabatur, ipsius tacuit Deus. De cujus nomine silebatur, ipsum dixit Deus. Nolo, mireris. Deus, quod in Libro suo scriptum invenit, hoc recitavit. De impiis enim dictum est: Et in libro tuo non scribentur (Psal. LXVIII, 29) ; itemque Apostolis, cum gloriarentur, quia in nomine Domini daemonia illis subjecta fuerant, ne de hac re sicut homines extollerentur, seseque jactarent, quamvis de re magna, quamvis de virtute praeclara: Nolite, inquit, in hoc gaudere, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo (Luc. X, 20) . Deus enim inhabitator coeli tacuit nomen Divitis, quia scriptum non invenit in coelo; dixit tamen Pauperis, quia ibi scriptum invenit, imo ibi scribi jussit. Sed videte illum Pauperem. Diximus enim de cogitationibus impii Divitis, praeclari, induentis purpuram et byssum, et epulantis quotidie splendide, quia, cum mortuus esset, perierunt omnes cogitationes ejus. Pauper autem Lazarus erat ante januam Divitis, Ulceribus plenus, et cupiebat saturari de micis, quae dejiciebantur de mensa Divitis, et nemo illi dabat. Sed et canes veniebant, et lingebant ulcera ejus (Id. XVI, 21) . Ibi te volo videre, Christiane. Dicuntur enim exitus duorum istorum. Potens est quidem Deus, et in hac vita salutem dare, et egestatem auferre, et sufficientiam donare Christiano. Et tamen, si etiam hoc non esset, quid eligeres? Ut ille pauper esse, an, ut ille, dives esse? Non te fallat. Audi finem, et observa malam electionem. Sine dubio enim Pauper ille, quoniam pius erat, in aerumnis temporalibus constitutus finiendam quandoque illam vitam, et adipiscendam aeternam requiem cogitabat. Mortui sunt ambo, sed illius Pauperis non illa die perierunt cogitationes. Contigit enim mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae. In illa die sanatae sunt omnes cogitationes ejus. Et, quoniam Lazarus in latina lingua interpretatur Adjutus [Col. 0920] Ita et Hieronymus in Interpret. Nom. Hebr. Videlicet a Deo adjutus ab ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460920A.bmp)
[Hebrew Text] et ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460920A.bmp)
[Hebrew Text] , Idem, quod ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460920A.bmp)
[Hebrew Text] , aut ![[Hebrew Text]](../assets/FIGURES/0460920A.bmp)
[Hebrew Text] . , qui in hebraea Lazarus, bene admonuit Psalmus: Beatus, cujus Deus Jacob adjutor ejus (Psal. CXLV, 5) . Quando spiritus ejus exibit, et caro ejus revertetur in terram suam, non peribunt cogitationes ejus, Quia spes ejus in Domino Deo ejus. Hoc discitur in schola Christi doctoris, hoc speratur ab animo fidelis auditoris, haec est merces verissima Salvatoris.
I. Oraculis Propheticis de Christo, et ejus Ecclesia Judaei nondum credunt. II. Judaeorum incredulitas coarguitur exemplo divitis Epulonis. III. Dives Epulo salubre nobis exemplum. IV. Satis de futuris praemoniti nullam excusationem habemus. V. Fides nostra confirmanda ex jam impletis, et ex promissis a Deo. VI. Dei promissa in Gente Judaeorum ex Abraham, cujus fides commendatur. VII. Dei in exolvendis promissis fidelitas, et insania Idololatrarum. VIII. Deus quaerit imaginem suam in anima, ut Caesar in nummo. IX. Quanta promissa Dei jam exoluta sint. X. Abrahae fides nobis exemplum. XI. De tolerandis adversis duplex similitudo. XII. Dei patientia nobis utendum est, et illa imitanda. XIII. Committere nos debemus Deo in adversis absque querela. XIV. Exhortatio ad patientiam.
I. CHRISTIANORUM fides, quae ab impiis et infidelibus irridetur, haec est, quia nos dicimus, esse aliam vitam post istam vitam, et esse a mortuis resurrectionem, et esse post transactum saeculum in fine judicium. Hoc cum in rebus humanis non crederetur, praedicaretur autem, et annuntiaretur a Prophetis servis Dei, et a Lege, quae per Moysen data est, et adhuc incredibile hominibus videretur, venit Dominus et Salvator noster Jesus Christus, qui hoc hominibus persuaderet. Qui cum sit Filius Dei natus de Patre invisibiliter, et ineffabiliter, coaeternus Patri, et aequalis Patri, et cum Patre unus Deus, cum sit Verbum Patris, per quod facta sunt omnia, et Consilium Patris, per quod reguntur omnia, tantam magnitudinem suam, et incomprehensibilem majestatem, ac potestatem, quae non poterat cognosci ab hominibus, deposuit ad terras [Col. 0921] Rescribendum puto: ad tempus. accipiendo carnem, et apparendo oculis hominum. Cum ergo Deus, id est, ipsa Divinitas, in Christo non videretur, caro visa contemnebatur; ille autem interiorem suam Divinitatem miraculis approbabat [Col. 0921] In membranis: approbat. . Et cum talis videretur, qui humanis oculis posset sperni, tantum faciebat, ut in ipsis operibus appareret Filius Dei. Cum ergo magna faceret, utilia praeciperet, corrigeret vitia, castigaret, virtutes doceret, sanitates etiam corporum operaretur, ut sanaret mentes infidelium, iratus populus, ubi est natus, et nutritus, et tanta ista fecit, occidit eum. Ille autem, qui nasci venerat, utique et mori venerat. Nec mortem carnis suae, quam propter exemplum demonstrandae resurrectionis acceperat, voluit esse infructuosam, sed permisit [Col. 0922] eam magis manibus impiorum, ut, cum illi nollent facere, quod jubebat, pateretur ille, quod volebat. Factum est. Occisus est Christus, sepultus, resurrexit, ut novimus, ut testatur Evangelium, ut jam toto orbe praedicavit [Col. 0922] Nempe Evangelium. Fortasse autem legendum: praedicatur. , et adhuc Judaei, videtis, quia nolunt credere in Christum, jam posteaquam resurrexit a mortuis, et glorificatus in oculis Discipulorum suorum ascendit in coelum, cum jam impleantur per totum orbem terrarum praeconia Prophetarum. Etenim omnes Prophetae, qui praenuntiaverunt Christum nasciturum, et moriturum, et resurrecturum, et in coelum ascensurum, praenuntiaverunt etiam Ecclesiam ejus per omnes gentes futuram. Judaei autem, si non viderunt Christum resurgentem, et ad coelum euntem, viderent saltem Ecclesiam toto orbe diffusam, quod utique cum impleretur, praedicta Prophetarum dicta implerentur.
II. Fit in illis, quod modo audivimus ex Evangelio. Ideo enim non audiunt Christum, qui a mortuis resurrexit, quia Christum in terra positum non audierunt. Hoc enim dixit Abraham illi Diviti, qui apud inferos torquebatur, et volebat aliquem mitti ad superos, ut fratribus ejus nuntiaret, quid agatur apud inferos, et antequam venirent ad loca illa tormentorum, viverent bene, agentes poenitentiam de peccatis suis, ut mererentur ire potius in sinum Abraham, non ad illa tormenta, quo Dives ille pervenit. Cum ergo hoc ageret ille Dives sero misericors, qui Pauperem jacentem ante januam suam contempserat, et propterea forte [Col. 0922] Intersero: quia, quod excidisse videtur. superbus in illum erat, ipsa lingua ardebat, et ibi stillam aquae desiderabat, cum ergo non egisset apud superos, quod agendum illi erat, ne illuc veniret, sero coepit esse misericors pro aliis. Sed quid ait Abraham? Si Moysen et Prophetas non audiunt, neque, si quis a mortuis resurrexerit, persuadebit eis (Luc. XVI, 31) . Omnino verum est, fratres. Ideo Judaeis hodie non persuadetur, ut credant in eum, qui resurrexit a mortuis, quia Moysen et Prophetas non audierunt [Col. 0922] Numquid potius: audiunt. . Nam si illos audire vellent, ibi invenirent praedictum esse, quod modo impletum est, et nolunt adhuc credere. Quod ergo de Judaeis diximus, de nobis agamus, ne cum alios attendimus, et nos in ipsam impietatem incidamus. Evangelium, charissimi, Judaeis non legitur, Moyses et Prophetae leguntur, quos nolunt audire. Quod si audire vellent, crederent in Christum, quia Moyses et Prophetae Christum venturum praedicaverunt. Non ergo nos tales simus, quando nobis legitur Evangelium, quales sunt illi, quando illis leguntur Prophetae. Apud ipsos enim, ut dixi, Evangelium non recitatur, apud nos recitatur.
III. Ecce audistis modo ex Evangelio duas vitas: unam praesentem, alteram futuram. Praesentem habemus, futuram credimus. In praesenti sumus, ad futuram nondum pervenimus. Cum in praesenti sumus, [Col. 0923] futurae meritum comparemus; nondum enim mortui sumus. Numquid Evangelium apud inferos recitatur? Quod utique si recitaretur, frustra illud Dives audiret, quia jam fructuosa poenitentia esse non posset. Nobis ibi legitur, et ibi a nobis auditur, ubi dum vivimus corrigi possumus, ne ad illa tormenta veniamus. Credimus quod legitur, an non credimus? Absit ut hoc opinemur de Charitate Vestra, quia non creditis! Christiani enim estis, nec Christiani ullo modo essetis, si Evangelio Dei non crederetis. Quia ergo Christiani estis, manifestum est vos Evangelio credere. Audivimus. Modo recitatum est. Erat utique Dives superbus, utique extollens se in divitiis, qui Induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide (Luc. XVI, 19) . Jacebat autem ad januam ejus ulcerosus pauper quidam nomine Lazarus, cujus etiam ulcera canes lingebant, et cupiebat Saturari de micis, quae cadebant de mensa Divitis (Ibid. 21) , et non poterat. Ecce crimen Divitis, quia utique de micis saturari cupiebat, et non poterat, cui participanda humanitas erat. Ille ergo Dives, si compateretur Pauperi ante januam suam jacenti, et vellet esse de divitiis illis misericors, illuc veniret et ipse, quo venit et ille Pauper. Non enim illum Lazarum paupertas duxit ad requiem et non humilitas, aut vero illum Divitem ab illa tanta requie divitiae retraxerunt, et non superbia et infidelitas. Nam, ut noveritis, fratres, quia apud superos Dives iste infidelis fuit, de verbis ipsius approbemus, quae dixit apud inferos. Intendite. Voluit aliquem a mortuis ire, ut nuntiaret fratribus ipsius, quid agatur apud inferos, et cum illi hoc non concederetur dicente Abraham: Habent Moysen, et Prophetas. Audiant illos. Non, pater Abraham, inquiens, sed, si quis hinc ab inferis ierit, persuadebuntur; ostendit, quia et ipse, cum esset apud superos, non credebat Moysi et Prophetis, sed aliquem surgere sibi a mortuis cupiebat. Attendite tales modo, et videte, ubi ex exemplo hujus Divitis admonemur, si fidem habetis. Quanti sunt, qui modo dicunt; Bene nobis sit, cum vivimus! Manducemus, et bibamus, et deliciis istis perfruamur! Quid est, quod nobis dicitur, quia erit postea? Quis huc inde rediit? Quis huc inde surrexit? Dicuntur haec. Hoc dicebat Dives ille, et, quod non credebat vivus, expertus est mortuus. Melius vivus fructuose corrigeretur, quam mortuus infructuose torqueretur!
IV. Nunc ergo mutemus verba ipsa, si quis forte in nobis est, qui haec solet dicere. Non enim ostendit Deus modo, quod nos jubet credere. Ideo illud non ostendit, ut merces sit fidei. Si enim ostendat tibi, quod meritum habes, quia credis! Non est jam credere, sed videre. Magis tibi hoc non ostendit Deus, ut credas. Imperat tibi, quod credas, servat tibi, quod videas. Sed si non credas, cum imperat fidem, speciem suam non tibi servat, sed illud tibi servatur, unde Dives ille apud inferos torquebatur. Et, cum venerit Dominus noster et Salvator Jesus Christus, qui sic annuntiatur modo venisse, ut speretur etiam esse venturus, veniet cum retributionibus fidelium, [Col. 0924] et infidelium: fidelibus praemia daturus, infideles in ignem aeternum missurus. Et dixit hoc in Evangelio, quomodo sit in fine judicaturus. Positurum se alios ad dexteram, alios ad sinistram, et discreturum omnes gentes, sicut pastor separat oves ab hoedis; justos ad dexteram futuros, impios ad sinistram; justis se dicturum: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab initio mundi. Impiis autem et infidelibus: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus (Matth. XXV, 34-41) ! Quid tibi amplius potuit prodesse Judex, quam ut definitivam sententiam suam tibi diceret, ne in illam possis incurrere? Fratres, omnis qui minatur, non vult ferire. Nam, si subitaret [Col. 0924] Id est: obrueret illico. Vox Afris familiaris, qua usus S. Cyprianus Epist. 57. et Pontius Diac. in ejus Vita. Tardius et alii. , et feriret. Qui dicit: Observa; non vult invenire, quem feriat. Homines sibi plagas conciliant, homines sibi poenas comparant, qui tandiu dicenti Deo: Observate; nolunt credere. Et quidem errantis poena, quae hic est forte aliqua afflictio, et aliquod flagellum, aut emendatorium, aut probatorium est. Aut enim emendatur quisque pro peccatis suis, ne incidat in majores poenas non emendatus, aut probatur uniuscujusque fides, qua tolerantia, aut qua patientia sub flagello patris permaneat, non murmurans de patre castigante, et gaudens ad blandientem, sed ita gaudens ad blandientem, ut gratias agat et castiganti, quia Flagellat omnem filium, quem recipit (Hebr. XII, 6) . Quanta Martyres passi sunt, quanta toleraverunt! Quas catenas, quos squallores, quos carceres, quos cruciatus, quas flammas, quas bestias, quae genera mortis! Calcaverunt omnia. Videbant enim aliquid spiritu, ut, quod videbant corpore, non curarent. Erat in illis oculus fidei, tendebatur oculus in futura, contemnebant praesentia. Cujus autem oculus de futuris extinctus est, expavescit ad praesentia, et non pervenit ad futura.
V. Est ergo fides, quae aedificatur in nobis. Modo, quicumque non vult credere, quia natus est Christus de Maria Virgine, quia passus est, quia crucifixus est, credat Judaeis, quia fuit, et occisus est, credat Evangelio, quia de Virgine natus est, et resurrexit. Est enim, unde credat. Et inimici Judaei non audent dicere: Non fuit Christus in gente nostra, aut: Non fuit iste homo, nescio quis, quem colunt Christiani. Fuit, dicunt, et parentes nostri occiderunt illum, et mortuus est, ut homo. Si ea, quae consecuta sunt mortem ipsius, invenimus dicta [Col. 0924] Puto: praedicta. a Prophetis, quia in nomine ejus cursurus [Col. 0924] Fortassis: in nomen ejus cursurus, vel crediturus pro cursurus. erat totus mundus, quia adoraturae illum erant omnes gentes, et omnes patriae gentium, quia omnes etiam reges sub jugum ipsius mittendi erant, et videmus impleta post mortem Christi, quae praedicta erant ante nativitatem Christi, quomodo nos fallimus, si caetera credere nolumus, cum videamus in nobis multa impleta? Nos enim ipsi, fratres, non soli nos, qui hic sumus Christiani, [Col. 0925] nos totus mundus sumus modo. Ante paucos annos non eramus, et mirum est, quomodo factum sit, ut, quod per tot saecula non erant, modo sint. Legimus illud in Prophetis. Ne putemus casu evenisse, invenimus praedictum esse. Hinc enim augetur fides nostra, hinc aedificatur, hinc confortatur. Nemo est, qui dicat: Subito accidit. Unde? Ecce hoc, quod nunquam fuit in terra. Nonnunquam in Scripturis debitor in illis [Col. 0925] Aut redundat: in illis, aut subintelliguntur praedicta, vel promissa. Deus tenebatur, sed tempore suo debitum redditurus. Unde autem debebat Deus? An ab aliquo mutuum acceperat, qui omnibus omnia insuper donat? Qui fecit, quibus donaret? Non enim vel ipsi homines, quibus aliqua donarentur, erant. Potest aliquis dicere: Meritis meis Deus concessit haec bona? Puta, concessit meritis tuis bona ista. Ut es ses, cui concessit? Qui non eras, quid tibi donavit? Ut esses gratis. Non enim promerueras illud, ante quam esses. Crede ei, quia et caetera gratis tibi donare dignatus est. Habemus ergo gratiam Dei, et tenebat Deum quodam modo debitorem mundus totus. Imo non tenebat, quia cautionem, quam fecerat, nesciebat. Promittendo se fecit debitorem, non mutuum accipiendo. Nam duobus modis dicitur debitor: Redde, quod accepisti, aut quod promisisti. Quia, quod promisit Deus, non potest dici: Redde; nihil enim ab homine accepit, qui totum homini dedit; restat ut debitor non sit, nisi quia polliceri dignatus est.
VI. Haec pollicitatio in Scripturis erat, hae Scripturae in una gente Judaea, quam elegit nasci de carne servi sui, fidelis sui, qui in illum credidit. Et quomodo gens illa nata est? De Abraham sene, et de Sara sterili. Ut parturiretur, ut nasceretur ipse Isaac, unde venit gens Judaeorum, miraculum fuit (Gen. XVII et XXI) . Nihil de membris suis senex sperabat, nihil de sterilitate conjugis suae optare audebat. Quod omnino non computabat, Deus illi obtulit, et offerenti Deo credidit, qui a Deo optare non ausus est. Et cum credidisset, et natus ei esset filius, de quo credidit, nascituram innumeram prolem, petiit Deus ipsum filium immolari sibi (Id. XXII) . Tantae autem fidei fuit Abraham, ut non dubitaret immolare unicum, de quo acceperat promissum. Numquid haesitavit, et dixit Deo: Domine, pro magno mihi concessisti Filium in senectute, pro magnis votis, pro magna laetitia, insperato mihi natus est filius. Hunc exigis, ut occidam? Nonne melius erat, ut non dares, quam ut datum auferres? Non haec dixit, sed credidit utile esse, quidquid Deum videbat velle. Haec est fides, fratres. Certe Pauper ille in sinum Abrahae sublatus est, et Dives ille ad tormenta inferorum. Ut sciatis non in culpa esse divitias, Abraham dives erat, in cujus sinu Lazarus requiescebat. Dives hic erat in terra: sicut habemus docentem Scripturam. Habebat multum auri, argenti, pecorum, familiae. Dives erat, sed superbus non erat. Ut noveritis, quia in divite sola torquebatur superbia, sola torquebantur vitia. Ipsa meruerant poenam, non substantia Dei. Substantia [Col. 0926] enim Dei bona cuicumque datum [Col. 0926] Lego: data. fuerit. Sed bene utenti merces acquiritur, male utenti poena retribuitur. Attendite autem, quomodo habebat Abraham divitias. Numquid filiis suis servabat? Si ipsum filium jubente Deo obtulit, divitias quomodo contempsit?
VII. Ergo haec Scriptura, ubi se Deus promittendo fecerat debitorem, latebat apud Judaeos. Venit Dominus noster Jesus Christus, secundum ipsam Scripturam natus, quia secundum ipsam redditus [Col. 0926] Fortasse legendum: promissus. . Secundum ipsam Scripturam passus, quia in ipsa praenuntiatus passurus. Secundum ipsam Scripturam resurgens, quia in ipsa praenuntiatus resurrecturus. Secundum ipsam Scripturam ascendens in coelum, quia in ipsa praenuntiatus ascensurus. Posteaquam ascendit ignoratus a Judaeis, coepit mittere Apostolos suos ad gentes, et quodam modo excitare dormientes, et dicere? Surgite, recipite debitum, quod olim vobis promissum est! Quis est, qui excitat creditorem suum, et offert illi quod debet? Non enim gentes, quia debitorem habebant Deum, surrexerunt. Vocatae sunt, in Scripturam intendere coeperunt, et ibi invenire, quia, quod accipiebant, jam olim ipsis promissum erat. Acceperunt Christum promissum, et exhibitum, acceperunt gratiam Dei, Spiritum sanctum promissum, et exhibitum, acceperunt ipsam Ecclesiam per omnes gentes, dispersam, promissam, et exhibitam. Idola, quae colebant gentes, promiserat Deus se eversurum. Legitur in Scripturis; ibi illud invenis (Isai. II, 18; Ezech. VI, 6; et Mich. I, 7) . Videtis quemadmodum hoc temporibus nostris fecit Deus, quod ante tot millia annorum promisit. Etenim converterant se homines ab eo, a quo facti erant, ad illud, quod ipsi fecerant. Et cum sit semper melior, qui facit, quam illud, quod facit, ideo melior est Deus non solum homine, quem fecit, sed omnibus Angelis, Virtutibus, Potestatibus, Sedibus, Thronis, Dominationibus, quia omnia ipse condidit (Ephes. I, 21; et Coloss. I, 16) , ut sit inferius, quidquid facit homo, quam est ipse homo. Ad tantam dementiam ducti erant homines, ut adorarent idolum, qui damnare deberent. Si adorarent fabrum, qui fecerat idolum, manifestum est, fratres, quia faber melior, quam idolum, quod fecit. Et cum detestandi essent homines, si fabrum adorarent, ipsum idolum adorant, quod factum est a fabro. Detestandi essent adorando fabrum, sed meliores essent, quam qui adorant idolum. Si ergo damnantur meliores, quomodo plango pejores? Si vero adorantem fabrum damnandum esse dixi, qui dimittit fabrum, et adorat idolum, qui utique meliorem dimisit, ad inferiorem se contulit, quomodo damnandus est? Sed quem meliorem primo dimisit? Deum a quo ipse factus est. Imaginem Dei quaerit. In se habet. Non enim potuit facere faber imaginem Dei, sed Deus potuit facere imaginem sibi. Non fecit autem aliud tibi, sed te ipsum fecit ad imaginem suam. Adorando autem imaginem hominis, quam fecit faber, [Col. 0927] conteris imaginem Dei, quam tibi impressit Deus. Ideo, cum te vocat, ut redeas, reddere tibi vult illam imaginem, qua tu ipse cupiditate terrena quodam modo confricando perdidisti, et obsoletasti [Col. 0927] Ita Tertullianus Augustini πατριωτης Apolog. c. 5. obsoletant. Scorp. c. 6. obsoletassent. .
VIII. Inde est, fratres, quod imaginem suam a nobis quaerit Deus. Hoc commemorat Judaeos illos, quando illi obtulerunt nummum. Primo enim tentare illum voluerunt, cum dicerent: Domine, licet tributum dare Caesari (Matth. XXII, 17) ? ut, si diceret ille: Licet; calumniarentur illi, quia in maledicto vellet esse Israel, quem volebat esse tributarium, ut subjugatus esset Regi, ut daret tributa. Si autem diceret: Non licet reddere tributa; calumniarentur illi, quia contra Caesarem praeciperet, et auctor esset, ut non redderent tributum suum, quod debebant, quia subjugati erant. Vidit tentantes, tanquam veritas falsitatem, et convicit breviter mendacium ex ore mentientium. Non enim dixit in illos sententiam, ex ore suo, sed fecit, ut illi in se dicerent sententiam, quia scriptum est: Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo damnaberis (Id. XII, 37) . Quid me, inquit, tentatis? Hypocritae, ostendite mihi nummum. Ostenderunt. Cujus ait, habet imaginem, et inscriptionem? Responderunt: Caesaris. Et ille: Reddite ergo Caesari, quod Caesaris est, et Deo, quod Dei est (Id. XXII, 18-21) . Sicut Caesar quaerit imaginem suam in nummo tuo, sic quaerit Deus imaginem suam in animo tuo. Redde Caesari, ait, quae Caesaris sunt. Quid a te quaerit Caesar? Imaginem suam. Quid a te quaerit Deus? Imaginem suam. Sed Caesaris in nummo est, Dei imago in te est. Si quando nummum perdis, plangis quia imaginem Caesaris perdidisti. Quando adoras idolum, non plangis, quia injuriam facis in te imagini Dei?
IX. Tenete ergo, fratres, pollicitationem Domini Dei nostri, et numerate jam ex illo numero pollicitationum suarum, quanta reddidit. Christus nondum erat natus. In Scriptura erat promissus. Reddidit illum. Natus est. Nondum erat passus, nondum resurrexerat. Et hoc reddidit. Passus, crucifixus, resurrexit. Passio ipsius praemium nostrum est. Sanguis ipsius redemptio nostra est. Ascendit in coelum, sicut promiserat. Et hoc reddidit. Misit Evangelium per omnes terras. Ideo quatuor Evangelia esse voluit, ut significaretur quaternario numero totus orbis terrarum, ab Oriente et Occidente, ab Aquilone et Meridiano. Ideo duodecim Discipulos habere voluit, ut terni quodam modo per quatuor distributi videantur, quia in Trinitate vocatus est mundus, in Patre, et Filio, et Spiritu sancto. Reddidit hoc. Misit Evangelium, sicut praedixit. Quam speciosi pedes evangelizantium eorum, qui annuntiant pacem, evangelizantium bona (Rom. X, 15) ! Sicut praedixit: Non sunt sermones, neque verba, quorum non audiantur voces eorum. Per omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 4, 5) . Quomodo dixit, sic misit. Evangelium per omnes terras scribitur. Etiam Ecclesia persecutionem primo passa est. Reddidit, [Col. 0928] quia et Martyres promiserat. Recita cautionem: Pretiosa in conspectu Domini mors justorum ejus (Psal. CXV, 15) . Reddidit etiam Martyres, quia et ipsos promiserat. Quid postea reddendum erat? Adorabunt in conspectu ejus omnes reges terrae (Id. LXXI, 11) . Crediderunt et reges, qui primo persequendo Martyres fecerant. Videmus ergo et modo reges credidisse. Reddidit etiam, quod promiserat, ut jubentibus regibus idola frangerentur, quibus primo jubentibus Christiani occidebantur. Abstulit etiam idola, quia promiserat: Et in idolis nationum non erit respectus (Sap. XIV, 1) . Cum tanta ergo reddiderit, fratres, quare non illi credimus? Minus idoneus debitor est Deus? Si omnino nihil adhuc nobis reddidisset, idoneum debitorem tenebamus, qui fecit coelum et terram. Non enim pauper futurus erat, ut non haberet, unde redderet, aut fallit, cum ipse sit Veritas, aut tanta potestas est Deus, cui possit succedi, ut non habeat tempus reddendi?
X. Justum est, fratres, ut credatur Deo, antequam aliquid reddat, quia utilibet mentiri non potest, fallere non potest. Deus est. Sic illi crediderunt Patres nostri. Abraham sic illi credidit. Ecce vere laudanda fides, et praedicanda. Nihil ab illo acceperat, et credidit promittenti. Nos nondum credimus, qui tanta jam accepimus. Numquid poterat illi dicere Abraham: Credam, quia illud mihi promisisti, et reddidisti? A primo jussu credidit, nihil tale aliud acceperat. Exi de terra tua, dictum est illi, et de cognatione tua, et vade in terram, quam tibi dabo (Gen. XII, 1) . Et credidit statim, et non dedit illi ipsam terram, sed semini illius illam servavit, et semini ipsius promisit quid? In semine tuo benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18) . Semen ipsius Christus, quia de Abraham Isaac, de Isaac Jacob, de Jacob duodecim, de duodecim populus Judaeorum, de populo Judaeorum Virgo Maria, de Virgine Maria Dominus noster Jesus Christus. Et factus est semen Abraham Dominus noster Jesus Christus, et quod promissum erat Abrahae, invenimus impletum in nobis. In semine tuo, inquit, benedicentur omnes gentes. Credidit hoc, antequam aliquid vidisset. Credidit, et non vidit quod promittebatur. Nos autem videmus quod illi promissum est. Et quidquid illi promittebatur, futurum erat. Quid enim nondum reddidit Deus? Labores in saeculo isto futuros denuntiavit, et sanctos suos, et fideles suos futuros in laboribus, et fructum allaturos cum tolerantia (Luc. VIII, 15) . Praenuntiavit, et videmus. Ipsis laboribus atterimur. Qui nondum labores praenuntiati sunt? Neque enim putetis, fratres, quia, quod videtis atteri res humanas modo, non est scriptum in Scriptura Dei. Totum scriptum est, et tolerantia indicta est Christianis, et magis futura bona, quia venerunt mala, quae praedicta ventura erant. Nam si non venirent, quae dicta [Col. 0928] Certe: praedicta. erant, etiam de bonis nobis fidem auferrent, sed ideo venerunt ante mala, ut credamus futura bona.
[Col. 0929] XI. Modo mundus sic est, quomodo et torcular in pressuris est. Sed si amurca [Col. 0929] Αμοργη ab Αμεργώ, prima faex olivarum premi incipientium. Vide Plin. L. XV. c. 18. Memorat Noster et alibi. es, per cloacas vadis; si oleum, in gemellario [Col. 0929] Columellae Gemellar. L. XII. c. 50. Noster in Psal. CXXXVI. T. IV. col. 1518. Oleum in Gemellaria non videas. An igitur rectius Gemellarium, an Gemellaria? Vas fortasse duplex a Gemellis. manes. Nam necesse est, pressurae sint. Attendite amurcam, attendite oleum. Pressura fit aliquando in mundo, verbi gratia: fames, bellum, inopia, egestas, mortalitas, rapina, avaritia, pressurae pauperum, labores civitatum. Sunt ista. Videmus. Et praedicta sunt futura, et videmus, quia sunt. Invenimus homines inter istas pressuras murmurare, et dicere: Ecce temporibus christianis quanta mala sunt! Ante tempora christiana quanta bona abundabant! Non erant tanta mala ista. De pressura amurca exit. Per cloacas currit. Os ipsius propterea nigrum est, quia blasphemat. Non splendet. Oleum relucet. Invenis autem alium hominem de pressura ipsa, et de ipsa tritura, quae illum trivit. Numquid non ipsa tritura est, quae illum trivit? Audistis vocem amurcae, audite vocem olei. Deo gratias! Benedictum nomen tuum! Ista omnia mala, quibus nos conteris, praedicta erant. Securi sumus, quia ventura sunt et bona. Quando nos, et mali simul emendamur, fit voluntas tua. Te novimus Patrem promittentem, te novimus Patrem flagellantem. Erudi nos, et redde haereditatem, quam in fine promisisti. Benedicimus sanctum nomen tuum, quia nusquam fuisti mendax. Omnia, quemadmodum praedixisti, sic exhibuisti. In his laudibus de ipsa pressura emanantibus oleum currit in gemellario. Tamen quia torcular est totus iste mundus, unde etiam dicitur alia similitudo [Col. 0929] Locus turbatus: Quid si legas: Tamen, quamvis—inde etiam ducitur alia similitudo. Subolet pariter in mox sequentibus aliqua interpolatio. . Sicut in fornace probatur aurum et argentum, sic probat justos tentatio tribulationis; et de fornace aurificis similitudo ponitur. In angusto cacabo tres res sunt: Ignis, aurum, et palea. Et ibi vides imaginem totius mundi. Est ibi palea, est ibi aurum, est ibi ignis. Palea comburitur, ignis ardet, aurum probatur. Sic et in isto toto mundo sunt justi, sunt impii, est tribulatio. Mundus tanquam fornax est aurificis, justi tanquam aurum, impii tanquam palea, tribulatio sicut ignis. Numquid aurum purgaretur, nisi palea ureretur? Fit, quod impii ad cineres rediguntur. Cum enim blasphemant, et murmurant contra Deum, cinis efficiuntur. Ibi aurum purgatum justi, qui tolerabiliter ferunt omnes molestias mundi, et in suis tribulationibus laudant Deum, ut aurum purgatum, rediguntur in thesauros Dei. Habet enim Deus thesauros, quo mittat aurum purgatum; habet etiam loca sordida, quo mittat cinerem paleae. De isto mundo totum exigit. Tu vide, quid sis. Nam necesse est, ut veniat ignis. Si aurum te invenerit, sordes tollet; si paleam te invenerit, comburet, et ad cinerem perducet. Elige tibi, quid sis. Nam non potes dicere: Sine igne ero. Jam in fornace es aurificis, [Col. 0930] quo necesse est, veniat ignis. Magis te ibi esse necesse est, quia sine igne esse non poteris.
XII. Quare ergo non credimus, fratres, et venturum finem saeculi, et diem judicii, ut ibi recipiat unusquisque nostrum ea, quae gessit in corpore, sive bonum, sive malum? Quando videmus tot res promissas, exhibitas, et datas, quare non nobis eligimus, cum vivimus, illud, ubi semper vivamus? Puta, quia negligentes fuimus, hodie simus diligentes. Negligentes non debemus semper [Col. 0930] Non semper pro nunquam. esse. Crastinus dies, nescis, quid sit. Dei patientia id agere nos admonet, ut et nos, et vitam nostram, si mala fuerit, corrigamus, et, cum tempus est, meliora eligamus. An putatis, quia Deus dormit, et non videt facientes mala? Sed forte patientiam nos docet, et patientiam prior exhibet. Invenit autem hominem forte profecisse, et non facere, quod faciebat, id est, malum. Patitur iste aliquem malitiosum, et vult, ut tollat illum Deus, et murmurat adversus Deum, quia retinet inimicum ipsius fortem, et male facientem, et non illum tollit. Oblitus est, quia in ipsum patienter egit, et si prius agere vellet severiter, non esset qui loqueretur. Severitatem exigis Dei? Quia tu transisti, transeat et alter. Non enim, quia tu jam transisti, praecidisti pontem misericordiae Dei. Adhuc est, qui transeat. Fecit te bonum, cum esses malus, vult et alium, ut sit et ipse bonus ex malo, sicut tu ex malo factus es bonus. Sic omnes veniunt ordinibus suis. Sed alii nolunt venire, alii veniunt. Talibus enim dicit Apostolus: Tu autem secundum duritiam cordis tui, et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua (Rom. II, 5) . Deinde si malus vult perseverare in malo, non est socius tuus, sed erit probator tuus. Etenim, si malus est, et tu bonus, tolerando malum probaris bonus. Tu accipies coronam probationis tuae; ille autem habebit poenam in malo perseverationis suae. Deus autem, quid agat, patienter expectemus bonam ejus patientiam, paternam ejus disciplinam. Pater est, benignus est, misericors est. Magis si dimiserit nos fluere, tunc male irascitur nobis.
XIII. Attendite enim, fratres, et videte Amphitheatra ista, quae modo cadunt. Luxuria illa aedificavit. Putatis, quia illa pietas aedificavit? Non illa aedificavit nisi luxuria hominum impiorum. Non vultis, ut aliquando cadat, quod luxuria aedificavit, et surgat, quod pietas aedificat? Permisit enim Deus, quando ista aedificabantur, ut quandoque cognoscerent homines mala sua, quae faciebant. Sed quia noluerunt cognoscere, venit Dominus Jesus Christus, coepit illis mala sua praedicare, coepit evertere, quod pro magno habebant, et dicunt: Mala sunt tempora christiana. Quare? Quia evertitur tibi, ubi moriebaris. Sed: Abundabant, inquiunt, omnia bona, quando ista fiebant. Utique sic, ut bona de illis fierent. Si ergo nosti, quia dedit tibi Deus aliquando abundantiam, [Col. 0931] et male usus es, et ad perditionem usus es, vide, quia abundantia illa fecit te fluere, et perdere animam tuam. Nonne venit severus pater, et coepit dicere: Indisciplinatus est puer iste. Commisi illi hoc, aut illud. Quomodo illud perdidit, et illud. Si nos semen terrae, nisi bona fuerit, non damus, ne semen intereat, quomodo vultis, ut Deus nobis indisciplinatis, et negligentibus vitam nostram det abundantiam suam ad male utendum, et non vultis, ut praecidat Deus defluxus hominum? Fratres mei, medicus est, et membrum putre novit praecidere, ne putrescant inde et alia loca. Unus, inquit, digitus inde praeciditur; quia melius est, ut unus digitus minus sit, quam totum corpus putrescat. Si hoc homo medicus per artem suam facit, si ars medicinae aliquam partem membrorum tollit, ne omnia putrescant, quare Deus, quidquid novit putre esse, non secet in hominibus, ut perveniant ad salutem?
XIV. Nolite ergo, fratres, taediari [Col. 0931] Taediare apud Veget. Lamprid. Tertull. etc. ad Deum flagellantem, ne dimittat vos, et in aeternum pereatis, sed magis rogemus illum, ut moderetur ipsas plagas, et sic temperet, ne sub ipsis deficiamus, et rogemus, ut emendet cum salute, metiatur, et reddat postea, quod promisit sanctis suis. Videte, quid dixit Scriptura: Irritavit Dominum peccator. Secundum magnitudinem irae suae non exquiret (Psal. X, 4) . Quid est: Pro magnitudine irae suae non exquiret? Quia multum irascitur, Non exquiret, id est, dimittet illos perire. Si ergo multum irascitur, quando non exquirit, etiam multum misericors est, quando exercet. Tunc autem exercet, quando flagellat, quando cor nostrum affigit ad se. Teneamus ergo salutare ejus, et non fugiamus flagellum ipsius. Hoc nos docet, hoc monet, in hoc nos aedificat. Ipse filius ipsius, qui ad hoc venit, ut consoletur nos, quid boni hic pertulit? Dicite mihi. Certe Filius Dei est, Verbum Dei est, per quod facta sunt omnia. Quid boni hic pertulit? Non ipse est, qui, cum daemonia ejiceret, tales contumelias audiebat, ut diceretur illi: Daemonium habes (Joan. VII, 20) ? Filio Dei, qui daemones ejiciebat, Judaei dicebant: Daemonium habes. Jam meliores daemones, qui confitebantur Filium Dei, quam illi (Luc. IV, 41) . Nam et illi confitebantur, et illi non confitebantur. Tanta autem erat potentia illius, et tanta magnitudo, et tanta patientia, ut omnia toleraret. Flagellatus est, contumelias audivit, alapas accepit, consputus est in faciem, spinis coronatus est, irrisus est, delusus est, ad extremum ligno suspensus interfectus est, postea sepultus est. Filius Dei tanta hic pertulit. Si Magister, quanto magis Discipulus. Si ille, qui nos creavit, quanto magis nos creatura illius. Qui, ut nobis exemplum daret, patientiam nobis dimisit. Quare nos deficimus in ipsa patientia, quasi caput nostrum perdiderimus , quod nos praecessit ad coelum? Ideo enim caput nostrum praecessit ad coelum, tanquam dicens: Ecce qua. Venite, per molestias, per patientiam. Haec est via, [Col. 0932] quam vobis tradidi. Sed quo ducit via, qua me videtis ascendere? In coelum. Qui non vult hac ire, non vult illuc pervenire. Qui vult ad me pervenire, per viam veniat, quam monstravi. Et non potestis pervenire, nisi per viam molestiarum, dolorum, tribulationum, angustiarum. Sic pervenies ad requiem, quae tibi non tollitur. Si autem vis istam requiem, quae est ad tempus, et recedere a via Christi, observa tormenta Divitis illius, qui apud inferos torquebatur, quia et ipse requiem praesentem desideravit, et poenas sempiternas invenit. Fratres charissimi, eligite potius duriora, quae sine fine requiem habebunt in aeternum. Conversi ad Dominum, etc.
I. Judaei deteriores Ninivitis, et Regina Saba. II. Quomodo hominis a spiritu immundo liberati novissima fiant pejora prioribus. III. Parentes a Christo docentur, non impedire filios in bono opere. IV. Cum Christus nascendo utrumque sexum honoraverit docetur officium Prolium. V. Refelluntur Manichaei asserentes Christum non habuisse Matrem. VI. Concluditur contra Manichaeos Christum habuisse matrem. VII. Unde Mariae Virginis excellentia. VIII. Quomodo Christianus fieri possit mater Christi.
I. EA, quae de sancto Evangelio recitata sunt, fratres charissimi, si omnia pertractare cupiamus, vix tempus sufficit singulis, quanto magis non sufficit omnibus. Jonam prophetam, qui dejectus in mare belluae marinae utero exceptus est, et die tertia vivus emovitus, figuram gessisse Salvatoris, qui passus est, et die tertia resurrexit, ipse Salvator ostendit. Accusatus est populus Judaeorum in comparatione Ninivitarum, quoniam Ninivitae, ad quos missus est redarguendos [Col. 0932] Membranae mendose: sed arguendos. Jonas propheta, agendo poenitentiam iram Dei placaverunt, et misericordiam meruerunt. Et ecce, inquit, plus quam Jonas hic (Matth. XII, 41) , volens intelligi se ipsum Dominus Christus. Audierunt illi servum, et vias suas correxerunt; audierunt isti Dominum, et non solum se non correxerunt, sed insuper illum occiderunt. Regina Austri exurget, inquit, in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam. Venit enim a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic (Ibid. 42) . Non fuit magnum Christo plus esse quam Jonas, plus esse quam Salomon. Ille enim Dominus, illi servi erant. Sed tamen quales sunt, qui praesentem Dominum contempserunt, quando alienigenae servos ejus audierunt?
II. Deinde sequitur: Cum autem spiritus immundus exierit ab homine, ambulat per loca arida quaerens requiem, et non invenit. Tunc dicit: Revertar in domum [Col. 0933] meam, unde exivi. Et veniens invenit eam vacantem, scopis mundatam, et ornatam. Tunc vadit, et assumit secum alios septem spiritus nequiores se, et inhabitantes habitant in ea, et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Sic erit generationi huic pessimae (Matth. XII. 43-45) . Hoc ut intelligatur, si congruenter exponatur, multum sermo immorabitur. Breviter tamen attingam, quantum Dominus donat, ne vos ab hujus rei intellectu jejunos dimittam. Quando fit in Sacramentis remissio peccatorum, mundatur domus, sed habitator est necessarius Spiritus sanctus. Spiritus autem sanctus non habitat nisi humiles corde. Deus enim dicit: Super quem requiescet Spiritus meus? et respondet proposito: Super humilem, et quietum, et trementem verba mea (Isai. LXVI, 2) . Ille ergo cum fuerit habitator, implet, regit, agit, frenat a malis, ad bona excitat, suavem facit justitiam, ut homo bene faciat amore recti, non timore supplicii. Hoc, quod dixi, agere per semetipsum homo minus idoneus est; sanctum autem Spiritum si habuerit habitatorem, ipsum in omnibus bonis etiam invenit et adjutorem. Superbi autem quidam, peccatis sibi remissis, si praesumpserunt ad bene vivendum de solo libero humanae voluntatis arbitrio, ipsa superbia a se excludunt Spiritum sanctum, et remanet domus quasi mundata a peccatis, sed inanis omnibus bonis. Dimissa sunt peccata tua, caruisti malis, sed non te nisi Spiritus sanctus implebit bonis. Hunc repellit superbia. Praesumis de te, dimittit te. Confidis tibi, donaris tibi. Sed illa cupiditas, qua malus eras, repulsa ab homine, hoc est, a mente tua, quando remissa sunt peccata tua, vagatur per deserta quaerens requiem, et non inveniens requiem redit ad domum illa cupiditas, invenit mundatam, Adducit secum alios spiritus septem nequiores se, et erunt pejora hominis illius novissima, quam erant prima. Septem alios adducit secum. Quid est, Alios septem? Ergo et ipse immundus spiritus septenarius est? Quid est hoc? Per septem universitas significatur. Totus ierat, totus venit, et utinam solus veniret. Quid est: Adducit secum alios septem? Quos non habebat, quando erat malus, habebit alios falso bonus. Intendite, ut, si possum, quantum adjuvor, explanem quod dico. Spiritus sanctus operatione septenaria commendatur, ut sit in nobis Spiritus sapientiae et intellectus, consilii, et fortitudinis, scientiae, et pietatis, et timoris Dei (Isai. XI, 2, 3) . Huic septenario bono constitue a contrario septenarium malum: spiritum stultitiae et erroris, spiritum temeritatis, et ignaviae, spiritum ignorantiae, et impietatis, et spiritum superbiae contra timorem Dei. Isti sunt septem nequam. Qui sunt Alii septem nequiores? Alii septem nequiores in hypocrisi inveniuntur. Unus malus spiritus stultitiae, alter pejor simulatio sapientiae. Spiritus malus spiritus erroris, alter pejor simulatio veritatis. Spiritus malus spiritus temeritatis, alter pejor simulatio consilii. Spiritus malus spiritus ignaviae, alter pejor simulatio fortitudinis. Spiritus malus spiritus ignorantiae, alter pejor simulatio scientiae. Spiritus malus spiritus impietatis, alter pejor simulatio pietatis. Spiritus malus spiritus [Col. 0934] elationis, alter pejor simulatio timoris. Septem non ferebantur, quis ferat quatuordecim? Necesse est ergo, ut, cum malitiae fuerit addita simulatio veritatis, sint pejora hominis novissima, quam erant prima.
III. Haec eo loquente ad turbas (Evangelium sequor) mater ejus, et fratres ejus stabant foris volentes loqui cum illo. Nuntiavit ei quidam dicens: Ecce mater tua et fratres tui foris sunt, loqui tecum volunt. Et ille: Quae mihi mater est, aut qui fratres? et extendens manum super Discipulos suos ait: Hi sunt mater mea, et fratres mei. Et quicumque fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse mihi frater, soror, et mater est (Matth. XII, 46 50) . Hinc solum vellem loqui, sed, quia superiora nolui praeterire, non parvam partem temporis, quantum sentio, consumpsi. Hoc enim, quod modo proposui, multos habet sinus, nodosque quaestionis, quomodo pie Dominus Christus contempserit matrem, non qualemcumque matrem, sed quanto magis Virginem matrem, tanto magis talem matrem, cui sic attulit foecunditatem, ut non adimeret integritatem, matrem Virginem concipientem, Virginem parientem, Virginem perpetuo permanentem. Talem matrem ille contempsit, ne operi, quod agebat, maternus se insereret, eumque impediret affectus. Quid enim agebat? Populis loquebatur, veteres homines destruebat, novos aedificabat, animas liberabat, vinctos solvebat, caecas mentes illuminabat, bonum opus faciebat, in bono opere actu et sermone fervebat. Inter haec nuntiatus illi est carnalis affectus. Audistis quid responderit, ut quid ego repetam? Audiant matres, ne impediant carnali affectu bona opera filiorum. Si enim voluerint impedire, et agentibus sic irruerint, ut saltem interpolent, quod differri non oportet, contemnentur a filiis. Audeo dicere: Contemnentur, pietate contemnentur. Et quando erit filio suo bono operi mente intento, et ideo matrem venientem contemnenti, quando erit irata mulier, sive maritata, sive vidua, quando contempta est Virgo Maria? Sed dictura es mihi: Ergo filium meum Christo comparas? Nec illum Christo comparo, nec te Mariae. Non ergo Dominus Christus maternum damnavit affectum, sed contemnendae matris pro opere Dei magnum in se ipso demonstravit exemplum. Et in loquendo doctor erat, et in contemnendo doctor erat, et ideo dignatus est contemnere matrem, ut pro Dei opere te contemnere doceret et patrem.
IV. Non enim poterat Dominus Christus homo fieri sine matre, qui potuit sine patre. Si oportebat, imo quia oportebat, ut homo fieret propter hominem, qui fecit hominem, considerate et recolite, unde ipsum primum hominem fecit. Primus homo factus est sine patre, sine matre. Quod potuit primo humanis instruendis rebus aptare, non potuit postea tale aliquid ad reparandas res humanas sibi coaptare? Difficile erat Sapientiae Dei, Verbo Dei, Virtuti Dei, unigenito Filio Dei, difficile erat, quem sibi coaptaret, facere hominem, undecumque voluisset? Angeli se homines hominibus praebuerunt. Abraham sanctos Angelos pavit, et tanquam homines invitavit, nec tantum vidit; [Col. 0935] sed et tetigit; nam pedes lavit (Gen. XVIII) . Numquid illa, quasi per phantasmata ludicra, ab Angelis facta sunt? Si ergo potuit Angelus humanam speciem, cum voluit, veram exhibere, non potuit Dominus Angelorum, undecumque vellet, quem susciperet, verum hominem facere? Sed noluit hominem habere patrem, ne per concupiscentiam carnalem veniret ad homines, voluit tamen matrem, ut matrem haberet inter homines, quam pro Dei opere contemnendo doceret homines. Voluit sexum virilem suscipere in se, et muliebrem sexum honorare dignatus est in matre. Etenim antiquitus et foemina peccaverat, et viro peccatum propinaverat (Id. III) . Utrumque conjugium diaboli fraude deceptum est. Si veniret Christus vir non cum foeminei sexus commendatione, desperarent de se foeminae. maxime, quia per illam lapsus est homo. Utrumque honoravit, utrumque commendavit, utrumque suscepit. De foemina natus est [Col. 0935] Addo: vir. Ita videntur exigere, quae sequuntur. . Nolite desperare, viri. Vir esse dignatus est Christus. Nolite desperare, foeminae, De foemina nasci dignatus est Christus. Ad salutem Christi sexus uterque concurrat. Veniat masculus, veniat foemina. In fide nec masculus est, nec foemina (Galat. III, 28) . Docet ergo te Christus contemnere parentes tuos, amare parentes tuos. Tunc enim ordinate et pie amas parentes, quando Deo non prae ponis parentes. Qui amat (Domini verba sunt) qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus (Matth. X, 37) . His verbis quasi videtur admonuisse, ne amares. Imo, si attendas, admonuit, ut amares. Potuit enim dicere: Qui amat patrem aut matrem, non est me dignus. Non hoc dixit, ne loqueretur contra legem, quam dedit. Ipse enim legem illam per Moysen famulum suum dedit, ubi scriptum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam (Exod. XX, 12; et Deut. V, 16) . Non contrariam legem promulgavit, sed illam commendavit, et ordinem te docuit, non pietatem subvertit. Qui amat patrem aut matrem, sed plus quam me. Amet ergo, sed non plus quam me. Deus Deus est, homo homo est. Ama parentes, obsequere parentibus, honora parentes; sed, si te Deus ad aliquid amplius vocat, ubi possit impedimento esse parentalis affectus, serva ordinem, noli evertere charitatem.
V. In tanta veritate doctrinae Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi quis credat calumniam quaesivisse Manichaeos, qua conarentur asserere Dominum Jesum Christum non habuisse ullam matrem? Hoc enim sapiunt, imo desipiunt, quod Dominus Jesus non habuerit hominem matrem, contra Evangelium, contra lucem ipsius veritatis. Et, unde argumententur, attendite. Ecce, inquiunt, ipse dicit. Quid dicit? Quae est mater mea, aut qui sunt fratres mei (Matth. XII, 48) ? Ipse, inquiunt, negat, et tu ei vis imponere, quod negat. Ipse dicit: Quae est mater mea, aut qui sunt fratres mei? et tu dicis: Habet matrem. O stulte, o contentiose, o merito odiose! responde mihi, unde scias dixisse Dominum: Quae est mater mea, aut qui sunt fratres mei? Tu negas Christum habuisse matrem, et [Col. 0936] quod intendis, per hoc docere conaris, quia dixit: Quae est mater mea, aut qui sunt fratres mei? Si alius existat, et dicat hoc Dominum Christum non omnino dixisse, unde convinces? Responde, si potes, ad hominem negantem, quod hoc dixerit Christus. Unde convinces, inde convinceris. Numquid enim, hoc se dixisse, in aurem tibi Christus ipse indicavit? Responde, ut ore tuo convincaris. Responde ut, hoc Christum dixisse, convincas. Novi, quod dicturus est Codicem sumam, Evangelium aperiam, verba ejus recitabo scripta in sancto Evangelio. Bene, bene. Ipso Evangelio tenebo te cum ipso, Evangelio alligabo te, de ipso Evangelio suffocabo te. In ipso Evangelio recita, quod pro te, putas. Aperi, lege. Quae est mater mea? Quare hoc dixit, supra leges. Nuntiavit ei quidam: Ecce mater tua, et fratres tui foris stant (Matth. XII. 47) . Nondum premo, nondum teneo, nondum suffoco, Adhuc potes dicere: Ille quidem falsus nuntius fuit, non verum dixit, mendacia suggessit. Propterea Dominus falsum nuntium refutavit. Post nuntium quippe ejus respondit: Quae est mater mea? Quasi diceret: Tu dicis: Foris stat mater tua. Ego dico: Quae est mater mea? Cui vis, inquit, credamus? Nuntio suggerenti, an, quod nuntiaverat, Christo respuenti. Audi ergo. Adhuc interrogo te. Tantum Evangelium tene. Noli mihi codicem projicere post te. Tene, da auctoritatem Evangelio, quam nisi dederis, non erit unde probes Dominum dixisse: Quae est mater mea? Cum vero auctoritatem dignam tribueris Evangelio, vide quid interrogem. Paulo ante interrogaveram, unde scires utrum dixerit Christus: Quae est mater mea? Quid praecesserat? Nuntius quidam dixerat Christo. Mater tua foris stat. Antequam hoc diceret nuntius, vel, ut hoc diceret nuntius, quid praecessit? Cogo [Col. 0936] Fortasse: Rogo. , ut legas. Video te jam timere, ne legas. Respondit Dominus, et dixit. Quis dixit? Non dico, quis dixit: Quae est mater mea? respondebis enim: Dominus dixit. Respondit Dominus, quis dixit? Responsurus es: Evangelista dixit. Evangelista iste verum dixit, an falsum? Dicturus es, quod verum dixit, aut [Col. 0936] In membranis: an, quod ἄλογον videtur. falsum. Respondit Dominus, et ait illi, quod Evangelista dixit, verum dixit, an falsum? Si dicturus es falsum dixisse Evangelistam, Dominum respondisse, unde scis: Quae est mater mea? Dominum dixisse? Si autem propterea convincis: Quae est mater mea? Dominum dixisse, quia hoc eum dixit Evangelista dixisse, non convincis hoc Dominum dixisse, nisi credideris Evangelistae. Jam si credis Evangelistae, quia nihil dicis, si non credideris Evangelistae, lege superius quid dixerit ipse Evangelista.
VI. Quandiu tibi moras facio! Quandiu te suspendo! Beneficium est, ut cito vincaris. Attende, inspice, lege. Video te nolle. Da codicem. Ego lego: Haec eo loquente ad turbas. Quis hoc dicit? Evangelista, cui si non credis, nihil Christus dixit. Si nihil Christus dixit, Quae est mater mea? Christus non dixit. Si autem, Quae est mater mea? Christus dixit, verum est [Col. 0937] quod Evangelista scripsit. Vide, quid ante dixit. Haec eo loquente ad turbas, mater ejus et fratres ejus foris stabant, volentes loqui cum eo. Nondum aliquid nuntius ille nuntiavit, quem potes dicere fuisse mentitum. Quid nuntiaverit vide, quid Evangelista praemiserit attende. Haec Domino loquente ad turbas, mater ejus, et fratres ejus foris stabant. Quis hoc dicit? Evangelista, cui credis, Dominum dixisse; Quae est mater mea? Sed si haec dicta non credis, ut illa, Dominus ergo non dixit: Quae est mater mea? Sed vere Dominus dixit: Quae est mater mea? Crede ergo ei qui dixit, Dominum dixisse: Quae est mater mea? Qui enim dixit, Dominum dixisse: Quae est mater mea? ipse dixit: Haec eo loquente, foris stabat mater ejus. Quare ergo negavit matrem suam? Absit! Intellige. Non negavit, sed aliquid, quod faciebat, matri praeposuit. Postrema sola [Col. 0937] Numquid: solum? causa est quaerere, quare Dominus dixerit: Quae est mater mea? Prima causa est videre, quod habuerit, de quo diceret: Quae est mater mea? Habuit, foris stabat, loqui cum eo volebat. Dic mihi, unde scis? Evangelista dicit, cui si non credidero, nihil Dominus dicit. Ergo habuit matrem; sed quid est: Quae est mater mea? Ad ista, quae ego facio, Quae est mater mea? Si dicas alicui periclitanti, et patrem habenti: Liberet te pater tuus; quem scit ille non esse idoneum liberando filio suo, nonne respondet tibi summa pietate, integra veritate: Quid est pater meus? Ad hoc quod volo, ad hoc quod mihi nunc opus esse sentio, quid est pater meus? Ad illud ergo, quod agebat Christus, quod vinctos solvebat, caecas mentes illuminabat, interiores homines aedificabat, templum spirituale sibi fabricabat, quae est mater ejus? Sed si putas ideo Christum non habuisse matrem in terra, quia dixit: Quae est mater mea? nec Discipuli ejus habuerunt patres in terra, quia dixit eis ipse Dominus: Ne vobis dicatis patrem in terra. Domini verba sunt: Ne vobis dicatis patrem; unus est enim Pater vester Deus (Id. XXIII, 9) . Non patres non habebant, sed ubi venturum est ad regenerationem, quaeratur pater regenerationis, non damnetur pater generationis, sed ei praeponatur pater regenerationis.
VII. Ecce illud magis attendite, charissimi fratres mei, illud magis attendite, obsecro vos, quod ait Dominus Christus extendens manum super Discipulos suos: Haec est mater mea, et fratres mei. Et qui fecerit voluntatem Patris mei, qui me misit, ipse mihi et frater, et soror, et mater est. Numquid non fecit voluntatem Patris Virgo Maria, quae fide credidit, fide concepit, electa est, de qua nobis salus inter homines nasceretur, creata est a Christo, antequam in illa Christus crearetur? Fecit, fecit plane voluntatem Patris sancta Maria, et ideo plus est Mariae, discipulam fuisse Christi, quam matrem fuisse Christi. Plus est felicius discipulam fuisse Christi, quam matrem fuisse Christi. Ideo Maria beata erat, quia, et antequam pareret, magistrum in utero portavit. Vide, si non est, quod dico. Transeunte Domino cum turbis sequentibus, et [Col. 0938] miracula faciente divina, ait quaedam mulier: Felix venter, qui te portavit [Col. 0938] Videtur redundare haec sententia. . Beatus venter, qui te portavit. Et Dominus, ut non felicitas in carne quaereretur, quid respondit? Imo beati, qui audiunt verbum Dei, et custodiunt (Luc. XI, 27, 28) . Inde ergo et Maria beata, quia audivit verbum Dei, et custodivit. Plus mente custodivit veritatem, quam utero carnem. Veritas Christus, caro Christus. Veritas Christus in mente Mariae, caro Christus in ventre Mariae. Plus est, quod est in mente, quam quod portatur in ventre. Sancta Maria, beata Maria, sed melior est Ecclesia, quam Virgo Maria. Quare? Quia Maria portio est Ecclesiae, sanctum membrum, excellens membrum, supereminens membrum, sed tamen totius corporis membrum. Si totius corporis, plus est profecto corpus, quam membrum. Caput Dominus, et totus Christus caput et corpus. Quid dicam? Divinum caput habemus, Deum caput habemus.
VIII. Ergo, charissimi, vos attendite. Et vos membra Christi estis, et vos corpus Christi estis. Attendite, quomodo sitis, quod ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Quomodo eritis mater Christi? Et Quicumque audit, et quicumque facit voluntatem Patris mei, qui in caelis est, ipse meus frater, et soror, et mater est (Matth. XII, 49, 50) . Puta, Fratres intelligo, Sorores intelligo; una est enim haereditas, et ideo Christi misericordia, qui, cum esset unicus, noluit esse solus, voluit nos esse Patri haeredes, sibi cohaeredes. Talis est enim illa haereditas, quae cohaeredum multitudine angusta esse non possit. Intelligo ergo fratres nos esse Christi, sorores Christi esse sanctas et fideles foeminas; matres Christi quomodo possumus intelligere? Quid igitur? Audemus nos dicere matres Christi? Imo audemus nos dicere matres Christi. Dixi enim vos fratres ejus omnes, et matrem suam non auderem? Sed multo minus audeo, quod Christus dixit, negare. Eia, charissimi, intendite, quomodo sit Ecclesia, quod manifestum est, conjux Christi, quod difficilius intelligitur, sed tamen verum est, mater Christi. In ipsius typo Maria Virgo praecessit. Unde, rogo vos, Maria mater est Christi, nisi quia peperit membra Christi? Vos, quibus loquor, membra estis Christi. Quis vos peperit? Audio vocem cordis vestri: Mater Ecclesia. Mater ista sancta, honorata, Mariae similis et parit, et virgo est. Quia parit, per vos probo. Ex illa nati estis, et Christum parit: nam membra Christi estis. Probavi parientem, probabo virginem. Non me deserit divinum testimonium, non me deserit. Procede ad populum, beate Paule. Esto testis assertionis meae. Exclama, et dic, quod volo dicere. Sponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo (2 Cor. XI, 2) . Ubi est ista virginitas? Ubi timetur corruptio? Ipse dicat, qui virginem dixit. Sponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo. Timeo autem, inquit, ne sicut serpens Evam seduxit versutia sua, sic et vestrae mentes, inquit, corrumpantur a castitate, quae est in Christo. Tenete in mentibus virginitatem mentis. Virginitas fidei catholicae integritas. [Col. 0939] Ubi corrupta est Eva sermone serpentis, ibi debet esse virgo Ecclesia dono Omnipotentis. Ergo in mente pariant membra Christi, sicut Maria in ventre Virgo peperit Christum, et sic eritis matres Christi. Non est longe a vobis, non est praeter vos, non abhorret a [Col. 0940] vobis. Fuistis filii, estote et matres. Filii matris, quando baptizati estis, tunc membra Christi nata estis. Adducite ad lavacrum baptismatis, quos potestis, ut sicut filii fuistis, quando nati estis, sic etiam ducendo ad nascendum matres Christi esse possitis.
Epistola ad Pium VII
[Col. 0939] BEATISSIME PATER,
QUANDOQUIDEM gratulandum mihi plane video quod illud fuerit sorte datum, ut novos quosdam Divi Aurelii Augustini Sermones in Codicibus Mss. Cassinensis hujus Archicoenobii delitescentes, omniumque oculis hactenus impervios nunc primum e blattis eruerem, lucisque usura donarem, patiare, quaeso, BEATISSIME PATER, ut illorum TIBI specimen sistam, quod quidem, nec temere, in antecessum procudendum curavi. Istud, inquam, sermonum specimen BEATITUDINI TUAE jure, meritoque sistendum putabam, tum quod monumenta exhibet pretiosissima Magni illius Ecclesiae Doctoris, et Magistri, cujus doctrinae praestantia, ac divina quaedam celsitudo in Apostolicae Sedis Tuae culmine potissimum sibi semper propugnaculum vindicavit, tum quod illinc Sermones isti sunt deprompti, unde Benedictina Soboles est propagata, cui SANCTITAS TUA olim in minoribus emancipabatur, cujusque nunc et Parens existis, et Decus, [Col. 0940] et Praesidium. Renidentiori igitur fronte quam quisquam alius illos excipias ac benigniori veluti sinu foveas, praesentissimum iis columen praestans; ne quis pateat obtrectationi, invidiaeque locus: eo vel magis quod Benedictina Familia illud fere privilegium non immerito sibi arroget, ut per suos praecipue Alumnos tanti Doctoris opera recognoscantur, illustrentur, edantur. Tu igitur votis, coeptisque annue, BEATISSIME PATER, quem dum Christianus Orbis Parentem publicum jamdiu colit, ac veneratur, simul et scientiarum, et Artium Maecenatem, Patronumque beneficentissimum suspicit, ac miratur: Cujus demum Sanctissimis provolutus pedibus paternae Benedictionis pignus in me, meumque Archicoenobium istud, Congregationemque universam quam humillime deposco.
SANCTITATIS TUAE Humillimus, atque Obsequentissimus Filius D. OCTAVIUS FRAJA FRANGIPANE MONACHUS CASSINAS.
Praeloquium
[Col. 0939] CODICES manuscriptos Bibliothecae hujus Cassinensis in novum catalogum digerere aggredienti, tum ad rerum materias, tum ad characterum formam, tum ad aetates ipsas aequiore qua possem lance expendendas, nihil mihi optatius, nec auspicatius contigisset unquam, quam ut in plerosque inciderem magni Doctoris Augustini sermones, quos in editis Exemplaribus, iisque probatissimis vel desiderari prorsus, vel pluribus intercipi lacunis perspexi. Horum atiquos licet enuntiatos invenerim in Bibliotheca Medicea cum Laurentiana Leopoldina, in illa S. Marci Venetiarum, aliisque, quarum exstant Catalogi Codicum Mss. typis impressi; de iis tamen singulis ibidem annotatum legi ab Editione exulare. Nonnullos vero ad numerum viginti quinque nuper reperi in lucem editos apud Germanos anno 1792 per Virum clarissimum Michaelem Denis Praefectum Bibliothecae Vindobonensis; caeteros in tenebris adhuc delitescere dolui. Quibus lucem amplius invideri aegrius ferens nil potius habui, quam ut investigandis, si quae forent, laciniis adlaborarem, ex quibus [Col. 0940] nimirum unus et alter videretur assutus pannus: neque enim me fugiebat mos ille praeposterus, qui apud sequiores praecipue aetates invaluerat, concinnandi videlicet ex Patrum Excerptis unum aliquem veluti nothum partum, quem temere cui vellent adjudicarent. Verebar scilicet ne operam luderem, neve quid audacius molirer supra sedulam hoc in genere, vixque sane aequiparandam curam doctissimorum Monachorum Congregationis S. Mauri in sua Parisiensi Editione: meritoque etiam suspicabar ne caeterarum longe praeclariorum Bibliothecarum dignitati, spectataeque praecellentiae derogatum a me vel aliquantulum videretur.
Ad locupletiorem proinde rei evidentiam ipsos consulendos duxi praestantes doctrina Viros, et quavis fere exceptione majores, nec non alios egregios rerum hujusmodi aestimatores in variis Italiae urbibus degentes, mihique litterarum familiaritate conjunctos, inter quos principem profecto locum tenet doctissimus Aloysius Vincentius Cassittus ex Praedicatorum Familia, cujus sagacitati solertiaeque hac in [Col. 0941] re plurimum et honorem testor, et gratiam; qui quidem omnes sermones istos (quot nempe prae oculis habuere) unanimi prope judicio novos pronuntiarunt, necnon et Augustinianam redolere dicendi formam: quin et ab iis additos mihi stimulos fateor, ad illos quam citius publici juris faciendos. Quorum mehercule gravissimorum hominum et stimulis, et votis amplius obluctari non valens, deque litterarum Republica praeclare me meriturum confidens, iis morem gessi; illudque unum mihi cavendum statui, quod cautum cuique optimo novimus, ut ne quid falsi auderem, ne quid veri non auderem.
Et sane non inconsultum quoddam aucupandae celebritatis studium, non praeceps quaedam judicandi libido, non ipsum denique in magnum Doctorem obsequium me illos Augustino vindicare jusserunt; at cum caeteris probatae Critices praesidiis suffultus, tum una potissimum fretus fide Codicum, quos in reliquis omnibus ad unguem conspirare cum excusis Exemplaribus animadverti, quidni illorum auctoritati acquiescerem? Quod si qui forte vel dissonantia styli, qui dicitur, vel argumentorum levitate, vel alia quavis de causa non satis digni tanti Doctoris nomine inveniantur, quique proinde vel ut apocryphi expungendi, vel inter dubios videantur amandandi, prudentiorum judicium non moror; eosque peroptem linceis oculis instructos, quibus et Verlinus ipse, et Vindingus invideant.
Num vero ex stylo praecipue satis certum argumentum eliciatur ad auctorem definiendum haeret aqua. Perarduum sane, ac perdifficile dixerim, caeteris tamen paribus; illudque sit exemplo. In Homiliario Patris Combefisii sermo habetur: Hodie verus sol: (T. 1, pag. 519) quem Ipse Origeni adjudicatum refert, quem contra P. Bruni Divo Maximo vindicat, f. 413; Vallarsius putat inter Hieronymi apocrypha amandandum; Bibliotheca vero Laurentiana apud Bandinium Divo Ambrosio accenset. Anne Patrum stylus novus veluti Proteus in novas, et varias sese fingit species?
Ipse etiam Augustini stylus quantopere, quamque multis de causis varius sit, et multiplex, graphice exponunt ipsi Editores Monachi in Praefatione ad Tomum quintum: qui simul doctissime, ut assolent, persuadent unum in omnibus, eumdemque existere Augustini spiritum, quo veluti animatur illius stylus. Ubique enim, inquiunt, agnoscitur Augustinus proprio quodam eloquentiae gravis, ac seriae genere, quod sibi lectorum animos subjicit, non lepore comptae, et affectatae elocutionis, sed efficacia quadam judicii, prudentiae, pietatis.
Neque illud hic praetereundum putem; dictiones ipsas, ac sententias, ipsasque fere periodos, quae alicubi in Augustino occurrunt, in novis etiam istis sermonibus passim iterari. Cave tamen ex hoc laciniosos dixeris, dubiaeque fidei: id ipsum enim praefati Editores saepenumero deprehenderunt vel in ipsis authenticis Augustini partubus, et Augustinum legentibus ubique patet, in libris praesertim. De Quaestionibus. [Col. 0942] Nonnulla autem in nonnullis sermonibus adesse, quae et alibi adsunt, longe secus est ac sermones verbis ejus consarcinari. Ecquis autem neget S. Doctorem innumeros prope sermones aut ex tempore fundentem, aut scriptis consignantem facillime potuisse iisdem verbis nonnunquam easdem reddere sententias?
Quod si quis curiosius sciscitetur qui factum sit ut doctissimi illi Monachi nullibi sermones istos meminerint, percontari et mihi liceat, qui fieri unquam potuerit, ut meminissent, cum nec ipso. Cassinenses Codices in exornanda Augustini Editione vel a limine salutarint? idque ex eo vel maxime patet quod inter Manuscriptos omnes ab iis singillatim recensitos, et naviter collatos nostri prorsus silentio praetereantur. Nec tamen arguas eos idcirco fuisse posthabitos, quod vel ut minus probatae fidei, vel ut apocryphi omnino in nullo habiti sint numero: namque apocryphis saltem contentas Homilias accensuissent, uti pronum est colligere ex trina apud ipsos instituta sermonum classe; quos nempe integerrimis illis Editoribus libuit dispescere in authenticos, dubios, et apocryphos.
Si quem porro cupido incesserit dignoscendi penitius, qua potissimum de causa ea in Editione nulla Bibliothecae Cassinensis habita sit ratio, fieri hoc potuit seu quod ipsa fuerit minus celebratae famae apud Gallos priusquam Mabillonius, Montfauconius, aliique hujusce subsellii homines suum illi testarentur honorem, seu quod ingruentia undique bella, quae tunc temporis, aetate nimirum Ludovici Magni Regis Christianissimi Europam pene totam fatigabant, communicandi libertatem adimerent, ipsaque fortasse litterarum diribitoria praepedirent. Quod si haec naso suspenderis adunco, nullo plane negotio evincerem ex syllabo Codicum quos contulere, hoc iis fuisse propositum, ut ex Bibliothecis Italis omnibus Vaticanam tantum, necnon et S. Crucis in Jerusalem de Urbe consulerent, reliquis universis posthabitis, vel ipsa nobilissima Medicea.
Ipsum autem Mabillonium, Montfauconium, caeterosque apud nos diversatos saepe saepius ad expiscanda litterarum, et vetustatis monumenta, quoad Homilias istas caecutire pene visos esse, neque iverim inficias, neque mirari subit. Cum enim post adornatam jam Parisiensem Editionem cruditissimi illi hospites huc perrexerint, nullum putarunt pretium operae ad Sermones istos attendere impensius, quos facile censebant cum reliquis omnibus luce donatos. Quin et suspicari merito licet Codices ipsos utpote sequioris aevi prae aliis longe remotiorum aetatum minime fuisse iis exhibitos; vel demum, quod multo verosimilius, tempus eos defecisse Codices nostros singulos trutinandi numero quidem supra quingentos. Idque Montfauconii ipsius exemplo liquido patet, qui cum caeterarum Bibliothecarum, tum et Cassinensis Codices omnes recensendo enumerat, quavis seclusa peculiari analysi. Quid quod et ab ipso in Bibliotheca Monasterii SS. Severini, et Sosii Neapoli Ordinis [Col. 0943] S. Benedicti Codex inter caeteros recensetur, et describitur Num. 7, quin de thesauro illo nec nova proferat, nec vetera? Codex, inquam, tunc temporis Monasterio illi deputatus, nunc Bibliothecae Vindobonensi plurimis ab hinc annis addictus, unde scilicet praefatus perspicacissimus Denisius novos Augustini sermones auspicatissimo elicuit; in quo hercle hanc nobis gloriam invidit non ita multis annis ante, viam tamen munire visus est ad confirmandam Codicum nostrorum authentiam.
Sed ad rem universam secundis curis recognoscendam, utque ex Horatiano praecepto nonum prematur in annum, certum mihi est decem duntaxat ex sermonibus hisce (quos complures datum est detegere) in praesens typis mandare Speciminis instar; atque eo vel magis quod frustrari ulterius spem publicam non liceret, neu quis illud in nos merito obganniret: Fortunati sua si bona norint. Modicis vero, iisque pernecessariis annotationibus, animadversionibusque illos communire ad rem duxi, uti et in antecessum annotatu dignum est illos e Codicibus Membranaceis prodire, et quidem saeculi ut plurimum X, et XI, characteres Longobardos prae se ferentibus, ad typum porro eorum, quos exhibet Mabillonius de Re Diplom. Tom. I, Num. 4, ex Codice Chisiano sign. Num. 1521, et Num. 5, ex Codice Mediceo Laurentiano; quosque et idem P. Bruni annotat in Editione Rom. S. Maximi; quos et Trombellius refert in sua Arte internoscendae aetatis Codicum Latinorum, et Italorum pag. 79, quos denique et P. Blasi meminit in serie Principum, qui Longobardorum aevo Salerni imperarunt. Tab. III. Num. III. Quibus Codicibus omnibus licet solertissimi isti Diplomatices Magistri nullam praescripserint aetatem, cum characteres Longobardi diu obtinuerint, comparati illi tamen cum Cassinensibus, cum eo imprimis, qui signatur exterius Num. 148, interius vero annum refert decimum supra millesimum, vix alter ab altero videtur internosci. Quod satis superque innuit, quotquot eosdem prae se ferunt characteres nonnisi ad saeculum X, sive XI, referri oportere.
In hisce autem Cassinensibus Codicibus ut bene multa insunt Augustini opera, sic et duplicem licuit dignoscere sermonum classem. Prima suae integritati restituit mutilos, et imperfectos jam typis vulgatos, sarcitque fragmenta, et lacunas, quibus restaurandis Maurini Editores locupletiora expetissent Exemplaria. Sic enim ad sermonem in Natali Domini, qui et hic prodit quarto loco, annotantes dolent: Sunt et alii quidam loci forte minus integri; sed iis sanandis necessaria Exemplaria nos deficiunt. Secunda [Col. 0944] e tenebris evocat sermones quos tum Possidius in Indiculo, tum et alia aeque certa indicia e regulis sanae Critices hausta fidem faciunt fuisse illos ab Augustino elucubratos, attamen deperditos nonnisi vota supererant assequendi.
Harum Classium specimen in decem istis Homiliis deprehendere est; quarum priores quatuor ad priorem classem, posteriores sex ad secundam revocantur. Quod superest, praemonere juvat, Codices istos eosdem plane esse ac qui exarati leguntur jussu Theobaldi, et Desiderii Abbatum Cassinensium, quorum posterior ascito dein nomine Victoris III clavum tenuit Ecclesiae, meruitque in Sanctorum Album cooptari: cujus quidem rei testis est locuples Leo Ostiensis (Lib. 2. Chron. c. 51, et lib. 3, c. 63.) qui apud Baronium dicitur integerrimae fidei, quique Codices singulos enuntiat, quamvis plures temporum injuria deperierint, non semel expilata Bibliotheca Cassinensi. Characterum forma, ipsaque aetas nonnullis per eamdem manum apposita rem videntur conficere.
Ii vero Codices, licet elegantissima characterum forma, et splendidissimo maximarum Litterarum ornatu praeoptandum nil habeant, tamen non satis accurate conscripti sunt. Quamvis enim librarius ipse, vel quivis alius ferme ejus aequalis qua interscribendo, qua ad marginem notando, qua eradendo litteras correxerit errata, non raro tamen vel neglectu verborum intercipitur dictionis sensus, vel maculatur mendo, vel soloecismo. In quibus emendandis eo usque mihi licuit, quod ex collatione Codicum inter se germanam lectionem successerit adipisci. Ut autem in sermonibus jam a Parisiensibus vulgatis, sed nostrorum Codicum fide instauratis, facilius internoscatur, quid nunc primum publici juris fiat, visum est idipsum litteris, quas Italicas dicunt, monere [Col. 0944] In praesenti vero nostra Editione inter uncinos posuimus loca deprompta. ; seduloque opportunis animadversionibus annotare quaecumque Editio Parisiensis aut varie legit, aut lectioni nostrorum Codicum supplet: quae vero annotanda occurrunt, ut diximus, ea vel sermonum initio praefiguntur, vel ad oram paginae differuntur. Permagni quippe intererat sermonum istorum perspicuitati, dignitatique pro viribus consulere; nec mediocris in eo collata diligentia est.
Num vero coeptis e sententia successerit, severioris Censurae judicium esto: quae utinam nec vexet Columbas, dicam cum Juvenali, nec veniam det Corvis!
Approbatio
[Col. 0943] Cum D. Octavius Fraja Frangipane Congregationis Nostrae Monacus, et in Archicoenobio S. Benedicti [Col. 0944] Montis Casini Tabularii, et Bibliothecae Custos, Nobis constare fecerit sequentes decem Sermones in Codicibus [Col. 0945] MSS. qui in praefato Tabulario asservantur, conscriptos reperiisse Sancto Doctori Augustino attributos, tenore praesentium, quantum nostra interest, eos publici [Col. 0946] juris faciendi facultatem eidem in Domino concedimus.
[Col. 0945] Dat. Romae ex Aed. S. Callixti die 6. Decembris 1819. D. STEPHANUS ALESSANDRI Ab. Proc. Gen. et Delegatus Apost. L † S D. ALOYSIUS BELMONTE PRO-CANC.
Sermones
Sermonem hunc ediderunt Maurini (Tom. V. Column. 41) , uti fragmentum ex Eugipio, et in manuscriptis Regio, et Victorino repertum. Eumdem integritati quidem restituit Codex Casinensis n. 17., cui titulus Augustini Sermones de verbis Domini, et de aliis, sed incuriosius exscriptum emendat Codex num. 13 inscriptus Eugipii sententiae excerptae ex libris Augustini, in quo tamen nonnisi vulgatum fragmentum adest, paucis variantibus. Si quae supersunt menda, intemerata servavi, quippe qui unicum illum Codicem nactus fuerim ex tot MSS. Casinensibus Sermonem hunc integrum exhibentem. Sunt autem in illo Codice 26 Sermones de verbis Domini eodem ordine dispositi, quos ediderunt Lovanienses; hos excipiunt 58 alii quorum 27 in Editione Maurina, 23 in nupera appendice Denisii, 8 denique vel ex parte, vel ex toto adhuc sub cinere latebant.
I. [DOMINO Deo nostro, cujus cultores sumus, in laude dictum est quodam Scripturarum loco: Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti (Sap. XI, 21) . Deinde Apostolica doctrina edocemur Ea quae facta sunt intellecta conspicere, et ea, quae latent per manifesta investigare (Rom. I, 20) . Unde interrogata quodam modo ubique creatura, Dominum Deum se [Col. 0946] artificem habere, ipsa speciei suae voce, respondet. Deinde Apostolus Paulus ea quae scripta sunt in libris Veteris Testamenti in figura contigisse commemorat: Scripta autem sunt, inquit, ad correptionem nostram, in quos [Col. 0946] Juxta versionem antiquam, seu Italam Scripturae Textus recitat Augustinus, qui versionem illam L. 2. De doct. Chr. c. 15. caeteris praeferendam dicit. Utinam id advertisset clarissimus Denisius! Qui non sic temere censuisset in Sermone de Laude Cerei nota (b): lapsus videtur memoria Auctor apem formicis Proverb. 6. 6. substituens; adinvenisset enim apud Italam post LXX. proferri exempla tum apis, tum formicae. finis saeculorum obvenit (1 Cor. X, 11) . Proinde, charissimi, ea quae videntur in rerum natura fortuito provenire interrogata diligenter, atque discussa, et prudenter vestigata, et inventa laudem intimant Creatoris, divinamque Providentiam per cuncta diffusam, et disponentem suaviter omnia, ut dictum est, cum Attingit a fine usque in finem fortiter (Sap. VIII, 1) . Quanto magis ea, quae non solum [Col. 0946] Sic in Codice. faverunt, sed etiam divinis Litteris commendata recitantur? Unde propositam nobis a fratribus quaestionem, imo inquisitionem, et disputationem, quid sibi velit quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis instituitur populus Dei, suscipimus in nomine Domini Dei nostri, adjuvante ipso, et donante, adveniente nobiscum pia intentione cordis vestri, quantum possumus explicare. Arbitramur enim ipsum adjutorium etsi non propter nos, certe propter vos, ut ea dicamus certe, quae [Col. 0946] Locus intricatus, profecto irrepsit mendum librarii. didici, et audiri ut ille est, ut in via veritatis ejus pariter ambulantes, et ad patriam pariter festinantes, insidiatores itineris nostri, agnoscendo voluntatem legis, evitare mercamur. [Col. 0947] Decem sunt plagae, quibus Pharaonis percussus est populus; decem sunt praecepta, quibus populus Dei instructus est. Videamus ergo, fratres, quomodo corporaliter facta, spiritaliter intelligenda sunt. Non enim negamus esse facta, ut putemus tantum dicta, atque conscripta, non facta; sed facta credimus quemadmodum facta legimus, et tamen ipsa facta umbram fuisse futurorum Apostolica Doctrina cognoscimus. Putamus ergo spiritualiter esse investiganda, quae facta sunt, facta tamen esse. Nemo ergo dicat: Scriptum est quidem aquam conversam in sanguinem in plaga Aegyptiorum; sed significat aliquid; non enim revera fieri potuit. Hoc qui dicit, ita quaerit voluntatem Dei, ut injuriam faciat potentiae Dei. Qui enim, si dicendo significare potuit, etiam faciendo non potuit? An non? Non est natus Isaac, aut non Ismael? Nati erant, homines erant, ex Abraham nati erant, et Unus ex ancilla, alter de libera (Galat. IV, 22) . Quamvis ergo homines fuissent, quamvis nati essent, figurarunt tamen duo Testamenta, Vetus, et Novum. Ita [Col. 0947] Ab his verbis exordiuntur Maurini, et Codex Excerptorum Eugipii, qui quidem saepissime concordant. » prius in fundamento posita rerum gestarum firmitate [Col. 0947] Edit. habet significantiam. significantia debemus inquirere, ne subtracto fundamento in aere velle aedificare videamur. «Arbitror enim omnes qui decem legis praecepta contemnunt, et non observant, spiritaliter pati ea, quae Aegyptii corporaliter passi sunt. Hoc propositum donec adjutorio Dei explicem, intentos vos volo, et orantes pro nobis, ut dicamus vobis. Quod enim ad nos pertinet fortasse cogitamus, quod autem loquimur vobis servimus. Illud ergo prius accipite ne in numero fallamini [Col. 0947] Edit. Sed ad plagas decem non pertinet quod primum. ad plagas istas] decem non pertinere quod primo factum est signi causa, ut virga in serpentem converteretur. Aditus enim [Col. 0947] Edit. ipse erat. erat iste ad Pharaonem, quo commendabatur [Col. 0947] Codex Casinensis continuo legit Moses pro Moyses uti legitur in Editione. Sufficiat semel hoc annotasse. Moses educturus ex Aegypto populum Dei (Exod. VII, 10) ; nondum autem contumaces feriebantur, sed divino signo jam terrebantur. [Neque opus est, neque propositum nobis est de ipsa virga in serpentem conversa aliquid dicere. Verumtamen quia ejus mentionem necessitate fecimus, ne quis in numero erraret, nec debet in cujusquam auditoris animo tanquam non intellectae rei scrupulus remanere [Col. 0947] Prolixius enim dixerat in Sermone sexto n. 7., et in Psal. 73. n. 5. , breviter dicimus [Col. 0947] Edit. virga significat regnum Dei, idemque regnum Dei esse utique populum Dei, Serpens autem. ,] virgas significare regnum Dei, idemque regnum esse utique populum Dei, serpentem autem tempus mortalitatis hujus; mors enim a serpente propinata est. Tanquam ergo cadentes de manu Domini in terram mortales effecti sunt; unde projecta virga ex manu Mosi serpens effecta est. Fecerunt et Magi [Col. 0947] Edit. Magi Pharaonis. similiter: virgis [Col. 0948] eorum projectis, serpentes facti sunt. Sed prius serpens Mosi, id est, virga Mosi, devoravit omnes serpentes Magorum; tunc demum cauda comprehensa identidem virga facta est, et [Col. 0948] Edit. ergo. regnum remeavit ad manum. Sunt enim virgae Magorum populi impiorum. Qui autem populi impiorum? Victi Christi nomine; cum in ejus corpus transferuntur, tanquam a serpente Mosi devorantur: donec [Col. 0948] Edit. redeat regnum Dei ad manum Dei, sed in fine. redeamus ad regnum Dei, sed in finem mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis, magnum signum fiat. Audistis quae debeatis desiderare, audite quae debeatis vitare.
II. Primum praeceptum in Lege de colendo uno Deo: Non erunt, inquit, tibi Dei alii praeter me (Exod. XX, 3) . Prima plaga Aegyptiorum aqua conversa in sanguinem (Id. VII, 20) .
III. Compara primum praeceptum primae plagae. Deum unum ex quo sunt omnia [Col. 0948] Edit. in similitudine. in similitudinem intellige aquae, ex qua generantur omnia. Quo autem pertinet sanguis, nisi ad carnem mortalem [Col. 0948] Edit. quid est ergo. ? Quid ergo conversio aquae in sanguinem? nisi quia Obscuratum est insipiens cor [Col. 0948] Edit. eorum. ipsorum? dicentes enim [Col. 0948] Edit. Se esse sapientes. se sapientes, stulti facti sunt, et commutaverunt gloriam [Col. 0948] Edit. incorruptibilis. Ad Rom. I. 21. incorrupti Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Gloria incorruptibilis Dei [Col. 0948] Gloria incorruptibilis Dei sicut aqua, similitudo imaginis corruptibilis hominis supplevi ex Codice Excerptorum; vix enim putes non aberrasse oculum a voce priori ad eamdem posterius redditam, animo a sensu verborum abstracto et ad exemplandum unice intento. sicut aqua, similitudo imaginis corruptibilis hominis sicut sanguis. Et hoc quidem fit in corde impiorum, nam Deus incommutabilis manet; neque enim [Col. 0948] Edit. quia et Apostolus. quia Apostolus dixit: Commutaverunt, ideo mutatus est Deus.
IV. Secundum praeceptum: Non accipies nomen Domini Dei tui in vanum, qui enim [Col. 0948] Edit. accipit nomen Domini Dei sui. accepit nomen Domini Dei in vanum, non mundabitur (Id. XX, 7) . Nomen Domini Dei nostri Jesu Christi veritas est, ipse enim dixit: Ego sum veritas (Joan. XIV, 6) . Veritas ergo mundat, vanitas autem inquinat. Et quoniam qui loquitur veritatem [Col. 0948] Edit. de Deo loquitur. De Dei veritate loquitur; qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur (Id. VIII, 44) : veritatem loqui est rationabiliter loqui; vanitatem [Col. 0948] Vanitatem autem loqui. loqui est strepere potius quam loqui: merito, quia secundum praeceptum est dilectio veritatis, cui contraria est dilectio vanitatis. Loquitur autem veritas [Col. 0948] Edit. perstrepit vanitas. , est per strepitum vanitas. Huic praecepto secundo contrariam [Col. 0948] Edit. videte secundum. vide esse secundam plagam. Quae est illa secunda plaga? Ranarum abundantia. [Col. 0949] Habes [Col. 0949] Codex Excerptorum Eugipii habet: expressius significatam vanitatem. expressam [Col. 0949] Edit. significatam. significatamque vanitatem, si attendas ranarum loquacitatem. Vide amatores veritatis, non [Col. 0949] Non accipientes in vanum nomen Domini Dei sui. accipientes nomen Domini Dei sui in vanum, loqui sapientiam inter perfectos, etiam inter imperfectos; non quidem loqui quod capere non possunt, non tamen recedere a veritate, et pergere in vanitatem. Quamvis [Col. 0949] Edit. quamvis enim imperfecti non capiunt. imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de Verbo Dei Deo apud Deum, per quod facta sunt omnia; possintque capere quod inter eos loquitur Paulus tanquam inter parvulos Christi. Jesum Christum, et hunc crucifixum; non tamen illa est Veritas, et ista vanitas. Vanitas autem esset [Col. 0949] Edit. Si Christum mortem non implevisse, sed finxisse diceremus, si vulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non verum, sed simulatum de vulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices . . . . demonstrasse. si Christus mortem non implevisset, sed finxisse diceremus. Si vulnera illa in phantasmate fuissent, si sanguis non verus, sed simulatus de vulneribus emanasset, si falsas cicatrices, tanquam post falsa vulnera demonstrasset. Cum vero ista omnia [Col. 0949] Edit. vera dicimus, facta dicimus certa. dicimus facta, dicimus certa, expressa, impleta credimus, et praedicamus. Quamvis de sublimi illius, et incommutabili veritate non loquamur, non tamen imus in vanitatem. Qui autem illa omnia in Christo falsa, et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude. Strepitum vocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. Denique in Ecclesia loquuntur haerentes veritati veritatem [Col. 0949] Per quem facta sunt omnia, Veritatem Verbum carnem factum, et habitantem in nobis supplevi ex Cod. Excerptorum Eugipii; haec enim lacuna etiam a verbis similibus bis positis inducta est. , per quem facta sunt omnia, veritatem Verbum carnem factum, et habitantem in nobis, Veritatem Christum natum Deum de Deo, unum de uno, Unigenitum et Coaeternum, Veritatem accepta forma servi natum ex Virgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascendentem, ubique veritatem, et [Col. 0949] Edit. addit et quam perfecti capiunt. quam parvulus capere non potest, veritatem [Col. 0949] Codex Excerptorum legit: Veritatem, quae in pane. et in pane, et in lacte, in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis, ut lac fiat, per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt [Col. 0949] Beda ad Corinth. c. 1. comm. c. 2. legit: et sua vanitate. , et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt, taedium [Col. 0949] Edit. inferentes. offerentes auribus, non cibum mentibus. Audi denique homines rationabiliter loquentes: Non sunt, inquit, loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: sed voces non inanes, quia In omnem terram exiit [Col. 0949] Codex Excerpt. exivit. sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 4, 5) . Si autem et ranas vis e contrario intelligere, illum versum Psalmi recole: Vana [Col. 0950] locuti sunt unusquisque ad proximum suum (Psal. XI, 3) .
V. Tertium praeceptum: Memento diem Sabbati sanctificare eum (Exod. XX, 8) . In tertio isto praecepto insinuatur quaedam vacationis indictio, quae est cordis tranquillitas, et mentis, quam facit bona conscientia. Ibi sanctificatio, quia ibi Spiritus Dei. Denique videte vacationem, hoc est quietem: Super quem, inquit, requiescit Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea [Col. 0950] In Edit. interrogatio praeponitur voci super. (Isaï. LXVI, 2) . Inquieti ergo resiliunt ab Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores inquietudine sua [Col. 0950] Edit. non ad se admittum. non admittunt quietem [Col. 0950] Codex Excerpt.: id est Sabbatum spiritale. Sabbati spiritalem. Contra istorum inquietudinem dicitur, tanquam ut Sabbatum habeant in corde, sanctificationem Spiritus Dei [Col. 0950] Ecclesiast. 5, 13. : Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Quid intellecturus sum? Deum dicentem: Cessa ab inquietudine tua, non sit tumultus quidam in corde tuo, per corruptionem volitantibus [Col. 0950] Edit. phantasmatibus. phantasmatis, et compungentibus te; non sit ita [Col. 0950] Editio diverse interpungit; sed Codex Excerpt. conformis est lectioni nostrae. . Deum enim intellecturus es dicentem tibi [Col. 0950] Edit. vacate, et videte quoniam. : Vacate et cognoscite, quia ego sum Deus (Ps. XLV, 11) . Tu per inquietudinem vacare non vis [Col. 0950] Edit. contentionum. , contentionumque tuarum corruptione caecatus exigis videre quod non potes.
VI. Attende enim, et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio, Ciniphes natae sunt in terra Aegypti de limo, muscae [Col. 0950] Edit. quaedam sunt. Exod. 8. 18. quaedam minutissimae, inquietissimae, inordinate volitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere, dum abiguntur et irruunt, dum abactae rursus redeunt, sicut omnino vana phantasmata cordis contentiosorum [Col. 0950] Edit. tenete . . . . cavete. . Tene praeceptum, cave plagam.
VII. Quartum praeceptum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam (Exod. XX, 12) . Huic contraria quarta Aegyptiorum plaga [Col. 0950] Edit. Κονομνία . . . Κονομνία . Cynomia [Col. 0950] Quid est cynomia? Supplevi ex Cod. Excerpt. Hieronymus epist. ad Sun. et Fret. omne muscarum genus designatum contendit, et exscribendam vocem illam Κοινομοία per δίφθογγον οι , non Κυνόμνια per υ . . Quid est Cynomia? Cynomia est canina musca; graecum vocabulum est. Caninum est parentes non agnoscere; nihil tamen caninum quam cum illi, qui genuerunt, non agnoscuntur: merito ergo et catuli canum caeci nascuntur.
VIII. Quintum praeceptum est: Non Moechaberis (Ibid. 14) . Quinta plaga est Mors in pecora Aegyptiorum (Id. IX, 6) . Comparemus. Da hominem [Col. 0950] Edit. moechari meditantem, conjugio non contentum suo. moechantem, conjugio non contentum suo; appetitum [Col. 0951] quemdam carnis in se domare non vult, qui est nobis pecoribusque communis. Etenim concumbere, et generare etiam [Col. 0951] Edit. pecorum est, ratiocinari, intelligere humanum est. porcinum est; et intelligere, hominum est. Ideo ratio, quae praesidet in mente motus inferiores carnis, tanquam regnans, et dominans frenare debet; non immoderate, et illicite, passim vageque laxare. Ideoque ipsis pecoribus natura datum est, instituente Creatore, ut non moveantur ad foeminas, et ad concubitum, nisi certis temporibus; neque enim se ratione cohibet alio tempore pecus, sed omnino motu ipso frigescente torpescit. Homo autem ideo semper moveri potest, quia et [Col. 0951] Edit. refrenare. frenare motum potest. Tibi dominationem rationis Creator dedit, tibi praecepta cotinentiae, tamquam in bestias inferiores lora, concessit. Tenes tu quod pecus non [Col. 0951] Edit. potest pro habet. habet, et ideo speras tu quod pecus non potest. Labores aliquantum [Col. 0951] Edit. in continendo, non laborat pecus, sed gaudebis semper in aeternitate, ad quam. continendo, quod non laborat pecus; sed gaudebis in aeternum, ad quod non pervenit pecus. Si opus fatigat, merces consoletur, et ipsa enim patientia est interiorem motum frenare, et quod habes commune cum pecore, non tanquam pecus in omnia [Col. 0951] Laxare. relaxare. Quod si contempseris te [Col. 0951] Edit. et in te imaginem. in te, et imaginem Dei, in qua fecit te neglexeris victus cupiditate [Col. 0951] Edit. insinuatarum rerum pro bestiarum. bestiarum, tanquam amisso homine eris pecus; non quasi conversus in naturam pecoris, sed in hominis forma habens similitudinem pecoris, qui non audis dicentem: Nolite esse sicut equus, et mulus [Col. 0951] Edit. non habentes intellectum. Sed forte. quibus non est intellectus (Psal. XXXI, 9) . Et forte eligis tibi esse pecus, et [Col. 0951] Edit. libera. liber vagari libidine, nulla lege appetitum carnis ad continentiam refrenando: attende plagam [Col. 0951] Codex Excerpt. Eug. legit: Si pecus es, et non times. ; si pecus esse non times, saltem mori sicut pecus time.
IX. Sextum praeceptum: Non occides (Exod. XX, 13) ; Sexta plaga: Pustulae in corpore, et vesicae bullientes, et [Col. 0951] Edit. scaturientes. scatentes, et incendia vulnerum ex favilla fornacis (Id. IX, 10) . Tales sunt animae homicidales, ardent ira, quia per iram homicidii fraternitas deperiit. Ardent homines [Col. 0951] Edit. ira. iracundia, ardent et gratia. Sed alius est fervor sanitatis, alius fervor ulceris. Ardentes papulae per totum corpus concepta homicidia scatent, et sanum non est, quod fervet. Fervet, sed non de Spiritu Dei. Nam et qui vult subvenire fervet, et qui vult occidere fervet; ille praecepto [Col. 0951] Edit. iste. , ille morbo, ille bonis operibus [Col. 0951] Edit. iste famosis. Eugip legit cum nostro Cod. , ille saniosis ulceribus. Nam si possemus animas videre homicidarum, [Col. 0952] plus plangeremus, quam putrescentia corpora ulceratorum.
X. Septimum [Col. 0952] Edit. praeponit vocem Sequitur. praeceptum sequitur: Non furaberis (Exod. XX, 15) . Plaga septima Grando in fructibus (Id. IX, 23) . Quod contra praeceptum subducis, de coelo perdis: nemo enim habet injustum lucrum sine justo damno. [Col. 0952] Edit. verbi gratia qui furatur, acquirit vestem. Furatur verbi gratia; qui furatur acquirit vestem, sed coelesti judicio amittit fidem. Ubi lucrum, ibi damnum. Visibiliter lucrum, invisibiliter damnum. Lucrum de sua caecitate, damnum de Domini nube. Neque enim aliquid sine providentia, charissimi. Aut vere putatis ea, quae patiuntur homines, Deo dormiente pati? Passim videntur fieri haec, nubes colligi, imbres infundi, grandinem jaci, [Col. 0952] Edit. tonitruis. tonitru terram concuti, coruscatione terreri; passim putantur fieri, et quasi ad divinam Providentiam non pertinere. Contra tales cogitationes vigilat ille Psalmus: Laudate Dominum de terra (cum laudes dictae essent de coelo) dracones et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus (Psal. CXLVIII, 7, 8) . Ergo qui malo desiderio suo forinsecus furantur, justo Dei judicio intrinsecus grandinantur. Oh! Si [Col. 0952] Edit. possent. possint inspicere agrum cordis sui, profecto lugerent, dum ibi non invenirent quod in os mentis mitterent, [Col. 0952] Etsi in furto suo invenirent, quod in aviditatem ventris mitterent Supplevi ex Cod. Exc. patebat enim lacuna non dissimilis a praecedentibus. etsi in furto suo invenirent, quod in aviditatem ventris mitterent. Major fames [Col. 0952] Edit. esset hominis interioris, major fames, et periculosior. est hominis interioris, major fames est, et periculosior plaga, et gravior mors, multi mortui ambulant, et multi [Col. 0952] Edit. facinorosi. famelici de vanis divitiis exultant. Denique Servum Dei Scriptura intus dicit locupletem; inquit: Absconditus cordis vestri homo, qui est ante Deum dives. Non ante homines dives [Col. 0952] Edit. homines dives, sed ante Deum dives, et ubi Deus videt, ibi dives. , sed ante Deum, dives ubi Deus. Vide tibi dives, quid ergo tibi prodest [Col. 0952] Edit. Si ubi. ? Ubi homo non videt furaris, et ubi Deus videt grandinaris.
XI. Octavum praeceptum: Falsum testimonium non dices (Exod. XX, 16) . Octava plaga: Locusta, animal dente noxium (Id. X, 13) . Quid autem vult falsus testis, nisi nocere mordendo, et consumere mentiendo? Denique admonens homines Dei Apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: Si mordetis, inquit, et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumamini (Ad Galat. V, 15) .
XII. Nonum praeceptum: Non concupisces uxorem proximi tui (Exod. XX, 17) . Nona plaga: Densae tenebrae (Id. X, 22) . Etenim est quaedam moechia contra quam supra [Col. 0952] Edit. praeceptum est. praeceptum datum est, etiam in non appetenda castitate uxoris alienae. Moechus [Col. 0953] est enim et qui non it ad uxorem alienam; tantum quia non contentus est sua. Jam vero non solum post suam peccare, sed etiam alienam attentare verae densae sunt tenebrae. Nihil enim sic dolet in corde patientis, et qui hoc facit alteri nihil sic [Col. 0953] Edit. volet pati. Ad alienam. Codex Excer. conformis lectioni nostrae. vellet pati. Ad alia paratior est omnis homo, hoc autem nescio [Col. 0953] Edit. utrum-ne est. utrum inventus est qui tolerabiliter ferat. O densas tenebras ista facientium, talia concupiscentium! vere excaecantur furore [Col. 0953] Edit. horribili. terribili, furor enim indomitus est [Col. 0953] Edit. conculcare. commaculare viri uxorem.
XIII. Decimum praeceptum est: Non concupisces ullam rem proximi tui, non pecus, non possessionem, non subjugium, non aliquid omnino proximi tui concupisces (Exod. XX, 17) . Huic malo plaga contraria est decima: Mors primogenitorum (Id. XII, 29) . In qua plaga [Col. 0953] Edit. cum comparationem quamdam. cum comparatione quaedam quaero; nihil mihi interim occurrit, fortassis occurrat melius, ac diligentius inquirentibus [Col. 0953] Edit. nisi qui omnes res quas habet haeredibus servat, reprehenditur. Hic autem clamat qui rem proximi concupiscit, et qui furto aufert, et qui furatur aliquid proximi, non potest nisi rem proximi furari. , nisi quia omnes res [Col. 0953] In Excerp. Eugip. habetur: quas habet haeredibus servare deprehenditur. Hic autem clamat. quas homines habent haeredibus servant. Reprehenditur hic autem concupiscens rem proximi; concupiscit enim et qui furto aufert: et qui furatur aliquid proximi non potest nisi concupiscendo rem proximi furari. Sed de furto jam superius praeceptum est [Col. 0953] Edit. ubi intelligas , ut ibi intelligas et rapinam. Non enim de furto praeciperet, et de rapina taceret Scriptura, nisi te intelligere voluisset, quia si poenale est clanculo auferre, multo majoris poenae est violenter eripere [Col. 0953] Edit. auferre ergo nolens. . Auferre nolenti sive occulte sive palam habet praeceptum suum. Concupiscere autem rem proximi, quod notat Deus in corde, etiamsi justam ibi successionem quaeras, non licet. Denique qui volunt res alienas tanquam juste possidere, haeredes se quaerunt fieri a morientibus. Quid enim tam justum videtur, quam rem sibi derelictam possidere, habere jure communi? Quid apud te facit homo? Dimissum est mihi [Col. 0953] Edit. haereditate. ; haereditatem consecutus sum; testamentum lego. Nihil videtur justius ista voce avaritiae [Col. 0953] Edit. tu laudas quasi jure. . Tu: juste tenes; et laudas quasi jure possidentem. Deus damnat injuste concupiscentem. Vide qualis es, qui optas te ab aliquo haeredem fieri: non vis ut habeat haeredes [Col. 0953] Edit. in haeredibus autem. . In haeredibus nihil charius primogenito, proinde in primogenitis tuis [Col. 0953] Edit punieris. Eugipius confirmat lectionem nostram. puniris qui concupiscendo res alienas, id, quod tibi jure non debebatur [Col. 0953] In iisdem Excerp. legitur: juris sub umbra. quasi [Col. 0954] juris umbra perquiris. Et facile est quidem, fratres, corporaliter amittere primogenitos; moriuntur enim homines sive ante parentes suos, sive post parentes suos; morituri moriuntur. Illud molestum est, ne per hanc occultam, et injustam concupiscentiam primogenita cordis tui perdas. Primogenitus enim in nobis imaginem habet gratiae Dei: novus natus, prior natus, inter omnes tanquam natos cordis nostri primogenita fides est. Nemo enim bene operatur, nisi fides praecesserit, sicut dicit Apostolus: Sine fide, inquit, impossibile est placere Deo (Hebr. IX, 6) . Omnia opera tua bona filii tui sunt spirituales, sed inter hos tibi [Col. 0954] Edit. primogenita. primo nata est fides. Quisquis ergo rem alienam occulte concupiscis [Col. 0954] Edit. interius. , internam fidem perdis. Eris enim primo sine dubio simulator, obsequens non charitate, sed fraude; veluti amans eum, a quo te cupis fieri haeredem: amando, eum mori quaeris [Col. 0954] In Editione deest conjunctio, quae tamen habetur in Eugipio. , et ut in re ejus te videas possessorem, illi invides successorem.
XIV. Eja [Col. 0954] Noster Codex habet: Haec, fratres, decursa decem praecepta, et decem plagas, comparatos contemptores praeceptorum contumaciae Aegyptiorum, cautos vos faciemus. Huic lectioni fortasse minus integrae alteram praeposui desumptam ex Codice Excerp. Eugipii. , fratres decursis decem praeceptis, et decem plagis, comparantes contemptores praeceptorum contumaciae Aegyptiorum, cautos vos fecimus, ut habeatis securi res vestras in praeceptis Dei, res vestras, inquam, res vestras [Col. 0954] Edit. interioris . . . . interioris. interiores arcae vestrae, interiores thesauri vestri; res vestras, quas vobis nec fur, nec latro, nec vicinus potens possit auferre, ubi nec tinea, nec rubigo metuenda est, cum quibus [Col. 0954] Edit. exit et naufragus. extitit naufragus. Sic enim eritis et populus Dei inter iniquos Aegyptios [Col. 0954] Illis haec in corde patientibus, vobis autem incolumibus in ipsis interioribus vestris hominibus, donec educatur populus de Aegypto, Supplevi ex Cod. Exc. Eug. ex voce enim Aegyptios ad illam Aegypto manifeste aberravit oculus, ut jam vidimus in praecedentibus. illis haec in corde patientibus, vobis autem incolumibus in ipsis interioribus vestris hominibus, donec educatur populus de Aegypto quodam [Col. 0954] Edit. Exodo suo. Exodo, quod et fit, nam illud semel factum est, hoc non cessat fieri.
XV. [Nam [Col. 0954] Vide lib. 22. cont. Faust. C. 71. et seqq. si attendamus etiam expoliamus Aegyptios. Neque enim illud praeter mysterium factum est, quomodo homines minus intelligentes accusari hic audent Deum, quia jussit peti ab Aegyptiis aurum, et argentum, et vestes; data sunt haec, et ablata (Exod. XII, 35) . Fures isti essent, nisi Deo jubente fecissent. Intendat Charitas Vestra, fures, inquam, isti essent nisi Deo jubente fecissent; quia vero Deo jubente fecerunt, fures non fuerunt. Hos jam non accusas, ipsum Deum accusare paratus es. Ad illos obtemperare pertinuit [Col. 0954] Vide lib. 2. Quaestionum in Exodo quaestione sexta. ; apud Deum fuit jubentis consilium, qui novit quid quis pati debeat; [Col. 0955] quis, quid, quo merito patiatur. Parricidium apertissimum et funestum esset Abrahae, si ultro filium percussisset, hoc tantum secus, laudabiliter faciebat, quia Deo jubenti obediebat, et quod esset in spontanea voluntate crudelitas, sub Dei praecepto facta est pietas (Gen. XXII) .]
XVI. [De Actibus Apostolorum volo aliquid dicere. Petrus cum esset inclusus in carcere, venit ad eum Angelus salutis, qui [Col. 0955] Aliquid profecto omissum est, forte adjunctum vocis catenis. catenis de manibus ejus jussit exire (Act. XII) . Egressus ille secutus est Angelum; de carcere liberatus est Domini imperio, Dei auctoritate. Postero die judex eum quaesivit ad audiendum; abcessisse cognovit, custodes carceris duci jussit; Milites, inquam, interrogatos duci jussit; dedit in illos sententiam, legem, quam sibi [Col. 0955] Sic in Codice; forte deest aliquid. videbatur, nisi invenirent Petrum. Quid dicis? Petrus auctor fuit mortis illorum? Nonne esset perverse pius, si voluntati Dei contradiceret, diceretque Angelo jubenti, ut exiret: Non exeam, ne propter me miseri homines, custodes carceris moriantur? Responderetur ei: Dimitte ista Creatori; quia non es artifex ut homo nascatur, non esse judex potes quomodo moriatur: nemo enim moritur, nisi quem vult Deus. Mori consilium judici Deo dimittitur, sed tamen concupiscentia homicidae damnatur. Neque enim hic attendendum est quid Deus judicaverit, sed quid mala gens cogitaverit [Col. 0955] Quae sequuntur verba, iterata inveniuntur in Psal. 93. usque ad illa nostra redemptio. . Judas quippe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad salutem; nec tamen pro salute gentium merces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus considerandus est, hoc fecit Judas, quod fecit Deus Pater, de quo scriptum est: Qui Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum (Rom. VIII, 32) . Hoc fecit Judas, quod fecit ipse Dominus noster Christus, de quo scriptum est: Qui se ipsum tradidit pro nobis oblationem, et hostiam Deo in odorem suavitatis; et iterum: Sic Christus, inquit, dilexit Ecclesiam, et se ipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret (Ephes. V, 2 et 25) . Et tamen gratias agimus Deo Patri, qui Unico Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. Gratias agimus ipsi Filio Dei, Qui se ipsum tradidit pro nobis, et in eo voluntatem Patris implevit. Et detestamur Judam, de cujus facto tantum beneficium praestitit Deus, et recte dicimus: Reddidit ei Dominus secundum iniquitatem ejus, et secundum malitiam ejus disperdidit eum (Psal. XCIII, 23) . Non enim pro nobis tradidit Christum, sed pro argento, quo vendidit cum, quamvis Christi venditio sit nostra redemptio.]
XVII. [Nemo ergo, fratres, nemo discutiat Deum. Superbum est, impium est, stultum est. Tu concupiscentias tuas frena, nihil facias animo malo, obtemperare paratus esto, non nocere. Itaque fecerunt illi, fecit Deus. Si illi furtum fecissent, etiam sic voluerat [Col. 0956] forte Deus Christus pati qui paterentur, quando permisit eos, qui fecerunt, facere: servaret tamen [Col. 0956] Vide in Psal. 104. num. 28. furibus poenam, exigeret aliquam temporalem vindictam de iis, qui passi sunt furtum. Nunc vero illi ultro non fecerunt, Deus justo judicio fieri voluit. Cum si appendas causam, forte non aurum alienum tulerunt, sed debitam mercedem exegerunt. Injuste oppressi dum in Aegypto lateres fecerunt, pro duris operibus servitutis sine mercede non exierunt, et tamen Deus certa aliqua causa fecit hoc [Col. 0956] Libro sec. de Doctrina christiana ditati dicuntur Aegyptiorum divitiis. Cyprianus, Hilarius, Victorinus, Optatus aliique. . Si sumus, tanquam populus Israel in Aegypto, in hoc mundo, certe audeo vobis dicere, puto enim quia Spiritu Dei loquor ad vos, tollite aurum, argentum, vestes Aegyptiis. Aurum ipsorum sapientes, ipsorum argentum eloquentes ipsorum, vestes ipsorum varietas linguarum ipsorum. Nonne haec omnia videmus in Ecclesia? Nonne quotidie hoc facit Ecclesia? Quanti sapientes in saeculo credunt Christo? Ablatum est aurum Aegyptiis [Col. 0956] Fortasse ad mensam Cypriani loquebatur, qui rhetoricam docuerat priusquam a Caecilio converteretur. . Sanctus, cujus mensa ista vocatur, fuit aliquando vel aurum, vel argentum Aegyptiorum. Vestes autem Aegyptiorum, quibus quodam modo sensus induuntur; linguae sunt variae. Videtis eas ex Aegypto ad populum Dei migrare: Non sunt enim loquelae, neque sermones, quorum non audientur voces eorum (Id. XVIII, 4) . Hic aurum, hic argentum Aegyptiorum, et videntes eximus, et mercedem nostram ferimus; non enim sine causa in luto Aegypti laboravimus. Sic omnia, fratres, sive quae exponi a nobis possunt, sive quae nondum possunt, sive quae potestis intelligere, sive quae nondum potestis, sive hoc modo, quo a nobis dicta sunt, sive alio meliori modo, credite omnino, quia Omnia tunc in figura contingebant eis, scripta autem sunt ad correptionem nostram, in quos [Col. 0956] In orationibus pro tempore, et data occasione habitis Augustinum sua, ut ita dicam, facere aliquoties Scripturae verba annotavit doctiss. Sabatier in Praefat. ad veterem Bibliorum versionem. Hinc apud eumdem S. Doctorem enatae sunt tot ejusdem textus variantes lectiones, quarum hic vides exemplum. fines saeculorum devenerunt (Cor. X) . Itaque ego non fierem intentus ad ea? Et tu quilibet, Christiane spiritualis, non essemus intenti, et sine causa factum diceremus, quod in tertiam plagam Magi Pharaonis defecerunt? Nihil hic quaererem, frustra factum vel scriptum putarem? Faciunt Magi Pharaonis [Col. 0956] Vide resp. ad Epist. Januar. c. 11. 15. 16. contra Mosen de virgis serpentes, de aqua sanguinem, faciunt ranas, faciunt haec. Veniunt ad tertiam plagam, id est, ad illas muscas, quae appellantur Ciniphes, et ibi deficiunt qui fecerunt serpentes, qui fecerunt ranas deficiunt, deficiunt ad muscas. Non est prorsus, non est sine causa. Pulsate mecum [Col. 0956] Vide Sermonem 9. num. 6., et Serm. 251. num. 5., necnon lib. 4. de Genesi ad litteram a cap. 13. ad 20., ubi de sanctificatione diei septimi. . Tertia plaga haec cui contraria est? Praecepto Dei tertio, ubi de Sabbato praecipitur populo, ubi quies praedicatur, ubi sanctificatio commendatur, [Col. 0957] ibi enim dicitur: Memento diem Sabbati sanctificare eum. Denique et in primis operibus mundi fecit Deus diem, fecit coelum, terram, mare, luminaria, stellas, animalia ex aquis, ex terra hominem ad imaginem suam. Facit haec omnia, nusquam sonat aliquid sanctificatum. Peraguntur ista sex diebus, sanctificatur dies septimus vacationis Dei: opera non sanctificat, vacationem sanctificat (Gen. II, 3) . Quid dicturi sumus? Quomodo nobis laborantibus plerumque dulcius est otium, quam opus, ita putamus et Deum? Non hoc putare debemus, nec sic laborando fecisse, et non jubendo creavisse, Dixit Deus: Fiat, et factum est. Hoc modo faciendo, nec ipse homo laboraret. Sed in illo die commendata nobis quaedam requies ab omnibus operibus nostris, ut post bona opera nostra intelligeremus nos requieturos sine termino. Nam omnes dies ibi habent vesperum, septimus non habet; operamur enim cum fine, requiescimus sine fine. Ibi sanctificatio sonat magno quodam mysterio, pertinens ad Spiritum sanctum. At eum me dicentem, fratres: Accipite cum venia, obsecro vos, magis inquirentes quid coner, quam quid explicem: novi quis loquar, et quid vobis loquar; Divina hominibus homo (Isai. LXVI, 25) . Ecce annitimini mecum, laborate mecum, ut quiescatis mecum, quantum Dominus donat, quantum aperit, quantum significat, quantum innuit ipsa sapientia ostendens se amatoribus suis in viis hilariter, et in omni providentia occurrens eis. Sanctificatur dies Sabbati, quies Dei. Ibi primum sonat sanctificatio, quantum mihi videtur, quantum et vos cognoscitis, quantumque credimus [Col. 0957] Hic resumitur lectio editionis. .] Sanctificatio nulla divina et vera est, nisi ab Spiritu sancto. Non enim frustra dictus est proprie Spiritus sanctus; cum sit et Pater sanctus, cum sit et Filius sanctus, nomen tamen hoc proprium Spiritus accepit, ut tertia in Trinitate Persona Spiritus sanctus diceretur. Ipse Requiescit super humilem, et quietum tanquam in Sabbato suo. Ad hoc septenarius numerus etiam sancto Spiritui deputatur. Hoc Scripturae nostrae satis indicant; viderint meliora meliores, et majora majores, et de isto septenario numero subtilius aliquid, et divinius dicant, et explicent. Ego tamen, quod in praesenti sat est, illud video, illud vos ad videndum commemoro, septenariam istam rationem [Col. 0957] Edit. inveniri proprie. numeri proprie sancto Spiritui deputatam, quia [Col. 0957] Edit. septimo die. septenario die sonat sanctificatio. Et unde probamus sancto Spiritui deputari septenariam [Col. 0957] Edit. numeri rationem. numerationem? Dicit Isaias spiritum Dei venire super fidelem, super Christianum, super Christi membrum Spiritum sapientiae, et intellectus, consilii, et fortitudinis, scientiae, et pietatis, Spiritum timoris Dei [Isai. XI, 2] . [Col. 0957] Si secuti estis septem res percucurri tanquam descendentem ad nos Spiritum Dei supplevi ex Codice Excerp. Eug. manifesta enim erat lacuna. Si secuti estis septem res percucurri, tanquam descendentem ad nos Spiritum [Col. 0958] Dei a sapientia, usque ad timorem, ut nos ascendamus a timore ad sapientiam. Initium enim sapientiae timor [Col. 0958] Edit. Dei. Domini (Prov. I, 7) . Ita ergo et septenarius spiritus et unus spiritus septenaria ratione unus. An aliquid evidentius vultis? Pentecosten diem festum Scriptura sancta de septimanis factum commemorat. Habetis in Scriptura Tobiae [Col. 0958] Tob. 2. 1. juxta Italam post septuaginta Interpr , ubi etiam evidenter dicitur istum diem festum de septimanis. Septies enim septem quadraginta et novem in summa redeunt; sed tanquam ut redeatur ad caput; Spiritu enim sancto ad unitatem colligimur, non ab unitate dispergimur; ideo ad quadraginta et novem additur unum honor unitatis, et fiunt quinquaginta. Non ergo jam sine causa quinquagesimo die per Ascensionem Domini venit Spiritus sanctus [Col. 0958] Edit. resurrexit. . Resurgit Dominus, ascendit ab inferis, nondum in coelum. Ab illa resurrectione, ab illa ab inferis assumptione numerantur quinquaginta dies, et venit Spiritus sanctus in quinquagenario numero, tanquam natalem sibi apud nos faciens. Quadraginta enim diebus hic conversatus est Dominus cum Discipulis suis, quadragesima die ascendit in coelum, et peractis ibi decem diebus, tanquam [Col. 0958] Edit. decimo praeceptorum signo. decem praeceptorum signa, venit Spiritus sanctus, quia nemo implet legem nisi per gratiam Spiritus sancti. Itaque, fratres, manifestum est septenarium istum numerum ad Spiritum sanctum pertinere. Quisquis autem non cohaeret unitati Christi [Col. 0958] Et oblaterat adversus unitatem Christi supplevi ex Cod. Excerpt. et oblaterat adversus unitatem Christi, intelligendus est non habere Spiritum sanctum. Contentiones enim, et dissensiones, et divisiones non faciunt nisi animales, de quibus Apostolus ait: Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei (Cor. II, 14) . Deinde scriptum est et in Epistola Judae apostoli: Hi sunt, qui segregant semetipsos [Col. 0958] Edit. addit (reprehendens loquebatur) hi sunt qui segregant semetipsos. Judae 1. 19. animales spiritum non habentes. Quid manifestius, quid evidentius? Merito veniant etsi eadem credentes, quae nos, tamen accepturi Spiritum sanctum, quem habere non possunt quamdiu sunt hostes unitatis. Hos autem comparat Apostolus Magis Pharaonis: Habentes, inquit, formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes (2 Tim. III, 5, et seqq.) . Habendo formam pietatis similia fecerunt, sed virtutem ejus abnegantes [Col. 0958] Edit. qui pro in. in signo tertio defecerunt.
XVIII. [Sed adhuc quaerite mecum quare in tertio signo? Defecissent enim in secundo, defecissent in quarto, quid interest ubi deficerent defecturi? Quare ergo in tertio [Col. 0958] Hac explanatione frequenter abrupta, fortasse etiam longiore, genuinitatem Sermonis non hebetari Augustini familiares noverunt, aut saltem praefationem Erasmi ad Augustini opera legentes. ? Sed prius videte quod promiseram, utrum illis Magis haereticos comparaverit apostolus Paulus. Habentes, inquit, formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes, et hos evita. Ex his sunt qui [Col. 0959] penetrantes domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur a variis desideriis, semper discentes et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes. Testimonium quippe de Ecclesia catholica semper audiunt, et ad Ecclesiam catholicam venire nolunt. Semper dicentes, neque enim non semper audiunt: In semine tuo benedicentur omnes gentes (Gen. I, 2) : non semper audiunt: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae (Psal. II, 8) ; non semper audiunt: Commemorabantur, et convertebantur ad Dominum universae Patriae gentium (Id. XXI, 58) ; non semper audiunt: Dominabitur usque ad mare, et a flumine usque ad fines orbis terrae (Id. LXXI, 18) . Semper ista audiunt, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes. Videte jam quod promisi. Quid Apostolus sequitur? Sicut autem Jamnes, et Mambres restiterunt Mosi, sic et isti restiterunt veritati; homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Quid deinde? Sed ultra non proficient, dementia enim eorum manifesta erit omnibus hominibus, sicut et illorum fuit (2 Tim. III, 8, et seqq.) . Jam videte quare in tertio signo defecerunt. Mementote eos, qui adversantur unitati, non habere Spiritum sanctum. Tria vero illa praecepta prima in Decalogo ad Dei dilectionem pertinere intelliguntur, ut septem caetera intelligantur ad dilectionem pertinere proximi; ut duabus tabulis legis, et decem praeceptis, duo illa tanquam summaria praecepta teneantur. Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua; et diliges proximum tuum [Col. 0959] Edit. tanquam. sicut te ipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet, et Prophetae (Matth. XXII, 37, 38) . Referamus ergo tria prima praecepta ad dilectionem Dei. Quae tria prima? Primum: Non erunt tibi dii alii praeter me; Cui contraria plaga est aquae conversae [Col. 0959] Edit. aqua conversa. in sanguinem, propter quod summum principium Creatoris ad simulationem [Col. 0959] Edit. simulationem, et in animadversionibus, simulationem. Eugip. conformis est nostro Codici. humanae carnis adductum. Secundum praeceptum: Ne accipias in vanum nomen Domini Dei tui. Pertinet, quantum arbitror ad verbum [Col. 0959] Edit. regnum Dei. Dei quod est Filius Dei. Unus enim Deus, et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia (Rom. XI, 36) . Contra verbum ranae. Vide [Col. 0959] Edit. Videte. contra verbum ranas, contra rationem strepitus, contra veritatem vanitatem. Tertium praeceptum de Sabbato, pertinens ad Spiritum propter sanctificationem, quae prima in Sabbato sonuit, quod vobis paulo ante vehementer, quantum potuimus, commendavimus. Huic praecepto contraria plaga inquietudo in muscis de corruptione nascentibus, in oculos irruentibus. Ideo in hoc tertio signo defecerunt, qui unitatis inimici Spiritum sanctum non habuerunt, facit enim hoc Spiritus sanctus poena: aliud enim facit gratia, aliud poena: aliud enim facit implendo, aliud deserendo. Denique ut jam evidenter ipsis confitentibus Pharaonis [Col. 0960] Magis agnoscere valeamus, quomodo appellatus est in Evangelio Spiritus Dei videamus, quod nomen [Col. 0960] Edit. accepit. accipit. Objicientes Domino convicium Judaei, cum dixissent: Hic non ejicit daemonia, nisi in Beelzebub principe daemoniorum, respondit ille. Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia, certe supervenit in vos regnum Dei (Matth. XII, 24) ; quod alius Evangelista sic enarrat: Si ego [Col. 0960] Edit. in digito. digito Dei ejicio daemonia. Quod alius Evangelista dixit, Spiritus Dei (Luc. X, 20) . Alius dixit Digitus Dei; ergo Spiritus Dei digitus Dei. Ideo lex data, scripta digito Dei; quae lex data est in monte Sina quinquagesimo die post occisionem ovis, celebrato Pascha a populo Judaeorum. Implentur quinquaginta dies post occisionem ovis, et datur lex scripta digito Dei; implentur quinquaginta dies post occisionem Christi, et Venit Spiritus sanctus. Gratias Domino occultanti providenter, aperienti suaviter. Jam videte hoc etiam [Col. 0960] Edit. addit fratres Pharaonis Magos evidentissime confiteri; deficientes in tertio signo dixerunt: Digitus Dei est hic (Exod. VIII, 10) . Laudemus Dominum Datorem intellectus, Datorem verbi. Haec si non mysteriis generentur, non studiose quaererentur; si autem non studiose quaererentur, non tam suaviter invenirentur.]
Codex MS. num. 17, de quo supra, discerptos ex hoc uno indicat Sermones 339 et 40. Editionis Maurinae. Conjectanti mihi qui factum quod in Gallia praesertim distractum, et mancum habeant hunc Codices, juxta quos Amerbachius, Erasmus, Parisienses, Lovanienses, et Maurini editiones suas concinnarunt, haec subit cogitatio fortasse minus absonas fidei; quoniam scilicet, iisdem Maurinis fatentibus (praef. tom. V.) , Caesarius Arelatensis jam gravis aetate jubere solitus erat a Sacerdotibus, et Diaconis recitari non modo Sermones proprios, verum etiam Augustini, aliquando mutilos, quandoque etiam novo exordio, et peroratione donatos, potuit quispiam illorum disjungere praecipua Sermonis argumenta, prout opportunitas ipsi erat, his posthabitis, quae partem redditam ex omissa nectebant. Id autem cum non fuerit, qua decebat sagacitate praestitum, supersunt adhuc indicia, quibus firmatur auctoritas nostri Codicis copulantis in unum partita illa membra. Interea Sermo Arelate concisus, et ita perlatus in publicum, Codices primum Gallos pervasit, deinde regiones dissitas, ad quas Caesarius, ut lib. 1 ejus vitae legitur, transmittebat per eosdem Sacerdotes quid in Ecclesiis suis praedicare facerent. Operae pretium hinc [Col. 0961] erit pristinam integritatem vindicare Sermoni in editis hactenus Bibliothecis desiderato.
I. HODIERNUS dies [Col. 0961] Edit. dies iste. , fratres, me admonet attentius cogitare sarcinam meam, de cujus pondere etiamsi mihi dies, noctesque cogitandum sit, nescio quo tamen modo anniversarius dies iste impingit eam sensibus meis, ut ab ea cogitanda omnino dissimulare non possim, et [Col. 0961] Edit. quanto. quantum anni accedunt, imo decedunt, nosque propinquiores faciunt diei ultimo, utique quandoque sine dubitatione venturo, tanto mihi est acrior cogitatio, et stimulis plenior, qualem Domino Deo nostro rationem possim reddere pro vobis. Hoc enim interest inter unumquemque vestrum et nos, quod vos, pene de vobis [Col. 0961] Edit. Solis pro Solliciti. solliciti estis reddituri rationem, nos autem et de nobis, et de omnibus vobis. Ideo major est sarcina, sed bene portata majorem comparat gloriam, infideliter autem [Col. 0961] Edit. gesta. gestata ad immanissimam praecipitat poenam. Quid ergo mihi hodie maxime faciendum est, nisi ut commendem vobis periculum meum, ut sitis gaudium meum? Periculum autem meum est, si attendam quomodo laudatis, et dissimulem quomodo [Col. 0961] Edit. vivatis. vivitis. Ille autem novit, sub cujus oculis loquor, imo sub cujus oculis cogito, non me tam delectari laudibus popularibus. quam stimulari, et angi quomodo vivant qui laudant. Laudari autem a male viventibus nolo, abhorreo, detestor, dolori mihi est, non voluptati; laudari autem a bene viventibus, si dicam nolo, mentior, si dicam volo, timeo ne sim inanitatis appetentior, quam soliditatis. Ergo quid dicam? Nec plene volo, nec plene nolo. Non plene volo, ne in laude humana pericliter; nec plene nolo, ne ingrati sint quibus praedico. Sarcina autem mea est, quam modo audistis cum Ezechiel propheta legeretur. Parum est enim quia dies ipse admonet nos eamdem sarcinam cogitare; insuper talis lectio [Col. 0961] Edit. recitata est. recitatur, quae nobis incutiat magnum timorem, ut quid portemus cogitemus; quia nisi nobiscum, qui imposuit, portet, deficimus. Ecce audistis: Terra, inquit, super quam [Col. 0961] Ita septuaginta Interpretes Ἐφ` ἠν ἄν Ἐπάγω quibuscum saepissime Itala. induxero gladium, et posuerit sibi exploratorem, qui videat gladium supervenientem, et dicat, et denuntiet [Col. 0961] Edit. Si veniente. . Veniente autem gladio taceat ille explorator; superveniens [Col. 0961] Edit. et superveniens. gladius super peccatorem occidat; peccator quidem pro sua iniquitate morietur, sanguinem autem ejus de manu exploratoris inquiram. Si autem viderit gladium supervenientem, et tuba cecinerit, et [Col. 0961] Edit. annuntiaverit. nuntiaverit, et ille, cui [Col. 0961] Edit. annuntiat. nuntiat, non observaverit, ille quidem in sua iniquitate morietur, explorator autem animam suam [Col. 0961] Edit. liberavit. liberaverit. Et tu, fili hominis, exploratorem [Col. 0962] posui te filiis Israel (Ezech. XXXIII, 2, et seqq.) . Exposuit quid dixerit gladium, exposuit quid dixerit exploratorem, exposuit quam [Col. 0962] Edit. dixerit. dixerat mortem: non nos permisit in obscuritate lectionis excusare negligentiam nostram. Posui ergo te, inquit, exploratorem. Si dixero peccatori: Morte morieris, et tu tacueris, et ille in peccato suo mortuus fuerit, ille quidem in peccato suo morietur digne et juste, Sanguinem autem ejus de manu tua [Col. 0962] Edit. requiram inquiram. Si autem tu dixeris peccatori: Morte morieris, et ille si non observaverit, ille in iniquitate sua morietur, tu vero animam tuam liberasti. [Et addit verbo, quae voluerit dici populo Israel. Dices itaque filiis Israel: Quid est quod dicitis apud vosmetipsos: iniquitates nostrae super nos sunt, in peccatis nostris contabescimus, quomodo vivere possumus? Haec dicit Dominus, quoniam nolo mortem impii, quantum reverti impium a via sua perversa, et vivere. Hoc voluit, ut nuntiemus vobis. Hoc si non annuntiamus, malam rationem hujus speculationis reddituri sumus. Hoc autem si nuntiamus, egimus quod ad nos pertinet. Vos videte; nos jam securi sumus. Sed quomodo securi? vos periclitantes, et morituri. Nolumus sit nostra gloria cum vestra poena. Data est quidem securitas, sed facit sollicitos charitas. Ecce dicimus, et scitis me semper dixisse, scitis me numquam tacuisse: Hoc dicit Deus, nolo mortem impii, quantum reverti impium a via sua pessima, et vivere. Quid est quod dicebat impius? Dixit verba impiorum, et iniquorum: iniquitates nostrae super nos sunt, in peccatis nostris contabescimus, quomodo vivere possumus? Aeger desperat, sed medicus spem promittit. Homo sibi dixit: Quomodo possum vivere? (Rom. III, 4) . Deus dicit, potes vivere. Si omnis homo mendax, Deus solus verax deleat quod dixit homo, et scribat quod dixit Deus. Noli desperare, potes vivere, non de praeteritis malis tuis, sed de futuris bonis tuis: delebis mala, si recedis a malo. Omnia sive bona, sine mala mutatione delentur. De vita bona inclinasti te ad malam, delesti bonam; de vita mala profecisti ad bonam, delesti malam. Vide quid attendas, quid percipias, thesauri duo sunt tibi praeparati; quod miseris, hoc invenies; fidelis custos est Deus, reddet tibi quod feceris. Sunt autem alii, qui non desperatione pereunt, non sibi dicunt: Iniquitates nostrae super nos sunt, in peccatis nostris contabescimus, quomodo vivere poterimus? Sed alio modo se fallunt. De nimia misericordia Dei blandiuntur sibi, ut nunquam corrigantur; hoc enim dicunt: Etsi facimus mala, etiamsi iniquitates committimus, etiamsi luxuriose, et facinorose vivimus, etiamsi pauperem, et egentem contemnimus; etiamsi superbia nos extollimus, etiamsi nullum dolorem cordis de nostris malis habemus, perditurus est Deus tantam multitudinem, et paucos liberaturus [Col. 0962] Vide Serm. 20. N. 3. 4. ubi similia occurrunt. ? Duo sunt ergo pericula, unum quod modo audivimus ex Propheta, alterum quod non tacuit Apostolus; nam [Col. 0963] contra eos, qui desperando moriuntur, quomodo gladiatores quasi destinati ad ferrum, inhiando voluptatibus, et vivendo nequiter, quasi addictas jam animas suas contemnunt [Col. 0963] Forte aliquid deest. , ait quod dicunt sibi: Iniquitates nostrae super nos sunt, et in peccatis nostris contabescimus, quomodo vivere poterimus? Aliud autem unde Apostolus dicit: An divitias bonitatis, et misericordiae, et longanimitatis ejus contemnis (Rom. II, 4) . Contra eos qui dicunt: Bonus est Deus, misericors est Deus, non perdet tantam multitudinem peccatorum, et liberat paucos, nam utique si nollet illos esse, nec viverent; quando faciunt tanta mala, et vivunt, utique si Deo displiceret, de terra eos statim auferret [Col. 0963] Vide Serm. 18. n. 3. et in Psal. 101. Serm. 1. n. 10. et in Psal. 144. n. 11. Vide etiam lib. 1. cont. advers. leg. et Proph. c. 17. n. 34. . Contra hos Apostolos ignoras, inquit, quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam cordis tui, et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus. Quibus hoc dicit? qui dicunt: Bonus est Deus, non reddet. Reddet prorsus unicuique secundum opera ejus. Tu quid facis? Thesaurizas, quid? Iram. Appone iram super iram, auge thesaurum; reddetur tibi quod thesaurizas, non defraudat cui commendas. Si autem in alium thesaurum mittas bona opera fructus justitiae, vel continentiam, vel virginitatem, vel pudicitiam conjugalem; a fraude, ab homicidio, ab scelere alienus sis; memineris egentis quia et tu eges; memineris pauperis, quia et tu pauper es; quantumlibet abundes divitiis, pannis carnis indutus es. Si haec cogitans, et haec agens mittis in thesaurum bonum per diem judicii, ille qui neminem fraudat, et reddet unicuique secundum opera sua, dicet tibi: Tolle quod misisti, quia abundat: Quando mittebas, non videbas, sed ego servabam quomodo redditurus eram. Quia et revera, fratres, unusquisque quod mittit in thesaurum quia mittit scit, nec videt cum miserit. Pone thesaurum in terra obrutum habentem unum aditum, vel rimulam, qua mittas; paulatim quidquid acquisieris mittis, et non vides; si quod miseris et non videris servat tibi terra. Non tibi servabit qui fecit coelum, et terram?]
II. Relevate ergo, fratres, relevate sarcinam meam, et portate mecum, bene vivite [Col. 0963] Editio addit natalis Domini imminet. Dandum ne incuriae Librarii, quod verba: natalis Domini imminet praetereantur in MS.? An invecta fuerunt in tot Codicibus Gallis a quopiam Caesarii Ministro, vel alio nescio quo de Episcopi ordinatione dicente circa Nativitatis festum? Dicam quod sentio, conjectura sequens probabilia. A Maurinis tom. V in appendicem rejicitur Sermo 116 Caesario inscriptus a Codice Corbeiensi, cujus n. 6 legitur: Natalis Domini imminet . . . . . ad convivia vestra frequentius pauperes evocate et num. 3. Pauperes ante omnia ad convivium frequenter vocemus: Caesarium vero mense Decembri renuntiatum Episcopum conjicere haud prohibet ejus vitae scriptor, qui Aeonio e vivis sublato XVI Kal. Septembris non longo tempore post Caesarium Arelatensi Ecclesiae praepositum dicit: Quibus verbis maluerim designari intervallum paucorum mensium, potiusquam dierum nonnullorum spatium opinatum a Bollandianis. Quidam ergo ex Diaconis, vel Sacerdotibus Caesarii, de ejusdem Ordinatione, adventante [Col. 0964] Natali verba faciens, illius Episcopi Sententiam cum Augustini sermone consuit, immutando vocem hodie in illas: Natalis Domini imminet, ut de conviviis pauperum diceret, arrepta occasione a metaphora spiritualis alimoniae, in quam perhumaniter luserat Augustinus. Sed quaeres cur ea denegem Episcopi Hipponensi? Nullibi, quod sciam, S. Doctor de peculiari hac praeparatione ad Domini Natalem locutus est, hic proinde unus esset locus, in quo pro illa institisset. Ecquis autem in Augustini lectione vel minimum versatus dixerit, potuisse Eum hujusmodi praeparationis necessitatem furtim, raptimque, simplici commate urgere, ne dum prolixius in ea immorari? Siquidem ejus Scripta legentem non fallit, eumdem ipsum qui in speculativis auditores acutos requirit, in practicis, et moralibus exposcere homines laboris patientes, dicam cum Erasmo (praefat. ad Oper. Aug.), ut eis aeque semper arrideant Sententiae, quibus instandum ipse duxerit. Praeterea difficile suasu credam, S. Doctorem praeoptasse illo die onus spiritaliter pascendi fideles a futura Solemnitate mutuari, potius quam a Pastoris ministerio, de quo tanta praemiserat. Sed Pagium, Bollandianos, Maurinos, Tillemontium, caeterosque primi subsellii criticos insciens offendo, qui omnes textui Editionis lubentissime adstipulantur, ut inde Ordinationem Episcopi Hipponensis peractam concludat mense Decembri. Porro ad hanc Epocham definiendam nullam de penu meo, sed Divi Prosperi sententiam recito, quam Cassiodorus in Cronico, et Hermannus Contractus apud Canisium secuti sunt, quamque ipse Tillemontius auctoritate Domini Pontac certam latetur (Mémoires pour servir à l'histoire Ecclésiast. tom. 13. not. 24, §. 85). Dignus autem ille Augustini discipulus testatur (Chronici parte Secunda) imperante adhuc Theodosio cum filiis Arcadio, et Honorio, Coss. autem Olybrio, et Probino, anno scilicet 395 ad Hipponensem Cathedram evectum fuisse inclytum illud Ecclesiae decus: At cum Socrates dicat hist. Ecclesiast. l. 6, c. 1. Theodosium vita functum XVI Kal. Februar. ejusdem anni, omnesque chronographi ad unum consentiant; profecto Augustinus mense Januario renuntiatus est Episcopus Hipponensis. His omnibus ergo positis, firmatur veritas Codicis Cassinensis hodie pro Natalis Domini imminet legentis. pascendos habemus [Col. 0964] hodie compauperes nostros, et cum eis communicanda est humanitas. Vobis autem fercula mea verba ista sunt. Pascere omnes pane tractabili, et visibili, non sufficio, inde pasco unde pascor: minister sum, paterfamilias non sum; inde vobis appono, unde et ego vivo de thesauro Dominico, de epulis illius patrisfamilias Qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut ejus paupertate nos ditaremur (2 Cor. VIII, 9) . Si panem vobis ponerem, fracto pane singuli frusta ablaturi eratis; et si ego multum ponerem, perparum ad singulos perveniret. Modo autem quod dico et omne totum habent, et singuli quique totum habent. Numquid enim verbi mei inter vos syllabas divisistis? Numquid ipsius [Col. 0964] Quomodo productus dicitur Sermo, si vix dimidiam Editionis paginam excrevit. Ablata ergo fuerant, quae a MS. Cassinensi restituuntur. producti sermonis singula verba abstulistis? Unusquisque vestrum totum audivit. Sed videat quomodo audivit, quia erogator sum, non exactor. Si non erogem, et pecuniam servem, terret me Evangelium. Possem enim dicere: Quid mihi est taedio esse hominibus? dicere iniquis: Inique agere nolite? sic vivite? Sic agite? Sic agere desistite? Quid mihi est, oneri esse hominibus? Accepi quomodo vivam. Vivam quomodo jussus sum, quomodo praeceptus sum. Assignem [Col. 0964] Edit. quomodo. quod accepi, de aliis [Col. 0964] Edit. de aliis me reddere. reddere rationem quo mihi? Evangelium me terret. Nam ad istam securitatem otiosissimam nemo me vinceret: nihil est melius, nihil dulcius, quam Divinum scrutari nullo strepente thesaurum; [Col. 0965] dulce est, bonum est, praedicare autem, arguere, corripere, aedificare, pro unoquoque satagere, magnum onus, magnum pondus, magnus labor. Quis non refugiat istum laborem. Sed terret me Evangelium. Processit servus quidam, et ait Domino suo: Sciebam te hominem molestum metere ubi non seminasti servavi pecuniam tuam, nolui eam erogare; tolle quod tuum est; si aliquid minus est [Col. 0965] Edit. indica. judica; si integrum est, noli mihi molestus esse. Ait autem ille: Serve nequam, ex ore tuo te [Col. 0965] Edit. condemnabo. condemno (Luc. XIX, 21, et seq.) . Quare hoc? quia avarum me dixisti, lucra mea quare neglexisti? Sed timui dare, ne perderem. Hoc dicis? plerumque enim dicitur. Quid corripis? perit ad illum quod dicis; non te audit; et ego, inquit ille, nolui dare, ne perderem pecuniam tuam. Ait illi: Si tu dares pecuniam meam et ego veniens cum usuris exigerem; erogatorem, inquit, posueram te, non exactorem; si tu exerces erogationem, mihi relinqueres exactionem. Hoc timens ergo, unusquisque videat quomodo accipiat. Si ego erogans timeo, qui accipit securus esse debet? Qui malus fuit heri, bonus sit hodie. Haec est erogatio mea: qui malus fuit heri, bonus sit hodie. Malus fuit heri et non est mortuus; si mortuus esset [Col. 0965] Edit. Si mortuus esset, et malus esset, isset, malus, isset, unde non rediisset. Malus fuit heri, vivit hodie; prosit illi quod vivit, non male vivat. Quare ergo diei hesterno hodiernum vult addere malum? Longam vitam vis habere, bonam non vis? Quis longum ferat malum, vel prandium? Usque adeo caecitas mentis obcalluit, usque adeo surdus est homo interior, ut omnia bona velit habere, praeter se ipsum? Vis habere villam? nego te habere velle malam villam. Uxorem vis habere [Col. 0965] Edit. non vis pro nonnisi. nonnisi bonam; domum nonnisi bonam. Quid curram per singula? Caligam non vis habere malam, et vis habere vitam malam? quasi plus tibi noceat mala caliga, quam vita mala. Cum tibi caliga mala, et constricta nocuerit, sedes [Col. 0965] Edit. discalceas. dedecalceas te, abjicis, aut corrigis, aut mutas ne digitum laedas, et calceas te [Col. 0965] Edit. mala vita est. . Malam vitam, qua animam perdit, corrigere non curas. Sed hoc plane video unde falleris. Caliga nocens dolorem facit, vita nocens voluptatem facit; illud nocet, illud libet, sed quod ad tempus libet, postea pejus dolet; quod autem ad tempus dolet salubriter, postea infinita voluptate et abundantia gaudio laetificat [Col. 0965] Edit. addit: Secundum illud quod Scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Et illud: Beati qui lugent, quoniam ipsi saturabuntur. . «Videte [Col. 0965] Editio subnectit insuper clausulam Augustino a Maurinis denegatam, ibique desinit sermo 339. Natalis Alexander (hist. Eccles. Saec. V, c. 4.) opinatur rejiciendam esse integram ultimam periodum, et perorationem ab illis verbis: postea pejus dolet: Verum nullus dubito quin nostrae adhaesisset lectioni, si novisset. libentem, et dolentem, divitem illum libentem, et pauperem illum dolentem; ille epulabatur, ille cruciabatur; ille [Col. 0966] circumdatus familia honestabatur, ille a canibus lingebatur; ille epulis crudior reddebatur, ille nec micis saturabatur [Col. 0966] Vide in Psal. 48. Serm. 1. n. 10, et Serm. 36, num. 6. . Transiit voluptas, transiit necessitas; praeterierunt bona divitis, mala pauperis; successerunt mala diviti, bona pauperi. Quae praeterierunt, non revocabantur; quae successerunt, non minuebantur. Ardebat dives apud inferos, laetabatur pauper in gremio Abrahae. Desideraverat prius pauper de mensa divitis micam, desideravit postea dives de digito pauperis guttam. Illius egestas satietatis fine terminata est, illius voluptas succedente dolore sine fine peracta est. Epulis successit sitis, voluptati dolor, purpurae ignis [Col. 0966] Forte aliquid deest, nullum enim antecedens, cui referantur voces illae Hoc est prandium. . Hoc est prandium, quod Lazarus visus est habere in gremio Abrahae, hoc volumus, ut omnes habeatis; hoc volumus, ut simul habeamus. Numquid esset prandium, quod vobis exhiberem, si omnes vos invitarem, et ista Ecclesia plena esset mensis epulantium? Transitoria ista sunt. Ista cogitate, quae dico ut ad illas epulas veniatis, quas nunquam finiatis. Ibi enim nemo est indigestus epulando, nec ipsae epulae tales sunt, ut sua corruptione nos pascant, et sua defectione reficiant. Et illae integrae erunt, et nos ab eis reficiemur. Si oculus noster pascitur luce, nec deficit lux, quales erunt illae epulae in contemplatione veritatis, in conspectu aeternitatis, in laudibus Dei, securitate felicitatis, mente stabili, corpore immortali, nullo senio tabescente carne nostra, nulla fame laxante animam nostram? Ibi nemo crescit, nemo decrescit; ibi nemo nascitur, quia nemo moritur: ubi nec ulla opera vos cogimini facere, quae modo hortamur, ut faciatis. Modo enim audistis [Col. 0966] Lectum fuerat eo die de Evang. Lucae c. 14., quod frequenter assignatum in antiquis Lectionariis videmus Dominum dicentem, omnibus nobis dixit: Quando facis epulum, noli vocare amicos tuos. Ostendit ubi esses largus: Noli parentes, qui habent unde tibi retribuant; sed voca pauperes, debiles, caecos, claudos, egentes, qui non habent unde tibi reddant (Luc. XIV, 12) . Et numquid perdes? Retribuetur tibi in retributione justorum (Id. V. 14) Tu eroga, inquit, ego accipio, annoto, reddo: Deus hoc dixit, et hoc nos hortatus est, ut faciamus ista, et reddet nobis. Quando nobis reddiderit, quis nobis auferet? Si Deus pro nobis, quis contra nos (Rom. VIII, 31) ? Peccabamus, et mortem Christi nobis donavit; juste vivimus, et nos decipiet? Non enim Christus pro justis, sed pro impiis mortuus est (Ibid. 5, 6) . Si donavit iniquis mortem Filii sui, justis quid servat? quid illis servat, non habet melius quod illis servet, quam quod pro illis dedit. Quid pro illis dedit? Filio proprio non pepercit (Ibid. 32) . Quid illis servat? Ipsum Filium. Sed Deum ad fruendum, non hominem ad moriendum. Ecce quod vos vocat Deus; sed quomodo attendis? quo dignare attendere, [Col. 0966] Sic in Cod. et qua dignare attendere, et quomodo? sed plane cum veneris, [Col. 0967] numquid hoc dicetur tibi: Frange panem tuum esurienti; si vides nudum, vesti: numquid recitatur tibi hoc capitulum? Cum facis epulum, voca claudos, caecos, egentes, inopes (Isaï. LVIII, 7) . Ibi inops nullus, ibi erit nullus claudus, caecus nullus, nullus debilis, nullus hospes, nullus nudus, omnes sani, omnes vegeti, omnes abundantes, omnes aeterna luce vestiti. Quem ibi vides peregrinum? Patria nostra ipsa est; hic sumus peregrini. Illam desideremus, jussa faciamus, ut promissa exigamus. Imo non bene dixi; emendo quod dixi: absit, ut promissa exigamus, ultro data sumemus. Si enim exigimus, quasi Deus nolit dare; prorsus dabit, neminem fraudabit. Hoc considerate, fratres mei, videte Dominus Deus noster quanta bona det malis, lucem, vitam, salutem, fontes, fructus, generationes, plerumque honores, celsitudines, potestates, haec omnia dat bona et bonis et malis. Putamus-ne nihil est quod servat bonis, qui tanta bona dat et malis? Nemo hoc inducat in cor suum. Fratres mei, magna bona servat Deus bonis, sed Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit (Cor. I, 2-9) . Non potes cogitare antequam accipias, videre potes cum acceperis; cogitare antequam accipias non potes. Quid est quod vis videre [Col. 0967] Aliquid omissum, uti patet ex his verbis Serm. 331. n. 3. Oculus non videt, quia non est color; Auris non audit, quia non est sonus: etc. ? Non est cithara, non est tibia, non est sonus, qui facit in auribus voluptatem. Quid vis cogitare? In cor hominis non ascendit. Et quid facio? Nec video, nec audio, nec cogito. Quid facio? Crede magnum compendium. Vas magnum, ubi possis accipere magnum donum, fides est. Para tibi vas, quia ad magnum fontem habes accedere: para tibi vas. Quid est para? Crescat fides tua, augeatur fides tua, firmetur fides tua, non sit lubrica, et lutea fides tua, tribulationibus hujus mundi non frangatur, sed coquatur fides tua. Cum autem feceris, et habueris fidem, tanquam vas idoneum, capax, firmum, implebit illum Deus. Non enim dicet tibi quomodo dicunt homines deprecanti, et dicenti: Da mihi aliquid vini, rogo te: et ille: Do, veni, et facio. Ille urnam attulit, et dicit: Ut jusseras veni; et ille: Ego putabam te allaturum unam lancellam, quid attulisti, aut quo venisti? Ego non sufficio tantum dare, revoca vas majus, quod attulisti, et affer aliquid breve; affer mihi, cui possit paupertas mea sufficere. Non hoc dicit Deus; plenus est, plenus eris, et cum te impleverit, ipse tantum habebit quantum habebat antequam te impleret: copiosa sunt dona Dei, nulla talia invenis in terra; crede et probabis. Sed non modo; et quando inquies? sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, ut cum acceperis dicas: Dedisti laetitiam in cor meum [Col. 0967] Hic incipit Sermo 40 Editionis sic inscriptus: De eodem loco Ecclesiastici 5. 8. Ne tardes converti ad Deum, etc. In eos qui conversionem de die in diem differunt, quorum alii male sperando, alii desperando pereunt: Qui Sermo ab iisdem codicibus profertur, a quibus ille 339. fuerat evocatus. . Sustine [Col. 0967] Editio sic exorditur Sermonem 40 Frequenter, fratres [Col. 0968] cum Psalmista cantavimus: Sustine. Dominum, viriliter age, et [Col. 0968] confortetur cor tuum, et sustine Dominum. Quid est: Sustine Dominum? ut tunc accipias, quando dabit, non tunc exigas quando vis. Tempus dandi nondum est; sustinuit te, sustine illum. Quid est quod dixi, sustinuit te, sustine illum? si jam juste vivis, si jam ad illum conversus es, si tibi displicent facta tua praeterita, si jam placuit tibi eligere vitam bonam novam, noli festinare exigere, sustinuit te, ut mutares vitam malam, sustine illum, ut coronet vitam bonam. Si te ille non sustineret, non esset cui daret; sustine ergo quia sustentatus es [Col. 0968] Emunctae naris judices legant, perlegant, meditentur, nexum denique edisserant inter hanc primam periodum, uti jacet in Editione, exordii vice fungentem, et Sermonis partes reliquas. Quod si nullo conatu praestiterint, fateantur Sermonem Editionis integritate destitui, periodum hanc primam praecedentibus colligari, et disquisitionem de nimia fiducia et desperatione hic denuo urgeri, tum quia moralis locus erat, tum quia in illa annuntianda universam rationem suae Pastoralis sollicitudinis sitam esse jam dixerit. . Tu vero, qui non vis corrigi; o quisquis hic es, qui adhuc non vis corrigi; quasi unus sit; magis dicere debui quicumque hic estis. Tu tamen qui hic es, si tamen hic es, qui non statuisti corrigi; sic loquar quasi ad unum. Quisquis non vis corrigi, quid tibi promittis? Desperando peris, an sperando? Quisquis desperando peris hoc dicis in animo tuo: Iniquitas mea super me est, in Peccatis meis contabesco, quae mihi spes est vivendi? Audi Prophetam dicentem: Nolo mortem impii, quantum [Col. 0968] Edit. tantum. revertatur impius a via sua pessima, et vivat (Ezech. XXXIII, II) . Sperando [Col. 0968] Edit. Qui sperando peris hoc dicis in animo tuo et omissis interrogationibus. peris? quid est, sperando peris? Hoc dicis in animo tuo: Bonus est Deus, misericors est Deus, ignoscit omnia, non reddet mala pro malis. Audi Apostolum dicentem: Ignoras [Col. 0968] Edit. quia. quoniam patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Quid ergo restat [Col. 0968] Edit. quia si obtinuimus apud te aliquid. ? Quasi fecisti aliquid, si intravit in cor quod dixi. Video quid mihi [Col. 0968] Edit. respondeas. respondeatur: verum est, nec despero ut desperando peream, nec male spero, ut sperando paream; non mihi dico: Iniquitas mea super me est, jam nullam spem habeo; nec illud mihi dico: Bonus est Deus, nemini [Col. 0968] Edit. reddit. reddet mala, nec illud dico, nec illud dico; premit me Propheta, premit [Col. 0968] Edit. premit me Apostolus. Apostolus. Et quid dicis? Adhuc modicum tempus vivam quomodo volo. Isti sunt qui nos fatigant; plurimi sunt, molesti sunt. Adhuc modicum tempus vivam quomodo volo, postea, quando me correxero; utique verum est quod dixit Propheta; Nolo mortem impii [Col. 0968] Edit. tantum. , quantum revertatur impius a via pessima, et vivat: quando conversus fuero, delebit omnia mala mea, quare non addo aliquid voluptatibus meis, et vivo quantum volo, quomodo volo, postea me conversurus ad Deum? Quare hoc dicis, frater? quare? Quia [Col. 0969] promisit Deus indulgentiam, si me mutavero. Video, scio [Col. 0969] Edit. promisit Deus. promisit indulgentiam per sanctum Prophetam, hanc promittit [Col. 0969] Edit. Sic legit verba quae sequuntur. Promisit Deus indulgentiam per sanctum Prophetam, hanc promittit et per me mininum servum suum promittit. Verum est, etc per me minimum servum suum. Promittit? verum est quod promittit, hanc promisit per unicum Filium suum. Sed quid vis addere dies malos diebus malis? sufficiat diei malitia sua: malus dies hesternus, malus et hodiernus, malus et crastinus. An putas bonos dies esse, quando facis satis voluptatibus tuis? quando in luxuriis enutris cor tuum? quando insidiaris alienae pudicitiae? quando fraude contristas proximum tuum? quando commendata negas? quando falsum pro nummo juras? quando exhibes tibi bonum prandium, ideo putas quia bonum diem ducis? Unde fieri potest, ut dies bonus sit, cum malus sit homo? malos dies addere vis malis diebus? rogo aliquantum, inquit, dimittatur mihi; quare? quia promisit mihi Deus indulgentiam, sed crastino die te victurum nemo tibi promisit, aut lege mihi. Quomodo mihi legis Prophetam, Evangelium, Apostolum; quia cum te converteris delet Deus omnes iniquitates tuas: lege mihi, ubi tibi promissus est crastinus dies, et vive crastino die male. Quanquam, frater meus, non tibi hoc debui dicere. Longa erit forte vita tua: si longa erit, bona sit. Quare vis habere vitam longam, et malam? aut longa non erit: et illa longa te debet delectare, quae non habet finem. Aut longa erit, et quid mali erit quia diu bene vixisti? Tu male vis diu vivere, bene non vis, et tamen crastinum diem nemo tibi promisit. Corrige te [Col. 0969] En verba de industria omissa ab eo, qui orationem mutilam fecit, ut de sola conversione loqueretur. Vox Natalitiarius deest in Glossariis. , audi [Col. 0969] Edit. audi Scripturam. de Scriptura. Ne me quasi hominem natalitiarium contemnas. De Scriptura tibi loquor: Ne tardes converti ad Dominum: Verba ista mea non sunt, sed et mea sunt; si amo, mea sunt; amate et vestra sunt. Sermo iste, quem modo dico, Scriptura sancta est, si contemnis illum, adversarius tuus est. Sed audi Dominum dicentem: Concorda cum adversario tuo cito [Col. 0969] En rursus verba consulto omissa; vide interim Natalem dici diem Anniversarium Ordinationis. Sententiam vero hic terribilem non illam Matthaei, sed Ecclesiastici dixisse ex sequentibus patet. (Matth. V, 25) . [Quis est iste sermo terribilis? Ad laetitiam venistis: natalis hodie Episcopi dicitur: numquid aliquid ponere debeo, unde vos contristem? imo hoc pono, unde gaudeat dilector, irascatur contemptor: melius est mihi contemptorem contristare, quam fidelem fraudare.]
III. Audiant omnes, verba recito [Col. 0969] Edit. Scripturae divinae. de Scriptura, o male dilator, o crastini male appetitor, audi Dominum dicentem, audi Scripturam sanctam praedicentem; de isto loco speculator sum: Ne tardes converti ad Deum, neque differas de die in diem. Vide, si non vidit illos, vide si non inspexit illos, qui dicunt: Crastino bene vivo, hodie male vivam. Et cum cras venerit, [Col. 0970] hoc dicturus es. Ne tardes converti ad Deum, neque differas de die in diem, subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te (Eccle. V, 8, 9) . [Col. 0970] Edit. Sic legit verba quae sequuntur: Numquid ego hoc scripsi? Numquid ego delere illud possum? Si delevero, timeo deleri, etc. Quid ego feci? delere illud possum? timeo deleri. Tacere illud possum? timeo taceri [Col. 0970] Edit. tacere. . Praedicare cogor, territus terreo. Timete mecum, ut gaudeatis mecum. Ne tardes converti ad Deum. Domine, vide, quia dico, Domine, tu scis quia terruisti me, cum tuus Propheta legeretur; Domine, nosti in illa cathedra [Col. 0970] Edit. timorem. tremorem meum [Col. 0970] Vide Augustinum dicentem se esse speculatorem, se fuisse territum, et a Propheta territum cum legeretur. At de speculatione, et de illa Ezechielis lectione nihil dictum in hoc Serm. 40 Editionis, sed tantum in Serm. 339; ergo illi duo conjungendi; ergo certa est fides nostri Codicis illos copulantis. cum tuus Propheta legeretur. Ecce dico: Ne tardes converti ad Deum, neque differas de die in diem, subito veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te, sed nolo perdat te; nolo mihi dicas. Perire volo; quia ego nolo: melius [Col. 0970] Edit. melius est ergo. est nolo meum, quam volo tuum. Si lethargicus pater tuus aegrotaret inter manus tuas, at adesses juvenis aegrotanti seni, et diceret medicus: Periclitatur pater tuus, somnus iste gravedo est quaedam lethalis, observa eum, noli eum permittere dormire. Si videris eum dormire [Col. 0970] Edit. excita eum. excita; si parum est excitare, vellica; si et hoc parum, stimula eum, ne moriatur pater tuus. Adesses [Col. 0970] Edit. adesses juvenis seni. et esses juvenis seni onerosus. Ille in dulcem morbum resolutus iret, oculos gravedine illa premente clauderet. Tu contra [Col. 0970] Edit. Tu contra clamares patri. : Noli dormire; at ille: Dimitte me, dormire volo; et tu: Sed medicus dixit: Si voluerit dormire, non dormiat; at ille: Rogo, dimitte me, mori volo; sed ego nolo, dicis [Col. 0970] Edit. dicit. filius patri. Cui? utique optanti se mori. Et tamen vis differre mortem patris tui, et aliquanto diutius vivere cum morituro sene patre tuo. Dominus tibi clamat: Noli dormire, ne in aeternum dormias; evigila ut mecum vivas, et Patrem habeas, quem nunquam efferas; et tu surdus es. Quid ergo feci speculator? liber sum, non vos gravo. Scio dicturos quosdam, quid nobis voluit dicere? terruit, gravavit nos, reos nos fecit. Imo a reatu volui liberare. Foedum est, turpe est, nolo dicere malum, nolo dicere periculosum, nolo dicere exitiosum; turpe est, ut vos fallam, si Deus me non fallit. Dominus minatur mortem impiis, nequissimis, fraudatoribus, sceleratis, adulteris, voluptatum inquisitoribus, suis contemptoribus, de temporibus murmurantibus, et mores suos non mutantibus; Dominus illis mortem minatur, gehennas minatur, interitum sempiternum minatur. Quid volunt, ut ego promittam, quod ille non promittit? Ecce [Col. 0970] Edit. dat. dabit tibi securitatem procurator; [Col. 0971] quid tibi prodest, si Paterfamilias non acceptet? Procurator sum, servus sum. Vis dicam tibi: Vive quomodo vis, Dominus te non perdet? securitatem tibi procurator dedit; nihil valet securitas Procuratoris. Utinam Dominus tibi daret, et ego te sollicitum facerem! Domini enim securitas valet, etiamsi nolim; mea vero nihil valet, si ille noluerit. Quae est autem securitas, fratres, vel mea, vel vestra, nisi ut Domini jussa intente, et diligenter audiamus, et promissa fideliter expectemus? In his, quibus fatigamur, quia homines sumus, ipsius adjutorium imploremus, ad illum ingemiscamus; preces nostrae non sint pro rebus saecularibus, praetereuntibus, transitoriis, et vice vaporis evanescentibus; sed sint preces nostrae pro ipsa implenda justitia, et sanctificatione pro nomine Dei; non pro vincendis vicinis, sed pro vincenda libidine; non pro [Col. 0971] Edit. Sananda carne. satianda, sed pro domanda avaritia. Hinc sint preces nostrae; intus nos adjuvent luctantes, ut coronent vincentes.
Codex MS. num. 173, cui titulus Augustini Operum Tom. 12. Tractatus, et sermones continet, quorum potior pars cum editis ad unum congruit, reliqui vero praeter lectiones variantes exhibent periodos ab editis exulantes. Ex his postremis unum selegi variantibus prope innumeris refertum. Cum enim dijudicare non ausim utrum a Notariis praepropere exscribentibus, scriptaque postea instaurantibus eaedem profluxerint, an illas intulerit Augustinus, qui forte sermonem ex tempore prius dictum postea conscripsit, ut lib. 15 de Trinitate alias a se factum professus est, satius esse duxi, ut id judicent eruditi, et ex hoc uno statuant quid de aliis in eodem Codice exaratis sentiendum sit. Sed et Codex num. 219, inscriptus, Dydimus de Spiritu Sancto, et alia, habet sermonem hunc, nihilo quidem a priori codice disparem. Maurini Tom. 5, num. 345, hunc ediderunt a Colbertinis, et Sirmondianis exemplatum, quem sua integritate destitui nullimode suspicati sunt.
Admonet [Col. 0971] Exordium ab adjuncto temporis evidentius hic aperitur quam ed editione. nos et solemnitas Martyrum, et Dominicus dies hoc [Col. 0971] In Edit. Exordium est: loquar hoc Charitati Vestrae, fratres, quod pertineat, etc. loqui Charitati Vestrae, quod pertineat ad contemptum praesentis saeculi [Col. 0971] In Edit. deest, etc. , et ad spem futuri [Col. 0971] In Edit. additur saeculi. . Si quid contemnas [Col. 0971] In Edit. praeponitur το quaeris. quaeris? Omnis [Col. 0971] In Edit. omnis Martyr. sanctus, et pius Martyr etiam vitam praesentem contempsit. Si quid speres quaeris [Col. 0971] In Edit. additur resurrectionem dico, quia hodie, etc. ? Hodie Dominus [Col. 0972] resurrexit [Col. 0972] In Edit. o tu homo si, etc. . Si titubas in re, esto [Col. 0972] In Edit. firmus pro fortis. fortis in spe. Si [Col. 0972] In Edit. Si autem. te opus turbat, erigat [Col. 0972] In Edit. ipsa merces. merces [Col. 0972] Primae lectionis nomine venit Epistola Pauli, quam sequebantur Psalmi et Evangelium, aperte hoc innuit Augustinus Ser. 177, ubi tria illa indiscriminatim lectionum nomine donavit. In praesenti Liturgia etiamsi idem servetur ordo, sola tamen Epistola nomen lectionis retinet. . Prima Apostolica lectio in Epistola, quam scribit ad Timotheum [Col. 0972] In Edit. nos quoque admonet Apostolus cum praecipit Timotheo, dicens. nos quoque admonet, quod ei praecepit dicens: Praecipe divitibus mundi hujus non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed [Col. 0972] Edit. in Deum vivum. in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. Divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam (1 Tim. VI, 17, et seqq.) . [Et ista lectio non nobis videatur minus congrua solemnitati Martyrum beatorum; habet enim contemptum saeculi. Nam cum divitibus praecipitur, ut thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, et apprehendant veram vitam [Col. 0972] Frequenter Augustinus hunc Pauli textum commentans reputat falsitatem praesentis vitae. Aptissime autem hoc in loco, ut nulla suspicio sit de genuinitate istius periodi. Vide prae caeteris Serm. 39. n 5. , sine dubio ista falsa vita est.] Et maxime hoc divites audire debent [Col. 0972] Edit. addit audite divites qui aurum, et argentum habetis, et tamen cupiditate ardetis, quos quando, etc. quos quando pauperes intuentur, murmurant, gemunt, laudant, invident, [Col. 0972] Edit. legit. et invident. aequari optant [Col. 0972] Edit. addit, etc. , impares se esse dolent, et inter laudes divitum hoc plerumque dicunt: soli isti sunt [Col. 0972] Edit. ipsi pro isti. , isti soli vivunt [Col. 0972] Edit. pro his verbis, quibus. . Propter haec ergo verba, quibus homines tenues divitibus adulantur [Col. 0972] Edit. cum dicunt isti soli vivunt; ne in superbiam erigamini, o vos divites; sed potius Apostolum audite morbi curatorem, et non verbi adulatorem, Vita ista, etc. [Quia ipsi vivunt, et soli vivunt, ne his adulantium inflati verbis putent se vivere, Praecipe, inquit, divitibus hujus mundi, non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum [Col. 0972] Non dissimilis sententiam, et ordo verborum in Serm. 39. n. 5. . Divites sint sed ubi? In operibus bonis: facile tribuant quia non perdunt quod tribuunt: communicent cum eis, qui non habent. Et quid ex hoc? Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram justitiam, non assentientes adulantibus, qui eos dicunt vivere, et solos vivere.] Vita ista [Col. 0972] Edit. vita ista somnus vester est. somnium est; divitiae istae velut in somnis fluunt [Col. 0972] Edit. addit. Paulus dicit: Ut apprehendant vitam veram. Paulum audite et superbire nolite. . Audi [Col. 0972] Edit. Audi et Psalmum. Psalmum? o dives pauperrime [Col. 0972] O tu dives pauperrime, quid habes, si Deum non habes? vel quid non habes, si Deum habes? De divitibus dicit Psalmus; Dormierunt, etc. Dormierunt somnum suum, et [Col. 0973] nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis (Psal. LXXV, 6) . Aliquando et mendicus in terra jacens [Col. 0973] Edit. et frigore. , frigore tremens, occupatus [Col. 0973] Edit. occupatus a somno. tamen somno thesauros somniat, et gaudet [Col. 0973] Edit. gaudet, exultat, superbit. et superbit in somnis, et patrem suum pannosum [Col. 0973] Edit. pannosum videre indignatur. In somnis est quod vides o tu mendice, qui dormis, et gaudes. Tamen donec eviliget dives est: cum dormierit invenit quod certum doleat. non dignatur agnoscere, et donec evigilet dives est. Cum ergo dormierit invenit quod falsum gaudeat? cum evigilaverit invenit quod verum doleat. Dives ergo moriens, similis est [Col. 0973] Edit. illi pauperi dormienti et thesauros somnianti. pauperi vigilanti, qui thesauros videbat in somnis. Nam et [Col. 0973] Edit. Nam ille dives qui induebatur. ille induebatur purpura, et bysso. Quidam dives nec nominatus, nec nominandus, contemptor pauperis jacentis ante januam suam, induebatur purpura, et bysso, sicut Evangelicum testimonium est, et epulabatur quotidie splendide [Col. 0973] Edit. postea mortuus est. ; mortuus est [Col. 0973] Edit. et sepultus. , sepultus est: evigilavit et se in [Col. 0973] Edit. in flamma. flammis invenit (Luc. XVI, 19) . Dormivit ergo somnum suum et [Col. 0973] Edit. post somnum nihil. nihil invenit ille vir divitiarum in manibus suis, quia nihil boni egit [Col. 0973] Edit. nihil operatus est de manibus. manibus suis [Col. 0973] Edit. addit id est, de divitiis suis. . Propter vitam ergo quaeruntur divitiae, non vita propter divitias. Quam multi cum suis hostibus pacti sunt, ut [Col. 0973] Edit. vitam solam redimerent. totum tollerent, et vitam relinquerent [Col. 0973] Edit. habet interrogationem, quam silet Codex. : quantumcumque habuerunt [Col. 0973] Edit. addit totum dederunt tantum ne vitam amitterent. Totum dedisti barbaris quod habuisti, frater? totum, inquit, dedi, nudus remansi; et si nudus vivam. Et quare? totus occidendus eram, ideo totum dedi. Et quare hoc tibi contigit? Vis dico tibi? quia antequam barbarus superveniret, pauperi non subveniebas, ut per pauperem eleemosyna ad Christum perveniret? Christo modicum non dedisti, et barbaris totum quod habuisti dedisti, et hoc cum Sacramento dedisti. Christus rogat et non accipit: ille torquet, et totum aufert. Si tanti redemisti vitam perituram, quanti comparanda, etc. tanti vitam emerunt. Quanti comparanda est vita aeterna, si tam pretiosa est vita peritura [Col. 0973] Edit. transponit commata hujus hypotheticae sententiae, et habet qui pro si. ? Da Christo aliquid, ut vivas beatus, si totum das hosti, ut vivas mendicus. A vita tua temporali, quam tanto pretio redimis, appende quanti valeat aeterna quam negligis, ut [Col. 0973] Edit. ut vivas paucis diebus, quod hostis exigit, facis, et quod Christus exigit, contemnis? vivas diebus paucis, etsi ad senectutem perventurus sis. Omnes enim dies hominis ab infantia usque ad [Col. 0973] Edit. ad senectutem. senectam pauci dies sunt [Col. 0973] Hac ipsa lectio in serm. 301. n. 9. . Et si ipse Adam hodie moreretur, paucos dies vixerat, quia omnes finierat [Col. 0973] Edit. addit qui utique sex millia annos vixerat et tamen pauci erant, quia cunctos finierat. . Paucos ergo dies, et hos laboriosos in tanta inopia; in tanta [Col. 0973] Edit. tentationibus plenas redimis, ut modicam terram habeas, id est, villam. tentatione [Col. 0974] redimis? Quanti? nihil habere vis, ut habeas te. Vis nosse quanti valeat vita aeterna? adde et te. Ecce inimicus qui te captivaverat [Col. 0974] Edit. dicit. dixit tibi: Si vis vivere quidquid habes da mihi, et ut viveres dedisti totum, hodie redemptus, cras forte moriturus; ab isto [Col. 0974] Edit. redemptus ab alio trucidandus. Ecce quanta a barbaris patiuntur homines propter vitam temporalem, et nos piget aliquid pati pro vita aeterna. dimissus, forte ab illo trudendus. Erudiant nos [Col. 0974] Edit. ista pericula. pericula, fratres mei. Quid tam indocti, et inter Dei verba, et inter humana experimenta? Ecce totum dedisti, et [Col. 0974] Edit. et subjecisti; et gaudes. abiisti gaudens quia vivis [Col. 0974] Edit. et hoc dicis etsi. etsi pauper, etsi nudus, etsi egens, etsi mendicus [Col. 0974] Edit. gaudeo quia vivo, et istam lucem dulcem non perdidi. , gaudes tamen quia vivis, et dulcis est lux. Appareat Christus, paciscatur et ipse [Col. 0974] Edit. ipse tecum: non barbarus. , non qui te [Col. 0974] Edit. captivaverat. captivavit, sed qui pro te captus est, non qui te quaerit occidere, sed qui pro te occidi dignatus est [Col. 0974] Edit. ille qui se dedit pro te, ipse tibi dicit. , qui dedit se pro te. Quantum pretium? Qui te fecit [Col. 0974] Edit. ipse tibi dicit mecum. dicit tibi. Mecum paciscere [Col. 0974] Edit. cum interrogatione legit. : te vis habere, et totum perdere? Si habere vis te [Col. 0974] Edit. habet et me. Oportet. , me habere oportet, ut oderis te [Col. 0974] Edit. et pro ut. , ut diligas me et vitam tuam perdendo [Col. 0974] Edit. punctum praeponit voci vitam, sicque legit vitam tuam perdendo invenies. invenias, ne tenendo perdas [Col. 0974] Edit. addit eam. . De divitiis istis tuis, quas amas possidere, et quas tamen pro vita tua praesente paratus es dare [Col. 0974] Edit. do consilium quid facias. , jam dedi salubre consilium [Col. 0974] Vide sermonem 38 a n. 7 usque ad finem. Ibi omnes hujus Sermonis Sententiae iteratae leguntur. . Si [Col. 0974] Edit. si et ipsas amas. amas et ipsas, noli [Col. 0974] Edit. noli eas. et illas perdere [Col. 0974] Edit. quod si hic eas amas. : sed ubi eas amas, tecum periturae sunt. Consilium et de ipsis do [Col. 0974] Edit. si eas amas absque interrogatione : Amas eas? Mitte [Col. 0974] Edit. praemitte eas. eas quo sequaris eas, ne cum eas amas in terra aut vivus [Col. 0974] Edit. vivus eas amittas. amittas, aut mortuus dimittas. Et hinc, inquit [Col. 0974] Edit. jam dedit consilium. , consilium dedi: non dixi: Perde, sed serva [Col. 0974] Edit. jam dixi: Thesaurizare vis? bene non dict. : thesaurizare vis, non dico noli, sed dico ubi, Consultorem [Col. 0974] Edit. me accipe. accipe, non [Col. 0974] Edit. non perditorem. prohibitorem. Ubi ergo dico thesaurizare [Col. 0974] Edit. scriptum est: Thesaurizate. ? Thesaurizate vobis thesaurum in coelo, quo fur non accedit, nec tinea, nec rubigo exterminat (Matth. VI, 20) . Sed [Col. 0974] Edit. sed forte dicis. non video, inquis [Col. 0974] Edit. non video locum in coelo, ubi ponam. , quod pono in coelo [Col. 0974] Edit. addit quam scalam, quam machinam quaesiturus sum, quae ad coelum attingat ut videam ubi ponam pecuniam [Col. 0975] meam? Quid dicis? Vides in terra locum ubi obruis? Video inquit. Bene satis: si securus. . Vides enim quod obruis in terra. Securus es obruendo [Col. 0975] in terra [Col. 0975] Edit. quare pro et. et sollicitus et [Col. 0975] Edit. de Deo. ei dando, qui fecit coelum, et terram [Col. 0975] Edit. addit da securus Deo. Ipsi te commenda, qui tibi pecuniam in coelo servat; quia ipse et te in terra, quandiu vivis, gubernat. Pecuniam servare vis? serva. ? Serva [Col. 0975] Edit. quomodo vis. ubi vis, si inveneris meliorem [Col. 0975] Edit. custodem quam Christum. Christo, [Col. 0975] Edit. commenda ei pecuniam tuam. custodi, commenda. [Col. 0975] Edit. inquit. . Commendo, [Col. 0975] Edit. addit bene. inquis, servo meo [Col. 0975] Edit. addit o Christianum virum! . Quanto melius Domino tuo [Col. 0975] Edit. servus tuus. ? Servus [Col. 0975] Edit. auferet. fortassis [Col. 0975] Edit. et fugiet. aufert [Col. 0975] Edit. numquid Christus hoc facturus est? Multi. , atque fugit; et inter tanta mala, quae jam acciderunt, hoc optandum fuit, ut servus auferret, et fugeret, non ad Dominum suum hostes duceret [Col. 0975] Edit. Multi ad dominos suos servi repente. . Multi [Col. 0975] Edit. cum ipso auro hostibus tradiderunt. servi dominis suis repente inimici extiterunt, et eos cum [Col. 0975] Edit. tradiderunt pro prodiderunt. illo quod habebant, hostibus [Col. 0975] Edit. servo inquit meo. prodiderunt. Cui ergo commendas? Interim, inquis, servo [Col. 0975] Edit. addit novi fidem servi mei, ideoque commendo servo meo aurum. meo [Col. 0975] Edit. addit bene satis, praefers servum tuum. commendo aurum meum [Col. 0975] Edit. tuum commendas servo tuo. . Aurum tuum [Col. 0975] Edit. animam meam commendo Deo meo. servo: animam tuam cui [Col. 0975] Edit. o homo, illi. ? Commendo, inquis, Deo animam meam. Quanto melius [Col. 0975] Edit. et te? Laudas fidem servi tui? Etiam ego novi fidem servi mei. Tota fides ejus est, ne fraudet, ne tollat. illi et aurum tuum, cui et animam tuam? An forte fidelis est in custodiendo animam tuam, et infidelis est in custodiendo pecuniam tuam? Non servat tibi, qui servat te? Fac ergo fidem. Servus agit ne tollat: numquid agit ne perdat? Tota fides ejus est ne te fraudet; fidem ejus attendis [Col. 0975] Edit. ecce posuit, et. , et infirmitatem non attendis? Posuit, non latuit [Col. 0975] Edit. invenit alius, et tulit. ; venit alius [Col. 0975] Edit. da Christo esurienti, thesauriza in coelo. Numquid labor est in coelo thesaurizare? , abstulit. Numquid hoc Christo quisquam facturus est? Pigritiam excute, consilium accipe: thesauriza in coelo. Et quid dixi, pigritiam excute? quasi labor sit in coelo thesaurizare: etsi labor esset, faciendum erat [Col. 0975] Edit. ad ponendum pecuniam tuam in loco munito. et suscipiendus labor erat, et reponenda ea, quae pro magno habemus in loco munito unde [Col. 0975] Edit. nemo eam possit auferre. Cum tamen. ea nemo posset auferre. Non tamen dicit tibi Christus, in coelo thesauriza [Col. 0975] Edit. dicit tibi. , scalas quaere [Col. 0975] Edit. machinas liga, pennas. , pennas apta [Col. 0975] Edit. Hoc dicit mihi , sed mihi in terra da, et ibi [Col. 0975] Edit. et tibi in coelo servo. servabo. In terra, inquit, mihi da, ideo [Col. 0976] veni [Col. 0976] Edit. ideo veni egere ego in terra. pauper hic esse, ut [Col. 0976] Edit. ut sis tu. tu ibi dives sis. Fac trajectitium [Col. 0976] Edit. Forte times. . Times fraudatorem ne perdas [Col. 0976] Edit. aufert interrogationem, et addit et quaeris . Quaeris qui portet [Col. 0976] Edit. qui migret. quo migras? Christus tibi in utroque adest. Non [Col. 0976] Edit. faciet. facit imposturam, sed facit [Col. 0976] Edit. faciet insuper et laturam. laturam. Sed Christum, inquis, ubi invenio [Col. 0976] Edit. invenio, inquit, in terra? Eum ibi invenio, ut dem illi? Cum. ? Cum habeat fides mea, quod [Col. 0976] Edit. audio: audivi in Ecclesia; hoc didici, sic credidi, hoc Sacramento imbutus sum [Col. 0976] Edit. passus est, mortuus, et sepultus. : sepultus est, resurrexit tertia die, post quadraginta dies ascendit [Col. 0976] Edit. in coelos. in Coelum coram oculis Discipulorum suorum, sedet [Col. 0976] Edit. ad dexteram. in dextera Patris, in fine venturus est; quando hic enim invenio? cui dabo [Col. 0976] Edit. addit ut ad eum deferat? ? Noli satagere, totum audi, aut si totum audisti, totum dic. Scio quia hoc accepisti, suspensus est Christus in cruce, depositus est de ligno, positus est in sepulcro, resurrexit, ascendit in Coelum [Col. 0976] Edit. vel legisti. ; sed et illud legisti [Col. 0976] Edit. addit an istud nunquam audisti. quia cum ejus Ecclesiam Saulus persequeretur [Col. 0976] Edit. superbus. superbiens, crudelis, anhelans caedes, et Christianorum sanguinem sitiens, cum saeviret, cum persequeretur litteras portans Damascum, ut quos inveniret hujus disciplinae viros ac mulieres vinctos ad poenas adduceret (Act. VI, 2) [Col. 0976] Edit. Non audisti quid ei clamaverit. . Audisti quid declamavit, quem sedentem confiteris in coelo? Recole [Col. 0976] Edit. Recole. Quid ergo dixit? ergo quid dixit, quid audisti, quid legisti: Saule, Saule, quid me persequeris [Col. 0976] Edit. Quem Paulus nec videbat. ? Paulus enim nec eum videbat, nec tangebat [Col. 0976] Edit. In coelo clamat. et tamen dicebat ille: Quid me persequeris? Non ait: Quid persequeris familiam meam, servos meos, sanctos meos, adde honorem [Col. 0976] Edit. vel fratres? nihil eorum dixit. Et quid dixit? , fratres meos, nihil horum; sed quid ait? Quid me persequeris [Col. 0976] Edit. ait, id est, membra mea. Pro. ? id est, membra mea, pro quibus in terra calcatis caput de coelo clamabat; quia [Col. 0976] Edit. et si pedem tuum in terra calcet aliquis, lingua tua de capite clamat. et pro pede tuo, si calcetur in terra, clamat lingua tua; non calcas pedem meum, sed calcas me [Col. 0976] Edit. dicis: Quid ergo? . Quid ergo dubitas cui des [Col. 0976] Edit. Qui dicis? Qui dixit Saulo: Quid me. ? Qui dixit: Saule, Saule, quid me persequeris? ipse tibi dicit: Pasce me in terra [Col. 0976] Edit. in terra Saulus saeviebat. : Saulus saeviebut, et [Col. 0976] Edit. et Christum in coelo tangebat. tamen Christum persequebatur. Sic et tu in terra eroga, et Christum [Col. 0976] Edit. Christum in coelo pascis. pascis. Nam istam quaestionem, qua moveris, praedixit ipse Dominus. Commovebuntur, [Col. 0977] et illi qui ad dexteram ponentur, et cum dixerit: Esurivi, et dedistis mihi manducare; respondebunt: Domine, quando te vidimus esurientem? et audient continuo: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis (Matth. LXXV, 35) [Col. 0977] Edit. si audieras hoc aperte dic: Nolo dare et non habes unde te excusare, sed voce tua te damnare. . Si ergo non vis dare, habes quod in te accuses, nam non habes quod excuses. De divitiis ergo [Col. 0977] Edit. ergo tuis dicit. istis dicit tibi Dominus tuus: dedi consilium [Col. 0977] Edit. quid facias. Saluberrimum: amas [Col. 0977] Edit. amas divitias. Amo, inquit. Ergo migra. eas? migra eas; et cum migraveris [Col. 0977] Edit. migraveris eas, sequere eas. sequeris, sequere eas interim corde [Col. 0977] Edit. addit cum vivis: quin ubi fuerit thesaurus. Ubi enim est thesaurus tuus [Col. 0977] Edit. ibi pro illic. , illic erit et cor tuum [Col. 0977] Edit. Si autem in terra obruis cor tuum, erubesce. . Si terrae commendas thesaurum, in terra obruis et cor: cum autem in terra obrueris cor, erubesce [Col. 0977] Edit. erubesce quia mentiris cum respondes quando audis sursum cor. Nam dicitur: Sursum cor, et continuo respondes: Habemus ad Dominum. Deo mentiris. Una hora in Ecclesia verum non dicis, Deo mentiris, quod semper hominibus facis. Dicis: Habemus ad Dominum, et in terra obrutum habes cor, quia ubi fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. cum respondes, (quando audis Sursum cor) habemus ad Dominum. Dedi ego, inquit, salubre consilium [Col. 0977] Edit. si feceris de divitiis tuis, quod audisti, si talis dives fueris qualem Apostolus dicit, non superbe. de divitiis tuis, si feceris, si audieris, si talis dives fueris, qualem describit Apostolus, ut non superbe sapias, neque speres in incerto divitiarum, facile tribuas, communices [Col. 0977] Edit. ut thesaurizes. . Thesaurizes tibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendas veram vitam. Jam interroga [Col. 0977] Edit. interroga Deum, et Dominum tuum, et dic illic: Ecce jam migravi, Domine, in coelum quod habeo sic habeo, tanquam si non habeam. Tanti valet. me, inquit Dominus tuus; ecce obmigravi in coelum quod habeo, sive totum erogando, sive quod remansit sic habendo tanquam non habens, utens hoc mundo tanquam non utens. Tanti valet regnum coelorum (1 Cor. VII) [Col. 0977] Edit. quantum patrimonium meum? Charius valeat. ? Ecce si feci hoc, tanti valet. Chare est? Charius valet. Non enim vere tale est ut tanti [Col. 0977] Edit. tanti valeat. Hoc dicit Dominus tuus, quem interrogasti de patrimonio tuo: ad tempus victurus es et postea moriturus, in regno meo nunquam moriturus, sed in aeternum victurus es. Verus ibi dives eris ubi nunquam egebis. valere debeat; in aeternum vives. Qui omnes thesauros istos pro vita paucorum dierum dares, ibi verus dives eris, quia non egebis. Sed hoc agis cum esse dives vis, ne in terra egeas. Et ideo tibi exaggeras, et congeris densum lutum, quo graveris. quo premaris, quo siccato arctius concludaris [Col. 0977] Edit. Nam ideo ad subvectionem multa animalia quaeris, ne deficias; ad victum, etc. . Ideo itaque ne egeas, quaeris ad vectionem multa animalia, ad victum epulas copiosas, ad indumentum [Col. 0977] Edit. pretiosas. pretiosissimas vestes. Ne vero multa habendo tu dives [Col. 0977] Edit. Re vera tu multa habendo dives es, et Angelus meus pauper est, nihil habet, nec equo, etc. et Angelus pauper, qui nec equo utitur, nec rheda [Col. 0978] vehitur, nec [Col. 0978] Edit. nec mensam honestis implet apparatibus. implet apparatibus mensam, nec ei vestis texitur, quia luce [Col. 0978] Edit. addit aeterna. vestitur [Col. 0978] Edit. Disce o homo dives, veras divitias appetere. , disce veras divitias. Tu istas [Col. 0978] Edit. addit divitias. habere vis, ut habeas unde [Col. 0978] Edit. unde multum manduces, quia deficis. fauces mulceas, et ventrem impleas: ille te vere divitem facit, qui tibi donat ne [Col. 0978] Edit. addit in aeternum. esurias. Hoc est non egere omnino, non esurire: Nam quantumvis habeas, cum venerit hora [Col. 0978] Edit. hora quinta, antequam. qua prandeas, vel antequam ad mensam accedas, cum esuris [Col. 0978] Edit. esuris et deficis, quia miser es. Numquid Angelus sustinet? Absit, nec esuriem, nec defectionem habet Angelus. egenus es. Postremo [Col. 0978] Edit. his epulis. remotis epulis anhelas superbus. Non est expletio ista indigentiarum, sed fumus curarum [Col. 0978] Edit. cum cogitas de divitiis augendis, vide. . Vide quid cogitas de divitiis istis tuis augendis. Vide si facile dormis [Col. 0978] Edit. Ni fallor, ubi divitias invenisti, requiem perdidisti. cum cogitas vel ne perdas ubi servasti, vel ut augeas quod servasti. Divitias ergo invenisti, qui requiem invenisti. Cum vigilas, augmentum divitiarum cogitas; cum dormis, latrones somnias: in die sollicitus [Col. 0978] Edit. et in nocte. , in nocte pavidus, semper mendicus [Col. 0978] In editione adest transpositio verborum in hoc commate. . Verum divitem te vult facere, qui tibi promittit regnum Coelorum. Et [Col. 0978] Edit. et putas quia tanti empturus. quanti putas empturus es illas veras divitias, illam veram [Col. 0978] Edit. veram et beatam vitam, quanti paratus es redimere istos miseros et laboriosos dies? vitam, eamque aeternam? Quid? Ideo veram putas quod tanti eam empturus es, quanti paratus fuisti emere paucos istos laboriosos, et miseros dies? Aliquid [Col. 0978] Edit. multo plus. plus valere debet quod [Col. 0978] Edit. quod multo plus est, quia regnum coelorum est. longe majus est. Et quid faciam, inquis [Col. 0978] Edit. addit ecce sancte Episcope, monita tua audivi, consilio tuo parui, jussum Domini non sprevi, quod habui. ? Totum quod habui pauperibus dedi, et quod habeo cum indigentibus communico, quid plus possum [Col. 0978] Edit. addit facere? ? Habes [Col. 0978] Edit. habes, adhuc temetipsum habes, tu ipse plus es, tu dees rebus tuis. plus, te ipsum; te habes plus; tu es de rebus tuis; tu addendus es. Attende consilium Domini tui [Col. 0978] Edit. tui fecisti? Feci, inquit. Quid mentiris? Non totum fecisti: ex una parte fecisti, ex alia nihil tetigisti. Audi quod jubet, vade, etc. quod dedit diviti: Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus. Et numquid dimisit eum posteaquam dixit hoc? Et ne se ille quod amabat perdere putaret [Col. 0978] Edit. quod pauperibus erogavit, securum eum reddidit dicens: Et habebis. , primo eum securum fecit, quia non perdidit, sed condidit: Habebis, inquit, thesaurum in coelo [Col. 0978] Edit. numquid sufficit. . Sufficit hoc? Non. Et quid? Veni, sequere me (Matth. XIX, 21) [Col. 0978] Edit. dicit. Amas et sequi vis eum; quis eum? . Amasti? [Col. 0979] sequi vis? Cucurrit, volavit; quaere qua? nescio qua. O Christianum? nescis qua ivit Dominus tuus? Vis dico tibi qua eum sequaris? per pressuras, per opprobria, per falsa crimina, per sputa in faciem, per [Col. 0979] Edit. per alapas, et flagellorum. alaparum, et flagellorum verbera, per coronam spineam, per crucem, per mortem. Quid piger es [Col. 0979] Edit. ecce demonstrata est tibi via. Sed dura est, inquis, via; quis per istam illam sequatur? ? Sequi volebas, demonstrata est via. Et tu: quis illum sequitur? Erubesce, barbate [Col. 0979] Edit. addit erubesce: a virtute vir diceris. . Foeminae secutae sunt, quarum hodie natalitia celebramus. Foeminarum Martyrum [Col. 0979] Edit. Suburbitarum, in animadversione autem Suburbitanarum ex Sirmondo. , Tuburbitanarum solemnitatem hodie celebramus. Dominus vester, Dominus noster, Dominus illarum, Dominus omnium, Redemptor vitae nostrae, de via angusta, et aspera praecedendo stratam [Col. 0979] Edit. stratam eam vobis fecit, stratam, securam, munitam. Christus Dominus noster, qui regnat in saecula saeculorum. Amen. Sicque explicit sermo. fecit, stratam regalem, munitam [Col. 0979] Vide Serm. 235, n. 1 et mutilam periodum restauratam agnosces. , [et puram, in qua delectaret et foeminas ambulare, et adhuc piger es? Non vis fundere sanguinem pro tanto sanguine? hoc dicit tibi Dominus tuus: prior pro te passus sum; da quod accepisti, redde quod bibisti. Non potes tu? Potuerunt pueri, et puellae; potuerunt delicati, et delicatae; potuerunt divites, et magni divites, qui subito irruente tentatione passionis non retenti sunt copia divitiarum, nec capti hujus vitae dulcedine, cogitantes illum divitem finientem divitias, et invenientem tormenta, et non suas divitias praemiserunt, sed eas potius in martyrio praecesserunt. Tantis exemplis praecedentibus piger es? Et tamen festa Martyrum celebras. Natalis est hodie Martyrum; praecedam, dicis, et forte cum meliore tunica. Vide qua conscientia, ama quod agis; imitare quod celebras; fac quod laudas. Sed ego non possum. Dominus in proximo est, nihil solliciti fueritis (Philip. IV, 6) . Ego, inquis, non possum; tu fontem ipsum noli timere: unde impletae sunt illae potes et tu impleri, si avidus accedas, si non quasi collis tumescas, sed quasi vallis humilieris, ut impleri merearis. Non ergo nobis dura sint, fratres, maxime his temporibus abundante [Col. 0979] Ingruente prima persecutione Vandalica, sermonem habitum duco post annum 427. Vide Serm. 296 a n. 6 ad 11. Sed ibi de urbis Romae vastatione, hic Africam ipsam vexatam dicit. pressura: Contemptus est a Martyribus mundus cum floreret. Vere magna laude contemptus est florens, et amatur periens. Contempserunt illi flores ejus, et tu amplecteris spinas ejus. Si migrare piger es, vel domus ruinosa te terreat. Sed insultat tibi Paganus. Unde tibi insultat Paganus? Re vera tempus est ut insultet tibi Paganus, quia implentur praedicta Domini tui. Rectius tibi insultaret, si non implerentur quae ille praedixit. Ille Deum negat, quem colis, tu ex his quae patitur mundus, ostende veracem, et non contristatus praedictis, gaudeas promissis. Venit enim eo tempore, quo jam mundus, aetate vergente, [Col. 0980] quasi ita factus, ut finiendus, abundaturus erat cladibus, et calamitatibus, et angustiis, et molestiis. Ad solatium tuum venit qui tunc venit; ne deficeres in pressuris vitae pereuntis, atque transeuntis, promisit alteram vitam. Antequam mundus his afflictionibus, et calamitatibus laboraret, missi sunt Prophetae; missi sunt servi ad aegrotum istum grandem, ad genus humanum, quasi unum hominem languidum ab Oriente usque ad Occidentem distentum, et jacentem; misit Medicus potens servos suos. Ventum est ut tales accessiones venirent aegroto huic, in quibus multum laboraturus erat. Et ait Medicus: Multum laboraturus est iste aegrotus, ego sum necessarius. Jam stultus aegrotus dicat Medico: Domine, laboro ex quo venisti: Stulte non laboras de eo, quia veni, sed, quia eras laboraturus, veni. Compendio igitur, fratres, quid multa dicimus? Verbum consummans breviavit Dominus super terram (Rom. IX, 28) . Bene vivamus, et pro bona vita nostra bona terrae transeuntia non speremus [Col. 0980] In Epilogum arctissime cum reliquo Sermone connexum, ejusque perficientem integritatem. . Vilis merces est bonae vitae terrena felicitas; non tanti valet quod hic bene vivis, quanti valet quod hic concupiscis; quamvis talia concupiscendo nec bene vivis, si vis mutare vitam, muta concupiscentiam. Servas fidem Deo, et ideo ut in terra sis felix; et hoc tibi est totum. Quare servas fidem Deo? fides tua tanti valet? tanti illam aestimas? sic illam adducis? si aliquid venale habeas in terra, et cum emptore paciscaris, tu charius pretium dicis, ille vilius; tanti valet, inquis, quoniam quod vendis exaggeras; et ille: Non valet tanti, sed tanti; et dat sibi minus pretium, volens vilius emere. Dominus Christus corrigit te. Dicis tu Domino tuo Christo: Domine, servo tibi fidem, et tu da mihi in terra. Stulte, non tanti valet quod vendis; erras, nescis quod habes. Servas fidem, et quaeris terram? Plus valet fides tua, quam terra, nescis illam appretiare. Ego novi quanti valeat, qui tibi donavi; tanti valet quantum est tota terrra; adde terrae et coelum: plus valet. Et quid est plusquam terra, et coelum? Ille qui et terram fecit, et coelum. Conversi ad Dominum [Col. 0980] Sermones editi varias post haec verba Conversi ad Dominum subjiciunt clausulas; anceps ergo est, qua potius usus fuerit Augustinus, quoties nihil insuper additur. Vide Serm. 67, 100, 141, etc. .]
Sermonem num. 189 Tom. V. Maurini dolent nusquam vidisse in MS. ut loca minus integra, vel male sarta reficerent. Eumdem in integritatem suam restitutum exemplavi a septem Codicibus, quorum tres sunt antiqua lectionaria, quibus in officii recitatione solemni Monachi utebantur in choro, quos inter praestat Codex num. 106. elegantissime exscriptus manu propria Leonis Ostiensis, qui epocham, et nomen suum apposuit, et Codicem figuris ornavit. Duo alii Codices sunt Breviaria characteribus latinis saeculi XIV. ante aetatem [Col. 0981] Urbani V. nam Psalmos ex editione Romana legunt, non ex Gallicana, quam ille Pontifex Cassinensibus praescripserat. Reliqui duo continent sermones diversorum, sicque etiam inscribuntur. In his vero septem Codicibus una et constans est sermonis lectio, unaque inscriptio, quae cum Maurina editione concordat. Bibliotheca Medicea Laurentiana monet extare in Cod. 1. Plut. XIV. hunc eumdem sermonem integrum, ut in nostris Codicibus.
SANCTIFICAVIT nobis [Col. 0981] Edit. addit Fratres. istum diem dies, qui fecit omnem diem, de quo Psalmus [Col. 0981] Edit. canit. cantat [Col. 0981] Versio Itala habet: Cantate Domino, benedicite nomen ejus, bene nuntiate diem de die Salutare ejus. Idcirco Maurini opinati sunt hunc Psalmi versum a Mss. ad hanc lectionem restitui posse. At Codices nostri conjecturae illi stabiliendae non sufficiunt. Sed annotat Cl. Sabatier in sua veteri versione Bibliorum, semel tantum usum fuisse Augustinum lectione illa, caeteris autem in locis semper scripsisse de die in diem, vel de die ex die. Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra; cantate Domino, et benedicite [Col. 0981] Edit. nomini. nomen ejus (Psal. XCV, 1, 2) . [Col. 0981] Edit. benedicite. bene nuntiate de die in diem salutare ejus. Quis est iste dies de die, nisi Filius de Patre, lumen de lumine. Sed dies ille [Col. 0981] Edit. hunc genuit diem, qui de Virgine natus est hodie. qui genuit diem, qui de Virgine nasceretur hoc die. Dies ergo ille non habet ortum, non habet occasum. Diem dico Patrem Deum. [Non enim esset Jesus dies de die, nisi esset et Pater Dies.] Quid est dies nisi lumen? non oculorum carnalium, non lumen, non lumen commune hominibus [Col. 0981] Edit. cum pro et. , et pecoribus, sed lumen quod Angelis lucet, lumen cui videndo corda purgantur. Transit enim ista nox, in qua modo vivimus, in qua nobis accenduntur lucernae Scripturarum, et veniet illud, quod in alio Psalmo canitur [Col. 0981] Singularis prorsus hic locus. Licet enim in Psal. 36, 58, 148, et in Tract. 34 in Joan. legatur: Mane astabo tibi, et contemplabor; hic tamen solum additur pronomen te. : Mane astabo tibi, et contemplabor te (Id. V, 5) . Dies ergo ille Verbum Dei, dies, qui lucet Angelis, dies, qui lucet in illa Patria, unde peregrinamur, vestivit se carne, et natus est de Maria Virgine. Mirabiliter natus est. Quid mirabilius Virginis partu [Col. 0981] Edit. concipit. ? Concepit et virgo est? parit et virgo est. Creatus est enim [Col. 0981] Edit. de ea. de illa quam creavit, et attulit ei foecunditatem, non corrupit [Col. 0981] Edit. addit ejus. integritatem, Maria unde? ex Adam. Adam unde? de terra [Col. 0981] Edit. legitur: Si Maria de Adam, et Adam de terra, ergo, etc. . Si Adam de terra, et Maria de Adam, ergo et Maria terra. Si [Col. 0981] Edit. si autem. Maria terra, agnoscamus quod cantamus: Veritas de terra orta est. Quale nobis beneficium praestitit [Col. 0981] Diverse interpungitur in editis: praecedit enim interrogatio. . Veritas de terra orta est? et justitia de coelo prospexit (Id. LXXXIV, 12) . Judaei enim, sicut dicit Apostolus, ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non [Col. 0982] sunt subjecti (Rom. X, 3) . Unde potest homo esse justus? a semetipso? Quis pauper sibi dat panem? quis nudus cooperitur, nisi acceperit vestem? [Justitiam non habebamus; peccata hic sola erant.] Unde justitia? quae justitia sine fide? Justus enim ex fide vivit (Id. I, 17) . Qui sine fide se dicit justum, mentitur [Col. 0982] Edit. ait sine interrogatione quoniam mentitur. . Quomodo non mentitur in quo non est fides? si vult verum dicere convertat se ad veritatem. Sed [Col. 0982] Edit. Longe enim veritas est. Dormiebas, venit ad te, gravi opprimebaris somno, excitavit te. longe erat. Veritas de terra orta est. Dormiebas, venit ad te; stertebas, excitavit te; viam tibi fecit per se, ne perderet te. Ergo [Col. 0982] Edit. Ergo veritas de terra orta est, quia Christus de Virgine natus, etc. quia veritas de terra orta est, Dominus noster Jesus Christus de Virgine natus est; Justitia de coelo prospexit [Col. 0982] Edit. ut per justitiam homines resipiscerent qui per injustitiam desipuerunt. Mortales, etc. , ut haberent homines justitiam non suam, sed Dei. Quantam dignationem! Qualis praecessit indignatio! Indignatio quae praecessit? Mortales eramus, peccatis [Col. 0982] Edit. opprimebamur. premebamur, poenas nostras portabamus. Omnis homo, quando nascitur, inchoat a miseria. Noli quaerere prophetantem; interroga nascentem, et vide flentem. Cum [Col. 0982] Edit. haec esset. ergo ista esset in terra magna Dei indignatio, qualis subito facta est dignatio? Veritas de terra orta est. Creavit omnia, creatus est inter omnia; fecit diem, venit in diem; erat ante tempora, signavit tempora. Dominus Christus in aeternum sine initio apud Patrem [Col. 0982] Haec omnia desunt in editione pro quibus hoc solum legitur: habet et natalem in principio Verbum, qui nisi, etc. ; [et tamen hodie quaere quid est. Natalis est. Cujus? Domini. Habet Natalem? Habet. In principio Verbum, Deus apud Deum, habet natalem? Habet.] Nisi haberet ille humanam generationem, nos non perveniremus ad divinam regenerationem: natus est, ut renasceremur. Nemo dubitet renasci, Christus natus est: generatus est, non regenerandus. Cui enim necessaria erat regeneratio, nisi cujus est damnata generatio? Fiat itaque in cordibus nostris misericordia ejus. Portavit eum Mater in utero, portemus [Col. 0982] Edit. et nos in corde. in corde; gravidata est Virgo incarnatione Christi, gravidentur pectora nostra fide Christi; peperit [Col. 0982] Edit. addit Virgo. Salvatorem, pariamus laudem. Non simus steriles; animae nostrae foecundae sint Deo. Generatio Christi a Patre sine Matre [Col. 0982] In editione pro verbis Generatio Christi habetur, etc. ; generatio Christi a Matre sine Patre: ambae generationes mirabiles. Prima generatio aeterna, secunda temporalis. [Quando natus est de Patre? Quid est quando? Quaeris ibi quando, ibi, ubi non invenies tempus? Noli ibi quaerere quando. Hic quaere quando: Quando de Matre bene quaeris. Quando de Patre non bene quaeris; natus est, et non habet tempus;] natus est aeternus de aeterno, coaeternus. Quid miraris? Deus est. Fit consideratio Divinitatis, et perit causa admirationis, [Et quando [Col. 0983] dicimus, natus est de Virgine; magna res! miraris? Deus est; noli mirari:] transeat admiratio, [Col. 0983] Edit. ascendat. , accedat laudatio. Fides adsit; crede [Col. 0983] Edit. quod pro quia. quia factum est. [Si non credideris illud factum est, tu remanes infidelis. Dignatus est homo fieri, quid quaeris amplius?] Parumne pro te humiliatus est Deus? Qui Deus erat, homo factus est; angustum erat diversorium, involutus pannis in praesepe positus [Col. 0983] Edit. positus est. : audistis cum Evangelium legeretur. Quis non [Col. 0983] Edit. admiretur. miretur. Ille, qui mundum [Col. 0983] Edit. implet. implebat, in diversorio locum non [Col. 0983] Edit. invenit. inveniebat; in praesepe positus [Col. 0983] Edit. cibus noster. cibaria nostra factus est. Accedant ad praesepe duo animalia, duo populi [Col. 0983] Edit. cognovit. : agnovit enim bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui. Attende ad praesepium; noli erubescere [Col. 0983] Edit. Dei esse jumentum. esse jumentum Domini. Christum portabis, non errabis [Col. 0983] Edit. ambulans per viam, sedet super te. ; ambulans per viam, [sedet supra te via. Meministis asellum illum adductum ad Dominum? Nemo erubescat, nos sumus.] Sedeat supra nos Dominus, et quo vult nos [Col. 0983] Edit. dirigat pro vocet. vocet. Jumentum ipsius [Col. 0983] Edit. simus. sumus, ad Jerusalem [Col. 0983] Edit. eamus. imus. Ipso [Col. 0983] Edit. insipiente. sedente non [Col. 0983] Edit. opprimemur. premimur, sed elevamur; ipso ducente non [Col. 0983] Edit. errabimus, per ipsum ad ipsum eamus, ut cum nato hodie puero in perpetuum gaudeamus. erramus, ad illum imus, per illum imus, non perimus.
Non adhuc vulgati sequentes sermones classem alteram constituentes nunc primum lucem aspiciunt, habituri, ut opinor, vindices quotquot in Augustini lectione tantisper versati fuerint. Primum hunc exscripsi ex cod. 17, de quo supra, eumdemque signavi titulum quem in cod. praefert. In bibliothecis editis non reperi, eumque si adamaveris inserere sermonibus Editionis Maurinae, praepones serm. 164. Ex hoc fonte hausisse Florum sententias ad priores versiculos capit. 6. epistolae ad Galatas explanandos ipsius commentarium legentibus patet. Maurini sermonem hunc ignorantes ex laudato serm. 164 easdem transtulisse Florum censuerunt; sed ibi de proprio et alieno onere ferendo tantum agitur, hic autem sex priores versiculi exponuntur, et Flori commentarium ab hac expositione non abhorret.
I. RECOLITE commemorantem Epistolae apostolicae [Col. 0984] lectionem: Fratres, inquit, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris. Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis Legem Christi. Qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit. Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso tantum habebit gloriam, et non in altero. Communicet autem qui catechizatur verbum ei, qui se catechizat in omnibus bonis. Nolite errare, Deus non subsannatur; quod enim seminavit homo, hoc et metet; quia qui seminaverit in carne, ex carne metet corruptionem; qui autem seminaverit in spiritu, de spiritu metet et vitam aeternam. Bonum autem facientes non infirmemur; tempore enim suo metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei (Galat. VI, 1, et seqq. juxta Italam versionem) . Huc usque recitatum est de Epistola Pauli: huc usque vobis tanquam lector fui. Sed, fratres mei, si intellectus est lector, cui rei necessarius est disputator? Ecce audivimus, intelleximus, faciamus et vivamus. Et quid opus est vestram onerare memoriam? tenete ista et inde cogitate. An forte movet aliquem vestrum quomodo intelligendum sit quod ait: Invicem onera vestra portate, et paulo post ait: Unusquisque proprium onus portabit? Dicitis enim in cordibus vestris qui tamen hoc advertistis: Quomodo invicem onera nostra portamus, si unusquisque proprium onus portabit [Col. 0987] Ad cognoscendam liturgiam Carthaginensem vide eo die lectum fuisse de capite 6. Epistolae ad Galat., et de cap. 8. Evang. Matth. ? si invicem onera nostra portamus? Fateor, quaestio est. Pulsate, et aperietur vobis: pulsate intendendo, pulsate studendo, pulsate etiam pro nobis, ut aliquid dignum vobis dicamus, orando: ita pulsantes adjuvatis nos, et cito ista quaestio soluta erit. Utinam quam cito solvetur, tam efficaciter quisque quod intellexerit operetur? In pondere infirmitatis Invicem onera nostra portamus: in ratione pietatis unusquisque proprium onus portabit. Quid est quod dixi? Omnes homines quid sumus nisi homines, ac per hoc infirmi, et qui omnino sine peccato non sumus? In hoc enim Invicem onera nostra portamus. Si enim taedium passus fueris ad peccatum fratris tui, et ille ad tuum, negligitis invicem, et facitis vere grande peccatum. Si autem quod ille non potest toleras tu, et quod tu non potest toleret ille, invicem onera vestra portatis, et quia invicem onera vestra portatis, impletis legem sacratissimam charitatis. Ipsa est enim Lex Christi, lex charitatis est Lex Christi. Ideo venit quia nos amavit, et non erat quod amaret, sed amando amabiles fecit. Audistis quid sit, Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis Legem Christi. Quid est ergo Unusquisque proprium onus portabit? Unusquisque pro peccato suo rationem reddet; de peccato alieno nemo redditurus est rationem. Habet quisque causam suam; Deo redditurus est rationem suam. Sed et ipsi Praepositi, qui rationem reddunt de gregibus Christi, de peccato suo rationem reddunt, si [Col. 0985] neglexerint de gregibus Christi. Ergo, fratres, Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, quicumque estis qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis. Et si clamas, intus ama; hortaris, blandiris, corripis, saevis; dilige et quidquid vis fac. Non enim pater odit filium; et tamen pater, si opus est, verberat filium, incutit dolorem ut tueatur salutem. Hoc est ergo In spiritu lenitatis: si enim Praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto et dixeris: Non ad me pertinet; et dixero tibi: Quare ad te non pertinet? et responderis mihi: Quia unusquisque proprium onus portabit: respondebo tibi: Certe libenter audistis, et intellexistis: Invicem onera vestra portate. Ergo si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, tu qui spiritualis es, instrue hujusmodi in spiritu lenitatis. De peccato quidem suo ipse redditurus est rationem, quia Unusquisque proprium onus portabit: sed tu vulnus illius si neglexeris, de peccato negligentiae tuae malam redditurus es rationem: ac per hoc si invicem onera vestra non portaveritis, malam rationem habebitis in eo quod Unusquisque proprium onus portabit. Facite illud ut invicem onera vestra portetis, et parcit vobis Deus quod unusquisque proprium onus portabit. Si enim portabis onus alterius, quando praeoccupatur in aliquo delicto, ut in spiritu lenitatis instruas eum, venies ad eum locum ubi audisti: Unusquisque proprium onus portabit: et bona conscientia dicis Deo: Dimitte nobis debita nostra. Ergo, fratres, mementote Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo dilecto, non transeuntes accipias, homo: potuit enim dicere: Si praeoccupatus fuerit quispiam, si praeoccupatus fuerit quicumque. Non hoc dixit, sed dixit, homo. Valde autem difficile est, ut non in aliquo delicto praeoccupetur homo; quia quid est homo? Sed spirituales isti, quos admonuit, ut in lenitate instruant eum hominem, qui delicto fuerit proeoccupatus, forte dicebant in cordibus suis: Portemus onera eorum qui praeoccupantur delictis, quia nos non habemus quid in nobis ipsi portare possint. Audi, quia non debes esse securus, sequentia verba: Vide, intendens te ipsum, ne et tu tenteris. Ne superbirent spirituales, ne se extollerent; quamquam si sunt spirituales non se extollent; timeo ne propterea se extollant, quia carnales sunt; tamen attendat et spiritualis, ne et ipse tentetur. Numquid enim quia spiritualis est, homo non est? numquid quia spiritualis est, non portat corruptibile corpus quod aggravat animam (Sap. IX, 15) ? Numquid quia spiritualis est, finivit hanc vitam, quae Tota tentatio est super terram (Job, VII, 1, juxta Italam) ? Ergo bene illi dictum est, omnino bene: Intendens te ipsum, ne et tu tenteris. Et cum admonuisset illos, id est, spirituales, intulit continuo generalem illam sententiam: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis Legem Christi. Quid est alter alterius? Carnalis portet onus alterius carnalis; Spiritualis portet alterius spiritualis: Invicem onera vestra portate; peccata vestra invicem nolite negligere: apud quos fiducia est [Col. 0986] vobis, arguite; apud quos arguendi fiducia non fuerit, admonete (2 Cor. VII, 4) ; et si hoc necesse est, ne quisquam peccet, orate, rogate. An forte humiliavi vos, quia dixi, rogate? Apostolum audite: Praecipientes autem, inquit, et rogamus, ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis (Id. VI, 1, ex Itala) . Medicus si vires invenerit in aegroto, corripit; si autem vires non invenerit, et timet ne sub amaritudine correctionis forte deficiat, supplicat, rogat ut audiat, faciat, et vivat. Constat ergo propter hoc dixisse Apostolum, Invicem onera vestra portate; quia spiritualem admonuerat, et dixerat: Intendens te ipsum, ne et tu tenteris; ne tantum sibi arrogaret iste spiritualis, ut putaret se non habere onus, quod debeat ab altero supportari. Audi ipsum rursus propter typhum, propter tumorem, propter inflationem, audi ipsum iterum: Qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit. Non potuit dici melius, Se ipsum seducit. Non in omnibus diabolus est accusandus; aliquando enim ipse homo diabolus suus est. Cur enim cavendus est diabolus? Nempe ideo ne te seducat. Nonne ergo tu ipse es diabolus tuus, quando te ipsum seducis? Quid deinde? Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso tantum habebit gloriam, et non in altero. Quando facis aliquid boni, si propterea tibi placet, quia laudat te alter; si autem alter te hinc non laudaret, in faciendo opere bono deficeres desitutus vocibus laudatoris: in altero habes gloriam, non in te ipso. Si laudat, facis; si forte bonum opus tuum displicuerit homini stulto, non facis. Nonne vides homines res suas effundentes histrionibus, et nihil pauperi porrigentes, quam multorum ore laudantur? Numquid ideo bonum est quod faciunt quia laudantur? Expergiscere tandem: Laudatur peccator in desideriis animae suae. Omnes acclamastis, quia Scripturam sanctam, unde testimonium commemoramus, nostis. Audiant et qui nesciunt. Scriptura sancta dixit, Scriptura sancta praedixit, quoniam Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui inique gerit, benedicitur (Psal. IX, 24) . Modo jam si laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur, quaere laudatores. Dilanient te desideria mala? fac iniquitates quotidie ad explenda desideria tua, et quaere laudatores. Mihi crede, non invenis, nisi adulatores, aut seductores. Quomodo seductores, quomodo adulatores? Debeo verborum meorum reddere rationem. Adulatores sunt qui sciunt te male facere, et tamen laudant; qui vero ideo te laudant malum facientem, quia bonum putant esse quod facis, non sunt adulatores, quia ex animo laudant, sed sunt seductores, quia ad illa mala facienda te suarum laudum frequentatione seducunt, et respirare non sinunt: is enim in auras inanes, putas bonum esse quod facis: praecipitas bona tua; exinanis domum tuam; nudos relinquis filios tuos: laudes illae insanum fecerunt; curris, manus moves, favores accipis, ad os ponis, fundis domum, et colligis ventum. Quomodo, inquis, sunt isti seductores mei qui me ex animo laudant? Ideo sunt seductores tui, quia [Col. 0987] prius errando fuerunt et sui. Itane vero scalas ad te ponere laborabit, ut non te seducat, qui se ipsum seducit? Ergo Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur. Cave talem laudatorem, vita hujusmodi benedictorem. Imo tu bonum fac. Sed inquies, displicebo tali illi, si fecero: et displice illi, et place Deo. Si enim illi displicueris et Deo placueris, in te ipso habebis gloriam, et non in altero. Sed detrahunt mali bonis, et amatores hujus saeculi maledicunt contemptoribus saeculi, dicunt opprobria, quaerunt quid reprehendant; mox ut aliquid mali dictum fuerit, continuo credunt; si aliquid boni dictum fuerit, credere nolunt, et turbatur cor tuum, ut deficias in bono faciendo, quia non est inventus laudator, vel adulator, vel deceptor. Et non tibi sufficit testimonium conscientiae tuae? In theatro pectoris tui, sub oculis Dei quare turbaris: obsecro te, quare turbaris? Quia multa dicuntur de me mala. Hoc dicis? non turbareris in navi cordis tui, nisi Christus dormiret [Col. 0984] Fortasse abundat in Codice haec altera interrogatio . Audisti cum Evangelium legeretur: Irruit magna tempestas, et navis turbabatur, et operiebatur fluctibus; quare? quia Christus dormiebat (Matth. VIII, 24) . Quando dormit Christus in corde tuo, nisi quando oblivisceris fidem tuam? Fides Christi in corde tuo tanquam in navi Christus est. Audis opprobria, fatigaris, turbaris: dormit Christus. Excita Christum, excita fidem tuam. Habes quid facias vel turbatus: excita fidem tuam, evigilet Christus, et loquatur tibi: turbant te opprobria? quae non ego prior audivi pro te? Hoc tibi dicit Christus, sic te alloquitur fides tua. Audi illam, et vide quia si te alloquitur an forte oblitus es, quia Pro nobis passus est Christus (1 Petr. II, 21) ? et antequam pro nobis tanta mala pateretur, audivit opprobria? Daemonia ejiciebat, et dicebatur ei: Daemonium habes (Joan. VIII, 48) . De illo per Prophetam dictum est: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me (Psal. LXVIII, 12) . Excita ergo Christum, et dicet tibi in corde tuo: Cum vobis detraxerint homines et dixerint omne malum adversum vos propter me, gaudete et exultate, quoniam merces vestra copiosa est in coelis (Matth. V, 11, ex Itala) . [Crede quod dictum est, et fit in corde tuo tranquillitas magna.] Si ergo Putat se esse aliquid homo, cum sit nihil, se ipsum seducit; opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero. Sive laudet, sive reprehendat, tu in temetipso habes gloriam, quia gloria tua Deus tuus est in conscientia tua, et eris similis virginibus sapientibus, quae tulerunt oleum secum in vasis, ut non in altero haberent gloriam, sed in se ipsis (Matth. XXV, 8) . Nam illae, quae non tulerunt oleum secum, mendicaverunt ab ipsis, et extinctae sunt lampades earum et dixerunt: Date nobis de oleo vestro. Quid est, Date nobis de oleo vestro [Col. 0987] Hunc eumdem Matthaei locum saepe de inani gloria interpretatus est S. Doctor. Vid. enarr. in Psal. 140. n. 13. nisi, laudate opera nostra, quia non nobis [Col. 0988] sufficit conscientia nostra? Quod obscurum videbatur in apostolica lectione, sicut Dominus donavit, exposui. Caetera plana sunt, non quaerunt expositionem, sed factorem. Ut autem quod audivimus facimus, ipsum rogemus, sine cujus adjutorio facere nihil boni poterimus, quoniam ipse dixit suis Discipulis: Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 15) . Conversi ad Dominum, etc.
[Col. 0988] Hujusmodi additiones frequentes sunt in sermonibus editis. Prima autem verba sunt alicujus notarii, vel exceptoris. Porro ex hoc loco confirmatur, quod Possidius in Augustini vita testatus est, saepe Episcopos, et populum, apud quos S. Doctor diversabatur, non solum fuisse deprecatos, sed eum insuper ad sermocinandum adegisse: quod eximium argumentum est probatissimae scientiae, florentisque famae illius inclyti. Et post Sermonem.
Quia plebs postulavit ut ante diem Natalis beati Cypriani non proficisceretur, adjecit: Vere dico Charitati Vestrae, quia nostrum desiderium, et querelas etiam per litteras ferre non possumus; sed quia hoc, quod petitis, jam jussit et sanctus Senex, sic concludo sermonem: Natalis beati Cypriani jam propinquat; propter eam solemnitatem in me retinendo violenti esse voluistis; ergo qui verbo studemus, bonum est ut etiam corpore jejunemus.
Ex Cod. n. 12. cui titulus Sermones Augustini et aliorum, prodit hic Sermo Augustini quidem nomine insignitus, et genuinis ejusdem foetibus permixtus. In bibliothecis editis, quas adire licuit, nulla occurrit sermonis istius memoria. In Maurina editione collocabis post sermonem 326. Exordium, et sententia in eo posita iterantur serm. 286, et fere iisdem verbis. Vide etiam serm. 328, n. 2, post medium.
MARTYRUM nomen graecum est, latine testes dicuntur: [Col. 0989] si ergo testes sunt, pro testimonii sui veritate tanta perpessi sunt. Serviebat veritas Deo, mentiebatur iniquitas sibi. Sic enim scriptum est; corpus Christi loquitur in Psalmo, quod est Ecclesia Et surrexerunt mihi testes iniqui, et mentita est iniquitas sibi (Psal. XXVI, 12) . Testes et testes; testes iniqui, et testes justi; testes diaboli, et testes Christi. Utriusque testis genus vidimus, expectavimus, audivimus cum beatorum Martyrum, quorum dies solemnitatis agitur, passio legebatur. Interrogati, responderunt collecta se egisse, quia Christiani essent. Hoc est testimonium veritatis. Judex dicebat: Quoniam de scelere confessi estis. Hoc est testimonium iniquitatis. Praedicabatur Deus, et vocabatur scelus. In praedicatione Dei obediebat veritas Deo; in appellatione sceleris mentiebatur iniquitas sibi. In ipsos enim quod dicebat, revertebatur, et falsum scelus vero scelere damnabatur. Non faciebant scelus Martyres nostri; non faciebant scelus Christi Martyres congregando se in collecta ad laudandum Deum, ad audiendam veritatem, ad sperandum Regnum Coelorum, et contemnendum praesens nequissimum saeculum. Non faciebant isti scelus. Haec pietas vocatur. Hujus rei nomen religio est. Hujus rei nomen devotio est. Hujus rei nomen verum testimonium est. Quod ergo scelus faciebant qui de pietate confessos insuper occidebant? Illum et illum, ait judex iniquitatis, testis falsitatis, illum et illum et illum gladio animadverti placet. Ecce scelus. Audi et vocem pietatis: Deo gratias, dixit testimonium primus [Col. 0989] Aliquid hic positum per figuram, quam rethores notationem nominis dicunt, verba illa vincere, et victoria toties iterata forsitan evincunt. In sermone enim 325 de Fidentio et Victoria per eamdem figuram dixit S. Doctor: «Initium a Fide, finis ad Victoriam.» Certum est autem unam ex his Martyribus Carthaginensibus nominari Victoriam, cui nisi mea me fallat opinio, animum hoc loco intendit Augustinus. . Primus clausit testimonium victoria perpetua. Credo quod advertit Charitas Vestra, quando Sanctorum passio legebatur, qui primus confessus est; primus vocabatur ante novissimum; victoria in fine perpetua. O victoria sine labe! o finis sine fine! Quid est enim victoria perpetua, nisi victoria sine fine? Hoc est vincere carnis illecebras, vincere perversi judicis minas, vincere corporis dolorem, vincere vitae amorem. Dicam si potuero, Domino adjuvante, fratres mei, quod sentio: in sanctis Martyribus amor vitae amore victus est vitae. Qui acclamastis, intellexistis, sed propter eos qui non intellexerunt, patimini me qui intellexistis, [Col. 0990] paulisper quod dixi. Hoc dixi: in sanctis Martyribus amor vitae amore victus est vitae. Amando vitam contempserunt vitam. Quis amando argentum contemnit argentum? Quis amando aurum contemnit aurum? Quis amando praedia contemnit praedia? Nemo contemnit quod amat. Invenimus Martyres, qui amaverunt vitam, et contempserunt vitam. Non pervenirent ad illam, si non calcarent illam. Noverant quod agebant, qui erogando acquirebant. Ne putetis eos, charissimi, consilium perdidisse, quando vitam amabant, et vitam contemnebant; non consilium perdiderunt. Semina spargebant, et messem quaerebant. Video agricolae consilium, et cognosco in Martyribus sapientiam. Agricola amando triticum spargit triticum [Col. 0990] Eamdem hanc similitudinem reperies serm. 331. n. 1. . Qui nescis quid faciat seminator, forte corripies illum, et dicis: Quid agis, insane? quod tanto cum labore collegisti, profers, spargis, ab oculis tuis aufers, in terram projicis, insuper obruis? Respondet tibi: Amo triticum, ideo projicio triticum; si non amarem, non projicerem; crescat volo, non pereat. Ecce quod fecerunt Martyres nostri incomparabiliter sapientiores agricolis. Pauca enim grana spargunt seminatores, et colligunt multa messores. Sed et quod spargunt, et quod colligunt habet finem. Quod spargitur non est multum, multum est quod colligitur, tamen utrumque finitur. Et nolebatis ut Martyres nostri spargerent vitam quandoque mortem finiendam, ut acciperent vitam, quae non habet mortem? Boni foeneratores, boni seminatores, qui multiplicat Deus est. Ipse multiplicat et in agro fruges; ipse quidquid de terra gignitur nutrit. Grana multiplicare Deus potest, Martyres suos servare non potest? Ecce dico vobis, audite quod audierunt. Audistis et vos modo cum Evangelium legebatur; quid eis promissum sit, accepistis: [Col. 0990] Duo Scripturae testimonia hoc loco permixta sunt, quamvis de Evangelio eo die in lithurgia posito se dicere profiteatur Augustinus. Scilicet hoc illud est, quod cum Cl. Sabatier (praefat. ad vers. Antiq. Biblior). annotavi in primo sermone, SS. Patres non semper recitasse Scripturae textus ex libris, sed quandoque solum retinuisse verborum sensum, quandoque compendium exhibuisse, quandoque prout suggerebat memoria protulisse, quandoque etiam textus similes confudisse, quod factum hic vides. Tradent, inquit, vos in conciliis, et in synagogis suis; flagellabunt vos, et ex vobis occident: dico autem vobis: Capillus de capite vestro non peribit, et in vestra patientia possidebitis animas vestras (Matth. X, 19; et Luc. XXI, 18, 19) . Possidebitis, et non perditis [Col. 0990] Hanc sententiam sexcentis in locis iteratam reperies, praesertim in sermonibus de Martyribus. . Nemo enim ibi persequitur inimicus; nemo moritur amicus. Ibi eritis ubi perpetuus dies non habet hesternum praecedentem, nec crastinum consequentem. Ibi eritis boni foeneratores, quo vos diabolus sequi non potest. Ferte ad tempus; gaudete in aeternum. Dura sunt quae toleratis, sed magnum fructum habet quod seminatis. Legite quid de vobis, cum seminaretis, dictum est: Euntes ibant et flebant mittentes semina sua (Psal. CXXV, 6, 7) . Quo fructu? quo fine? qua consolatione. Venientes autem venient in exultatione portantes [Col. 0991] manipulos suos. De manipulis istis coronae fiunt. Celebremus ergo Martyrum dies honorando Martyrum passiones, non amando potiones. Conversi ad Dominum, etc.
Extat hic Sermo in quatuor codicibus MS. Cassinensibus, in Cod. videlicet n. 12, et in tribus lectionariis saeculi XII. constanter Augustino nuncupatus. In bibliotheca vero Leopoldina Blandinii tribuitur auctori anonymo. Sermonis exordium excripsi ex cod. 12, breviatum enim legitur in Leopoldina, et lectionariis forsan ex eo, quod alienum tantisper visum fuerit ab hac festivitate. At clausulam a lectionariis positam retinui, ne mutilus prodiret sermo; Codex enim 12. clausulae loco subdit quaestionem de verbo et voce, quae et lacunis intercepta, et insoluta omnino ab incurioso librario relicta fuit. Caeterum hujusmodi immutationum in lectionariis frequentium exempla passim afferunt Editores Maurini, qui in serm. 44. de verbis Isaiae. c. 53. haec scite annotant: «Nam qui in Ecclesia legendi essent Augustini tractatus, necessario plerumque decurtabantur, iisque exordium aptabatur, et idonea conclusio.» Possidii Indiculus plures enumerat (c. 8. 9. 10.) de hac festivitate sermones, quos inter accensendos esse hunc, et sequentem confirmant jam edita Maurinis Tom. V. n. 228, 293. et seqq.; nam cum iis saepe cohaerent horum sermonum verba, et sententiae. In illa autem editione hunc inseres post Serm. 293, eritque VIII. de Nativitate S. Joannis Baptistae.
QUONIAM [Col. 0991] In Leopoldina, et lectionariis exordium sic se habet: «Solemnis dies hodie, fratres charissimi, de Nativitate S. Joannis Baptistae, et praecursoris Domini illuxit. Quid, inquam, et primum admirer, o charissimi, nativitatem Salvatoris, an Praecursoris? Huic Joanni mater sterilis, quae parere non noverat, etc.» . Voluit Dominus hodierno die reddere Charitati Vestrae vocem et praesentiam nostram, et hoc fecit ipse non secundum dispositionem nostram, sed secundum voluntatem suam, agimus ei gratias vobiscum, et reddimus vobis sermonis obsequium, quod est ministerium nostrum, in quo nos servire vobis et oportet, et decet. Vestrum est autem, charissimi, dispensationem qualemcumque servorum Dei accipere cum charitate et illi gratias agere nobiscum [Col. 0991] Fortasse haec verba indicant se loqui ex tempore, et extra suam Ecclesiam: nimis enim officiose diceret, si tuos alloqueretur. , qui nobis donavit hunc diem simul agere vobiscum. Unde ergo loquimur hodie, nisi de illo cujus natalis est hodie? Joannes ergo sanctus natus de sterili, Praecursor Domini nati de Virgine, factus est Domini sui salutator, ex utero annuntiator. Huic Joanni mater sterilis, quae parere non noverat, Salvatoris autem mater virgo unde pareret non habebat: genuit sterilis praeconem, virgo peperit judicem. Sed multos praecones Dominus ipse Jesus Christus ex utero virginis venturus ad homines praemiserat ante se. Omnes Prophetae ab ipso praemissi sunt, sed ipse in illis loquebatur; qui venit post illos erat [Col. 0992] ante illos. Cum ergo multos praecones ante se miserit Dominus, quid tantum iste meruit? quid tantae excellentiae amplius habuit, cujus natalis hodie commendatur? Nam neque hoc sine signo cujusdam magnitudinis est ut non lateat dies natalis ejus, sicut non latet dies natalis Domini ejus. Alii Prophetae quando nati fuerint ignoramus, de Joanne nescire non licuit quando natus sit. Etiam hinc magnum ipsius meritum apparuit, quia caeteri praenuntiaverunt Dominum, et videre desideraverunt, et non viderunt, et si viderunt in spiritu, futurum viderunt; praesentem autem non hic fuerunt ut viderent. Dicit autem ipse Dominus de illis ad Discipulos suos, quia Multi prophetae, et justi voluerunt videre quae videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt (Matth. XIII, 27) . Numquid non ipse illos mittebat? Sed erat in omnibus desiderium, si fieri posset, videre hic in carne Christum. Sed quia praecesserunt moriendo, sicut praecesserant nascendo, non hic eos Christus invenit, sed tamen eos in aeternam vitam Christus redemit. Et ut noveritis quale circa omnes desiderium erat videre hic Christum, recordamini senem illum Simeonem, cui non pro parvo bono nuntiavit Spiritus Dei, quod non esset exiturus de hoc saeculo, nisi vidisset Christum. Natus est Christus; cognovit illum infantem in manibus matris, accepit, tenuit in manibus, cujus Divinitate ipse portabatur; et tenens in manibus infantem Verbum, benedixit Deum dicens: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum (Luc. II, 29) . Prophetae ergo alii non hic viderunt Christum, Simeon infantem vidit; Joannes conceptum agnovit, et salutavit: Joannes annuntiavit et vidit, digito demonstravit, et dixit: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi (Joan. I. 29) . Excellentior ergo iste omnibus caeteris. Audi de illo testimonium Domini, ubi se illi praetulit, neminem alium. Valde magnus erat cui qui se praeferretur, praeter Christum, non erat. Proinde ipse Dominus ita dicit: In natis mulierum nemo exurrexit major Joanne Baptista (Matth. XI, 11) . Et ut se illi praeponeret, secutus adjunxit: Qui autem minor est in regno coelorum major illo est. Se dixit minorem, et majorem; minorem nascendo, majorem dominando; minorem aetate, majorem vero majestate. Post Joannem natus est Dominus. Sed in carne, sed de Virgine, ante illum autem In principio erat verbum. Magna res post Joannem Christus, et tamen Joannes per Christum: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I, 1) . Quare ergo venit Joannes? Ostendere viam humilitatis, ut praesumptio hominis minueretur, gloria Dei augeretur. Venit ergo Joannes magnus commendans magnum; venit Joannes mensura hominis. Quid est mensura hominis? Plusquam Joannes nullus homo esse poterat: quidquid Joanne plus erat, jam plusquam homo erat. Si enim mensura magnitudinis humanae fuerat, terminata in Joanne, non inveniebas jam hominem majorem, et tamen invenisti majorem, confitere Deum, quem profecto homine potuisti invenire majorem. [Col. 0993] Joannes homo, et Christus homo; sed Joannes solum homo, Christus Deus et homo. Secundum quod Deus est, ipse fecit Joannem; secundum quod homo, natus est post Joannem. Sed tamen ille praecursor Domini sui Dei et hominis quantum se humiliat videte: quo nemo exurrexit major inter natos mulierum interrogatur, utrum ipse esset Christus? Tam magnus erat, ut possint falli homines: dubitatum est de illo, utrum ipse esset Christus, et ita dubitatum est ut interrogaretur. Jam si esset filius superbiae, non doctor humilitatis, apponeret se hominibus errantibus, et non ageret ut id putarent, sed jam quod putabant, acciperet. Forte nimium illi erat velle persuadere hominibus, quod ipse esset Christus? Si conaretur persuadere, ei non crederetur: remansisset abjectus et dejectus, et inter homines comtemptus, et apud Deum damnatus. Sed non illi opus erat persuadere hominibus, jam videbat eos hoc putare; acciperet errorem illorum, et augeret honorem suum. Sed absit hoc a fideli amico Sponsi, ut se pro illo ab sponsa diligi vellet. Confessus est se non esse quod non erat, ne perderet quod erat. Non enim erat ille Joannes sponsus; nam cum interrogaretur, ait: Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ego quidem baptizo vos in aqua in poenitentiam: qui autem venit post me, major me est (Joan. III, 29) . Quantum major? Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere. Videte quantum minor esset, si dignus esset; quantum se humiliaret, si hoc diceret: Major me ille, cujus ego dignus sum corrigiam calceamenti solvere; dignum enim se curvare ad pedes ejus dixerat. Nunc autem quam multum commendavit humilitatem, quando et ipsis pedibus, imo calceamentis ejus indignum se dixit! Venit ergo Joannes docere superbos humilitatem, annuntiare viam poenitentiae. Venit vox ante Verbum. Quomodo vox ante Verbum? De Christo enim dicitur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum (Id. I, 1) . Sed ut veniret ad nos, Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Ergo quia Christum Verbum audivimus, quia vox Joannes est audiamus. Nam dum diceretur illi: Tu quis es? respondit: Ego sum vox clamantis in eremo: parate viam Domino, rectas facite semitas ejus. Audiamus Joannem clamantem, et paremus viam Domino, veniat ad nos Verbum [Col. 0993] Quae sequuntur ex lectionariis, et ex Leopoldino Codice exscripta fuerunt. Codex enim n. 12 loco hujus clausulae haec subdit: «Paululum ergo, charissimi, paululum, quantum dat Dominus, de verbo et voce tractemus. Christus verbum est, Verbum quod non sonat et transit, vox est, non verbum; Verbum ergo Dei, per quod facta sunt omnia, Dominus noster Jesus Christus est. Vox clamantis in eremo, Joannes est. Quid est prius, vox, an verbum? Videamus quid est verbum, et quid est vox, et ibi videmus quid sit prius. Quid putatis esse verbum, fratres? Omittamus illud verbum Dei, per quod facta sunt omnia; de verbis nostris aliquantum loquamur, si possumus de his ad summa capere gradus aliquos similitudinis. Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, quis comprehendit? quis dignus, qui vel cogitare possit, nedum eloqui paululum? Ergo illius Majestatem ineffabilem, aeternitatem, et cum patre coaeternitatem ponamus, ut [Col. 0994] credendo videre mereamur.» Quis porro non videt tot lapides hic sine calce positos, et confusim in aggerem redactos, ne imaginem quidem tugurii mentis oculis exhibere? , quoniam [Col. 0994] Omnis caro foenum, et claritas hominum, ut flos foeni. Foenum aruit, flos decidit; Verbum autem Domini manet in aeternum (Isai XL, 7, 8) .
Appellationem hanc, Fratres charissimi, initio sermonis positam Maurini Editores annotarunt (serm. 243. Append. T. 5.) in spuriis Sermonibus solemnem, et consuetam esse. At cum hic manifeste sese prodat Augustinus, dicere praeoptarem exordium in lectionariis n. 115 et 123, a quibus exscripsi immutatum fuisse ea ipsa ex causa, quam a Maurinis Patribus in praecedenti mutuam sumpsi. Quod si ibi sorte datum, ut germanum principium detegerem, de clausula autem ambigerem, hic e contrario anceps mihi exordium est, clausula vero certissima. Permagni autem faciendum sermonem hunc ea docent, quae sub finem posita sunt; nam superstitionem in pervigilio festivitatis hujus a plebe servari solitam monent, quam nullus huc usque ejusdem S. Doctoris sermo indicaverat. Incassum hunc quaesivi in Bibliothecis editis, quem in Maurinam editionem transferre poteris sub num. 295, et nonus erit de Nativitate S. Joannis Baptistae.
I. Fratres charissimi, natalem hodie magni hominis celebramus; et vultis nosse quam magni? Nemo, inquit Scriptura, surrexit major inter mulierum natos Joanne Baptista (Matth. XI, 11) . Hoc de illo dixit Virginis natus; hoc testimonium perhibuit testi suo; hanc sententiam protulit Judex de praecone suo; sic voluit Verbum honorare vocem suam; sicut nostis, et audistis hodie etiam in Sermone [Col. 0994] Patet sermonem fuisse habitum in Officio vespertino; quisnam vero sermo fuerit mane habitus hariolari non auderem, nullus enim sermo est de Joannis nativitate, in quo Augustinus illud Evangelii testimonium non protulerit, et nominibus testis, praeconis, et vocis Joannem non decoraverit. matutino.
II. Verbum Christus est; vox Joannes. Quoniam de Christo scriptum est, quia In principio erat Verbum (Joan. I, 1) . Joannes autem cum de se ipso loqueretur: Ego sum, inquit, vox clamantis in deserto (Ibid. 23) . Verbum ad cor pertinet; vox ad aurem. Quando vox fuerit ad aurem, et verbum non perducit ad mentem, habet inanem usum, sed non habet utilem fructum. Ut autem nascatur in corde meo Verbum, voce non indiget; ut autem perferatur ad tuum cor, quod in corde meo jam natum est, ministerium vocis assumit. Potest ergo verbum vox (forte vocem. Sed in Codicibus vox ) praecedere, sed non potest Verbum sine voce procedere. Ad hoc vox creatur, non ut Verbum, quod noverat, gignat; sed ut quod erat emittat. Hoc ergo quod de Verbo, et voce diximus, id est, Christo, et Joanne, videamus quale Christus Verbum, qualis sit et Joannes vox. In principio erat Verbum. Ubi erat? Et Verbum erat apud Deum. Quantum ante nos! Quantum supra nos! Et Verbum caro [Col. 0995] factum est, ut habitaret in nobis (Joan. I, 1 et 14) . Et hoc unde sciremus, si vocem non audiremus? Ambulabat enim inter homines Christus mortali jam carne vestitus, et tamen veniebant homines ad Joannem, et dicebant ei: Tu es Christus? respondebat Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi (Ibid. 29) . Audite illum, agnoscite illum; ipsum praecedo, ipsum annuntio. Mementote quid dixerit: Ego sum vox clamantis in deserto: parate viam Domino; Non mihi, sed Domino. Quando enim ego clamo, illum annuntio; quoniam vox praeconis, adventus est Judicis. Quando autem venerit ille, quem ego annuntio et in vestro corde requieverit, Illum oportet crescere, me autem minui (Id. III, 30) . Nostis enim? [Col. 0995] Fortasse haec duo verba ab exceptoribus notata sunt: Dixerunt Novimus. Dixerunt novimus. Quoniam Verbum quando adjumento vocis arrepto per semitas arctius in regionem cordis influxerit, verbum illud in corde crescit, in aure vox deficit. Non enim permanet sonus, qui percussit aurem; quia non permanet infinitus, quia descendit ad mentem. Hoc quare? quia Illum oportet crescere, me autem minui. Baptizat Joannes, baptizat et Christus. Dictum est Joanni: Super quem videris Spiritum descendentem sicut Columbam, et manentem super eum, ipse est, qui baptizat in Spiritu sancto, et igne (Matth. III, 15) . Nostis hoc, fratres. Factum est quando baptizatus est Christus. Ecce jam toto orbe terrarum, ipse est, qui baptizat. Crevit ubique baptismum Christi; baptismum vero Joannis quamvis habeat mysterium in recordatione praeteriti, non tamen habet mysterium in celebratione praesenti. Cessavit baptismum Joannis, et crevit baptismum Christi: Unde et dicit: Illum oportet crescere, me autem minui. Hanc sententiam et in nativitatibus amborum, et in passionibus invenimus. Quamvis enim de Joanne dixerit Joannes, hoc est, Joannes Evangelista de Joanne Baptista; quamvis dixerit de eo: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes; hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine (Joan. I, 6) ; hodie tamen natus est, fratres, quando nox crevit, et minui incipit dies. Christus vero hyemali solstitio, sicut nostis, natus est, quando in luctum lucis noctis incipiunt damna transferri: Quoniam fuimus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. III, 8) . Quare sic nati sunt? Quia illum oportet crescere, hunc autem minui. In passionibus etiam: Joannes decollatur gladio; Christus autem exaltatur in ligno. Ille vero erigitur, iste vero prosternitur. Iste ut minuatur est capite truncatus; ille vero ut crescat, in crucis patibulo est exaltatus. Hi vero duo, Dominus, et servus. Dominus in patibulo crucis, servus in decollatione mortis; unde et dicimus: Illum oportet crescere, hunc autem minui. Non immerito, quantum arbitror, etiam aetates in Parentibus eliguntur. Parit enim Joannem mulier grandaeva, Christum Virgo Juvencula. In utero portabatur Virginis, et in coelis adorabatur ab Angelis. Istum desperata edit sterilitas, illum intacta virginitas. Postremo illum Juvencula [Col. 0996] crescens, istum senecta deficiens. Illud autem, quale est, fratres mei? quanta est hujus hominis dignitas quod nasciturum, sicut Dominum Christum, Angelus parentibus nuntiavit? Quare hoc meruit? Quia nemo surrexit major inter mulierum natos Joanne Baptista (Matth. XI, 11) . Sicut enim vos scitis, Gabriel angelus et ad Virginem Mariam mittitur, promittitur utrique filius, accepit ab utraque responsum. Respondit Zacharias ad Angelum filium promittentem: Unde hoc sciam? Ego enim sum senex, et uxor mea sterilis, et provecta in diebus suis (Luc. I, 18) . Respondit et Maria: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco (Ibid. 34) ? Ambo de naturae lege desperant, adhuc, credo, nesciebant, [accedente dono gratiae Dei, legem cessare Naturae.] Ergo ambo [Col. 0996] Vide Serm. 291. n. 5. ubi distincte exponitur haec sententia; forte in matituno sermone fusius de ea pertractaverat, quam breviter innuere hic tantum voluit. de dubitatione respondent, et tamen ille punitur, ista benedicitur. Illi dicitur: Ecce eris tacens. Mariae dicitur: Benedicta tu inter mulieres (Ibid. 42) . Zacharias amittit vocem; Maria concipit Verbum. Post haec vero quid? Verbum caro fit in Virgine, et vox nascitur de tacente. Joannes natus reddit patri vocem; pater loquens dat filio nomen. Mirantur omnes, stupescunt omnes, et inter se murmurant alterna miscentes. Dicunt sibi: Quid putas erit puer iste (Ibid. 66) ? De Evangelio loquamur [Col. 0996] Liturgia illius Ecclesiae idem Evangelium praescribebat, quod hodie in Missa legitur. , Etenim manus Domini erat cum illo. Quid putas erit qui sic coepit; adhuc tantillus est, et jam magnus est; et si iste qui modo coepit, magnus erit, qui semper erat, quid erit? Ille, quem Joannes adhuc in secreta materni ventris inclusus etiam ipsum jacentem in thalamo uteri virginalis agnovit, et quia nondum poterat vocibus, motibus salutavit. Ille ergo quid erit? Vultis scire quid erit? breviter dicam, audite Prophetam: Ipse inquit, Dominus univerae terrae vocabitur (Isaï. LIV, 6) . Beati ergo Joannis Dominici praecursoris, hominis magni natalem diem festis coelstibus celebrantes orationum ejus auxilia postulemus. Quia enim sponsi amicus est, potest etiam et nobis praestare, ut ad sponsum pertinere possimus, ut ejus gratiam invenire mereamur.
III. Sed si volumus invenire ejus gratiam, non faciamus natali ejus injuriam. Cessent religiones sacrilegiorum, cessent studia, atque joca vanitatum; non fiant illa, quae fieri solent, non quaedam jam in daemonum honorem. Sed adhuc tamen secundum daemonum morem. Hesterno die post vesperam putrescentibus flammis antiquitus more daemoniorum tota civitas flagrabat, atque putrescebat, et universum aerem fumus obduxerat. Si parum attenditis Religionem, saltem injuriam cogitate communem. Scimus, fratres, haec a pauperibus fieri, sed a majoribus fieri prohiberi debuerant. Ait enim quidam: Qui non vetat peccare, cum potest, jubet quidem. Fratres, in nomine Domini, et Dei nostri Jesu Christi, quia proficit Ecclesia per annos singulos, ista utique, et omnis [Col. 0997] diminutio tendit ad nihilum, sed nondum ita consumpta sunt, ut securi tacere possimus. Nihil est vetustas et novitas, nisi pervenerit ad debitos fines, et vetus superstitio consumatur et nova religio perficiatur; Per Dominum nostrum Jesum Christum, cui est honor et gloria, et potestas, una cum Deo Patre omnipotente, et cum Spiritu sancto, nunc, et semper, et per omnia saecula saeculorum. Amen.
Ex Codice Ms. n. 170, cui titulus: S. Augustini Operum T. IX; hunc exscripsi tractatum (sic enim inscribitur in Codice) aliis jam editis permixtum in Codice illo contentis. Augustinus de hoc ipso Lucae capitulo alias locutus fuerat ad mensam S. Cypriani, praesente Comite Bonifacio, ut testatur sermo 114. Editionis Maurinae, post quem locandus hic noster erit. Collatis autem in se his duobus, una eademque manus recognoscitur. Hunc in Bibliothecis editis non reperi. Elucubratum vero fuisse opinor post annum 429, postquam divus Prosper ad Augustinum scripserat de haeresi Semipelagianorum jam in Gallia gliscente, qua gratiam ad initium fidei necessariam inficiabantur presbyteri Massilienses; nam, occasione arrepta a laudibus Dei, sibi ipsi quaestionem movet, num primitiae fidei sint a Deo? quam ex Apostolo ad Philipp. confirmat. Caeterum egregius sane sermo est, continetque maximi momenti doctrinas ad fidem, et mores spectantes.
PRAECEPTUM saluberrimum audivimus de sancto Evangelio ut dimittamus fratri, qui in nos peccaverit. Ne sufficiat hoc semel fecisse, sed quotiescumque peccaverit dimittendum esse, si veniam postulabit; hoc ergo ait: Si septies in die peccaverit in te, et septies in die conversus fuerit ad te dicens: Poenitet me; dimitte illi (Luc. XVII, 4) . Si septies in die intelligas, ergo quotiescumque; solet enim numerus septenarius pro universitate poni. Unde est illud: Septies cadet justus, et resurget (Prov. XXIV, 16) ; id est, quotiescumque fuerit aliqua tribulatione humiliatus, non deseritur, sed ab omnibus suis tribulationibus liberatur. Inde etiam est illud: Septies in die laudabo te (Psal. CXVIII, 164) . Hoc est enim Septies in die quod est semper. Hoc ergo Septies in die quod alibi dicitur: Semper laus ejus in ore meo (Id. XXXIII, 2) . Non enim laudes Domini lingua tantummodo personamus, et quando tacemus non laudamus. Plane in omnibus bonis cogitationibus nostris, in omnibus actibus, et bonis moribus nostris illum laudamus, a quo haec nos accepisse gaudemus. Videmus enim etiam Apostolos petere, ut augeatur eis fides (Luc. XVII, 5) . Numquid primitias fidei ipsi sibi dederunt, et augmentum a Domino petiverunt? Absit. Hoc ergo petierunt, ut qui inchoavit ipse perficiat, secundum Apostolum: Quoniam qui in vobis opus bonum coepit, perficiet usque in finem (Philip. I, 6) . Et quod cantavimus modo [Col. 0997] Ex tribus lectionibus in Liturgia positis eo die duas solum commemorat, secundam de Psal. 85. v. 11., tertiam de capite 17. Luc., de quo sermocinatur; primam vero omisit, ni forte illis verbis: videmus etiam Apostolos petere ut augeatur eis fides, innuere voluerit lectum fuisse de Ep. ad Philip., cujus attulit testimonium. quid aliud demonstrat, charissimi: Deduc me, Domine, inquit, in via tua, et ambulabo in veritate tua (Psal. LXXXV, 11) . Non ait: Adduc me ad viam tuam; nam et hoc ipse facit; sed non, cum adduxerit, dimittat. Parum ergo est ad viam adduxisse, nisi sequatur, in via deduxisse, et ad patriam perduxisse. Cum ergo bona omnia habeamus a Deo, [Col. 0998] in bonis omnibus operibus nostris quando datorem bonorum omnium cogitamus, Deum sine fide laudamus; cum autem Deum, si bene vivimus, sine fide laudamus, Benedicamus Dominum in omni tempore, et semper laus ejus propter hoc in ore sit nostro (Psal. XXXIII, 2) . Septies, inquit, in die laudabo te, septenario numero universitatem significans. Ergo si septies in die frater tuus peccaverit in te, et veniens dixerit: Poenitet me; dimitte illi. Non tibi sit taedium semper ignoscere poenitenti. Si non es debitor, impune esses molestus exactor; cum vero debitor habeas debitorem, et tu ejus sis debitor, qui non habet debitum, vide quid facias cum debitore tuo; hoc enim Deus facturus est cum suo. Audi, et time: Laetetur, inquit, cor meum, ut timeam nomen tuum (Id. LXXXV, 11) . Si laetaris quando tibi dimittitur, time ut dimittas. Quantum enim timere debeas, idem ipse Salvator ostendit proponens servum illum in Evangelio, cum quo rationem Dominus fecit, et invenit eum debitorem centum millium talentorum; Jussit eum venumdari, et omnia quae habebat, et reddi (Matth. XVIII, 32) . Ille provolutus ad pedes Domini sui orare coepit, ut acciperet dilatationem, et meruit remissionem. Ille autem exiens a facie Domini sui, omni sibi debito relaxato, invenit etiam ipse debitorem suum conservum suum, qui ei debebat centum denarios, et obtorto collo coepit trahere ad solutionem. Quando ei dimissum est, laetatum est cor ejus; sed non sic ut timeret nomen Domini Dei sui. Servus dicebat conservo quod servus dixerat Domino: Patientiam habe in me, et reddam tibi. At ille: Non: hodie reddis. Renuntiatum est patrifamilias; et quod nostis, non solum minatus est ei quod deinceps non esset remissurus [Col. 0998] Quamvis in Evangelio id non legatur, Augustinus tamen ad moralem locum insinuandum deducit illatione legitima, et tanquam in Evangelio positum reputat; unde etiam in Ser. 5. n. 2. Editionis ex eadem deductione loquens dixit: «Caveant ne si quis in illos peccaverit, et noluerint ipsi dimittere, non solum deinceps non illis dimittatur, sed etiam omnia, quae dimissa fuerant, replicentur.» , si debitorem inveniret, sed totum quod relaxaverat, in caput ejus replicavit, et reddere eum quidquid donaverat jussit. Quomodo ergo timendum est, fratres mei, si est in nobis fides, si credimus Evangelio, si mendacem Dominum non putamus? Timeamus, observemus, caveamus, dimittamus. Quid enim perdis ex eo, quod dimittis? Veniam das, non pecuniam; quanquam et in ipsa eroganda pecunia, aridae arbores non esse debetis. In eroganda pecunia, indigenti tribuis; in danda venia, peccanti ignoscis; utrumque Dominus videt, utrumque remunerat, utrumque uno loco commendavit: Dimittite, et dimittetur vobis, date et dabitur vobis (Luc. VI, 37) . Tu autem nec ignoscis, nec erogas; tenes iram, servas pecuniam. Observa iram, ubi non possis liberari per pecuniam: [Col. 0998] Vide juxta Sixti Senensis criticem Augustini genus dicendi mixtim quam plurima secum rapiens aliquando, quod lectorem, et familiarem, et acutum, et attentum, et bene memorem requirit. (Bibliot. Sanc. Voc. Aug.) Etenim cum docuisset iram temperare quem eleemosynae liberare non possent, occasione data prius de usu divitiarum loqui autumavit, ut postea a contrariis primam illam sententiam firmaret, resumens ab his verbis periodum, quam producta quidem digressione abruperat: haec dicis cum vis pecuniam servare, etc. Non proderunt thesauri iniquis: non est ista mea, sed divina sententia. Noverunt qui legerunt. Legi ut dicerem, credidi ut loquerer: Non proderunt thesauri iniquis (Prov. X, 2) . Videntur prodesse, sed non proderunt. Forte in praesenti? forte; si tamen aliquid prosunt; sed in die illo non proderunt. Teneantur et non proderunt; contemnantur et proderunt. Justitia tunc bene uteris si amaveris, quia si non amaveris, non habebis fortitudinem, temperantiam, castitatem, charitatem. Aliis animi bonis bene uteris si amaveris; pecunia tunc bene uteris, si non amaveris. Postremo pecunia [Col. 0999] si amatur, in coelo servetur. Si timendum est ne amittatur, loco tutiore custodiatur. Neque enim in conservanda pecunia fidem tibi servat servus tuus, et fallit te Dominus tuus. Non eum dicentem audis: Thesaurizate vobis thesaurum in coelo? Ecce non tibi praecepit perdere, sed migrare: Thesaurizate vobis thesaurum in coelo, quo fur non accedit, neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum (Matth. VI, 20, 21) . In terra thesaurizas, in terra cor ponis. Quid futurum est in terra cordi tuo? Tabescit, putrescit, cinerescit. Sursum leva quod amas, et ibi ama, et noli putare hoc te recepturum esse quod ponis. Ponis enim mortalia, recipies immortalia; ponis temporalia, recipies aeterna; ponis terrena, recipies coelestia; postremo erogas quod tibi dedit Dominus tuus, et mercedem accipies ab ipso Domino tuo. Sed dices: Quomodo sum in coelo positurus, per quas machinas cum auro, et argento meo sum ascensurus in coelum? Quid quaeris machinas? Migra [Col. 0999] Vocem hanc laturarii, et aliam trajectitium solemnes Augustino fuisse demonstrant Maurini. Vide Ser. 18. n. 4. serm. 38. n. 9. serm. 60. n. 8, etc . Laturarii tui paauperes sunt, et per contritionem mundi facti sunt laturarii. Postremo trajectitium facis: hic das, et ibi accipis. Prorsus si hic dederis, ibi accipies, et cui dederis, ab illo accipies. Non tibi modo veniat in mentem pannosus quisque mendicus; sed veniat in mentem, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis (Id. XXV, 40) . In paupere accipit, qui pauperem fecit; a divite accipit, qui divitem fecit; quod enim dedit inde accipit; de suo das Christo, non de tuo. Quid enim te jactas, quia hic multa invenisti? Recole qualis venisti. Cuncta hic invenisti, et multis inventis si male uteris, superbia tumuisti. Nonne de ventre matris nudus existi? Da ergo, da, ne perdas quod habes. Si dederis, ibi inventurus es; si non dederis, hic relicturus es: tamen dederis non dederis, migraturus es. Sed aliquando, etsi nugatoriam et improbandam et respuendam ab auribus fidelium, tamen habet aliquam excusationem avaritia nolens erogare pauperi ex eo quod abundat. Dicit enim sibi: Si dedero, non habebo: et multum dando, egebo; et postea requiram a quo et ipse accipiam; debet mihi abundare non solum ad victum, et tegumentum, et domui meae, et familiae meae, sed etiam propter bonos casus, ut habeam quid calumniatori impendam, ut habeam unde redimam; casibus plenae sunt res humanae, debeo mihi servare unde me possim liberare. Haec dicis cum vis pecuniam servare. Quid dicturus es quando peccanti non vis dare veniam? Si pecuniam piget erogare indigenti, eroga veniam poenitenti. Quid perdis si dederis? Novi quid perdas, novi quid amittas; video, sed bono tuo amittis. Amittis iram, amittis indignationem, amittis de corde odium fratris. Maneant illic ista? ubi eris? Ira, indignatio, odium per manent; quid de te facit? Quid mali de te non facit? Audi Scripturam: Qui odit fratrem suum, homicida est (Joan. V, 15) . Ergo et si septies in die peccaverit in me, dimittam illi? Dimitte, Christus hoc dixit, veritas dixit cui cantasti: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua. Noli timere, non te decipit. Sed nulla, inquies, erit disciplina; impunita erunt semper quaecumque peccata; delectat enim semper peccare, quando te ille qui peccat cogitat semper ignoscere. Non est ita. Et disciplina vigilet, et benevolentia non dormitet. Quid enim putas malum pro malo te reddere, cum peccanti dederis disciplinam? Absit. Bonum pro malo reddis, et tunc non bene facis si non dederis. Aliquando quidem etiam ipsa disciplina mansuetudine temperatur, data tamen est. Sed non aliud est eam negligentia extinguere, aliud mansuetudine temperare? Vigilet disciplina, ignosce et caede [Col. 0999] Et excursu alio abruptam periodum, ad quam redit per illa verba: sed quia agebamus de disciplina. . Videte ipsum Dominum, [Col. 1000] audite ipsum Dominum, cogitate cui quotidiani mendici dicimus: Dimitte nobis debita nostra (Matth. VI, 12) . Et taedia pateris quando tibi frater assidue dicit: Ignosce mihi poenitenti. Tu quoties hoc dicis Deo? taces ab hac supplicatione in omni oratione. Numquid vis ut dicat tibi Deus: Ecce heri ignovi, nudiustertius ignovi, per tot dies ignovi, quoties adhuc ignosco? Non vis ut dicat tibi: Semper cum illis verbis venis, semper dicis: Dimitte nobis debita nostra: semper pectus tundis, et tanquam ferrum durum non corrigis? Sed quia egebamus de disciplina, numquid non dimittit nobis Dominus Deus noster, quia ex fide dicimus: Dimitte nobis debita nostra ? Et tamen quamvis dimittat nobis, quid de illo dictum est? quid de illo scriptum est? Quem enim diligit Deus corripit: sed forte verbis? Flagellat autem omnem filium, quem recipit (Hebr. XII, 6) . Ne indigetur peccator filius flagellatus corripi, et ipse unicus sine peccato dignatus est flagellari. Ergo da disciplinam, sed ex corde dimitte iram. Sic enim ait et ipse Dominus, cum de illo ageret debitore, cui replicavit omne debitum, quod inhumanus fuerit in conservum : Sic et vobis, inquit, faciet Pater vester coelestis, si non dimiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris (Matth. XVIII, 35) . Ubi Deus videt, ibi dimitte; inde noli perdere charitatem; exerce salubrem severitatem; dilige et caede; dilige et verbera. Aliquando enim blandiris et saevis. Quomodo blandiris et saevis? quia peccata non arguis, et illa peccata interfectura sunt eum, quem perverse parcendo diligis. Verbum tuum aliquando asperum, aliquando durum; quod est laesurum, attende, quid est facturum. Peccatum cor vastat, interiora demolitur, animam suffocat, animam perdit: miserere, caede. Constituite vobis, charissimi, ante oculos, ut planius intelligatis, quod loquor, homines duos [Col. 1000] Eamdem fere similitudinem posuit serm. 82. n. 2. Edit. . Puerulus quilibet incautus volebat sedere ubi noverant in gramine latere serpentem. Si sederet, morderetur, et moreretur. Noverant hoc homines duo. Ait unus: Noli ibi sedere; contemptus est. Ivit sedere, ivit perire. Ait alter: Non vult iste nos audire, corripiendus, tenendus, avellendus, colapho est percutiendus, quidquid possumus faciamus ne hominem perdamus. Ait alius: Dimitte, noli ferire, noli offendere, noli laedere. Quis horum misericors? Parcens, ut homo a serpente moriatur; an saeviens, ut homo liberetur? Et sic intelligite, eos qui sunt vobis subditi corrigitis, moribus imponite disciplinam. Servate benevolentiam, de corde dimittite, intus non sit ira, quia ira illa recens festuca est, tenuis, et quasi contemptibilis. Ira recens turbat oculum tanquam festuca in oculo: Turbatus est in ira oculus meus (Psal. VI, 8) . Sed festuca illa suspicionibus nutritur, productione temporis roboratur, ad trabem perventura est ista festuca. Inveterata ira odium erit; jam ubi odium homicidium erit: Qui odit fratrem suum, homicida est, inquit [Col. 1000] Brevis quidem digressio, stylum tamen indicans Augustini. Vide Pope Blount Censura Auctor. pag. 271. edit. 1710. Sententiam autem eamdem iterat Augustinus saepissime; praecipue serm. 5. 42. 82. . Et aliquando homines habentes in corde odium, reprehendunt irascentes: odium tenes, irascentem reprehendis? Festucam in oculo fratris tui vides, trabem in tuo non vides (Matth. VII, 3) ? sermo concludatur. Dominus invocetur, ut quod praecipit, donare dignetur: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis [Col. 1000] In fine sermonis legitur in Codice, explicit de Evangelio Luc. 17. Tractatus. (Luc. VI, 37, 38) .
Ex codicibus Ms. n. 98, 115, 123 et 543, quorum duo inscribuntur collectiones sermonum Augustini, duo [Col. 1001] vero sunt lectionaria variorum sermones complectentia, sermonem hunc exemplavi, nomine Augustini insignitum, et tanto Doctore dignum. Sed et in Codice n. 2. Biblioth. Pomposianae Monasterii S. Benedicti Cartusiae Ferrariensis, cujus index completus in Archivo Casinensi inter Miscellanea asservatur, extat fol. 77 a ter. Hic idem sermo Augustino pariter nuncupatus, et in tres lectiones divisus, VI, VII, VIII. Codex vero ille est membranaceus in folio characteribus Latinis saeculo XI, exaratus, 79 habens paginas, et ad oram primi folii legitur recentiori manu annotatum. Iste liber est Monachorum Congregationis S. Justinae de Padova, deputatus usui Conventus S. Mariae de Pomposa, signatus n. 5. In editis Bibliothecis non reperi. In editione Maurina inseres post serm. 338, eritque IV, in Dedicatione Ecclesiae. Familiares autem in Augustini lectione, inspectis sententiis simul cadentibus, aliisque figuris, quas in deliciis habuit S. Doctor, non secus ac transitionibus, ambagibus, argutiis, quibus Auditores recreare solebat, germanum Augustini partum recognoscent.
I. ADMONEO vos, dilectissimi, ut demus operam, ut simus domus Dei, ut habeamus in nobis habitantem Dominum; nam si habeamus in nobis Deum habitatorem, semper eum habebimus adjutorem. Congratulemur istis bonis operibus, quae in suis fidelibus operatus est Christus, et unusquisque in quantum divinitus adjuvatur bonorum operum profectus jugiter imitetur. Hoc est autem necessarium, fratres, ut omnis aedificet domum Deo. Aedificet autem dives, aedificet pauper; aedificet sublimis, aedificet humilis; aedificet dominus, aedificet servus. Sed quomodo simul haec dicimus et diviti, pauperi, et sublimi et humili, et domino et servo? Quandoquidem nec facultas illis aequalis, nec dignitas, nec potestas? Potest denique fiducialiter respondere dives, et dicere: Aedifico domum Deo, quia copiosam possideo facultatem. Respondet sublimis: Aedifico domum Deo, quia excelsam adeptus sum in saeculo dignitatem. Respondet dominus: Aedifico domum Deo, quia magnam habeo in subditis potestatem. Quam bene gaudemus in istis, qui nos laetificant, et sermonibus, et operibus bonis! Sed ut isti nobis talia responderent, securus est dives de abundantia facultatum, attendit sublimis excellentiam honorum, considerat Dominus multitudinem subditorum. Audivimus ergo responsum divitis, audiamus et pauperis; audivimus responsum sublimis, audiamus et humilis; postremo audivimus responsum domini, audiamus et servi. Illi enim habuerunt quod promitterent, habent isti forsitan quod excusent. Dicit enim nobis sine dubio pauper: Quomodo possum domum Deo aedificare, qui sum inopia paupertatis astrictus? Dicit nobis humilis: Quando possum fabricare domum Deo, qui sum ignobilitate dejectionis comprehensus? Deinde dicit servus: Quomodo possum fabricare domum Deo, qui teneor jugo servitutis obnoxius, et cum a domino meo vix diurni panis mihi prorogetur annona, ad aedificandum domum Deo unde mihi sufficiens potest esse substantia? Quasi videntur rationabiliter respondisse. Sed si responsionem nostram velint libenter accipere, nullatenus se ab aedificatione domus Dei poterunt excusare. Respondemus ergo primitus pauperi quod donaverit Dominus, ut ipse potius aedificetur dum ad aedificandum domum Deo salubriter admonetur. Audi quisquis de paupertate conquereris, et ideo ad aedificandum domum Dei te invalidum protestaris. Quare solam attendis paupertatem tuam, et despicis interiorem substantiam? Ibi enim domum Deo construere, ibi oportet te spiritualibus divitiis abundare: Proinde si pauper es inopia terrenae facultatis, esto dives abundantia charitatis; non possides villam, possides sapientiam; non est nummus in sacculo, sit Deus in animo. Esto nitidus paupertate mentis, quod multo melius est, quam si pretiosis splendeas indumentis; non habes deliciosos [Col. 1002] cibos, quibus corpus pascitur, sint tibi boni mores, quibus anima saginatur: deliciosi enim cibi quod aliud noverunt, quam in corpore nutrire libidinem? boni autem mores sanctam in corde enutriunt charitatem. Noli ergo pro magno quaerere divitias, quae hic remanebunt; sprituales enim divitias si habueris, pauper non eris; imo si talis fueris, ut per corporales divitias spirituales inquiras, in eo vere dives eris, quia pauper laudabilis eris: Sic vere domum Deo aedificabis, quia ipsa domus Dei tu eris. Aedificando quippe domum Dei non necesse est abundantia nummorum, quia non placet Deo numerositas solidorum, sed puritas animorum. Veram ergo domum Dei charitas aedificat, non facultas. Quod nobis donavit Deus respondimus pauperi; tempus est ut respondeamus et humili. Opponit enim nobis excusatione, quia nullum habuit in saeculo celsitudinis dignitatem.
II. Audi, et esto, charissime, humilis in corde, ut ob hoc existimes domum Dei aedificare te posse. Hic militas tua plus sit in voluntate, quam in necessitate. Esto humilis in corde, et incipiens in te domum Deo aedificare. Ipse enim dicit: Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea (Isai. LXVI, 2) . Quanto ergo te fecit voluntas humilem, tanto te cognosce esse in sublimem; et in quantum servaberis humilitatem cordis, in tantum Deo sanctissima fabricabis.
III. Jam nunc servis respondeamus, qui dum nobis opponunt servitutis conditionem, putant sibi ad fabricandum domum Deo nullam suppetere facultatem. Audi quisquis es temporaliter servus, quisquis teneris quocumque jure dominationis obstrictus, quisquis conditione qualibet obnoxius, ut aedifices domum Deo esto servus, esto et liber. Esto servus humiliter obediendo, esto liber fideliter serviendo, esto servus Domini tui, et noli esse servus peccati. Cum servieris homini, Deum cogita, Dei praecepta conserva, Dei voluntati semper obtempera, a Deo mercedem bonae servitutis expecta: custodi fidem, fuge fraudem, cognosce Deo te reddere rationem de omni opere tuo: non te faciat pigritia contemptorem, non segnitia negligentem. Ista fiet, ut dum bonam exhibes servitutem, a Deo recipies perpetuam libertatem. Sit ergo in tuo corpore libertas, quae in se habet veras magnasque divitias, non quibus homo mortalis inflatur, sed ex quibus Deo domus delectabilis fabricatur. Apud Deum enim, ubi non est servus neque liber (Galat. III, 23) , ille veram domum Deo aedificat, qui bonam conversationem in Dei timore conservat. Quantum existimo, fratres, donante Domino, pauperibus, humilibus, servisque respondimus, ut agnoscant aedificare se debere domum Deo non extra se, sed in se. Verumtamen quia et divitum et pauperum, et sublimium et humilium, et dominorum et servorum servi sumus in Christo, quia ipse hoc praecepit, qui primum hoc fecit, Qui cum sit verus dives, pro nobis pauper factus est, ut illius paupertate nos divites essemus (2 Cor. VIII, 9) ; cum sit verus Altissimus, Humiliavit semetipsum pro nobis factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis (Philip. II, 8) ; cumque sit verus rerum omnium Dominus, semeptipsum servus fecit, quando formam servi non solum pro nobis, verum ex nobis accepit. Ergo quia in Christo servi omnium sumus, sicut pauperibus, humilibus, et servis, ita divitibus, et sublimibus, et dominis debemus servitutem nostri redhibere sermonis. Facilius enim solet et divites facultas inflare, et sublimes dignitas ventilare, et dominos potestas extollere. Proinde ipsi sunt sollicitius instruendi, ut studium quod habent in construendis Ecclesiis adhibeant semper operibus bonis, domumque veram Deo in semetipsis aedificent, cujus sancta aedificatio nulla vetustate concidat, nulla reprehensione succumbat. Vos ergo nunc alloquimur, vos in charitate ipsius nostri aedificatoris hortamur, qui divitiis abundatis, qui honoribus excellitis, qui dominatione potestatis gaudetis. Curam gerite, ut domum [Col. 1003] Dei aedificetis in vobis non lapidibus, et lignis, sed moribus sanctis. Talis autem erit aedificatio vestra, qualis fuerit operatio vestra. Principaliter itaque estote stabiles in fundamento, et permanete in Christo. Deinde contra ipsam copiam, et abundantiam vestram custodite congruam corde cautelam. Tunc enim aedificatis Deo veram domum, si nullum patiamini vestrae animae detrimentum. Fugite superbiam, si non vultis pati ruinam; Nolite sperare in incerto divitiarum (1 Tim. VI, 17) , et stabile semper habetis aedificii firmamentum. Divites estote semper in operibus bonis, ut non destructioni, sed aedificationi vestrae proficiant. Estote proni ad misericordiam, et nolite esse faciles ad rapinam. Facultas vestra non sit violenta; dignitas vestra non sit superba; potestas vestra non sit injusta. Omnes ergo fideles aedificate domum Deo bene vivendo. Attendamus, fratres, quid nos beatus Petrus admoneat, et quomodo nobis curam hujus aedificationis injungat. Dicit enim: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domus spirituales (1 Petr. II, 5) . Ecce, fratres, in ista Ecclesia, quam cernimus, quomodo nobis placet lux, novitas, et firmitas. Proinde et nos, qui domus Dei sumus, bonis operibus luceamus, Veterem hominem deponamus (Ephes. IV, 22) , et novum laudabiliter induamus; firmitatem quoque sanctae charitatis indefessam jugiter habeamus. Ecce videmus columnas, quibus sunt superpositi parietes, videmus etiam lapides in aedificio sibi invicem cohaerentes. Qui sunt in domo Dei [Col. 1004] columnae, a quibus lapidum multitudo port atur, nisi viri spirituales, per quos multitudo fidelium gubernatur? Qui sunt lapides mutua sibi connexione conjuncti, nisi omnes fideles, qui sunt unitatis vinculo colligati, qui habentes animam unam et cor unum in Deum, aedificant in semetipsis Deo habitaculum sempiternum? Conjungantur ergo lapides vivi lapidibus vivis in aedificio domus Dei; adhaereant sibi invicem sancti lapides, et insolubiliter socientur non admixtione calcis, sed dulcedine charitatis. Quisquis ergo intras in domum Dei, esto domus Dei; custodi fidem, tene unitatis Ecclesiae charitatem, Declina a malo, et fac bonum (Psal. XXXVI, 28) , fuge avaritiam, dilige misericordiam, fuge fornicationem, dilige castitatem; et si nondum potes esse in domo Dei columna, ut onus multorum lapidum portes, esto lapis adhaerens lapidibus, ut in aedificio perseveres. Bonum est quidem, ut aedifices Deo etiam visibilem domum in jure tuo, in solo tuo, in praedio tuo; sed multum melius est ut aedifices Deo domum invisibilem in animo tuo. Extra te est domus orationis humanae, intra te sit domus orationis tuae. Hic frequenter habeto illam, et in te jugiter porta: ibi te Deus tanto exaudiet libentius, quanto in ea dignatur licentius habitare. In corde ergo tuo domum Deo semper aedifica, ipsam munda, illam Deo praepara, ubi et tu Deum semper possis habere praesentem, et ille te salubriter audiat orantem. Cui est honor, et regnum, et summa potestas in saecula saeculorum. Amen.
Index supplementi
- PRAEFATIO. 813-814
- SERMO I. De Cereo paschali. Deo et Domino nostro. 817
- SERMO II. In Sabbato sancto. Multas divinas lectiones. 821
- SERMO III. De Sacramento altaris ad infantes. Reddendi sermonis officium. 826
- SERMO IV. De Paschate. Sicut veritas per Apostolos. 828
- SERMO V. Iterum de Paschate. Audivimus Evangelium. Lecta est. 830
- SERMO VI. Iterum de Sacramento altaris ad infantes. Hoc quod videtis. 834
- SERMO VII. De Paschate. Dies Paschae nos celebrare. 836
- SERMO VIII. In octava Paschatis ad infantes. Sermo mihi est ad vos, modo nati. 838
- SERMO IX. De Psalmi CXVII, vers. I. Confitemini Domino. Quod nos voce, etc. 841
- SERMO X. De Psalmi CXLIX, vers. I. Cantate Domino canticum novum. Venerunt dies ut cantemus. 843
- SERMO XI. In Natali Joannis Baptistae. Loquimur Charitati vestrae. 846
- SERMO XII. In vigiliis apostolorum Petri et Pauli. Omnia, quae modo leguntur. 851
- SERMO XIII. In Natali Laurentii martyris. Propter fastidium auditoris. 855
- [Col. 1004] SERMO XIV. In Natali Cypriani martyris. Sancta solemnitas beatissimi Martyris. 862
- SERMO XV. Item in Natali Cypriani martyris. Psalmum cantavimus: Benedictus. 866
- SERMO XVI. In Natali Martyrum Scillitanorum. Martyres sancti, testes Dei. 869
- SERMO XVII. In solemnitate sanctorum Machabaeorum. Evangelium et verbum Dei vivum. 874
- SERMO XVIII. In Natali Quadrati martyris. Praestitit Dominus Deus noster. 881
- SERMO XIX. De verbis Apostoli 1 Cor. XII, 31. Supereminentem vobis viam demonstro. Bonum est loqui. 887
- SERMO XX. De verbis Psalmi XXXVIII, 1-3: Dixi: Custodiam vias meas, etc. Christianorum est, quotidie. 898
- SERMO XXI. De verbis Psalmi XXXIII, 1: Exultate, justi, Domino. In Dei laude gaudere. 908
- SERMO XXII. De verbis Psalmi LI, 18: Speravi in misericordia Dei. Primo respondeam fratri. 915
- SERMO XXIII. De verbis Psalmi CXLV, 1: Laudabo Dominum in vita mea. De verbis istius Psalmi. 917
- SERMO XXIV. De verbis Evangelii Luc. XVI, 19-31: Homo quidam erat dives, etc. Christianorum fides. 921
- SERMO XXV. De verbis Evangelii Matth. XII. 41-51: Ecce plus quam Jonas hic. Ea quae de sancto Evangelio. 932
- DEDICATIO PIO PAPAE VII. 939-940
- PRAELOQUIUM EDITORIS. Ibid.
- SERMO I. De decem plagis, et decem praeceptis, quae per Mosen data sunt populo Judaeorum. Domino Deo nostro. 945
- SERMO II. De proprio Natali. Hodiernus dies, fratres. 960
- SERMO III. De contemptu temporalium rerum. Admonet nos et solemnitas. 971
- SERMO IV. De Natali Domini. Sanctificavit nobis istum diem dies. 980
- SERMO V. De verbis Apostoli ad Galatas VI, 1. Si praeoccupatus fuero. Recolite commemorantem. 983
- [Col. 1004] SERMO VI. De pluribus Martyribus. Martyrum graecum nomen est. 988
- SERMO VII. De sancto Joanne Baptista. Quoniam voluit Dominus. 991
- SERMO VIII. Iterum de sancto Joanne Baptista. Fratres charissimi, natalem hodie. 994
- SERMO IX. De Evangelio Luc. XVII. Dimitte et dimittetur tibi. Praeceptum saluberrimum. 997
- SERMO X. In Dedicatione Ecclesiae. Admoneo vos, dilectissimi, ut demus. 1000
SERMONES X RECENS EDITI AB OCTAVIO FRAJA FRANGIPANE.
FINIS TOMI UNDECIMI.