EVANGELIUM SECUNDUM IOANNEM

JOH 1

¹ Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było słowo. ¹ Na początku było Słowo , a Słowo było u Boga –i Bogiem było Słowo. ¹ In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God. ¹ In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. ¹ [In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.

² Było Ono u Boga na początku. ² Ono było na początku u Boga. ² The same was in the beginning with God. ² Hoc erat in principio apud Deum. ² Hoc erat in principio apud Deum.

³ Wszystko stało się przez Nie; bez Niego nie stało się nic z tego, co się stało. ³ Wszystko zaistniało dzięki Niemu.Bez Niego zaś nic nie zaistniało.To, co zaistniało, ³ All things were made by him; and without him was not any thing made that was made. ³ Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod factum est; ³ Omnia per ipsum facta sunt: et sine ipso factum est nihil, quod factum est.

⁴ W Nim było życie, a życie było światłem dla ludzi. ⁴ w Nim było życiem.A życie to było światłością dla ludzi. ⁴ In him was life; and the life was the light of men. ⁴ in ipso vita erat, et vita erat lux hominum, ⁴ In ipso vita erat, et vita erat lux hominum:

⁵ Światło świeci w ciemności; lecz ciemność go nie ogarnęła. ⁵ Światłość świeci w ciemności,lecz ciemność jej nie ogarnęła. ⁵ And the light shineth in darkness; and the darkness comprehended it not. ⁵ et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. ⁵ et lux in tenebris lucet, et tenebræ eam non comprehenderunt.

⁶ Przyszedł człowiek posłany przez Boga. Jan miał na imię. ⁶ Pojawił się człowiek posłany przez Boga –miał na imię Jan. ⁶ ¶ There was a man sent from God, whose name [was] John. ⁶ Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Ioannes; ⁶ Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes.

⁷ Przyszedł on jako świadek, aby dać świadectwo o światłości i aby wszyscy uwierzyli przez niego. ⁷ Przybył on, aby dać świadectwo:miał świadczyć o światłości ,aby dzięki niemu wszyscy uwierzyli. ⁷ The same came for a witness, to bear witness of the Light, that all [men] through him might believe. ⁷ hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. ⁷ Hic venit in testimonium ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum.

⁸ On sam nie był światłością, był tylko posłany, by dać świadectwo o światłości. ⁸ On sam nie był światłością ,lecz miał świadczyć o światłości. ⁸ He was not that Light, but [was sent] to bear witness of that Light. ⁸ Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. ⁸ Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine.

⁹ Było światło prawdziwe oświecające każdego człowieka, któ-ry na ten świat przychodzi. ⁹ Była światłość prawdziwa,która oświeca każdego człowieka,gdy przychodzi na świat. ⁹ [That] was the true Light, which lighteth every man that cometh into the world. ⁹ Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem, veniens in mundum. ⁹ Erat lux vera, quæ illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum.

¹⁰ [Słowo] było na świecie, przez Nie stał się świat, a jednak świat Go nie poznał. ¹⁰ Na świecie było Słowo,świat dzięki Niemu zaistniał,lecz świat Go nie rozpoznał. ¹⁰ He was in the world, and the world was made by him, and the world knew him not. ¹⁰ In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. ¹⁰ In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit.

¹¹ Przyszło do swojej własności, lecz swoi Go nie przyjęli. ¹¹ Przyszło do swojej własności ,lecz swoi Go nie przyjęli. ¹¹ He came unto his own, and his own received him not. ¹¹ In propria venit, et sui eum non receperunt. ¹¹ In propria venit, et sui eum non receperunt.

¹² A wszystkim tym, którzy Je przyjęli, dało moc stania się dziećmi Bożymi [wszystkim] tym, którzy wierzą w Jego imię ¹² Tych zaś, którzy Je przyjęliobdarzyło mocą, aby się stali dziećmi Bożymi .To są ci, którzy wierzą w Jego imię , ¹² But as many as received him, to them gave he power to become the sons of God, [even] to them that believe on his name: ¹² Quotquot autem acceperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his, qui credunt in nomine eius, ¹² Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus:

¹³ i którzy ani z krwi, ani z pożądania cielesnego, ani z woli męża, lecz z Boga się narodzili. ¹³ którzy narodzili się nie z krwi ani z pragnienia ciała , ani z woli mężczyzny,lecz z Boga. ¹³ Which were born, not of blood, nor of the will of the flesh, nor of the will of man, but of God. ¹³ qui non ex sanguinibus neque ex voluntate carnis neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. ¹³ qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.

¹⁴ A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I widzieliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, będąc pełnym łaski i prawdy. ¹⁴ Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas.Oglądaliśmy Jego chwałę ,chwałę, którą jako Jednorodzony ,pełen łaski i prawdy, ma od Ojca. ¹⁴ And the Word was made flesh, and dwelt among us, (and we beheld his glory, the glory as of the only begotten of the Father,) full of grace and truth. ¹⁴ Et Verbum caro factum est et habitavit in nobis; et vidimus gloriam eius, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. ¹⁴ Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre plenum gratiæ et veritatis.

¹⁵ Jan dawał o Nim świadectwo wołając: O Nim to właśnie mówiłem: Przychodzi po mnie Ten, który mnie przewyższa godnością, ponieważ istniał przede mną. ¹⁵ Jan daje o Nim świadectwo i głosi:„To Ten, o którym powiedziałem:Ten, który przychodzi po mnie,istniał już przede mną, ponieważ był wcześniej ode mnie”. ¹⁵ ¶ John bare witness of him, and cried, saying, This was he of whom I spake, He that cometh after me is preferred before me: for he was before me. ¹⁵ Ioannes testimonium perhibet de ipso et clamat dicens: “ Hic erat, quem dixi: Qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat ”. ¹⁵ Joannes testimonium perhibet de ipso, et clamat dicens: Hic erat quem dixi: Qui post me venturus est, ante me factus est: quia prior me erat.

¹⁶ To z Jego pełni wszyscyśmy wzięli, i to łaskę za łaskę. ¹⁶ Z Jego pełni otrzymaliśmy wszyscyłaskę zamiast łaski . ¹⁶ And of his fulness have all we received, and grace for grace. ¹⁶ Et de plenitudine eius nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia; ¹⁶ Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia:

¹⁷ Prawo zostało nam bowiem dane przez Mojżesza, a łaska i prawda przyszły do nas przez Jezusa Chrystusa. ¹⁷ Mojżesz bowiem przekazał Prawo ,a łaska i prawda zaistniały przez Jezusa Chrystusa . ¹⁷ For the law was given by Moses, [but] grace and truth came by Jesus Christ. ¹⁷ quia lex per Moysen data est, gratia et veritas per Iesum Christum facta est. ¹⁷ quia lex per Moysen data est, gratia et veritas per Jesum Christum facta est.

¹⁸ Boga nikt nigdy nie widział. Jednorodzony Syn, który jest Bogiem i który przebywa na łonie Ojca, On Go ukazał. ¹⁸ Boga nikt nigdy nie widział;Jednorodzony Bóg, który jest w łonie Ojca ,On nam Go objawił. ¹⁸ No man hath seen God at any time; the only begotten Son, which is in the bosom of the Father, he hath declared [him.] ¹⁸ Deum nemo vidit umquam; unigenitus Deus, qui est in sinum Patris, ipse enarravit. ¹⁸ Deum nemo vidit umquam: unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit.]

¹⁹ A oto jakie było świadectwo Jana: Gdy Żydzi wysłali do niego z Jerozolimy kapłanów i lewitów z zapytaniem: Kim ty jesteś? ¹⁹ Takie jest świadectwo Jana, gdy z Jerozolimy wysłano do niego kapłanów i lewitów , aby go zapytali: Kim jesteś? ¹⁹ ¶ And this is the record of John, when the Jews sent priests and Levites from Jerusalem to ask him, Who art thou? ¹⁹ Et hoc est testimonium Ioannis, quando miserunt ad eum Iudaei ab Hierosolymis sacerdotes et Levitas, ut interrogarent eum: “ Tu quis es? ”. ¹⁹ Et hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judæi ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum ut interrogarent eum: Tu quis es?

²⁰ Wówczas on nie odmówił odpowiedzi, ale oświadczył wyraźnie: Ja nie jestem Mesjaszem. ²⁰ Wyznał wówczas, niczego nie ukrywając: „Nie jestem Chrystusem ”. ²⁰ And he confessed, and denied not; but confessed, I am not the Christ. ²⁰ Et confessus est et non negavit; et confessus est: “ Non sum ego Christus ”. ²⁰ Et confessus est, et non negavit, et confessus est: Quia non sum ego Christus.

²¹ A gdy zapytali go: Może więc jesteś Eliaszem? odpowiedział: Nie jestem. Czy jesteś prorokiem? odparł również: Nie! ²¹ Wtedy go zapytali: „Cóż więc? Jesteś Eliaszem ?”. Odparł im: „Nie jestem”. „Jesteś prorokiem ?”. Odpowiedział: „Nie”. ²¹ And they asked him, What then? Art thou Elias? And he saith, I am not. Art thou that prophet? And he answered, No. ²¹ Et interrogaverunt eum: “ Quid ergo? Elias es tu? ”. Et dicit: “ Non sum ”. “ Propheta es tu? ”. Et respondit: “ Non ”. ²¹ Et interrogaverunt eum: Quid ergo? Elias es tu? Et dixit: Non sum. Propheta es tu? Et respondit: Non.

²² Tedy rzekli do niego: Kimże więc jesteś? Musimy bowiem odpowiedzieć coś tym, którzy nas wysłali. Co ty sam mówisz o sobie? ²² Zapytali go więc: „Kim jesteś? Chcemy bowiem dać odpowiedź tym, którzy nas wysłali. Za kogo się uważasz?”. ²² Then said they unto him, Who art thou? that we may give an answer to them that sent us. What sayest thou of thyself? ²² Dixerunt ergo ei: “ Quis es? Ut responsum demus his, qui miserunt nos. Quid dicis de teipso? ”. ²² Dixerunt ergo ei: Quis es ut responsum demus his qui miserunt nos? quid dicis de teipso?

²³ Wtedy im odpowiedział: Ja jestem głosem wołającego na pustyni: Prostujcie drogę Pańską jak powiedział prorok Izajasz. ²³ Jan rzekł:„Jestem głosem, który woła na pustyni:Wyrównajcie drogę Pana ,zgodnie z tym, co powiedział prorok Izajasz”. ²³ He said, I [am] the voice of one crying in the wilderness, Make straight the way of the Lord, as said the prophet Esaias. ²³ Ait: “ Ego vox clamantis in deserto: “Dirigite viam Domini”, sicut dixit Isaias propheta ”. ²³ Ait: Ego vox clamantis in deserto: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta.

²⁴ A wśród wysłanników byli również faryzeusze. ²⁴ A wysłannicy byli faryzeuszami . ²⁴ And they which were sent were of the Pharisees. ²⁴ Et qui missi fuerant, erant ex pharisaeis; ²⁴ Et qui missi fuerant, erant ex pharisæis.

²⁵ Ci zadawali pytanie: Dlaczego zatem chrzcisz, jeżeli nie jesteś ani Mesjaszem, ani Eliaszem, ani [żadnym] prorokiem? ²⁵ I zapytali go: „Dlaczego więc chrzcisz, skoro nie jesteś ani Chrystusem, ani Eliaszem, ani prorokiem?”. ²⁵ And they asked him, and said unto him, Why baptizest thou then, if thou be not that Christ, nor Elias, neither that prophet? ²⁵ et interrogaverunt eum et dixerunt ei: “ Quid ergo baptizas, si tu non es Christus neque Elias neque propheta? ”. ²⁵ Et interrogaverunt eum, et dixerunt ei: Quid ergo baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque propheta?

²⁶ Wówczas odpowiedział im Jan: Ja chrzczę wodą, a pośród was znajduje się Ten, którego wy nie znacie. ²⁶ Jan im odpowiedział: „Ja chrzczę wodą, wśród was jednak pojawił się Ten, którego wy nie znacie. ²⁶ John answered them, saying, I baptize with water: but there standeth one among you, whom ye know not; ²⁶ Respondit eis Ioannes dicens: “ Ego baptizo in aqua; medius vestrum stat, quem vos non scitis, ²⁶ Respondit eis Joannes, dicens: Ego baptizo in aqua: medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis.

²⁷ Przychodzi On po mnie, a ja nie jestem godzien nawet odwiązać rzemyka u Jego sandałów. ²⁷ Wprawdzie przychodzi On po mnie, lecz ja nie jestem godny rozwiązać Mu rzemyka u sandałów”. ²⁷ He it is, who coming after me is preferred before me, whose shoe’s latchet I am not worthy to unloose. ²⁷ qui post me venturus est, cuius ego non sum dignus, ut solvam eius corrigiam calceamenti ”. ²⁷ Ipse est qui post me venturus est, qui ante me factus est: cujus ego non sum dignus ut solvam ejus corrigiam calceamenti.

²⁸ Działo się to w Betanii, za Jordanem, tam, gdzie Jan udzielał chrztu. ²⁸ Miało to miejsce w Betanii , na drugim brzegu Jordanu , gdzie Jan udzielał chrztu . ²⁸ These things were done in Bethabara beyond Jordan, where John was baptizing. ²⁸ Haec in Bethania facta sunt trans Iordanem, ubi erat Ioannes baptizans. ²⁸ Hæc in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans.

²⁹ A nazajutrz zobaczył [Jan] nadchodzącego ku niemu Jezusa i powiedział: Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata. ²⁹ Następnego dnia , gdy Jan zobaczył zbliżającego się Jezusa , oświadczył: „Oto Baranek Boży , który gładzi grzech świata. ²⁹ ¶ The next day John seeth Jesus coming unto him, and saith, Behold the Lamb of God, which taketh away the sin of the world. ²⁹ Altera die videt Iesum venientem ad se et ait: “ Ecce agnus Dei, qui tollit peccatum mundi. ²⁹ Altera die vidit Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi.

³⁰ To właśnie o Nim powiedziałem: Po mnie przyjdzie Ten, który jest większy ode mnie, bo był wcześniej ode mnie. ³⁰ On jest Tym, o którym powiedziałem: Po mnie przyjdzie mężczyzna, który istniał przede mną, ponieważ był wcześniej ode mnie. ³⁰ This is he of whom I said, After me cometh a man which is preferred before me: for he was before me. ³⁰ Hic est, de quo dixi: Post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. ³⁰ Hic est de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est: quia prior me erat:

³¹ Ja nie znałem Go przedtem. Przyszedłem zaś chrzcić wodą dlatego, aby On mógł objawić się Izraelowi. ³¹ Ja Go nie znałem, lecz dlatego przyszedłem chrzcić wodą, aby tak został objawiony Izraelowi ”. ³¹ And I knew him not: but that he should be made manifest to Israel, therefore am I come baptizing with water. ³¹ Et ego nesciebam eum, sed ut manifestetur Israel, propterea veni ego in aqua baptizans ”. ³¹ et ego nesciebam eum, sed ut manifestetur in Israël, propterea veni ego in aqua baptizans.

³² Jan oświadczył również: Widziałem, jak Duch, podobny do gołębicy, zstępował z nieba i spoczął na Nim. ³² Jan zaświadczył również: „Ujrzałem Ducha, który zstępował z nieba jakby gołębica i pozostał na Nim. ³² And John bare record, saying, I saw the Spirit descending from heaven like a dove, and it abode upon him. ³² Et testimonium perhibuit Ioannes dicens: “ Vidi Spiritum descendentem quasi columbam de caelo, et mansit super eum; ³² Et testimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de cælo, et mansit super eum.

³³ Ja nie znałem Go przedtem, ale Ten, który mnie posłał, żebym chrzcił wodą, powiedział do mnie: Ten, nad którym ujrzysz Ducha zstępującego i spoczywającego nad Nim chrzci Duchem Świętym. ³³ Ja wprawdzie Go nie znałem, lecz Ten, który posłał mnie chrzcić wodą, zapowiedział mi: «Gdy zobaczysz, że na kogoś zstępuje Duch i na nim pozostaje, wiedz, że on będzie chrzcił Duchem Świętym». ³³ And I knew him not: but he that sent me to baptize with water, the same said unto me, Upon whom thou shalt see the Spirit descending, and remaining on him, the same is he which baptizeth with the Holy Ghost. ³³ et ego nesciebam eum, sed, qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: “Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu Sancto”. ³³ Et ego nesciebam eum: sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu Sancto.

³⁴ Widziałem to i zaświadczam, że On jest Synem Bożym. ³⁴ I zobaczyłem to, więc poświadczam: On jest Synem Bożym ”. ³⁴ And I saw, and bare record that this is the Son of God. ³⁴ Et ego vidi et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei ”. ³⁴ Et ego vidi: et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei.

³⁵ Nazajutrz Jan znów znajdował się na tym samym miejscu, a z nim dwaj jego uczniowie. ³⁵ Następnego dnia Jan stał tam ponownie, a wraz z nim dwóch jego uczniów. ³⁵ ¶ Again the next day after John stood, and two of his disciples; ³⁵ Altera die iterum stabat Ioannes et ex discipulis eius duo, ³⁵ Altera die iterum stabat Joannes, et ex discipulis ejus duo.

³⁶ Gdy zobaczył przechodzącego obok Jezusa, powiedział: Oto Baranek Boży! ³⁶ A gdy przyjrzał się przechodzącemu Jezusowi , rzekł: „Oto Baranek Boży!”. ³⁶ And looking upon Jesus as he walked, he saith, Behold the Lamb of God! ³⁶ et respiciens Iesum ambulantem dicit: “ Ecce agnus Dei ”. ³⁶ Et respiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce agnus Dei.

³⁷ A dwaj uczniowie, skoro tylko usłyszeli te słowa, poszli za Jezusem. ³⁷ Obaj uczniowie usłyszeli, jak mówił, i poszli za Nim . ³⁷ And the two disciples heard him speak, and they followed Jesus. ³⁷ Et audierunt eum duo discipuli loquentem et secuti sunt Iesum. ³⁷ Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum.

³⁸ Jezus zaś obróciwszy się zobaczył, że idą za Nim, i powiedział do nich: Czego szukacie? Tedy oni odrzekli: Rabbi to znaczy: Nauczycielu gdzie mieszkasz? ³⁸ Gdy Jezus odwrócił się i spostrzegł, że idą za Nim, zapytał ich: „Czego szukacie? ”. Oni rzekli: „Rabbi – to znaczy nauczycielu – gdzie mieszkasz?”. ³⁸ Then Jesus turned, and saw them following, and saith unto them, What seek ye? They said unto him, Rabbi, (which is to say, being interpreted, Master,) where dwellest thou? ³⁸ Conversus autem Iesus et videns eos sequentes se dicit eis: “ Quid quaeritis? ”. Qui dixerunt ei: “ Rabbi — quod dicitur interpretatum Magister — ubi manes? ”. ³⁸ Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quæritis? Qui dixerunt ei: Rabbi (quod dicitur interpretatum Magister), ubi habitas?

³⁹ A Jezus odpowiedział: Chodźcie i zobaczcie! Poszli więc i zobaczyli, gdzie mieszka. I pozostali już tego dnia u Niego. Była wtedy godzina może dziesiąta. ³⁹ Odpowiedział im: „Chodźcie, zobaczcie”. Poszli więc i zobaczyli gdzie mieszkał. I w tym dniu pozostali u Niego. Działo się to około godziny dziesiątej . ³⁹ He saith unto them, Come and see. They came and saw where he dwelt, and abode with him that day: for it was about the tenth hour. ³⁹ Dicit eis: “ Venite et videbitis ”. Venerunt ergo et viderunt, ubi maneret, et apud eum manserunt die illo; hora erat quasi decima. ³⁹ Dicit eis: Venite et videte. Venerunt, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima.

⁴⁰ Jednym z dwóch, którzy usłyszawszy słowa Jana poszli za Jezusem, był Andrzej, brat Szymona Piotra. ⁴⁰ Jednym z dwóch, którzy usłyszeli słowa Jana i poszli za Jezusem, był Andrzej, brat Szymona Piotra. ⁴⁰ One of the two which heard John [speak], and followed him, was Andrew, Simon Peter’s brother. ⁴⁰ Erat Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus, qui audierant ab Ioanne et secuti fuerant eum. ⁴⁰ Erat autem Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum.

⁴¹ To on właśnie spotkał najpierw swego brata i rzekł do niego: Znaleźliśmy Mesjasza, to znaczy Chrystusa. ⁴¹ Odszukał on najpierw swego brata, Szymona i oznajmił mu: „Znaleźliśmy Mesjasza ”, to znaczy Chrystusa . ⁴¹ He first findeth his own brother Simon, and saith unto him, We have found the Messias, which is, being interpreted, the Christ. ⁴¹ Invenit hic primum fratrem suum Simonem et dicit ei: “ Invenimus Messiam ” — quod est interpretatum Christus; ⁴¹ Invenit hic primum fratrem suum Simonem, et dicit ei: Invenimus Messiam (quod est interpretatum Christus).

⁴² I przyprowadził go do Jezusa. A Jezus, wejrzawszy na niego, powiedział: Tyś jest Szymon, syn Jony, ale będziesz się nazywał Kefas to znaczy Piotr. ⁴² Następnie przyprowadził go do Jezusa. Gdy Jezus mu się przyjrzał, rzekł: „Ty jesteś Szymon, syn Jana. Odtąd będziesz nosił imię Kefas”, to znaczy Piotr. ⁴² And he brought him to Jesus. And when Jesus beheld him, he said, Thou art Simon the son of Jona: thou shalt be called Cephas, which is by interpretation, A stone. ⁴² adduxit eum ad Iesum. Intuitus eum Iesus dixit: “ Tu es Simon filius Ioannis; tu vocaberis Cephas ” — quod interpretatur Petrus. ⁴² Et adduxit eum ad Jesum. Intuitus autem eum Jesus, dixit: Tu es Simon, filius Jona; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus.

⁴³ Następnego dnia Jezus postanowił udać się do Galilei. Spotkawszy Filipa, powiedział do niego: Pójdź za Mną! ⁴³ Następnego dnia Jezus zamierzał udać się do Galilei . Wtedy to spotkał Filipa i powiedział Mu: „Pójdź za Mną!”. ⁴³ ¶ The day following Jesus would go forth into Galilee, and findeth Philip, and saith unto him, Follow me. ⁴³ In crastinum voluit exire in Galilaeam et invenit Philippum. Et dicit ei Iesus: “ Sequere me ”. ⁴³ In crastinum voluit exire in Galilæam, et invenit Philippum. Et dicit ei Jesus: Sequere me.

⁴⁴ Filip pochodził z Betsaidy, z miasta, w którym mieszkali Andrzej i Piotr. ⁴⁴ A Filip pochodził z Betsaidy , czyli z tej samej miejscowości, co Andrzej i Piotr. ⁴⁴ Now Philip was of Bethsaida, the city of Andrew and Peter. ⁴⁴ Erat autem Philippus a Bethsaida, civitate Andreae et Petri. ⁴⁴ Erat autem Philippus a Bethsaida, civitate Andreæ et Petri.

⁴⁵ Gdy Filip spotkał Natanaela, rzekł do niego: Znaleźliśmy Tego, o którym pisał i Mojżesz w Prawie, i prorocy. Jest to Jezus, syn Józefa z Nazaretu. ⁴⁵ Filip spotkał Natanaela i oznajmił mu: „Znaleźliśmy Tego, o którym pisał Mojżesz w Prawie i prorocy – Jezusa z Nazaretu, syna Józefa ”. ⁴⁵ Philip findeth Nathanael, and saith unto him, We have found him, of whom Moses in the law, and the prophets, did write, Jesus of Nazareth, the son of Joseph. ⁴⁵ Invenit Philippus Nathanael et dicit ei: “ Quem scripsit Moyses in Lege et Prophetae invenimus, Iesum filium Ioseph a Nazareth ”. ⁴⁵ Invenit Philippus Nathanaël, et dicit ei: Quem scripsit Moyses in lege, et prophetæ, invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth.

⁴⁶ A na to odpowiedział Natanael: Czyż może być coś dobrego z Nazaretu? I rzekł Filip: Chodź i zobacz! ⁴⁶ Na to odrzekł Natanael: „Czy może być coś dobrego z Nazaretu?”. Filip jednak odparł: „Chodź i sam zobacz”. ⁴⁶ And Nathanael said unto him, Can there any good thing come out of Nazareth? Philip saith unto him, Come and see. ⁴⁶ Et dixit ei Nathanael: “ A Nazareth potest aliquid boni esse? ”. Dicit ei Philippus: “ Veni et vide ”. ⁴⁶ Et dixit ei Nathanaël: A Nazareth potest aliquid boni esse? Dicit ei Philippus: Veni et vide.

⁴⁷ A gdy Jezus ujrzał zbliżającego się Natanaela, powiedział: Oto prawdziwy Izraelita! Nie ma w nim żadnego podstępu. ⁴⁷ Gdy Jezus ujrzał Natanaela, który się do Niego zbliżał, powiedział o nim: „Oto prawdziwy Izraelita, w którym nie ma fałszu”. ⁴⁷ Jesus saw Nathanael coming to him, and saith of him, Behold an Israelite indeed, in whom is no guile! ⁴⁷ Vidit Iesus Nathanael venientem ad se et dicit de eo: “ Ecce vere Israelita, in quo dolus non est ”. ⁴⁷ Vidit Jesus Nathanaël venientem ad se, et dicit de eo: Ecce vere Israëlita, in quo dolus non est.

⁴⁸ Wtedy Natanael zapytał Go: Skąd mnie znasz? A Jezus na to: Zanim zawołał cię Filip, widziałem cię, jak siedziałeś pod drzewem figowym. ⁴⁸ Natanael zaś zapytał: „Skąd mnie znasz?”. Jezus mu odpowiedział: „Ujrzałem cię stojącego pod drzewem figowym, zanim cię zawołał Filip”. ⁴⁸ Nathanael saith unto him, Whence knowest thou me? Jesus answered and said unto him, Before that Philip called thee, when thou wast under the fig tree, I saw thee. ⁴⁸ Dicit ei Nathanael: “ Unde me nosti? ”. Respondit Iesus et dixit ei: “ Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub ficu, vidi te ”. ⁴⁸ Dicit ei Nathanaël: Unde me nosti? Respondit Jesus, et dixit ei: Priusquam te Philippus vocavit, cum esses sub ficu, vidi te.

⁴⁹ Odpowiedział tedy Natanael: Rabbi, Ty jesteś Synem Bożym, Ty jesteś królem Izraela! ⁴⁹ Wówczas Natanael wyznał: „Rabbi, Ty jesteś Synem Bożym ! Ty jesteś królem Izraela !”. ⁴⁹ Nathanael answered and saith unto him, Rabbi, thou art the Son of God; thou art the King of Israel. ⁴⁹ Respondit ei Nathanael: “ Rabbi, tu es Filius Dei, tu rex es Israel! ”. ⁴⁹ Respondit ei Nathanaël, et ait: Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex Israël.

⁵⁰ A Jezus na to: Czy dlatego uwierzyłeś, że powiedziałem ci: Widziałem cię pod drzewem figowym? Zobaczysz o wiele więcej niż to. ⁵⁰ Jezus odrzekł: „Wierzysz, ponieważ powiedziałem ci: Ujrzałem cię pod drzewem figowym; zobaczysz jeszcze więcej”. ⁵⁰ Jesus answered and said unto him, Because I said unto thee, I saw thee under the fig tree, believest thou? thou shalt see greater things than these. ⁵⁰ Respondit Iesus et dixit ei: “ Quia dixi tibi: Vidi te sub ficu, credis? Maiora his videbis ”. ⁵⁰ Respondit Jesus, et dixit ei: Quia dixi tibi: Vidi te sub ficu, credis; majus his videbis.

⁵¹ A potem dodał: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: ujrzycie niebiosa otwarte i aniołów Bożych wstępujących i zstępujących na Syna Człowieczego. ⁵¹ I powiedział mu: „Uroczyście zapewniam was : Ujrzycie otwarte niebo, a także aniołów Bożych, którzy będą wstępowali i zstępowali na Syna Człowieczego ”. ⁵¹ And he saith unto him, Verily, verily, I say unto you, Hereafter ye shall see heaven open, and the angels of God ascending and descending upon the Son of man. ⁵¹ Et dicit ei: “ Amen, amen dico vobis: Videbitis caelum apertum et angelos Dei ascendentes et descendentes supra Filium hominis ”. ⁵¹ Et dicit ei: Amen, amen dico vobis, videbitis cælum apertum, et angelos Dei ascendentes, et descendentes supra Filium hominis.

JOH 1

² Było Ono u Boga na początku. ² Ono było na początku u Boga. ² The same was in the beginning with God. ² Hoc erat in principio apud Deum. ² Hoc erat in principio apud Deum.

JOH 1

² Było Ono u Boga na początku. ² Ono było na początku u Boga. ² The same was in the beginning with God. ² Hoc erat in principio apud Deum. ² Hoc erat in principio apud Deum.

JOH 2

¹ Trzeciego dnia odbywały się gody weselne w Kanie Galilejskiej. Była tam Matka Jezusa. ¹ W trzecim dniu odbywało się w Kanie Galilejskiej wesele i była na nim Matka Jezusa . ¹ And the third day there was a marriage in Cana of Galilee; and the mother of Jesus was there: ¹ Et die tertio nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat mater Iesu ibi; ¹ Et die tertia nuptiæ factæ sunt in Cana Galilææ, et erat mater Jesu ibi.

² Za proszono również na gody Jezusa i Jego uczniów. ² Na wesele zaproszono również Jezusa wraz z uczniami. ² And both Jesus was called, and his disciples, to the marriage. ² vocatus est autem et Iesus et discipuli eius ad nuptias. ² Vocatus est autem et Jesus, et discipuli ejus, ad nuptias.

³ A kiedy zabrakło wina, Matka Jezusa rzekła do Niego: Nie mają już wina. ³ Gdy zabrakło wina, Matka Jezusa rzekła do Niego: „Nie mają wina”. ³ And when they wanted wine, the mother of Jesus saith unto him, They have no wine. ³ Et deficiente vino, dicit mater Iesu ad eum: “ Vinum non habent ”. ³ Et deficiente vino, dicit mater Jesu ad eum: Vinum non habent.

⁴ Odpowiedział jej Jezusa: Cóż Mnie i tobie [do tego], niewiasto? [Zresztą] czyż nie nadeszła jeszcze moja godzina? ⁴ Jezus odpowiedział: „Kobieto, czy to należy do Mnie lub do ciebie? Jeszcze nie nadeszła moja godzina ”. ⁴ Jesus saith unto her, Woman, what have I to do with thee? mine hour is not yet come. ⁴ Et dicit ei Iesus: “ Quid mihi et tibi, mulier? Nondum venit hora mea ”. ⁴ Et dicit ei Jesus: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea.

⁵ Wtedy Matka Jezusa rzekła do sług [weselnych]: Uczyńcie wszystko, cokolwiek wam nakaże. ⁵ Wtedy Jego Matka zwróciła się do służących: „Uczyńcie wszystko, cokolwiek wam powie”. ⁵ His mother saith unto the servants, Whatsoever he saith unto you, do [it]. ⁵ Dicit mater eius ministris: “ Quodcumque dixerit vobis, facite ”. ⁵ Dicit mater ejus ministris: Quodcumque dixerit vobis, facite.

⁶ A stało tam sześć stągwi kamiennych, które służyły do żydowskich obmyć, i każda z nich mogła pomieścić dwie lub trzy miary. ⁶ A znajdowało się tam sześć kamiennych naczyń na wodę, które służyły do żydowskich obmyć rytualnych. Każde z nich mieściło po dwie lub trzy miary . ⁶ And there were set there six waterpots of stone, after the manner of the purifying of the Jews, containing two or three firkins apiece. ⁶ Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Iudaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. ⁶ Erant autem ibi lapideæ hydriæ sex positæ secundum purificationem Judæorum, capientes singulæ metretas binas vel ternas.

⁷ Powiedział tedy Jezus: Napełnijcie stągwie wodą. I napełnili je aż po brzegi. ⁷ Jezus polecił usługującym: „Napełnijcie naczynia wodą”. I napełnili je aż po brzegi. ⁷ Jesus saith unto them, Fill the waterpots with water. And they filled them up to the brim. ⁷ Dicit eis Iesus: “ Implete hydrias aqua ”. Et impleverunt eas usque ad summum. ⁷ Dicit eis Jesus: Implete hydrias aqua. Et impleverunt eas usque ad summum.

⁸ Potem powiedział do nich: Zaczerpnijcie teraz i zanieście gospodarzowi wesela. I zanieśli. ⁸ Następnie powiedział: „Zaczerpnijcie teraz i zanieście przewodniczącemu uczty”. I zanieśli. ⁸ And he saith unto them, Draw out now, and bear unto the governor of the feast. And they bare [it]. ⁸ Et dicit eis: “ Haurite nunc et ferte architriclino ”. Illi autem tulerunt. ⁸ Et dicit eis Jesus: Haurite nunc, et ferte architriclino. Et tulerunt.

⁹ A gospodarz wesela, gdy tylko skosztował wody, która stała się winem on sam nie wiedział, skąd pochodziło wino, ale słudzy, którzy czerpali wodę, wiedzieli wezwał do siebie oblubieńca ⁹ Skoro przewodniczący uczty skosztował wody przemienionej w wino, a nie wiedział, skąd było – służący natomiast, którzy zaczerpnęli wodę, wiedzieli – poprosił pana młodego ⁹ When the ruler of the feast had tasted the water that was made wine, and knew not whence it was: (but the servants which drew the water knew;) the governor of the feast called the bridegroom, ⁹ Ut autem gustavit architriclinus aquam vinum factam et non sciebat unde esset, ministri autem sciebant, qui haurierant aquam, vocat sponsum architriclinus ⁹ Ut autem gustavit architriclinus aquam vinum factam, et non sciebat unde esset, ministri autem sciebant, qui hauserant aquam: vocat sponsum architriclinus,

¹⁰ i powiedział: Każdy człowiek podaje najpierw dobre wino, a gorsze dopiero wtedy, gdy [wszyscy] już trochę się napiją. Ty zaś zachowałeś dobre wino aż dotąd. ¹⁰ i rzekł mu: „Każdy podaje najpierw dobre wino, a gdy goście sobie podpiją, gorsze. Ty przechowałeś dobre wino aż dotąd”. ¹⁰ And saith unto him, Every man at the beginning doth set forth good wine; and when men have well drunk, then that which is worse: [but] thou hast kept the good wine until now. ¹⁰ et dicit ei: “ Omnis homo primum bonum vinum ponit et, cum inebriati fuerint, id quod deterius est; tu servasti bonum vinum usque adhuc ”. ¹⁰ et dicit ei: Omnis homo primum bonum vinum ponit et cum inebriati fuerint, tunc id, quod deterius est. Tu autem servasti bonum vinum usque adhuc.

¹¹ Tak oto w Kanie Galilejskiej zaczął Jezus czynić cuda. Objawił wtedy swoją chwałę i uwierzyli weń Jego uczniowie. ¹¹ Taki początek znaków uczynił Jezus w Kanie Galilejskiej i tak objawił swoją chwałę , a Jego uczniowie uwierzyli w Niego. ¹¹ This beginning of miracles did Jesus in Cana of Galilee, and manifested forth his glory; and his disciples believed on him. ¹¹ Hoc fecit initium signorum Iesus in Cana Galilaeae et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli eius. ¹¹ Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilææ; et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus.

¹² A potem On, Jego Matka, bracia i uczniowie udali się do Kafarnaum, gdzie pozostali przez kilka dni. ¹² Po tym wszystkim Jezus wraz z Matką, braćmi i uczniami przybył do Kafarnaum, gdzie pozostał kilka dni. ¹² ¶ After this he went down to Capernaum, he, and his mother, and his brethren, and his disciples: and they continued there not many days. ¹² Post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius et discipuli eius, et ibi manserunt non multis diebus. ¹² Post hoc descendit Capharnaum ipse, et mater ejus, et fratres ejus, et discipuli ejus: et ibi manserunt non multis diebus.

¹³ Tymczasem, ponieważ zbliżała się uroczystość Paschy żydowskiej, Jezus przybył do Jerozolimy. ¹³ Zbliżało się żydowskie święto Paschy i Jezus udał się do Jerozolimy . ¹³ ¶ And the Jews’ passover was at hand, and Jesus went up to Jerusalem, ¹³ Et prope erat Pascha Iudaeorum, et ascendit Hierosolymam Iesus. ¹³ Et prope erat Pascha Judæorum, et ascendit Jesus Jerosolymam:

¹⁴ A kiedy spotkał w świątyni tych, co sprzedawali woły, baranki i gołębie, i zobaczył siedzących za stolikami bankierów, ¹⁴ Na dziedzińcu świątyni napotkał sprzedawców wołów, owiec i gołębi oraz tych, którzy prowadzili wymianę pieniędzy . ¹⁴ And found in the temple those that sold oxen and sheep and doves, and the changers of money sitting: ¹⁴ Et invenit in templo vendentes boves et oves et columbas, et nummularios sedentes; ¹⁴ et invenit in templo vendentes boves, et oves, et columbas, et numularios sedentes.

¹⁵ sporządził sobie bicz z powrozów i powyrzucał wszystkich ze świątyni, także baranki i woły, porozrzucał pieniądze bankierów, a stoły poprzewracał. ¹⁵ Wówczas splótł bicz ze sznurów i przepędził wszystkich z terenu świątyni, również owce i woły. Rozrzucił pieniądze tych, którzy je wymieniali, a ich stoły powywracał. ¹⁵ And when he had made a scourge of small cords, he drove them all out of the temple, and the sheep, and the oxen; and poured out the changers’ money, and overthrew the tables; ¹⁵ et cum fecisset flagellum de funiculis, omnes eiecit de templo, oves quoque et boves, et nummulariorum effudit aes et mensas subvertit; ¹⁵ Et cum fecisset quasi flagellum de funiculis, omnes ejecit de templo, oves quoque, et boves, et numulariorum effudit æs, et mensas subvertit.

¹⁶ I rozkazał tym, którzy sprzedawali gołębie: Zabierzcie wszystko stąd i nie róbcie targowiska z domu mojego Ojca. ¹⁶ Sprzedawcom gołębi zaś nakazał: „Zabierzcie stąd to wszystko i nie róbcie targowiska z domu mego Ojca!”. ¹⁶ And said unto them that sold doves, Take these things hence; make not my Father’s house an house of merchandise. ¹⁶ et his, qui columbas vendebant, dixit: “ Auferte ista hinc! Nolite facere domum Patris mei domum negotiationis ”. ¹⁶ Et his qui columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum patris mei, domum negotiationis.

¹⁷ Wtedy uczniowie Jego przypomnieli sobie te słowa Pisma: Gorliwość o dom Twój pożera Mnie. ¹⁷ Uczniowie przypomnieli sobie tekst Pisma: Gorliwość o Twój dom pochłania Mnie. ¹⁷ And his disciples remembered that it was written, The zeal of thine house hath eaten me up. ¹⁷ Recordati sunt discipuli eius quia scriptum est: “ Zelus domus tuae comedit me ”. ¹⁷ Recordati sunt vero discipuli ejus quia scriptum est: Zelus domus tuæ comedit me.

¹⁸ A Żydzi zapytali Go: Jakim znakiem udowodnisz nam, że masz prawo to czynić? ¹⁸ Żydzi natomiast zwrócili się do Niego z pytaniem: „Jakim znakiem wskażesz nam, że masz prawo to czynić?”. ¹⁸ ¶ Then answered the Jews and said unto him, What sign shewest thou unto us, seeing that thou doest these things? ¹⁸ Responderunt ergo Iudaei et dixerunt ei: “ Quod signum ostendis nobis, quia haec facis? ”. ¹⁸ Responderunt ergo Judæi, et dixerunt ei: Quod signum ostendis nobis, quia hæc facis?

¹⁹ Odpowiedział im Jezus: Możecie zburzyć świątynię, a Ja w ciągu trzech dni odbuduję ją na nowo. ¹⁹ Na to Jezus odpowiedział: „Zburzcie tę świątynię , a Ja w ciągu trzech dni ją wzniosę”. ¹⁹ Jesus answered and said unto them, Destroy this temple, and in three days I will raise it up. ¹⁹ Respondit Iesus et dixit eis: “ Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ”. ¹⁹ Respondit Jesus, et dixit eis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud.

²⁰ Wówczas rzekli do Niego Żydzi: Przez czterdzieści sześć lat budowano tę świątynię, a Ty odbudujesz ją w ciągu trzech dni? ²⁰ Żydzi odrzekli: „Czterdzieści sześć lat budowano tę świątynię , a Ty chcesz ją wznieść w ciągu trzech dni?”. ²⁰ Then said the Jews, Forty and six years was this temple in building, and wilt thou rear it up in three days? ²⁰ Dixerunt ergo Iudaei: “ Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu tribus diebus excitabis illud? ”. ²⁰ Dixerunt ergo Judæi: Quadraginta et sex annis ædificatum est templum hoc, et tu in tribus diebus excitabis illud?

²¹ Lecz On mówił o świątyni swego ciała. ²¹ On jednak mówił o świątyni swego ciała . ²¹ But he spake of the temple of his body. ²¹ Ille autem dicebat de templo corporis sui. ²¹ Ille autem dicebat de templo corporis sui.

²² Kiedy zmartwychwstał, Jego uczniowie przypomnieli sobie, że to mówił. I uwierzyli Pismu oraz słowom, które wyrzekł Jezus. ²² Kiedy więc powstał z martwych, uczniowie przypomnieli sobie, że właśnie to powiedział i uwierzyli Pismu oraz słowom Jezusa. ²² When therefore he was risen from the dead, his disciples remembered that he had said this unto them; and they believed the scripture, and the word which Jesus had said. ²² Cum ergo resurrexisset a mortuis, recordati sunt discipuli eius quia hoc dicebat, et crediderunt Scripturae et sermoni, quem dixit Iesus. ²² Cum ergo resurrexisset a mortuis, recordati sunt discipuli ejus, quia hoc dicebat, et crediderunt scripturæ et sermoni quem dixit Jesus.

²³ A kiedy przebywał w Jerozolimie podczas święta Paschy, wielu uwierzyło w Niego, widząc znaki, które czynił. ²³ Podczas pobytu Jezusa w Jerozolimie na święcie Paschy wielu ludzi uwierzyło w imię Jego, ponieważ widzieli znaki, które czynił. ²³ ¶ Now when he was in Jerusalem at the passover, in the feast [day], many believed in his name, when they saw the miracles which he did. ²³ Cum autem esset Hierosolymis in Pascha, in die festo, multi crediderunt in nomine eius, videntes signa eius, quae faciebat. ²³ Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa ejus, quæ faciebat.

²⁴ Lecz Jezus nie miał do nich zaufania, bo znał wszystkich ²⁴ Jezus jednak nie odsłaniał się przed nimi, bo znał wszystkich. ²⁴ But Jesus did not commit himself unto them, because he knew all [men], ²⁴ Ipse autem Iesus non credebat semetipsum eis, eo quod ipse nosset omnes, ²⁴ Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis, eo quod ipse nosset omnes,

²⁵ i nie potrzebował niczyjego świadectwa o człowieku. Wiedział bowiem dobrze, co się w człowieku kryje. ²⁵ Nie potrzebował także, aby ktoś dawał Mu świadectwo o człowieku, ponieważ sam wiedział, co się w nim kryje. ²⁵ And needed not that any should testify of man: for he knew what was in man. ²⁵ et quia opus ei non erat, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine. ²⁵ et quia opus ei non erat ut quis testimonium perhiberet de homine: ipse enim sciebat quid esset in homine.

JOH 2

JOH 3

¹ Wśród faryzeuszów był człowiek, dostojnik żydowski, imieniem Nikodem. ¹ Pewien faryzeusz , który miał na imię Nikodem , dostojnik żydowski, ¹ There was a man of the Pharisees, named Nicodemus, a ruler of the Jews: ¹ Erat autem homo ex pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps Iudaeorum; ¹ Erat autem homo ex pharisæis, Nicodemus nomine, princeps Judæorum.

² Przyszedł on kiedyś nocą do Jezusa i powiedział: Rabbi, wiemy, że przyszedłeś od Boga, by nas nauczać. Nikt bowiem nie mógłby czynić takich znaków, jakie Ty czynisz, gdyby nie był z nim sam Bóg. ² przyszedł do Jezusa nocą i oświadczył: „Rabbi, wiemy, że przybyłeś jako nauczyciel od Boga; nikt bowiem nie mógłby czynić takich znaków, jakich Ty dokonujesz, jeśli Bóg nie byłby z nim”. ² The same came to Jesus by night, and said unto him, Rabbi, we know that thou art a teacher come from God: for no man can do these miracles that thou doest, except God be with him. ² hic venit ad eum nocte et dixit ei: “ Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere, quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo ”. ² Hic venit ad Jesum nocte, et dixit ei: Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister, nemo enim potest hæc signa facere, quæ tu facis, nisi fuerit Deus cum eo.

³ A Jezus rzekł do niego: Zaprawdę, zaprawdę mówię ci, jeżeli ktoś nie narodzi się ponownie, nie będzie mógł ujrzeć królestwa Bożego. ³ Wówczas Jezus oznajmił: „Uroczyście zapewniam cię : Żaden człowiek nie może zobaczyć królestwa Bożego, jeśli się nie narodzi na nowo ”. ³ Jesus answered and said unto him, Verily, verily, I say unto thee, Except a man be born again, he cannot see the kingdom of God. ³ Respondit Iesus et dixit ei: “ Amen, amen dico tibi: Nisi quis natus fuerit desuper, non potest videre regnum Dei ”. ³ Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei.

⁴ Wtedy zapytał Go Nikodem: Jak może narodzić się ponownie człowiek, który jest już starcem? Czy może powtórnie wejść do łona matki, by się narodzić? ⁴ Wtedy Nikodem powiedział: „Czy jest możliwe, aby człowiek, który jest starcem, narodził się powtórnie? To przecież niemożliwe, aby znalazł się jeszcze raz w łonie swej matki, a następnie się narodził”. ⁴ Nicodemus saith unto him, How can a man be born when he is old? can he enter the second time into his mother’s womb, and be born? ⁴ Dicit ad eum Nicodemus: “ Quomodo potest homo nasci, cum senex sit? Numquid potest in ventrem matris suae iterato introire et nasci? ”. ⁴ Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? numquid potest in ventrem matris suæ iterato introire et renasci?

⁵ A Jezus odpowiedział: Zaprawdę, zaprawdę mówię ci, kto nie narodzi się ponownie z wody i z Ducha, nie będzie mógł wejść do królestwa Bożego. ⁵ Jezus mu odrzekł: „Uroczyście zapewniam cię: Jeśli ktoś nie narodzi się z wody i Ducha , nie może wejść do królestwa Bożego . ⁵ Jesus answered, Verily, verily, I say unto thee, Except a man be born of water and [of] the Spirit, he cannot enter into the kingdom of God. ⁵ Respondit Iesus: “ Amen, amen dico tibi: Nisi quis natus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. ⁵ Respondit Jesus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua, et Spiritu Sancto, non potest introire in regnum Dei.

⁶ To, co narodziło się z ciała, jest ciałem; to zaś, co narodziło się z Ducha, jest duchem. ⁶ Co urodziło się z ciała , pozostanie cielesne, natomiast co zrodziło się z Ducha, jest duchowe. ⁶ That which is born of the flesh is flesh; and that which is born of the Spirit is spirit. ⁶ Quod natum est ex carne, caro est; et, quod natum est ex Spiritu, spiritus est. ⁶ Quod natum est ex carne, caro est: et quod natum est ex spiritu, spiritus est.

⁷ Niech cię nie dziwi, że powiedziałem: Musicie się powtórnie narodzić. ⁷ Nie dziw się, że ci oznajmiłem: Trzeba, abyście narodzili się na nowo. ⁷ Marvel not that I said unto thee, Ye must be born again. ⁷ Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. ⁷ Non mireris quia dixi tibi: oportet vos nasci denuo.

⁸ Wiatr wieje tam, gdzie chce; słyszy się co prawda jego szum, lecz nie wiadomo, ani skąd pochodzi, ani dokąd zmierza. Otóż tak samo jest z każdym, kto narodził się z Ducha. ⁸ Wiatr wieje, gdzie chce, i nie wiesz, skąd przychodzi oraz dokąd zmierza, słyszysz tylko jego szum. Tak też jest z każdym, który zrodził się z Ducha”. ⁸ The wind bloweth where it listeth, and thou hearest the sound thereof, but canst not tell whence it cometh, and whither it goeth: so is every one that is born of the Spirit. ⁸ Spiritus, ubi vult, spirat, et vocem eius audis, sed non scis unde veniat et quo vadat; sic est omnis, qui natus est ex Spiritu ”. ⁸ Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, aut quo vadat: sic est omnis qui natus est ex spiritu.

⁹ A na to rzekł Nikodem: Jakżeż może się to stać? ⁹ Wówczas Nikodem zapytał: „Jak to jest możliwe?”. ⁹ Nicodemus answered and said unto him, How can these things be? ⁹ Respondit Nicodemus et dixit ei: “ Quomodo possunt haec fieri? ”. ⁹ Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt hæc fieri?

¹⁰ Odpowiadając, rzekł doń Jezus: To ty jesteś nauczycielem w Izraelu, a nie wiesz tego? ¹⁰ Jezus mu odpowiedział: „Nie wiesz tego, mimo że jesteś nauczycielem Izraela ? ¹⁰ Jesus answered and said unto him, Art thou a master of Israel, and knowest not these things? ¹⁰ Respondit Iesus et dixit ei: “ Tu es magister Israel et haec ignoras? ¹⁰ Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israël, et hæc ignoras?

¹¹ Zaprawdę, zaprawdę powiadam ci: Mówimy to, co dobrze wiemy, i o tym świadczymy, cośmy widzieli. Lecz wy nie przyjmujecie naszego świadectwa. ¹¹ Uroczyście zapewniam cię: Głosimy to, co wiemy, i dajemy świadectwo o tym, co zobaczyliśmy, jednak nie przyjmujecie naszego świadectwa. ¹¹ Verily, verily, I say unto thee, We speak that we do know, and testify that we have seen; and ye receive not our witness. ¹¹ Amen, amen dico tibi: Quod scimus, loquimur et, quod vidimus, testamur; et testimonium nostrum non accipitis. ¹¹ amen, amen dico tibi, quia quod scimus loquimur, et quod vidimus testamur, et testimonium nostrum non accipitis.

¹² Jeżeli Mi nie wierzycie, gdy wam mówię o rzeczach ziemskich, to jakże uwierzycie Mi, gdy będę wam mówił o rzeczach niebieskich? ¹² Jeśli uczyłem was o tym, co ziemskie, a nie uwierzyliście, to jak uwierzycie, gdy będę was uczył o tym, co pochodzi z nieba? ¹² If I have told you earthly things, and ye believe not, how shall ye believe, if I tell you [of] heavenly things? ¹² Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis caelestia, credetis? ¹² Si terrena dixi vobis, et non creditis: quomodo, si dixero vobis cælestia, credetis?

¹³ Nikt nigdy nie wstąpił do nieba oprócz Syna Człowieczego, który z nieba zstąpił. ¹³ A nikt nie wstąpił do nieba poza Tym, który z niego przybył – Synem Człowieczym . ¹³ And no man hath ascended up to heaven, but he that came down from heaven, [even] the Son of man which is in heaven. ¹³ Et nemo ascendit in caelum, nisi qui descendit de caelo, Filius hominis. ¹³ Et nemo ascendit in cælum, nisi qui descendit de cælo, Filius hominis, qui est in cælo.

¹⁴ Jak Mojżesz wywyższył na pustyni węża, tak również potrzeba, aby i Syn Człowieczy został wywyższony. ¹⁴ Podobnie jak Mojżesz na pustyni wywyższył węża, tak też jest konieczne wywyższenie Syna Człowieczego, ¹⁴ ¶ And as Moses lifted up the serpent in the wilderness, even so must the Son of man be lifted up: ¹⁴ Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ¹⁴ Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis:

¹⁵ Wówczas każdy, kto w Niego wierzy, będzie miał życie wieczne. ¹⁵ aby każdy, kto w Niego wierzy, miał życie wieczne . ¹⁵ That whosoever believeth in him should not perish, but have eternal life. ¹⁵ ut omnis, qui credit, in ipso habeat vitam aeternam ”. ¹⁵ ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam æternam.

¹⁶ Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna jednorodzonego wydał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, lecz miał życie wieczne. ¹⁶ Tak bardzo bowiem Bóg umiłował świat, że dał swojego jednorodzonego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, lecz miał życie wieczne. ¹⁶ ¶ For God so loved the world, that he gave his only begotten Son, that whosoever believeth in him should not perish, but have everlasting life. ¹⁶ Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. ¹⁶ Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam æternam.

¹⁷ Nie posłał Bóg swego Syna na świat po to, aby świat potępił, lecz aby świat został przez Niego zbawiony. ¹⁷ Bóg przecież nie posłał swego Syna na świat, aby go sądził, lecz aby go zbawił. ¹⁷ For God sent not his Son into the world to condemn the world; but that the world through him might be saved. ¹⁷ Non enim misit Deus Filium in mundum, ut iudicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. ¹⁷ Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum.

¹⁸ Kto wierzy w Niego, nie będzie potępiony; a kto nie wierzy, już został potępiony za to, że nie uwierzył w imię jednorodzonego Syna Bożego. ¹⁸ Ten, kto w Niego wierzy, nie podlega sądowi; ten jednak, kto nie wierzy, już został osądzony , ponieważ nie uwierzył w to, kim jest jednorodzony Syn Boży . ¹⁸ ¶ He that believeth on him is not condemned: but he that believeth not is condemned already, because he hath not believed in the name of the only begotten Son of God. ¹⁸ Qui credit in eum, non iudicatur; qui autem non credit, iam iudicatus est, quia non credidit in nomen Unigeniti Filii Dei. ¹⁸ Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit, jam judicatus est: quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei.

¹⁹ Sąd zaś został spowodowany tym, że gdy światłość przyszła na świat, to ludzie bardziej umiłowali ciemność niż światłość, ponieważ złe były ich uczynki. ¹⁹ Sąd zaś polega na tym: na świecie pojawiła się światłość, lecz ludzie bardziej umiłowali ciemność niż światłość, ponieważ ich czyny były złe. ¹⁹ And this is the condemnation, that light is come into the world, and men loved darkness rather than light, because their deeds were evil. ¹⁹ Hoc est autem iudicium: Lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem; erant enim eorum mala opera. ¹⁹ Hoc est autem judicium: quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim eorum mala opera.

²⁰ Każdy bowiem, kto źle czyni, nienawidzi światła i nie zbliża się do światła, aby nie potępiono jego złych czynów. ²⁰ Każdy bowiem, kto popełnia zło, nienawidzi światłości i nie lgnie do niej, aby jego czyny nie stały się jawne. ²⁰ For every one that doeth evil hateth the light, neither cometh to the light, lest his deeds should be reproved. ²⁰ Omnis enim, qui mala agit, odit lucem et non venit ad lucem, ut non arguantur opera eius; ²⁰ Omnis enim qui male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus:

²¹ Natomiast każdy, kto postępuje zgodnie z prawdą, przychodzi do światła, aby się okazało, że jego uczynki zostały dokonane zgodnie z wolą Bożą. ²¹ Ten natomiast, kto żyje w prawdzie , zbliża się do światłości, aby jego czyny były widoczne – jako dokonane w Bogu”. ²¹ But he that doeth truth cometh to the light, that his deeds may be made manifest, that they are wrought in God. ²¹ qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur eius opera, quia in Deo sunt facta. ²¹ qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta.

²² A potem udał się Jezus razem ze swymi uczniami do krainy judzkiej, gdzie przebywał z nimi i udzielał chrztu. ²² Następnie Jezus wraz z uczniami przybył do ziemi judzkiej, gdzie się z nimi zatrzymał i chrzcił. ²² ¶ After these things came Jesus and his disciples into the land of Judæa; and there he tarried with them, and baptized. ²² Post haec venit Iesus et discipuli eius in Iudaeam terram, et illic demorabatur cum eis et baptizabat. ²² Post hæc venit Jesus et discipuli ejus in terram Judæam: et illic demorabatur cum eis, et baptizabat.

²³ W Ainon zaś, niedaleko Salim gdzie było wiele wody przebywał Jan i również udzielał chrztu. Spieszyli tam zewsząd ludzie i przyjmowali chrzest. ²³ Jan także udzielał chrztu w Ainon , niedaleko Salim, bo było tam dużo wody i ludzie przychodzili do niego i przyjmowali chrzest . ²³ ¶ And John also was baptizing in Ænon near to Salim, because there was much water there: and they came, and were baptized. ²³ Erat autem et Ioannes baptizans in Enon iuxta Salim, quia aquae multae erant illic, et adveniebant et baptizabantur; ²³ Erat autem et Joannes baptizans, in Ænnon, juxta Salim: quia aquæ multæ erant illic, et veniebant et baptizabantur.

²⁴ Jan nie był jeszcze wtrącony do więzienia. ²⁴ W tym czasie Jan nie był jeszcze osadzony w więzieniu. ²⁴ For John was not yet cast into prison. ²⁴ nondum enim missus fuerat in carcerem Ioannes. ²⁴ Nondum enim missus fuerat Joannes in carcerem.

²⁵ Wtedy też doszło do sporu pomiędzy uczniami Jana a pewnym Żydem. Chodziło o oczyszczenie. ²⁵ Między uczniami Jana a jakimś Żydem doszło do sporu co do rytualnego oczyszczenia . ²⁵ ¶ Then there arose a question between [some] of John’s disciples and the Jews about purifying. ²⁵ Facta est ergo quaestio ex discipulis Ioannis cum Iudaeo de purificatione. ²⁵ Facta est autem quæstio ex discipulis Joannis cum Judæis de purificatione.

²⁶ Zwrócono się mianowicie do Jana z doniesieniem: Nauczycielu, oto człowiek, który był z tobą po drugiej stronie Jordanu, Ten, o którym ty wydawałeś świadectwo, udziela teraz chrztu i wszyscy idą do Niego. ²⁶ Poszli więc do Jana i powiedzieli mu: „Rabbi, ten, który był u ciebie na drugim brzegu Jordanu , i o którym dałeś świadectwo – właśnie on udziela chrztu i wszyscy garną się do niego”. ²⁶ And they came unto John, and said unto him, Rabbi, he that was with thee beyond Jordan, to whom thou barest witness, behold, the same baptizeth, and all [men] come to him. ²⁶ Et venerunt ad Ioannem et dixerunt ei: “ Rabbi, qui erat tecum trans Iordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum! ”. ²⁶ Et venerunt ad Joannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum.

²⁷ Na to odrzekł Jan: Wszystko, cokolwiek człowiek może otrzymać, pochodzi z nieba. ²⁷ Jan odparł: „Człowiek nie może posiadać niczego, czego wpierw nie otrzymał z nieba. ²⁷ John answered and said, A man can receive nothing, except it be given him from heaven. ²⁷ Respondit Ioannes et dixit: “ Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de caelo. ²⁷ Respondit Joannes, et dixit: Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de cælo.

²⁸ Wy sami możecie zaświadczyć o tym, że powiedziałem: Ja nie jestem Mesjaszem, lecz zostałem posłany przed Mesjaszem. ²⁸ Wy przecież sami jesteście świadkami, że wyznałem: Nie jestem Chrystusem , lecz zostałem posłany przed Nim. ²⁸ Ye yourselves bear me witness, that I said, I am not the Christ, but that I am sent before him. ²⁸ Ipsi vos mihi testimonium perhibetis, quod dixerim: Non sum ego Christus, sed: Missus sum ante illum. ²⁸ Ipsi vos mihi testimonium perhibetis, quod dixerim: Non sum ego Christus: sed quia missus sum ante illum.

²⁹ Każdy, kto ma oblubienicę, sam też jest oblubieńcem, a jego przyjaciel, znajdując się w pobliżu i wsłuchując się w jego słowa, doznaje szczerej radości na głos oblubieńca. Otóż tego rodzaju radości, i to w najwyższym stopniu, właśnie ja doznaję. ²⁹ Ten, kto poślubił pannę młodą, jest panem młodym . Przyjaciel zaś pana młodego, który mu towarzyszy i słyszy go, cieszy się ogromnie na jego głos. Taka właśnie radość mnie przepełnia. ²⁹ He that hath the bride is the bridegroom: but the friend of the bridegroom, which standeth and heareth him, rejoiceth greatly because of the bridegroom’s voice: this my joy therefore is fulfilled. ²⁹ Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc ergo gaudium meum impletum est. ²⁹ Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat, et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc ergo gaudium meum impletum est.

³⁰ On ma wzrastać mnie zaś trzeba się umniejszac. ³⁰ I trzeba, aby On wzrastał, ja natomiast abym się umniejszał”. ³⁰ He must increase, but I [must] decrease. ³⁰ Illum oportet crescere, me autem minui ”. ³⁰ Illum oportet crescere, me autem minui.

³¹ Kto przychodzi z wysoka, ma władzę nad wszystkimi, a kto z ziemi pochodzi, należy do tego, co ziemskie, i po ziemsku przemawia. ³¹ Ten, kto przybywa z wysoka, jest ponad wszystkim; kto zaś pochodzi z ziemi, do niej przynależy i mówi po ziemsku. Ten, kto przybywa z nieba, jest ponad wszystkim ³¹ He that cometh from above is above all: he that is of the earth is earthly, and speaketh of the earth: he that cometh from heaven is above all. ³¹ Qui de sursum venit, supra omnes est; qui est de terra, de terra est et de terra loquitur. Qui de caelo venit, supra omnes est; ³¹ Qui desursum venit, super omnes est. Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur. Qui de cælo venit, super omnes est.

³² Kto z nieba pochodzi, ten jest ponad wszystkim. Wydaje świadectwo o wszystkim, co widział i słyszał, lecz świadectwa jego nikt nie przyjmuje. ³² i daje świadectwo o tym, co widział i słyszał; tymczasem nikt nie przyjmuje Jego świadectwa. ³² And what he hath seen and heard, that he testifieth; and no man receiveth his testimony. ³² et quod vidit et audivit, hoc testatur, et testimonium eius nemo accipit. ³² Et quod vidit, et audivit, hoc testatur: et testimonium ejus nemo accipit.

³³ Każdy, kto przyjmuje jego świadectwo, stwierdza wyraźnie, że Bóg mówi prawdę. ³³ Ten jednak, kto przyjął Jego świadectwo, tym samym potwierdził, że Bóg jest prawdomówny. ³³ He that hath received his testimony hath set to his seal that God is true. ³³ Qui accipit eius testimonium, signavit quia Deus verax est. ³³ Qui accepit ejus testimonium signavit, quia Deus verax est.

³⁴ Ten bowiem, kogo Bóg posłał, przekazuje słowa Boże, a [Bóg] ze swych niewyczerpanych bogactw udziela mu swego Ducha. ³⁴ Ten, kogo Bóg posłał, głosi Jego naukę, gdyż Bóg daje Mu swojego Ducha bez ograniczeń. ³⁴ For he whom God hath sent speaketh the words of God: for God giveth not the Spirit by measure [unto him]. ³⁴ Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur; non enim ad mensuram dat Spiritum. ³⁴ Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur: non enim ad mensuram dat Deus spiritum.

³⁵ Ojciec miłuje Syna i wszystko złożył w Jego ręce. ³⁵ Ojciec miłuje Syna i wszystko przekazał w Jego ręce. ³⁵ The Father loveth the Son, and hath given all things into his hand. ³⁵ Pater diligit Filium et omnia dedit in manu eius. ³⁵ Pater diligit Filium et omnia dedit in manu ejus.

³⁶ Każdy, kto wierzy w Syna, ma życie wieczne; kto zaś nie wierzy w Syna, tego czeka nie życie, lecz gniew Boży. ³⁶ Stąd każdy, kto wierzy w Syna, ma życie wieczne. Kto natomiast nie jest posłuszny Synowi, nie będzie miał udziału w tym życiu, lecz ciąży na nim gniew Boży . ³⁶ He that believeth on the Son hath everlasting life: and he that believeth not the Son shall not see life; but the wrath of God abideth on him. ³⁶ Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. ³⁶ Qui credit in Filium, habet vitam æternam; qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum.

JOH 3

JOH 4

¹ A kiedy Pan dowiedział się, iż wśród faryzeuszów mówiono, że On, Jezus, zdobył sobie więcej uczniów i ochrzcił więcej niż Jan ¹ Gdy Jezus dowiedział się, że do faryzeuszów dotarła wiadomość, iż gromadzi więcej uczniów i częściej chrzci aniżeli Jan – ¹ When therefore the Lord knew how the Pharisees had heard that Jesus made and baptized more disciples than John, ¹ Ut ergo cognovit Iesus quia audierunt pharisaei quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quam Ioannes ¹ Ut ergo cognovit Jesus quia audierunt pharisæi quod Jesus plures discipulos facit, et baptizat, quam Joannes

² choć w rzeczywistości chrzcili uczniowie Jezusa, a nie On sam ² chociaż nie On sam chrzcił, tylko Jego uczniowie – ² (Though Jesus himself baptized not, but his disciples,) ² — quamquam Iesus ipse non baptizaret sed discipuli eius — ² (quamquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus),

³ opuścił Judeę i udał się do Galilei. ³ opuścił Judeę i udał się znowu do Galilei . ³ He left Judæa, and departed again into Galilee. ³ reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. ³ reliquit Judæam, et abiit iterum in Galilæam.

⁴ Po drodze musiał przemierzyć Samarię. ⁴ Musiał przejść przez Samarię . ⁴ And he must needs go through Samaria. ⁴ Oportebat autem eum transire per Samariam. ⁴ Oportebat autem eum transire per Samariam.

⁵ I przybył do miasteczka w Samarii, zwanego Sychar, niedaleko pola, które kiedyś Jakub dał synowi swemu, Józefowi. ⁵ I przybył do miejscowości samarytańskiej, zwanej Sychar , położonej niedaleko posiadłości, którą przekazał Jakub swemu synowi Józefowi. ⁵ Then cometh he to a city of Samaria, which is called Sychar, near to the parcel of ground that Jacob gave to his son Joseph. ⁵ Venit ergo in civitatem Samariae, quae dicitur Sichar, iuxta praedium, quod dedit Iacob Ioseph filio suo; ⁵ Venit ergo in civitatem Samariæ, quæ dicitur Sichar, juxta prædium quod dedit Jacob Joseph filio suo.

⁶ Tam właśnie była studnia Jakubowa. Utrudzony drogą, Jezus usiadł przy studni. I oto około godziny ⁶ Tam znajdowała się studnia Jakuba. Jezus, zmęczony przebytą drogą, usiadł obok studni, a było to około godziny szóstej . ⁶ Now Jacob’s well was there. Jesus therefore, being wearied with [his] journey, sat thus on the well: [and] it was about the sixth hour. ⁶ erat autem ibi fons Iacob. Iesus ergo fatigatus ex itinere sedebat sic super fontem; hora erat quasi sexta. ⁶ Erat autem ibi fons Jacob. Jesus ergo fatigatus ex itinere, sedebat sic supra fontem. Hora erat quasi sexta.

⁷ szóstej przyszła tam pewna niewiasta samarytańska, aby zaczerpnąć wody. Jezus powiedział do niej: Daj Mi pić! ⁷ Nadeszła wtedy kobieta – Samarytanka , aby zaczerpnąć wody. Jezus poprosił ją: „Daj Mi się napić”. ⁷ There cometh a woman of Samaria to draw water: Jesus saith unto her, Give me to drink. ⁷ Venit mulier de Samaria haurire aquam. Dicit ei Iesus: “ Da mihi bibere ”; ⁷ Venit mulier de Samaria haurire aquam. Dicit ei Jesus: Da mihi bibere.

⁸ Jego uczniowie zaś udali się tymczasem do miasta, żeby zakupić żywności. ⁸ Jego uczniowie natomiast poszli do miejscowości, aby kupić coś do jedzenia. ⁸ (For his disciples were gone away unto the city to buy meat.) ⁸ discipuli enim eius abierant in civitatem, ut cibos emerent. ⁸ (Discipuli enim ejus abierant in civitatem ut cibos emerent.)

⁹ Lecz Samarytanka odpowiedziała: Jakże Ty, będąc Żydem, możesz mnie, Samarytankę, prosić, bym dała Ci wody? Przecież Żydzi nie mają nic wspólnego z Samarytanami. ⁹ Kobieta odparła jednak: „Jakże Ty, Żyd, możesz prosić mnie, kobietę samarytańską, o wodę?”. Żydzi bowiem nie utrzymują kontaktu z Samarytanami. ⁹ Then saith the woman of Samaria unto him, How is it that thou, being a Jew, askest drink of me, which am a woman of Samaria? for the Jews have no dealings with the Samaritans. ⁹ Dicit ergo ei mulier illa Samaritana: “ Quomodo tu, Iudaeus cum sis, bibere a me poscis, quae sum mulier Samaritana? ”. Non enim coutuntur Iudaei Samaritanis. ⁹ Dicit ergo ei mulier illa Samaritana: Quomodo tu, Judæus cum sis, bibere a me poscis, quæ sum mulier Samaritana? non enim coutuntur Judæi Samaritanis.

¹⁰ A Jezus rzekł na to: Gdybyś ty wiedziała, co to jest dar Boży i kim jest Ten, który mówi do ciebie: Daj mi pić! sama prosiłabyś Go natychmiast, a On dałby ci wody żywej. ¹⁰ Na jej słowa Jezus odpowiedział: „Gdybyś znała dar Boży, a także wiedziała, kim jest Ten, kto ci rzekł: «Daj Mi się napić», to byś Go poprosiła, a On dałby ci wody żywej ”. ¹⁰ Jesus answered and said unto her, If thou knewest the gift of God, and who it is that saith to thee, Give me to drink; thou wouldest have asked of him, and he would have given thee living water. ¹⁰ Respondit Iesus et dixit ei: “ Si scires donum Dei, et quis est, qui dicit tibi: “Da mihi bibere”, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam ”. ¹⁰ Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam.

¹¹ Wtedy powiedziała do Niego niewiasta: Panie, nie masz przecież czym zaczerpnąć wody, a studnia jest tak głęboka. Skądże tedy weźmiesz owej wody żywej? ¹¹ Kobieta zawołała wtedy: „Panie , przecież Ty nie masz nawet czerpaka, a studnia jest głęboka. Skąd więc weźmiesz wodę żywą? ¹¹ The woman saith unto him, Sir, thou hast nothing to draw with, and the well is deep: from whence then hast thou that living water? ¹¹ Dicit ei mulier: “ Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est; unde ergo habes aquam vivam? ¹¹ Dicit ei mulier: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est: unde ergo habes aquam vivam?

¹² Czy uważasz się za kogoś większego niż ojciec nasz, Jakub, który dał nam tę studnię? To właśnie z niej pił on sam, jego synowie i jego bydło. ¹² Czyżbyś był większy od naszego ojca Jakuba, który dał nam tę studnię? Zresztą on sam z niej korzystał, jego synowie i trzody”. ¹² Art thou greater than our father Jacob, which gave us the well, and drank thereof himself, and his children, and his cattle? ¹² Numquid tu maior es patre nostro Iacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit et filii eius et pecora eius? ”. ¹² Numquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus?

¹³ Odpowiadając Jezus rzekł do niej: Ktokolwiek pije tę wodę, znów będzie [wkrótce] odczuwał pragnienie. ¹³ Wówczas Jezus oznajmił jej: „Każdy, kto pije tę wodę, nadal będzie odczuwał pragnienie. ¹³ Jesus answered and said unto her, Whosoever drinketh of this water shall thirst again: ¹³ Respondit Iesus et dixit ei: “ Omnis, qui bibit ex aqua hac, sitiet iterum; ¹³ Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui bibit ex aqua hac, sitiet iterum; qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in æternum:

¹⁴ Lecz kto będzie pił wodę, którą Ja mu dam, nigdy już nie będzie pragnął. Woda, którą ode Mnie otrzyma, stanie się w nim źródłem wody płynącej ku życiu wiecznemu. ¹⁴ Kto natomiast napije się wody, którą Ja mu dam, już nigdy więcej nie będzie odczuwał pragnienia, gdyż woda, którą mu dam, stanie się w nim obfitym źródłem na życie wieczne ”. ¹⁴ But whosoever drinketh of the water that I shall give him shall never thirst; but the water that I shall give him shall be in him a well of water springing up into everlasting life. ¹⁴ qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum; sed aqua, quam dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam ”. ¹⁴ sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam.

¹⁵ Wtedy rzekła do Niego niewiasta: Daj mi więc tej wody, abym już nigdy nie odczuwała pragnienia i nie musiała tu przychodzić po wodę. ¹⁵ Kobieta poprosiła więc: „Panie, daj mi takiej wody, abym już więcej nie odczuwała pragnienia i nie musiała przychodzić tutaj i czerpać”. ¹⁵ The woman saith unto him, Sir, give me this water, that I thirst not, neither come hither to draw. ¹⁵ Dicit ad eum mulier: “ Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam neque veniam huc haurire ”. ¹⁵ Dicit ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire.

¹⁶ On odpowiedział jej: Idź, zawołaj swego męża i przyjdź z nim. ¹⁶ Jezus więc polecił jej: „Idź, zawołaj swojego męża i przyjdźcie tutaj”. ¹⁶ Jesus saith unto her, Go, call thy husband, and come hither. ¹⁶ Dicit ei: “ Vade, voca virum tuum et veni huc ”. ¹⁶ Dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum, et veni huc.

¹⁷ Lecz niewiasta odrzekła: Nie mam męża. A Jezus na to: Prawdę powiedziałaś, że nie masz męża. ¹⁷ Ona zaś odparła: „Nie mam męża”. Na co Jezus rzekł: „Słusznie powiedziałaś: «Nie mam męża». ¹⁷ The woman answered and said, I have no husband. Jesus said unto her, Thou hast well said, I have no husband: ¹⁷ Respondit mulier et dixit ei: “ Non habeo virum ”. Dicit ei Iesus: “ Bene dixisti: “Non habeo virum”; ¹⁷ Respondit mulier, et dixit: Non habeo virum. Dicit ei Jesus: Bene dixisti, quia non habeo virum;

¹⁸ Miałaś bowiem już pięciu mężów, a ten, którego teraz masz, nie jest twoim mężem. Tak więc prawdę powiedziałaś. ¹⁸ Miałaś ich bowiem pięciu, a i ten, którego masz, nie jest twoim mężem. To powiedziałaś prawdziwie”. ¹⁸ For thou hast had five husbands; and he whom thou now hast is not thy husband: in that saidst thou truly. ¹⁸ quinque enim viros habuisti, et nunc, quem habes, non est tuus vir. Hoc vere dixisti ”. ¹⁸ quinque enim viros habuisti, et nunc, quem habes, non est tuus vir: hoc vere dixisti.

¹⁹ Wtedy rzekła niewiasta: Panie, widzę, że jesteś prorokiem. ¹⁹ Wtedy kobieta zawołała: „Panie, widzę, że Ty jesteś prorokiem ! ¹⁹ The woman saith unto him, Sir, I perceive that thou art a prophet. ¹⁹ Dicit ei mulier: “ Domine, video quia propheta es tu. ¹⁹ Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu.

²⁰ Nasi ojcowie oddawali cześć Bogu na tej górze, a wy mówicie, że w Jerozolimie jest miejsce, gdzie należy czcić Boga. ²⁰ Nasi przodkowie oddawali cześć Bogu na tej górze ; wy zaś twierdzicie, że jedyne miejsce, gdzie należy Go czcić, znajduje się w Jerozolimie ”. ²⁰ Our fathers worshipped in this mountain; and ye say, that in Jerusalem is the place where men ought to worship. ²⁰ Patres nostri in monte hoc adoraverunt, et vos dicitis quia in Hierosolymis est locus, ubi adorare oportet ”. ²⁰ Patres nostri in monte hoc adoraverunt, et vos dicitis, quia Jerosolymis est locus ubi adorare oportet.

²¹ Na to odpowiedział jej Jezus: Otóż wierz Mi, niewiasto, że nadchodzi godzina, kiedy to ani na tej górze, ani w Jerozolimie nie będziecie czcili Ojca. ²¹ Jezus jej odrzekł: „Wierz mi, kobieto. Oto nadchodzi czas, że ani na tej górze, ani też w Jerozolimie nie będzie się już wielbiło Ojca. ²¹ Jesus saith unto her, Woman, believe me, the hour cometh, when ye shall neither in this mountain, nor yet at Jerusalem, worship the Father. ²¹ Dicit ei Iesus: “ Crede mihi, mulier, quia venit hora, quando neque in monte hoc neque in Hierosolymis adorabitis Patrem. ²¹ Dicit ei Jesus: Mulier, crede mihi, quia venit hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem.

²² Wy czcicie to, czego nie znacie, my zaś to co znamy. Zbawienie bowiem wychodzi od Żydów. ²² Wy czcicie to, czego nie znacie ; my zaś oddajemy cześć Temu, kogo znamy. Zbawienie bowiem pochodzi od Żydów . ²² Ye worship ye know not what: we know what we worship: for salvation is of the Jews. ²² Vos adoratis, quod nescitis; nos adoramus, quod scimus, quia salus ex Iudaeis est. ²² Vos adoratis quod nescitis: nos adoramus quod scimus, quia salus ex Judæis est.

²³ Zbliża się zaś godzina nawet już nadeszła kiedy to prawdziwi czciciele będą oddawać Ojcu cześć w Duchu i w prawdzie. I tylko takich pragnie mieć Ojciec. ²³ Nadchodzi jednak godzina, a właściwie już jest, kiedy prawdziwi czciciele będą wielbili Ojca w Duchu i w prawdzie. Zresztą takich czcicieli pragnie sam Ojciec. ²³ But the hour cometh, and now is, when the true worshippers shall worship the Father in spirit and in truth: for the Father seeketh such to worship him. ²³ Sed venit hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in Spiritu et veritate; nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. ²³ Sed venit hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quærit, qui adorent eum.

²⁴ Bóg jest duchem i dlatego potrzeba, aby Jego czciciele oddawali Mu cześć w Duchu i w prawdzie. ²⁴ Bóg jest duchem, stąd też ci, którzy Go wielbią, winni to czynić w Duchu i w prawdzie”. ²⁴ God [is] a Spirit: and they that worship him must worship [him] in spirit and in truth. ²⁴ Spiritus est Deus, et eos, qui adorant eum, in Spiritu et veritate oportet adorare ”. ²⁴ Spiritus est Deus: et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare.

²⁵ Wtedy rzekła do Niego niewiasta: Wiem, że przyjdzie Mesjasz, zwany Chrystusem, i [wiem, że] gdy przyjdzie, objawi nam wszystko. ²⁵ Wtedy kobieta odparła: „Wiem, że ma nadejść Mesjasz , czyli Chrystus . I gdy tylko On przybędzie, wszystko nam wyjaśni” . ²⁵ The woman saith unto him, I know that Messias cometh, which is called Christ: when he is come, he will tell us all things. ²⁵ Dicit ei mulier: “ Scio quia Messias venit — qui dicitur Christus C; cum venerit ille, nobis annuntiabit omnia ”. ²⁵ Dicit ei mulier: Scio quia Messias venit (qui dicitur Christus): cum ergo venerit ille, nobis annuntiabit omnia.

²⁶ Na to rzekł Jezus: Jest Nim ten, który rozmawia z tobą. ²⁶ Jezus oznajmił jej wówczas: „To Ja nim jestem, Ja, który mówię do ciebie”. ²⁶ Jesus saith unto her, I that speak unto thee am [he.] ²⁶ Dicit ei Iesus: “ Ego sum, qui loquor tecum ”. ²⁶ Dicit ei Jesus: Ego sum, qui loquor tecum.

²⁷ A gdy przyszli Jego uczniowie, dziwili się, że rozmawiał z niewiastą. Lecz żaden z nich nie zapytał: Czego od niej żądasz? lub: Dlaczego rozmawiasz z nią? ²⁷ W tym czasie wrócili uczniowie i zdziwili się, że rozmawiał z kobietą. Nikt z nich jednak nie zapytał: „Czego od niej chcesz?” lub „O czym z nią rozmawiasz?”. ²⁷ ¶ And upon this came his disciples, and marvelled that he talked with the woman: yet no man said, What seekest thou? or, Why talkest thou with her? ²⁷ Et continuo venerunt discipuli eius et mirabantur quia cum muliere loquebatur; nemo tamen dixit: “ Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? ”. ²⁷ Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. Nemo tamen dixit: Quid quæris? aut, Quid loqueris cum ea?

²⁸ A niewiasta zostawiła swój dzban i wróciwszy do miasta, tak mówiła do ludzi: ²⁸ Kobieta zaś zostawiła naczynie do czerpania, wróciła do swojej miejscowości i zaczęła namawiać mieszkańców: ²⁸ The woman then left her waterpot, and went her way into the city, and saith to the men, ²⁸ Reliquit ergo hydriam suam mulier et abiit in civitatem et dicit illis hominibus: ²⁸ Reliquit ergo hydriam suam mulier, et abiit in civitatem, et dicit illis hominibus:

²⁹ Pójdźcie i zobaczcie człowieka, który mi powiedział wszystko, co uczyniłam. Czyż nie jest to Mesjasz? ²⁹ „Chodźcie zobaczyć kogoś, kto wyjawił mi wszystko, co uczyniłam. Czyż nie jest On Chrystusem?”. ²⁹ Come, see a man, which told me all things that ever I did: is not this the Christ? ²⁹ “ Venite, videte hominem, qui dixit mihi omnia, quaecumque feci; numquid ipse est Christus? ”. ²⁹ Venite, et videte hominem qui dixit mihi omnia quæcumque feci: numquid ipse est Christus?

³⁰ Wyszli tedy mieszkańcy miasta i szli do Niego. ³⁰ Ci więc wyszli z miasta i przybyli do Jezusa. ³⁰ Then they went out of the city, and came unto him. ³⁰ Exierunt de civitate et veniebant ad eum. ³⁰ Exierunt ergo de civitate et veniebant ad eum.

³¹ A uczniowie prosili Jezusa, mówiąc: Rabbi, jedz! ³¹ Uczniowie tymczasem zachęcali Go: „Rabbi, jedz!”. ³¹ ¶ In the mean while his disciples prayed him, saying, Master, eat. ³¹ Interea rogabant eum discipuli dicentes: “ Rabbi, manduca ”. ³¹ Interea rogabant eum discipuli, dicentes: Rabbi, manduca.

³² Lecz On odpowiedział: Ja mam do jedzenia pokarm, którego wy nie znacie. ³² Wtedy Jezus oświadczył im: „Ja mam pokarm do spożycia, którego wy nie znacie”. ³² But he said unto them, I have meat to eat that ye know not of. ³² Ille autem dixit eis: “ Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis ”. ³² Ille autem dicit eis: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis.

³³ Zaczęli więc pytać uczniowie jeden drugiego: Czy może ktoś przyniósł Mu coś do jedzenia? ³³ Pytali się więc nawzajem: „Czyżby ktoś przyniósł Mu coś do jedzenia?”. ³³ Therefore said the disciples one to another, Hath any man brought him [ought] to eat? ³³ Dicebant ergo discipuli ad invicem: “ Numquid aliquis attulit ei manducare? ”. ³³ Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare?

³⁴ Wtedy powiedział im Jezus: Pokarmem dla Mnie jest wypełniać wolę Tego, który Mnie posłał, i wykonać Jego dzieło. ³⁴ Jezus odpowiedział im: „Moim pokarmem jest wypełnienie woli Tego, który Mnie posłał, oraz wykonanie wyznaczonego Mi dzieła. ³⁴ Jesus saith unto them, My meat is to do the will of him that sent me, and to finish his work. ³⁴ Dicit eis Iesus: “ Meus cibus est, ut faciam voluntatem eius, qui misit me, et ut perficiam opus eius. ³⁴ Dicit eis Jesus: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me, ut perficiam opus ejus.

³⁵ Czyż nie mówicie sami: Już tylko cztery miesiące do żniw? Otóż powiadam wam: Podnieście oczy wasze i popatrzcie na pola. Bieleją już, bo blisko są żniwa. ³⁵ Czyż nie twierdzicie: «Jeszcze cztery miesiące i nadejdzie czas żniw?». Ja natomiast wam mówię: Podnieście tylko wzrok i popatrzcie na pola – już dojrzały do żniwa . ³⁵ Say not ye, There are yet four months, and [then] cometh harvest? behold, I say unto you, Lift up your eyes, and look on the fields; for they are white already to harvest. ³⁵ Nonne vos dicitis: “Adhuc quattuor menses sunt, et messis venit”? Ecce dico vobis: Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt ad messem! Iam ³⁵ Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Ecce dico vobis: levate oculos vestros, et videte regiones, quia albæ sunt jam ad messem.

³⁶ Ci, co pracują przy żniwach, już otrzymują zapłatę, zbierając plon na życie wieczne, a siewca cieszy się razem ze żniwiarzem. ³⁶ Żniwiarz otrzymuje zapłatę i gromadzi owoce swojej pracy na życie wieczne. W ten sposób siewca cieszy się razem ze żniwiarzem. ³⁶ And he that reapeth receiveth wages, and gathereth fruit unto life eternal: that both he that soweth and he that reapeth may rejoice together. ³⁶ qui metit, mercedem accipit et congregat fructum in vitam aeternam, ut et qui seminat, simul gaudeat et qui metit. ³⁶ Et qui metit, mercedem accipit, et congregat fructum in vitam æternam: ut et qui seminat, simul gaudeat, et qui metit.

³⁷ W ten sposób sprawdzają się słowa: Kto inny sieje, a kto inny zbiera. ³⁷ Tak oto okazuje się prawdziwe powiedzenie: «Jeden sieje, a drugi zbiera». ³⁷ And herein is that saying true, One soweth, and another reapeth. ³⁷ In hoc enim est verbum verum: Alius est qui seminat, et alius est qui metit. ³⁷ In hoc enim est verbum verum: quia alius est qui seminat, et alius est qui metit.

³⁸ Kazałem wam bowiem zbierać to, nad czym sami wcaleście się nie trudzili. Inni się trudzili, a wy korzystacie z owoców ich trudu. ³⁸ Ja posłałem was, abyście zbierali plony, chociaż nie trudziliście się nad nimi wcześniej. Inni pracowali w znoju, a wy skorzystaliście z ich wysiłku”. ³⁸ I sent you to reap that whereon ye bestowed no labour: other men laboured, and ye are entered into their labours. ³⁸ Ego misi vos metere, quod vos non laborastis; alii laboraverunt, et vos in laborem eorum introistis ”. ³⁸ Ego misi vos metere quod vos non laborastis: alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis.

³⁹ I uwierzyło w Niego wielu Samarytan z owego miasta, dzięki słowom niewiasty, która mówiła: Powiedział mi wszystko, co tylko uczyniłam. ³⁹ Wielu Samarytan z tej miejscowości uwierzyło w Niego na podstawie świadectwa danego przez ową kobietę: „Wyjawił mi wszystko, co uczyniłam”. ³⁹ ¶ And many of the Samaritans of that city believed on him for the saying of the woman, which testified, He told me all that ever I did. ³⁹ Ex civitate autem illa multi crediderunt in eum Samaritanorum propter verbum mulieris testimonium perhibentis: “ Dixit mihi omnia, quaecumque feci! ”. ³⁹ Ex civitate autem illa multi crediderunt in eum Samaritanorum, propter verbum mulieris testimonium perhibentis: Quia dixit mihi omnia quæcumque feci.

⁴⁰ Kiedy więc Samarytanie przybyli do Niego i prosili Go, aby u nich pozostał, pozostał tam [chętnie] przez dwa dni. ⁴⁰ Przyszli więc do Niego z prośbą, aby pozostał u nich. I przebywał tam dwa dni. ⁴⁰ So when the Samaritans were come unto him, they besought him that he would tarry with them: and he abode there two days. ⁴⁰ Cum venissent ergo ad illum Samaritani, rogaverunt eum, ut apud ipsos maneret; et mansit ibi duos dies. ⁴⁰ Cum venissent ergo ad illum Samaritani, rogaverunt eum ut ibi maneret. Et mansit ibi duos dies.

⁴¹ Wtedy jeszcze więcej spośród nich uwierzyło w Jego słowa. ⁴¹ Wtedy jeszcze więcej uwierzyło dzięki głoszonej przez Niego nauce. ⁴¹ And many more believed because of his own word; ⁴¹ Et multo plures crediderunt propter sermonem eius; ⁴¹ Et multo plures crediderunt in eum propter sermonem ejus.

⁴² Do owej niewiasty zaś mówiono: Wierzymy już nie na skutek twego opowiadania, ale dlatego, że na własne uszy słyszeliśmy [Jego naukę], i jesteśmy przekonani, że jest On prawdziwie Zbawicielem świata. ⁴² Do tej kobiety zaś mówiono: „Teraz wierzymy już nie na podstawie tego, co nam powiedziałaś, lecz dlatego, że sami Go usłyszeliśmy. Wiemy, że On naprawdę jest Zbawicielem świata”. ⁴² And said unto the woman, Now we believe, not because of thy saying: for we have heard [him] ourselves, and know that this is indeed the Christ, the Saviour of the world. ⁴² et mulieri dicebant: “ Iam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi! ”. ⁴² Et mulieri dicebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus: ipsi enim audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi.

⁴³ [A Jezus] po dwóch dniach wyruszył stamtąd do Galilei. ⁴³ Po upływie dwóch dni Jezus wyruszył stamtąd do Galilei . ⁴³ ¶ Now after two days he departed thence, and went into Galilee. ⁴³ Post duos autem dies exiit inde in Galilaeam; ⁴³ Post duos autem dies exiit inde, et abiit in Galilæam.

⁴⁴ I chociaż sam powiedział, że żaden prorok nie doznaje czci we własnej ojczyźnie, ⁴⁴ Sam bowiem kiedyś oświadczył: „Prorok nie cieszy się poważaniem w swojej ojczyźnie”. ⁴⁴ For Jesus himself testified, that a prophet hath no honour in his own country. ⁴⁴ ipse enim Iesus testimonium perhibuit, quia propheta in sua patria honorem non habet. ⁴⁴ Ipse enim Jesus testimonium perhibuit, quia propheta in sua patria honorem non habet.

⁴⁵ to jednak, gdy przybył do Galilei, Galilejczycy przyjęli Go. Widzieli bowiem wszystko, co uczynił podczas świąt w Jerozolimie, gdzie przybyli właśnie na obchody świąteczne. ⁴⁵ Gdy się więc pojawił w Galilei, przyjęli Go ci Galilejczycy, którzy widzieli wszystko, czego dokonał podczas świąt w Jerozolimie , gdyż i oni byli tam na uroczystościach. ⁴⁵ Then when he was come into Galilee, the Galilæans received him, having seen all the things that he did at Jerusalem at the feast: for they also went unto the feast. ⁴⁵ Cum ergo venisset in Galilaeam, exceperunt eum Galilaei, cum omnia vidissent, quae fecerat Hierosolymis in die festo; et ipsi enim venerant in diem festum. ⁴⁵ Cum ergo venisset in Galilæam, exceperunt eum Galilæi, cum omnia vidissent quæ fecerat Jerosolymis in die festo: et ipsi enim venerant ad diem festum.

⁴⁶ Potem przybył po raz drugi do Kany Galilejskiej, gdzie przedtem przemienił wodę w wino. W Kafarnaum zaś mieszkał wtedy pewien urzędnik królewski, który miał chorego syna. ⁴⁶ Jezus natomiast przybył powtórnie do Kany Galilejskiej, gdzie przedtem przemienił wodę w wino. W Kafarnaum chorował syn pewnego urzędnika królewskiego. ⁴⁶ So Jesus came again into Cana of Galilee, where he made the water wine. And there was a certain nobleman, whose son was sick at Capernaum. ⁴⁶ Venit ergo iterum in Cana Galilaeae, ubi fecit aquam vinum. Et erat quidam regius, cuius filius infirmabatur Capharnaum; ⁴⁶ Venit ergo iterum in Cana Galilææ, ubi fecit aquam vinum. Et erat quidam regulus, cujus filius infirmabatur Capharnaum.

⁴⁷ Kiedy usłyszał o przybyciu Jezusa z Judei do Galilei, udał się do Niego prosząc, żeby zechciał przyjść i uzdrowić jego syna, który był już umierający. ⁴⁷ Skoro dotarła do niego wiadomość, że Jezus wrócił z Judei do Galilei, udał się do Niego z prośbą, aby przyszedł i uleczył umierającego już chłopca. ⁴⁷ When he heard that Jesus was come out of Judæa into Galilee, he went unto him, and besought him that he would come down, and heal his son: for he was at the point of death. ⁴⁷ hic, cum audisset quia Iesus advenerit a Iudaea in Galilaeam, abiit ad eum et rogabat, ut descenderet et sanaret filium eius; incipiebat enim mori. ⁴⁷ Hic cum audisset quia Jesus adveniret a Judæa in Galilæam, abiit ad eum, et rogabat eum ut descenderet, et sanaret filium ejus: incipiebat enim mori.

⁴⁸ Lecz Jezus rzekł do niego: Jeżeli znaków i cudów nie widzicie, nie chcecie wierzyć. ⁴⁸ Jezus rzekł do niego: „Doprawdy, nie uwierzycie, jeśli nie zobaczycie znaków i cudów ”. ⁴⁸ Then said Jesus unto him, Except ye see signs and wonders, ye will not believe. ⁴⁸ Dixit ergo Iesus ad eum: “ Nisi signa et prodigia videritis, non credetis ”. ⁴⁸ Dixit ergo Jesus ad eum: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis.

⁴⁹ Na to odpowiedział urzędnik królewski: Panie, przyjdz [jednak], zanim umrze moje dziecko. ⁴⁹ Urzędnik odparł: „Panie , przyjdź, zanim umrze moje dziecko”. ⁴⁹ The nobleman saith unto him, Sir, come down ere my child die. ⁴⁹ Dicit ad eum regius: “ Domine, descende priusquam moriatur puer meus ”. ⁴⁹ Dicit ad eum regulus: Domine, descende priusquam moriatur filius meus.

⁵⁰ Rzekł mu Jezus: Wracaj do siebie, syn twój żyje. Uwierzył ów człowiek słowom Jezusa i ruszył w drogę powrotną. ⁵⁰ Wtedy Jezus oznajmił mu: „Idź, syn twój żyje”. Człowiek ten uwierzył słowom Jezusa i odszedł do swego domu. ⁵⁰ Jesus saith unto him, Go thy way; thy son liveth. And the man believed the word that Jesus had spoken unto him, and he went his way. ⁵⁰ Dicit ei Iesus: “ Vade. Filius tuus vivit ”. Credidit homo sermoni, quem dixit ei Iesus, et ibat. ⁵⁰ Dicit ei Jesus: Vade, filius tuus vivit. Credidit homo sermoni quem dixit ei Jesus, et ibat.

⁵¹ A kiedy był jeszcze w drodze, szli już na jego spotkanie słudzy, by mu donieść, że syn jego żyje. ⁵¹ A gdy jeszcze był w drodze, wybiegli mu naprzeciw słudzy z wiadomością, że chłopiec żyje. ⁵¹ And as he was now going down, his servants met him, and told [him], saying, Thy son liveth. ⁵¹ Iam autem eo descendente, servi eius occurrerunt ei dicentes quia puer eius vivit. ⁵¹ Jam autem eo descendente, servi occurrerunt ei, et nuntiaverunt dicentes, quia filius ejus viveret.

⁵² A on zapytał o godzinę, w której nastąpiła poprawa. I odpowiedzieli: Gorączka opuściła go wczoraj około godziny siódmej. ⁵² Zaczął ich wtedy wypytywać o czas, kiedy mu się poprawiło. Odrzekli: „Wczoraj o siódmej spadła gorączka”. ⁵² Then enquired he of them the hour when he began to amend. And they said unto him, Yesterday at the seventh hour the fever left him. ⁵² Interrogabat ergo horam ab eis, in qua melius habuerit. Dixerunt ergo ei: “ Heri hora septima reliquit eum febris ”. ⁵² Interrogabat ergo horam ab eis in qua melius habuerit. Et dixerunt ei: Quia heri hora septima reliquit eum febris.

⁵³ Przypomnial sobie tedy ojciec, że właśnie o tej godzinie rzekł do niego Jezus: Syn twój żyje. I uwierzył on sam i cała jego rodzina. ⁵³ Ojciec uświadomił sobie, że właśnie o tej godzinie Jezus mu powiedział: „Syn twój żyje”. I uwierzył on sam, jak i wszyscy jego domownicy. ⁵³ So the father knew that [it was] at the same hour, in the which Jesus said unto him, Thy son liveth: and himself believed, and his whole house. ⁵³ Cognovit ergo pater quia illa hora erat, in qua dixit ei Iesus: “ Filius tuus vivit ”, et credidit ipse et domus eius tota. ⁵³ Cognovit ergo pater, quia illa hora erat in qua dixit ei Jesus: Filius tuus vivit; et credidit ipse et domus ejus tota.

⁵⁴ Był to drugi cud z tych, które uczynił Jezus po przyjściu z Judei do Galilei. ⁵⁴ Ten drugi cudowny znak uczynił Jezus po powrocie z Judei do Galilei. ⁵⁴ This [is] again the second miracle [that] Jesus did, when he was come out of Judæa into Galilee. ⁵⁴ Hoc iterum secundum signum fecit Iesus, cum venisset a Iudaea in Galilaeam. ⁵⁴ Hoc iterum secundum signum fecit Jesus, cum venisset a Judæa in Galilæam.

JOH 4

JOH 5

¹ Potem wypadło święto żydowskie, na które Jezus udał się do Jerozolimy. ¹ Wkrótce po tym przypadało święto żydowskie i Jezus przybył do Jerozolimy . ¹ After this there was a feast of the Jews; and Jesus went up to Jerusalem. ¹ Post haec erat dies festus Iudaeorum, et ascendit Iesus Hierosolymam. ¹ Post hæc erat dies festus Judæorum, et ascendit Jesus Jerosolymam.

² W Jerozolimie zaś znajduje się Sadzawka Owcza, o pięciu krużgankach, zwana po hebrajsku Betesdą. ² W Jerozolimie przy Owczej Bramie znajdowała się sadzawka , nazywana po hebrajsku Betesda, mająca pięć krużganków. ² Now there is at Jerusalem by the sheep [market] a pool, which is called in the Hebrew tongue Bethesda, having five porches. ² Est autem Hierosolymis, super Probatica, piscina, quae cognominatur Hebraice Bethsatha, quinque porticus habens. ² Est autem Jerosolymis probatica piscina, quæ cognominatur hebraice Bethsaida, quinque porticus habens.

³ Pomiędzy krużgankami leżało wielu chorych: niewidomych, chromych, sparaliżowanych; wszyscy oczekiwali na poruszenie się wody. ³ W ich obrębie leżało wielu chorych, niewidomych, kulawych, sparaliżowanych. ³ In these lay a great multitude of impotent folk, of blind, halt, withered, waiting for the moving of the water. ³ In his iacebat multitudo languentium, caecorum, claudorum, aridorum. ³ In his jacebat multitudo magna languentium, cæcorum, claudorum, aridorum, exspectantium aquæ motum.

⁴ Anioł bowiem zstępował co pewien czas [do sadzawki] i wtedy poruszała się woda. I kto pierwszy wszedł do wody, gdy się poruszyła, odzyskiwał zdrowie, choćby nie wiadomo na co był chory. ⁴ ⁴ For an angel went down at a certain season into the pool, and troubled the water: whosoever then first after the troubling of the water stepped in was made whole of whatsoever disease he had. ⁴ ⁴ Angelus autem Domini descendebat secundum tempus in piscinam, et movebatur aqua. Et qui prior descendisset in piscinam post motionem aquæ, sanus fiebat a quacumque detinebatur infirmitate.

⁵ Był tam również człowiek, który chorował już od trzydziestu ośmiu lat. ⁵ Był tam także pewien człowiek, który chorował trzydzieści osiem lat. ⁵ And a certain man was there, which had an infirmity thirty and eight years. ⁵ Erat autem quidam homo ibi triginta et octo annos habens in infirmitate sua. ⁵ Erat autem quidam homo ibi triginta et octo annos habens in infirmitate sua.

⁶ Gdy Jezus ujrzał leżącego i stwierdził, że długo już czeka [na uzdrowienie], zapytał go: Czy chcesz być zdrowy? ⁶ Jezus zauważył go, leżącego tam, a wiedział, że mężczyzna ten już od dłuższego czasu był chory. Zapytał go więc: „Chcesz być zdrowy?”. ⁶ When Jesus saw him lie, and knew that he had been now a long time [in that case], he saith unto him, Wilt thou be made whole? ⁶ Hunc cum vidisset Iesus iacentem, et cognovisset quia multum iam tempus habet, dicit ei: “ Vis sanus fieri? ”. ⁶ Hunc autem cum vidisset Jesus jacentem, et cognovisset quia jam multum tempus haberet, dicit ei: Vis sanus fieri?

⁷ A chory odpowiedział Mu: Panie, nie mam nikogo, kto by mnie wprowadził do sadzawki, kiedy poruszy się woda. A gdy sam już zbliżam się do wody, wtedy inny wchodzi przede mną. ⁷ Chory odpowiedział: „Panie, nie mam nikogo, kto by mnie zanurzył w sadzawce po poruszeniu się wody. A kiedy ja już do niej wchodzę, ktoś inny mnie wyprzedza”. ⁷ The impotent man answered him, Sir, I have no man, when the water is troubled, to put me into the pool: but while I am coming, another steppeth down before me. ⁷ Respondit ei languidus: “ Domine, hominem non habeo, ut, cum turbata fuerit aqua, mittat me in piscinam; dum autem venio ego, alius ante me descendit ”. ⁷ Respondit ei languidus: Domine, hominem non habeo, ut, cum turbata fuerit aqua, mittat me in piscinam: dum venio enim ego, alius ante me descendit.

⁸ Rzekł więc do niego Jezus: Wstań, zabierz swoje łoże i chodź. ⁸ Wtedy Jezus polecił mu: „Wstań, weź swoje posłanie i chodź!”. ⁸ Jesus saith unto him, Rise, take up thy bed, and walk. ⁸ Dicit ei Iesus: “ Surge, tolle grabatum tuum et ambula ”. ⁸ Dicit ei Jesus: Surge, tolle grabatum tuum et ambula.

⁹ I natychmiast odzyskał zdrowie ów człowiek; wziął swoje łoże i ruszył z miejsca. A tego dnia był szabat. ⁹ I natychmiast człowiek ten wyzdrowiał. Zabrał swoje posłanie i chodził. W tym zaś dniu przypadał szabat . ⁹ And immediately the man was made whole, and took up his bed, and walked: and on the same day was the sabbath. ⁹ Et statim sanus factus est homo et sustulit grabatum suum et ambulabat. Erat autem sabbatum in illo die. ⁹ Et statim sanus factus est homo ille: et sustulit grabatum suum, et ambulabat. Erat autem sabbatum in die illo.

¹⁰ Powiedzieli tedy Żydzi do uzdrowionego: Dziś jest przecież szabat, nie możesz przenosić twego łoża. ¹⁰ Żydzi więc upomnieli uzdrowionego: „Dziś jest szabat i nie wolno ci nosić twego posłania”. ¹⁰ ¶ The Jews therefore said unto him that was cured, It is the sabbath day: it is not lawful for thee to carry [thy] bed. ¹⁰ Dicebant ergo Iudaei illi, qui sanatus fuerat: “ Sabbatum est, et non licet tibi tollere grabatum tuum ”. ¹⁰ Dicebant ergo Judæi illi qui sanatus fuerat: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum.

¹¹ A on na to: Ten, który mnie uzdrowił, powiedział do mnie: Weź swoje łoże i chodź! ¹¹ Lecz on im odparł: „Przecież ten, który mnie uzdrowił, powiedział mi: «Wstań, weź swoje posłanie i chodź!»”. ¹¹ He answered them, He that made me whole, the same said unto me, Take up thy bed, and walk. ¹¹ Ille autem respondit eis: “ Qui me fecit sanum, ille mihi dixit: “Tolle grabatum tuum et ambula” ”. ¹¹ Respondit eis: Qui me sanum fecit, ille mihi dixit: Tolle grabatum tuum et ambula.

¹² Zapytali go więc: A cóż to za człowiek powiedział ci: Weź i chodź? ¹² Zapytali go więc: „Kim był ten człowiek, który ci powiedział «Wstań i chodź»?”. ¹² Then asked they him, What man is that which said unto thee, Take up thy bed, and walk? ¹² Interrogaverunt eum: “ Quis est ille homo, qui dixit tibi: “Tolle et ambula”? ”. ¹² Interrogaverunt ergo eum: Quis est ille homo qui dixit tibi: Tolle grabatum tuum et ambula?

¹³ Ale człowiek uzdrowiony nie wiedział, kim On był, gdyż Jezus natychmiast zniknął spośród tłumu, który Go otaczał. ¹³ Uzdrowiony jednak nie wiedział, kto to był, ponieważ Jezus oddalił się od zgromadzonego tam tłumu. ¹³ And he that was healed wist not who it was: for Jesus had conveyed himself away, a multitude being in [that] place. ¹³ Is autem, qui sanus fuerat effectus, nesciebat quis esset; Iesus enim declinavit a turba constituta in loco. ¹³ Is autem qui sanus fuerat effectus, nesciebat quis esset. Jesus enim declinavit a turba constituta in loco.

¹⁴ Po jakimś czasie Jezus sam spotkał go w świątyni i rzekł do niego: Tak więc odzyskałeś zdrowie. Nie grzesz już więcej, żeby nie stało ci się coś jeszcze gorszego. ¹⁴ Gdy Jezus spotkał go później na terenie świątyni , powiedział do niego: „Spójrz, jesteś całkiem zdrowy. Nie grzesz już więcej, aby cię nie spotkało coś gorszego”. ¹⁴ Afterward Jesus findeth him in the temple, and said unto him, Behold, thou art made whole: sin no more, lest a worse thing come unto thee. ¹⁴ Postea invenit eum Iesus in templo et dixit illi: “ Ecce sanus factus es; iam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat ”. ¹⁴ Postea invenit eum Jesus in templo, et dixit illi: Ecce sanus factus es; jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat.

¹⁵ Wtedy poszedł ów człowiek i doniósł Żydom, że to Jezus go uzdrowił. ¹⁵ Po odejściu człowiek ten oznajmił Żydom, że to właśnie Jezus go uzdrowił. ¹⁵ The man departed, and told the Jews that it was Jesus, which had made him whole. ¹⁵ Abiit ille homo et nuntiavit Iudaeis quia Iesus esset, qui fecit eum sanum. ¹⁵ Abiit ille homo, et nuntiavit Judæis quia Jesus esset, qui fecit eum sanum.

¹⁶ I poczęli Żydzi prześladować Jezusa, jako że dokonał tego w szabat. ¹⁶ Z tego powodu, że Jezus uzdrawiał w szabat, Żydzi zaczęli Go prześladować. ¹⁶ And therefore did the Jews persecute Jesus, and sought to slay him, because he had done these things on the sabbath day. ¹⁶ Et propterea persequebantur Iudaei Iesum, quia haec faciebat in sabbato. ¹⁶ Propterea persequebantur Judæi Jesum, quia hæc faciebat in sabbato.

¹⁷ Lecz Jezus odpowiedział im: Mój Ojciec działa aż do tej chwili i Ja działam. ¹⁷ On jednak im odpowiedział: „Mój Ojciec działa stale, dlatego i Ja działam”. ¹⁷ ¶ But Jesus answered them, My Father worketh hitherto, and I work. ¹⁷ Iesus autem respondit eis: “ Pater meus usque modo operatur, et ego operor ”. ¹⁷ Jesus autem respondit eis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor.

¹⁸ Od tego czasu Żydzi jeszcze bardziej szukali sposobności, żeby Go zgładzić, gdyż nie tylko nie zachowywał szabatu, lecz także Boga nazywał Ojcem i czynił się równym Bogu. ¹⁸ Żydzi więc tym bardziej usiłowali zabić Jezusa . Nie tylko bowiem łamał szabat, lecz samego Boga nazywał swoim Ojcem, czyniąc się w ten sposób równym Bogu. ¹⁸ Therefore the Jews sought the more to kill him, because he not only had broken the sabbath, but said also that God was his Father, making himself equal with God. ¹⁸ Propterea ergo magis quaerebant eum Iudaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. ¹⁸ Propterea ergo magis quærebant eum Judæi interficere: quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum, æqualem se faciens Deo. Respondit itaque Jesus, et dixit eis:

¹⁹ A Jezus, odpowiadając im, przemówił w te słowa: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam, że Syn nie mógłby niczego czynić sam od siebie, gdyby nie wiedział, że to właśnie czyni Ojciec. Wszystko bowiem to, co czyni On, podobnie również czyni i Syn. ¹⁹ Jezus oświadczył im: „Uroczyście zapewniam was : Syn nie może nic uczynić od siebie, jeśli nie widzi działającego Ojca. Wszystko bowiem, co On czyni, czyni również Syn. ¹⁹ Then answered Jesus and said unto them, Verily, verily, I say unto you, The Son can do nothing of himself, but what he seeth the Father do: for what things soever he doeth, these also doeth the Son likewise. ¹⁹ Respondit itaque Iesus et dixit eis: “ Amen, amen dico vobis: Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem; quaecumque enim ille faciat, haec et Filius similiter facit. ¹⁹ Amen, amen dico vobis: non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quæcumque enim ille fecerit, hæc et Filius similiter facit.

²⁰ Ojciec miłuje Syna i ukazuje Mu to wszystko, co On sam czyni. Ukaże Mu zresztą jeszcze większe dzieła, aby was napełnić zdziwieniem. ²⁰ Ojciec kocha Syna i ukazuje Mu wszystko, co sam czyni; ukaże Mu nawet większe dzieła od tych, aby wzbudzić wasz podziw. ²⁰ For the Father loveth the Son, and sheweth him all things that himself doeth: and he will shew him greater works than these, that ye may marvel. ²⁰ Pater enim diligit Filium et omnia demonstrat ei, quae ipse facit, et maiora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. ²⁰ Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quæ ipse facit: et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini.

²¹ Albowiem podobnie jak Ojciec wskrzesza umarłych przywracając im życie, tak również Syn ożywia kogo chce. Ojciec sam nie sądzi nikogo ²¹ Ponieważ tak jak Ojciec wskrzesza umarłych i daje życie, tak też i Syn obdarza życiem tych, których chce. ²¹ For as the Father raiseth up the dead, and quickeneth [them]; even so the Son quickeneth whom he will. ²¹ Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius, quos vult, vivificat. ²¹ Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius, quos vult, vivificat.

²² cały sąd przekazał Synowi po to, ²² Ojciec bowiem nie osądza nikogo, lecz całą władzę sądzenia przekazał Synowi, ²² For the Father judgeth no man, but hath committed all judgment unto the Son: ²² Neque enim Pater iudicat quemquam, sed iudicium omne dedit Filio, ²² Neque enim Pater judicat quemquam: sed omne judicium dedit Filio,

²³ aby wszyscy oddawali cześć Synowi, tak jak oddają cześć Ojcu. Dlatego też kto nie oddaje czci Synowi, nie oddaje również czci Ojcu, który Go posłał. ²³ aby wszyscy oddawali taką cześć Synowi, jaką oddają Ojcu. Kto nie czci Syna, ten nie czci także Ojca, który Go posłał. ²³ That all [men] should honour the Son, even as they honour the Father. He that honoureth not the Son honoureth not the Father which hath sent him. ²³ ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum. ²³ ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem; qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum.

²⁴ Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Kto słucha mego słowa i wierzy w Tego, który Mnie posłał, ma życie wieczne i nie będzie sądzony, bo już przeszedł ze śmierci do życia. ²⁴ Uroczyście zapewniam was: Kto jest posłuszny mojej nauce i kto wierzy w Tego, który Mnie posłał, ma życie wieczne i nie będzie sądzony, lecz przeszedł ze śmierci do życia. ²⁴ Verily, verily, I say unto you, He that heareth my word, and believeth on him that sent me, hath everlasting life, and shall not come into condemnation; but is passed from death unto life. ²⁴ Amen, amen dico vobis: Qui verbum meum audit et credit ei, qui misit me, habet vitam aeternam et in iudicium non venit, sed transiit a morte in vitam. ²⁴ Amen, amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam æternam, et in judicium non venit, sed transiit a morte in vitam.

²⁵ Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Oto zbliża się nawet już nadeszła godzina, w której umarli usłyszą głos Syna Bożego. Wszyscy, którzy usłuchają tego głosu, będą mieli życie. ²⁵ Uroczyście zapewniam was: Nadchodzi godzina – a właściwie już jest – kiedy zmarli usłyszą wołanie Syna Bożego . Ci, którzy Go usłyszą, będą żyli. ²⁵ Verily, verily, I say unto you, The hour is coming, and now is, when the dead shall hear the voice of the Son of God: and they that hear shall live. ²⁵ Amen, amen dico vobis: Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei et, qui audierint, vivent. ²⁵ Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei: et qui audierint, vivent.

²⁶ Jak Ojciec ma w sobie życie, tak również sprawił, żeby i Syn miał w sobie samym życie. ²⁶ Podobnie jak Ojciec ma życie w sobie samym, tak też sprawił, że Syn ma je w sobie. ²⁶ For as the Father hath life in himself; so hath he given to the Son to have life in himself; ²⁶ Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso; ²⁶ Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso:

²⁷ Przekazał Mu także władzę wykonywania sądu, ponieważ jest Synem Człowieczym. ²⁷ Przekazał Mu również władzę sądzenia, gdyż jest On Synem Człowieczym . ²⁷ And hath given him authority to execute judgment also, because he is the Son of man. ²⁷ et potestatem dedit ei iudicium facere, quia Filius hominis est. ²⁷ et potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est.

²⁸ Nie powinniście się temu dziwić. Zbliża się bowiem godzina, w której wszyscy, co spoczywają w grobach, usłyszą Jego głos. ²⁸ Przestańcie się dziwić. Nadchodzi godzina, kiedy wszyscy, którzy spoczywają w grobach, usłyszą Jego wołanie ²⁸ Marvel not at this: for the hour is coming, in the which all that are in the graves shall hear his voice, ²⁸ Nolite mirari hoc, quia venit hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt, audient vocem eius; ²⁸ Nolite mirari hoc, quia venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem Filii Dei:

²⁹ Wtedy ci, którzy uczciwie postępowali, zostaną przeznaczeni na zmartwychwstanie do życia wiecznego, a ci, którzy się dopuszczali zła, zmartwychwstaną, by cierpieć potępienie. ²⁹ i wyjdą z nich. Ci, którzy czynili dobro, zmartwychwstaną do życia, ci natomiast, którzy czynili zło, zmartwychwstaną na sąd. ²⁹ And shall come forth; they that have done good, unto the resurrection of life; and they that have done evil, unto the resurrection of damnation. ²⁹ et procedent, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt, in resurrectionem iudicii. ²⁹ et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitæ; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii.

³⁰ Ja sam z siebie nic nie mogę uczynić. Wydaję sąd zgodny z tym, co słyszę, i sąd mój jest sprawiedliwy. Nie szukam bowiem własnej woli, lecz woli Tego, który Mnie posłał. ³⁰ Ja nie mogę sam nic uczynić od siebie. Tak osądzam, jak słyszę od Ojca, i mój sąd jest sprawiedliwy, gdyż kieruję się wolą Tego, który Mnie posłał, a nie własną wolą. ³⁰ I can of mine own self do nothing: as I hear, I judge: and my judgment is just; because I seek not mine own will, but the will of the Father which hath sent me. ³⁰ Non possum ego a meipso facere quidquam; sicut audio, iudico, et iudicium meum iustum est, quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me. ³⁰ Non possum ego a meipso facere quidquam. Sicut audio, judico: et judicium meum justum est, quia non quæro voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me.

³¹ Gdybym Ja świadczył sam o sobie, moje świadectwo nie byłoby prawdziwe. ³¹ Gdybym sam o sobie dawał świadectwo, to świadectwo moje nie byłoby prawdziwe. ³¹ If I bear witness of myself, my witness is not true. ³¹ Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum; ³¹ Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum.

³² Lecz jest ktoś inny, kto wydaje sąd o Mnie, a Ja wiem, że sąd wydany o Mnie jest prawdziwy. ³² Jest jednak ktoś inny, kto o Mnie świadczy, i wiem, że Jego świadectwo o Mnie jest prawdziwe. ³² ¶ There is another that beareth witness of me; and I know that the witness which he witnesseth of me is true. ³² alius est, qui testimonium perhibet de me, et scio quia verum est testimonium, quod perhibet de me. ³² Alius est qui testimonium perhibet de me: et scio quia verum est testimonium, quod perhibet de me.

³³ Pytaliście o Mnie przez wysłanników Jana i on dał o Mnie świadectwo prawdziwe. ³³ Wy posłaliście swoich przedstawicieli do Jana, a on zaświadczył zgodnie z prawdą. ³³ Ye sent unto John, and he bare witness unto the truth. ³³ Vos misistis ad Ioannem, et testimonium perhibuit veritati; ³³ Vos misistis ad Joannem, et testimonium perhibuit veritati.

³⁴ Lecz Ja nie zważam na ludzkie świadectwo, a mówię to wszystko dla waszego zbawienia. ³⁴ Ja zaś nie przyjmuję świadectwa ludzi i jeśli o tym mówię, to jedynie dla waszego zbawienia. ³⁴ But I receive not testimony from man: but these things I say, that ye might be saved. ³⁴ ego autem non ab homine testimonium accipio, sed haec dico, ut vos salvi sitis. ³⁴ Ego autem non ab homine testimonium accipio: sed hæc dico ut vos salvi sitis.

³⁵ Jan był pochodnią, która płonęła i dawała światło, ale wy tylko przez krótki czas radowaliście się światłem tej pochodni. ³⁵ Jan był jak płonąca i dająca światło lampa, wy zaś krótki czas chcieliście cieszyć się tym promieniejącym światłem. ³⁵ He was a burning and a shining light: and ye were willing for a season to rejoice in his light. ³⁵ Ille erat lucerna ardens et lucens; vos autem voluistis exsultare ad horam in luce eius. ³⁵ Ille erat lucerna ardens et lucens: vos autem voluistis ad horam exsultare in luce ejus.

³⁶ Lecz Ja mam świadectwo większe od Janowego. Są nim dzieła, które Ojciec dał Mi do spełnienia. To, co czynię, świadczy o Mnie i oznacza, że Ojciec Mnie posłał. ³⁶ Lecz posiadane przeze Mnie świadectwo jest mocniejsze niż Janowe. Czyny bowiem, które Ojciec przekazał Mi do spełnienia – one właśnie świadczą o tym, że Ojciec Mnie posłał. ³⁶ ¶ But I have greater witness than that of John: for the works which the Father hath given me to finish, the same works that I do, bear witness of me, that the Father hath sent me. ³⁶ Ego autem habeo testimonium maius Ioanne; opera enim, quae dedit mihi Pater, ut perficiam ea, ipsa opera, quae ego facio, testimonium perhibent de me, quia Pater me misit; ³⁶ Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera enim quæ dedit mihi Pater ut perficiam ea: ipsa opera, quæ ego facio, testimonium perhibent de me, quia Pater misit me:

³⁷ To właśnie Ojciec, który Mnie posłał, wydał świadectwo o Mnie. Wy nigdy nie słyszeliście Jego głosu ani nie widzieliście Jego oblicza. ³⁷ Także sam Ojciec, który Mnie posłał, dał o Mnie świadectwo. Wy jednak ani nie usłyszeliście Jego głosu, ani też nie zobaczyliście Jego postaci. ³⁷ And the Father himself, which hath sent me, hath borne witness of me. Ye have neither heard his voice at any time, nor seen his shape. ³⁷ et, qui misit me, Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Neque vocem eius umquam audistis neque speciem eius vidistis; ³⁷ et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me: neque vocem ejus umquam audistis, neque speciem ejus vidistis:

³⁸ Nie macie też słowa Jego, które trwałoby w was, bo nie uwierzyliście w Tego, którego On posłał. ³⁸ Jesteście również pozbawieni Jego nauki, ponieważ nie wierzycie Temu, którego On posłał. ³⁸ And ye have not his word abiding in you: for whom he hath sent, him ye believe not. ³⁸ et verbum eius non habetis in vobis manens, quia, quem misit ille, huic vos non creditis. ³⁸ et verbum ejus non habetis in vobis manens: quia quem misit ille, huic vos non creditis.

³⁹ Badacie Pisma, mając nadzieję, że w nich znajdziecie życie wieczne. Otóż Pismo właśnie o Mnie wydaje świadectwo. ³⁹ Zgłębiacie Pisma, gdyż uważacie, że dzięki nim będziecie mieć życie wieczne. One właśnie świadczą o Mnie. ³⁹ ¶ Search the scriptures; for in them ye think ye have eternal life: and they are they which testify of me. ³⁹ Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam aeternam habere; et illae sunt, quae testimonium perhibent de me. ³⁹ Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam æternam habere: et illæ sunt quæ testimonium perhibent de me:

⁴⁰ A mimo to nie chcecie przyjść do Mnie, żeby mieć życie. ⁴⁰ Mimo to nie chcecie zbliżyć się do Mnie, aby mieć życie. ⁴⁰ And ye will not come to me, that ye might have life. ⁴⁰ Et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. ⁴⁰ et non vultis venire ad me ut vitam habeatis.

⁴¹ Ja nie doznaję żadnej chwały od ludzi, ⁴¹ Ja nie przyjmuję chwały od ludzi. ⁴¹ I receive not honour from men. ⁴¹ Gloriam ab hominibus non accipio, ⁴¹ Claritatem ab hominibus non accipio.

⁴² o was zaś wiem to, że nie macie w sobie miłości Boga. ⁴² Znam was i wiem, że nie ma w was miłości Boga . ⁴² But I know you, that ye have not the love of God in you. ⁴² sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non habetis in vobis. ⁴² Sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non habetis in vobis.

⁴³ Przyszedłem w imieniu mojego Ojca, a wyście Mnie nie przyjęli. Lecz gdyby ktoś przybył we własnym imieniu, to zapewne przyjęlibyście go. ⁴³ Przyszedłem w imieniu mego Ojca, a nie przyjmujecie Mnie. Przyjmiecie natomiast każdego innego, jeśli wystąpi we własnym imieniu. ⁴³ I am come in my Father’s name, and ye receive me not: if another shall come in his own name, him ye will receive. ⁴³ Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me; si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. ⁴³ Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me; si alius venerit in nomine suo, illum accipietis.

⁴⁴ Ale jakże wy możecie dojść do posiadania wiary, skoro jedni drugich obdarzacie pochwałami, a wcale nie szukacie chwały, która pochodzi od samego Boga? ⁴⁴ Jakże wy możecie stać się wierzącymi, skoro zabiegacie o wzajemne uznanie, a nie szukacie go u jedynego Boga? ⁴⁴ How can ye believe, which receive honour one of another, and seek not the honour that [cometh] from God only? ⁴⁴ Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo est Deo, non quaeritis? ⁴⁴ Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est, non quæritis?

⁴⁵ Nie sądźcie jednak, że to Ja będę was oskarżał przed Ojcem. Będzie was oskarżał Mojżesz, w którym pokładacie tak wielką nadzieję. ⁴⁵ Nie sądźcie, że Ja będę was oskarżał przed Ojcem. Waszym oskarżycielem będzie Mojżesz, w którym wy pokładacie nadzieję. ⁴⁵ Do not think that I will accuse you to the Father: there is [one] that accuseth you, [even] Moses, in whom ye trust. ⁴⁵ Nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem; est qui accuset vos: Moyses, in quo vos speratis. ⁴⁵ Nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem: est qui accusat vos Moyses, in quo vos speratis.

⁴⁶ Gdybyście jednak uwierzyli Mojżeszowi, to i Mnie uwierzylibyście, gdyż on napisał o Mnie. ⁴⁶ Gdybyście wierzyli Mojżeszowi, uwierzylibyście także i Mnie. On przecież pisał o Mnie. ⁴⁶ For had ye believed Moses, ye would have believed me: for he wrote of me. ⁴⁶ Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; de me enim ille scripsit. ⁴⁶ Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi: de me enim ille scripsit.

⁴⁷ Jeżeli zaś jego pismom nie wierzycie, to jakże będziecie mogli uwierzyć moim słowom? ⁴⁷ Jeśli zaś nie wierzycie jego pismom, jak uwierzycie mojemu nauczaniu?”. ⁴⁷ But if ye believe not his writings, how shall ye believe my words? ⁴⁷ Si autem illius litteris non creditis, quomodo meis verbis credetis? ”. ⁴⁷ Si autem illius litteris non creditis, quomodo verbis meis credetis?

JOH 5

JOH 6

¹ A potem udał się Jezus na drugą stronę Jeziora Galilejskiego, czyli Tyberiadzkiego. ¹ Po tym wszystkim Jezus udał się na drugą stronę Jeziora Galilejskiego, zwanego także Tyberiadzkim. ¹ After these things Jesus went over the sea of Galilee, which is [the sea] of Tiberias. ¹ Post haec abiit Iesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. ¹ Post hæc abiit Jesus trans mare Galilææ, quod est Tiberiadis:

² Szła za Nim wielka rzesza ludzi, ponieważ widziano znaki, jakie czynił nad tymi, którzy chorowali. ² A szedł za Nim wielki tłum ludzi, gdyż widziano znaki, których dokonywał, uzdrawiając chorych. ² And a great multitude followed him, because they saw his miracles which he did on them that were diseased. ² Et sequebatur eum multitudo magna, quia videbant signa, quae faciebat super his, qui infirmabantur. ² et sequebatur eum multitudo magna, quia videbant signa quæ faciebat super his qui infirmabantur.

³ Wszedł na wzgórze i usiadł tam ze swymi uczniami. ³ Jezus wszedł na górę i usiadł tam ze swoimi uczniami. ³ And Jesus went up into a mountain, and there he sat with his disciples. ³ Subiit autem in montem Iesus et ibi sedebat cum discipulis suis. ³ Subiit ergo in montem Jesus et ibi sedebat cum discipulis suis.

⁴ A zbliżało się święto żydowskie, Pascha. ⁴ Zbliżało się właśnie żydowskie święto Paschy . ⁴ And the passover, a feast of the Jews, was nigh. ⁴ Erat autem proximum Pascha, dies festus Iudaeorum. ⁴ Erat autem proximum Pascha dies festus Judæorum.

⁵ Gdy Jezus podniósł oczy i ujrzał liczne rzesze, które zebrały się wokół Niego, rzekł do Filipa: Skąd kupimy chleba, żeby ci ludzie mogli się posilić? ⁵ Gdy Jezus popatrzył dookoła i zobaczył, że przybywa do Niego wielka rzesza ludzi, zapytał Filipa : „Gdzie możemy kupić tyle chleba, aby ich nakarmić?”. ⁵ ¶ When Jesus then lifted up [his] eyes, and saw a great company come unto him, he saith unto Philip, Whence shall we buy bread, that these may eat? ⁵ Cum sublevasset ergo oculos Iesus et vidisset quia multitudo magna venit ad eum, dicit ad Philippum: “ Unde ememus panes, ut manducent hi? ”. ⁵ Cum sublevasset ergo oculos Jesus, et vidisset quia multitudo maxima venit ad eum, dixit ad Philippum: Unde ememus panes, ut manducent hi?

⁶ Mówił zaś to, żeby go wypróbować. Sam bowiem wiedział dobrze, co należało uczynić. ⁶ Powiedział to, aby wystawić go na próbę , ponieważ wiedział, co ma zrobić. ⁶ And this he said to prove him: for he himself knew what he would do. ⁶ Hoc autem dicebat tentans eum; ipse enim sciebat quid esset facturus. ⁶ Hoc autem dicebat tentans eum: ipse enim sciebat quid esset facturus.

⁷ Na to rzekł Filip: Za dwieście denarów nie kupi się tyle chleba, żeby każdy z nich choć trochę mógł otrzymać. ⁷ Filip Mu odrzekł: „Chleba za dwieście denarów nie wystarczy, aby każdemu dać tylko kawałek”. ⁷ Philip answered him, Two hundred pennyworth of bread is not sufficient for them, that every one of them may take a little. ⁷ Respondit ei Philippus: “ Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat! ”. ⁷ Respondit ei Philippus: Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat.

⁸ Wtedy jeden z Jego uczniów, Andrzej, brat Szymona Piotra, powiedział do Niego: ⁸ Wtedy odezwał się jeden z jego uczniów, Andrzej, brat Szymona Piotra: ⁸ One of his disciples, Andrew, Simon Peter’s brother, saith unto him, ⁸ Dicit ei unus ex discipulis eius, Andreas frater Simonis Petri: ⁸ Dicit ei unus ex discipulis ejus, Andreas, frater Simonis Petri:

⁹ Jest tu jeden chłopiec, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby, ale cóż to jest dla tak wielu? ⁹ „Jest tutaj chłopiec, który ma pięć jęczmiennych chlebów i dwie ryby; ale cóż to jest dla tak wielu?”. ⁹ There is a lad here, which hath five barley loaves, and two small fishes: but what are they among so many? ⁹ “ Est puer hic, qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces; sed haec quid sunt propter tantos? ”. ⁹ Est puer unus hic qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces: sed hæc quid sunt inter tantos?

¹⁰ Na to rzekł Jezus: Każcie ludziom usiąść. W miejscu tym zaś było bardzo dużo trawy. Usiedli więc mężczyźni, a było ich w sumie około pięciu tysięcy. ¹⁰ Jezus polecił im: „Każcie ludziom usiąść”. W miejscu tym rosło dużo trawy. Usiedli więc, a liczba samych mężczyzn wynosiła około pięciu tysięcy. ¹⁰ And Jesus said, Make the men sit down. Now there was much grass in the place. So the men sat down, in number about five thousand. ¹⁰ Dixit Iesus: “ Facite homines discumbere ”. Erat autem fenum multum in loco. Discubuerunt ergo viri numero quasi quinque milia. ¹⁰ Dixit ergo Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem fœnum multum in loco. Discumberunt ergo viri, numero quasi quinque millia.

¹¹ Jezus wziął chleby i odmówiwszy nad nimi modlitwę dziękczynną, rozdał je siedzącym. Podobnie uczynił z rybami, rozdając każdemu tyle, ile kto chciał. ¹¹ Jezus natomiast wziął chleby, odmówił modlitwę dziękczynną , a następnie przekazał je siedzącym. Podobnie postąpił z rybami; dał im tyle, ile tylko chcieli. ¹¹ And Jesus took the loaves; and when he had given thanks, he distributed to the disciples, and the disciples to them that were set down; and likewise of the fishes as much as they would. ¹¹ Accepit ergo panes Iesus et, cum gratias egisset, distribuit discumbentibus; similiter et ex piscibus, quantum volebant. ¹¹ Accepit ergo Jesus panes: et cum gratias egisset, distribuit discumbentibus: similiter et ex piscibus quantum volebant.

¹² A kiedy najedli się już wszyscy, powiedział do uczniów: Pozbierajcie ułomki, które pozostały, tak żeby nic się nie zmarnowało. ¹² Kiedy zaś nasycili się, powiedział uczniom: „Zbierzcie pozostałe resztki, aby nic się nie zmarnowało”. ¹² When they were filled, he said unto his disciples, Gather up the fragments that remain, that nothing be lost. ¹² Ut autem impleti sunt, dicit discipulis suis: “ Colligite, quae superaverunt, fragmenta, ne quid pereat ”. ¹² Ut autem impleti sunt, dixit discipulis suis: Colligite quæ superaverunt fragmenta, ne pereant.

¹³ Zebrali więc ułomki, jakie pozostały po spożyciu pięciu chlebów jęczmiennych, i napełnili nimi dwanaście koszów. ¹³ Zebrali więc okruchy z pięciu chlebów jęczmiennych i napełnili dwanaście koszy tym, co pozostało po spożywających. ¹³ Therefore they gathered [them] together, and filled twelve baskets with the fragments of the five barley loaves, which remained over and above unto them that had eaten. ¹³ Collegerunt ergo et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum ex quinque panibus hordeaceis, quae superfuerunt his, qui manducaverunt. ¹³ Collegerunt ergo, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum ex quinque panibus hordeaceis, quæ superfuerunt his qui manducaverant.

¹⁴ A gdy ludzie spostrzegli, jaki to cud uczynił Jezus, zaczęli mówić: Oto prawdziwy prorok, który miał przyjść na świat. ¹⁴ Ludzie, którzy widzieli dokonany przez Jezusa znak, zaczęli mówić: „On rzeczywiście jest tym prorokiem , który miał przyjść na świat”. ¹⁴ Then those men, when they had seen the miracle that Jesus did, said, This is of a truth that prophet that should come into the world. ¹⁴ Illi ergo homines, cum vidissent quod fecerat signum, dicebant: “ Hic est vere propheta, qui venit in mundum! ”. ¹⁴ Illi ergo homines cum vidissent quod Jesus fecerat signum, dicebant: Quia hic est vere propheta, qui venturus est in mundum.

¹⁵ Wówczas Jezus poznawszy, że mieli przyjść i porwać Go, by następnie obwołać Go królem, sam jeden odszedł znów na górę. ¹⁵ Jezus, wiedząc, że ludzie mają zamiar Go pochwycić i ustanowić królem, oddalił się i sam udał się znowu na górę. ¹⁵ ¶ When Jesus therefore perceived that they would come and take him by force, to make him a king, he departed again into a mountain himself alone. ¹⁵ Iesus ergo, cum cognovisset quia venturi essent, ut raperent eum et facerent eum regem, secessit iterum in montem ipse solus. ¹⁵ Jesus ergo cum cognovisset quia venturi essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus.

¹⁶ A gdy słońce zaszło, Jego uczniowie zeszli nad jezioro ¹⁶ Z nadejściem wieczoru uczniowie Jezusa zeszli nad brzeg jeziora, ¹⁶ And when even was [now] come, his disciples went down unto the sea, ¹⁶ Ut autem sero factum est, descenderunt discipuli eius ad mare ¹⁶ Ut autem sero factum est, descenderunt discipuli ejus ad mare.

¹⁷ i wsiadłszy do łodzi przeprawiali się przez nie do Kafarnaum. Ciemności już zapadły, a Jezus jeszcze ciągle do nich nie przychodził. ¹⁷ wsiedli do łodzi i popłynęli do Kafarnaum , na drugą stronę jeziora. Zapadł zmrok, a Jezus jeszcze do nich nie dotarł. ¹⁷ And entered into a ship, and went over the sea toward Capernaum. And it was now dark, and Jesus was not come to them. ¹⁷ et, cum ascendissent navem, veniebant trans mare in Capharnaum. Et tenebrae iam factae erant, et nondum venerat ad eos Iesus. ¹⁷ Et cum ascendissent navim, venerunt trans mare in Capharnaum: et tenebræ jam factæ erant et non venerat ad eos Jesus.

¹⁸ Tymczasem jezioro stawało się coraz bardziej niespokojne wskutek silnego wiatru. ¹⁸ Tymczasem jezioro burzyło się z powodu gwałtownie wiejącego wiatru. ¹⁸ And the sea arose by reason of a great wind that blew. ¹⁸ Mare autem, vento magno flante, exsurgebat. ¹⁸ Mare autem, vento magno flante, exsurgebat.

¹⁹ Dopiero kiedy już upłynęli około dwudziestu pięciu lub trzydziestu stadiów, zobaczyli Jezusa, jak kroczył po jeziorze i zbliżał się do ich łodzi. I ogarnęło ich przerażenie. ¹⁹ Gdy, wiosłując, przepłynęli około dwudziestu pięciu lub trzydziestu stadiów , dostrzegli idącego po jeziorze Jezusa, który zbliżył się do łodzi. I ogarnął ich lęk. ¹⁹ So when they had rowed about five and twenty or thirty furlongs, they see Jesus walking on the sea, and drawing nigh unto the ship: and they were afraid. ¹⁹ Cum remigassent ergo quasi stadia viginti quinque aut triginta, vident Iesum ambulantem super mare et proximum navi fieri, et timuerunt. ¹⁹ Cum remigassent ergo quasi stadia viginti quinque aut triginta, vident Jesum ambulantem supra mare, et proximum navi fieri, et timuerunt.

²⁰ Wtedy On rzekł do nich: To Ja jestem, nie bójcie się ²⁰ Lecz On odezwał się do nich: „To Ja jestem. Nie bójcie się!”. ²⁰ But he saith unto them, It is I; be not afraid. ²⁰ Ille autem dicit eis: “ Ego sum, nolite timere! ”. ²⁰ Ille autem dicit eis: Ego sum, nolite timere.

²¹ Chcieli więc zabrać Go ze sobą do łodzi, ale łódź już za chwilę znalazła się przy brzegu, do którego zmierzali. ²¹ Chcieli Go zabrać do łodzi, ale łódź natychmiast znalazła się przy brzegu, do którego zmierzali. ²¹ Then they willingly received him into the ship: and immediately the ship was at the land whither they went. ²¹ Volebant ergo accipere eum in navem, et statim fuit navis ad terram, in quam ibant. ²¹ Voluerunt ergo accipere eum in navim et statim navis fuit ad terram, in quam ibant.

²² A następnego dnia rzesze stojące po drugiej stronie jeziora spostrzegły, że poza jedną łodzią nie było już tam żadnej innej i że Jezus nie wsiadł do łodzi razem ze swymi uczniami, lecz że Jego uczniowie odpłynęli sami. ²² Nazajutrz ludzie, którzy pozostali po drugiej stronie jeziora, spostrzegli, że była tam tylko jedna łódź. Widzieli też, że Jezus nie wszedł do łodzi z uczniami, lecz że odpłynęli sami. ²² ¶ The day following, when the people which stood on the other side of the sea saw that there was none other boat there, save that one whereinto his disciples were entered, and that Jesus went not with his disciples into the boat, but [that] his disciples were gone away alone; ²² Altera die turba, quae stabat trans mare, vidit quia navicula alia non erat ibi, nisi una, et quia non introisset cum discipulis suis Iesus in navem, sed soli discipuli eius abiissent; ²² Altera die, turba, quæ stabat trans mare, vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una, et quia non introisset cum discipulis suis Jesus in navim, sed soli discipuli ejus abiissent:

²³ Tymczasem inne łodzie nadpłynęły od strony Tyberiady w pobliże tego miejsca, gdzie spożywano chleb po modlitwie dziękczynnej Pana. ²³ Tymczasem z Tyberiady przybyły inne łodzie w pobliże miejsca, gdzie spożyto chleb, nad którym Pan odmówił modlitwę dziękczynną. ²³ (Howbeit there came other boats from Tiberias nigh unto the place where they did eat bread, after that the Lord had given thanks:) ²³ aliae supervenerunt naves a Tiberiade iuxta locum, ubi manducaverant panem, gratias agente Domino. ²³ aliæ vero supervenerunt naves a Tiberiade juxta locum ubi manducaverunt panem, gratias agente Domino.

²⁴ A kiedy ludzie z tłumu zauważyli, że nie ma tam Jezusa oraz Jego uczniów, wsiedli do łodzi, przypłynęli do Kafarnaum i tam szukali Jezusa. ²⁴ Gdy więc ludzie zauważyli, że nie ma tam Jezusa ani Jego uczniów, wsiedli do łodzi i popłynęli do Kafarnaum w poszukiwaniu Jezusa. ²⁴ When the people therefore saw that Jesus was not there, neither his disciples, they also took shipping, and came to Capernaum, seeking for Jesus. ²⁴ Cum ergo vidisset turba quia Iesus non esset ibi neque discipuli eius, ascenderunt ipsi naviculas et venerunt Capharnaum quaerentes Iesum. ²⁴ Cum ergo vidisset turba quia Jesus non esset ibi, neque discipuli ejus, ascenderunt in naviculas, et venerunt Capharnaum quærentes Jesum.

²⁵ I odnalazłszy Go po drugiej stronie jeziora, zapytali: Rabbi, kiedy tu przybyłeś? ²⁵ A gdy Go odnaleźli na przeciwległym brzegu, zapytali: „Rabbi, kiedy tu przybyłeś?”. ²⁵ And when they had found him on the other side of the sea, they said unto him, Rabbi, when camest thou hither? ²⁵ Et cum invenissent eum trans mare, dixerunt ei: “ Rabbi, quando huc venisti? ”. ²⁵ Et cum invenissent eum trans mare, dixerunt ei: Rabbi, quando huc venisti?

²⁶ Odpowiedział im Jezus: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Szukacie Mnie nie dlatego, żeście widzieli znaki, lecz dlatego, że najedliście się do sytości chleba. ²⁶ Jezus im odpowiedział: „Uroczyście zapewniam was : Szukacie Mnie nie dlatego, że zobaczyliście znaki, lecz dlatego, że najedliście się chleba do syta. ²⁶ Jesus answered them and said, Verily, verily, I say unto you, Ye seek me, not because ye saw the miracles, but because ye did eat of the loaves, and were filled. ²⁶ Respondit eis Iesus et dixit: “ Amen, amen dico vobis: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus et saturati estis. ²⁶ Respondit eis Jesus, et dixit: Amen, amen dico vobis: quæritis me non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus et saturati estis.

²⁷ Starajcie się nie o ten pokarm, który przemija, lecz o pokarm wiecznotrwaly, przyobiecany wam przez Syna Człowieczego. Jego to właśnie obdarzył Bóg Ojciec pieczęcią swojej władzy. ²⁷ Zabiegajcie nie o taki pokarm, który ulega zniszczeniu, lecz o ten, który przetrwa na życie wieczne, a który da wam Syn Człowieczy . Na Nim bowiem Bóg Ojciec wycisnął swoją pieczęć ”. ²⁷ Labour not for the meat which perisheth, but for that meat which endureth unto everlasting life, which the Son of man shall give unto you: for him hath God the Father sealed. ²⁷ Operamini non cibum, qui perit, sed cibum, qui permanet in vitam aeternam, quem Filius hominis vobis dabit; hunc enim Pater signavit Deus! ”. ²⁷ Operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in vitam æternam, quem Filius hominis dabit vobis. Hunc enim Pater signavit Deus.

²⁸ Zapytali Go tedy mówiąc: Cóż mamy czynić, byśmy mogli dokonywać dzieł Bożych? ²⁸ Zapytali Go więc: „Co mamy czynić, abyśmy wykonywali dzieła Boże?”. ²⁸ Then said they unto him, What shall we do, that we might work the works of God? ²⁸ Dixerunt ergo ad eum: “ Quid faciemus, ut operemur opera Dei? ”. ²⁸ Dixerunt ergo ad eum: Quid faciemus ut operemur opera Dei?

²⁹ Odpowiedział im Jezus: Czynić dzieła Bożeznaczy to uwierzyć w Tego, którego On posłał. ²⁹ Wtedy Jezus oświadczył im: „Na tym właśnie polega dzieło Boże, abyście uwierzyli w Tego, którego On posłał”. ²⁹ Jesus answered and said unto them, This is the work of God, that ye believe on him whom he hath sent. ²⁹ Respondit Iesus et dixit eis: “ Hoc est opus Dei, ut credatis in eum, quem misit ille ”. ²⁹ Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille.

³⁰ Zapytali Go tedy: Jakiż to znak nam okażesz, żebyśmy mogli go zobaczyć i uwierzyć Ci? Co zamierzasz uczynić? ³⁰ Oni jednak zapytali: „Jaki znak uczynisz, abyśmy go zobaczyli i mogli Ci uwierzyć? Czego dokonasz? ³⁰ They said therefore unto him, What sign shewest thou then, that we may see, and believe thee? what dost thou work? ³⁰ Dixerunt ergo ei: “ Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? Quid operaris? ³⁰ Dixerunt ergo ei: Quod ergo tu facis signum ut videamus et credamus tibi? quid operaris?

³¹ Ojcowie nasi jedli mannę na pustyni, zgodnie ze słowami Pisma: Dał im do jedzenia chleb z nieba. ³¹ Nasi przodkowie karmili się na pustyni manną, jak napisano: Dał im do spożycia chleb z nieba”. ³¹ Our fathers did eat manna in the desert; as it is written, He gave them bread from heaven to eat. ³¹ Patres nostri manna manducaverunt in deserto, sicut scriptum est: “Panem de caelo dedit eis manducare” ”. ³¹ Patres nostri manducaverunt manna in deserto, sicut scriptum est: Panem de cælo dedit eis manducare.

³² Rzekł do nich Jezus: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: To nie Mojżesz dał wam chleb z nieba; to dopiero Ojciec mój da wam prawdziwy chleb z nieba. ³² Jezus im odrzekł: „Uroczyście zapewniam was: To nie Mojżesz dał wam chleb z nieba. Prawdziwy chleb z nieba daje wam mój Ojciec. ³² Then Jesus said unto them, Verily, verily, I say unto you, Moses gave you not that bread from heaven; but my Father giveth you the true bread from heaven. ³² Dixit ergo eis Iesus: “ Amen, amen dico vobis: Non Moyses dedit vobis panem de caelo, sed Pater meus dat vobis panem de caelo verum; ³² Dixit ergo eis Jesus: Amen, amen dico vobis: non Moyses dedit vobis panem de cælo, sed Pater meus dat vobis panem de cælo verum.

³³ Chlebem Bożym jest bowiem Ten, który zstępuje z nieba i daje życie światu. ³³ Bożym chlebem jest Ten, kto zstępuje z nieba i daje światu życie ”. ³³ For the bread of God is he which cometh down from heaven, and giveth life unto the world. ³³ panis enim Dei est, qui descendit de caelo et dat vitam mundo ”. ³³ Panis enim Dei est, qui de cælo descendit, et dat vitam mundo.

³⁴ Rzekli tedy do Niego: Panie, obyś nam zawsze dawał tego chleba! ³⁴ Poprosili Go więc: „Panie, dawaj nam stale tego chleba”. ³⁴ Then said they unto him, Lord, evermore give us this bread. ³⁴ Dixerunt ergo ad eum: “ Domine, semper da nobis panem hunc ”. ³⁴ Dixerunt ergo ad eum: Domine, semper da nobis panem hunc.

³⁵ Odpowiedzial im Jezus: Ja jestem chlebem życia. Kto do Mnie przychodzi, nie będzie głodny; a kto we Mnie wierzy, nigdy nie będzie odczuwał pragnienia. ³⁵ Jezus oznajmił im wówczas: „To Ja jestem chlebem życia. Dlatego ten, kto przychodzi do Mnie, nie będzie już głodny. I ten, kto we Mnie wierzy, nie będzie już nigdy odczuwał pragnienia. ³⁵ And Jesus said unto them, I am the bread of life: he that cometh to me shall never hunger; and he that believeth on me shall never thirst. ³⁵ Dixit eis Iesus: “ Ego sum panis vitae. Qui venit ad me, non esuriet; et, qui credit in me, non sitiet umquam. ³⁵ Dixit autem eis Jesus: Ego sum panis vitæ: qui venit ad me, non esuriet, et qui credit in me, non sitiet umquam.

³⁶ Lecz już wam powiedziałem: Widzieliście Mnie, a mimo to nie wierzycie. ³⁶ Powiedziałem wam jednak: Zobaczyliście Mnie, a mimo to nie wierzycie. ³⁶ But I said unto you, That ye also have seen me, and believe not. ³⁶ Sed dixi vobis, quia et vidistis me et non creditis. ³⁶ Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non creditis.

³⁷ Wszystko, co daje Mi Ojciec, do Mnie przyjdzie, a Ja nie odtrącę nikogo z tych, którzy do Mnie przyjdą. ³⁷ Wszyscy, których powierza Mi Ojciec, przyjdą do Mnie i nikogo z nich nie odrzucę, ³⁷ All that the Father giveth me shall come to me; and him that cometh to me I will in no wise cast out. ³⁷ Omne, quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum, qui venit ad me, non eiciam foras, ³⁷ Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet: et eum qui venit ad me, non ejiciam foras:

³⁸ Zstąpiłem bowiem z nieba nie po to, aby czynić moją wolę, lecz wolę Tego, który Mnie posłał. ³⁸ gdyż nie zstąpiłem z nieba, aby spełniać swoją wolę, lecz wolę Tego, który Mnie posłał. ³⁸ For I came down from heaven, not to do mine own will, but the will of him that sent me. ³⁸ quia descendi de caelo, non ut faciam voluntatem meam sed voluntatem eius, qui misit me. ³⁸ quia descendi de cælo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me.

³⁹ Ten zaś, który Mnie posłał, pragnie, abym nie stracił niczego z tego, co Mi dał, lecz żebym to wskrzesił w dniu ostatecznym. ³⁹ Wolą zaś Tego, który Mnie posłał, jest to, abym z powierzonych Mi ludzi nie tylko nikogo nie stracił, lecz wzbudził ich do życia w dniu ostatecznym. ³⁹ And this is the Father’s will which hath sent me, that of all which he hath given me I should lose nothing, but should raise it up again at the last day. ³⁹ Haec est autem voluntas eius, qui misit me, ut omne, quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die. ³⁹ Hæc est autem voluntas ejus qui misit me, Patris: ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die.

⁴⁰ Chce bowiem Ojciec mój, aby każdy, kto patrzy na Syna i wierzy w Niego, miał życie wieczne. A Ja wskrzeszę go w dniu ostatecznym. ⁴⁰ Taka jest bowiem wola mego Ojca, aby każdy, kto widzi Syna i wierzy w Niego, miał życie wieczne oraz abym go wskrzesił w dniu ostatecznym”. ⁴⁰ And this is the will of him that sent me, that every one which seeth the Son, and believeth on him, may have everlasting life: and I will raise him up at the last day. ⁴⁰ Haec est enim voluntas Patris mei, ut omnis, qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam; et resuscitabo ego eum in novissimo die ”. ⁴⁰ Hæc est autem voluntas Patris mei, qui misit me: ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam æternam, et ego resuscitabo eum in novissimo die.

⁴¹ Lecz Żydzi poczęli szemrać przeciwko Niemu, ponieważ powiedział: Ja jestem chlebem, który zstąpił z nieba. ⁴¹ Żydzi jednak oburzali się na Niego, że powiedział: „Ja jestem chlebem, który zstąpił z nieba”. ⁴¹ The Jews then murmured at him, because he said, I am the bread which came down from heaven. ⁴¹ Murmurabant ergo Iudaei de illo, quia dixisset: “ Ego sum panis, qui de caelo descendi ”, ⁴¹ Murmurabant ergo Judæi de illo, quia dixisset: Ego sum panis vivus, qui de cælo descendi,

⁴² I mówili tak: Czyż nie jest to Jezus, syn Józefa, którego ojca i matkę znamy? Jakże więc może On teraz mówić: Ja zstąpiłem z nieba. ⁴² I pytali: „Czy to nie jest Jezus, syn Józefa ? Czyż nie znamy Jego ojca i matki? Jakim więc prawem mówi teraz: «Zstąpiłem z nieba»?”. ⁴² And they said, Is not this Jesus, the son of Joseph, whose father and mother we know? how is it then that he saith, I came down from heaven? ⁴² et dicebant: “ Nonne hic est Iesus filius Ioseph, cuius nos novimus patrem et matrem? Quomodo dicit nunc: “De caelo descendi”? ”. ⁴² et dicebant: Nonne hic est Jesus filius Joseph, cujus nos novimus patrem et matrem? quomodo ergo dicit hic: Quia de cælo descendi?

⁴³ W odpowiedzi na to rzekł im Jezus: Przestańcie szemrać między sobą. ⁴³ Wtedy Jezus im odparł: „Przestańcie się oburzać między sobą! ⁴³ Jesus therefore answered and said unto them, Murmur not among yourselves. ⁴³ Respondit Iesus et dixit eis: “ Nolite murmurare in invicem. ⁴³ Respondit ergo Jesus, et dixit eis: Nolite murmurare in invicem:

⁴⁴ Nikt nie może przyjść do Mnie, jeżeli go nie pociągnie Ojciec, który Mnie posłał; Ja zaś wskrzeszę go w dniu ostatecznym. ⁴⁴ Nikt nie może przyjść do Mnie, jeśli go nie przyciągnie mój Ojciec, który Mnie posłał, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym. ⁴⁴ No man can come to me, except the Father which hath sent me draw him: and I will raise him up at the last day. ⁴⁴ Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum; et ego resuscitabo eum in novissimo die. ⁴⁴ nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum; et ego resuscitabo eum in novissimo die.

⁴⁵ Napisane jest bowiem u Proroków. Wszyscy oni będą uczniami Boga. Każdy, kto słucha Ojca i przyjmuje Jego pouczenia, przyjdzie do Mnie. ⁴⁵ Przecież Prorocy zapisali: Wszyscy będą uczniami Boga . Każdy, kto posłuchał Ojca i przyjął Jego naukę, przychodzi do Mnie. ⁴⁵ It is written in the prophets, And they shall be all taught of God. Every man therefore that hath heard, and hath learned of the Father, cometh unto me. ⁴⁵ Est scriptum in Prophetis: “Et erunt omnes docibiles Dei “. Omnis, qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. ⁴⁵ Est scriptum in prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Omnis qui audivit a Patre, et didicit, venit ad me.

⁴⁶ Nie oznacza to, że ktoś widział Ojca. Tylko Ten, kto przyszedł od Boga, widział Ojca. ⁴⁶ I nie dlatego, że zobaczył Ojca. Ojca bowiem zobaczył tylko Ten, kto pochodzi od Boga. ⁴⁶ Not that any man hath seen the Father, save he which is of God, he hath seen the Father. ⁴⁶ Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. ⁴⁶ Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is, qui est a Deo, hic vidit Patrem.

⁴⁷ Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Kto wierzy, ma życie wieczne. ⁴⁷ Uroczyście zapewniam was: Ten, kto wierzy, ma życie wieczne. ⁴⁷ Verily, verily, I say unto you, He that believeth on me hath everlasting life. ⁴⁷ Amen, amen dico vobis: Qui credit, habet vitam aeternam. ⁴⁷ Amen, amen dico vobis: qui credit in me, habet vitam æternam.

⁴⁸ Ja jestem chlebem życia. ⁴⁸ Ja jestem chlebem życia. ⁴⁸ I am that bread of life. ⁴⁸ Ego sum panis vitae. ⁴⁸ Ego sum panis vitæ.

⁴⁹ Ojcowie wasi jedli mannę na pustyni i pomarli. ⁴⁹ Wasi przodkowie jedli na pustyni mannę, ale pomarli. ⁴⁹ Your fathers did eat manna in the wilderness, and are dead. ⁴⁹ Patres vestri manducaverunt in deserto manna et mortui sunt. ⁴⁹ Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt.

⁵⁰ A oto chleb, który zstępuje z nieba. Kto nim się karmi, nigdy nie umrze. ⁵⁰ To jest natomiast chleb, który zstępuje z nieba, aby każdy, kto go spożyje, nie zaznał śmierci. ⁵⁰ This is the bread which cometh down from heaven, that a man may eat thereof, and not die. ⁵⁰ Hic est panis de caelo descendens, ut, si quis ex ipso manducaverit, non moriatur. ⁵⁰ Hic est panis de cælo descendens: ut si quis ex ipso manducaverit, non moriatur.

⁵¹ Ja jestem chlebem żywym, który zstąpił z nieba. Kto posila się tym chlebem, będzie żył na wieki. Chlebem zaś, który Ja dam, jest moje ciało na życie świata. ⁵¹ Ja jestem chlebem żywym, który zstąpił z nieba. Ktokolwiek będzie spożywał ten chleb, będzie żył na wieki. Chlebem, który Ja dam, jest moje ciało za życie świata ”. ⁵¹ I am the living bread which came down from heaven: if any man eat of this bread, he shall live for ever: and the bread that I will give is my flesh, which I will give for the life of the world. ⁵¹ Ego sum panis vivus, qui de caelo descendi. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum; panis autem, quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita ”. ⁵¹ Ego sum panis vivus, qui de cælo descendi. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in æternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita.

⁵² Poczęli się tedy sprzeczać między sobą Żydzi mówiąc: Jakże On może dać nam własne ciało na pokarm? ⁵² Wtedy Żydzi zaczęli się sprzeczać między sobą, pytając: „Jak On może nam dać swoje ciało do jedzenia?”. ⁵² The Jews therefore strove among themselves, saying, How can this man give us [his] flesh to eat? ⁵² Litigabant ergo Iudaei ad invicem dicentes: “ Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? ”. ⁵² Litigabant ergo Judæi ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum?

⁵³ Rzekł do nich Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Jeżeli nie będziecie spożywali ciała Syna Człowieczego i pili krwi Jego, nie będziecie mieli życia w sobie. ⁵³ Jezus więc oświadczył: „Uroczyście zapewniam was: Jeśli nie będziecie spożywali ciała Syna Człowieczego i pili Jego krwi, nie będziecie mieli życia w sobie. ⁵³ Then Jesus said unto them, Verily, verily, I say unto you, Except ye eat the flesh of the Son of man, and drink his blood, ye have no life in you. ⁵³ Dixit ergo eis Iesus: “ Amen, amen dico vobis: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis eius sanguinem, non habetis vitam in vobismetipsis. ⁵³ Dixit ergo eis Jesus: Amen, amen dico vobis: nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis.

⁵⁴ Każdy, kto pożywa moje ciało i pije moją krew, ma życie wieczne, a Ja wskrzeszę go w dniu ostatecznym. ⁵⁴ Kto spożywa moje ciało i pije moją krew, ma życie wieczne a Ja wskrzeszę go w dniu ostatecznym. ⁵⁴ Whoso eateth my flesh, and drinketh my blood, hath eternal life; and I will raise him up at the last day. ⁵⁴ Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; et ego resuscitabo eum in novissimo die. ⁵⁴ Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam æternam: et ego resuscitabo eum in novissimo die.

⁵⁵ Moje ciało to prawdziwy pokarm, a krew moja to prawdziwy napój. ⁵⁵ Bo moje ciało naprawdę jest pokarmem, a moja krew naprawdę jest napojem. ⁵⁵ For my flesh is meat indeed, and my blood is drink indeed. ⁵⁵ Caro enim mea verus est cibus, et sanguis meus verus est potus. ⁵⁵ Caro enim mea vere est cibus: et sanguis meus, vere est potus;

⁵⁶ Kto pożywa moje ciało i pije moją krew, stanowi jedno ze Mną, a Ja z nim. ⁵⁶ Kto spożywa moje ciało i pije moją krew, pozostaje we Mnie, a Ja w nim . ⁵⁶ He that eateth my flesh, and drinketh my blood, dwelleth in me, and I in him. ⁵⁶ Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. ⁵⁶ qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo.

⁵⁷ Podobnie jak mnie posłał żyjący Ojciec, a Ja żyję dzięki Ojcu, tak też i ten, kto Mnie spożywa, będzie żył przeze Mnie. ⁵⁷ Podobnie jak Mnie posłał Ojciec, który żyje, i jak Ja żyję dzięki Ojcu, tak również ten, kto Mnie spożywa, będzie żył dzięki Mnie. ⁵⁷ As the living Father hath sent me, and I live by the Father: so he that eateth me, even he shall live by me. ⁵⁷ Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et, qui manducat me, et ipse vivet propter me. ⁵⁷ Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivet propter me.

⁵⁸ Oto chleb, który z nieba zstąpił. Nie jest on podobny do chleba, który spożywali wasi ojcowie i pomarli. Kto pożywa ten chleb, będzie żył na wieki. ⁵⁸ To jest właśnie chleb, który zstąpił z nieba; inny od tego, jaki jedli przodkowie i pomarli. Kto spożywa ten chleb, będzie żył na wieki”. ⁵⁸ This is that bread which came down from heaven: not as your fathers did eat manna, and are dead: he that eateth of this bread shall live for ever. ⁵⁸ Hic est panis, qui de caelo descendit, non sicut manducaverunt patres et mortui sunt; qui manducat hunc panem, vivet in aeternum ”. ⁵⁸ Hic est panis qui de cælo descendit. Non sicut manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt. Qui manducat hunc panem, vivet in æternum.

⁵⁹ Wszystko to powiedzial, kiedy nauczał w synagodze w Kafarnaum. ⁵⁹ O tym mówił Jezus w synagodze , gdy nauczał w Kafarnaum. ⁵⁹ These things said he in the synagogue, as he taught in Capernaum. ⁵⁹ Haec dixit in synagoga docens in Capharnaum. ⁵⁹ Hæc dixit in synagoga docens, in Capharnaum.

⁶⁰ Wielu tedy uczniów, usłyszawszy to, mówiło: Trudna to mowa!Któż może jej słuchać? ⁶⁰ Wielu z grona Jego uczniów, którzy to usłyszeli, twierdziło: „Ta nauka jest trudna do przyjęcia. Któż może tego słuchać?”. ⁶⁰ Many therefore of his disciples, when they had heard [this], said, This is an hard saying; who can hear it? ⁶⁰ Multi ergo audientes ex discipulis eius dixerunt: “ Durus est hic sermo! Quis potest eum audire? ”. ⁶⁰ Multi ergo audientes ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo, et quis potest eum audire?

⁶¹ A Jezus, skoro tylko zauważył, że uczniowie poczęli szemrać, rzekł do nich: To już tym się gorszycie? ⁶¹ Jezus świadom, że Jego uczniowie oburzają się na to, co mówił, zwrócił się do nich: „Tak was to gorszy? ⁶¹ When Jesus knew in himself that his disciples murmured at it, he said unto them, Doth this offend you? ⁶¹ Sciens autem Iesus apud semetipsum quia murmurarent de hoc discipuli eius, dixit eis: “ Hoc vos scandalizat? ⁶¹ Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de hoc discipuli ejus, dixit eis: Hoc vos scandalizat?

⁶² [A cóż będzie], gdy zobaczycie Syna Człowieczego wstępującego tam, gdzie był przedtem? ⁶² A co będzie, gdy zobaczycie Syna Człowieczego wstępującego tam, gdzie był poprzednio? ⁶² [What] and if ye shall see the Son of man ascend up where he was before? ⁶² Si ergo videritis Filium hominis ascendentem, ubi erat prius? ⁶² si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius?

⁶³ Tylko duch daje życie, ciało zaś na nic się nie przyda. Słowa, które Ja do was wypowiedziałem, są i duchem, i życiem. ⁶³ To Duch daje życie – ciało nie przydaje się na nic. Słowa, które wam powiedziałem, są właśnie Duchem i życiem. ⁶³ It is the spirit that quickeneth; the flesh profiteth nothing: the words that I speak unto you, [they] are spirit, and [they] are life. ⁶³ Spiritus est, qui vivificat, caro non prodest quidquam; verba, quae ego locutus sum vobis, Spiritus sunt et vita sunt. ⁶³ Spiritus est qui vivificat: caro non prodest quidquam: verba quæ ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt.

⁶⁴ Wśród was są jednak tacy, którzy nie mają wiary. Jezus wiedział bowiem od początku, którzy to są ci, co nie mają wiary. Wiedział też, kto miał Go wydać. ⁶⁴ Wśród was są jednak tacy, którzy nie wierzą”. Jezus bowiem od początku wiedział o tych, którzy nie wierzyli, oraz o tym, który miał Go zdradzić. ⁶⁴ But there are some of you that believe not. For Jesus knew from the beginning who they were that believed not, and who should betray him. ⁶⁴ Sed sunt quidam ex vobis, qui non credunt ”. Sciebat enim ab initio Iesus, qui essent non credentes, et quis traditurus esset eum. ⁶⁴ Sed sunt quidam ex vobis qui non credunt. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent non credentes, et quis traditurus esset eum.

⁶⁵ Rzekł tedy do nich: Oto dlaczego powiedziałem wam: Nikt nie może przyjść do Mnie, jeżeli nie zostało mu to dane od Ojca. ⁶⁵ I dodał: „Dlatego właśnie powiedziałem wam: Nikt nie może przyjść do Mnie, jeśli Ojciec mu tego nie da”. ⁶⁵ And he said, Therefore said I unto you, that no man can come unto me, except it were given unto him of my Father. ⁶⁵ Et dicebat: “ Propterea dixi vobis: Nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre ”. ⁶⁵ Et dicebat: Propterea dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo.

⁶⁶ Wtedy odeszło wielu Jego uczniów i już Mu nie towarzyszyli. ⁶⁶ Odtąd wielu Jego uczniów wycofało się i już więcej z Nim nie chodziło. ⁶⁶ ¶ From that [time] many of his disciples went back, and walked no more with him. ⁶⁶ Ex hoc multi discipulorum eius abierunt retro et iam non cum illo ambulabant. ⁶⁶ Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro: et jam non cum illo ambulabant.

⁶⁷ Zapytał więc Jezus Dwunastu: Czyż i wy chcecie odejść? ⁶⁷ Jezus zapytał Dwunastu: „Czy i wy chcecie odejść?”. ⁶⁷ Then said Jesus unto the twelve, Will ye also go away? ⁶⁷ Dixit ergo Iesus ad Duodecim: “ Numquid et vos vultis abire? ”. ⁶⁷ Dixit ergo Jesus ad duodecim: Numquid et vos vultis abire?

⁶⁸ Na to rzekł Szymon Piotr: Panie, do kogóż pójdziemy? Przecież to Ty masz słowa życia wiecznego. ⁶⁸ Na to odparł Szymon Piotr: „Panie, do kogo mielibyśmy pójść? Przecież Ty masz słowa życia wiecznego. ⁶⁸ Then Simon Peter answered him, Lord, to whom shall we go? thou hast the words of eternal life. ⁶⁸ Respondit ei Simon Petrus: “ Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes; ⁶⁸ Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? verba vitæ æternæ habes:

⁶⁹ A myśmy uwierzyli i zrozumieli, że Ty jesteś Świętym Boga. ⁶⁹ A my uwierzyliśmy i przekonaliśmy się, że Ty jesteś Świętym Boga ”. ⁶⁹ And we believe and are sure that thou art that Christ, the Son of the living God. ⁶⁹ et nos credidimus et cognovimus quia tu es Sanctus Dei ”. ⁶⁹ et nos credidimus, et cognovimus quia tu es Christus Filius Dei.

⁷⁰ W odpowiedzi rzekł do nich Jezus: Czyż nie wybrałem was [wszystkich) dwunastu? A jednak jeden z was jest diabłem. ⁷⁰ Wtedy Jezus im oznajmił: „Czyż nie wybrałem was Dwunastu ? Jednak jeden z was jest diabłem ”. ⁷⁰ Jesus answered them, Have not I chosen you twelve, and one of you is a devil? ⁷⁰ Respondit eis Iesus: “ Nonne ego vos Duodecim elegi? Et ex vobis unus Diabolus est ”. ⁷⁰ Respondit eis Jesus: Nonne ego vos duodecim elegi: et ex vobis unus diabolus est?

⁷¹ Mówił zaś o Judaszu, [synu] Szymona Iskarioty. On to właśnie, jako jeden z Dwunastu, miał Go wydać. ⁷¹ Powiedział to zaś o Judaszu , synu Szymona Iskarioty, który miał Go zdradzić, mimo iż był jednym z Dwunastu. ⁷¹ He spake of Judas Iscariot [the son] of Simon: for he it was that should betray him, being one of the twelve. ⁷¹ Dicebat autem Iudam Simonis Iscariotis; hic enim erat traditurus eum, cum esset unus ex Duodecim. ⁷¹ Dicebat autem Judam Simonis Iscariotem: hic enim erat traditurus eum, cum esset unus ex duodecim.

JOH 6

⁴⁸ Ja jestem chlebem życia. ⁴⁸ Ja jestem chlebem życia. ⁴⁸ I am that bread of life. ⁴⁸ Ego sum panis vitae. ⁴⁸ Ego sum panis vitæ.

JOH 6

⁴⁸ Ja jestem chlebem życia. ⁴⁸ Ja jestem chlebem życia. ⁴⁸ I am that bread of life. ⁴⁸ Ego sum panis vitae. ⁴⁸ Ego sum panis vitæ.

JOH 7

¹ Potem chodził Jezus po Galilei. Nie chciał już dłużej przebywać w Judei, bo Żydzi mieli zamiar Go zabić. ¹ Po tych wydarzeniach Jezus chodził po Galilei . Nie chciał bowiem iść do Judei , gdyż Żydzi usiłowali Go zabić. ¹ After these things Jesus walked in Galilee: for he would not walk in Jewry, because the Jews sought to kill him. ¹ Et post haec ambulabat Iesus in Galilaeam; non enim volebat in Iudaeam ambulare, quia quaerebant eum Iudaei interficere. ¹ Post hæc autem ambulabat Jesus in Galilæam: non enim volebat in Judæam ambulare, quia quærebant eum Judæi interficere.

² Zbliżało się zaś żydowskie święto Namiotów. ² A zbliżało się żydowskie Święto Namiotów . ² Now the Jews’ feast of tabernacles was at hand. ² Erat autem in proximo dies festus Iudaeorum, Scenopegia. ² Erat autem in proximo dies festus Judæorum, Scenopegia.

³ Powiedzieli więc Jego bracia do Niego: Odejdź już stąd i udaj się do Judei, aby Twoi uczniowie również zobaczyli czyny, których Ty dokonujesz. ³ Powiedzieli więc do Jezusa Jego bracia : „Odejdź stąd i idź do Judei, aby również Twoi uczniowie mogli zobaczyć czyny, których dokonujesz. ³ His brethren therefore said unto him, Depart hence, and go into Judæa, that thy disciples also may see the works that thou doest. ³ Dixerunt ergo ad eum fratres eius: “ Transi hinc et vade in Iudaeam, ut et discipuli tui videant opera tua, quae facis. ³ Dixerunt autem ad eum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judæam, ut et discipuli tui videant opera tua, quæ facis.

⁴ Nikt bowiem nie czyni niczego w ukryciu, jeżeli chce, by o nim powszechnie wiedziano. Skoro więc Ty czynisz takie rzeczy, to okaż się światu. ⁴ Nikt bowiem nie działa niczego w ukryciu, jeśli stara się być jawnym. Jeśli więc czynisz takie rzeczy, to ujawnij się światu”. ⁴ For [there is] no man [that] doeth any thing in secret, and he himself seeketh to be known openly. If thou do these things, shew thyself to the world. ⁴ Nemo quippe in occulto quid facit et quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo ”. ⁴ Nemo quippe in occulto quid facit, et quærit ipse in palam esse: si hæc facis, manifesta teipsum mundo.

⁵ Nawet Jego bracia nie wierzyli bowiem w Niego. ⁵ Jego bracia bowiem nie wierzyli w Niego. ⁵ For neither did his brethren believe in him. ⁵ Neque enim fratres eius credebant in eum. ⁵ Neque enim fratres ejus credebant in eum.

⁶ Powiedział więc do nich Jezus: Mój czas jeszcze nie nadszedl, ale na was zawsze jest pora. ⁶ Jezus im odpowiedział: „Mój czas jeszcze nie nadszedł, podczas gdy dla was każdy czas jest odpowiedni. ⁶ Then Jesus said unto them, My time is not yet come: but your time is alway ready. ⁶ Dicit ergo eis Iesus: “ Tempus meum nondum adest, tempus autem vestrum semer est paratum. ⁶ Dicit ergo eis Jesus: Tempus meum nondum advenit: tempus autem vestrum semper est paratum.

⁷ Was nie może świat nienawidzić. Mnie nienawidzi, gdyż Ja wydaję złe świadectwo o jego uczynkach. ⁷ Was świat nie może nienawidzić – Mnie zaś nienawidzi, gdyż Ja poświadczam, że jego dzieła są złe. ⁷ The world cannot hate you; but me it hateth, because I testify of it, that the works thereof are evil. ⁷ Non potest mundus odisse vos; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera eius mala sunt. ⁷ Non potest mundus odisse vos: me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo quod opera ejus mala sunt.

⁸ Wy już idźcie na święto. Ja zaś nie idę na to święto, bo mój czas jeszcze nie nadszedł. ⁸ To wy udajcie się na święto. Ja nie pójdę na to święto, ponieważ mój czas jeszcze się nie wypełnił”. ⁸ Go ye up unto this feast: I go not up yet unto this feast; for my time is not yet full come. ⁸ Vos ascendite ad diem festum; ego non ascendo ad diem festum istum, quia meum tempus nondum impletum est ”. ⁸ Vos ascendite ad diem festum hunc, ego autem non ascendo ad diem festum istum: quia meum tempus nondum impletum est.

⁹ Powiedziawszy im to, pozostał w Galilei. ⁹ Po tej wypowiedzi pozostał w Galilei. ⁹ When he had said these words unto them, he abode [still] in Galilee. ⁹ Haec autem cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. ⁹ Hæc cum dixisset, ipse mansit in Galilæa.

¹⁰ A kiedy bracia Jego udali się już na święto, wówczas poszedł i On, lecz nie na oczach wszystkich, ale w ukryciu. ¹⁰ Gdy Jego bracia poszli na święto, poszedł na nie także i On; jednak nie jawnie, lecz potajemnie. ¹⁰ ¶ But when his brethren were gone up, then went he also up unto the feast, not openly, but as it were in secret. ¹⁰ Ut autem ascenderunt fratres eius ad diem festum, tunc et ipse ascendit, non manifeste sed quasi in occulto. ¹⁰ Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum non manifeste, sed quasi in occulto.

¹¹ Tymczasem Żydzi już podczas święta szukali Go pytając: ¹¹ Podczas święta Żydzi poszukiwali Go, rozpytując się: „Gdzież On jest?”. ¹¹ Then the Jews sought him at the feast, and said, Where is he? ¹¹ Iudaei ergo quaerebant eum in die festo et dicebant: “ Ubi est ille? ”. ¹¹ Judæi ergo quærebant eum in die festo, et dicebant: Ubi est ille?

¹² Gdzież On jest? Wśród rzesz zaś szeptano o Nim wiele rzeczy: jedni mówili, że jest dobry, a drudzy przeciwnie, że po prostu zwodzi tłumy. ¹² Także wśród tłumów powstało z Jego powodu wielkie zamieszanie: jedni twierdzili, że jest dobry, inni natomiast, że nie, lecz zwodzi lud. ¹² And there was much murmuring among the people concerning him: for some said, He is a good man: others said, Nay; but he deceiveth the people. ¹² Et murmur multus de eo erat in turba. Alii quidem dicebant: “ Bonus est! ”; alii autem dicebant: “ Non, sed seducit turbam! ”. ¹² Et murmur multum erat in turba de eo. Quidam enim dicebant: Quia bonus est. Alii autem dicebant: Non, sed seducit turbas.

¹³ Lecz jawnie nikt o Nim nic nie mówił z obawy przed Żydami. ¹³ Jednak z obawy przed Żydami nikt nie odważył się mówić o Nim jawnie. ¹³ Howbeit no man spake openly of him for fear of the Jews. ¹³ Nemo tamen palam loquebatur de illo propter metum Iudaeorum. ¹³ Nemo tamen palam loquebatur de illo propter metum Judæorum.

¹⁴ A Jezus dopiero wtedy, gdy upłynęła połowa świąt, przybył do świątyni i począł nauczać. ¹⁴ W połowie święta Jezus poszedł do świątyni i nauczał. ¹⁴ ¶ Now about the midst of the feast Jesus went up into the temple, and taught. ¹⁴ Iam autem die festo mediante, ascendit Iesus in templum et docebat. ¹⁴ Jam autem die festo mediante, ascendit Jesus in templum, et docebat.

¹⁵ I zdumiewali się Żydzi mówiąc: Skąd On zna tak dobrze Pisma, skoro w ogóle się nie uczył? ¹⁵ Zdumieni Żydzi pytali: „Skąd On tak dobrze zna Pisma, skoro się nie uczył? ”. ¹⁵ And the Jews marvelled, saying, How knoweth this man letters, having never learned? ¹⁵ Mirabantur ergo Iudaei dicentes: “ Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? ”. ¹⁵ Et mirabantur Judæi, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit?

¹⁶ Wtedy sam Jezus odpowiedział im w ten sposób: Moja nauka nie jest moją, lecz Tego, który Mnie posłał. ¹⁶ Jezus im odpowiedział: „Moja nauka nie jest moja, lecz pochodzi od Tego, który Mnie posłał. ¹⁶ Jesus answered them, and said, My doctrine is not mine, but his that sent me. ¹⁶ Respondit ergo eis Iesus et dixit: “ Mea doctrina non est mea sed eius, qui misit me. ¹⁶ Respondit eis Jesus, et dixit: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me.

¹⁷ Jeśli ktoś pragnie wypełniać Jego wolę, rychło będzie mógł poznać, czy jest to nauka od Boga, czy przekazuję ją sam od siebie. ¹⁷ Jeśli ktoś chce spełniać Jego wolę, przekona się, czy ta nauka pochodzi od Boga, czy też nauczam sam od siebie. ¹⁷ If any man will do his will, he shall know of the doctrine, whether it be of God, or [whether] I speak of myself. ¹⁷ Si quis voluerit voluntatem eius facere, cognoscet de doctrina utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. ¹⁷ Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina, utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar.

¹⁸ Kto przemawia tylko we własnym imieniu, ten szuka jedynie swojej chwały. Kto zaś szuka chwały tego, który go posłał, ten godzien jest wiary i nie ma w nim żadnej nieprawości. ¹⁸ Kto przemawia od siebie, szuka własnej chwały, ten zaś, kto szuka chwały Tego, który go posłał, okazuje się wiarygodny i nie ma w nim nieuczciwości. ¹⁸ He that speaketh of himself seeketh his own glory: but he that seeketh his glory that sent him, the same is true, and no unrighteousness is in him. ¹⁸ Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit; qui autem quaerit gloriam eius, qui misit illum, hic verax est, et iniustitia in illo non est. ¹⁸ Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quærit; qui autem quærit gloriam ejus qui misit eum, hic verax est, et injustitia in illo non est.

¹⁹ Czyż Mojżesz nie dał wam Prawa? A przecież nikt z was nie zachowuje Prawa. Dlaczego chcecie Mnie zgładzić? ¹⁹ Czy to nie Mojżesz dał wam Prawo ? A mimo to nikt z was nie przestrzega tego Prawa. Dlaczego usiłujecie Mnie zabić?”. ¹⁹ Did not Moses give you the law, and [yet] none of you keepeth the law? Why go ye about to kill me? ¹⁹ Nonne Moyses dedit vobis legem? Et nemo ex vobis facit legem. Quid me quaeritis interficere? ”. ¹⁹ Nonne Moyses dedit vobis legem: et nemo ex vobis facit legem?

²⁰ A cały tłum zawołał na to: Zły duch Cię opętał. Któż chce Cię zgładzić? ²⁰ Wtedy tłum zaczął krzyczeć: „Jesteś opętany przez demona ! Kto usiłuje Cię zabić?”. ²⁰ The people answered and said, Thou hast a devil: who goeth about to kill thee? ²⁰ Respondit turba: “ Daemonium habes! Quis te quaerit interficere? ”. ²⁰ Quid me quæritis interficere? Respondit turba, et dixit: Dæmonium habes: quis te quæret interficere?

²¹ Odpowiadając Jezus rzekł do nich: Dokonałem na razie tylko jednego czynu, a już tak was to dziwi. ²¹ Na co Jezus odparł: „Dokonałem jednego czynu , a was wszystkich to dziwi. ²¹ Jesus answered and said unto them, I have done one work, and ye all marvel. ²¹ Respondit Iesus et dixit eis: “ Unum opus feci, et omnes miramini. ²¹ Respondit Jesus et dixit eis: Unum opus feci, et omnes miramini:

²² Mojżesz kazał wam poddawać się obrzezaniu które zresztą nie pochodzi od Mojżesza, lecz od jego przodków i wy dokonujecie obrzezań [nawet] w szabat. ²² Przecież to Mojżesz dał wam obrzezanie – a nie pochodzi ono od niego, lecz od praojców – i w szabat dokonujecie obrzezania człowieka. ²² Moses therefore gave unto you circumcision; (not because it is of Moses, but of the fathers;) and ye on the sabbath day circumcise a man. ²² Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem — non quia ex Moyse est sed ex patribus — et in sabbato circumciditis hominem. ²² propterea Moyses dedit vobis circumcisionem (non quia ex Moyse est, sed ex patribus), et in sabbato circumciditis hominem.

²³ Otóż jeżeli człowiek by zachować Prawo Mojżeszowe może się poddawać obrzezaniu także w szabat, to dlaczego wy macie Mi za złe to, że w szabat uleczyłem całego człowieka? ²³ Jeśli więc dokonuje się obrzezania kogoś w szabat, aby nie naruszyć Prawa Mojżeszowego, to dlaczego oburzacie się na Mnie, że w szabat uzdrowiłem całego człowieka? ²³ If a man on the sabbath day receive circumcision, that the law of Moses should not be broken; are ye angry at me, because I have made a man every whit whole on the sabbath day? ²³ Si circumcisionem accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysis, mihi indignamini, quia totum hominem sanum feci in sabbato? ²³ Si circumcisionem accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi: mihi indignamini quia totum hominem sanum feci in sabbato?

²⁴ Nie sądźcie tylko po zewnętrznych pozorach, lecz starajcie się wydawać sprawiedliwe wyroki. ²⁴ Nie osądzajcie według pozorów, lecz wydawajcie sprawiedliwy wyrok”. ²⁴ Judge not according to the appearance, but judge righteous judgment. ²⁴ Nolite iudicare secundum faciem, sed iustum iudicium iudicate ”. ²⁴ Nolite judicare secundum faciem, sed justum judicium judicate.

²⁵ A niektórzy spośród mieszkańców Jerozolimy mówili: Czyż to nie jest Ten, którego usiłują zgładzić? ²⁵ Niektórzy mieszkańcy Jerozolimy zastanawiali się: „Czy nie jest On tym, którego usiłują zabić? ²⁵ Then said some of them of Jerusalem, Is not this he, whom they seek to kill? ²⁵ Dicebant ergo quidam ex Hierosolymitis: “ Nonne hic est, quem quaerunt interficere? ²⁵ Dicebant ergo quidam ex Jerosolymis: Nonne hic est, quem quærunt interficere?

²⁶ Tymczasem On jawnie tu przemawia, a nikt nie sprzeciwia się Mu. Czyżby starsi naszego ludu uznali, że jest rzeczywiście Mesjaszem? ²⁶ Tymczasem naucza całkiem jawnie i nikt Mu się nie sprzeciwia. Może przywódcy rzeczywiście uznali, że jest Chrystusem ? ²⁶ But, lo, he speaketh boldly, and they say nothing unto him. Do the rulers know indeed that this is the very Christ? ²⁶ Et ecce palam loquitur, et nihil ei dicunt. Numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus? ²⁶ et ecce palam loquitur, et nihil ei dicunt. Numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus?

²⁷ Wiemy przecież, skąd On pochodzi, natomiast gdy Mesjasz przyjdzie, nikt nie będzie wiedział, skąd jest. ²⁷ Wiemy jednak, skąd On pochodzi. Gdy natomiast przyjdzie Chrystus, nikt nie będzie wiedział, skąd pochodzi ”. ²⁷ Howbeit we know this man whence he is: but when Christ cometh, no man knoweth whence he is. ²⁷ Sed hunc scimus unde sit, Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit ”. ²⁷ Sed hunc scimus unde sit: Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit.

²⁸ Jezus zaś nauczając w świątyni wołał: Znacie Mnie i wiecie, skąd jestem. Lecz Ja nie przyszedłem do was z własnej woli. Samą Prawdą jest Ten, który Mnie posłał, ale wy Go nie znacie. ²⁸ Jezus zaś, nauczając, wołał z mocą w świątyni : „Wprawdzie znacie Mnie i wiecie, skąd pochodzę. Nie przyszedłem jednak od samego siebie, ale wiarygodny jest Ten, który Mnie posłał, a którego wy nie znacie. ²⁸ Then cried Jesus in the temple as he taught, saying, Ye both know me, and ye know whence I am: and I am not come of myself, but he that sent me is true, whom ye know not. ²⁸ Clamavit ergo docens in templo Iesus et dicens: “ Et me scitis et unde sim scitis. Et a meipso non veni, sed est verus, qui misit me, quem vos non scitis. ²⁸ Clamabat ergo Jesus in templo docens, et dicens: Et me scitis, et unde sim scitis: et a meipso non veni, sed est verus qui misit me, quem vos nescitis.

²⁹ A Ja znam Go, bo od Niego jestem i On Mnie posłał. ²⁹ Ja Go znam, gdyż od Niego pochodzę – to On Mnie posłał”. ²⁹ But I know him: for I am from him, and he hath sent me. ²⁹ Ego scio eum, quia ab ipso sum, et ipse me misit ”. ²⁹ Ego scio eum: quia ab ipso sum, et ipse me misit.

³⁰ Wówczas postanowili Go pojmać, ale nikt nie podniósł na Niego ręki, ponieważ nie nadeszła jeszcze Jego godzina. ³⁰ Próbowano Go więc uwięzić. Nikt Go jednak nie pojmał, ponieważ nie nadeszła jeszcze Jego godzina. ³⁰ Then they sought to take him: but no man laid hands on him, because his hour was not yet come. ³⁰ Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora eius. ³⁰ Quærebant ergo eum apprehendere: et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus.

³¹ Wielu zaś spośród tłumu uwierzyło w Niego mówiąc: Czyż Mojżesz, gdy przyjdzie, uczyni więcej znaków, niż On uczynił? ³¹ Wielu z tłumu uwierzyło w Niego i mówiło: „Czy Chrystus, gdy przyjdzie, dokona więcej znaków, niż On uczynił?”. ³¹ And many of the people believed on him, and said, When Christ cometh, will he do more miracles than these which this [man] hath done? ³¹ De turba autem multi crediderunt in eum et dicebant: “ Christus cum venerit, numquid plura signa faciet quam quae hic fecit? ”. ³¹ De turba autem multi crediderunt in eum, et dicebant: Christus cum venerit, numquid plura signa faciet quam quæ hic facit?

³² Kiedy faryzeusze usłyszeli, że lud poruszony tak właśnie wyrażał się o Nim, wtedy kapłani razem z faryzeuszami wysłali strażników, aby Go pojmać. ³² Do faryzeuszów dotarło to, że ludzie oburzali się na Jezusa . Stąd wyżsi kapłani i faryzeusze posłali sługi, aby Go pojmali. ³² ¶ The Pharisees heard that the people murmured such things concerning him; and the Pharisees and the chief priests sent officers to take him. ³² Audierunt pharisaei turbam murmurantem de illo haec et miserunt pontifices et pharisaei ministros, ut apprehenderent eum. ³² Audierunt pharisæi turbam murmurantem de illo hæc: et miserunt principes et pharisæi ministros ut apprehenderent eum.

³³ Ale Jezus rzekł: Już niedługo pozostanę z wami; odejdę do Tego, który Mnie posłał. ³³ Wtedy Jezus oświadczył: „Jeszcze krótko będę wśród was, gdyż odchodzę do Tego, który Mnie posłał. ³³ Then said Jesus unto them, Yet a little while am I with you, and [then] I go unto him that sent me. ³³ Dixit ergo Iesus: “ Adhuc modicum tempus vobiscum sum et vado ad eum, qui misit me. ³³ Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum tempus vobiscum sum: et vado ad eum qui me misit.

³⁴ Wy będziecie Mnie szukać, ale Mnie nie znajdziecie, tam zaś, gdzie Ja później będę przebywał, wy wejść nie możecie. ³⁴ Będziecie Mnie szukać, lecz nie znajdziecie, gdyż nie będziecie mogli pójść tam, gdzie Ja jestem”. ³⁴ Ye shall seek me, and shall not find [me]: and where I am, [thither] ye cannot come. ³⁴ Quaeretis me et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire ”. ³⁴ Quæretis me, et non invenietis: et ubi ego sum, vos non potestis venire.

³⁵ Mówili tedy Żydzi między sobą: Dokąd to On zamierza pójść, że nie będziemy mogli Go znaleźć? Czy chce się udac do Żydów żyjących w rozproszeniu wśród Greków po to, by właśnie Greków nauczać? ³⁵ Żydzi zastanawiali się więc między sobą: „Dokąd On zamierza pójść, że nie będziemy mogli Go odnaleźć? Może chce wyruszyć do rozproszonych w świecie helleńskim rodaków i nauczać Greków ? ³⁵ Then said the Jews among themselves, Whither will he go, that we shall not find him? will he go unto the dispersed among the Gentiles, and teach the Gentiles? ³⁵ Dixerunt ergo Iudaei ad seipsos: “ Quo hic iturus est, quia nos non inveniemus eum? Numquid in dispersionem Graecorum iturus est et docturus Graecos? ³⁵ Dixerunt ergo Judæi ad semetipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem gentium iturus est, et docturus gentes?

³⁶ Cóż znaczą wypowiedziane przez Niego słowa: Wy będziecie Mnie szukać, ale Mnie nie znajdziecie, tam zaś, gdzie Ja później będę przebywal, wy wejść nie możecie? ³⁶ Co znaczą te słowa: «Będziecie Mnie szukać, lecz nie znajdziecie, gdyż nie będziecie mogli pójść tam, gdzie Ja jestem»?”. ³⁶ What [manner of] saying is this that he said, Ye shall seek me, and shall not find [me]: and where I am, [thither] ye cannot come? ³⁶ Quis est hic sermo, quem dixit: “Quaeretis me et non invenietis” et: “Ubi sum ego, vos non potestis venire”? ”. ³⁶ quis est hic sermo, quem dixit: Quæretis me, et non invenietis: et ubi sum ego, vos non potestis venire?

³⁷ A w ostatnim, najuroczystszym dniu święta Jezus stojąc wołał bardzo donośnym głosem: Kto odczuwa pragnienie, a wierzy we Mnie, niech przyjdzie do Mnie i niech pije. ³⁷ W ostatnim, najbardziej uroczystym dniu świąt , Jezus wstał i zawołał z mocą: „Jeśli ktoś jest spragniony, niech przyjdzie do Mnie i pije, wierząc we Mnie. ³⁷ In the last day, that great [day] of the feast, Jesus stood and cried, saying, If any man thirst, let him come unto me, and drink. ³⁷ In novissimo autem die magno festivitatis stabat Iesus et clamavit dicens: “ Si quis sitit, veniat ad me et bibat, ³⁷ In novissimo autem die magno festivitatis stabat Jesus, et clamabat dicens: Si quis sitit, veniat ad me et bibat.

³⁸ Wowczas sprawdzą się na nim słowa Pisma: Strumienie wody żywej popłyną z jego wnętrza. ³⁸ Jak mówi Pismo : Z jego wnętrza popłyną strumienie wody dającej życie”. ³⁸ He that believeth on me, as the scripture hath said, out of his belly shall flow rivers of living water. ³⁸ qui credit in me. Sicut dixit Scriptura, flumina de ventre eius fluent aquae vivae ”. ³⁸ Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ.

³⁹ Mówiąc to myślał o Duchu, którego mieli otrzymać wszyscy wierzący w Niego. Dotychczas bowiem Duch nie był dany, ponie-waż sam Jezus nie został jeszcze uwielbion. ³⁹ Powiedział to zaś o Duchu , którego mieli otrzymać wierzący w Niego. Duch bowiem jeszcze nie zstąpił, ponieważ nie dokonało się uwielbienie Jezusa. ³⁹ (But this spake he of the Spirit, which they that believe on him should receive: for the Holy Ghost was not yet [given]; because that Jesus was not yet glorified.) ³⁹ Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant qui crediderant in eum. Nondum enim erat Spiritus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus. ³⁹ Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum: nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus.

⁴⁰ A wtedy wśród tłumów, które Go słuchaly, odezwały się głosy: Oto prawdziwy prorok. ⁴⁰ Niektórzy z tłumu po usłyszeniu tych słów mówili: „On rzeczywiście jest prorokiem ”. ⁴⁰ ¶ Many of the people therefore, when they heard this saying, said, Of a truth this is the Prophet. ⁴⁰ Ex illa ergo turba, cum audissent hos sermones, dicebant: “ Hic est vere propheta! ”; ⁴⁰ Ex illa ergo turba cum audissent hos sermones ejus, dicebant: Hic est vere propheta.

⁴¹ Inni mówili: To jest Mesjasz! A jeszcze inni pytali: Ale czyż Mesjasz mial przyjśc z Galilei? ⁴¹ Inni stwierdzali: „On jest Chrystusem ”. Inni jednak pytali: „Czy Chrystus może pochodzić z Galilei ? ⁴¹ Others said, This is the Christ. But some said, Shall Christ come out of Galilee? ⁴¹ alii dicebant: “ Hic est Christus! ”; quidam autem dicebant: “ Numquid a Galilaea Christus venit? ⁴¹ Alii dicebant: Hic est Christus. Quidam autem dicebant: Numquid a Galilæa venit Christus?

⁴² Czyż Pismo nie mówi, że Mesjasz ma przyjść z miasta Betlejem, z pokolenia Dawidowego? ⁴² Czyż Pismo nie wskazało, że Chrystus będzie potomkiem Dawida i że przyjdzie z Betlejem , miejscowości, z której pochodził Dawid?”. ⁴² Hath not the scripture said, That Christ cometh of the seed of David, and out of the town of Bethlehem, where David was? ⁴² Nonne Scriptura dixit: “Ex semine David et de Bethlehem castello, ubi erat David, venit Christus”? ”. ⁴² nonne Scriptura dicit: Quia ex semine David, et de Bethlehem castello, ubi erat David, venit Christus?

⁴³ I doszło do rozdwojenia w tłumie z Jego powodu. ⁴³ I tak doszło z Jego powodu do podziału wśród zebranego tłumu. ⁴³ So there was a division among the people because of him. ⁴³ Dissensio itaque facta est in turba propter eum. ⁴³ Dissensio itaque facta est in turba propter eum.

⁴⁴ Niektórzy chcieli Go nawet pojmać, ale nikt nie miał odwagi podnieść na Niego ręki. ⁴⁴ Niektórzy chcieli Go uwięzić, lecz nikt nie odważył się Go pojmać. ⁴⁴ And some of them would have taken him; but no man laid hands on him. ⁴⁴ Quidam autem ex ipsis volebant apprehendere eum, sed nemo misit super illum manus. ⁴⁴ Quidam autem ex ipsis volebant apprehendere eum: sed nemo misit super eum manus.

⁴⁵ Kiedy zaś strażnicy wrócili do kapłanów i faryzeuszów, wtedy zapytano ich: Dlaczego nie pojmaliście Go? ⁴⁵ Tymczasem słudzy powrócili do wyższych kapłanów i faryzeuszów . Ci zapytali ich: „Dlaczego nie przywiedliście Go tutaj?”. ⁴⁵ ¶ Then came the officers to the chief priests and Pharisees; and they said unto them, Why have ye not brought him? ⁴⁵ Venerunt ergo ministri ad pontifices et pharisaeos; et dixerunt eis illi: “ Quare non adduxistis eum? ”. ⁴⁵ Venerunt ergo ministri ad pontifices et pharisæos. Et dixerunt eis illi: Quare non adduxistis illum?

⁴⁶ A strażnicy odpowiedzieli: Nikt i nigdy nie przemawiał tak, jak przemawia ten człowiek. ⁴⁶ Słudzy odpowiedzieli: „Nigdy żaden człowiek tak nie przemawiał”. ⁴⁶ The officers answered, Never man spake like this man. ⁴⁶ Responderunt ministri: “ Numquam sic locutus est homo ”. ⁴⁶ Responderunt ministri: Numquam sic locutus est homo, sicut hic homo.

⁴⁷ Zapytali ich tedy faryzeusze: Czyż i wy daliście się oszukać? ⁴⁷ Faryzeusze zwrócili się do nich: „Czy może i wy daliście się Mu zwieść? ⁴⁷ Then answered them the Pharisees, Are ye also deceived? ⁴⁷ Responderunt ergo eis pharisaei: “ Numquid et vos seducti estis? ⁴⁷ Responderunt ergo eis pharisæi: Numquid et vos seducti estis?

⁴⁸ Czy uwierzył w Niego ktokolwiek spośród starszych ludu lub faryzeuszy? ⁴⁸ Czy uwierzył w Niego któryś z przywódców albo faryzeuszów? ⁴⁸ Have any of the rulers or of the Pharisees believed on him? ⁴⁸ Numquid aliquis ex principibus credidit in eum aut ex pharisaeis? ⁴⁸ numquid ex principibus aliquis credidit in eum, aut ex pharisæis?

⁴⁹ Ten tłum zaś nie zna Prawa i jest przeklęty. ⁴⁹ A ten tłum nie znający Prawa jest przeklęty !”. ⁴⁹ But this people who knoweth not the law are cursed. ⁴⁹ Sed turba haec, quae non novit legem, maledicti sunt! ”. ⁴⁹ sed turba hæc, quæ non novit legem, maledicti sunt.

⁵⁰ I wtedy odezwał się jeden spośrod nich, imieniem Nikodem, ten, który przedtem przyszedł do Niego: ⁵⁰ Wówczas zabrał głos jeden z nich – Nikodem, który wcześniej przyszedł do Jezusa : ⁵⁰ Nicodemus saith unto them, (he that came to Jesus by night, being one of them,) ⁵⁰ Dicit Nicodemus ad eos, ille qui venit ad eum antea, qui unus erat ex ipsis: ⁵⁰ Dixit Nicodemus ad eos, ille qui venit ad eum nocte, qui unus erat ex ipsis:

⁵¹ Czy nasze Prawo może potępiać jakiegokolwiek człowieka, nim jeszcze przesłucha go i zbada jego czyny? ⁵¹ „Czy zgodnie z naszym Prawem nie osądza się człowieka, dopiero gdy się go wysłucha i rozpozna, co uczynił?”. ⁵¹ Doth our law judge [any] man, before it hear him, and know what he doeth? ⁵¹ “ Numquid lex nostra iudicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? ”. ⁵¹ Numquid lex nostra judicat hominem, nisi prius audierit ab ipso, et cognoverit quid faciat?

⁵² A oni zapytali go: Czy ty też jesteś z Galilei? Przypomnij sobie, zastanów się: przecież żaden prorok nie pochodzi z Galilei. ⁵² Odpowiedziano mu: „Czy i ty jesteś z Galilei ? Zbadaj , a przekonasz się, że żaden prorok nie wywodzi się z Galilei”. ⁵² They answered and said unto him, Art thou also of Galilee? Search, and look: for out of Galilee ariseth no prophet. ⁵² Responderunt et dixerunt ei: “ Numquid et tu ex Galilaea es? Scrutare et vide quia propheta a Galilaea non surgit! ”. ⁵² Responderunt, et dixerunt ei: Numquid et tu Galilæus es? scrutare Scripturas, et vide quia a Galilæa propheta non surgit.

⁵³ I rozeszli się wszyscy do swoich domów. ⁵³ I rozeszli się do swoich domów. ⁵³ And every man went unto his own house. ⁵³ Et reversi sunt unusquisque in domum suam. ⁵³ Et reversi sunt unusquisque in domum suam.

JOH 7

JOH 8

¹ A Jezus udał się na Górę Oliwną, ¹ Jezus natomiast udał się na Górę Oliwną . ¹ Jesus went unto the mount of Olives. ¹ Iesus autem perrexit in montem Oliveti. ¹ Jesus autem perrexit in montem Oliveti:

² lecz wczesnym rankiem dnia następnego znów przybył do świątyni. Kiedy zaś cały lud zgromadził się wokół Niego, wtedy On usiadłszy począł nauczać. ² Rankiem jednak przybył ponownie do świątyni . A gdy cały lud przyszedł do Niego, usiadł i nauczał ich. ² And early in the morning he came again into the temple, and all the people came unto him; and he sat down, and taught them. ² Diluculo autem iterum venit in templum, et omnis populus veniebat ad eum, et sedens docebat eos. ² et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos.

³ A uczeni w Piśmie i faryzeusze przyprowadzili do Niego niewiastę, którą pochwycili na cudzołóstwie. Gdy znalazła się pośrodku zebranych, powiedzieli do Niego: ³ Wtedy nauczyciele Pisma i faryzeusze przyprowadzili do Niego kobietę przyłapaną na cudzołóstwie. Postawili ją w środku i ³ And the scribes and Pharisees brought unto him a woman taken in adultery; and when they had set her in the midst, ³ Adducunt autem scribae et pharisaei mulierem in adulterio deprehensam et statuerunt eam in medio ³ Adducunt autem scribæ et pharisæi mulierem in adulterio deprehensam: et statuerunt eam in medio,

⁴ Nauczycielu, tę oto niewiastę dopiero co pochwyciliśmy na cudzołóstwie. ⁴ powiedzieli do Niego: „Nauczycielu , tę kobietę dopiero co przyłapano na cudzołóstwie. ⁴ They say unto him, Master, this woman was taken in adultery, in the very act. ⁴ et dicunt ei: “ Magister, haec mulier manifesto deprehensa est in adulterio. ⁴ et dixerunt ei: Magister, hæc mulier modo deprehensa est in adulterio.

⁵ Według Prawa Mojżeszowego powinniśmy ją ukamienować. A Ty co na to powiesz? ⁵ Mojżesz polecił nam w Prawie , aby takie kobiety kamienować. A jakie jest Twoje zdanie?”. ⁵ Now Moses in the law commanded us, that such should be stoned: but what sayest thou? ⁵ In lege autem Moyses mandavit nobis huiusmodi lapidare; tu ergo quid dicis? ”. ⁵ In lege autem Moyses mandavit nobis hujusmodi lapidare. Tu ergo quid dicis?

⁶ Mówiąc to przygotowali nań zasadzkę, żeby mieć następnie o co Go oskarżyć. Tymczasem Jezus pochyliwszy się pisał coś palcem na ziemi. ⁶ Mówili to, wystawiając Go na próbę, aby móc Go oskarżyć. Jezus tymczasem pochylił się i pisał palcem na ziemi. ⁶ This they said, tempting him, that they might have to accuse him. But Jesus stooped down, and with [his] finger wrote on the ground, [ as though he heard them not]. ⁶ Hoc autem dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. Iesus autem inclinans se deorsum digito scribebat in terra. ⁶ Hoc autem dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra.

⁷ A gdy oni w dalszym ciągu natarczywie pytali, podniósł się i rzekł do nich: Ten z was, który jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem. ⁷ A gdy oni nie przestawali się dopytywać, wstał i rzekł: „Ten z was, który jest bez grzechu , niech pierwszy rzuci w nią kamieniem”. ⁷ So when they continued asking him, he lifted up himself, and said unto them, He that is without sin among you, let him first cast a stone at her. ⁷ Cum autem perseverarent interrogantes eum, erexit se et dixit eis: “ Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat ”; ⁷ Cum ergo perseverarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat.

⁸ Potem pochylił się ponownie i dalej pisał. ⁸ I znowu się pochylił i pisał na ziemi. ⁸ And again he stooped down, and wrote on the ground. ⁸ et iterum se inclinans scribebat in terra. ⁸ Et iterum se inclinans, scribebat in terra.

⁹ A oni, usłyszawszy te słowa, poczęli odchodzić jeden za drugim, zaczynając od starszych. Pozostał tylko sam Jezus i kobieta stojąca pośrodku. ⁹ Gdy to usłyszeli, zaczęli po kolei rozchodzić się, poczynając od starszych ludu, tak że w końcu został tylko On i stojąca pośrodku kobieta. ⁹ And they which heard [it], being convicted by [their own] conscience, went out one by one, beginning at the eldest, [even] unto the last: and Jesus was left alone, and the woman standing in the midst. ⁹ Audientes autem unus post unum exibant, incipientes a senioribus, et remansit solus, et mulier in medio stans. ⁹ Audientes autem unus post unum exibant, incipientes a senioribus: et remansit solus Jesus, et mulier in medio stans.

¹⁰ Wówczas Jezus podniósłszy się rzekł do niej: Niewiasto, gdzież oni są? Nikt więc cię nie potępił? ¹⁰ Gdy Jezus wstał, zapytał ją: „Kobieto, gdzie oni są? Nikt cię nie potępił?”. ¹⁰ When Jesus had lifted up himself, and saw none but the woman, he said unto her, Woman, where are those thine accusers? hath no man condemned thee? ¹⁰ Erigens autem se Iesus dixit ei: “ Mulier, ubi sunt? Nemo te condemnavit? ”. ¹⁰ Erigens autem se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? nemo te condemnavit?

¹¹ A ona odrzekła: Nikt, Panie! Tedy rzekł do niej Jezus: I Ja również nie potępiam cię. Idź i od tej chwili już nie grzesz! ¹¹ Ona zaś odparła: „Nikt, Panie ”. Wtedy jej oświadczył: „Ja też cię nie potępiam. Idź, lecz odtąd już nie grzesz”. ¹¹ She said, No man, Lord. And Jesus said unto her, Neither do I condemn thee: go, and sin no more. ¹¹ Quae dixit: “ Nemo, Domine ”. Dixit autem Iesus: “ Nec ego te condemno; vade et amplius iam noli peccare ”. ¹¹ Quæ dixit: Nemo, Domine. Dixit autem Jesus: Nec ego te condemnabo: vade, et jam amplius noli peccare.

¹² Potem znów do nich przemówił Jezus w te słowa: Ja jestem światłem dla świata. Kto idzie za Mną, nigdy nie będzie chodził w ciemnościach, lecz będzie miał światło życia. ¹² Jezus po raz kolejny przemówił do nich: „Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie miał światło życia”. ¹² ¶ Then spake Jesus again unto them, saying, I am the light of the world: he that followeth me shall not walk in darkness, but shall have the light of life. ¹² Iterum ergo locutus est eis Iesus dicens: “ Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lucem vitae ”. ¹² Iterum ergo locutus est eis Jesus, dicens: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitæ.

¹³ Powiedzieli tedy do Niego faryzeusze: Ponieważ Ty sam świadczysz o sobie, Twoje świadectwo nie jest prawdziwe. ¹³ Faryzeusze zarzucili Mu: „Ty sam o sobie świadczysz, dlatego Twoje świadectwo nie jest wiarygodne”. ¹³ The Pharisees therefore said unto him, Thou bearest record of thyself; thy record is not true. ¹³ Dixerunt ergo ei pharisaei: “ Tu de teipso testimonium perhibes; testimonium tuum non est verum ”. ¹³ Dixerunt ergo ei pharisæi: Tu de teipso testimonium perhibes; testimonium tuum non est verum.

¹⁴ Na to rzekł do nich Jezus: Nawet jeżeli sam świadczę o sobie, moje świadectwo jest prawdziwe, gdyż wiem, skąd przyszedłem i dokąd idę. A wy nie wiecie, ani skąd przyszedłem, ani dokąd idę. ¹⁴ Jezus odparł im: „Nawet gdy Ja sam o sobie daję świadectwo, to świadectwo moje jest wiarygodne, ponieważ wiem, skąd przyszedłem i dokąd zmierzam – wy natomiast nie wiecie, skąd przychodzę i dokąd zmierzam. ¹⁴ Jesus answered and said unto them, Though I bear record of myself, [yet] my record is true: for I know whence I came, and whither I go; but ye cannot tell whence I come, and whither I go. ¹⁴ Respondit Iesus et dixit eis: “ Et si ego testimonium perhibeo de meipso, verum est testimonium meum, quia scio unde veni et quo vado; vos autem nescitis unde venio aut quo vado. ¹⁴ Respondit Jesus, et dixit eis: Et si ego testimonium perhibeo de meipso, verum est testimonium meum: quia scio unde veni et quo vado; vos autem nescitis unde venio aut quo vado.

¹⁵ Wy osądzacie wszystko tylko po ludzku. Ja zaś nie sądzę nikogo. ¹⁵ Wy osądzacie według ludzkich reguł – Ja nikogo nie osądzam. ¹⁵ Ye judge after the flesh; I judge no man. ¹⁵ Vos secundum carnem iudicatis, ego non iudico quemquam. ¹⁵ Vos secundum carnem judicatis: ego non judico quemquam;

¹⁶ A jeśli nawet będę sądził, to sąd mój będzie prawdziwy, ponieważ nie jestem sam; jest ze Mną Ten, który Mnie posłał. ¹⁶ A jeśli nawet osądzam, to osąd ten jest prawdziwy, gdyż nie jestem sam, lecz Ja i Ojciec, który Mnie posłał. ¹⁶ And yet if I judge, my judgment is true: for I am not alone, but I and the Father that sent me. ¹⁶ Et si iudico ego, iudicium meum verum est, quia solus non sum, sed ego et, qui me misit, Pater. ¹⁶ et si judico ego, judicium meum verum est, quia solus non sum: sed ego et qui misit me, Pater.

¹⁷ Przecież i wasze Prawo mówi, że świadectwo dwu osób jest prawdziwe. ¹⁷ Przecież już w waszym Prawie znajduje się zapis, że świadectwo dwóch osób jest wiarygodne. ¹⁷ It is also written in your law, that the testimony of two men is true. ¹⁷ Sed et in lege vestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium verum est. ¹⁷ Et in lege vestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium verum est.

¹⁸ Otóż Ja sam wydaję [wprawdzie] świadectwo o sobie, lecz świadczy o Mnie także Ojciec mój, który Mnie posłał. ¹⁸ Ja sam o sobie daję świadectwo, lecz również Ojciec, który Mnie posłał, świadczy o Mnie”. ¹⁸ I am one that bear witness of myself, and the Father that sent me beareth witness of me. ¹⁸ Ego sum, qui testimonium perhibeo de meipso, et testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ”. ¹⁸ Ego sum qui testimonium perhibeo de meipso, et testimonium perhibet de me qui misit me, Pater.

¹⁹ Zapytali Go tedy: Gdzież jest Twój Ojciec? A Jezus odrzekł: Wy nie znacie ani Mnie, ani Ojca mego. Gdybyście znali Mnie, znalibyście również i Ojca mego. ¹⁹ Zapytano Go więc: „Gdzie jest Twój Ojciec?”. Jezus odpowiedział: „Nie znacie ani Mnie, ani mego Ojca. Gdybyście Mnie znali, znalibyście również mego Ojca”. ¹⁹ Then said they unto him, Where is thy Father? Jesus answered, Ye neither know me, nor my Father: if ye had known me, ye should have known my Father also. ¹⁹ Dicebant ergo ei: “ Ubi est Pater tuus? ”. Respondit Iesus: “ Neque me scitis neque Patrem meum; si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis ”. ¹⁹ Dicebant ergo ei: Ubi est Pater tuus? Respondit Jesus: Neque me scitis, neque Patrem meum: si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis.

²⁰ Słowa te wypowiedział, gdy znajdował się przy skarbcu, gdzie nauczał, w świątyni. Nikt Go jednak nie pojmał, bo jeszcze nie nadeszła Jego godzina. ²⁰ Te słowa powiedział podczas nauczania w świątyni , w pobliżu skarbony . Nikt Go jednak nie pojmał, gdyż nie nadeszła jeszcze Jego godzina. ²⁰ These words spake Jesus in the treasury, as he taught in the temple: and no man laid hands on him; for his hour was not yet come. ²⁰ Haec verba locutus est in gazophylacio docens in templo; et nemo apprehendit eum, quia necdum venerat hora eius. ²⁰ Hæc verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo: et nemo apprehendit eum, quia necdum venerat hora ejus.

²¹ A kiedy indziej powiedział do nich: Ja już odchodzę. Wy będziecie Mnie szukać i pomrzecie w waszym grzechu. Nie możecie pójść tam, gdzie Ja idę. ²¹ I znowu Jezus zwrócił się do nich: „Ja odchodzę, a wy będziecie Mnie szukać i umrzecie w swoich grzechach . Tam, dokąd Ja idę, wy pójść nie możecie ”. ²¹ Then said Jesus again unto them, I go my way, and ye shall seek me, and shall die in your sins: whither I go, ye cannot come. ²¹ Dixit ergo iterum eis: “ Ego vado, et quaeretis me et in peccato vestro moriemini! Quo ego vado, vos non potestis venire ”. ²¹ Dixit ergo iterum eis Jesus: Ego vado, et quæretis me, et in peccato vestro moriemini. Quo ego vado, vos non potestis venire.

²² Wtedy powiedzieli Żydzi: Czyżby miał pozbawić się życia, skoro mówi: Nie możecie pójść tam, gdzie Ja idę? ²² Żydzi więc zastanawiali się: „Czyżby chciał targnąć się na własne życie , skoro twierdzi: «Tam, dokąd Ja idę, wy pójść nie możecie»?”. ²² Then said the Jews, Will he kill himself? because he saith, Whither I go, ye cannot come. ²² Dicebant ergo Iudaei: “ Numquid interficiet semetipsum, quia dicit: “Quo ego vado, vos non potestis venire”? ”. ²² Dicebant ergo Judæi: Numquid interficiet semetipsum, quia dixit: Quo ego vado, vos non potestis venire?

²³ A On rzekł do nich: Wy jesteście z nizin ziemi, a Ja jestem z wysoka. Wy jesteście z tego świata, a Ja nie jestem z tego świata. ²³ On zaś mówił do nich: „Wy jesteście z niskości, Ja zaś z wysokości. Wy jesteście z tego świata, a Ja nie jestem z tego świata. ²³ And he said unto them, Ye are from beneath; I am from above: ye are of this world; I am not of this world. ²³ Et dicebat eis: “ Vos de deorsum estis, ego de supernis sum; vos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo. ²³ Et dicebat eis: Vos de deorsum estis, ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo.

²⁴ Już wam powiedziałem, że pomrzecie w waszych grzechach. Jeszcze raz mówię: jeżeli nie uwierzycie, że to Ja jestem, pomrzecie w waszych grzechach. ²⁴ Już wam powiedziałem, że umrzecie w swoich grzechach. Jeśli nie uwierzycie, że to właśnie Ja jestem, umrzecie w swoich grzechach”. ²⁴ I said therefore unto you, that ye shall die in your sins: for if ye believe not that I am [he], ye shall die in your sins. ²⁴ Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris; si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris ”. ²⁴ Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris: si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccato vestro.

²⁵ Wtedy zapytali Go: Kim Ty jesteś? A Jezus na to: Po cóż Ja w ogóle do was mówię? ²⁵ Zapytano Go więc: „Kim Ty jesteś?”. Jezus odrzekł: „Dlaczego w ogóle z wami rozmawiam? . ²⁵ Then said they unto him, Who art thou? And Jesus saith unto them, Even [the same] that I said unto you from the beginning. ²⁵ Dicebant ergo ei: “ Tu quis es? ”. Dixit eis Iesus: “ In principio: id quod et loquor vobis! ²⁵ Dicebant ergo ei: Tu quis es? Dixit eis Jesus: Principium, qui et loquor vobis.

²⁶ Mam, co prawda, wiele jeszcze do powiedzenia o was i do potępienia w was, lecz Ten, który Mnie posłał, jest samą Prawdą, a Ja przekazuję światu jedynie to, co otrzymałem od Niego. ²⁶ Miałbym wiele do mówienia o was, jak i do osądzania was. Lecz Ten, który Mnie posłał, jest wiarygodny, a Ja to przekazuję światu, co usłyszałem od Niego”. ²⁶ I have many things to say and to judge of you: but he that sent me is true; and I speak to the world those things which I have heard of him. ²⁶ Multa habeo de vobis loqui et iudicare; sed, qui misit me, verax est, et ego, quae audivi ab eo, haec loquor ad mundum ”. ²⁶ Multa habeo de vobis loqui, et judicare; sed qui me misit, verax est; et ego quæ audivi ab eo, hæc loquor in mundo.

²⁷ Ale oni nawet nie domyślili się, że mówił o Ojcu. ²⁷ Nie zrozumiano jednak, że mówił im o Ojcu. ²⁷ They understood not that he spake to them of the Father. ²⁷ Non cognoverunt quia Patrem eis dicebat. ²⁷ Et non cognoverunt quia Patrem ejus dicebat Deum.

²⁸ Powiedział tedy do nich Jezus: Kiedy już wywyższycie Syna Człowieczego, wtedy poznacie, że to Ja jestem; że Ja nic nie czynię sam z siebie i że mówię to, czego Mnie nauczył Ojciec. ²⁸ Jezus powiedział więc: „Gdy wywyższycie Syna Człowieczego , wówczas poznacie, że Ja jestem i że niczego nie czynię sam z siebie, lecz to głoszę, czego nauczył Mnie Ojciec. ²⁸ Then said Jesus unto them, When ye have lifted up the Son of man, then shall ye know that I am [he], and [that] I do nothing of myself; but as my Father hath taught me, I speak these things. ²⁸ Dixit ergo eis Iesus: “ Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum et a meipso facio nihil, sed, sicut docuit me Pater, haec loquor. ²⁸ Dixit ergo eis Jesus: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, hæc loquor:

²⁹ A Ten, który Mnie posłał, jest ze Mną: nie pozostawił Mnie samego, bo Ja czynię zawsze to, co Jemu się podoba. ²⁹ Ten zaś, który Mnie posłał, jest ze Mną. Nie pozostawił Mnie samego, ponieważ zawsze czynię to, co się Jemu podoba”. ²⁹ And he that sent me is with me: the Father hath not left me alone; for I do always those things that please him. ²⁹ Et qui me misit, mecum est; non reliquit me solum, quia ego, quae placita sunt ei, facio semper ”. ²⁹ et qui me misit, mecum est, et non reliquit me solum: quia ego quæ placita sunt ei, facio semper.

³⁰ Kiedy tak przemawiał, wielu uwierzyło w Niego. ³⁰ Gdy to powiedział, wielu uwierzyło w Niego. ³⁰ As he spake these words, many believed on him. ³⁰ Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. ³⁰ Hæc illo loquente, multi crediderunt in eum.

³¹ Powiedział tedy Jezus do tych Żydów, którzy weń uwierzyli: Jeżeli wytrwacie w mojej nauce, okażecie się prawdziwie moimi uczniami ³¹ Tym Żydom, którzy Mu uwierzyli, Jezus oświadczył: „Jeśli pozostaniecie wierni mojej nauce, będziecie rzeczywiście moimi uczniami ³¹ Then said Jesus to those Jews which believed on him, If ye continue in my word, [then] are ye my disciples indeed; ³¹ Dicebat ergo Iesus ad eos, qui crediderunt ei, Iudaeos: “ Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei estis ³¹ Dicebat ergo Jesus ad eos, qui crediderunt ei, Judæos: Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis,

³² i poznacie prawdę, a prawda was wyswobodzi. ³² i poznacie prawdę, a prawda uczyni was wolnymi”. ³² And ye shall know the truth, and the truth shall make you free. ³² et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos ”. ³² et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos.

³³ A oni odpowiedzieli Mu: Jesteśmy potomkami Abrahama i nigdy nie pozostawaliśmy w niczyjej niewoli. Jakże więc możesz mówić, że odzyskamy wolność? ³³ Oni odparli: „Jesteśmy potomkami Abrahama i nigdy dotąd nie podlegaliśmy nikomu jako niewolnicy. Jak więc możesz twierdzić: «Staniecie się wolni»?”. ³³ ¶ They answered him, We be Abraham’s seed, and were never in bondage to any man: how sayest thou, Ye shall be made free? ³³ Responderunt ei: “ Semen Abrahae sumus et nemini servivimus umquam! Quomodo tu dicis: “Liberi fietis”? ”. ³³ Responderunt ei: Semen Abrahæ sumus, et nemini servivimus umquam: quomodo tu dicis: Liberi eritis?

³⁴ Rzekł tedy do nich Jezus: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam, że każdy, kto dopuszcza się grzechu, jest niewolnikiem grzechu. ³⁴ Wtedy Jezus im odrzekł: „Uroczyście zapewniam was : Każdy, kto popełnia grzech , staje się niewolnikiem grzechu. ³⁴ Jesus answered them, Verily, verily, I say unto you, Whosoever committeth sin is the servant of sin. ³⁴ Respondit eis Iesus: “ Amen, amen dico vobis: Omnis, qui facit peccatum, servus est peccati. ³⁴ Respondit eis Jesus: Amen, amen dico vobis: quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati.

³⁵ Otóż niewolnik nie zawsze przebywa w domu, a syn pozostaje w nim zawsze. ³⁵ Niewolnik nie pozostaje w domu na zawsze, stale natomiast pozostaje w nim Syn. ³⁵ And the servant abideth not in the house for ever: [but] the Son abideth ever. ³⁵ Servus autem non manet in domo in aeternum; filius manet in aeternum. ³⁵ Servus autem non manet in domo in æternum: filius autem manet in æternum.

³⁶ Jeżeli więc Syn obdarzy was wolnością, wówczas będziecie rzeczywiście wolni. ³⁶ Jeżeli więc Syn obdarzy was wolnością, będziecie naprawdę wolni. ³⁶ If the Son therefore shall make you free, ye shall be free indeed. ³⁶ Si ergo Filius vos liberaverit, vere liberi eritis. ³⁶ Si ergo vos filius liberaverit, vere liberi eritis.

³⁷ Wiem, że jesteście potomkami Abrahama, ale usiłujecie Mnie zgładzić, ponieważ nie chcecie przyjąć mojej nauki. ³⁷ Wiem, że jesteście potomkami Abrahama, a mimo to usiłujecie Mnie zabić , ponieważ nie ma w was mojej nauki. ³⁷ I know that ye are Abraham’s seed; but ye seek to kill me, because my word hath no place in you. ³⁷ Scio quia semen Abrahae estis; sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. ³⁷ Scio quia filii Abrahæ estis: sed quæritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis.

³⁸ Ja głoszę to, co widziałem u mego Ojca, a wy czynicie to, co słyszeliście od waszego ojca. ³⁸ Ja mówię o tym, co zobaczyłem u Ojca. Spełniajcie więc wszystko, co usłyszeliście od Ojca”. ³⁸ I speak that which I have seen with my Father: and ye do that which ye have seen with your father. ³⁸ Ego, quae vidi apud Patrem, loquor; et vos ergo, quae audivistis a patre, facitis ”. ³⁸ Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor: et vos quæ vidistis apud patrem vestrum, facitis.

³⁹ Odpowiedzieli Mu na to: Naszym ojcem jest Abraham. A Jezus rzekł: Gdybyście byli synami Abrahama, to wypełnialibyście to, co nakazuje Abraham. ³⁹ Odpowiedziano Mu: „Naszym ojcem jest Abraham”. Wówczas Jezus rzekł: „Gdybyście byli dziećmi Abrahama, pełnilibyście dzieła Abrahama. ³⁹ They answered and said unto him, Abraham is our father. Jesus saith unto them, If ye were Abraham’s children, ye would do the works of Abraham. ³⁹ Responderunt et dixerunt ei: “ Pater noster Abraham est ”. Dicit eis Iesus: “ Si filii Abrahae essetis, opera Abrahae faceretis. ³⁹ Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahæ estis, opera Abrahæ facite.

⁴⁰ A wy usiłujecie Mnie zgładzić dlatego, że powiedziałem wam prawdę, którą usłyszałem od Boga. Tak Abraham nie postępował. ⁴⁰ Lecz wy usiłujecie Mnie zabić – człowieka, który objawił wam prawdę, którą usłyszał od Boga. Tego Abraham nie uczynił. ⁴⁰ But now ye seek to kill me, a man that hath told you the truth, which I have heard of God: this did not Abraham. ⁴⁰ Nunc autem quaeritis me interficere, hominem, qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo; hoc Abraham non fecit. ⁴⁰ Nunc autem quæritis me interficere, hominem, qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit.

⁴¹ Dopuszczacie się czynów [nie Abrahama, lecz] ojca waszego. Wówczas oni odpowiedzieli: Nie jesteśmy synami nieprawego łoża. Naszym jedynym Ojcem jest Bóg. ⁴¹ Wy spełniacie dzieła waszego ojca”. Wtedy Mu odparli: „Nie urodziliśmy się z nierządu; mamy jednego ojca – Boga”. ⁴¹ Ye do the deeds of your father. Then said they to him, We be not born of fornication; we have one Father, [even] God. ⁴¹ Vos facitis opera patris vestri ”. Dixerunt itaque ei: “ Nos ex fornicatione non sumus nati; unum patrem habemus Deum! ”. ⁴¹ Vos facitis opera patris vestri. Dixerunt itaque ei: Nos ex fornicatione non sumus nati: unum patrem habemus Deum.

⁴² Rzekł tedy do nich Jezus: Gdyby Bóg był rzeczywiście waszym Ojcem, to i Mnie darzylibyście miłością, gdyż Ja od Boga wyszedłem i przyszedłem [na świat). Nie wyszedłem sam od siebie, lecz to On Mnie posłał. ⁴² Jezus im odpowiedział: „Gdyby Bóg był waszym ojcem, to i do Mnie odnosilibyście się z miłością, ponieważ wyszedłem i przybywam od Boga. Nie przyszedłem sam od siebie, lecz On Mnie posłał. ⁴² Jesus said unto them, If God were your Father, ye would love me: for I proceeded forth and came from God; neither came I of myself, but he sent me. ⁴² Dixit eis Iesus: “ Si Deus pater vester esset, diligeretis me; ego enim ex Deo processi et veni; neque enim a meipso veni, sed ille me misit. ⁴² Dixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique et me; ego enim ex Deo processi, et veni: neque enim a meipso veni, sed ille me misit.

⁴³ A czemuż to nie rozumiecie tego, co do was mówię? Bo nie jesteście w stanie słuchać słów moich. ⁴³ Dlaczego nie rozumiecie tego, co mówię? Ponieważ nie jesteście w stanie słuchać moich słów. ⁴³ Why do ye not understand my speech? [even] because ye cannot hear my word. ⁴³ Quare loquelam meam non cognoscitis? Quia non potestis audire sermonem meum. ⁴³ Quare loquelam meam non cognoscitis? Quia non potestis audire sermonem meum.

⁴⁴ Waszym ojcem jest sam diabeł, a wy pragniecie spełniać wszystkie jego życzenia. Był on od samego początku mordercą i nigdy nie trwał w prawdzie, gdyż prawdy w ogóle w nim nie ma. Kiedy zaś kłamie, kłamie sam z siebie, bo jest kłamcą i [co więcej) ojcem kłamstwa. ⁴⁴ Waszym ojcem jest diabeł i chcecie pełnić jego zamiary. A on od początku był mordercą i nie kierował się prawdą, gdyż nie ma w nim prawdy. Gdy kłamie, mówi to ze swego wnętrza, bo jest kłamcą i ojcem kłamstwa. ⁴⁴ Ye are of [your] father the devil, and the lusts of your father ye will do. He was a murderer from the beginning, and abode not in the truth, because there is no truth in him. When he speaketh a lie, he speaketh of his own: for he is a liar, and the father of it. ⁴⁴ Vos ex patre Diabolo estis et desideria patris vestri vultis facere. Ille homicida erat ab initio et in veritate non stabat, quia non est veritas in eo. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est et pater eius. ⁴⁴ Vos ex patre diabolo estis: et desideria patris vestri vultis facere. Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit: quia non est veritas in eo: cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus.

⁴⁵ Ponieważ zaś Ja mówię, wy nie chcecie Mi wierzyć. Lecz kto z was może Mi udowodnić grzech? ⁴⁵ Mnie natomiast nie chcecie wierzyć, ponieważ mówię wam prawdę. ⁴⁵ And because I tell [you] the truth, ye believe me not. ⁴⁵ Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. ⁴⁵ Ego autem si veritatem dico, non creditis mihi.

⁴⁶ Jeżeli mówię prawdę, to czemu Mi nie wierzycie? ⁴⁶ Któż z was może Mi dowieść, że popełniam grzech ? Dlaczego więc Mi nie wierzycie, jeśli mówię prawdę? ⁴⁶ Which of you convinceth me of sin? And if I say the truth, why do ye not believe me? ⁴⁶ Quis ex vobis arguit me de peccato? Si veritatem dico, quare vos non creditis mihi? ⁴⁶ Quis ex vobis arguet me de peccato? si veritatem dico vobis, quare non creditis mihi?

⁴⁷ Kto pochodzi od Boga, słucha słów Bożych. Wy zaś dlatego Mnie nie słuchacie, że nie jesteście z Boga. ⁴⁷ Kto jest z Boga, ten jest posłuszny słowom Bożym. Wy nie jesteście im posłuszni, ponieważ nie jesteście z Boga”. ⁴⁷ He that is of God heareth God’s words: ye therefore hear [them] not, because ye are not of God. ⁴⁷ Qui est ex Deo, verba Dei audit; propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis ”. ⁴⁷ Qui ex Deo est, verba Dei audit. Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis.

⁴⁸ Wtedy powiedzieli Żydzi: Czyż nie mamy racji twierdząc, że jesteś Samarytaninem i że opętał Cię zły duch? ⁴⁸ Na to odpowiedzieli Żydzi: „Czyż nie mówimy słusznie, że jesteś Samarytaninem i opętał Cię demon ?”. ⁴⁸ Then answered the Jews, and said unto him, Say we not well that thou art a Samaritan, and hast a devil? ⁴⁸ Responderunt Iudaei et dixerunt ei: “ Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu et daemonium habes? ”. ⁴⁸ Responderunt ergo Judæi, et dixerunt ei: Nonne bene dicimus nos quia Samaritanus es tu, et dæmonium habes?

⁴⁹ A Jezus odrzekł: Ja nie jestem opętany; Ja tylko oddaję cześć Ojcu memu i za to wy Mnie znieważacie. ⁴⁹ Jezus im odparł: „Nie jestem opętany przez demona, lecz oddaję cześć memu Ojcu, wy zaś Mi ubliżacie. ⁴⁹ Jesus answered, I have not a devil; but I honour my Father, and ye do dishonour me. ⁴⁹ Respondit Iesus: “ Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonoratis me. ⁴⁹ Respondit Jesus: Ego dæmonium non habeo: sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me.

⁵⁰ Ja nie szukam własnej chwały, jest jednak ktoś, kto szuka jej [dla Mnie] i o niej wyrokuje. ⁵⁰ Ja nie zabiegam o chwałę dla siebie. Jest jednak ktoś, kto się o nią stara, i to On dokonuje osądu. ⁵⁰ And I seek not mine own glory: there is one that seeketh and judgeth. ⁵⁰ Ego autem non quaero gloriam meam; est qui quaerit et iudicat. ⁵⁰ Ego autem non quæro gloriam meam: est qui quærat, et judicet.

⁵¹ Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto będzie zachowywał moją naukę, nigdy nie umrze. ⁵¹ Uroczyście zapewniam was : Kto będzie przestrzegał mojej nauki, nie zazna śmierci na wieki”. ⁵¹ Verily, verily, I say unto you, If a man keep my saying, he shall never see death. ⁵¹ Amen, amen dico vobis: Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum ”. ⁵¹ Amen, amen dico vobis: si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in æternum.

⁵² Wtedy powiedzieli do Niego Żydzi: Teraz wiemy już na pewno, że jesteś opętany. Przecież i Abraham umarł, i prorocy pomarli, a Ty mówisz: Kto będzie zachowywał moją naukę, nigdy nie umrze. ⁵² Wówczas Żydzi zawołali: „Teraz poznaliśmy, że jesteś opętany przez demona. Nawet Abraham umarł, a także prorocy , Ty natomiast twierdzisz: «Kto będzie przestrzegał mojej nauki, nie doświadczy śmierci na wieki». ⁵² Then said the Jews unto him, Now we know that thou hast a devil. Abraham is dead, and the prophets; and thou sayest, If a man keep my saying, he shall never taste of death. ⁵² Dixerunt ergo ei Iudaei: “ Nunc cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et prophetae, et tu dicis: “Si quis sermonem meum servaverit, non gustabit mortem in aeternum”. ⁵² Dixerunt ergo Judæi: Nunc cognovimus quia dæmonium habes. Abraham mortuus est, et prophetæ; et tu dicis: Si quis sermonem meum servaverit, non gustabit mortem in æternum.

⁵³ Czy uważasz się za większego od ojca naszego, Abrahama? A przecież i on umarł, i prorocy pomarli. Za kogóż Ty się uważasz? ⁵³ Czy Ty jesteś większy niż nasz praojciec Abraham, który umarł? Poumierali również prorocy. Za kogo Ty się uważasz?”. ⁵³ Art thou greater than our father Abraham, which is dead? and the prophets are dead: whom makest thou thyself? ⁵³ Numquid tu maior es patre nostro Abraham, qui mortuus est? Et prophetae mortui sunt! Quem teipsum facis? ”. ⁵³ Numquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est? et prophetæ mortui sunt. Quem teipsum facis?

⁵⁴ Odpowiedział Jezus: Gdybym Ja sam szukał własnej chwały, moja chwała byłaby niczym. Lecz jest Ojciec mój i On to właśnie troszczy się o moją chwałę. Wy mówicie, co prawda, że jest On waszym Bogiem. ⁵⁴ Jezus odrzekł: „Gdybym Ja sam siebie wychwalał, chwała ta byłaby niczym. Mnie obdarza chwałą mój Ojciec, którego wy nazywacie swoim Bogiem. ⁵⁴ Jesus answered, If I honour myself, my honour is nothing: it is my Father that honoureth me; of whom ye say, that he is your God: ⁵⁴ Respondit Iesus: “ Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est; est Pater meus, qui glorificat me, quem vos dicitis: “Deus noster est!”, ⁵⁴ Respondit Jesus: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est: est Pater meus, qui glorificat me, quem vos dicitis quia Deus vester est,

⁵⁵ Ale wy wcale Go nie znacie. Natomiast Ja znam Go i gdybym powiedział, że Go nie znam, byłbym podobnym do was kłamcą. Lecz Ja właśnie znam Go i zachowuję Jego słowa. ⁵⁵ Ale wy Go nie poznaliście. Ja zaś Go znam. Gdybym więc stwierdził, że Go nie znam, byłbym kłamcą, podobnym do was. Lecz Ja Go znam i zachowuję Jego naukę. ⁵⁵ Yet ye have not known him; but I know him: and if I should say, I know him not, I shall be a liar like unto you: but I know him, and keep his saying. ⁵⁵ et non cognovistis eum. Ego autem novi eum. Et si dixero: Non scio eum, ero similis vobis, mendax; sed scio eum et sermonem eius servo. ⁵⁵ et non cognovistis eum: ego autem novi eum. Et si dixero quia non scio eum, ero similis vobis, mendax. Sed scio eum, et sermonem ejus servo.

⁵⁶ Wasz ojciec Abraham uradował się tym, że ujrzał mój dzień: ujrzał go i uradował się. ⁵⁶ Wasz praojciec Abraham uradował się, że będzie mógł zobaczyć mój dzień. Ujrzał go i ucieszył się”. ⁵⁶ Your father Abraham rejoiced to see my day: and he saw [it], and was glad. ⁵⁶ Abraham pater vester exsultavit, ut videret diem meum; et vidit et gavisus est ”. ⁵⁶ Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum: vidit, et gavisus est.

⁵⁷ Na to rzekli do Niego Żydzi: Przecież Ty nie masz nawet pięćdziesięciu lat, a mówisz, że widziałeś Abrahama? ⁵⁷ Wtedy Żydzi powiedzieli: „Jeszcze pięćdziesięciu lat nie masz, a widziałeś Abrahama?”. ⁵⁷ Then said the Jews unto him, Thou art not yet fifty years old, and hast thou seen Abraham? ⁵⁷ Dixerunt ergo Iudaei ad eum: “ Quinquaginta annos nondum habes et Abraham vidisti? ”. ⁵⁷ Dixerunt ergo Judæi ad eum: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti?

⁵⁸ Odpowiedział im Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam, nim jeszcze pojawił się Abraham, Ja już byłem. ⁵⁸ Jezus zaś im odparł: „Uroczyście zapewniam was: Zanim Abraham się urodził, Ja jestem”. ⁵⁸ Jesus said unto them, Verily, verily, I say unto you, Before Abraham was, I am. ⁵⁸ Dixit eis Iesus: “ Amen, amen dico vobis: Antequam Abraham fieret, ego sum ”. ⁵⁸ Dixit eis Jesus: Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum.

⁵⁹ Na to oni porwali za kamienie, aby rzucić w Niego, lecz Jezus znikł im sprzed oczu i wyszedł ze świątyni. ⁵⁹ Na co z miejsca pochwycili kamienie, aby cisnąć w Niego. Jezus jednak ukrył się, a następnie opuścił świątynię . ⁵⁹ Then took they up stones to cast at him: but Jesus hid himself, and went out of the temple, going through the midst of them, and so passed by. ⁵⁹ Tulerunt ergo lapides, ut iacerent in eum; Iesus autem abscondit se et exivit de templo. ⁵⁹ Tulerunt ergo lapides, ut jacerent in eum: Jesus autem abscondit se, et exivit de templo.

JOH 8

JOH 9

¹ Przechodząc kiedyś ujrzał Jezus pewnego człowieka, który był niewidomy od urodzenia. ¹ Gdy Jezus szedł, spostrzegł człowieka niewidomego od urodzenia. ¹ And as [Jesus] passed by, he saw a man which was blind from [his] birth. ¹ Et praeteriens vidit hominem caecum a nativitate. ¹ Et præteriens Jesus vidit hominem cæcum a nativitate:

² Uczniowie zapytali tedy Jezusa: Nauczycielu, dlaczego ten człowiek urodził się niewidomy: Czy to on sam dopuścił się jakiegoś grzechu, czy może jego rodzice? ² Uczniowie zapytali Go: „Rabbi, kto popełnił grzech , że człowiek ten urodził się niewidomy: on sam czy jego rodzice?”. ² And his disciples asked him, saying, Master, who did sin, this man, or his parents, that he was born blind? ² Et interro gaverunt eum discipuli sui dicentes: “ Rabbi, quis peccavit, hic aut parentes eius, ut caecus nasceretur? ”. ² et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi, quis peccavit, hic, aut parentes ejus, ut cæcus nasceretur?

³ A Jezus odpowiedział: Nie chodzi tu o grzech ani jego, ani jego rodziców; stało się zaś tak, aby przez niego objawiły się sprawy Boże. ³ Jezus im odpowiedział: „Ani on nie zgrzeszył, ani jego rodzice, lecz stało się tak, aby w nim ukazały się dzieła Boże. ³ Jesus answered, Neither hath this man sinned, nor his parents: but that the works of God should be made manifest in him. ³ Respondit Iesus: “ Neque hic peccavit neque parentes eius, sed ut manifestentur opera Dei in illo. ³ Respondit Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei in illo.

⁴ Dopóki jest jeszcze dzień, wszyscy winniśmy dopełniać dzieła Tego, który Mnie posłał. Nadchodzi jednak noc i nikt nie będzie już mógł niczego dokonać. ⁴ Dopóki trwa dzień, konieczne jest, abyśmy spełniali dzieła Tego, który Mnie posłał. Nadchodzi bowiem noc i wtedy nikt nie będzie mógł działać. ⁴ I must work the works of him that sent me, while it is day: the night cometh, when no man can work. ⁴ Nos oportet operari opera eius, qui misit me, donec dies est; venit nox, quando nemo potest operari. ⁴ Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est: venit nox, quando nemo potest operari:

⁵ Dopóki przebywam na świecie, jestem światłością świata. ⁵ Jak długo pozostaję na świecie, jestem światłością świata ”. ⁵ As long as I am in the world, I am the light of the world. ⁵ Quamdiu in mundo sum, lux sum mundi ”. ⁵ quamdiu sum in mundo, lux sum mundi.

⁶ Gdy skończył mówić, splunął na ziemię, uczynił błoto ze śliny i pomazał nim oczy niewidomego. ⁶ Po tych słowach Jezus splunął na ziemię, z tego zrobił trochę błota, nałożył je na oczy niewidomego ⁶ When he had thus spoken, he spat on the ground, and made clay of the spittle, and he anointed the eyes of the blind man with the clay, ⁶ Haec cum dixisset, exspuit in terram et fecit lutum ex sputo et linivit lutum super oculos eius ⁶ Hæc cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus,

⁷ A potem rzekł do niego: Idź i obmyj się w sadzawce Siloe nazwa ta oznacza ôPosłany". On odszedł, obmył się i wrócił widząc. ⁷ i polecił mu: „Idź i obmyj się w sadzawce Siloe ” – co znaczy: Posłany. On więc poszedł, obmył się i wrócił, widząc. ⁷ And said unto him, Go, wash in the pool of Siloam, (which is by interpretation, Sent.) He went his way therefore, and washed, and came seeing. ⁷ et dixit ei: “ Vade, lava in natatoria Siloae! ” — quod interpretatur Missus —. Abiit ergo et lavit et venit videns. ⁷ et dixit ei: Vade, lava in natatoria Siloë (quod interpretatur Missus). Abiit ergo, et lavit, et venit videns.

⁸ Sąsiedzi zaś i wszyscy, którzy widywali go przedtem jako żebraka pytali: Czyż nie jest to ten człowiek, który siedzi i żebrze? ⁸ Jego sąsiedzi i ci, którzy widywali go wcześniej jako żebraka, dopytywali się: „Czy to nie on siedział i błagał o wsparcie?”. ⁸ ¶ The neighbours therefore, and they which before had seen him that he was blind, said, Is not this he that sat and begged? ⁸ Itaque vicini et, qui videbant eum prius quia mendicus erat, dicebant: “ Nonne hic est, qui sedebat et mendicabat? ”; ⁸ Itaque vicini, et qui viderant eum prius quia mendicus erat, dicebant: Nonne hic est qui sedebat, et mendicabat? Alii dicebant: Quia hic est.

⁹ Jedni odpowiadali wówczas: Tak, to on a inni zaprzeczali mówiąc: Nie, on jest tylko do tamtego podobny. On sam zaś oświadczył: Tak, to ja jestem. ⁹ Gdy jedni twierdzili: „Tak, to jest on”, inni przeczyli: „Ależ nie! Jest tylko do niego podobny”. On sam zaś przekonywał: „To ja jestem”. ⁹ Some said, This is he: others [said], He is like him: [but] he said, I am [he]. ⁹ alii dicebant: “ Hic est! ”; alii dicebant: “ Nequaquam, sed similis est eius! ”. Ille dicebat: “ Ego sum! ”. ⁹ Alii autem: Nequaquam, sed similis est ei. Ille vero dicebat: Quia ego sum.

¹⁰ Zapytali go więc: Jakże otwarły ci się oczy? ¹⁰ Zapytali go więc: „Jak to się stało, że widzisz?”. ¹⁰ Therefore said they unto him, How were thine eyes opened? ¹⁰ Dicebant ergo ei: “ Quomodo igitur aperti sunt oculi tibi? ”. ¹⁰ Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt tibi oculi?

¹¹ A on odpowiedział: Pewien człowiek, imieniem Jezus, uczynił błoto, pomazał moje oczy i rzekł do mnie: Idź co sadzawki Siloe i obmyj się. Poszedłem więc, obmyłem się i widzę. ¹¹ On odparł: „Człowiek, którego nazywają Jezusem, zrobił błoto, nałożył na moje oczy i powiedział mi: «Idź do sadzawki Siloe i obmyj się». Poszedłem więc, a gdy się obmyłem, zacząłem widzieć”. ¹¹ He answered and said, A man that is called Jesus made clay, and anointed mine eyes, and said unto me, Go to the pool of Siloam, and wash: and I went and washed, and I received sight. ¹¹ Respondit ille: “ Homo, qui dicitur Iesus, lutum fecit et unxit oculos meos et dixit mihi: “Vade ad Siloam et lava! “. Abii ergo et lavi et vidi ”. ¹¹ Respondit: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit: et unxit oculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatoria Siloë, et lava. Et abii, et lavi, et video.

¹² Zapytali go tedy: Gdzież On jest? Odpowiedział: Nie wiem. ¹² Wtedy go zapytano: „Gdzie On jest?”, odpowiedział: „Nie wiem”. ¹² Then said they unto him, Where is he? He said, I know not. ¹² Et dixerunt ei: “ Ubi est ille? ”. Ait: “ Nescio ”. ¹² Et dixerunt ei: Ubi est ille? Ait: Nescio.

¹³ Zaprowadzili zatem tego człowieka, jeszcze do niedawna niewidomego, do faryzeuszy. ¹³ Tego, który do niedawna był niewidomy, zaprowadzono do faryzeuszów . ¹³ ¶ They brought to the Pharisees him that aforetime was blind. ¹³ Adducunt eum ad pharisaeos, qui caecus fuerat. ¹³ Adducunt eum ad pharisæos, qui cæcus fuerat.

¹⁴ Tego zaś dnia, w którym Jezus uczynił błoto i otworzył mu oczy, był szabat. ¹⁴ A w dniu, w którym Jezus uczynił błoto i przywrócił mu wzrok, przypadał szabat . ¹⁴ And it was the sabbath day when Jesus made the clay, and opened his eyes. ¹⁴ Erat autem sabbatum, in qua die lutum fecit Iesus et aperuit oculos eius. ¹⁴ Erat autem sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos ejus.

¹⁵ Zapytali go więc faryzeusze, w jaki sposób odzyskał wzrok. A on odpowiedział: Pomazał mi oczy błotem, a ja obmyłem się i widzę. ¹⁵ Faryzeusze pytali go ponownie, w jaki sposób został uzdrowiony. On zaś odpowiedział: „Nałożył błoto na moje oczy, obmyłem się i widzę”. ¹⁵ Then again the Pharisees also asked him how he had received his sight. He said unto them, He put clay upon mine eyes, and I washed, and do see. ¹⁵ Iterum ergo interrogabant et eum pharisaei quomodo vidisset. Ille autem dixit eis: “ Lutum posuit super oculos meos, et lavi et video ”. ¹⁵ Iterum ergo interrogabant eum pharisæi quomodo vidisset. Ille autem dixit eis: Lutum mihi posuit super oculos, et lavi, et video.

¹⁶ Wtedy niektórzy spośród faryzeuszy powiedzieli: Ten człowiek nie jest od Boga, bo nie zachowuje szabatu. A inni, pytali: Lecz jak wobec tego, jeśli jest grzesznikiem, może czynić takie znaki? I doszło między nimi do rozdwojenia. ¹⁶ Niektórzy z faryzeuszów orzekli: „Ten człowiek nie pochodzi od Boga, ponieważ nie przestrzega szabatu ”. Inni jednak pytali: „Jak człowiek, który jest grzesznikiem, może dokonywać takich znaków?”. I doszło wśród nich do podziału. ¹⁶ Therefore said some of the Pharisees, This man is not of God, because he keepeth not the sabbath day. Others said, How can a man that is a sinner do such miracles? And there was a division among them. ¹⁶ Dicebant ergo ex pharisaeis quidam: “ Non est hic homo a Deo, quia sabbatum non custodit! ”; alii autem dicebant: “ Quomodo potest homo peccator haec signa facere? ”. Et schisma erat in eis. ¹⁶ Dicebant ergo ex pharisæis quidam: Non est hic homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Alii autem dicebant: Quomodo potest homo peccator hæc signa facere? Et schisma erat inter eos.

¹⁷ Zapytali tedy jeszcze raz niewidomego: A ty sam co sądzisz o Nim? Przecież ci wzrok przywrócił. I odpowiedział im: To prorok. ¹⁷ Zwrócili się więc powtórnie do niewidomego: „Co ty o Nim sądzisz? Przecież uzdrowił twoje oczy”. A ten odparł: „On jest prorokiem ”. ¹⁷ They say unto the blind man again, What sayest thou of him, that he hath opened thine eyes? He said, He is a prophet. ¹⁷ Dicunt ergo caeco iterum: “ Tu quid dicis de eo quia aperuit oculos tuos? ”. Ille autem dixit: “ Propheta est! ”. ¹⁷ Dicunt ergo cæco iterum: Tu quid dicis de illo qui aperuit oculos tuos? Ille autem dixit: Quia propheta est.

¹⁸ Lecz Żydzi nie uwierzyli, że on kiedykolwiek był niewidomym i że wzrok odzyskał. Wezwali więc rodziców człowieka, który przejrzał, ¹⁸ Żydzi jednak nie wierzyli, że był niewidomy i odzyskał wzrok, dopóki nie wezwano rodziców uzdrowionego. ¹⁸ But the Jews did not believe concerning him, that he had been blind, and received his sight, until they called the parents of him that had received his sight. ¹⁸ Non crediderunt ergo Iudaei de illo quia caecus fuisset et vidisset, donec vocaverunt parentes eius, qui viderat. ¹⁸ Non crediderunt ergo Judæi de illo, quia cæcus fuisset et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus, qui viderat:

¹⁹ i pytali ich: Czy to wasz syn ten człowiek, o którym mówicie, że był niewidomym od urodzenia? Cóż się więc stało, że teraz widzi? ¹⁹ Zapytano ich: „Czy to jest wasz syn? Czy urodził się, jak mówicie, niewidomy? Jak więc może teraz widzieć?”. ¹⁹ And they asked them, saying, Is this your son, who ye say was born blind? how then doth he now see? ¹⁹ Et interrogaverunt eos dicentes: “ Hic est filius vester, quem vos dicitis quia caecus natus est? Quomodo ergo nunc videt? ”. ¹⁹ et interrogaverunt eos, dicentes: Hic est filius vester, quem vos dicitis quia cæcus natus est? quomodo ergo nunc videt?

²⁰ A rodzice odpowiedzieli tak: Wiemy, że to nasz syn i że urodził się niewidomym, ²⁰ Jego rodzice odpowiedzieli: „Wiemy, że to jest nasz syn oraz że urodził się niewidomy. ²⁰ His parents answered them and said, We know that this is our son, and that he was born blind: ²⁰ Responderunt ergo parentes eius et dixerunt: “ Scimus quia hic est filius noster et quia caecus natus est. ²⁰ Responderunt eis parentes ejus, et dixerunt: Scimus quia hic est filius noster, et quia cæcus natus est:

²¹ lecz nie wiemy, jak się to stało, że teraz widzi, i kto mu wzrok przywrócił. Jego samego zapytajcie; ma przecież swoje lata, niech mówi za siebie. ²¹ Nie wiemy jednak, w jaki sposób może teraz widzieć ani też kto uzdrowił jego oczy. Zapytajcie jego samego. Jest pełnoletni, niech mówi sam za siebie”. ²¹ But by what means he now seeth, we know not; or who hath opened his eyes, we know not: he is of age; ask him: he shall speak for himself. ²¹ Quomodo autem nunc videat nescimus, aut quis eius aperuit oculos nos nescimus; ipsum interrogate. Aetatem habet; ipse de se loquetur! ”. ²¹ quomodo autem nunc videat, nescimus: aut quis ejus aperuit oculos, nos nescimus; ipsum interrogate: ætatem habet, ipse de se loquatur.

²² Taką odpowiedź dali rodzice, ponieważ bali się Żydów. Żydzi bowiem już zadecydowali, że jeśliby ktoś uznawał Jezusa za Mesjasza, zostanie wyłączony z synagogi. ²² Rodzice jego dali taką odpowiedź z obawy przed Żydami. Żydzi bowiem uzgodnili już wcześniej między sobą, że wykluczą ze wspólnoty synagogalnej każdego, kto wyzna, że Jezus jest Chrystusem . ²² These [words] spake his parents, because they feared the Jews: for the Jews had agreed already, that if any man did confess that he was Christ, he should be put out of the synagogue. ²² Haec dixerunt parentes eius, quia timebant Iudaeos; iam enim conspiraverant Iudaei, ut, si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. ²² Hæc dixerunt parentes ejus, quoniam timebant Judæos: jam enim conspiraverunt Judæi, ut si quis eum confiteretur esse Christum, extra synagogam fieret.

²³ Dlatego to powiedzieli jego rodzice: Ma swoje lata, jego samego zapytajcie! ²³ Z tego to właśnie powodu rzekli rodzice uzdrowionego: „Jest pełnoletni, jego samego zapytajcie”. ²³ Therefore said his parents, He is of age; ask him. ²³ Propterea parentes eius dixerunt: “ Aetatem habet; ipsum interrogate! ”. ²³ Propterea parentes ejus dixerunt: Quia ætatem habet, ipsum interrogate.

²⁴ Ponownie tedy zawołali tego człowieka, który był niewidomy, i powiedzieli doń: Oddaj chwałę Bogu; wiemy bowiem dobrze, że ten człowiek jest grzesznikiem. ²⁴ Po raz drugi wezwano więc tego, który przedtem był niewidomy, i zażądano: „Oddaj chwałę Bogu! My wiemy, że ten człowiek jest grzesznikiem”. ²⁴ Then again called they the man that was blind, and said unto him, Give God the praise: we know that this man is a sinner. ²⁴ Vocaverunt ergo rursum hominem, qui fuerat caecus, et dixerunt ei: “ Da gloriam Deo! Nos scimus quia hic homo peccator est ”. ²⁴ Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat cæcus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo: nos scimus quia hic homo peccator est.

²⁵ Lecz on odpowiedział: Nie wiem, czy jest grzesznikiem. Wiem tylko, że byłem niewidomy, a teraz widzę. ²⁵ On zaś oświadczył: „Czy On jest grzesznikiem, tego nie wiem. Wiem natomiast jedno, że byłem niewidomy, a teraz widzę”. ²⁵ He answered and said, Whether he be a sinner [or no], I know not: one thing I know, that, whereas I was blind, now I see. ²⁵ Respondit ergo ille: “ Si peccator est nescio; unum scio quia, caecus cum essem, modo video ”. ²⁵ Dixit ergo eis ille: Si peccator est, nescio; unum scio, quia cæcus cum essem, modo video.

²⁶ Zapytali go tedy: A cóż On ci uczynił? W jaki sposób przywrócił ci wzrok? ²⁶ Zapytali go więc: „Co ci uczynił? Jak ci przywrócił wzrok?”. ²⁶ Then said they to him again, What did he to thee? how opened he thine eyes? ²⁶ Dixerunt ergo illi: “ Quid fecit tibi? Quomodo aperuit oculos tuos? ”. ²⁶ Dixerunt ergo illi: Quid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos?

²⁷ I odpowiedział im: Przecież już wam mówiłem, ale nie chcieliście mnie słuchać. Dlaczego zamierzacie mnie znów przesłuchiwać? Czy wy również chcecie zostać Jego uczniami? ²⁷ On im odparł: „Przecież już wam powiedziałem, ale wy nie słuchaliście. Dlaczego chcecie o tym powtórnie słyszeć? Może i wy chcecie zostać Jego uczniami?”. ²⁷ He answered them, I have told you already, and ye did not hear: wherefore would ye hear [it] again? will ye also be his disciples? ²⁷ Respondit eis: “ Dixi vobis iam, et non audistis; quid iterum vultis audire? Numquid et vos vultis discipuli eius fieri? ”. ²⁷ Respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis: quod iterum vultis audire? numquid et vos vultis discipuli ejus fieri?

²⁸ W odpowiedzi na to obrzucili go obelgami wołając: Ty bądź sobie Jego uczniem. My jesteśmy uczniami Mojżesza. ²⁸ Wtedy zaczęli mu wymyślać: „Ty możesz być Jego zwolennikiem, my zaś jesteśmy uczniami Mojżesza. ²⁸ Then they reviled him, and said, Thou art his disciple; but we are Moses’ disciples. ²⁸ Et maledixerunt ei et dixerunt: “ Tu discipulus illius es, nos autem Moysis discipuli sumus. ²⁸ Maledixerunt ergo ei, et dixerunt: Tu discipulus illius sis: nos autem Moysi discipuli sumus.

²⁹ My wiemy również, że do Mojżesza przemawiał sam Bóg, nie wiemy natomiast, skąd On pochodzi. ²⁹ My wiemy, że sam Bóg przemówił do Mojżesza. O Nim zaś nawet nie wiadomo, skąd pochodzi”. ²⁹ We know that God spake unto Moses: [as for] this [fellow], we know not from whence he is. ²⁹ Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; hunc autem nescimus unde sit ”. ²⁹ Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; hunc autem nescimus unde sit.

³⁰ Na to rzekł do nich ów człowiek: To dziwne, że wy nie wiecie, skąd On pochodzi. A jednak to On właśnie przywrócił mi wzrok. ³⁰ Na co odpowiedział im ów człowiek: „Dziwne to, iż nie wiecie, skąd pochodzi, a przecież przywrócił mi wzrok. ³⁰ The man answered and said unto them, Why herein is a marvellous thing, that ye know not from whence he is, and [yet] he hath opened mine eyes. ³⁰ Respondit homo et dixit eis: “ In hoc enim mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit meos oculos! ³⁰ Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc enim mirabile est quia vos nescitis unde sit, et aperuit meos oculos:

³¹ Wiadomo przecież, że Bóg wysłuchuje nie grzeszników, lecz tych, którzy oddają Bogu cześć i pełnią Jego wolę. ³¹ Wiemy zaś, że Bóg nie wysłuchuje ludzi grzesznych, natomiast wysłuchuje każdego, kto jest pobożny i pełni Jego wolę. ³¹ Now we know that God heareth not sinners: but if any man be a worshipper of God, and doeth his will, him he heareth. ³¹ Scimus quia peccatores Deus non audit; sed, si quis Dei cultor est et voluntatem eius facit, hunc exaudit. ³¹ scimus autem quia peccatores Deus non audit: sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit.

³² Nigdy nie słyszał nikt, żeby można było przywrócić wzrok człowiekowi niewidomemu od urodzenia. ³² Dotychczas nie słyszano, aby ktoś przywrócił wzrok niewidomemu od urodzenia . ³² Since the world began was it not heard that any man opened the eyes of one that was born blind. ³² A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati; ³² A sæculo non est auditum quia quis aperuit oculos cæci nati.

³³ I ten człowiek również, gdyby nie był od Boga, niczego nie mógłby dokonać. ³³ Gdyby więc On nie pochodził od Boga, nie mógłby niczego dokonać”. ³³ If this man were not of God, he could do nothing. ³³ nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam ”. ³³ Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam.

³⁴ Odpowiadając zawołali do niego: Przyszedłeś na świat cały w grzechach, a masz odwagę nas pouczać? I wypędzili go. ³⁴ Wtedy dali mu taką odpowiedź: „Urodziłeś się pogrążony w grzechach i ty chcesz nas pouczać?”. Po czym wyrzucono go precz. ³⁴ They answered and said unto him, Thou wast altogether born in sins, and dost thou teach us? And they cast him out. ³⁴ Responderunt et dixerunt ei: “ In peccatis tu natus es totus et tu doces nos? ”. Et eiecerunt eum foras. ³⁴ Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras.

³⁵ Gdy Jezus usłyszał, że go wypędzili, zapytał go przy najbliższym spotkaniu: Czy ty wierzysz w Syna Człowieczego? ³⁵ Jezus dowiedział się, że go wyrzucono. Gdy więc go spotkał, zapytał: „Czy wierzysz w Syna Człowieczego ?”. ³⁵ Jesus heard that they had cast him out; and when he had found him, he said unto him, Dost thou believe on the Son of God? ³⁵ Audivit Iesus quia eiecerunt eum foras et, cum invenisset eum, dixit ei: “ Tu credis in Filium hominis? ”. ³⁵ Audivit Jesus quia ejecerunt eum foras: et cum invenisset eum, dixit ei: Tu credis in Filium Dei?

³⁶ A on odpowiadając rzekł: Któż to jest, Panie, żebym w Niego uwierzył? ³⁶ On zaś powiedział: „A kto to jest, Panie , abym w Niego uwierzył?”. ³⁶ He answered and said, Who is he, Lord, that I might believe on him? ³⁶ Respondit ille et dixit: “ Et quis est, Domine, ut credam in eum? ”. ³⁶ Respondit ille, et dixit: Quis est, Domine, ut credam in eum?

³⁷ A Jezus na to: Jest Nim Ten, którego widzisz i który rozmawia teraz z tobą. ³⁷ Wówczas Jezus oświadczył: „To jest Ten, którego zobaczyłeś i który z tobą rozmawia”. ³⁷ And Jesus said unto him, Thou hast both seen him, and it is he that talketh with thee. ³⁷ Dixit ei Iesus: “ Et vidisti eum; et, qui loquitur tecum, ipse est ”. ³⁷ Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est.

³⁸ Wtedy on odpowiedział: Wierzę, Panie i oddał Mu pokłon. ³⁸ Na co on rzekł: „Wierzę, Panie”, po czym oddał Mu głęboki pokłon. ³⁸ And he said, Lord, I believe. And he worshipped him. ³⁸ At ille ait: “ Credo, Domine! ”; et adoravit eum. ³⁸ At ille ait: Credo, Domine. Et procidens adoravit eum.

³⁹ Rzekł tedy Jezus: Przyszedłem na świat po to, aby dokonać sądu; aby ci, którzy nie widzą, wzrok odzyskali, i aby ci, którzy widzą, stali się niewidomymi. ³⁹ A Jezus powiedział: „Przyszedłem na ten świat, aby sądzić : Ci, którzy nie widzą, odzyskają wzrok, ci zaś, którzy widzą, staną się ślepcami”. ³⁹ ¶ And Jesus said, For judgment I am come into this world, that they which see not might see; and that they which see might be made blind. ³⁹ Et dixit Iesus: “ In iudicium ego in hunc mundum veni, ut, qui non vident, videant, et, qui vident, caeci fiant ”. ³⁹ Et dixit Jesus: In judicium ego in hunc mundum veni: ut qui non vident videant, et qui vident cæci fiant.

⁴⁰ Wtedy niektórzy spośród obecnych tam faryzeuszy zapytali: Czyż i my jesteśmy niewidomi? ⁴⁰ Kiedy usłyszeli to niektórzy faryzeusze obecni przy Nim, zapytali: „Czy my też jesteśmy ślepi?”. ⁴⁰ And [some] of the Pharisees which were with him heard these words, and said unto him, Are we blind also? ⁴⁰ Audierunt haec ex pharisaeis, qui cum ipso erant, et dixerunt ei: “ Numquid et nos caeci sumus? ”. ⁴⁰ Et audierunt quidam ex pharisæis qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Numquid et nos cæci sumus?

⁴¹ A Jezus na to: Gdybyście byli niewidomi, nie mielibyście grzechu. Ponieważ jednak mówicie: Widzimy wobec tego ciąży na was grzech. ⁴¹ Jezus im odpowiedział: „Gdybyście byli niewidomi, nie mielibyście grzechu ; ponieważ jednak teraz stwierdzacie: «Widzimy», pozostajecie w grzechu. ⁴¹ Jesus said unto them, If ye were blind, ye should have no sin: but now ye say, We see; therefore your sin remaineth. ⁴¹ Dixit eis Iesus: “ Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc vero dicitis: “Videmus!”; peccatum vestrum manet ”. ⁴¹ Dixit eis Jesus: Si cæci essetis, non haberetis peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet.

JOH 9

JOH 10

¹ Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeśli ktoś nie wchodzi do owczarni przez bramę, ale wdziera się inną drogą, jest złodziejem i rozbójnikiem. ¹ Uroczyście zapewniam was : Kto nie wchodzi do zagrody owiec przez bramę, lecz innym sposobem, jest złodziejem i przestępcą. ¹ Verily, verily, I say unto you, He that entereth not by the door into the sheepfold, but climbeth up some other way, the same is a thief and a robber. ¹ “ Amen, amen dico vobis: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro; ¹ Amen, amen dico vobis: qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro.

² Lecz ten, kto wchodzi przez bramę, jest pasterzem owiec. ² Ten natomiast, kto wchodzi do niej przez bramę, jest pasterzem owiec. ² But he that entereth in by the door is the shepherd of the sheep. ² qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. ² Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium.

³ Stróż otwiera mu drzwi, a owce słuchają jego głosu. On zaś woła je po imieniu i wyprowadza [z owczarni]. ³ Jemu też otwiera odźwierny, a owce słuchają jego głosu. Te, które należą do niego, woła po imieniu i wyprowadza. ³ To him the porter openeth; and the sheep hear his voice: and he calleth his own sheep by name, and leadeth them out. ³ Huic ostiarius aperit, et oves vocem eius audiunt, et proprias oves vocat nominatim et educit eas. ³ Huic ostiarius aperit, et oves vocem ejus audiunt, et proprias ovas vocat nominatim, et educit eas.

⁴ Kiedy zaś wyprowadzi już wszystkie, idzie przed nimi, a owce śpieszą za nim, ponieważ znają jego głos. ⁴ Gdy wyprowadzi wszystkie swoje owce, idzie przed nimi, a one idą za nim, gdyż rozpoznają jego głos. ⁴ And when he putteth forth his own sheep, he goeth before them, and the sheep follow him: for they know his voice. ⁴ Cum proprias omnes emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem eius; ⁴ Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus.

⁵ Nigdy natomiast nie pójdą za obcym, przeciwnie, będą odeń uciekać, bo nie znają głosu obcych. ⁵ Za kimś obcym nie pójdą wcale, lecz uciekną od niego, bo nie znają głosu obcych”. ⁵ And a stranger will they not follow, but will flee from him: for they know not the voice of strangers. ⁵ alienum autem non sequentur, sed fugient ab eo, quia non noverunt vocem alienorum ”. ⁵ Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo: quia non noverunt vocem alienorum.

⁶ Mówił im to Jezus jako przypowieść. Ale oni nie zrozumieli tego, co do nich mówił. ⁶ Jezus opowiedział im tę przypowieść , lecz oni nie zrozumieli, o czym mówił. ⁶ This parable spake Jesus unto them: but they understood not what things they were which he spake unto them. ⁶ Hoc proverbium dixit eis Iesus; illi autem non cognoverunt quid esset, quod loquebatur eis. ⁶ Hoc proverbium dixit eis Jesus: illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis.

⁷ Dlatego dodał Jezus: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Ja jestem bramą, która prowadzi do owiec. ⁷ Jezus zaczął więc ponownie mówić: „Uroczyście zapewniam was : To Ja jestem bramą owiec. ⁷ Then said Jesus unto them again, Verily, verily, I say unto you, I am the door of the sheep. ⁷ Dixit ergo iterum Iesus: “ Amen, amen dico vobis: Ego sum ostium ovium. ⁷ Dixit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium.

⁸ Wszyscy, którzy tu weszli przede Mną, są złodziejami i rozbójnikami, i dlatego owce ich nie posłuchały. ⁸ Wszyscy, którzy Mnie poprzedzili, są złodziejami i przestępcami, a owce nie były im posłuszne. ⁸ All that ever came before me are thieves and robbers: but the sheep did not hear them. ⁸ Omnes, quotquot venerunt ante me, fures sunt et latrones, sed non audierunt eos oves. ⁸ Omnes quotquot venerunt, fures sunt, et latrones, et non audierunt eos oves.

⁹ Ja jestem bramą. Jeśli ktoś wejdzie przeze Mnie, będzie zbawiony: wejdzie i wyjdzie, i znajdzie pożywienie. ⁹ Ja jestem bramą. Jeśli ktoś ją przekroczy, uzyska zbawienie. Będzie wchodził i wychodził i znajdzie pokarm. ⁹ I am the door: by me if any man enter in, he shall be saved, and shall go in and out, and find pasture. ⁹ Ego sum ostium; per me, si quis introierit, salvabitur et ingredietur et egredietur et pascua inveniet. ⁹ Ego sum ostium. Per me si quis introierit, salvabitur: et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet.

¹⁰ Złodziej zaś przychodzi tylko po to, by kraść, zabijać i niszczyć. A Ja przyszedłem po to, aby owce miały życie i by miały je w obfitości. ¹⁰ Złodziej przychodzi tylko po to, aby coś ukraść, zabić lub zniszczyć. Ja natomiast przyszedłem, aby moje owce miały życie i to życie w pełni. ¹⁰ The thief cometh not, but for to steal, and to kill, and to destroy: I am come that they might have life, and that they might have [it] more abundantly. ¹⁰ Fur non venit, nisi ut furetur et mactet et perdat; ego veni, ut vitam habeant et abundantius habeant. ¹⁰ Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant.

¹¹ Ja jestem Dobrym Pasterzem. Dobry Pasterz oddaje swoje życie za owce. ¹¹ Ja jestem dobrym pasterzem. Dobry pasterz poświęca swoje życie za owce. ¹¹ I am the good shepherd: the good shepherd giveth his life for the sheep. ¹¹ Ego sum pastor bonus; bonus pastor animam suam ponit pro ovibus; ¹¹ Ego sum pastor bonus. Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis.

¹² A najemnik, ten, który nie jest pasterzem i do którego nie należą owce, gdy zobaczy zbliżającego się wilka, opuszcza owce i ucieka, a wilk je porywa i rozprasza. ¹² Najemnik zaś, i ten który nie jest pasterzem ani właścicielem owiec, gdy zobaczy zbliżającego się wilka, opuszcza je i ucieka, a wilk je porywa i rozprasza. ¹² But he that is an hireling, and not the shepherd, whose own the sheep are not, seeth the wolf coming, and leaveth the sheep, and fleeth: and the wolf catcheth them, and scattereth the sheep. ¹² mercennarius et, qui non est pastor, cuius non sunt oves propriae, videt lupum venientem et dimittit oves et fugit — et lupus rapit eas et dispergit — ¹² Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriæ, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit: et lupus rapit, et dispergit oves;

¹³ Robi tak dlatego, że jest najemnikiem i nie zależy mu na owcach. ¹³ Jest bowiem najemnikiem i nie troszczy się o owce. ¹³ The hireling fleeth, because he is an hireling, and careth not for the sheep. ¹³ quia mercennarius est et non pertinet ad eum de ovibus. ¹³ mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus.

¹⁴ Ja jestem Dobrym Pasterzem; znam moje owce i one Mnie znają, ¹⁴ Ja jestem dobrym pasterzem. Znam moje owce i one Mnie znają, ¹⁴ I am the good shepherd, and know my [sheep], and am known of mine. ¹⁴ Ego sum pastor bonus et cognosco meas, et cognoscunt me meae, ¹⁴ Ego sum pastor bonus: et cognosco meas, et cognoscunt me meæ.

¹⁵ podobnie jak Mnie zna Ojciec, a Ja znam Ojca. Życie moje oddaję za owce. ¹⁵ podobnie jak Mnie zna Ojciec i jak Ja znam Ojca. Poświęcam też swoje życie za owce. ¹⁵ As the Father knoweth me, even so know I the Father: and I lay down my life for the sheep. ¹⁵ sicut cognoscit me Pater, et ego cognosco Patrem; et animam meam pono pro ovibus. ¹⁵ Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem: et animam meam pono pro ovibus meis.

¹⁶ Lecz mam także owce inne, nie znajdujące się w tej owczarni. I te muszę sprowadzić ku sobie, by słuchały mojego głosu i by nastała jedna owczarnia i jeden pasterz. ¹⁶ Posiadam jeszcze inne owce, które wprawdzie nie są z tej zagrody, lecz trzeba, abym je przyprowadził. Pójdą one za moim głosem i tak powstanie jedna trzoda z jednym pasterzem. ¹⁶ And other sheep I have, which are not of this fold: them also I must bring, and they shall hear my voice; and there shall be one fold, [and] one shepherd. ¹⁶ Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient et fient unus grex, unus pastor. ¹⁶ Et alias oves habeo, quæ non sunt ex hoc ovili: et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor.

¹⁷ Ojciec zaś miłuje Mnie dlatego, że Ja oddaję swoje życie, aby je później znów odzyskać. ¹⁷ Ojciec miłuje Mnie, dlatego że oddaję swoje życie, aby je znowu odzyskać. ¹⁷ Therefore doth my Father love me, because I lay down my life, that I might take it again. ¹⁷ Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. ¹⁷ Propterea me diligit Pater: quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam.

¹⁸ Nikt Mi go nie zabiera, lecz Ja sam dobrowolnie je oddaję, gdyż jest w mej mocy oddać je i potem znów odzyskać. Taki bowiem nakaz otrzymałem od mego Ojca. ¹⁸ Nikt Mi go nie zabiera, lecz oddaję je z własnej woli. Posiadam bowiem władzę, aby je oddać, jak i ponownie odzyskać. Takie polecenie otrzymałem od mojego Ojca”. ¹⁸ No man taketh it from me, but I lay it down of myself. I have power to lay it down, and I have power to take it again. This commandment have I received of my Father. ¹⁸ Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo iterum sumendi eam. Hoc mandatum accepi a Patre meo ”. ¹⁸ Nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a meipso, et potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Hoc mandatum accepi a Patre meo.

¹⁹ Znów tedy doszło do rozdwojenia między Żydami, właśnie z powodu tych słów. ¹⁹ Z powodu tej wypowiedzi kolejny raz doszło do podziału między Żydami. ¹⁹ ¶ There was a division therefore again among the Jews for these sayings. ¹⁹ Dissensio iterum facta est inter Iudaeos propter sermones hos. ¹⁹ Dissensio iterum facta est inter Judæos propter sermones hos.

²⁰ Wielu spośród nich zaczęło mówić: Zły duch Go opętał i odchodzi od zmysłów. Czemu Go jeszcze słuchacie? ²⁰ Wielu z nich mówiło: „Opętał Go demon i szaleje. Dlaczego Go słuchacie?”. ²⁰ And many of them said, He hath a devil, and is mad; why hear ye him? ²⁰ Dicebant autem multi ex ipsis: “ Daemonium habet et insanit! Quid eum auditis? ”. ²⁰ Dicebant autem multi ex ipsis: Dæmonium habet, et insanit: quid eum auditis?

²¹ Na to inni mówili: Opętany tak nie może mówić! Czyż zły duch może przywracać wzrok niewidomym? ²¹ Inni jednak stwierdzali: „Takie nauczanie nie pochodzi od opętanego. Zresztą, czy demon może przywrócić wzrok niewidomemu?”. ²¹ Others said, These are not the words of him that hath a devil. Can a devil open the eyes of the blind? ²¹ Alii dicebant: “ Haec verba non sunt daemonium habentis! Numquid daemonium potest caecorum oculos aperire? ”. ²¹ Alii dicebant: Hæc verba non sunt dæmonium habentis: numquid dæmonium potest cæcorum oculos aperire?

²² A w Jerozolimie obchodzono wtedy uroczystość Poświęcenia Świątyni. Była zima. ²² W Jerozolimie obchodzono pamiątkę Poświęcenia świątyni , a była zima. ²² ¶ And it was at Jerusalem the feast of the dedication, and it was winter. ²² Facta sunt tunc Encaenia in Hierosolymis. Hiems erat; ²² Facta sunt autem Encænia in Jerosolymis, et hiems erat.

²³ Jezus przechadzał się wewnątrz świątyni w portyku Salomona. ²³ Jezus przechadzał się po terenie świątynnym, w krużganku Salomona . ²³ And Jesus walked in the temple in Solomon’s porch. ²³ et ambulabat Iesus in templo in porticu Salomonis. ²³ Et ambulabat Jesus in templo, in porticu Salomonis.

²⁴ Zebrali się tedy wokół Niego Żydzi i zapytali Go: Jak długo jeszcze będziesz nas utrzymywał w niepewności? Jeżeli jesteś Mesjaszem, powiedz nam to otwarcie. ²⁴ Tam otoczyli Go Żydzi i zaczęli pytać: „Jak długo jeszcze będziesz nas trzymał w niepewności? Powiedz nam otwarcie, czy jesteś Chrystusem ?”. ²⁴ Then came the Jews round about him, and said unto him, How long dost thou make us to doubt? If thou be the Christ, tell us plainly. ²⁴ Circumdederunt ergo eum Iudaei et dicebant ei: “ Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam! ”. ²⁴ Circumdederunt ergo eum Judæi, et dicebant ei: Quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam.

²⁵ Odpowiedział im Jezus: Już wam to powiedziałem, ale wy nie wierzycie. Dzieła, których dokonuję w imię Ojca mego, świadczą o Mnie. ²⁵ Wówczas im odparł: „Już wam powiedziałem , a mimo to nie wierzycie. Dzieła, których dokonuję w imię mego Ojca, właśnie one świadczą o Mnie. ²⁵ Jesus answered them, I told you, and ye believed not: the works that I do in my Father’s name, they bear witness of me. ²⁵ Respondit eis Iesus: “ Dixi vobis, et non creditis; opera, quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. ²⁵ Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis: opera quæ ego facio in nomine Patris mei, hæc testimonium perhibent de me:

²⁶ Wy Mi jednak nie wierzycie, bo nie należycie do moich owiec. ²⁶ Wy jednak nie wierzycie, gdyż nie należycie do moich owiec. ²⁶ But ye believe not, because ye are not of my sheep, as I said unto you. ²⁶ Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. ²⁶ sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis.

²⁷ Moje owce słuchają mojego głosu. Ja je znam i one idą za Mną. ²⁷ Moje owce są Mi posłuszne. Ja je znam, a one podążają za Mną. ²⁷ My sheep hear my voice, and I know them, and they follow me: ²⁷ Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me; ²⁷ Oves meæ vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me:

²⁸ Ja daję im życie wieczne; dlatego nigdy nie zginą i nikt nie wyrwie ich z mojej ręki. ²⁸ Ja też daję im życie wieczne i nigdy nie zginą, ani nikt nie wyrwie ich z mojej ręki. ²⁸ And I give unto them eternal life; and they shall never perish, neither shall any [man] pluck them out of my hand. ²⁸ et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum, et non rapiet eas quisquam de manu mea. ²⁸ et ego vitam æternam do eis, et non peribunt in æternum, et non rapiet eas quisquam de manu mea.

²⁹ Ojciec mój, Ten, który Mi je dał, większy jest od wszystkich. Nikt też nie może ich wyrwać z ręki mego Ojca. ²⁹ Mój Ojciec, który jest większy od wszystkich, dał Mi je i nikt nie może ich wyrwać z ręki Ojca. ²⁹ My Father, which gave [them] me, is greater than all; and no [man] is able to pluck [them] out of my Father’s hand. ²⁹ Pater meus quod dedit mihi, maius omnibus est, et nemo potest rapere de manu Patris. ²⁹ Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est: et nemo potest rapere de manu Patris mei.

³⁰ Ja zaś i Ojciec stanowimy jedno. ³⁰ Ja i Ojciec jesteśmy jedno”. ³⁰ I and [my] Father are one. ³⁰ Ego et Pater unum sumus ”. ³⁰ Ego et Pater unum sumus.

³¹ Wtedy Żydzi znów chwycili za kamienie, aby Go ukamienować. ³¹ Wtedy Żydzi znowu porwali kamienie, aby zabić Jezusa . ³¹ Then the Jews took up stones again to stone him. ³¹ Sustulerunt iterum lapides Iudaei, ut lapidarent eum. ³¹ Sustulerunt ergo lapides Judæi, ut lapidarent eum.

³² A Jezus rzekł do nich: Dokonałem wobec was wielu dobrych czynów mocą pochodzącą od Ojca. Za któryż z tych czynów chcecie Mnie ukamienować? ³² Jezus zapytał ich: „Ukazałem wam wiele dobrych dzieł od Ojca. Za które z nich zamierzacie Mnie ukamienować?”. ³² Jesus answered them, Many good works have I shewed you from my Father; for which of those works do ye stone me? ³² Respondit eis Iesus: “ Multa opera bona ostendi vobis ex Patre; propter quod eorum opus me lapidatis? ”. ³² Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo: propter quod eorum opus me lapidatis?

³³ Odpowiedzieli Mu Żydzi: Nie chcemy Cię kamienować za żaden dobry czyn, lecz za bluźnierstwo; za to, że będąc człowiekiem, uważasz się za Boga. ³³ Żydzi odpowiedzieli: „Nie chcemy Cię kamienować za dobre czyny, lecz za bluźnierstwo; za to, że Ty, będąc człowiekiem, czynisz siebie Bogiem”. ³³ The Jews answered him, saying, For a good work we stone thee not; but for blasphemy; and because that thou, being a man, makest thyself God. ³³ Responderunt ei Iudaei: “ De bono opere non lapidamus te sed de blasphemia, et quia tu, homo cum sis, facis teipsum Deum ”. ³³ Responderunt ei Judæi: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia; et quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum.

³⁴ Zapytał ich tedy Jezus: A czyż w waszym Piśmie nie znajdują się słowa: Powiedziałem: bogami jesteście? ³⁴ Jezus im odrzekł: „Czy w waszym Prawie nie ma zapisu: Ja mówię: Jesteście bogami? ³⁴ Jesus answered them, Is it not written in your law, I said, Ye are gods? ³⁴ Respondit eis Iesus: “ Nonne scriptum est in lege vestra: “Ego dixi: Dii estis?”. ³⁴ Respondit eis Jesus: Nonne scriptum est in lege vestra, Quia ego dixi: Dii estis?

³⁵ Jeżeli więc Pismo nazywa bogami tych, do których zostało skierowane słowo Boże a przecież słów Pisma nie można podważać ľ ³⁵ Jeśli ono nazywa bogami tych, do których zostało skierowane słowo Boże – a przecież Pisma nie można unieważnić – ³⁵ If he called them gods, unto whom the word of God came, and the scripture cannot be broken; ³⁵ Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura, ³⁵ Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura:

³⁶ to dlaczego mówicie, że bluźni Ten, który powiedział: Jestem Synem Bożym, skoro został On poświęcony i posłany przez Ojca? ³⁶ to dlaczego do Tego, którego Ojciec uświęcił i posłał na świat, mówicie: «Bluźnisz», bo stwierdziłem: Jestem Synem Bożym ? ³⁶ Say ye of him, whom the Father hath sanctified, and sent into the world, Thou blasphemest; because I said, I am the Son of God? ³⁶ quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis: “Blasphemas!”, quia dixi: Filius Dei sum? ³⁶ quem Pater sanctificavit, et misit in mundum vos dicitis: Quia blasphemas, quia dixi: Filius Dei sum?

³⁷ Jeżeli nie dokonuję dzieł mego Ojca, to Mi nie wierzcie. ³⁷ Jeśli nie wypełniam dzieł Ojca, to Mi nie wierzcie. ³⁷ If I do not the works of my Father, believe me not. ³⁷ Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi; ³⁷ Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi.

³⁸ Jeżeli jednak wypełniam dzieła Ojca, to choćbyście nie wierzyli Mnie, powinniście wierzyć moim dziełom, żebyście mogli poznać i zrozumieć, że Ojciec jest we Mnie, a Ja w Ojcu. ³⁸ Skoro jednak je wypełniam, to nawet jeśli Mi nie wierzycie, uwierzcie moim czynom, abyście poznali i wiedzieli, że Ojciec jest we Mnie, a Ja w Ojcu”. ³⁸ But if I do, though ye believe not me, believe the works: that ye may know, and believe, that the Father [is] in me, and I in him. ³⁸ si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et sciatis quia in me est Pater, et ego in Patre ”. ³⁸ Si autem facio: etsi mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis, et credatis quia Pater in me est, et ego in Patre.

³⁹ Znów usiłowali Go pojmać, lecz On uszedł z ich rąk. ³⁹ I po raz kolejny usiłowano Go uwięzić, lecz On uszedł z ich rąk. ³⁹ Therefore they sought again to take him: but he escaped out of their hand, ³⁹ Quaerebant ergo iterum eum prehendere; et exivit de manibus eorum. ³⁹ Quærebant ergo eum apprehendere: et exivit de manibus eorum.

⁴⁰ Ponownie udał się poza Jordan, na miejsce, gdzie Jan udzielał kiedyś chrztu, i tam pozostał przez jakiś czas. ⁴⁰ Wtedy też udał się ponownie na drugi brzeg Jordanu , do miejsca, gdzie wcześniej chrzcił Jan, i tam pozostał . ⁴⁰ And went away again beyond Jordan into the place where John at first baptized; and there he abode. ⁴⁰ Et abiit iterum trans Iordanem in eum locum, ubi erat Ioannes baptizans primum, et mansit illic. ⁴⁰ Et abiit iterum trans Jordanem, in eum locum ubi erat Joannes baptizans primum, et mansit illic;

⁴¹ Wielu przybywało do Niego, mówiąc, że Jan nie uczynił co prawda żadnego znaku, ale że było prawdą wszystko, co Jan o Nim powiedział: ⁴¹ Wiele osób przychodziło do Niego i stwierdzało, że wprawdzie Jan nie uczynił żadnego znaku, jednak wszystko, co powiedział o Nim, było prawdą. ⁴¹ And many resorted unto him, and said, John did no miracle: but all things that John spake of this man were true. ⁴¹ Et multi venerunt ad eum et dicebant: “ Ioannes quidem signum fecit nullum; omnia autem, quaecumque dixit Ioannes de hoc, vera erant ”. ⁴¹ et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum.

⁴² Wielu też uwierzyło tam w Niego. ⁴² Tam też wielu uwierzyło w Niego. ⁴² And many believed on him there. ⁴² Et multi crediderunt in eum illic. ⁴² Omnia autem quæcumque dixit Joannes de hoc, vera erant. Et multi crediderunt in eum.

JOH 10

³⁰ Ja zaś i Ojciec stanowimy jedno. ³⁰ Ja i Ojciec jesteśmy jedno”. ³⁰ I and [my] Father are one. ³⁰ Ego et Pater unum sumus ”. ³⁰ Ego et Pater unum sumus.

JOH 10

³⁰ Ja zaś i Ojciec stanowimy jedno. ³⁰ Ja i Ojciec jesteśmy jedno”. ³⁰ I and [my] Father are one. ³⁰ Ego et Pater unum sumus ”. ³⁰ Ego et Pater unum sumus.

JOH 11

¹ Był chory pewien człowiek, imieniem Łazarz, mieszkający w Betanii razem z Marią i jej siostrą Martą. ¹ Pewien człowiek z Betanii , miejscowości Marii i jej siostry Marty , był chory. Miał on na imię Łazarz. ¹ Now a certain [man] was sick, [named] Lazarus, of Bethany, the town of Mary and her sister Martha. ¹ Erat autem quidam languens Lazarus a Bethania, de castello Mariae et Marthae sororis eius. ¹ Erat autem quidam languens Lazarus a Bethania, de castello Mariæ et Marthæ sororis ejus.

² To właśnie ta Maria namaściła Pana olejkiem i swoimi włosami otarła Jego nogi. Chory Łazarz był jej bratem. ² Maria zaś była tą kobietą, która namaściła Pana wonnym olejkiem i swymi włosami wytarła Jego stopy. Właśnie jej brat Łazarz chorował. ² (It was [that] Mary which anointed the Lord with ointment, and wiped his feet with her hair, whose brother Lazarus was sick.) ² Maria autem erat, quae unxit Dominum unguento et extersit pedes eius capillis suis, cuius frater Lazarus infirmabatur. ² (Maria autem erat quæ unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis: cujus frater Lazarus infirmabatur.)

³ Otóż obie siostry kazały powiedzieć Jemu: Panie, zachorował ten, którego Ty kochasz. ³ Siostry przekazały więc Jezusowi wiadomość: „Panie , ten, którego kochasz, jest chory”. ³ Therefore his sisters sent unto him, saying, Lord, behold, he whom thou lovest is sick. ³ Miserunt ergo sorores ad eum dicentes: “ Domine, ecce, quem amas, infirmatur ”. ³ Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes: Domine, ecce quem amas infirmatur.

⁴ Lecz Jezus usłyszawszy to powiedział: Ta choroba nie grozi śmiercią, ale przyczynia się do powiększenia chwały Bożej, aby dzięki niej Syn Boży zyskał większą chwałę. ⁴ Gdy Jezus to usłyszał, rzekł: „Ta choroba nie zmierza ku śmierci, lecz ku chwale Bożej. Dzięki niej Syn Boży dozna chwały”. ⁴ When Jesus heard [that], he said, This sickness is not unto death, but for the glory of God, that the Son of God might be glorified thereby. ⁴ Audiens autem Iesus dixit: “ Infirmitas haec non est ad mortem sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam ”. ⁴ Audiens autem Jesus dixit eis: Infirmitas hæc non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam.

⁵ Jezus kochał Martę i jej siostrę oraz Łazarza. ⁵ A Jezus miłował Martę, jej siostrę oraz Łazarza. ⁵ Now Jesus loved Martha, and her sister, and Lazarus. ⁵ Diligebat autem Iesus Martham et sororem eius et Lazarum. ⁵ Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum.

⁶ Jednakże choć dowiedział się o jego chorobie, jeszcze przez dwa dni nie wyruszył z miejsca. ⁶ Gdy jednak usłyszał, że choruje, pozostał w tamtym miejscu jeszcze dwa dni. ⁶ When he had heard therefore that he was sick, he abode two days still in the same place where he was. ⁶ Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in loco, in quo erat, duobus diebus; ⁶ Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus;

⁷ Dopiero potem powiedział do swoich uczniów: Chodźmy znów do Judei. ⁷ Dopiero po ich upływie zwrócił się do uczniów: „Wróćmy znowu do Judei ”. ⁷ Then after that saith he to [his] disciples, Let us go into Judæa again. ⁷ deinde post hoc dicit discipulis: “ Eamus in Iudaeam iterum ”. ⁷ deinde post hæc dixit discipulis suis: Eamus in Judæam iterum.

⁸ Rzekli na to uczniowie: Nauczycielu, dopiero co Żydzi usiłowali Cię ukamienować i znów chcesz tam iść? ⁸ Uczniowie Mu powiedzieli: „Rabbi, Żydzi dopiero co usiłowali Cię ukamienować, a Ty chcesz tam ponownie wrócić?”. ⁸ [His] disciples say unto him, Master, the Jews of late sought to stone thee; and goest thou thither again? ⁸ Dicunt ei discipuli: “ Rabbi, nunc quaerebant te Iudaei lapidare, et iterum vadis illuc? ”. ⁸ Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quærebant te Judæi lapidare, et iterum vadis illuc?

⁹ Lecz Jezus odpowiedział: Czyż dzień nie składa się z dwunastu godzin? Jeśli ktoś porusza się za dnia, nie upadnie, ponieważ widzi światło tego świata. ⁹ Jezus im odparł: „Czy dzień nie ma dwunastu godzin ? Kto chodzi za dnia, nie potyka się, gdyż widzi światło tego świata . ⁹ Jesus answered, Are there not twelve hours in the day? If any man walk in the day, he stumbleth not, because he seeth the light of this world. ⁹ Respondit Iesus: “ Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit, quia lucem huius mundi videt; ⁹ Respondit Jesus: Nonne duodecim sunt horæ diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt:

¹⁰ Lecz jeśli ktoś chodzi nocą, potknie się, ponieważ brak mu światła. ¹⁰ Kto natomiast chodzi nocą, potyka się, ponieważ nie ma w nim światła”. ¹⁰ But if a man walk in the night, he stumbleth, because there is no light in him. ¹⁰ si quis autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo ”. ¹⁰ si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo.

¹¹ Powiedziawszy to dodał za chwilę: Nasz przyjaciel Łazarz zasnął, lecz idę, żeby go obudzić. ¹¹ A gdy to powiedział, dodał: „Nasz przyjaciel Łazarz zasnął, lecz pójdę, aby go wyrwać ze snu”. ¹¹ These things said he: and after that he saith unto them, Our friend Lazarus sleepeth; but I go, that I may awake him out of sleep. ¹¹ Haec ait et post hoc dicit eis: “ Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno exsuscitem eum ”. ¹¹ Hæc ait, et post hæc dixit eis: Lazarus amicus noster dormit: sed vado ut a somno excitem eum.

¹² Rzekli tedy do Niego uczniowie: Panie, jeżeli zasnął, to wyzdrowieje. ¹² Uczniowie odrzekli: „Panie, jeśli usnął, to będzie zdrowy”. ¹² Then said his disciples, Lord, if he sleep, he shall do well. ¹² Dixerunt ergo ei discipuli: “ Domine, si dormit, salvus erit ”. ¹² Dixerunt ergo discipuli ejus: Domine, si dormit, salvus erit.

¹³ Jezus mówił jednak o śmierci, a oni sądzili, że ma na myśli zwykły sen. ¹³ Jezus jednak powiedział tak o jego śmierci, uczniowie natomiast uważali, że mówił o zapadnięciu w sen. ¹³ Howbeit Jesus spake of his death: but they thought that he had spoken of taking of rest in sleep. ¹³ Dixerat autem Iesus de morte eius, illi autem putaverunt quia de dormitione somni diceret. ¹³ Dixerat autem Jesus de morte ejus: illi autem putaverunt quia de dormitione somni diceret.

¹⁴ Wtedy Jezus powiedział im już wprost: Łazarz umarł. ¹⁴ Oświadczył im więc otwarcie: „Łazarz umarł. ¹⁴ Then said Jesus unto them plainly, Lazarus is dead. ¹⁴ Tunc ergo dixit eis Iesus manifeste: “ Lazarus mortuus est, ¹⁴ Tunc ergo Jesus dixit eis manifeste: Lazarus mortuus est:

¹⁵ Ja jednak cieszę się, że Mnie tam nie było. Chodzi bowiem o was, żebyście mogli uwierzyć. Idźmy teraz do niego. ¹⁵ Ale raduję się ze względu na was, abyście uwierzyli . Z tego właśnie powodu nie było Mnie tam, lecz teraz chodźmy do niego”. ¹⁵ And I am glad for your sakes that I was not there, to the intent ye may believe; nevertheless let us go unto him. ¹⁵ et gaudeo propter vos, ut credatis, quoniam non eram ibi; sed eamus ad eum ”. ¹⁵ et gaudeo propter vos, ut credatis, quoniam non eram ibi, sed eamus ad eum.

¹⁶ A Tomasz, zwany inaczej Didymos, rzekł do współuczniów: Chodźmy także i my, żeby razem z Nim umrzeć. ¹⁶ Tomasz, zwany Bliźniakiem , zawołał wtedy do współuczniów: „Chodźmy i my, aby razem z Nim umrzeć!”. ¹⁶ Then said Thomas, which is called Didymus, unto his fellowdisciples, Let us also go, that we may die with him. ¹⁶ Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: “ Eamus et nos, ut moriamur cum eo! ”. ¹⁶ Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo.

¹⁷ Kiedy zaś przybył Jezus na miejsce, Łazarz już od czterech dni znajdował się w grobie. ¹⁷ Gdy Jezus tam dotarł, zastał go już od czterech dni leżącego w grobie. ¹⁷ Then when Jesus came, he found that he had [lain] in the grave four days already. ¹⁷ Venit itaque Iesus et invenit eum quattuor dies iam in monumento habentem. ¹⁷ Venit itaque Jesus: et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem.

¹⁸ Betania była oddalona od Jerozolimy około piętnastu stadiów. ¹⁸ Betania zaś leżała w pobliżu Jerozolimy , w odległości około piętnastu stadiów . ¹⁸ Now Bethany was nigh unto Jerusalem, about fifteen furlongs off: ¹⁸ Erat autem Bethania iuxta Hierosolymam quasi stadiis quindecim. ¹⁸ (Erat autem Bethania juxta Jerosolymam quasi stadiis quindecim.)

¹⁹ Wielu Żydów przybyło jeszcze przedtem do Marty i Marii, żeby im współczuć z powodu śmierci brata. ¹⁹ Wielu Żydów przybyło więc do Marty i Marii, aby je pocieszyć po śmierci brata. ¹⁹ And many of the Jews came to Martha and Mary, to comfort them concerning their brother. ¹⁹ Multi autem ex Iudaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre. ¹⁹ Multi autem ex Judæis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo.

²⁰ Gdy zaś Marta dowiedziała się, że nadchodzi także Jezus, wybiegła Mu na spotkanie. A Maria pozostała w domu. ²⁰ Kiedy Marta usłyszała, że Jezus nadchodzi, wybiegła Mu naprzeciw, Maria natomiast pozostała w domu. ²⁰ Then Martha, as soon as she heard that Jesus was coming, went and met him: but Mary sat [still] in the house. ²⁰ Martha ergo ut audivit quia Iesus venit, occurrit illi; Maria autem domi sedebat. ²⁰ Martha ergo ut audivit quia Jesus venit, occurrit illi: Maria autem domi sedebat.

²¹ Rzekła tedy Marta do Jezusa: Panie, gdybyś tu był, nie umarłby mój brat. ²¹ Marta zwróciła się do Jezusa: „Panie , gdybyś był tutaj, mój brat by nie umarł. ²¹ Then said Martha unto Jesus, Lord, if thou hadst been here, my brother had not died. ²¹ Dixit ergo Martha ad Iesum: “ Domine, si fuisses hic, frater meus non esset mortuus! ²¹ Dixit ergo Martha ad Jesum: Domine, si fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus:

²² Wiem jednak i teraz, że Bóg sprawi wszystko, o co tylko Go poprosisz. ²² Lecz nawet teraz wiem, że Bóg da Ci wszystko, o co tylko Go poprosisz”. ²² But I know, that even now, whatsoever thou wilt ask of God, God will give [it] thee. ²² Sed et nunc scio quia, quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus ”. ²² sed et nunc scio quia quæcumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus.

²³ Rzekł do niej Jezus: Twój brat zmartwychwstanie. ²³ Jezus jej rzekł: „Twój brat powstanie z martwych”. ²³ Jesus saith unto her, Thy brother shall rise again. ²³ Dicit illi Iesus: “ Resurget frater tuus ”. ²³ Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus.

²⁴ Odpowiedziała Marta: Wiem, że zmartwychwstanie, [ale dopiero] podczas zmartwychwstania w dniu ostatecznym. ²⁴ Marta odpowiedziała: „Wiem, że zmartwychwstanie podczas zmartwychwstania w dniu ostatecznym ”. ²⁴ Martha saith unto him, I know that he shall rise again in the resurrection at the last day. ²⁴ Dicit ei Martha: “ Scio quia resurget in resurrectione in novissimo die ”. ²⁴ Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione in novissimo die.

²⁵ Rzekł na to Jezus: Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Jeśli ktoś we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie. ²⁵ Jezus oświadczył jej: „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto wierzy we Mnie, nawet jeśliby umarł, będzie żył. ²⁵ Jesus said unto her, I am the resurrection, and the life: he that believeth in me, though he were dead, yet shall he live: ²⁵ Dixit ei Iesus: “ Ego sum resurrectio et vita. Qui credit in me, etsi mortuus fuerit, vivet; ²⁵ Dixit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet:

²⁶ Każdy, kto żyje i wierzy we Mnie, nigdy nie umrze. Czy wierzysz w to? ²⁶ Każdy, kto żyje i wierzy we Mnie, nie umrze na wieki. Czy wierzysz w to?”. ²⁶ And whosoever liveth and believeth in me shall never die. Believest thou this? ²⁶ et omnis, qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum. Credis hoc? ”. ²⁶ et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in æternum. Credis hoc?

²⁷ Odpowiedziała Mu: Tak, Panie, wierzę, że jesteś Mesjaszem, Synem Bożym, który przyszedł na świat. ²⁷ Marta odrzekła: „Tak, Panie! Wierzę, że Ty jesteś Chrystusem , Synem Bożym , który przyszedł na świat”. ²⁷ She saith unto him, Yea, Lord: I believe that thou art the Christ, the Son of God, which should come into the world. ²⁷ Ait illi: “ Utique, Domine; ego credidi quia tu es Christus Filius Dei, qui in mundum venisti ”. ²⁷ Ait illi: Utique Domine, ego credidi quia tu es Christus, Filius Dei vivi, qui in hunc mundum venisti.

²⁸ Powiedziawszy to, odeszła i zawołała po kryjomu swoją siostrę mówiąc: Nauczyciel jest i wzywa ciebie. ²⁸ A gdy to powiedziała, odeszła i zawołała swoją siostrę Marię, mówiąc jej po kryjomu: „Nauczyciel jest tutaj i prosi cię”. ²⁸ And when she had so said, she went her way, and called Mary her sister secretly, saying, The Master is come, and calleth for thee. ²⁸ Et cum haec dixisset, abiit et vocavit Mariam sororem suam silentio dicens: “ Magister adest et vocat te ”. ²⁸ Et cum hæc dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens: Magister adest, et vocat te.

²⁹ Gdy tylko Maria usłyszała to, wstała i szybko udała się do Niego. ²⁹ Ona zaś, gdy to usłyszała, szybko wstała i pobiegła do Niego. ²⁹ As soon as she heard [that], she arose quickly, and came unto him. ²⁹ Illa autem ut audivit, surrexit cito et venit ad eum; ²⁹ Illa ut audivit, surgit cito, et venit ad eum;

³⁰ Tymczasem Jezus nie przybył jeszcze do wsi, lecz ciągle pozostawał tam, gdzie Marta wyszła Mu na spotkanie. ³⁰ A Jezus nie wszedł jeszcze do miejscowości, lecz pozostał tam, gdzie spotkała Go Marta. ³⁰ Now Jesus was not yet come into the town, but was in that place where Martha met him. ³⁰ nondum enim venerat Iesus in castellum, sed erat adhuc in illo loco, ubi occurrerat ei Martha. ³⁰ nondum enim venerat Jesus in castellum: sed erat adhuc in illo loco, ubi occurrerat ei Martha.

³¹ A Żydzi, którzy znajdowali się w domu i pocieszali Marię, zobaczywszy, że podniosła się szybko i wyszła, pospieszyli za nią, przekonani, że idzie do grobu, aby tam płakać. ³¹ Również Żydzi, którzy przebywali w jej domu i pocieszali ją, poszli jej śladem, widząc, że zerwała się i wybiegła. Sądzili bowiem, że udała się do grobu, aby tam płakać. ³¹ The Jews then which were with her in the house, and comforted her, when they saw Mary, that she rose up hastily and went out, followed her, saying, She goeth unto the grave to weep there. ³¹ Iudaei igitur, qui erant cum ea in domo et consolabantur eam, cum vidissent Mariam quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam putantes: “ Vadit ad monumentum, ut ploret ibi ”. ³¹ Judæi ergo, qui erant cum ea in domo, et consolabantur eam, cum vidissent Mariam quia cito surrexit, et exiit, secuti sunt eam dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi.

³² Maria zaś, gdy przybyła na miejsce, gdzie znajdował się Jezus, i gdy zobaczyła Go, upadła Mu do nóg i powiedziała: Panie, gdybyś tu był, nie umarłby mój brat. ³² Tymczasem Maria dotarła do miejsca, gdzie zatrzymał się Jezus. Kiedy Go zobaczyła, upadła Mu do nóg i rzekła: „Panie, gdybyś był tutaj, mój brat by nie umarł”. ³² Then when Mary was come where Jesus was, and saw him, she fell down at his feet, saying unto him, Lord, if thou hadst been here, my brother had not died. ³² Maria ergo, cum venisset ubi erat Iesus, videns eum cecidit ad pedes eius dicens ei: “ Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus! ”. ³² Maria ergo, cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dicit ei: Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus.

³³ Zobaczywszy tedy Jezus, jak płakała ona i Żydzi, którzy razem z nią przyszli, wzruszył się bardzo i rozrzewniony zapytał: Gdzieście go położyli? ³³ Gdy więc Jezus zobaczył, że ona płacze, a także płaczą Żydzi, którzy z nią idą, wzburzył się wewnętrznie i był wstrząśnięty . ³³ When Jesus therefore saw her weeping, and the Jews also weeping which came with her, he groaned in the spirit, and was troubled, ³³ Iesus ergo, ut vidit eam plorantem et Iudaeos, qui venerant cum ea, plorantes, fremuit spiritu et turbavit seipsum ³³ Jesus ergo, ut vidit eam plorantem, et Judæos, qui venerant cum ea, plorantes, infremuit spiritu, et turbavit seipsum,

³⁴ A oni odpowiedzieli: Panie, chodź i zobacz. ³⁴ Następnie zapytał: „Gdzie złożyliście go do grobu?”. Odparli: „Panie, chodź zobaczyć”. ³⁴ And said, Where have ye laid him? They said unto him, Lord, come and see. ³⁴ et dixit: “ Ubi posuistis eum? ”. Dicunt ei: “ Domine, veni et vide ”. ³⁴ et dixit: Ubi posuistis eum? Dicunt ei: Domine, veni, et vide.

³⁵ I zapłakał Jezus. ³⁵ Jezus zapłakał. ³⁵ Jesus wept. ³⁵ Lacrimatus est Iesus. ³⁵ Et lacrimatus est Jesus.

³⁶ Wtedy rzekli Żydzi: Patrzcie, jak On go miłował! ³⁶ Wtedy Żydzi powiedzieli: „Zobaczcie, jak go kochał”. ³⁶ Then said the Jews, Behold how he loved him! ³⁶ Dicebant ergo Iudaei: “ Ecce quomodo amabat eum! ”. ³⁶ Dixerunt ergo Judæi: Ecce quomodo amabat eum.

³⁷ A niektórzy spośród nich zaczęli pytać: Czyż On, skoro przywrócił wzrok niewidomemu, nie mógł również sprawić, by ten nie umarł? ³⁷ Niektórzy zaś mówili: „Czy Ten, który przywrócił wzrok niewidomemu, nie mógł sprawić, aby on nie umarł?”. ³⁷ And some of them said, Could not this man, which opened the eyes of the blind, have caused that even this man should not have died? ³⁷ Quidam autem dixerunt ex ipsis: “ Non poterat hic, qui aperuit oculos caeci, facere, ut et hic non moreretur? ”. ³⁷ Quidam autem ex ipsis dixerunt: Non poterat hic, qui aperuit oculos cæci nati, facere ut hic non moreretur?

³⁸ Jezus zaś, ponownie wzruszony do głębi, przyszedł do grobu, który miał kształt jaskini zamkniętej od zewnątrz kamieniem. ³⁸ Jezus , ponownie wzburzony, podszedł do grobu. A była to grota zastawiona kamieniem. ³⁸ Jesus therefore again groaning in himself cometh to the grave. It was a cave, and a stone lay upon it. ³⁸ Iesus ergo rursum fremens in semetipso, venit ad monumentum; erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. ³⁸ Jesus ergo rursum fremens in semetipso, venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei.

³⁹ I powiedział: Odsuńcie ten kamień. A siostra zmarłego, Marta, rzekła do Niego: Panie, już cuchnie. Cztery dni znajduje się w grobie. ³⁹ Polecił więc: „Odsuńcie kamień!”. Wtedy odezwała się Marta, siostra zmarłego: „Panie , już cuchnie. Nie żyje bowiem od czterech dni ”. ³⁹ Jesus said, Take ye away the stone. Martha, the sister of him that was dead, saith unto him, Lord, by this time he stinketh: for he hath been [dead] four days. ³⁹ Ait Iesus: “ Tollite lapidem! ”. Dicit ei Martha, soror eius, qui mortuus fuerat: “ Domine, iam foetet; quatriduanus enim est! ”. ³⁹ Ait Jesus: Tollite lapidem. Dicit ei Martha, soror ejus qui mortuus fuerat: Domine, jam fœtet, quatriduanus est enim.

⁴⁰ Na to rzekł Jezus: Czyż nie powiedziałem ci, że jeśli będziesz wierzyć, ujrzysz chwałę Bożą? Wtedy usunięto kamień. ⁴⁰ Jezus powiedział jej: „Czy nie zapewniłem cię, że zobaczysz chwałę Bożą, jeśli tylko uwierzysz?”. ⁴⁰ Jesus saith unto her, Said I not unto thee, that, if thou wouldest believe, thou shouldest see the glory of God? ⁴⁰ Dicit ei Iesus: “ Nonne dixi tibi quoniam, si credideris, videbis gloriam Dei? ”. ⁴⁰ Dicit ei Jesus: Nonne dixi tibi quoniam si credideris, videbis gloriam Dei?

⁴¹ Jezus wzniósł oczy ku górze i tak się modlił: Ojcze, dziękuję Ci, żeś Mnie wysłuchał. ⁴¹ I odsunięto kamień. Wówczas Jezus wzniósł oczy w górę i zaczął się modlić: „Dziękuję Ci, Ojcze, że Mnie wysłuchałeś. ⁴¹ Then they took away the stone [from the place] where the dead was laid. And Jesus lifted up [his] eyes, and said, Father, I thank thee that thou hast heard me. ⁴¹ Tulerunt ergo lapidem. Iesus autem, elevatis sursum oculis, dixit: “ Pater, gratias ago tibi quoniam audisti me. ⁴¹ Tulerunt ergo lapidem: Jesus autem, elevatis sursum oculis, dixit: Pater, gratias ago tibi quoniam audisti me.

⁴² Wiedziałem, że zawsze Mnie wysłuchujesz. Powiedziałem to jednak ze względu na zebranych tu ludzi, aby uwierzyli, żeś Ty Mnie posłał. ⁴² Ja wiedziałem, że zawsze Mnie wysłuchujesz. Powiedziałem to jednak ze względu na otaczających Mnie ludzi, aby uwierzyli, że Ty Mnie posłałeś”. ⁴² And I knew that thou hearest me always: but because of the people which stand by I said [it], that they may believe that thou hast sent me. ⁴² Ego autem sciebam quia semper me audis, sed propter populum, qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti ”. ⁴² Ego autem sciebam quia semper me audis, sed propter populum qui circumstat, dixi: ut credant quia tu me misisti.

⁴³ A gdy to powiedział, zawołał donośnym głosem: Łazarzu, wyjdź z grobu! ⁴³ Po tych słowach zawołał z mocą: „Łazarzu, wyjdź na zewnątrz!”. ⁴³ And when he thus had spoken, he cried with a loud voice, Lazarus, come forth. ⁴³ Et haec cum dixisset, voce magna clamavit: “ Lazare, veni foras! ”. ⁴³ Hæc cum dixisset, voce magna clamavit: Lazare, veni foras.

⁴⁴ I wyszedł zmarły, mając ręce i nogi obwiązane opaskami, a twarz zawiniętą w chustę. Rozkazał tedy Jezus: Uwolnijcie go z więzów i pozwólcie mu chodzić. ⁴⁴ Wtedy zmarły wyszedł, mając nogi i ręce owinięte opaskami, twarz zaś przysłoniętą chustą. Jezus polecił im: „Uwolnijcie go z tego i pozwólcie mu chodzić!”. ⁴⁴ And he that was dead came forth, bound hand and foot with graveclothes: and his face was bound about with a napkin. Jesus saith unto them, Loose him, and let him go. ⁴⁴ Prodiit, qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus institis; et facies illius sudario erat ligata. Dicit Iesus eis: “ Solvite eum et sinite eum abire ”. ⁴⁴ Et statim prodiit qui fuerat mortuus, ligatus pedes, et manus institis, et facies illius sudario erat ligata. Dixit eis Jesus: Solvite eum et sinite abire.

⁴⁵ Wówczas wielu Żydów przybyłych do Marii, na widok tego, czego dokonał Jezus, uwierzyło w Niego. ⁴⁵ Wielu spośród Żydów, którzy przybyli do Marii i zobaczyli, czego Jezus dokonał, uwierzyło w Niego. ⁴⁵ Then many of the Jews which came to Mary, and had seen the things which Jesus did, believed on him. ⁴⁵ Multi ergo ex Iudaeis, qui venerant ad Mariam et viderant, quae fecit, crediderunt in eum; ⁴⁵ Multi ergo ex Judæis, qui venerant ad Mariam, et Martham, et viderant quæ fecit Jesus, crediderunt in eum.

⁴⁶ A niektórzy z nich poszli do faryzeuszy i opowiedzieli im o wszystkim, co uczynił Jezus. ⁴⁶ Niektórzy z nich poszli natomiast do faryzeuszów i poinformowali ich o tym, co uczynił Jezus. ⁴⁶ But some of them went their ways to the Pharisees, and told them what things Jesus had done. ⁴⁶ quidam autem ex ipsis abierunt ad pharisaeos et dixerunt eis, quae fecit Iesus. ⁴⁶ Quidam autem ex ipsis abierunt ad pharisæos, et dixerunt eis quæ fecit Jesus.

⁴⁷ Wtedy arcykapłani i faryzeusze zwołali Najwyższą Radę i pytali: Co mamy robić, bo przecież ten człowiek czyni wiele znaków? ⁴⁷ Wyżsi kapłani oraz faryzeusze zwołali więc Wysoką Radę i zastanawiali się: „Co mamy robić? Człowiek ten dokonuje wielu znaków. ⁴⁷ ¶ Then gathered the chief priests and the Pharisees a council, and said, What do we? for this man doeth many miracles. ⁴⁷ Collegerunt ergo pontifices et pharisaei concilium et dicebant: “ Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? ⁴⁷ Collegerunt ergo pontifices et pharisæi concilium, et dicebant: Quid faciamus, quia hic homo multa signa facit?

⁴⁸ Jeżeli Go pozostawimy w spokoju, to w końcu wszyscy w Niego uwierzą, a wtedy przyjdą Rzymianie i zniszczą nie tylko nasze święte miejsce, lecz także cały naród. ⁴⁸ Jeśli Go tak pozostawimy, wszyscy Mu uwierzą. Wtedy też wkroczą Rzymianie i zniszczą zarówno naszą świątynię , jak i naród”. ⁴⁸ If we let him thus alone, all [men] will believe on him: and the Romans shall come and take away both our place and nation. ⁴⁸ Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani et tollent nostrum et locum et gentem! ”. ⁴⁸ Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum, et gentem.

⁴⁹ Wówczas to jeden z nich, imieniem Kajfasz, pełniący w owym roku funkcję najwyższego kapłana, rzekł do nich: Wy nic nie rozumiecie i nie pomyśleliście o tym, ⁴⁹ Jeden z ich grona, Kajfasz , który w tym roku pełnił funkcję najwyższego kapłana , rzekł do nich: „Wy nic nie rozumiecie. ⁴⁹ And one of them, [named] Caiaphas, being the high priest that same year, said unto them, Ye know nothing at all, ⁴⁹ Unus autem ex ipsis, Caiphas, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: “ Vos nescitis quidquam ⁴⁹ Unus autem ex ipsis, Caiphas nomine, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nescitis quidquam,

⁵⁰ że lepiej będzie, ażeby jeden człowiek umarł za lud, niżby miał zginąć cały naród. ⁵⁰ Nie bierzecie także pod uwagę tego, że będzie korzystniej, jeśli jeden człowiek umrze za lud, niż gdyby miał zginąć cały naród”. ⁵⁰ Nor consider that it is expedient for us, that one man should die for the people, and that the whole nation perish not. ⁵⁰ nec cogitatis quia expedit vobis, ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pereat! ”. ⁵⁰ nec cogitatis quia expedit vobis ut unus moriatur homo pro populo, et non tota gens pereat.

⁵¹ Nie powiedział jednak tego sam od siebie, ale będąc najwyższym kapłanem w owym roku [mimo woli] wygłosił proroctwo, zgodnie z którym Jezus miał umrzeć za naród, ⁵¹ Nie powiedział zaś tego od siebie, lecz jako najwyższy kapłan sprawujący wówczas urząd wygłosił proroctwo , że Jezus umrze za naród. ⁵¹ And this spake he not of himself: but being high priest that year, he prophesied that Jesus should die for that nation; ⁵¹ Hoc autem a semetipso non dixit; sed, cum esset pontifex anni illius, prophetavit quia Iesus moriturus erat pro gente ⁵¹ Hoc autem a semetipso non dixit: sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit, quod Jesus moriturus erat pro gente,

⁵² i więcej: nie tylko za naród, lecz i po to, aby wszystkie rozproszone dzieci Boże znów zgromadzić w jedno. ⁵² A nie tylko za naród, ale również, aby zgromadzić w jedno rozproszone dzieci Boże. ⁵² And not for that nation only, but that also he should gather together in one the children of God that were scattered abroad. ⁵² et non tantum pro gente, sed et ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. ⁵² et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum.

⁵³ Jeszcze tego samego dnia zapadła więc decyzja, żeby Go zgładzić. ⁵³ Tego więc dnia podjęto decyzję, aby Go zabić. ⁵³ Then from that day forth they took counsel together for to put him to death. ⁵³ Ab illo ergo die cogitaverunt, ut interficerent eum. ⁵³ Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum.

⁵⁴ Od tego czasu Jezus nie pokazywał się już publicznie wśród Żydów, lecz oddalił się stamtąd w okolice pustynne, do miasteczka zwanego Efraim, i tam przebywał ze swymi uczniami. ⁵⁴ Jezus więc nie pojawiał się już jawnie wśród Żydów, lecz usunął się w okolice w pobliżu pustyni, do miejscowości zwanej Efraim , gdzie przebywał ze swymi uczniami. ⁵⁴ Jesus therefore walked no more openly among the Jews; but went thence unto a country near to the wilderness, into a city called Ephraim, and there continued with his disciples. ⁵⁴ Iesus ergo iam non in palam ambulabat apud Iudaeos, sed abiit inde in regionem iuxta desertum, in civitatem, quae dicitur Ephraim, et ibi morabatur cum discipulis. ⁵⁴ Jesus ergo jam non in palam ambulabat apud Judæos, sed abiit in regionem juxta desertum, in civitatem quæ dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis.

⁵⁵ Zbliżało się zaś święto Paschy żydowskiej i wielu udawało się stamtąd przed Paschą do Jerozolimy, żeby się oczyścić. ⁵⁵ Zbliżało się zaś żydowskie święto Paschy . Wielu mieszkańców z tamtej okolicy podążało do Jerozolimy jeszcze przed uroczystościami, aby się oczyścić . ⁵⁵ ¶ And the Jews’ passover was nigh at hand: and many went out of the country up to Jerusalem before the passover, to purify themselves. ⁵⁵ Proximum autem erat Pascha Iudaeorum, et ascenderunt multi Hierosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. ⁵⁵ Proximum autem erat Pascha Judæorum, et ascenderunt multi Jerosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos.

⁵⁶ Zaczęli więc poszukiwać Jezusa, a kiedy przyszli do świątyni, pytali jedni drugich: Jak wam się wydaje: Czyżby nie przyszedł tu na święto? ⁵⁶ Poszukiwali oni Jezusa i zastanawiali się między sobą, będąc na terenie świątyni : „Cóż wam się wydaje? Czyżby nie zamierzał przyjść na święto?”. ⁵⁶ Then sought they for Jesus, and spake among themselves, as they stood in the temple, What think ye, that he will not come to the feast? ⁵⁶ Quaerebant ergo Iesum et colloquebantur ad invicem in templo stantes: “ Quid videtur vobis? Numquid veniet ad diem festum? ”. ⁵⁶ Quærebant ergo Jesum, et colloquebantur ad invicem, in templo stantes: Quid putatis, quia non venit ad diem festum?

⁵⁷ Arcykapłani zaś i faryzeusze zarządzili, ażeby każdy, kto tylko wiedziałby o miejscu Jego pobytu, doniósł o tym, aby można było Go pojmać. ⁵⁷ Wyżsi kapłani i faryzeusze wydali też rozporządzenie, aby każdy, kto tylko zna miejsce pobytu Jezusa, powiadomił ich, aby mogli Go uwięzić. ⁵⁷ Now both the chief priests and the Pharisees had given a commandment, that, if any man knew where he were, he should shew [it], that they might take him. ⁵⁷ Dederant autem pontifices et pharisaei mandatum, ut, si quis cognoverit, ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. ⁵⁷ Dederant autem pontifices et pharisæi mandatum ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum.

JOH 11

³⁵ I zapłakał Jezus. ³⁵ Jezus zapłakał. ³⁵ Jesus wept. ³⁵ Lacrimatus est Iesus. ³⁵ Et lacrimatus est Jesus.

JOH 11

³⁵ I zapłakał Jezus. ³⁵ Jezus zapłakał. ³⁵ Jesus wept. ³⁵ Lacrimatus est Iesus. ³⁵ Et lacrimatus est Jesus.

JOH 12

¹ Na sześć dni przed Paschą Jezus przybył do Betanii, gdzie mieszkał wskrzeszony przez Niego Łazarz. ¹ Sześć dni przed świętem Paschy Jezus przyszedł do Betanii, gdzie przebywał Łazarz, którego wskrzesił z martwych. ¹ Then Jesus six days before the passover came to Bethany, where Lazarus was which had been dead, whom he raised from the dead. ¹ Iesus ergo ante sex dies Paschae venit Bethaniam, ubi erat Lazarus, quem suscitavit a mortuis Iesus. ¹ Jesus ergo ante sex dies Paschæ venit Bethaniam, ubi Lazarus fuerat mortuus, quem suscitavit Jesus.

² Urządzono tam dla Jezusa ucztę. Marta posługiwała, a przy stole zasiadł z Nim między innymi także Łazarz. ² Tam urządzono dla Niego przyjęcie, podczas którego Marta usługiwała, natomiast Łazarz był jednym z tych, którzy siedzieli z Nim przy stole. ² There they made him a supper; and Martha served: but Lazarus was one of them that sat at the table with him. ² Fecerunt ergo ei cenam ibi, et Martha ministrabat, Lazarus vero unus erat ex discumbentibus cum eo. ² Fecerunt autem ei cœnam ibi, et Martha ministrabat, Lazarus vero unus erat ex discumbentibus cum eo.

³ A Maria wzięła funt prawdziwego, cennego olejku nardowego i namaściła Jezusowi nogi, po czym otarła je swoimi włosami. Cały dom napełnił się zapachem olejku. ³ Maria zaś wzięła funt pachnącego i drogiego olejku nardowego , namaściła nim stopy Jezusa, po czym wytarła je własnymi włosami, a woń olejku napełniła cały dom. ³ Then took Mary a pound of ointment of spikenard, very costly, and anointed the feet of Jesus, and wiped his feet with her hair: and the house was filled with the odour of the ointment. ³ Maria ergo accepit libram unguenti nardi puri, pretiosi, et unxit pedes Iesu et extersit capillis suis pedes eius; domus autem impleta est ex odore unguenti. ³ Maria ergo accepit libram unguenti nardi pistici pretiosi, et unxit pedes Jesu, et extersit pedes ejus capillis suis: et domus impleta est ex odore unguenti.

⁴ Wtedy Judasz Iskariota, jeden spośród Jego uczniów, ten, który miał Go zdradzić, powiedział: ⁴ Wtedy odezwał się Judasz Iskariota, jeden z Jego uczniów, ten który miał Go wydać: ⁴ Then saith one of his disciples, Judas Iscariot, Simon’s [son], which should betray him, ⁴ Dicit autem Iudas Iscariotes, unus ex discipulis eius, qui erat eum traditurus: ⁴ Dixit ergo unus ex discipulis ejus, Judas Iscariotes, qui erat eum traditurus:

⁵ Dlaczego nie sprzedano raczej tego olejku za trzysta denarów, by uzyskane w ten sposób pieniądze rozdać ubogim? ⁵ „Dlaczego nie sprzedano tego olejku za trzysta denarów , a pieniędzy nie rozdano ubogim?”. ⁵ Why was not this ointment sold for three hundred pence, and given to the poor? ⁵ “ Quare hoc unguentum non veniit trecentis denariis et datum est egenis? ”. ⁵ Quare hoc unguentum non veniit trecentis denariis, et datum est egenis?

⁶ A mówił to nie dlatego, iż rzeczywiście troszczył się tak bardzo o biednych, lecz dlatego, że był złodziejem i mając pod opieką trzos, zabierał zeń to, co tam wkładano. ⁶ Powiedział to jednak nie dlatego, że zależało mu na ubogich, lecz dlatego, że był złodziejem. Mając bowiem sakiewkę, zabierał wkładane do niej datki. ⁶ This he said, not that he cared for the poor; but because he was a thief, and had the bag, and bare what was put therein. ⁶ Dixit autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad eum, sed quia fur erat et, loculos habens, ea, quae mittebantur, portabat. ⁶ Dixit autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad eum, sed quia fur erat, et loculos habens, ea quæ mittebantur, portabat.

⁷ Jezus zaś odpowiedział: Zostaw ją w spokoju! Zachowała bowiem to na dzień mojego pogrzebu. ⁷ Jezus więc rzekł do niego: „Zostaw ją w spokoju. Ona przechowała go na dzień mojego pogrzebu . ⁷ Then said Jesus, Let her alone: against the day of my burying hath she kept this. ⁷ Dixit ergo Iesus: “ Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. ⁷ Dixit ergo Jesus: Sinite illam ut in diem sepulturæ meæ servet illud.

⁸ Ubogich i tak zawsze będziecie mieć u siebie, a Mnie nie zawsze. ⁸ Ubogich bowiem stale będziecie mieć u siebie, Mnie natomiast nie będziecie mieć zawsze”. ⁸ For the poor always ye have with you; but me ye have not always. ⁸ Pauperes enim semper habetis vobiscum, me autem non semper habetis ”. ⁸ Pauperes enim semper habetis vobiscum: me autem non semper habetis.

⁹ A gdy już bardzo wielu Żydów dowiedziało się, że jest tam, przybyli gromadnie nie tylko zresztą ze względu na Jezusa, lecz także dlatego, żeby zobaczyć Łazarza, którego wskrzesił z martwych. ⁹ Wielki tłum Żydów dowiedział się, że Jezus tam przebywa. Żydzi przyszli jednak nie tylko ze względu na Jezusa, lecz także, aby zobaczyć Łazarza, którego wskrzesił z martwych. ⁹ Much people of the Jews therefore knew that he was there: and they came not for Jesus’ sake only, but that they might see Lazarus also, whom he had raised from the dead. ⁹ Cognovit ergo turba multa ex Iudaeis quia illic est, et venerunt non propter Iesum tantum, sed ut et Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis. ⁹ Cognovit ergo turba multa ex Judæis quia illic est, et venerunt, non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis.

¹⁰ Arcykapłani postanowili zatem zgładzić również Łazarza. ¹⁰ Stąd wyżsi kapłani postanowili zabić również Łazarza, ¹⁰ ¶ But the chief priests consulted that they might put Lazarus also to death; ¹⁰ Cogitaverunt autem principes sacerdotum, ut et Lazarum interficerent, ¹⁰ Cogitaverunt autem principes sacerdotum ut et Lazarum interficerent:

¹¹ Wielu bowiem właśnie z jego powodu odeszło od Żydów i uwierzyło w Jezusa. ¹¹ ponieważ wielu Żydów nawracało się z jego powodu i wierzyło w Jezusa. ¹¹ Because that by reason of him many of the Jews went away, and believed on Jesus. ¹¹ quia multi propter illum abibant ex Iudaeis et credebant in Iesum. ¹¹ quia multi propter illum abibant ex Judæis, et credebant in Jesum.

¹² Dnia następnego zaś ludzie, którzy wielkim tłumem przybyli na święto, usłyszawszy, że Jezus zbliża się do Jerozolimy, ¹² Następnego dnia wielki tłum, który przybył na święto, dowiedział się, że Jezus zbliża się do Jerozolimy . ¹² ¶ On the next day much people that were come to the feast, when they heard that Jesus was coming to Jerusalem, ¹² In crastinum turba multa, quae venerat ad diem festum, cum audissent quia venit Iesus Hierosolymam, ¹² In crastinum autem, turba multa quæ venerat ad diem festum, cum audissent quia venit Jesus Jerosolymam,

¹³ pobrali gałązki palmowe i wybiegli Mu naprzeciw wołając: Hosanna, błogosławiony, który przychodzi w imię Pańskie, oraz: Oto Król izraelski! ¹³ Ludzie ci zerwali więc gałązki palmowe i wybiegli Mu na spotkanie, wołając:„Hosanna !Chwała Temu,który przychodzi w imię Pana ”oraz: „Król Izraela !”. ¹³ Took branches of palm trees, and went forth to meet him, and cried, Hosanna: Blessed [is] the King of Israel that cometh in the name of the Lord. ¹³ acceperunt ramos palmarum et processerunt obviam ei et clamabant: “ Hosanna! Benedictus, qui venit in nomine Domini, et rex Israel! ”. ¹³ acceperunt ramos palmarum, et processerunt obviam ei, et clamabant: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israël.

¹⁴ A kiedy Jezus znalazł osiołka, dosiadł go, zgodnie z tym, co napisane: ¹⁴ Jezus zaś znalazł osiołka i wsiadł na niego – zgodnie z tym, co zapisano: ¹⁴ And Jesus, when he had found a young ass, sat thereon; as it is written, ¹⁴ Invenit autem Iesus asellum et sedit super eum, sicut scriptum est: ¹⁴ Et invenit Jesus asellum, et sedit super eum, sicut scriptum est:

¹⁵ Nie bój się, Córo Syjonu! Oto zbliża sig ku tobie twój Król, siedząc na oślęciu. ¹⁵ Nie bój się, Syjonie !Oto przybywa twój król, siedząc na źrebięciu oślicy! ¹⁵ Fear not, daughter of Sion: behold, thy King cometh, sitting on an ass’s colt. ¹⁵ “ Noli timere, filia Sion. Ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae ”. ¹⁵ Noli timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinæ.

¹⁶ Z początku uczniowie Jego nie rozumieli tego wołania, lecz kiedy już Jezus został uwielbiony, wtedy przypominali sobie, że to do Niego odnosiły się te słowa i to, co Mu uczyniono. ¹⁶ Uczniowie nie zrozumieli tego od razu, ale gdy Jezus został uwielbiony, wówczas przypomnieli sobie, że to zostało o Nim napisane i że tak Mu uczyniono. ¹⁶ These things understood not his disciples at the first: but when Jesus was glorified, then remembered they that these things were written of him, and [that] they had done these things unto him. ¹⁶ Haec non cognoverunt discipuli eius primum, sed quando glorificatus est Iesus, tunc recordati sunt quia haec erant scripta de eo, et haec fecerunt ei. ¹⁶ Hæc non cognoverunt discipuli ejus primum: sed quando glorificatus est Jesus, tunc recordati sunt quia hæc erant scripta de eo, et hæc fecerunt ei.

¹⁷ Tak więc dawała świadectwo ta rzesza, która była z Nim wtedy, kiedy wywołał z grobu i zmartwychwskrzeszał Łazarza. ¹⁷ Również ludzie, którzy byli wraz z Nim, gdy wywołał Łazarza z grobu i wskrzesił go z martwych, dawali o Nim świadectwo. ¹⁷ The people therefore that was with him when he called Lazarus out of his grave, and raised him from the dead, bare record. ¹⁷ Testimonium ergo perhibebat turba, quae erat cum eo, quando Lazarum vocavit de monumento et suscitavit eum a mortuis. ¹⁷ Testimonium ergo perhibebat turba, quæ erat cum eo quando Lazarum vocavit de monumento, et suscitavit eum a mortuis.

¹⁸ Ludzie właśnie dlatego wyszli Mu na spotkanie, że dowiedzieli się o cudzie, który uczynił. ¹⁸ Dlatego wielki tłum wybiegł Mu naprzeciw, ponieważ usłyszano o dokonanym przez Niego znaku. ¹⁸ For this cause the people also met him, for that they heard that he had done this miracle. ¹⁸ Propterea et obviam venit ei turba, quia audierunt eum fecisse hoc signum. ¹⁸ Propterea et obviam venit ei turba: quia audierunt fecisse hoc signum.

¹⁹ A faryzeusze mówili jeden do drugiego: Patrzcie, niepotrzebnie się trudzicie! Cały świat idzie za Nim. ¹⁹ Faryzeusze zaś mówili między sobą: „Zobaczcie: nic nie zyskujecie. Oto świat poszedł za Nim”. ¹⁹ The Pharisees therefore said among themselves, Perceive ye how ye prevail nothing? behold, the world is gone after him. ¹⁹ Pharisaei ergo dixerunt ad semetipsos: “ Videtis quia nihil proficitis? Ecce mundus post eum abiit! ”. ¹⁹ Pharisæi ergo dixerunt ad semetipsos: Videtis quia nihil proficimus? ecce mundus totus post eum abiit.

²⁰ Wśród tych zaś, którzy przybyli, aby w czasie święta złożyć hołd Bogu, znajdowało się także trochę Greków. ²⁰ Wśród tych, którzy przybyli na święto, aby oddać cześć Bogu, byli także Grecy . ²⁰ ¶ And there were certain Greeks among them that came up to worship at the feast: ²⁰ Erant autem Graeci quidam ex his, qui ascenderant, ut adorarent in die festo; ²⁰ Erant autem quidam gentiles, ex his qui ascenderant ut adorarent in die festo.

²¹ Oni to przyszli do Filipa, który pochodził z Betsaidy Galilejskiej, i prosili go mówiąc: Panie, chcielibyśmy zobaczyć Jezusa. ²¹ Przyszli oni do Filipa , pochodzącego z Betsaidy w Galilei , i poprosili: „Panie, pragniemy zobaczyć Jezusa ”. ²¹ The same came therefore to Philip, which was of Bethsaida of Galilee, and desired him, saying, Sir, we would see Jesus. ²¹ hi ergo accesserunt ad Philippum, qui erat a Bethsaida Galilaeae, et rogabant eum dicentes: “ Domine, volumus Iesum videre ”. ²¹ Hi ergo accesserunt ad Philippum, qui erat a Bethsaida Galilææ, et rogabant eum, dicentes: Domine, volumus Jesum videre.

²² Poszedł tedy Filip i powiedział to Andrzejowi, a potem obaj, Andrzej i Filip, donieśli o tym Jezusowi. ²² Filip powiedział o tym Andrzejowi, a następnie obaj przekazali to Jezusowi. ²² Philip cometh and telleth Andrew: and again Andrew and Philip tell Jesus. ²² Venit Philippus et dicit Andreae; venit Andreas et Philippus et dicunt Iesu. ²² Venit Philippus, et dicit Andreæ; Andreas rursum et Philippus dixerunt Jesu.

²³ A Jezus kazał dać im taką odpowiedź: Nadeszła już godzina, aby Syn Człowieczy został uwielbiony. ²³ Jezus zaś im odrzekł: „Nadeszła już godzina , aby Syn Człowieczy doznał chwały . ²³ ¶ And Jesus answered them, saying, The hour is come, that the Son of man should be glorified. ²³ Iesus autem respondet eis dicens: “ Venit hora, ut glorificetur Filius hominis. ²³ Jesus autem respondit eis, dicens: Venit hora, ut clarificetur Filius hominis.

²⁴ Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Jeżeli ziarno pszenicy, padłszy na ziemię, nie obumrze, pozostanie samo tylko ziarnem, jeżeli zaś obumrze, przyniesie plon obfity. ²⁴ Uroczyście zapewniam was : Jeśli ziarno pszenicy wrzucone w ziemię nie obumrze, pozostanie tam samo; jeśli zaś obumrze, przynosi obfity plon. ²⁴ Verily, verily, I say unto you, Except a corn of wheat fall into the ground and die, it abideth alone: but if it die, it bringeth forth much fruit. ²⁴ Amen, amen dico vobis: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. ²⁴ Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit,

²⁵ Kto miłuje swoje życie, straci je, kto zaś nienawidzi swego życia na tym świecie, zachowa je na życie wieczne. ²⁵ Ten, kto kocha swoje życie, traci je; ten zaś, kto nie przecenia swojego życia na tym świecie, zachowa je na życie wieczne. ²⁵ He that loveth his life shall lose it; and he that hateth his life in this world shall keep it unto life eternal. ²⁵ Qui amat animam suam, perdit eam; et, qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodiet eam. ²⁵ ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Qui amat animam suam, perdet eam; et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam æternam custodit eam.

²⁶ Ktokolwiek chce Mi służyć, niech pójdzie za Mną, a tam, gdzie Ja jestem, wszędzie jest także sługa mój. Każdego, kto Mnie służy, uczci Ojciec mój. ²⁶ Jeśli ktoś Mi służy, niech idzie za Mną. A gdzie Ja jestem, tam będzie też mój sługa. Jeśli ktoś Mi służy, Ojciec okaże mu cześć. ²⁶ If any man serve me, let him follow me; and where I am, there shall also my servant be: if any man serve me, him will [my] Father honour. ²⁶ Si quis mihi ministrat, me sequatur, et ubi sum ego, illic et minister meus erit; si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater. ²⁶ Si quis mihi ministrat, me sequatur, et ubi sum ego, illic et minister meus erit. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus.

²⁷ A moja dusza jest teraz bardzo udręczona i nie wiem, co mam powiedzieć: Ojcze, wybaw Mnie od tej godziny? Lecz Ja przecież przyszedłem właśnie na tę godzinę. ²⁷ Teraz jestem głęboko wstrząśnięty . I cóż mam powiedzieć? Ojcze, ocal Mnie od tej godziny? Przecież przyszedłem z tego powodu – dla tej godziny. ²⁷ Now is my soul troubled; and what shall I say? Father, save me from this hour: but for this cause came I unto this hour. ²⁷ Nunc anima mea turbata est. Et quid dicam? Pater, salvifica me ex hora hac? Sed propterea veni in horam hanc. ²⁷ Nunc anima mea turbata est. Et quid dicam? Pater, salvifica me ex hac hora. Sed propterea veni in horam hanc:

²⁸ Ojcze, okaż cześć swojemu Imieniu. W tym momencie rozległ się głos z nieba: Już obdarzyłem je czcią i uczczę je jeszcze bardziej. ²⁸ Ojcze, uwielbij swoje imię !”. Wtedy zabrzmiał głos z nieba: „Już uwielbiłem i jeszcze uwielbię”. ²⁸ Father, glorify thy name. Then came there a voice from heaven, [saying], I have both glorified [it], and will glorify [it] again. ²⁸ Pater, glorifica tuum nomen! ”. Venit ergo vox de caelo: “ Et glorificavi et iterum glorificabo ”. ²⁸ Pater, clarifica nomen tuum. Venit ergo vox de cælo: Et clarificavi, et iterum clarificabo.

²⁹ A gdy zebrany tam tłum usłyszał te słowa, zawołał: Zagrzmiało! A inni mówili: Anioł przemówił do Niego. ²⁹ Ludzie, którzy tam stali i usłyszeli ów dźwięk, mówili: „Zagrzmiało”, inni jednak twierdzili: „Anioł przemówił do Niego”. ²⁹ The people therefore, that stood by, and heard [it], said that it thundered: others said, An angel spake to him. ²⁹ Turba ergo, quae stabat et audierat, dicebat tonitruum factum esse; alii dicebant: “ Angelus ei locutus est ”. ²⁹ Turba ergo, quæ stabat, et audierat, dicebat tonitruum esse factum. Alii dicebant: Angelus ei locutus est.

³⁰ Na to rzekł Jezus: Głos ten rozbrzmiewa nie ze względu na Mnie, lecz ze względu na was. ³⁰ Jezus więc wyjaśnił: „Głos ten rozległ się nie ze względu na Mnie, lecz ze względu na was. ³⁰ Jesus answered and said, This voice came not because of me, but for your sakes. ³⁰ Respondit Iesus et dixit: “ Non propter me vox haec facta est sed propter vos. ³⁰ Respondit Jesus, et dixit: Non propter me hæc vox venit, sed propter vos.

³¹ Sąd odbywa się teraz nad tym światem i władca tego świata musi pójść precz. ³¹ Teraz dokonuje się sąd nad tym światem. Teraz zostanie usunięty władca tego świata. ³¹ Now is the judgment of this world: now shall the prince of this world be cast out. ³¹ Nunc iudicium est huius mundi, nunc princeps huius mundi eicietur foras; ³¹ Nunc judicium est mundi: nunc princeps hujus mundi ejicietur foras.

³² Ja zaś, gdy zostanę wywyższony ponad ziemię, wszystkich pociągnę ku sobie. ³² Ja natomiast, gdy zostanę wywyższony nad ziemię, pociągnę wszystkich ku sobie”. ³² And I, if I be lifted up from the earth, will draw all [men] unto me. ³² et ego, si exaltatus fuero a terra, omnes traham ad meipsum ”. ³² Et ego, si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum.

³³ Mówiąc to chciał wyjaśnić, jaką śmiercią miał umrzeć. ³³ Powiedział to, aby zaznaczyć, w jaki sposób miał umrzeć. ³³ This he said, signifying what death he should die. ³³ Hoc autem dicebat significans, qua morte esset moriturus. ³³ (Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus.)

³⁴ A cały tłum zawołał na to: Wiadomo nam z Prawa, że Mesjasz nigdy nie przestanie istnieć. Jakże więc Ty możesz mówić, że potrzeba, aby Syn Człowieczy był wywyższony? Któż to jest ten Syn Człowieczy? ³⁴ Zgromadzony tłum zaczął Go jednak pytać: „Z Prawa dowiedzieliśmy się, że Chrystus trwa przez wieki. Jak więc możesz twierdzić, że jest konieczne wywyższenie Syna Człowieczego? Kto jest tym Synem Człowieczym?”. ³⁴ The people answered him, We have heard out of the law that Christ abideth for ever: and how sayest thou, The Son of man must be lifted up? who is this Son of man? ³⁴ Respondit ergo ei turba: “ Nos audivimus ex Lege, quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis: “Oportet exaltari Filium hominis”? Quis est iste Filius hominis? ”. ³⁴ Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in æternum: et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? quis est iste Filius hominis?

³⁵ odpowiedział im tedy Jezus: Już tylko przez krótki czas będzie wśród was światłość. Zmierzajcie do celu, jak długo macie światło, aby was nie zaskoczyły ciemności. Ten bowiem, kto porusza się w ciemności, nie wie, dokąd zmierza. ³⁵ Jezus odparł im: „Jeszcze krótki czas światłość będzie wśród was. Chodźcie więc, dopóki macie światłość, aby nie ogarnęła was ciemność. Ten bowiem, kto porusza się w ciemności, nie wie, dokąd zmierza. ³⁵ Then Jesus said unto them, Yet a little while is the light with you. Walk while ye have the light, lest darkness come upon you: for he that walketh in darkness knoweth not whither he goeth. ³⁵ Dixit ergo eis Iesus: “ Adhuc modicum tempus lumen in vobis est. Ambulate, dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant; et, qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. ³⁵ Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum, lumen in vobis est. Ambulate dum lucem habetis, ut non vos tenebræ comprehendant; et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat.

³⁶ Dopóki korzystacie ze światła, wierzcie w światłość, abyście byli dziećmi światłości. Powiedziawszy to Jezus odszedł i ukrył się przed nimi. ³⁶ Dopóki jest jeszcze światłość, ufajcie jej, abyście się stali synami światłości”. Po tych słowach Jezus oddalił się i ukrył przed słuchaczami. ³⁶ While ye have light, believe in the light, that ye may be the children of light. These things spake Jesus, and departed, and did hide himself from them. ³⁶ Dum lucem habetis, credite in lucem, ut filii lucis fiatis ”. Haec locutus est Iesus et abiit et abscondit se ab eis. ³⁶ Dum lucem habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Hæc locutus est Jesus, et abiit et abscondit se ab eis.

³⁷ Jednakże choć dokonał na ich oczach tak wielu znaków, nie uwierzyli w Niego. ³⁷ Mimo że Jezus dokonał tak wielkich znaków wobec nich, nie wierzono Mu, ³⁷ ¶ But though he had done so many miracles before them, yet they believed not on him: ³⁷ Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum, ³⁷ Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum;

³⁸ W ten sposób spełniły się słowa proroka Izajasza, który pytał: Panie, któż uwierzy naszemu głosowi? A prawica Pańska komuż została objawiona? ³⁸ aby spełniły się słowa, które wypowiedział prorok Izajasz:Panie , kto uwierzył w to, co usłyszeliśmy, i komu objawiło się ramię Pana ? ³⁸ That the saying of Esaias the prophet might be fulfilled, which he spake, Lord, who hath believed our report? and to whom hath the arm of the Lord been revealed? ³⁸ ut sermo Isaiae prophetae impleretur, quem dixit: “ Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? ”. ³⁸ ut sermo Isaiæ prophetæ impleretur, quem dixit: [Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est?]

³⁹ Nie mogli też dojść do wiary, bo oto jakie są dalsze słowa Izajasza: ³⁹ Nie mogli uwierzyć, dlatego że Izajasz powiedział jeszcze: ³⁹ Therefore they could not believe, because that Esaias said again, ³⁹ Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias: ³⁹ Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias:

⁴⁰ Zaślepił ich oczy i zatwardził serce, żeby oczyma nie widzieli, a sercem nie poznali i nie nawrócili się, iżbym mógł ich uzdrowić. ⁴⁰ Sprawił, że ich oczy stały się ociemniałe, a ich serce uczynił kamiennym, aby nie widzieli oczyma i niczego nie rozumieli w swoim wnętrzu, oraz się nie nawrócili, abym ich nie uzdrowił. ⁴⁰ He hath blinded their eyes, and hardened their heart; that they should not see with [their] eyes, nor understand with [their] heart, and be converted, and I should heal them. ⁴⁰ “ Excaecavit oculos eorum et induravit eorum cor, ut non videant oculis et intellegant corde et convertantur, et sanem eos ”. ⁴⁰ [Excæcavit oculos eorum, et induravit cor eorum ut non videant oculis, et non intelligant corde, et convertantur, et sanem eos.]

⁴¹ Tak to mówił Izajasz. Ujrzał chwałę Jego i o Nim mówił. ⁴¹ Izajasz wypowiedział te słowa, ponieważ miał widzenie Jego chwały i o Nim prorokował. ⁴¹ These things said Esaias, when he saw his glory, and spake of him. ⁴¹ Haec dixit Isaias, quia vidit gloriam eius et locutus est de eo. ⁴¹ Hæc dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus est de eo.

⁴² Lecz uwierzyło w Niego wielu, nawet spośród przywódców ludu, jednak z obawy przed faryzeuszami nie przyznali się do tego, żeby ich nie wyłączono z synagogi. ⁴² Mimo to wielu przywódców uwierzyło w Jezusa, lecz nie przyznawali się do tego ze względu na faryzeuszów , aby uniknąć wykluczenia ze wspólnoty synagogalnej. ⁴² ¶ Nevertheless among the chief rulers also many believed on him; but because of the Pharisees they did not confess [him], lest they should be put out of the synagogue: ⁴² Verumtamen et ex principibus multi crediderunt in eum, sed propter pharisaeos non confitebantur, ut de synagoga non eicerentur; ⁴² Verumtamen et ex principibus multi crediderunt in eum: sed propter pharisæos non confitebantur, ut e synagoga non ejicerentur.

⁴³ Umiłowali bowiem chwałę ludzką bardziej niż Bożą. ⁴³ Bardziej bowiem cenili sobie uznanie w oczach ludzi niż Boga. ⁴³ For they loved the praise of men more than the praise of God. ⁴³ dilexerunt enim gloriam hominum magis quam gloriam Dei. ⁴³ Dilexerunt enim gloriam hominum magis quam gloriam Dei.

⁴⁴ A Jezus tak począł nawoływać: Kto wierzy we Mnie, nie we Mnie wierzy, lecz w Tego, który Mnie posłał. ⁴⁴ Jezus natomiast wołał z mocą: „Kto wierzy we Mnie, wierzy nie tylko we Mnie, lecz w Tego, który Mnie posłał. ⁴⁴ ¶ Jesus cried and said, He that believeth on me, believeth not on me, but on him that sent me. ⁴⁴ Iesus autem clamavit et dixit: “ Qui credit in me, non credit in me sed in eum, qui misit me; ⁴⁴ Jesus autem clamavit, et dixit: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me.

⁴⁵ Kto zaś Mnie widzi, widzi Tego, który Mnie posłał. ⁴⁵ I kto Mnie widzi, widzi również Tego, który Mnie posłał. ⁴⁵ And he that seeth me seeth him that sent me. ⁴⁵ et, qui videt me, videt eum, qui misit me. ⁴⁵ Et qui videt me, videt eum qui misit me.

⁴⁶ Ja przyszedłem na świat jako światłość, aby każdy, kto we Mnie wierzy, nie pozostawał w ciemności. ⁴⁶ Ja przyszedłem na świat jako światłość, aby ten, kto we Mnie wierzy, nie pozostawał w ciemności. ⁴⁶ I am come a light into the world, that whosoever believeth on me should not abide in darkness. ⁴⁶ Ego lux in mundum veni, ut omnis, qui credit in me, in tenebris non maneat. ⁴⁶ Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat.

⁴⁷ Jeżeli zaś posłyszy o mojej nauce, lecz nie będzie jej zachowywał, Ja nie będę go sądził. Nie przyszedłem bowiem po to, aby świat sądzić, lecz aby go zbawić. ⁴⁷ Tego zaś, kto usłyszy moje słowa, lecz ich nie przestrzega, nie Ja osądzam. Nie przybyłem bowiem, aby dokonać sądu nad światem, lecz żeby świat zbawić. ⁴⁷ And if any man hear my words, and believe not, I judge him not: for I came not to judge the world, but to save the world. ⁴⁷ Et si quis audierit verba mea et non custodierit, ego non iudico eum; non enim veni, ut iudicem mundum, sed ut salvificem mundum. ⁴⁷ Et si quis audierit verba mea, et non custodierit, ego non judico eum; non enim veni ut judicem mundum, sed ut salvificem mundum.

⁴⁸ Kto zaś Mną gardzi i nie przyjmuje słów moich, ten już ma swego sędziego: słowo, które wam przekazałem, ono będzie go sądzić w dniu ostatecznym. ⁴⁸ Kto Mnie odrzuca i nie przyjmuje moich słów, ten już ma swego sędziego. Słowo, które powiedziałem, będzie jego sędzią w dniu ostatecznym. ⁴⁸ He that rejecteth me, and receiveth not my words, hath one that judgeth him: the word that I have spoken, the same shall judge him in the last day. ⁴⁸ Qui spernit me et non accipit verba mea, habet, qui iudicet eum: sermo, quem locutus sum, ille iudicabit eum in novissimo die, ⁴⁸ Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum. Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die.

⁴⁹ Ja bowiem nie mówiłem niczego od siebie samego. To Ten, który Mnie posłał, Ojciec, On przekazał Mi wszystko, co mam powiedzieć wam i obwieścić. ⁴⁹ Nie przemawiałem bowiem sam od siebie, ponieważ Ojciec, który Mnie posłał, polecił Mi, co mam mówić i czego mam uczyć. ⁴⁹ For I have not spoken of myself; but the Father which sent me, he gave me a commandment, what I should say, and what I should speak. ⁴⁹ quia ego ex meipso non sum locutus, sed, qui misit me, Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. ⁴⁹ Quia ego ex meipso non sum locutus, sed qui misit me, Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar.

⁵⁰ Ja zaś wiem, że Jego przykazanie jest życiem wiecznym, a to, co sam mówię, mówię tak, jak Mi nakazał Ojciec. ⁵⁰ A wiem, że Jego polecenie jest życiem wiecznym. Stąd też Ja głoszę tak, jak Mi nakazał Ojciec. Właśnie tak uczę”. ⁵⁰ And I know that his commandment is life everlasting: whatsoever I speak therefore, even as the Father said unto me, so I speak. ⁵⁰ Et scio quia mandatum eius vita aeterna est. Quae ergo ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor ”. ⁵⁰ Et scio quia mandatum ejus vita æterna est: quæ ergo ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor.

JOH 12

JOH 13

¹ Zbliżało się święto Paschy. Jezus wiedział, że nadeszła już godzina Jego przejścia z tego świata do Ojca. Zawsze miłował tych, którzy zostali w świecie, i pragnął miłować ich do samego końca. ¹ Przed świętem Paschy Jezus wiedział, że nadeszła godzina Jego przejścia z tego świata do Ojca. A ponieważ umiłował swoich, którzy mieli pozostać na świecie, tę miłość okazał im aż do końca. ¹ Now before the feast of the passover, when Jesus knew that his hour was come that he should depart out of this world unto the Father, having loved his own which were in the world, he loved them unto the end. ¹ Ante diem autem festum Paschae, sciens Iesus quia venit eius hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos, qui erant in mundo, in finem dilexit eos. ¹ Ante diem festum Paschæ, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem: cum dilexisset suos, qui erant in mundo, in finem dilexit eos.

² A podczas wieczerzy, gdy szatan wstąpił już w serce Judasza Iskarioty, syna Szymona, z pokusą, żeby Go wydać, ² Podczas wieczerzy, gdy diabeł zajął się już tym, by Judasz, syn Szymona Iskarioty Go wydał, ² And supper being ended, the devil having now put into the heart of Judas Iscariot, Simon’s [son], to betray him; ² Et in cena, cum Diabolus iam misisset in corde, ut traderet eum Iudas Simonis Iscariotis, ² Et cœna facta, cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotæ:

³ wtedy On, widząc, że Ojciec dał Mu wszystko w ręce oraz że od Boga wyszedł i do Boga wraca, ³ Jezus świadomy, że Ojciec przekazał Mu wszystko w ręce, a także, że od Boga wyszedł i do Boga wraca, ³ Jesus knowing that the Father had given all things into his hands, and that he was come from God, and went to God; ³ sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit et ad Deum vadit, ³ sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit:

⁴ wstał od stołu, złożył swe szaty, wziął prześcieradło i przepasał się nim. ⁴ wstał od wieczerzy, zdjął szatę, wziął płócienny ręcznik i przepasał się nim. ⁴ He riseth from supper, and laid aside his garments; and took a towel, and girded himself. ⁴ surgit a cena et ponit vestimenta sua et, cum accepisset linteum, praecinxit se. ⁴ surgit a cœna, et ponit vestimenta sua, et cum accepisset linteum, præcinxit se.

⁵ Potem napełnił naczynie wodą, zaczął umywać uczniom nogi i ocierać je prześcieradłem, którym był przepasany. ⁵ Następnie wlał wodę do miednicy i zaczął obmywać uczniom nogi oraz wycierać je płóciennym ręcznikiem, którym był przepasany. ⁵ After that he poureth water into a bason, and began to wash the disciples’ feet, and to wipe [them] with the towel wherewith he was girded. ⁵ Deinde mittit aquam in pelvem et coepit lavare pedes discipulorum et extergere linteo, quo erat praecinctus. ⁵ Deinde mittit aquam in pelvim, et cœpit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo, quo erat præcinctus.

⁶ Gdy zbliżył się do Szymona Piotra, ten rzekł do Niego: Panie, Ty chcesz mi umyć nogi? ⁶ Gdy podszedł do Szymona Piotra, ten zapytał: „Panie , Ty chcesz mi umyć nogi?”. ⁶ Then cometh he to Simon Peter: and Peter saith unto him, Lord, dost thou wash my feet? ⁶ Venit ergo ad Simonem Petrum. Dicit ei: “ Domine, tu mihi lavas pedes? ”. ⁶ Venit ergo ad Simonem Petrum. Et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes?

⁷ A Jezus na to: Tego, co ja teraz czynię, ty na razie nie rozumiesz, zrozumiesz to jednak później. ⁷ Jezus mu odpowiedział: „Tego, co Ja teraz czynię, ty jeszcze nie rozumiesz, ale później to pojmiesz”. ⁷ Jesus answered and said unto him, What I do thou knowest not now; but thou shalt know hereafter. ⁷ Respondit Iesus et dixit ei: “ Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea ”. ⁷ Respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo: scies autem postea.

⁸ Rzekł do Niego Piotr: Ależ nie, Panie! Ty mi nigdy nie będziesz umywał nóg. Lecz Jezus odpowiedział mu: Jeśli cię nie umyję, nie będziesz miał nic wspólnego ze Mną. ⁸ Mimo to Piotr sprzeciwił się: „Nigdy nie będziesz mi umywał nóg!”. Jezus więc powiedział: „Jeśli cię nie umyję, nie będziesz miał udziału ze Mną”. ⁸ Peter saith unto him, Thou shalt never wash my feet. Jesus answered him, If I wash thee not, thou hast no part with me. ⁸ Dicit ei Petrus: “ Non lavabis mihi pedes in aeternum! ”. Respondit Iesus ei: “ Si non lavero te, non habes partem mecum ”. ⁸ Dicit ei Petrus: Non lavabis mihi pedes in æternum. Respondit ei Jesus: Si non lavero te, non habebis partem mecum.

⁹ Tedy rzekł do Niego Szymon Piotr: Panie, [umyj mi] nie tylko moje nogi, ale i ręce, i głowę. ⁹ Wtedy Szymon Piotr powiedział: „Panie, umyj mi nie tylko nogi, ale też ręce i głowę!”. ⁹ Simon Peter saith unto him, Lord, not my feet only, but also [my] hands and [my] head. ⁹ Dicit ei Simon Petrus: “ Domine, non tantum pedes meos sed et manus et caput! ”. ⁹ Dicit ei Simon Petrus: Domine, non tantum pedes meos, sed et manus, et caput.

¹⁰ A Jezus na to: Kto jest już po kąpieli, temu wystarczy, że umyje sobie tylko nogi, bo cały jest czysty. Wy też jesteście czyści, ale nie wszyscy. ¹⁰ Jezus mu odrzekł: „Ten, kto się wykąpał , nie potrzebuje jeszcze raz się myć, chyba z wyjątkiem nóg, gdyż cały jest czysty. I wy jesteście czyści, lecz nie wszyscy”. ¹⁰ Jesus saith to him, He that is washed needeth not save to wash [his] feet, but is clean every whit: and ye are clean, but not all. ¹⁰ Dicit ei Iesus: “ Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus; et vos mundi estis sed non omnes ”. ¹⁰ Dicit ei Jesus: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Et vos mundi estis, sed non omnes.

¹¹ Wiedział bowiem, kto Go miał wydać, i dlatego mówił: Nie wszyscy jesteście czyści. ¹¹ Powiedział: „Nie wszyscy jesteście czyści”, gdyż znał swojego zdrajcę. ¹¹ For he knew who should betray him; therefore said he, Ye are not all clean. ¹¹ Sciebat enim quisnam esset, qui traderet eum; propterea dixit: “ Non estis mundi omnes ”. ¹¹ Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixit: Non estis mundi omnes.

¹² Kiedy już umył im nogi, znów przywdział swoje szaty, wrócił na swoje miejsce przy stole i zapytał ich: Czy wiecie, co oznacza to, co wam uczyniłem? ¹² Po umyciu im nóg Jezus nałożył szatę, ponownie zajął miejsce przy stole i zaczął mówić: „Czy rozumiecie, co wam uczyniłem? ¹² So after he had washed their feet, and had taken his garments, and was set down again, he said unto them, Know ye what I have done to you? ¹² Postquam ergo lavit pedes eorum et accepit vestimenta sua, cum recubuisset iterum, dixit eis: “ Scitis quid fecerim vobis? ¹² Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua, cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis?

¹³ Wy nazywacie Mnie Nauczycielem i Panem. Dobrze mówicie, bo jestem nim. ¹³ Wy nazywacie Mnie Nauczycielem i Panem – i słusznie mówicie, bo Nim jestem. ¹³ Ye call me Master and Lord: and ye say well; for [so] I am. ¹³ Vos vocatis me: “Magister” et: “Domine”, et bene dicitis; sum etenim. ¹³ Vos vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis: sum etenim.

¹⁴ Jeżeli wobec tego Ja, Pan i Nauczyciel wasz, umyłem wam nogi, to czyż wy nie powinniście sobie również nawzajem nóg umywać? ¹⁴ Jeśli więc Ja, Pan i Nauczyciel, umyłem wasze nogi, również i wy powinniście sobie nawzajem umywać nogi. ¹⁴ If I then, [your] Lord and Master, have washed your feet; ye also ought to wash one another’s feet. ¹⁴ Si ergo ego lavi vestros pedes, Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes. ¹⁴ Si ergo ego lavi pedes vestros, Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes.

¹⁵ Zostawiłem wam przykład, żebyście sobie nawzajem to czynili, co Ja wam uczyniłem. ¹⁵ Dałem wam przykład, abyście tak postępowali wobec siebie, jak Ja postąpiłem względem was. ¹⁵ For I have given you an example, that ye should do as I have done to you. ¹⁵ Exemplum enim dedi vobis, ut, quemadmodum ego feci vobis, et vos faciatis. ¹⁵ Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis.

¹⁶ Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Sługa nie jest większy od swego pana ani wysłannik od tego, który go posyła. ¹⁶ Uroczyście zapewniam was : Sługa nie jest ważniejszy od swego pana ani posłaniec od tego, kto go posłał. ¹⁶ Verily, verily, I say unto you, The servant is not greater than his lord; neither he that is sent greater than he that sent him. ¹⁶ Amen, amen dico vobis: Non est servus maior domino suo, neque apostolus maior eo, qui misit illum. ¹⁶ Amen, amen dico vobis: non est servus major domino suo: neque apostolus major est eo qui misit illum.

¹⁷ Teraz więc już wiecie to. Postępujcie tedy zgodnie z tym, a będziecie szczęśliwi. ¹⁷ Jeśli nawet wiecie to wszystko, szczęśliwi będziecie dopiero wtedy, gdy będziecie to spełniać. ¹⁷ If ye know these things, happy are ye if ye do them. ¹⁷ Si haec scitis, beati estis, si facitis ea. ¹⁷ Si hæc scitis, beati eritis si feceritis ea.

¹⁸ Mówiąc to, nie wszystkich was mam na myśli. Wiem, których wybrałem. Trzeba jednak, aby się wypełniło Pismo, które mówi: Ten, który spożywa wspólnie ze Mną ten sam chleb, podniósł na Mnie swoją piętę. ¹⁸ Nie mówię o was wszystkich. Ja wiem, kogo wybrałem, lecz muszą się wypełnić słowa Pisma: Kto jadał ze mną chleb, uknuł przeciwko mnie podstęp. ¹⁸ ¶ I speak not of you all: I know whom I have chosen: but that the scripture may be fulfilled, He that eateth bread with me hath lifted up his heel against me. ¹⁸ Non de omnibus vobis dico, ego scio, quos elegerim, sed ut impleatur Scriptura: “Qui manducat meum panem, levavit contra me calcaneum suum”. ¹⁸ Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim; sed ut adimpleatur Scriptura: Qui manducat mecum panem, levabit contra me calcaneum suum.

¹⁹ Mówię wam to już teraz, abyście gdy się to stanie, uwierzyli, że Ja jestem. ¹⁹ Teraz wam to oznajmiam, zanim się to stanie, abyście wtedy, gdy to nastąpi, uwierzyli, że Ja jestem. ¹⁹ Now I tell you before it come, that, when it is come to pass, ye may believe that I am [he]. ¹⁹ Amodo dico vobis priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum. ¹⁹ Amodo dico vobis, priusquam fiat: ut cum factum fuerit, credatis quia ego sum.

²⁰ Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto przyjmuje tego, którego Ja poślę, przyjmuje Mnie samego. Kto zaś Mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który Mnie posłał. ²⁰ Uroczyście zapewniam was: Kto przyjmuje tego, kogo Ja wysyłam , Mnie przyjmuje. Ten zaś, kto Mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który Mnie posłał”. ²⁰ Verily, verily, I say unto you, He that receiveth whomsoever I send receiveth me; and he that receiveth me receiveth him that sent me. ²⁰ Amen, amen dico vobis: Qui accipit, si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum, qui me misit ”. ²⁰ Amen, amen dico vobis: qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit.

²¹ Powiedziawszy te słowa Jezus wzruszył się bardzo i rzekł: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeden z was Mnie zdradzi. ²¹ Po tych słowach Jezus , wstrząśnięty do głębi, oświadczył: „Uroczyście zapewniam was: Jeden z was Mnie zdradzi”. ²¹ When Jesus had thus said, he was troubled in spirit, and testified, and said, Verily, verily, I say unto you, that one of you shall betray me. ²¹ Cum haec dixisset Iesus, turbatus est spiritu et protestatus est et dixit: “ Amen, amen dico vobis: Unus ex vobis tradet me ”. ²¹ Cum hæc dixisset Jesus, turbatus est spiritu: et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me.

²² Zaczęli tedy spoglądać uczniowie jeden na drugiego nie wiedząc, kogo ma na myśli. ²² Zakłopotani uczniowie spoglądali na siebie, nie wiedząc, o kim mówił. ²² Then the disciples looked one on another, doubting of whom he spake. ²² Aspiciebant ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. ²² Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, hæsitantes de quo diceret.

²³ A jeden z Jego uczniów ten, którego Jezus miłował siedział skłoniwszy głowę na piersiach Jezusa. ²³ Jednym z tych, którzy zajmowali miejsce najbliżej Jezusa, był uczeń, którego Jezus miłował . ²³ Now there was leaning on Jesus’ bosom one of his disciples, whom Jesus loved. ²³ Erat recumbens unus ex discipulis eius in sinu Iesu, quem diligebat Iesus. ²³ Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus.

²⁴ Do niego to zwrócił się Szymon Piotr pytając: Kto to jest? O kim On mówi? ²⁴ Jemu to Szymon Piotr dał znak, aby dowiedział się, o kim mówił. ²⁴ Simon Peter therefore beckoned to him, that he should ask who it should be of whom he spake. ²⁴ Innuit ergo huic Simon Petrus, ut interrogaret: “ Quis est, de quo dicit? ”. ²⁴ Innuit ergo huic Simon Petrus, et dixit ei: Quis est, de quo dicit?

²⁵ Wtedy uczeń ów pochylił się w stronę Jezusa i zapytał: Panie, kto to jest? ²⁵ On więc oparł się na piersi Jezusa i zapytał: „Panie , kto to jest?”. ²⁵ He then lying on Jesus’ breast saith unto him, Lord, who is it? ²⁵ Cum ergo recumberet ille ita supra pectus Iesu, dicit ei: “ Domine, quis est? ”. ²⁵ Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu, dicit ei: Domine, quis est?

²⁶ A Jezus odpowiedział: To ten, któremu za chwilę podam umoczony chleb. I umoczywszy chleb podał go Judaszowi, synowi Szymona Iskarioty. ²⁶ Jezus odrzekł: „To ten, dla którego zamoczę kawałek chleba i dam mu”. I po zamoczeniu kawałka chleba dał go Judaszowi, synowi Szymona Iskarioty. ²⁶ Jesus answered, He it is, to whom I shall give a sop, when I have dipped [it]. And when he had dipped the sop, he gave [it] to Judas Iscariot, [the son] of Simon. ²⁶ Respondet Iesus: “ Ille est, cui ego intinctam buccellam porrexero ”. Cum ergo intinxisset buccellam, dat Iudae Simonis Iscariotis. ²⁶ Respondit Jesus: Ille est cui ego intinctum panem porrexero. Et cum intinxisset panem, dedit Judæ Simonis Iscariotæ.

²⁷ W tego zaś, po spożyciu chleba, wszedł sam szatan. Powiedział mu tedy Jezus: Co czynisz, czyń rychło. ²⁷ A gdy spożył kawałek chleba, wszedł w niego szatan . Jezus zwrócił się więc do niego: „Zrób szybciej, co masz uczynić”. ²⁷ And after the sop Satan entered into him. Then said Jesus unto him, That thou doest, do quickly. ²⁷ Et post buccellam tunc introivit in illum Satanas. Dicit ergo ei Iesus: “ Quod facis, fac citius ”. ²⁷ Et post buccellam, introivit in eum Satanas. Et dixit ei Jesus: Quod facis, fac citius.

²⁸ Ale nikt z obecnych przy stole nie zrozumiał, dlaczego mu to powiedział. ²⁸ Nikt z obecnych przy stole nie rozumiał jednak, w jakim celu mu to powiedział. ²⁸ Now no man at the table knew for what intent he spake this unto him. ²⁸ Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei; ²⁸ Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei.

²⁹ Ponieważ zaś Judasz opiekował się całym trzosem, sądzili niektórzy, że Jezus kazał mu pójść i zakupić, co było potrzebne na święto, albo żeby dał coś ubogim. ²⁹ A ponieważ Judasz miał sakiewkę z pieniędzmi, niektórzy sądzili, że Jezus polecił mu: „Zakup to, czego potrzebujemy na święto”, lub aby coś dał ubogim. ²⁹ For some [of them] thought, because Judas had the bag, that Jesus had said unto him, Buy [those things] that we have need of against the feast; or, that he should give something to the poor. ²⁹ quidam enim putabant quia loculos habebat Iudas, quia dicit ei Iesus: “ Eme ea, quae opus sunt nobis ad diem festum ”, aut egenis ut aliquid daret. ²⁹ Quidam enim putabant, quia loculos habebat Judas, quod dixisset ei Jesus: Eme ea quæ opus sunt nobis ad diem festum: aut egenis ut aliquid daret.

³⁰ Tymczasem on po spożyciu chleba natychmiast wyszedł. A była noc. ³⁰ On więc przyjął ów kawałek chleba i zaraz wyszedł. A była noc. ³⁰ He then having received the sop went immediately out: and it was night. ³⁰ Cum ergo accepisset ille buccellam, exivit continuo; erat autem nox. ³⁰ Cum ergo accepisset ille buccellam, exivit continuo. Erat autem nox.

³¹ Gdy już on wyszedł, rzekł Jezus: Oto teraz objawiła się chwała Syna Człowieczego, a w Nim Bóg został otoczony chwałą. ³¹ Po jego wyjściu Jezus powiedział : „Teraz Syn Człowieczy dostąpił chwały , ale i w Nim Bóg doznał chwały. ³¹ ¶ Therefore, when he was gone out, Jesus said, Now is the Son of man glorified, and God is glorified in him. ³¹ Cum ergo exisset, dicit Iesus: “ Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo; ³¹ Cum ergo exisset, dixit Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo.

³² A jeżeli w Nim Bóg sam doznaje chwały, to Bóg również i Jego obdarzy chwałą, i uczyni to niezwłocznie. ³² Jeśli w Nim Bóg doznał chwały, to i Jego Bóg obdarzy w sobie chwałą – i to zaraz obdarzy. ³² If God be glorified in him, God shall also glorify him in himself, and shall straightway glorify him. ³² si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso et continuo clarificabit eum. ³² Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso: et continuo clarificabit eum.

³³ Dzieci moje, już niedługo będę pozostawał z wami. Będziecie Mnie szukać, ale Ja mówię wam tak jak już przedtem powiedziałem Żydom tam, dokąd Ja idę, wy nie możecie pójść. ³³ Dzieci, krótko już będę przebywał z wami. Będziecie Mnie szukać, lecz teraz powtarzam wam to, co powiedziałem Żydom: Dokąd Ja odchodzę, wy nie możecie się udać. ³³ Little children, yet a little while I am with you. Ye shall seek me: and as I said unto the Jews, Whither I go, ye cannot come; so now I say to you. ³³ Filioli, adhuc modicum vobiscum sum; quaeretis me, et sicut dixi Iudaeis: Quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dico modo. ³³ Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Quæretis me; et sicut dixi Judæis, quo ego vado, vos non potestis venire: et vobis dico modo.

³⁴ Daję wam nowe przykazanie: Miłujcie się nawzajem; jak Ja was umiłowałem, tak i wy miłujcie jedni drugich. ³⁴ Daję wam nowe przykazanie , abyście się wzajemnie miłowali . Podobnie jak Ja was umiłowałem, tak i wy macie miłować jeden drugiego. ³⁴ A new commandment I give unto you, That ye love one another; as I have loved you, that ye also love one another. ³⁴ Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem; sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. ³⁴ Mandatum novum do vobis: ut diligatis invicem: sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem.

³⁵ Jeżeli będziecie miłować jedni drugich, to wszyscy poznają, żeście moimi uczniami. ³⁵ Po tym wszyscy rozpoznają, że jesteście moimi uczniami, jeśli będziecie się wzajemnie miłować”. ³⁵ By this shall all [men] know that ye are my disciples, if ye have love one to another. ³⁵ In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis: si dilectionem habueritis ad invicem ”. ³⁵ In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem.

³⁶ Wtedy zapytał Go Szymon Piotr: Panie, dokąd idziesz? Odpowiedział mu Jezus: Tam, dokąd Ja idę, ty teraz nie możesz pójść ze Mną, ale później pójdziesz. ³⁶ Wtedy odezwał się do Niego Szymon Piotr: „Panie , dokąd chcesz odejść?”. Jezus mu odrzekł: „Dokąd Ja idę, ty teraz nie możesz pójść ze Mną, później jednak pójdziesz”. ³⁶ ¶ Simon Peter said unto him, Lord, whither goest thou? Jesus answered him, Whither I go, thou canst not follow me now; but thou shalt follow me afterwards. ³⁶ Dicit ei Simon Petrus: “ Domine, quo vadis? ”. Respondit Iesus: “ Quo vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea ”. ³⁶ Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Respondit Jesus: Quo ego vado non potes me modo sequi: sequeris autem postea.

³⁷ A Piotr na to: Panie, dlaczego już teraz nie mogę pójść z Tobą? Życie moje chcę oddać za Ciebie. ³⁷ Na to Piotr: „Panie, dlaczego teraz nie mogę pójść z Tobą? Życie moje oddam za Ciebie!”. ³⁷ Peter said unto him, Lord, why cannot I follow thee now? I will lay down my life for thy sake. ³⁷ Dicit ei Petrus: “ Domine, quare non possum te sequi modo? Animam meam pro te ponam ”. ³⁷ Dicit ei Petrus: Quare non possum te sequi modo? animam meam pro te ponam.

³⁸ I odpowiedział mu Jezus: Życie swoje chcesz oddać za Mnie? Zaprawdę, zaprawdę mówię ci, nim kur zapieje, ty się Mnie wyprzesz trzykrotnie. ³⁸ Jezus mu odpowiedział: „Chcesz za Mnie oddać swoje życie? Uroczyście zapewniam cię : Zanim kogut zapieje, trzykrotnie się Mnie zaprzesz. ³⁸ Jesus answered him, Wilt thou lay down thy life for my sake? Verily, verily, I say unto thee, The cock shall not crow, till thou hast denied me thrice. ³⁸ Respondet Iesus: “ Animam tuam pro me pones? Amen, amen dico tibi: Non cantabit gallus, donec me ter neges. ³⁸ Respondit ei Jesus: Animam tuam pro me pones? amen, amen dico tibi: non cantabit gallus, donec ter me neges.

JOH 13

JOH 14

¹ Uwolnijcie wasze serca od trwogi. Wierzcie w Boga, wierzcie również we Mnie. ¹ Nie pozwólcie, aby wasze serca były wstrząśnięte . Wierzycie w Boga i we Mnie wierzcie. ¹ Let not your heart be troubled: ye believe in God, believe also in me. ¹ Non turbetur cor vestrum. Creditis in Deum et in me credite. ¹ Non turbetur cor vestrum. Creditis in Deum, et in me credite.

² W domu mojego Ojca jest wiele mieszkań. Powiedziałbym wam, gdyby było inaczej; a Ja przecież idę, żeby przygotować dla was miejsce. ² W domu mego Ojca jest wiele mieszkań; gdyby tak nie było, to bym wam powiedział. Teraz idę tam, aby przygotować wam miejsce. ² In my Father’s house are many mansions: if [it were] not [so], I would have told you. I go to prepare a place for you. ² In domo Patris mei mansiones multae sunt; si quo minus, dixissem vobis, quia vado parare vobis locum? ² In domo Patris mei mansiones multæ sunt; si quominus dixissem vobis: quia vado parare vobis locum.

³ Kiedy zaś odejdę i przygotuję wam już miejsce, przyjdę ponownie i zabiorę was do siebie, abyście byli tam, gdzie jestem Ja. ³ A jeśli pójdę i przygotuję wam miejsce, to znowu powrócę i zabiorę was do siebie, abyście byli tam, gdzie Ja jestem. ³ And if I go and prepare a place for you, I will come again, and receive you unto myself; that where I am, [there] ye may be also. ³ Et si abiero et praeparavero vobis locum, iterum venio et accipiam vos ad meipsum, ut, ubi sum ego, et vos sitis. ³ Et si abiero, et præparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum: ut ubi sum ego, et vos sitis.

⁴ Czy znacie drogę, która wiedzie tam, dokąd Ja się udaję? ⁴ A znacie drogę tam, dokąd idę”. ⁴ And whither I go ye know, and the way ye know. ⁴ Et quo ego vado, scitis viam ”. ⁴ Et quo ego vado scitis, et viam scitis.

⁵ Na to odezwał się Tomasz: Panie, nie wiemy, dokąd idziesz. Jakże więc możemy znać drogę? ⁵ Na co rzekł Tomasz: „Panie , nie wiemy dokąd idziesz. Jak więc możemy znać drogę?”. ⁵ Thomas saith unto him, Lord, we know not whither thou goest; and how can we know the way? ⁵ Dicit ei Thomas: “ Domine, nescimus quo vadis; quomodo possumus viam scire? ”. ⁵ Dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis: et quomodo possumus viam scire?

⁶ Odpowiedział mu Jezus: Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Nikt nie może przyjść do Ojca inaczej jak tylko przeze Mnie. ⁶ Jezus mu odpowiedział: „Ja jestem drogą i prawdą, i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca, jak tylko przeze Mnie. ⁶ Jesus saith unto him, I am the way, the truth, and the life: no man cometh unto the Father, but by me. ⁶ Dicit ei Iesus: “ Ego sum via et veritas et vita; nemo venit ad Patrem nisi per me. ⁶ Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Nemo venit ad Patrem, nisi per me.

⁷ Gdybyście Mnie znali, znalibyście również i Ojca mego. Od tej chwili jednak już i znacie, i zobaczyliście Go. ⁷ Jeśli Mnie poznaliście, będziecie również znać mego Ojca. Wy zresztą już Go znacie, a nawet ujrzeliście”. ⁷ If ye had known me, ye should have known my Father also: and from henceforth ye know him, and have seen him. ⁷ Si cognovistis me, et Patrem meum utique cognoscetis; et amodo cognoscitis eum et vidistis eum ”. ⁷ Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis: et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum.

⁸ Wtedy rzekł do Niego Filip: Panie, pokaż nam tylko Ojca, a to już nam wystarczy. ⁸ Wtedy Filip poprosił: „Panie, pokaż nam Ojca, a to nam wystarczy”. ⁸ Philip saith unto him, Lord, shew us the Father, and it sufficeth us. ⁸ Dicit ei Philippus: “ Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis ”. ⁸ Dicit ei Philippus: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis.

⁹ Jezus mu odpowiedział: Tak długo już przebywałem z wami, a ty ciągle Mnie jeszcze nie znasz, Filipie? Ten, kto widział Mnie, widział również i Ojca. Dlaczego więc mówisz: Pokaż nam Ojca? ⁹ Jezus mu odparł: „Filipie! Jeszcze Mnie nie znasz, mimo że tak długo jestem z wami? Kto Mnie zobaczył, zobaczył także Ojca. Dlaczego więc prosisz: «Pokaż nam Ojca»? ⁹ Jesus saith unto him, Have I been so long time with you, and yet hast thou not known me, Philip? he that hath seen me hath seen the Father; and how sayest thou [then], Shew us the Father? ⁹ Dicit ei Iesus: “ Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovisti me, Philippe? Qui vidit me, vidit Patrem. Quomodo tu dicis: “Ostende nobis Patrem”? ⁹ Dicit ei Jesus: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis: Ostende nobis Patrem?

¹⁰ Czy nie wierzysz, że Ja jestem w Ojcu, a Ojciec we Mnie? Wszystko to, co wam powiedziałem, nie pochodzi ode Mnie. To Ojciec, który pozostaje we Mnie, dokonuje w ten sposób swego dzieła. ¹⁰ Czyżbyś nie wierzył, że Ja jestem w Ojcu, a Ojciec jest we Mnie? Słów, które mówię do was, nie wypowiadam od siebie. To Ojciec, który jest we Mnie, dokonuje swoich dzieł. ¹⁰ Believest thou not that I am in the Father, and the Father in me? the words that I speak unto you I speak not of myself: but the Father that dwelleth in me, he doeth the works. ¹⁰ Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Verba, quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens facit opera sua. ¹⁰ Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Verba quæ ego loquor vobis, a meipso non loquor. Pater autem in me manens, ipse fecit opera.

¹¹ Wierzcie Mi, gdy wam mówię, że Ja jestem w Ojcu, a Ojciec we Mnie. Jeżeli nie wierzycie [moim słowom] to uwierzcie przynajmniej ze względu na te dzieła. ¹¹ Wierzcie Mi, że Ja jestem w Ojcu, a Ojciec we Mnie. Jeśli zaś nie, to przynajmniej wierzcie ze względu na dzieła. ¹¹ Believe me that I [am] in the Father, and the Father in me: or else believe me for the very works’ sake. ¹¹ Credite mihi quia ego in Patre, et Pater in me est; alioquin propter opera ipsa credite. ¹¹ Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est?

¹² Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto we Mnie wierzy, będzie również dokonywał dzieł, które Ja czynię; owszem, dokona nawet większych rzeczy, bo Ja idę do Ojca. ¹² Uroczyście zapewniam was: Kto wierzy we Mnie, będzie dokonywał takich samych dzieł, jakie Ja czynię, a nawet dokona większych od nich, ponieważ Ja odchodzę do Ojca. ¹² Verily, verily, I say unto you, He that believeth on me, the works that I do shall he do also; and greater [works] than these shall he do; because I go unto my Father. ¹² Amen, amen dico vobis: Qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet et maiora horum faciet, quia ego ad Patrem vado. ¹² alioquin propter opera ipsa credite. Amen, amen dico vobis, qui credit in me, opera quæ ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet: quia ego ad Patrem vado.

¹³ A Ja uczynię wszystko, o co tylko prosić będziecie w imię moje, aby się przez to objawiła w Synu chwała Ojca. ¹³ O co tylko poprosicie w moje imię , spełnię to, aby Ojciec został uwielbiony w Synu. ¹³ And whatsoever ye shall ask in my name, that will I do, that the Father may be glorified in the Son. ¹³ Et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam, ut glorificetur Pater in Filio; ¹³ Et quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, hoc faciam: ut glorificetur Pater in Filio.

¹⁴ Uczynię wam wszystko, o co tylko poprosicie w moje imię. ¹⁴ Jeśli o coś poprosicie w moje imię , Ja to spełnię. ¹⁴ If ye shall ask any thing in my name, I will do [it.] ¹⁴ si quid petieritis me in nomine meo, ego faciam. ¹⁴ Si quid petieritis me in nomine meo, hoc faciam.

¹⁵ Jeżeli zaś wy Mnie miłujecie, to będziecie też zachowywać wszystkie przykazania moje. ¹⁵ Jeśli Mnie miłujecie, będziecie zachowywali moje przykazania . ¹⁵ ¶ If ye love me, keep my commandments. ¹⁵ Si diligitis me, mandata mea servabitis; ¹⁵ Si diligitis me, mandata mea servate:

¹⁶ Ja będę prosił Ojca, a On ześle wam innego Pocieszyciela, żeby był z wami na zawsze. ¹⁶ A Ja będę prosił Ojca i da wam innego Wspomożyciela , aby pozostał z wami na zawsze, ¹⁶ And I will pray the Father, and he shall give you another Comforter, that he may abide with you for ever; ¹⁶ et ego rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, ¹⁶ et ego rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in æternum,

¹⁷ Jest to Duch Prawdy, którego świat nie może przyjąć, ponieważ nie może Go ani zobaczyć, ani poznać. Ale wy znacie Go, gdyż On pozostaje z wami i będzie w was. ¹⁷ Ducha Prawdy, którego świat nie jest w stanie przyjąć, ponieważ ani Go nie widzi, ani nie zna. Wy Go znacie, bo przebywa wśród was i będzie w was. ¹⁷ [Even] the Spirit of truth; whom the world cannot receive, because it seeth him not, neither knoweth him: but ye know him; for he dwelleth with you, and shall be in you. ¹⁷ Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere, quia non videt eum nec cognoscit. Vos cognoscitis eum, quia apud vos manet; et in vobis erit. ¹⁷ Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere, quia non videt eum, nec scit eum: vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit.

¹⁸ Nie zostawię was sierotami; Ja wrócę do was. ¹⁸ Nie pozostawię was sierotami, lecz powrócę do was. ¹⁸ I will not leave you comfortless: I will come to you. ¹⁸ Non relinquam vos orphanos; venio ad vos. ¹⁸ Non relinquam vos orphanos: veniam ad vos.

¹⁹ Już niedługo, a świat nie będzie Mnie oglądał, lecz wy będziecie Mnie widzieć, ponieważ Ja żyję i wy żyć będziecie. ¹⁹ Jeszcze trochę, a świat już Mnie nie zobaczy. Wy jednak będziecie Mnie widzieć, ponieważ Ja żyję i wy będziecie żyć. ¹⁹ Yet a little while, and the world seeth me no more; but ye see me: because I live, ye shall live also. ¹⁹ Adhuc modicum, et mundus me iam non videt; vos autem videtis me, quia ego vivo et vos vivetis. ¹⁹ Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me: quia ego vivo, et vos vivetis.

²⁰ Kiedy zaś przyjdzie ten dzień, zrozumiecie, że Ja jestem w moim Ojcu, wy we Mnie, a Ja w was. ²⁰ W owym dniu poznacie, że Ja jestem w moim Ojcu, wy we Mnie, a Ja w was. ²⁰ At that day ye shall know that I [am] in my Father, and ye in me, and I in you. ²⁰ In illo die vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. ²⁰ In illo die vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis.

²¹ Kto przyjmuje moje przykazania i jest im posłuszny, ten Mnie miłuje. Kto zaś Mnie miłuje, tego miłuje Ojciec mój. Ja również będę go miłował i objawię mu siebie. ²¹ Kto zna moje przykazania i postępuje według nich, ten Mnie miłuje. Kto zaś Mnie miłuje, doświadczy miłości mego Ojca i Ja także go umiłuję i mu się objawię”. ²¹ He that hath my commandments, and keepeth them, he it is that loveth me: and he that loveth me shall be loved of my Father, and I will love him, and will manifest myself to him. ²¹ Qui habet mandata mea et servat ea, ille est, qui diligit me; qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum et manifestabo ei meipsum ”. ²¹ Qui habet mandata mea, et servat ea: ille est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo: et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum.

²² Odezwał się wtedy Juda, ale nie Iskariota: Panie, co się to stało, że masz objawić się nam, a nie światu? ²² Juda, lecz nie Iskariota, zapytał Go: „Panie , co sprawiło, że masz objawić się nam, a nie światu?”. ²² Judas saith unto him, not Iscariot, Lord, how is it that thou wilt manifest thyself unto us, and not unto the world? ²² Dicit ei Iudas, non ille Iscariotes: “ Domine, et quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum et non mundo? ”. ²² Dicit ei Judas, non ille Iscariotes: Domine, quid factum est, quia manifestaturus es nobis teipsum, et non mundo?

²³ Odpowiedział mu Jezus: Jeśli ktoś Mnie miłuje, zachowuje moją naukę. Dlatego Ojciec mój również go umiłuje; przyjdziemy do niego i będziemy w nim przebywać. ²³ Jezus mu odpowiedział: „Każdy, kto Mnie miłuje, będzie zachowywał moją naukę, a Ojciec mój umiłuje go. Przyjdziemy do niego i będziemy u niego mieszkać. ²³ Jesus answered and said unto him, If a man love me, he will keep my words: and my Father will love him, and we will come unto him, and make our abode with him. ²³ Respondit Iesus et dixit ei: “ Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus; ²³ Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus;

²⁴ Kto Mnie nie miłuje, nie zachowuje mojej nauki. Nauka zaś, którą ode Mnie słyszycie, nie jest moja, lecz Tego, który Mnie posłał Ojca. ²⁴ Ten, kto Mnie nie miłuje, nie przestrzega mojej nauki. Nauka, jednak, której słuchacie, nie jest moja, lecz Ojca, który Mnie posłał. ²⁴ He that loveth me not keepeth not my sayings: and the word which ye hear is not mine, but the Father’s which sent me. ²⁴ qui non diligit me, sermones meos non servat. Et sermo, quem auditis, non est meus, sed eius qui misit me, Patris. ²⁴ qui non diligit me, sermones meos non servat. Et sermonem, quem audistis, non est meus: sed ejus qui misit me, Patris.

²⁵ Powiedziałem wam to, dopóki jeszcze przebywam wśród was. ²⁵ Powiedziałem to, przebywając jeszcze wśród was. ²⁵ These things have I spoken unto you, being [yet] present with you. ²⁵ Haec locutus sum vobis apud vos manens. ²⁵ Hæc locutus sum vobis apud vos manens.

²⁶ A Pocieszyciel, Duch Święty, którego Ojciec ześle wam w imię moje, On nauczy was wszystkiego i przypomni wam wszystko, co tylko wam powiedziałem. ²⁶ A Wspomożyciel – Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu , pouczy was o wszystkim oraz przypomni wszystko, co wam powiedziałem. ²⁶ But the Comforter, [which is] the Holy Ghost, whom the Father will send in my name, he shall teach you all things, and bring all things to your remembrance, whatsoever I have said unto you. ²⁶ Paraclitus autem, Spiritus Sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia et suggeret vobis omnia, quae dixi vobis. ²⁶ Paraclitus autem Spiritus Sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quæcumque dixero vobis.

²⁷ Pokój zostawiam wam, mój pokój daję wam. Daję wam nie tak, jak świat go daje. Nie trwóżcie się i nie lękajcie. ²⁷ Pozostawiam wam pokój , obdarzam was moim pokojem. Ale Ja nie obdarzam was w taki sposób, jak czyni to świat. Nie pozwólcie, aby wasze serca były wstrząśnięte i nie lękajcie się. ²⁷ Peace I leave with you, my peace I give unto you: not as the world giveth, give I unto you. Let not your heart be troubled, neither let it be afraid. ²⁷ Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis; non quomodo mundus dat, ego do vobis. Non turbetur cor vestrum neque formidet. ²⁷ Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: non quomodo mundus dat, ego do vobis. Non turbetur cor vestrum, neque formidet.

²⁸ Słyszeliście już, jak wam powiedziałem, że odchodzę i że potem znów przyjdę do was. Gdybyście Mnie miłowali, radowalibyście się, że idę do Ojca, bo Ojciec większy jest ode Mnie. ²⁸ Słyszeliście przecież, co wam powiedziałem: Odchodzę, lecz powrócę do was. Gdybyście Mnie miłowali, to rozradowalibyście się, że idę do Ojca. Ojciec bowiem jest większy ode Mnie. ²⁸ Ye have heard how I said unto you, I go away, and come [again] unto you. If ye loved me, ye would rejoice, because I said, I go unto the Father: for my Father is greater than I. ²⁸ Audistis quia ego dixi vobis: Vado et venio ad vos. Si diligeretis me, gauderetis quia vado ad Patrem, quia Pater maior me est. ²⁸ Audistis quia ego dixi vobis: Vado, et venio ad vos. Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem: quia Pater major me est.

²⁹ Powiedziałem wam zaś o tym teraz, nim jeszcze to wszystko nastąpi, abyście uwierzyli, gdy się to wszystko stanie. ²⁹ A mówię wam to teraz, zanim się stanie, abyście uwierzyli, gdy to nastąpi. ²⁹ And now I have told you before it come to pass, that, when it is come to pass, ye might believe. ²⁹ Et nunc dixi vobis, priusquam fiat, ut, cum factum fuerit, credatis. ²⁹ Et nunc dixi vobis priusquam fiat: ut cum factum fuerit, credatis.

³⁰ Już nie będę z wami mówił wiele, gdyż nadchodzi władca tego świata. Nic on nie może przeciwko Mnie. ³⁰ Już nie będę długo z wami rozmawiał, gdyż nadchodzi władca tego świata , który nie ma nic wspólnego ze Mną. ³⁰ Hereafter I will not talk much with you: for the prince of this world cometh, and hath nothing in me. ³⁰ Iam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi et in me non habet quidquam; ³⁰ Jam non multa loquar vobiscum: venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam.

³¹ Jednakże niech świat się dowie, że Ja miłuję Ojca i czynię tak, jak nakazuje Mi Ojciec. Wstańcie już, idźmy stąd. ³¹ Trzeba jednak, aby świat zrozumiał, że miłuję Ojca i tak postępuję, jak On mi polecił. Wstańcie, chodźmy stąd! ³¹ But that the world may know that I love the Father; and as the Father gave me commandment, even so I do. Arise, let us go hence. ³¹ sed, ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Surgite, eamus hinc. ³¹ Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Surgite, eamus hinc.

JOH 14

JOH 15

¹ Ja jestem prawdziwym szczepem winnym, a mój Ojciec jest tym, który uprawia winnicę. ¹ Ja jestem prawdziwym krzewem winorośli, mój Ojciec zaś jest hodowcą winnej latorośli. ¹ I am the true vine, and my Father is the husbandman. ¹ Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est. ¹ Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est.

² On to właśnie odcina ode Mnie każdą odrośl nie przynoszącą owocu, każdą zaś, która owoc przynosi, oczyszcza, aby wydawała owoc jeszcze obfitszy. ² Każdą gałązkę , która nie owocuje we Mnie , odcina. Tę zaś, która rodzi owoce, oczyszcza, aby dawała ich jeszcze więcej. ² Every branch in me that beareth not fruit he taketh away: and every [branch] that beareth fruit, he purgeth it, that it may bring forth more fruit. ² Omnem palmitem in me non ferentem fructum tollit eum; et omnem, qui fert fructum, purgat eum, ut fructum plus afferat. ² Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat.

³ Nauka, którą wam przekazałem, już uczyniła was czystymi. ³ Wy już jesteście oczyszczeni dzięki nauce, którą wam przekazałem. ³ Now ye are clean through the word which I have spoken unto you. ³ Iam vos mundi estis propter sermonem, quem locutus sum vobis. ³ Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis.

⁴ Wytrwajcie tedy we Mnie do końca, to i Ja będę trwał w was. Jak latorośl nie wszczepiona w winny krzew nie może sama przynosić owocu, tak też i wy, jeśli nie będziecie trwać we Mnie. ⁴ Trwajcie we Mnie tak, jak Ja w was. Podobnie jak winna gałązka nie może owocować sama z siebie, gdy nie trwa w krzewie, tak też i wy, jeśli nie będziecie trwać we Mnie. ⁴ Abide in me, and I in you. As the branch cannot bear fruit of itself, except it abide in the vine; no more can ye, except ye abide in me. ⁴ Manete in me, et ego in vobis. Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis. ⁴ Manete in me, et ego in vobis. Sicut palmes non potest fere fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis.

⁵ Ja jestem winnym krzewem, a wy latoroślami. Kto trwa we Mnie, a Ja w nim, ten przynosi owoc obfity. Beze Mnie zaś nic nie możecie uczynić. ⁵ Ja jestem krzewem winorośli, a wy gałązkami. Kto trwa we Mnie, a Ja w nim, ten przynosi obfity owoc, gdyż beze Mnie nic nie możecie uczynić. ⁵ I am the vine, ye [are] the branches: He that abideth in me, and I in him, the same bringeth forth much fruit: for without me ye can do nothing. ⁵ Ego sum vitis, vos palmites. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil potestis facere. ⁵ Ego sum vitis, vos palmites: qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil potestis facere.

⁶ Ten, kto nie trwa we Mnie, zostanie wyrzucony jak winna latorośl i uschnie. Zbiera się ją i wrzuca do ognia, na spalenie. ⁶ Jeśli ktoś nie trwa we Mnie, będzie odrzucony jak gałązki i uschnie. Zbiera się je, wrzuca w ogień i spala. ⁶ If a man abide not in me, he is cast forth as a branch, and is withered; and men gather them, and cast [them] into the fire, and they are burned. ⁶ Si quis in me non manserit, missus est foras sicut palmes et aruit; et colligunt eos et in ignem mittunt, et ardent. ⁶ Si quis in me non manserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet.

⁷ Jeżeli wy będziecie trwać we Mnie, a moje słowa w was, to możecie prosić, o co zechcecie, a wszystko się wam stanie. ⁷ Jeśli będziecie trwać we Mnie i jeśli moja nauka będzie w was trwać, proście, a spełni się wszystko, cokolwiek tylko pragniecie. ⁷ If ye abide in me, and my words abide in you, ye shall ask what ye will, and it shall be done unto you. ⁷ Si manseritis in me, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis, petite, et fiet vobis. ⁷ Si manseritis in me, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis.

⁸ Mój Ojciec przez to dozna chwały, że będziecie przynosić owoc obfity i staniecie się moimi uczniami. ⁸ Przez to bowiem doznał chwały mój Ojciec, że przynosicie obfity owoc i jesteście moimi uczniami. ⁸ Herein is my Father glorified, that ye bear much fruit; so shall ye be my disciples. ⁸ In hoc clarificatus est Pater meus, ut fructum multum afferatis et efficiamini mei discipuli. ⁸ In hoc clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis, et efficiamini mei discipuli.

⁹ Jak Mnie umiłował Ojciec, tak Ja was umiłowałem. Wytrwajcie w miłości mojej. ⁹ Jak Mnie umiłował Ojciec, tak i Ja was umiłowałem. Trwajcie w mojej miłości. ⁹ As the Father hath loved me, so have I loved you: continue ye in my love. ⁹ Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; manete in dilectione mea. ⁹ Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete in dilectione mea.

¹⁰ Jeśli będziecie przestrzegać moich nakazów, tym samym będziecie trwać w mojej miłości, tak jak Ja zachowywałem nakazy mojego Ojca i trwam w Jego miłosci. ¹⁰ Będziecie zaś trwać w mojej miłości, jeśli zachowacie moje przykazania , podobnie jak Ja spełniłem przykazania mojego Ojca i trwam w Jego miłości. ¹⁰ If ye keep my commandments, ye shall abide in my love; even as I have kept my Father’s commandments, and abide in his love. ¹⁰ Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, sicut ego Patris mei praecepta servavi et maneo in eius dilectione. ¹⁰ Si præcepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, sicut et ego Patris mei præcepta servavi, et maneo in ejus dilectione.

¹¹ Powiedziałem wam to dlatego, aby moja radość była w was i aby radość wasza była pełna. ¹¹ Powiedziałem wam to, aby wypełniała was moja radość i aby ta radość była doskonała . ¹¹ These things have I spoken unto you, that my joy might remain in you, and [that] your joy might be full. ¹¹ Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. ¹¹ Hæc locutus sum vobis: ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur.

¹² A oto mój nakaz: Miłujcie jedni drugich, tak jak Ja was umiłowałem. ¹² To jest bowiem moje przykazanie , abyście się wzajemnie tak miłowali, jak Ja was umiłowałem. ¹² This is my commandment, That ye love one another, as I have loved you. ¹² Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; ¹² Hoc est præceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos.

¹³ Największa zaś miłość, na jaką człowiek w ogóle może się zdobyć, polega na tym, że ktoś oddaje swoje życie za swych przyjaciół. ¹³ Nie ma większej miłości nad tę, gdy ktoś poświęca swoje życie za przyjaciół. ¹³ Greater love hath no man than this, that a man lay down his life for his friends. ¹³ maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam quis ponat pro amicis suis. ¹³ Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat qui pro amicis suis.

¹⁴ Otóż wy jesteście moimi przyjaciółmi, jeżeli tylko czynicie to, co wam nakazałem. ¹⁴ Wy jesteście moimi przyjaciółmi, jeśli spełniacie wszystko, co wam polecam. ¹⁴ Ye are my friends, if ye do whatsoever I command you. ¹⁴ Vos amici mei estis, si feceritis, quae ego praecipio vobis. ¹⁴ Vos amici mei estis, si feceritis quæ ego præcipio vobis.

¹⁵ Już nie nazywam was sługami, bo sługa nie wie, co czyni jego pan, lecz nazwałem was przyjaciółmi, albowiem przekazałem wam, wszystko, co usłyszałem od mego Ojca. ¹⁵ Już nie nazywam was sługami, bo sługa nie wie, co czyni jego pan. Nazwałem was przyjaciółmi, gdyż dałem wam poznać wszystko, czego dowiedziałem się od Ojca. ¹⁵ Henceforth I call you not servants; for the servant knoweth not what his lord doeth: but I have called you friends; for all things that I have heard of my Father I have made known unto you. ¹⁵ Iam non dico vos servos, quia servus nescit quid facit dominus eius; vos autem dixi amicos, quia omnia, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis. ¹⁵ Jam non dicam vos servos: quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Vos autem dixi amicos: quia omnia quæcumque audivi a Patre meo, nota feci vobis.

¹⁶ To nie wyście Mnie wybrali to Ja was wybrałem i kazałem wam iśc i przynieść owoc, i to owoc trwały. Wtedy też wszystko da wam Ojciec, o cokolwiek prosić Go będziecie w imię moje. ¹⁶ To nie wy wybraliście Mnie, lecz Ja wybrałem was i Ja wyznaczyłem was, abyście szli, przynosili owoc i aby wasz owoc był trwały; aby mój Ojciec dał wam wszystko, o co Go poprosicie w moje imię . ¹⁶ Ye have not chosen me, but I have chosen you, and ordained you, that ye should go and bring forth fruit, and [that] your fruit should remain: that whatsoever ye shall ask of the Father in my name, he may give it you. ¹⁶ Non vos me elegistis, sed ego elegi vos et posui vos, ut vos eatis et fructum afferatis, et fructus vester maneat, ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. ¹⁶ Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis.

¹⁷ Nakazuję wam to, żebyście się miłowali nawzajem. ¹⁷ To wam nakazuję, abyście się wzajemnie miłowali. ¹⁷ These things I command you, that ye love one another. ¹⁷ Haec mando vobis, ut diligatis invicem. ¹⁷ Hæc mando vobis: ut diligatis invicem.

¹⁸ A jeżeli świat was nienawidzi, to pamiętajcie, że Mnie wpierw znienawidził. ¹⁸ Jeśli świat was nienawidzi, to wiedzcie, że Mnie wcześniej znienawidził niż was. ¹⁸ If the world hate you, ye know that it hated me before [it hated] you. ¹⁸ Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. ¹⁸ Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit.

¹⁹ Gdybyście należeli do tego swiata, świat miłowałby was jak swoją własność. Ponieważ jednak nie jesteście ze świata bo przecież Ja was wybrałem ze świata dlatego was świat nienawidzi. ¹⁹ Gdybyście byli ze świata, świat kochałby to, co do niego należy. Wy jednak nie jesteście ze świata, gdyż wybrałem was z tego świata dla siebie. Dlatego świat was nienawidzi. ¹⁹ If ye were of the world, the world would love his own: but because ye are not of the world, but I have chosen you out of the world, therefore the world hateth you. ¹⁹ Si de mundo essetis, mundus, quod suum est, diligeret; quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. ¹⁹ Si de mundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret: quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus.

²⁰ przypomnijcie sobie też, jak wam powiedzialem, że żaden sługa nie jest większy od swego pana. Jeżeli Mnie prześladowali, to i was będą prześladować; jeżeli zaś kiedy indziej moje słowa przyjmowali, to i wasze przyjmą. ²⁰ Czy przypominacie sobie słowa wypowiedziane przeze Mnie: Sługa nie jest ważniejszy od swego pana? Jeśli Mnie prześladowali, także i was będą prześladować. Jeśli zachowywali moją naukę, będą przestrzegać również waszej. ²⁰ Remember the word that I said unto you, The servant is not greater than his lord. If they have persecuted me, they will also persecute you; if they have kept my saying, they will keep yours also. ²⁰ Mementote sermonis, quem ego dixi vobis: Non est servus maior domino suo. Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. ²⁰ Mementote sermonis mei, quem ego dixi vobis: non est servus major domino suo. Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt.

²¹ Wszystko to jednak będą czynić wam ze względu na Mnie, bo nie znają Tego, który Mnie posłał. ²¹ Dopuszczą się zaś tego wszystkiego w stosunku do was ze względu na moje imię , ponieważ nie znają Tego, który Mnie posłał. ²¹ But all these things will they do unto you for my name’s sake, because they know not him that sent me. ²¹ Sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum, qui misit me. ²¹ Sed hæc omnia facient vobis propter nomen meum: quia nesciunt eum qui misit me.

²² Gdybym nie przyszedł i nie przemawiał do nich, byliby bez winy. Teraz jednak nic nie może ich winy usprawiedliwić. ²² A nie mieliby grzechu , gdybym nie wystąpił i nie nauczał ich. Teraz jednak nie mają żadnej wymówki dla swego grzechu. ²² If I had not come and spoken unto them, they had not had sin: but now they have no cloke for their sin. ²² Si non venissem et locutus fuissem eis, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo. ²² Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non habent de peccato suo.

²³ Kto nienawidzi Mnie, ten nienawidzi również i Ojca mego. ²³ Kto Mnie nienawidzi, nienawidzi także mojego Ojca. ²³ He that hateth me hateth my Father also. ²³ Qui me odit et Patrem meum odit. ²³ Qui me odit, et Patrem meum odit.

²⁴ Gdybym nie dokonał wśród nich dzieł, których nikt inny nie dokonał, byliby wolni od winy. Lecz oni widzieli je, a jednak znienawidzili i Mnie, i Ojca mego. ²⁴ I gdybym nie dokonał wśród nich takich dzieł , jakich nikt inny nie dokonał, nie mieliby grzechu. Lecz je widzieli, a jednak trwają w nienawiści do Mnie i do mojego Ojca, ²⁴ If I had not done among them the works which none other man did, they had not had sin: but now have they both seen and hated both me and my Father. ²⁴ Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent; nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum. ²⁴ Si opera non fecissem in eis quæ nemo alius fecit, peccatum non haberent: nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum.

²⁵ Stało się zaś tak, aby się wypełniło to, co jest napisane w ich Prawie: nienawidzili Mnie bez powodu. ²⁵ aby wypełniło się słowo zapisane w ich Prawie : Znienawidzono mnie bez powodu . ²⁵ But [this cometh to pass], that the word might be fulfilled that is written in their law, They hated me without a cause. ²⁵ Sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: “Odio me habuerunt gratis”. ²⁵ Sed ut adimpleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis.

²⁶ Gdy jednak przyjdzie Pocieszyciel, posłany przeze Mnie od Ojca, Duch Prawdy, który od Ojca pochodzi, On wyda świadectwo o Mnie. ²⁶ Kiedy jednak przyjdzie Wspomożyciel, którego Ja poślę wam od Ojca – Duch Prawdy, który pochodzi od Ojca, On będzie świadczył o Mnie . ²⁶ But when the Comforter is come, whom I will send unto you from the Father, [even] the Spirit of truth, which proceedeth from the Father, he shall testify of me: ²⁶ Cum autem venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; ²⁶ Cum autem venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me;

²⁷ Wy też będziecie dawać o Mnie świadectwo, bo jesteście ze Mną od początku. ²⁷ Wy także powinniście dawać świadectwo o Mnie, gdyż jesteście ze Mną od początku. ²⁷ And ye also shall bear witness, because ye have been with me from the beginning. ²⁷ sed et vos testimonium perhibetis, quia ab initio mecum estis. ²⁷ et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis.

JOH 15

JOH 16

¹ Powiedziałem wam to wszystko, żebyście się nie załamali w wierze. ¹ Powiedziałem wam to wszystko, abyście się nie załamali. ¹ These things have I spoken unto you, that ye should not be offended. ¹ Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. ¹ Hæc locutus sum vobis, ut non scandalizemini.

² Wyłączą was bowiem z synagogi i przyjdzie nawet taki moment, że ci, co was będą zabijać, będą to czynić w przeświadczeniu, że oddają cześć Bogu. ² Usuną was ze wspólnoty synagogalnej, a nawet nadchodzi godzina, kiedy każdy, kto pozbawi was życia, będzie uważał, że tak oddaje cześć Bogu. ² They shall put you out of the synagogues: yea, the time cometh, that whosoever killeth you will think that he doeth God service. ² Absque synagogis facient vos; sed venit hora, ut omnis, qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. ² Absque synagogis facient vos: sed venit hora, ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se præstare Deo.

³ Będą tak postępować, gdyż nie poznali ani Ojca, ani Mnie. ³ Uczynią to, ponieważ nie poznali ani Ojca, ani Mnie. ³ And these things will they do unto you, because they have not known the Father, nor me. ³ Et haec facient, quia non noverunt Patrem neque me. ³ Et hæc facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me.

⁴ A Ja powiedziałem wam to wszystko, abyście, gdy nadejdzie godzina, przypomnieli sobie, że Ja już wam to mówiłem. Nie mówiłem wam jednak tego na samym początku, ponieważ byłem z wami. ⁴ Powiedziałem wam to wszystko, abyście przypomnieli sobie, gdy nadejdzie ich godzina , że to wam oznajmiłem. A nie powiedziałem o tym od początku, ponieważ przebywałem z wami. ⁴ But these things have I told you, that when the time shall come, ye may remember that I told you of them. And these things I said not unto you at the beginning, because I was with you. ⁴ Sed haec locutus sum vobis, ut, cum venerit hora eorum, reminiscamini eorum, quia ego dixi vobis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. ⁴ Sed hæc locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis.

⁵ Teraz zaś odchodzę od Tego, który Mnie posłał, a nikt z was nie pyta Mnie, dokąd idę. ⁵ Teraz natomiast powracam do Tego, który Mnie posłał. A nikt z was nie pyta: «Dokąd idziesz?». ⁵ But now I go my way to him that sent me; and none of you asketh me, Whither goest thou? ⁵ At nunc vado ad eum, qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: “Quo vadis?”. ⁵ Hæc autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. Et nunc vado ad eum qui misit me; et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis?

⁶ Ponieważ jednak powiedziałem wam o tym, ogarnął was smutek. ⁶ Lecz ponieważ to wam oznajmiłem, smutek wypełnił wasze serca . ⁶ But because I have said these things unto you, sorrow hath filled your heart. ⁶ Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. ⁶ sed quia hæc locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum.

⁷ Lecz Ja was zapewniam: Naprawdę pożyteczniej jest dla was, żebym odszedł; bo jeżeli nie odejdę, nie przyjdzie do was Pocieszyciel. Jeżeli zaś odejdę, poślę Go wam. ⁷ Ja jednak mówię wam prawdę: Będzie lepiej dla was, abym odszedł. Jeśli nie odejdę, nie przyjdzie do was Wspomożyciel; jeśli zaś odejdę, poślę Go wam. ⁷ Nevertheless I tell you the truth; It is expedient for you that I go away: for if I go not away, the Comforter will not come unto you; but if I depart, I will send him unto you. ⁷ Sed ego veritatem dico vobis: Expedit vobis, ut ego vadam. Si enim non abiero, Paraclitus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. ⁷ Sed ego veritatem dico vobis: expedit vobis ut ego vadam: si enim non abiero, Paraclitus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos.

⁸ A On, gdy przyjdzie, pouczy świat o grzechu, o sprawiedliwości i o sądzie. ⁸ A gdy On się pojawi, udowodni światu grzech , sprawiedliwość i sąd . ⁸ And when he is come, he will reprove the world of sin, and of righteousness, and of judgment: ⁸ Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato et de iustitia et de iudicio: ⁸ Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio.

⁹ Wykaże ludziom, że grzeszą, ponieważ nie wierzą we Mnie. ⁹ Grzech – bo nie wierzą we Mnie; ⁹ Of sin, because they believe not on me; ⁹ de peccato quidem, quia non credunt in me; ⁹ De peccato quidem, quia non crediderunt in me.

¹⁰ Wyjaśni, co to jest sprawiedliwość bo idę do Ojca i już Mnie nie zobaczycie. ¹⁰ sprawiedliwość – bo idę do Ojca i nie będziecie Mnie już widzieć; ¹⁰ Of righteousness, because I go to my Father, and ye see me no more; ¹⁰ de iustitia vero, quia ad Patrem vado, et iam non videtis me; ¹⁰ De justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me.

¹¹ Wreszcie [wyjawi całą prawdę] o sądzie, bo władca tego świata już został osądzony. ¹¹ sąd – bo władca tego świata został osądzony. ¹¹ Of judgment, because the prince of this world is judged. ¹¹ de iudicio autem, quia princeps mundi huius iudicatus est. ¹¹ De judicio autem, quia princeps hujus mundi jam judicatus est.

¹² Mam wam jeszcze wiele do powiedzenia, ale wy na razie nie możecie tego pojąć. ¹² Miałbym wam jeszcze dużo do powiedzenia, lecz teraz nie jesteście w stanie tego udźwignąć. ¹² I have yet many things to say unto you, but ye cannot bear them now. ¹² Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. ¹² Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo.

¹³ Kiedy zaś przyjdzie już ów Duch Prawdy, pozwoli wam zrozumieć całą prawdę. Nie będzie On bowiem mówił od siebie, lecz przekaże wam wszystko, co usłyszy, i objawi wam rzeczy przyszłe. ¹³ Po swoim przyjściu On – Duch Prawdy – poprowadzi was ku pełnej prawdzie. Nie będzie bowiem mówił od siebie, lecz powie to wszystko, co usłyszy. Będzie także nauczał o sprawach przyszłych . ¹³ Howbeit when he, the Spirit of truth, is come, he will guide you into all truth: for he shall not speak of himself; but whatsoever he shall hear, [that] shall he speak: and he will shew you things to come. ¹³ Cum autem venerit ille, Spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem; non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur et, quae ventura sunt, annuntiabit vobis. ¹³ Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem: non enim loquetur a semetipso, sed quæcumque audiet loquetur, et quæ ventura sunt annuntiabit vobis.

¹⁴ On to otoczy Mnie chwałą, ponieważ z mojego weźmie i wam objawi. ¹⁴ On Mnie uwielbi, gdyż będzie czerpał z tego, co moje, i będzie wam to głosił. ¹⁴ He shall glorify me: for he shall receive of mine, and shall shew [it] unto you. ¹⁴ Ille me clarificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis. ¹⁴ Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis.

¹⁵ Wszystko, co ma Ojciec, jest również moje. Dlatego powiedziałem, że z mojego weźmie i wam objawi. ¹⁵ Wszystko, co należy do Ojca, jest moje; dlatego powiedziałem: Będzie czerpał z tego, co moje, i będzie wam to głosił. ¹⁵ All things that the Father hath are mine: therefore said I, that he shall take of mine, and shall shew [it] unto you. ¹⁵ Omnia, quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi quia de meo accipit et annuntiabit vobis. ¹⁵ Omnia quæcumque habet Pater, mea sunt. Propterea dixi: quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis.

¹⁶ Już niedługo, a nie będziecie Mnie oglądać, a potem znów niezadługo ujrzycie Mnie. ¹⁶ Jeszcze chwila, a nie będziecie Mnie już widzieć, ale wkrótce znowu Mnie zobaczycie”. ¹⁶ A little while, and ye shall not see me: and again, a little while, and ye shall see me, because I go to the Father. ¹⁶ Modicum, et iam non videtis me; et iterum modicum, et videbitis me ”. ¹⁶ Modicum, et jam non videbitis me; et iterum modicum, et videbitis me: quia vado ad Patrem.

¹⁷ Niektórzy spośród Jego uczniów zaczęli tedy pytać się nawzajem: Cóż to znaczy, że niedługo już, a nie będziemy Go oglądać, i że potem znów niezadługo mamy Go ujrzeć, oraz to, że idzie do Ojca? ¹⁷ Niektórzy uczniowie zaczęli pytać między sobą: „Co znaczą słowa, które do nas mówi: «Jeszcze chwila, a nie będziecie Mnie już widzieć, ale wkrótce znowu Mnie zobaczycie» oraz: «Odchodzę do Ojca»?”. ¹⁷ Then said [some] of his disciples among themselves, What is this that he saith unto us, A little while, and ye shall not see me: and again, a little while, and ye shall see me: and, Because I go to the Father? ¹⁷ Dixerunt ergo ex discipulis eius ad invicem: “ Quid est hoc, quod dicit nobis: “Modicum, et non videtis me; et iterum modicum, et videbitis me” et: “Vado ad Patrem”? ”. ¹⁷ Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem: Quid est hoc quod dicit nobis: Modicum, et non videbitis me; et iterum modicum, et videbitis me, et quia vado ad Patrem?

¹⁸ Co oznacza owo niedługo zastanawiali się i stwierdzili: Nie wiemy, co On mówi. ¹⁸ Mówili również: „Co oznacza owo «jeszcze chwila»? Nie wiemy, o czym mówi”. ¹⁸ They said therefore, What is this that he saith, A little while? we cannot tell what he saith. ¹⁸ Dicebant ergo: “ Quid est hoc, quod dicit: “Modicum”? Nescimus quid loquitur ”. ¹⁸ Dicebant ergo: Quid est hoc quod dicit: Modicum? nescimus quid loquitur.

¹⁹ A Jezus widział, że chcieli Go prosić o wyjaśnienie, i dlatego sam rzekł do nich: Zastanawiacie się między sobą nad tym, iż powiedziałem wam: Już niedługo, a nie będziecie Mnie oglądać, a potem znów niezadługo ujrzycie Mnie? ¹⁹ Jezus , wiedząc, że chcieli Go zapytać, powiedział im: „Zastanawiacie się między sobą nad tym, że powiedziałem: Jeszcze chwila, a nie będziecie Mnie już widzieć, ale wkrótce znowu Mnie zobaczycie. ¹⁹ Now Jesus knew that they were desirous to ask him, and said unto them, Do ye enquire among yourselves of that I said, A little while, and ye shall not see me: and again, a little while, and ye shall see me? ¹⁹ Cognovit Iesus quia volebant eum interrogare et dixit eis: “ De hoc quaeritis inter vos, quia dixi: “Modicum, et non videtis me; et iterum modicum, et videbitis me”? ¹⁹ Cognovit autem Jesus, quia volebant eum interrogare, et dixit eis: De hoc quæritis inter vos quia dixi: Modicum, et non videbitis me; et iterum modicum, et videbitis me.

²⁰ Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Wy będziecie płakać i żalić się, a świat będzie się weselił. Będziecie się smucić, lecz smutek wasz przemieni się w radość. ²⁰ Uroczyście zapewniam was : Wy będziecie płakać i narzekać, świat zaś będzie się cieszył. Wy będziecie się smucić, lecz wasz smutek przemieni się w radość. ²⁰ Verily, verily, I say unto you, That ye shall weep and lament, but the world shall rejoice: and ye shall be sorrowful, but your sorrow shall be turned into joy. ²⁰ Amen, amen dico vobis quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit; vos contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. ²⁰ Amen, amen dico vobis: quia plorabitis, et flebitis vos, mundus autem gaudebit; vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium.

²¹ Kobieta, gdy ma rodzić, również jest pełna niepokoju, bo nadchodzi jej godzina. Kiedy już jednak urodzi dziecię, zapomina o bólu i jest przepełniona radością, że oto przyszedł na świat człowiek. ²¹ Kobieta, gdy ma rodzić, przejmuje się, bo nadszedł jej czas. Kiedy jednak wyda na świat dziecko, zapomina o udręce z powodu szczęścia, że oto pojawił się na świecie człowiek. ²¹ A woman when she is in travail hath sorrow, because her hour is come: but as soon as she is delivered of the child, she remembereth no more the anguish, for joy that a man is born into the world. ²¹ Mulier, cum parit, tristitiam habet, quia venit hora eius; cum autem pepererit puerum, iam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. ²¹ Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressuræ propter gaudium, quia natus est homo in mundum.

²² Wy również teraz smucicie się co prawda, lecz Ja znów was zobaczę, a wtedy rozraduje się wasze serce i nikt już was tej radości nie pozbawi. ²² Podobnie i wy – teraz się smucicie, lecz Ja znów was zobaczę i wtedy wasze serce będzie się radowało, a nikt nie pozbawi was tej radości. ²² And ye now therefore have sorrow: but I will see you again, and your heart shall rejoice, and your joy no man taketh from you. ²² Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollit a vobis. ²² Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum: et gaudium vestrum nemo tollet a vobis.

²³ W tym dniu o nic już nie będziecie Mnie pytać. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam, o cokolwiek poprosicie Ojca w imię moje, da wam. ²³ W owym dniu o nic nie będziecie Mnie już pytać. Uroczyście zapewniam was: O cokolwiek poprosicie Ojca w imię moje, da wam. ²³ And in that day ye shall ask me nothing. Verily, verily, I say unto you, Whatsoever ye shall ask the Father in my name, he will give [it] you. ²³ Et in illo die me non rogabitis quidquam. Amen, amen dico vobis: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. ²³ Et in illo die me non rogabitis quidquam. Amen, amen dico vobis: si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis.

²⁴ Dotychczas o nic nie prosiliście w imię moje. Proście tedy, a otrzymacie, i radość wasza będzie pełna. ²⁴ Dotychczas nie prosiliście o nic w imię moje. Proście więc, a otrzymacie, aby wasza radość była pełna. ²⁴ Hitherto have ye asked nothing in my name: ask, and ye shall receive, that your joy may be full. ²⁴ Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. ²⁴ Usque modo non petistis quidquam in nomine meo: petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum.

²⁵ Już mówiłem wam o tym, ale w przypowieściach. Nadchodzi jednak godzina, kiedy już nie będę mówił do was w przypowieściach, ale całkiem jawnie powiem wam [wszystko] o Ojcu. ²⁵ Dotąd mówiłem wam o tym, posługując się przypowieściami . Nadchodzi jednak godzina, kiedy już nie będę używał przypowieści, lecz otwarcie będę was nauczał o Ojcu. ²⁵ These things have I spoken unto you in proverbs: but the time cometh, when I shall no more speak unto you in proverbs, but I shall shew you plainly of the Father. ²⁵ Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora, cum iam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. ²⁵ Hæc in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis:

²⁶ Wtedy będziecie również prosić w imię moje. Nie mówię, że Ja będę musiał jeszcze wstawiać się u Ojca za wami. ²⁶ W owym dniu sami będziecie prosić Ojca w moje imię . A nie mówię, że to Ja będę prosił Ojca za wami, ²⁶ At that day ye shall ask in my name: and I say not unto you, that I will pray the Father for you: ²⁶ Illo die in nomine meo petetis, et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis; ²⁶ in illo die in nomine meo petetis: et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis:

²⁷ Ojciec bowiem sam was miłuje, ponieważ wyście Mnie umiłowali i uwierzyliście, że wyszedłem od Ojca. ²⁷ sam Ojciec bowiem was kocha, gdyż wy darzycie Mnie miłością i wierzycie, że przyszedłem od Boga. ²⁷ For the Father himself loveth you, because ye have loved me, and have believed that I came out from God. ²⁷ ipse enim Pater amat vos, quia vos me amastis et credidistis quia ego a Deo exivi. ²⁷ ipse enim Pater amat vos, quia vos me amastis, et credidistis, quia ego a Deo exivi.

²⁸ Wyszedłem od Ojca i przyszedłem na świat, teraz znów opuszczam świat i idę do Ojca. ²⁸ Ja wyszedłem od Ojca i przybyłem na świat. Teraz znów opuszczam świat i wracam do Ojca”. ²⁸ I came forth from the Father, and am come into the world: again, I leave the world, and go to the Father. ²⁸ Exivi a Patre et veni in mundum; iterum relinquo mundum et vado ad Patrem ”. ²⁸ Exivi a Patre, et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem.

²⁹ Powiedzieli tedy uczniowie Jego: Oto teraz wreszcie mówisz otwarcie i nie posługujesz się żadnymi przypowieściami. ²⁹ Wówczas odezwali się Jego uczniowie: „Oto teraz nauczasz otwarcie i nie używasz przypowieści. ²⁹ His disciples said unto him, Lo, now speakest thou plainly, and speakest no proverb. ²⁹ Dicunt discipuli eius: “ Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. ²⁹ Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis:

³⁰ Teraz już jesteśmy przekonani, że wszystko wiesz i nie ma potrzeby pytać Cię o cokolwiek. Dlatego wierzymy również, że od Boga wyszedłeś. ³⁰ Teraz wiemy, że wszystko jest Ci znane i nie potrzebujesz, aby ktoś Cię pytał. Dlatego wierzymy, że przyszedłeś od Boga”. ³⁰ Now are we sure that thou knowest all things, and needest not that any man should ask thee: by this we believe that thou camest forth from God. ³⁰ Nunc scimus quia scis omnia, et non opus est tibi, ut quis te interroget; in hoc credimus quia a Deo existi ”. ³⁰ nunc scimus quia scis omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget: in hoc credimus quia a Deo existi.

³¹ A Jezus odpowiedział: Teraz wierzycie? ³¹ Jezus im odpowiedział: „Dopiero teraz wierzycie? ³¹ Jesus answered them, Do ye now believe? ³¹ Respondit eis Iesus: “ Modo creditis? ³¹ Respondit eis Jesus: Modo creditis?

³² Otóż nadchodzi godzina, nawet już nadeszła, że rozpierzchniecie się każdy w swoją stronę, zostawiając Mnie samego. Ale Ja nie jestem sam, jest ze Mną mój Ojciec. ³² Oto nadchodzi godzina, a nawet już nadeszła, że rozpierzchniecie się, każdy w swoją stronę i pozostawicie Mnie samego. Lecz Ja nie jestem sam, ponieważ ze Mną jest Ojciec. ³² Behold, the hour cometh, yea, is now come, that ye shall be scattered, every man to his own, and shall leave me alone: and yet I am not alone, because the Father is with me. ³² Ecce venit hora et iam venit, ut dispergamini unusquisque in propria et me solum relinquatis; et non sum solus, quia Pater mecum est. ³² ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis: et non sum solus, quia Pater mecum est.

³³ Powiedziałem wam to, żebyście we Mnie szukali ukojenia. Na świecie będziecie doznawać wiele ucisku, lecz nie traćcie ducha, gdyż Ja zwyciężyłem świat. ³³ To wam powiedziałem, abyście radowali się pokojem dzięki Mnie. W świecie będziecie doświadczać ucisków, lecz ufajcie! – Ja zwyciężyłem świat ”. ³³ These things I have spoken unto you, that in me ye might have peace. In the world ye shall have tribulation: but be of good cheer; I have overcome the world. ³³ Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis; in mundo pressuram habetis, sed confidite, ego vici mundum ”. ³³ Hæc locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis: sed confidite, ego vici mundum.

JOH 16

JOH 17

¹ To powiedziawszy Jezus podniósł oczy ku niebu i zawołał: Ojcze, oto już nadeszła godzina. Obdarz swego Syna chwałą, aby i On mógł Ciebie otoczyć chwałą ¹ Po tych słowach Jezus podniósł swoje oczy ku niebu i powiedział: „Ojcze, nadeszła godzina. Obdarz chwałą swego Syna, aby i Syn Ciebie obdarzył chwałą. ¹ These words spake Jesus, and lifted up his eyes to heaven, and said, Father, the hour is come; glorify thy Son, that thy Son also may glorify thee: ¹ Haec locutus est Iesus; et, sublevatis oculis suis in caelum, dixit: “ Pater, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius clarificet te, ¹ Hæc locutus est Jesus: et sublevatis oculis in cælum, dixit: Pater, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te:

² i aby mocą władzy, jaką ma od Ciebie nad każdym człowiekiem, obdarzył życiem wiecznym wszystkich poddanych Jego pieczy. ² Przekazałeś Mu władzę nad wszystkim, co żyje, aby On dał życie wieczne wszystkiemu, co Mu dałeś. ² As thou hast given him power over all flesh, that he should give eternal life to as many as thou hast given him. ² sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. ² sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam æternam.

³ Życie zaś wieczne polega u nich na tym, aby poznali Ciebie, Boga jedynego i prawdziwego, oraz Tego, którego Ty posłałeś, Jezusa Chrystusa. ³ A życie wieczne polega na tym, aby wszyscy poznali Ciebie, jedynego, prawdziwego Boga i Tego, którego posłałeś – Jezusa Chrystusa . ³ And this is life eternal, that they might know thee the only true God, and Jesus Christ, whom thou hast sent. ³ Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum et, quem misisti, Iesum Christum. ³ Hæc est autem vita æterna: ut cognoscant te, solum Deum verum, et quem misisti Jesum Christum.

⁴ Ja Tobie przysporzyłem chwały na ziemi przez to, że wypełniłem dzieło, które Mi dałeś do wykonania. ⁴ Ja obdarzyłem Cię chwałą na ziemi przez wypełnienie dzieła, które Mi zleciłeś do wykonania. ⁴ I have glorified thee on the earth: I have finished the work which thou gavest me to do. ⁴ Ego te clarificavi super terram; opus consummavi, quod dedisti mihi, ut faciam; ⁴ Ego te clarificavi super terram: opus consummavi, quod dedisti mihi ut faciam:

⁵ Teraz zaś Ty, Ojcze, zechciej Mnie otoczyć u siebie tą chwałą, którą miałem u Ciebie, nim jeszcze świat począł istnieć. ⁵ Teraz zaś Ty, Ojcze, obdarz Mnie u siebie tą chwałą, jaką miałem u Ciebie przed zaistnieniem świata. ⁵ And now, O Father, glorify thou me with thine own self with the glory which I had with thee before the world was. ⁵ et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum claritate, quam habebam, priusquam mundus esset, apud te. ⁵ et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te.

⁶ Ja objawiłem Twoje imię ludziom, których Mi dałeś ze świata. Byli Twoimi i Ty Mi ich powierzyłeś, a oni zachowali Twoje słowo. ⁶ Objawiłem Twoje imię ludziom, których Mi dałeś ze świata. Należeli do Ciebie, lecz dałeś Mi ich, a oni zachowali Twoją naukę. ⁶ I have manifested thy name unto the men which thou gavest me out of the world: thine they were, and thou gavest them me; and they have kept thy word. ⁶ Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo. Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. ⁶ Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo: tui erant, et mihi eos dedisti: et sermonem tuum servaverunt.

⁷ Teraz zaś zrozumieli, że wszystko, cokolwiek Mi dałeś, pochodzi od Ciebie. ⁷ Teraz wiedzą, że wszystko, co Mi dałeś, pochodzi od Ciebie ⁷ Now they have known that all things whatsoever thou hast given me are of thee. ⁷ Nunc cognoverunt quia omnia, quae dedisti mihi, abs te sunt, ⁷ Nunc cognoverunt quia omnia quæ dedisti mihi, abs te sunt:

⁸ Przekazałem im bowiem słowa, które Ty Mi dałeś, i oni je przyjęli. Uznali, że Ja rzeczywiście przyszedłem od Ciebie, i uwierzyli, że Ty Mnie posłałeś. ⁸ oraz że przekazałem im naukę, jaką Ty Mi przekazałeś. Oni ją przyjęli i naprawdę poznali, że przyszedłem od Ciebie. Uwierzyli też, że to Ty Mnie posłałeś. ⁸ For I have given unto them the words which thou gavest me; and they have received [them], and have known surely that I came out from thee, and they have believed that thou didst send me. ⁸ quia verba, quae dedisti mihi, dedi eis; et ipsi acceperunt et cognoverunt vere quia a te exivi et crediderunt quia tu me misisti. ⁸ quia verba quæ dedisti mihi, dedi eis: et ipsi acceperunt, et cognoverunt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti.

⁹ Ja za nimi proszę, nie proszę za światem, proszę za tymi, których Ty sam Mi dałeś, ponieważ do Ciebie należą. ⁹ Ja za nimi proszę – nie proszę za światem. Proszę za tymi, których Mi powierzyłeś, gdyż należą do Ciebie. ⁹ I pray for them: I pray not for the world, but for them which thou hast given me; for they are thine. ⁹ Ego pro eis rogo; non pro mundo rogo, sed pro his, quos dedisti mihi, quia tui sunt; ⁹ Ego pro eis rogo; non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi: quia tui sunt:

¹⁰ Wszystko bowiem, co moje, jest Twoje, a to, co Twoje, jest moje. W nich objawiła się moja chwała. ¹⁰ Wszystko, co jest moje, jest Twoje, a to, co Twoje, jest moje. Ja w nich doznałem chwały. ¹⁰ And all mine are thine, and thine are mine; and I am glorified in them. ¹⁰ et mea omnia tua sunt, et tua mea; et clarificatus sum in eis. ¹⁰ et mea omnia tua sunt, et tua mea sunt: et clarificatus sum in eis.

¹¹ Ja nie jestem już na świecie, ale oni pozostają nadal na świecie. Ja zaś wracam do Ciebie, Ojcze Święty, strzeż ich mocą Twojego imienia, tego imienia, które i Mnie dałeś, aby tak jak My stanowili jedno. ¹¹ I już nie jestem na świecie, lecz oni są na świecie. Ja wracam do Ciebie. Ojcze Święty, strzeż ich w imię Twoje, które Mi dałeś, aby byli jedno jak My. ¹¹ And now I am no more in the world, but these are in the world, and I come to thee. Holy Father, keep through thine own name those whom thou hast given me, that they may be one, as we [are]. ¹¹ Et iam non sum in mundo, et hi in mundo sunt, et ego ad te venio. Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quod dedisti mihi, ut sint unum sicut nos. ¹¹ Et jam non sum in mundo, et hi in mundo sunt, et ego ad te venio. Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi: ut sint unum, sicut et nos.

¹² Jak długo z nimi byłem, zachowywałem ich mocą Twojego imienia, które Mi dałeś. Troszczyłem się o to, by nikt z nich nie zginął prócz syna zatracenia, przez którego wypełniło się Pismo. ¹² Kiedy byłem z nimi, chroniłem ich w imię Twoje, które Mi dałeś, i ich ustrzegłem. Żaden z nich się nie zagubił, poza synem zatracenia , aby wypełniło się Pismo . ¹² While I was with them in the world, I kept them in thy name: those that thou gavest me I have kept, and none of them is lost, but the son of perdition; that the scripture might be fulfilled. ¹² Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo, quod dedisti mihi, et custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. ¹² Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi: et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur.

¹³ Teraz zaś Ja już odchodzę do Ciebie. Lecz dopóki przebywam na świecie, mówię tak, aby doznali radości mojej, i to radości doskonałej. ¹³ Teraz wracam do Ciebie, a mówię to na świecie, aby wypełniała ich moja radość. ¹³ And now come I to thee; and these things I speak in the world, that they might have my joy fulfilled in themselves. ¹³ Nunc autem ad te venio et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. ¹³ Nunc autem ad te venio: et hæc loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis.

¹⁴ To Ja przekazałem im Twoje słowo, a świat ich znienawidził dlatego, że nie przynależą do świata, podobnie jak Ja nie jestem ze świata. ¹⁴ Ja przekazałem im Twoją naukę, a świat ich znienawidził, gdyż nie należą do świata, podobnie jak i Ja nie należę do tego świata. ¹⁴ I have given them thy word; and the world hath hated them, because they are not of the world, even as I am not of the world. ¹⁴ Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus odio eos habuit, quia non sunt de mundo, sicut ego non sum de mundo. ¹⁴ Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus eos odio habuit, quia non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo.

¹⁵ Nie proszę Cię, żebyś ich zabrał z tego świata, lecz abyś ich ustrzegł od złego. ¹⁵ Nie proszę, abyś ich zabrał ze świata, lecz abyś ich ustrzegł przed złem . ¹⁵ I pray not that thou shouldest take them out of the world, but that thou shouldest keep them from the evil. ¹⁵ Non rogo, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex Malo. ¹⁵ Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo.

¹⁶ Oni nie przynależą do świata, podobnie jak i Ja nie jestem ze świata. ¹⁶ Oni nie należą do świata, tak jak i Ja nie należę do tego świata. ¹⁶ They are not of the world, even as I am not of the world. ¹⁶ De mundo non sunt, sicut ego non sum de mundo. ¹⁶ De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo.

¹⁷ Uświęć ich w prawdzie. Słowo Twoje jest prawdą. ¹⁷ Uświęć ich przez prawdę! Twoja nauka jest prawdą. ¹⁷ Sanctify them through thy truth: thy word is truth. ¹⁷ Sanctifica eos in veritate; sermo tuus veritas est. ¹⁷ Sanctifica eos in veritate. Sermo tuus veritas est.

¹⁸ Posłałem ich na świat, tak jak Ty Mnie posłałeś na świat. ¹⁸ Podobnie jak Mnie posłałeś na świat, tak i Ja ich posłałem na świat. ¹⁸ As thou hast sent me into the world, even so have I also sent them into the world. ¹⁸ Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum; ¹⁸ Sicut tu me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum:

¹⁹ Za nich Ja sam siebie składam w ofierze, aby i oni zostali uświęceni w prawdzie. ¹⁹ Ja uświęcam się za nich, aby i oni zostali uświęceni w prawdzie. ¹⁹ And for their sakes I sanctify myself, that they also might be sanctified through the truth. ¹⁹ et pro eis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate. ¹⁹ et pro eis ego sanctifico meipsum: ut sint et ipsi sanctificati in veritate.

²⁰ Proszę nie tylko za nimi, ale i za tymi, którzy dzięki ich słowu uwierzą we Mnie. ²⁰ Proszę Cię nie tylko za nimi, lecz także za tymi, którzy uwierzą we Mnie dzięki ich nauczaniu, ²⁰ Neither pray I for these alone, but for them also which shall believe on me through their word; ²⁰ Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis, qui credituri sunt per verbum eorum in me, ²⁰ Non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me:

²¹ Proszę, aby wszyscy stanowili jedno. Ojcze, niech będą jedno z Nami, jak Ty jesteś we Mnie, a Ja w Tobie. Niech stanowią jedno, aby świat uwierzył, że Ty Mnie posłałeś. ²¹ aby wszyscy byli jedno. Podobnie jak Ty, Ojcze, we Mnie, a Ja w Tobie, tak i oni niech będą w Nas, aby świat uwierzył, że to Ty Mnie posłałeś. ²¹ That they all may be one; as thou, Father, [art] in me, and I in thee, that they also may be one in us: that the world may believe that thou hast sent me. ²¹ ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint; ut mundus credat quia tu me misisti. ²¹ ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint: ut credat mundus, quia tu me misisti.

²² Przekazałem im chwalę, którą Ty Mnie obdarzyłeś, aby byli jedno, jak Ty i Ja stanowimy jedno. ²² Obdarzyłem ich chwałą, jaką otrzymałem od Ciebie, aby byli jedno, podobnie jak My jedno jesteśmy. ²² And the glory which thou gavest me I have given them; that they may be one, even as we are one: ²² Et ego claritatem, quam dedisti mihi, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus; ²² Et ego claritatem, quam dedisti mihi, dedi eis: ut sint unum, sicut et nos unum sumus.

²³ Ja w nich, a Ty we Mnie; obyż stanowili jedność doskonałą, przez co świat będzie mógł poznać, że Ty Mnie posłałeś i że ich kochasz tak, jak kochasz Mnie. ²³ Ja w nich, a Ty we Mnie – niech staną się doskonałą jednością, aby świat poznał, że to Ty Mnie posłałeś i tak ich umiłowałeś, jak Mnie umiłowałeś. ²³ I in them, and thou in me, that they may be made perfect in one; and that the world may know that thou hast sent me, and hast loved them, as thou hast loved me. ²³ ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum; ut cognoscat mundus, quia tu me misisti et dilexisti eos, sicut me dilexisti. ²³ Ego in eis, et tu in me: ut sint consummati in unum: et cognoscat mundus quia tu me misisti, et dilexisti eos, sicut et me dilexisti.

²⁴ Ojcze, pragnę, aby ci, których Mi powierzyłeś, byli ze Mną zawsze tam, gdzie Ja jestem; aby mogli oglądać moją chwałę, którą Ty Mnie otaczasz, gdyż umiłowałeś Mnie, nim jeszcze świat zacząl istnieć. ²⁴ Ojcze, pragnę, aby ci, których Mi powierzyłeś, byli ze Mną tam, gdzie Ja jestem, aby oglądali moją chwałę, którą Mnie obdarzyłeś. Umiłowałeś Mnie bowiem przed stworzeniem świata. ²⁴ Father, I will that they also, whom thou hast given me, be with me where I am; that they may behold my glory, which thou hast given me: for thou lovedst me before the foundation of the world. ²⁴ Pater, quod dedisti mihi, volo, ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi, quia dilexisti me ante constitutionem mundi. ²⁴ Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi sum ego, et illi sint mecum: ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi: quia dilexisti me ante constitutionem mundi.

²⁵ Ojcze najsprawiedliwszy, świat Ciebie nie zna, ale Ja znam Cię i oni również wiedzą, że Mnie posłałeś. ²⁵ Sprawiedliwy Ojcze! Świat Cię nie poznał, Ja jednak Cię poznałem. I oni poznali, że Ty Mnie posłałeś. ²⁵ O righteous Father, the world hath not known thee: but I have known thee, and these have known that thou hast sent me. ²⁵ Pater iuste, et mundus te non cognovit; ego autem te cognovi, et hi cognoverunt quia tu me misisti; ²⁵ Pater juste, mundus te non cognovit, ego autem te cognovi: et hi cognoverunt, quia tu me misisti.

²⁶ To Ja objawiłem im Twoje imię i nadal będę im je objawiał, aby miłość, którą Ty Mnie umiłowałeś, była w nich i abym ja w nich przebywał. ²⁶ Objawiłem im Twoje imię i nadal będę objawiał, aby była w nich ta miłość, jaką Mnie umiłowałeś, i abym Ja był w nich”. ²⁶ And I have declared unto them thy name, and will declare [it]: that the love wherewith thou hast loved me may be in them, and I in them. ²⁶ et notum feci eis nomen tuum et notum faciam, ut dilectio, qua dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis ”. ²⁶ Et notum feci eis nomen tuum, et notum faciam: ut dilectio, qua dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis.

JOH 17

JOH 18

¹ Powiedziawszy to Jezus wyszedł ze swymi uczniami za potok Cedron. Znajdował się tam ogród, do którego wszedł z uczniami. ¹ Po tych słowach Jezus udał się z uczniami za potok Cedron , do znajdującego się tam ogrodu . I wszedł do niego On i jego uczniowie. ¹ When Jesus had spoken these words, he went forth with his disciples over the brook Cedron, where was a garden, into the which he entered, and his disciples. ¹ Haec cum dixisset Iesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli eius. ¹ Hæc cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse, et discipuli ejus.

² Judasz, zdrajca, znał również to miejsce, bo Jezus przychodził tam często ze swymi uczniami. ² Judasz, Jego zdrajca, też znał to miejsce, gdyż Jezus często spotykał się tam ze swymi uczniami. ² And Judas also, which betrayed him, knew the place: for Jesus ofttimes resorted thither with his disciples. ² Sciebat autem et Iudas, qui tradebat eum, locum, quia frequenter Iesus convenerat illuc cum discipulis suis. ² Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum: quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis.

³ Udał się więc tam Judasz z kohortą żołnierzy i ze strażnikami, których mu dali arcykapłani i faryzeusze. Mieli ze sobą latarnie, pochodnie i broń. ³ Judasz więc przybył tam wraz z oddziałem żołnierzy oraz służącymi wyższych kapłanów i faryzeuszów , zaopatrzonymi w pochodnie, lampy i broń. ³ Judas then, having received a band [of men] and officers from the chief priests and Pharisees, cometh thither with lanterns and torches and weapons. ³ Iudas ergo, cum accepisset cohortem et a pontificibus et pharisaeis ministros, venit illuc cum lanternis et facibus et armis. ³ Judas ergo cum accepisset cohortem, et a pontificibus et pharisæis ministros, venit illuc cum laternis, et facibus, et armis.

⁴ A Jezus, wiedząc dobrze o wszystkim, co Go czekało, wyszedł im naprzeciw i zapytał: Kogo szukacie? ⁴ Ponieważ Jezus wiedział o wszystkim, co Go spotka, wyszedł im naprzeciw i zapytał: „Kogo szukacie?”. ⁴ Jesus therefore, knowing all things that should come upon him, went forth, and said unto them, Whom seek ye? ⁴ Iesus itaque sciens omnia, quae ventura erant super eum, processit et dicit eis: “ Quem quaeritis? ”. ⁴ Jesus itaque sciens omnia quæ ventura erant super eum, processit, et dixit eis: Quem quæritis?

⁵ Odpowiedzieli: Jezusa z Nazaretu. Rzekł do nich Jezus: To Ja jestem. Wśród nich znajdował się również Judasz, który Go zdradził. ⁵ Odpowiedzieli Mu: „Jezusa z Nazaretu ”. Wtedy On powiedział: „Ja jestem”. A wśród nich znajdował się Judasz, Jego zdrajca. ⁵ They answered him, Jesus of Nazareth. Jesus saith unto them, I am [he]. And Judas also, which betrayed him, stood with them. ⁵ Responderunt ei: “ Iesum Nazarenum ”. Dicit eis: “ Ego sum! ”. Stabat autem et Iudas, qui tradebat eum, cum ipsis. ⁵ Responderunt ei: Jesum Nazarenum. Dicit eis Jesus: Ego sum. Stabat autem et Judas, qui tradebat eum, cum ipsis.

⁶ Gdy Jezus powiedział do nich: To Ja jestem cofnęli się wszyscy i upadli na ziemię. ⁶ Kiedy zaś usłyszeli: „Ja jestem”, cofnęli się i upadli na ziemię. ⁶ As soon then as he had said unto them, I am [he], they went backward, and fell to the ground. ⁶ Ut ergo dixit eis: “ Ego sum! ”, abierunt retrorsum et ceciderunt in terram. ⁶ Ut ergo dixit eis: Ego sum: abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram.

⁷ A Jezus zapytał ich ponownie: Kogo szukacie? Oni zaś powiedzieli: Jezusa z Nazaretu. ⁷ Zapytał ich więc powtórnie: „Kogo szukacie?”. A oni zawołali: „Jezusa z Nazaretu”. ⁷ Then asked he them again, Whom seek ye? And they said, Jesus of Nazareth. ⁷ Iterum ergo eos interrogavit: “ Quem quaeritis? ”. Illi autem dixerunt: “ Iesum Nazarenum ”. ⁷ Iterum ergo interrogavit eos: Quem quæritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum.

⁸ Rzekł do nich Jezus: Już wam powiedziałem, że to Ja jestem. Jeżeli więc Mnie szukacie, pozwólcie tym odejść. ⁸ Wówczas Jezus im rzekł: „Powiedziałem wam, że Ja jestem. Skoro więc Mnie szukacie, pozwólcie im odejść”. ⁸ Jesus answered, I have told you that I am [he]: if therefore ye seek me, let these go their way: ⁸ Respondit Iesus: “ Dixi vobis: Ego sum! Si ergo me quaeritis, sinite hos abire ”, ⁸ Respondit Jesus: Dixi vobis, quia ego sum: si ergo me quæritis, sinite hos abire.

⁹ Stało się zaś tak, aby się wypełniły jego własne słowa: Nie utraciłem żadnego z tych, których Mi dałeś. ⁹ Tak miały się spełnić słowa, które wypowiedział: „Nie utraciłem nikogo z tych, których Mi powierzyłeś”. ⁹ That the saying might be fulfilled, which he spake, Of them which thou gavest me have I lost none. ⁹ ut impleretur sermo, quem dixit: “ Quos dedisti mihi, non perdidi ex ipsis quemquam ”. ⁹ Ut impleretur sermo, quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam.

¹⁰ Wtedy to Szymon Piotr, mając przy sobie miecz, wydobył go, uderzył sługę arcykapłana i odciął mu prawe ucho. Sługa ów miał na imię Malchos. ¹⁰ Wtedy Szymon Piotr, który nosił miecz, wydobył go i uderzył sługę najwyższego kapłana i odciął mu prawe ucho . Sługa zaś nazywał się Malchos. ¹⁰ Then Simon Peter having a sword drew it, and smote the high priest’s servant, and cut off his right ear. The servant’s name was Malchus. ¹⁰ Simon ergo Petrus, habens gladium, eduxit eum et percussit pontificis servum et abscidit eius auriculam dextram. Erat autem nomen servo Malchus. ¹⁰ Simon ergo Petrus habens gladium eduxit eum: et percussit pontificis servum, et abscidit auriculam ejus dexteram. Erat autem nomen servo Malchus.

¹¹ Lecz Jezus rzekł do Piotra: Schowaj miecz do pochwy. Czyż nie miałbym wypić kielicha, który Ojciec dał Mi do picia? ¹¹ Jezus zwrócił się do Piotra: „Schowaj miecz do pochwy! Czy nie mam wypić kielicha, który podał Mi Ojciec? ”. ¹¹ Then said Jesus unto Peter, Put up thy sword into the sheath: the cup which my Father hath given me, shall I not drink it? ¹¹ Dixit ergo Iesus Petro: “ Mitte gladium in vaginam; calicem, quem dedit mihi Pater, non bibam illum? ”. ¹¹ Dixit ergo Jesus Petro: Mitte gladium tuum in vaginam. Calicem, quem dedit mihi Pater, non bibam illum?

¹² A wtedy kohorta razem ze swym dowódcą oraz strażnicy żydowscy pojmali Jezusa, związali Go ¹² Żołnierze więc ze swym dowódcą oraz słudzy żydowscy pochwycili Jezusa, związali Go ¹² Then the band and the captain and officers of the Jews took Jesus, and bound him, ¹² Cohors ergo et tribunus et ministri Iudaeorum comprehenderunt Iesum et ligaverunt eum ¹² Cohors ergo, et tribunus, et ministri Judæorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum.

¹³ i zaprowadzili najpierw do Annasza, który był teściem Kajfasza, pełniącego w tym roku urząd arcykapłana. ¹³ i zaprowadzili najpierw do Annasza , teścia Kajfasza, który sprawował w owym roku urząd najwyższego kapłana . ¹³ And led him away to Annas first; for he was father in law to Caiaphas, which was the high priest that same year. ¹³ et adduxerunt ad Annam primum; erat enim socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. ¹³ Et adduxerunt eum ad Annam primum: erat enim socer Caiphæ, qui erat pontifex anni illius.

¹⁴ To właśnie Kajfasz poradził Żydom, iż warto, aby jeden człowiek zginął za cały naród. ¹⁴ To właśnie Kajfasz poradził Żydom: „Lepiej przecież, aby jeden człowiek umarł za naród”. ¹⁴ Now Caiaphas was he, which gave counsel to the Jews, that it was expedient that one man should die for the people. ¹⁴ Erat autem Caiphas, qui consilium dederat Iudaeis: “ Expedit unum hominem mori pro populo ”. ¹⁴ Erat autem Caiphas, qui consilium dederat Judæis: Quia expedit unum hominem mori pro populo.

¹⁵ A Szymon Piotr i jeszcze jeden spośród uczniów szli za Jezusem. Właśnie ten drugi uczeń był znany arcykapłanowi i dlatego mógł wejść razem z Jezusem na dziedziniec [pałacu] arcykapłana. ¹⁵ Tymczasem za Jezusem podążał Szymon Piotr oraz jeszcze inny uczeń . Uczeń ten był znany najwyższemu kapłanowi , dlatego wszedł z Jezusem aż na dziedziniec pałacu najwyższego kapłana. ¹⁵ ¶ And Simon Peter followed Jesus, and [so did] another disciple: that disciple was known unto the high priest, and went in with Jesus into the palace of the high priest. ¹⁵ Sequebatur autem Iesum Simon Petrus et alius discipulus. Discipulus autem ille erat notus pontifici et introivit cum Iesu in atrium pontificis; ¹⁵ Sequebatur autem Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Discipulus autem ille erat notus pontifici, et introivit cum Jesu in atrium pontificis.

¹⁶ Lecz Piotr pozostał na zewnątrz, w pobliżu bramy. Ów drugi uczeń zaś, ten, którego znał arcykapłan, wyszedłszy pomówił z odźwierną i po chwili wprowadził Piotra do środka. ¹⁶ Piotr natomiast pozostał na zewnątrz przy bramie. Ten inny uczeń, znany najwyższemu kapłanowi , wrócił jednak, porozmawiał z odźwierną i wprowadził Piotra do środka. ¹⁶ But Peter stood at the door without. Then went out that other disciple, which was known unto the high priest, and spake unto her that kept the door, and brought in Peter. ¹⁶ Petrus autem stabat ad ostium foris. Exivit ergo discipulus alius, qui erat notus pontifici, et dixit ostiariae et introduxit Petrum. ¹⁶ Petrus autem stabat ad ostium foris. Exivit ergo discipulus alius, qui erat notus pontifici, et dixit ostiariæ: et introduxit Petrum.

¹⁷ Ale odźwierna rzekła do Piotra: Czy ty nie należysz również do uczniów tego człowieka? A on odpowiedział: Nie! ¹⁷ A służąca odźwierna zapytała Piotra: „Czy i ty jesteś jednym z uczniów tego człowieka?”. On odpowiedział: „Nie jestem”. ¹⁷ Then saith the damsel that kept the door unto Peter, Art not thou also [one] of this man’s disciples? He saith, I am not. ¹⁷ Dicit ergo Petro ancilla ostiaria: “ Numquid et tu ex discipulis es hominis istius? ”. Dicit ille: “ Non sum! ”. ¹⁷ Dicit ergo Petro ancilla ostiaria: Numquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dicit ille: Non sum.

¹⁸ Ponieważ zaś zrobiło się zimno, strażnicy i słudzy, rozpaliwszy ognisko, stanęli wokoło i grzali się. Był wśród nich Piotr i on także grzał się. ¹⁸ A wokół rozpalonego na dziedzińcu ogniska stali słudzy oraz podwładni najwyższego kapłana i grzali się, bo było chłodno. Także Piotr stanął wśród nich i grzał się. ¹⁸ And the servants and officers stood there, who had made a fire of coals; for it was cold: and they warmed themselves: and Peter stood with them, and warmed himself. ¹⁸ Stabant autem servi et ministri, qui prunas fecerant, quia frigus erat, et calefaciebant se; erat autem cum eis et Petrus stans et calefaciens se. ¹⁸ Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se: erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se.

¹⁹ [Tymczasem] arcykapłan zaczął wypytywać Jezusa o Jego uczniów i o naukę. ¹⁹ Najwyższy kapłan postawił Jezusowi pytanie o Jego uczniów oraz o Jego naukę . ¹⁹ ¶ The high priest then asked Jesus of his disciples, and of his doctrine. ¹⁹ Pontifex ergo interrogavit Iesum de discipulis suis et de doctrina eius. ¹⁹ Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis suis, et de doctrina ejus.

²⁰ Odpowiedział mu tedy Jezus: Ja występowałem jawnie na oczach wszystkich. Uczyłem zawsze w synagogach i w świątyni, gdzie zbierają się wszyscy Żydzi. Potajemnie zaś nie uczyłem niczego. ²⁰ Jezus mu odpowiedział: „Ja otwarcie przemawiałem do ludzi. Zawsze nauczałem w synagodze i świątyni , gdzie się gromadzą wszyscy Żydzi. Niczego nie powiedziałem w ukryciu. ²⁰ Jesus answered him, I spake openly to the world; I ever taught in the synagogue, and in the temple, whither the Jews always resort; and in secret have I said nothing. ²⁰ Respondit ei Iesus: “ Ego palam locutus sum mundo; ego semper docui in synagoga et in templo, quo omnes Iudaei conveniunt, et in occulto locutus sum nihil. ²⁰ Respondit ei Jesus: Ego palam locutus sum mundo: ego semper docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judæi conveniunt, et in occulto locutus sum nihil.

²¹ Dlaczego więc Mnie wypytujesz? Zapytaj tych, którzy słyszeli, co mówiłem. Oni wiedzą, co powiedziałem. ²¹ Dlaczego więc Mnie wypytujesz? Zapytaj tych, którzy Mnie słuchali, o czym ich uczyłem; oni wiedzą, co im powiedziałem”. ²¹ Why askest thou me? ask them which heard me, what I have said unto them: behold, they know what I said. ²¹ Quid me interrogas? Interroga eos, qui audierunt quid locutus sum ipsis; ecce hi sciunt, quae dixerim ego ”. ²¹ Quid me interrogas? interroga eos qui audierunt quid locutus sim ipsis: ecce hi sciunt quæ dixerim ego.

²² Gdy Jezus to powiedział, jeden ze stojących obok sług uderzył Go w twarz, mówiąc: Tak odzywasz się do arcykapłana? ²² Po tych słowach jeden ze stojących tam sług wymierzył Jezusowi policzek, mówiąc: „W taki sposób odpowiadasz najwyższemu kapłanowi?”. ²² And when he had thus spoken, one of the officers which stood by struck Jesus with the palm of his hand, saying, Answerest thou the high priest so? ²² Haec autem cum dixisset, unus assistens ministrorum dedit alapam Iesu dicens: “ Sic respondes pontifici? ”. ²² Hæc autem cum dixisset, unus assistens ministrorum dedit alapam Jesu, dicens: Sic respondes pontifici?

²³ Rzekł tedy Jezus: Jeżeli powiedziałem coś niewłaściwego, udowodnij Mi to, a jeśli prawdę powiedziałem, to dlaczego Mnie bijesz? ²³ Jezus mu odrzekł: „Jeśli źle coś powiedziałem, to udowodnij, co było złe, a jeśli dobrze, to dlaczego Mnie bijesz?”. ²³ Jesus answered him, If I have spoken evil, bear witness of the evil: but if well, why smitest thou me? ²³ Respondit ei Iesus: “ Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? ”. ²³ Respondit ei Jesus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si autem bene, quid me cædis?

²⁴ Wtedy Annasz wysłał Go związanego do Kajfasza. ²⁴ Następnie Annasz odesłał związanego Jezusa do najwyższego kapłana Kajfasza. ²⁴ Now Annas had sent him bound unto Caiaphas the high priest. ²⁴ Misit ergo eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. ²⁴ Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem.

²⁵ Szymon Piotr zaś stał i grzał się. A gdy zapytano go: Czy ty nie jesteś również jednym z Jego uczniów? zaprzeczył mówiąc: Nie jestem. ²⁵ Tymczasem Piotr stał na dziedzińcu i grzał się. Wtem zapytano go: „Czy i ty jesteś jednym z Jego uczniów?”. A on zaprzeczył, stwierdzając: „Nie jestem”. ²⁵ And Simon Peter stood and warmed himself. They said therefore unto him, Art not thou also [one] of his disciples? He denied [it], and said, I am not. ²⁵ Erat autem Simon Petrus stans et calefaciens se. Dixerunt ergo ei: “ Numquid et tu ex discipulis eius es? ”. Negavit ille et dixit: “ Non sum! ”. ²⁵ Erat autem Simon Petrus stans, et calefaciens se. Dixerunt ergo ei: Numquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum.

²⁶ Wtedy jeden ze sług arcykapłana, krewny tego, któremu Piotr odciął ucho, powiedział: Czyż to nie ciebie właśnie widziałem razem z Nim w ogrodzie? ²⁶ Jeden ze sług najwyższego kapłana, krewny tego, któremu Piotr odciął ucho, zwrócił się do niego: „Czyż nie widziałem cię razem z Nim w ogrodzie?”. ²⁶ One of the servants of the high priest, being [his] kinsman whose ear Peter cut off, saith, Did not I see thee in the garden with him? ²⁶ Dicit unus ex servis pontificis, cognatus eius, cuius abscidit Petrus auriculam: “ Nonne ego te vidi in horto cum illo? ”. ²⁶ Dicit ei unus ex servis pontificis, cognatus ejus, cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo?

²⁷ Lecz Piotr znów zaprzeczył. I zaraz kur zapiał. ²⁷ Piotr jednak znowu zaprzeczył i zaraz kogut zapiał. ²⁷ Peter then denied again: and immediately the cock crew. ²⁷ Iterum ergo negavit Petrus; et statim gallus cantavit. ²⁷ Iterum ergo negavit Petrus: et statim gallus cantavit.

²⁸ Od Kajfasza zaś zaprowadzono Jezusa do pretorium. Był już wczesny ranek. Żydzi sami nie weszli jednak do pretorium, aby się nie skalać przed spożywaniem Paschy. ²⁸ Wczesnym rankiem przeprowadzono Jezusa od Kajfasza do pretorium . Oskarżyciele nie weszli jednak do pretorium, aby się nie skalać i móc spożyć wieczerzę paschalną. ²⁸ ¶ Then led they Jesus from Caiaphas unto the hall of judgment: and it was early; and they themselves went not into the judgment hall, lest they should be defiled; but that they might eat the passover. ²⁸ Adducunt ergo Iesum a Caipha in praetorium. Erat autem mane. Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent Pascha. ²⁸ Adducunt ergo Jesum a Caipha in prætorium. Erat autem mane: et ipsi non introierunt in prætorium, ut non contaminarentur, sed ut manducarent Pascha.

²⁹ Piłat wyszedł więc do nich na zewnątrz i zapytał: O co wy oskarżacie tego człowieka? ²⁹ Dlatego też Piłat wyszedł do nich i zapytał: „Jakie oskarżenie wnosicie przeciwko temu człowiekowi?”. ²⁹ Pilate then went out unto them, and said, What accusation bring ye against this man? ²⁹ Exivit ergo Pilatus ad eos foras et dicit: “ Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? ”. ²⁹ Exivit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem affertis adversus hominem hunc?

³⁰ A oni odrzekli: Gdyby On nie był złoczyńcą, nie sprowadzalibyśmy Go do ciebie. ³⁰ Oni odpowiedzieli: „Nie wydalibyśmy Go tobie, gdyby On nie był złoczyńcą ”. ³⁰ They answered and said unto him, If he were not a malefactor, we would not have delivered him up unto thee. ³⁰ Responderunt et dixerunt ei: “ Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum ”. ³⁰ Responderunt, et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum.

³¹ Rzekł tedy do nich Piłat: Weźcie Go sobie i osądźcie według własnego prawa. Lecz Żydzi odpowiedzieli mu: Nam nie wolno nikogo pozbawiać życia. ³¹ Piłat im odparł: „Zabierzcie Go sobie i osądźcie zgodnie z waszym prawem”. Wówczas Żydzi rzekli: „Nam nie wolno nikogo zabić”. ³¹ Then said Pilate unto them, Take ye him, and judge him according to your law. The Jews therefore said unto him, It is not lawful for us to put any man to death: ³¹ Dixit ergo eis Pilatus: “ Accipite eum vos et secundum legem vestram iudicate eum! ”. Dixerunt ei Iudaei: “ Nobis non licet interficere quemquam ”, ³¹ Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judæi: Nobis non licet interficere quemquam.

³² W ten sposób miały się spełnić słowa Jezusa, gdy mówił o tym, jaką śmiercią miał umrzeć. ³² Tak miała wypełnić się zapowiedź Jezusa, w której zaznaczył, jaką poniesie śmierć . ³² That the saying of Jesus might be fulfilled, which he spake, signifying what death he should die. ³² ut sermo Iesu impleretur, quem dixit, significans qua esset morte moriturus. ³² Ut sermo Jesu impleretur, quem dixit, significans qua morte esset moriturus.

³³ Potem Piłat znów wszedł do pretorium, wezwał ku sobie Jezusa i zapytał Go: Czy Ty jesteś królem żydowskim? ³³ Piłat więc znowu wrócił do pretorium, przywołał Jezusa i zapytał Go: „Czy Ty jesteś królem Żydów?”. ³³ Then Pilate entered into the judgment hall again, and called Jesus, and said unto him, Art thou the King of the Jews? ³³ Introivit ergo iterum in praetorium Pilatus et vocavit Iesum et dixit ei: “ Tu es rex Iudaeorum? ”. ³³ Introivit ergo iterum in prætorium Pilatus: et vocavit Jesum, et dixit ei: Tu es rex Judæorum?

³⁴ A Jezus odpowiedział: Czy mówisz to od siebie samego, czy też inni powiedzieli ci coś o Mnie? ³⁴ Jezus rzekł: „Mówisz to od siebie, czy też inni powiedzieli ci to o Mnie?”. ³⁴ Jesus answered him, Sayest thou this thing of thyself, or did others tell it thee of me? ³⁴ Respondit Iesus: “ A temetipso tu hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? ”. ³⁴ Respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii dixerunt tibi de me?

³⁵ I odrzekł Piłat: Czyż ja jestem Żydem? To przecież twój naród i twoi arcykapłani wydali mi Ciebie. Cóżeś Ty uczynił? ³⁵ Wówczas Piłat powiedział: „Czyż ja jestem Żydem? To Twój naród i wyżsi kapłani wydali mi Ciebie. Co zrobiłeś?”. ³⁵ Pilate answered, Am I a Jew? Thine own nation and the chief priests have delivered thee unto me: what hast thou done? ³⁵ Respondit Pilatus: “ Numquid ego Iudaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi; quid fecisti? ”. ³⁵ Respondit Pilatus: Numquid ego Judæus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti?

³⁶ Odpowiedział Jezus: Królestwo moje nie jest z tego świata. Gdyby było z tego świata, moi słudzy walczyliby o to, żebym nie został wydany Żydom. Ale moje królestwo nie jest stąd. ³⁶ Jezus odpowiedział: „Moje królestwo nie jest z tego świata. Gdyby moje królestwo było z tego świata, moi podwładni walczyliby, abym nie został wydany Żydom. Teraz zaś moje królestwo nie jest stąd”. ³⁶ Jesus answered, My kingdom is not of this world: if my kingdom were of this world, then would my servants fight, that I should not be delivered to the Jews: but now is my kingdom not from hence. ³⁶ Respondit Iesus: “ Regnum meum non est de mundo hoc; si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei decertarent, ut non traderer Iudaeis; nunc autem meum regnum non est hinc ”. ³⁶ Respondit Jesus: Regnum meum non est de hoc mundo. Si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent ut non traderer Judæis: nunc autem regnum meum non est hinc.

³⁷ Zapytał Go tedy Piłat: Jesteś więc królem? A Jezus odpowiedział: Tak, jestem królem! Ja dlatego się narodziłem i po to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie. I każdy, kto jest z prawdy, słucha mojego głosu. ³⁷ Wówczas Piłat rzekł Mu: „A więc jesteś królem”. Jezus odparł: „To ty mówisz, że jestem królem. Ja urodziłem się i przyszedłem na świat po to, aby dać świadectwo prawdzie. Każdy, kto jest z prawdy, jest Mi posłuszny”. ³⁷ Pilate therefore said unto him, Art thou a king then? Jesus answered, Thou sayest that I am a king. To this end was I born, and for this cause came I into the world, that I should bear witness unto the truth. Every one that is of the truth heareth my voice. ³⁷ Dixit itaque ei Pilatus: “ Ergo rex es tu? ”. Respondit Iesus: “ Tu dicis quia rex sum. Ego in hoc natus sum et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati; omnis, qui est ex veritate, audit meam vocem ”. ³⁷ Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati: omnis qui est ex veritate, audit vocem meam.

³⁸ Zapytał Go znowu Piłat: A cóż to jest prawda? Po tych słowach wyszedł ponownie do Żydów i powiedział: Ja nie widzę w Nim żadnej winy. ³⁸ Wtedy Piłat rzekł do Niego: „A cóż to jest prawda?”. I gdy to powiedział, znowu wyszedł do Żydów, stwierdzając wobec nich: „Ja nie znajduję w Nim żadnej winy . ³⁸ Pilate saith unto him, What is truth? And when he had said this, he went out again unto the Jews, and saith unto them, I find in him no fault [at all]. ³⁸ Dicit ei Pilatus: “ Quid est veritas? ”. Et cum hoc dixisset, iterum exivit ad Iudaeos et dicit eis: “ Ego nullam invenio in eo causam. ³⁸ Dicit ei Pilatus: Quid est veritas? Et cum hoc dixisset, iterum exivit ad Judæos, et dicit eis: Ego nullam invenio in eo causam.

³⁹ Jest jednak u was zwyczaj, że na święto Paschy uwalniam jednego [więźnia]. Czy chcecie, żebym wam uwolnił króla żydowskiego? ³⁹ Jest zaś u was zwyczaj, że uwalniam wam kogoś na święto Paschy . Chcecie więc, abym wam wypuścił na wolność króla Żydów?”. ³⁹ But ye have a custom, that I should release unto you one at the passover: will ye therefore that I release unto you the King of the Jews? ³⁹ Est autem consuetudo vobis, ut unum dimittam vobis in Pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Iudaeorum? ”. ³⁹ Est autem consuetudo vobis ut unum dimittam vobis in Pascha: vultis ergo dimittam vobis regem Judæorum?

⁴⁰ Lecz oni zawołali już po raz drugi: Nie tego, tylko Barabasza. A Barabasz był zbrodniarzem. ⁴⁰ Ponownie zaczęli wołać: „Nie Jego, ale Barabasza!”. A Barabasz był przestępcą. ⁴⁰ Then cried they all again, saying, Not this man, but Barabbas. Now Barabbas was a robber. ⁴⁰ Clamaverunt ergo rursum dicentes: “ Non hunc sed Barabbam! ”. Erat autem Barabbas latro. ⁴⁰ Clamaverunt ergo rursum omnes, dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro.

JOH 18

JOH 19

¹ Wówczas Piłat kazał wziąć Jezusa i ubiczować Go. ¹ Wówczas Piłat zabrał Jezusa i kazał ubiczować. ¹ Then Pilate therefore took Jesus, and scourged [him]. ¹ Tunc ergo apprehendit Pilatus Iesum et flagellavit. ¹ Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit.

² Żołnierze upletli koronę z cierni i włożyli Mu ją na glowę. Okryli Go również purpurowym płaszczem. ² A żołnierze spletli koronę z cierni i włożyli na Jego głowę. Narzucili Mu purpurowy płaszcz , ² And the soldiers platted a crown of thorns, and put [it] on his head, and they put on him a purple robe, ² Et milites, plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti eius et veste purpurea circumdederunt eum; ² Et milites plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus: et veste purpurea circumdederunt eum.

³ Potem podchodzili do Niego i wołali: Witaj, królu żydowski! I policzkowali Go. ³ podchodzili do Niego i mówili: „Bądź pozdrowiony, królu Żydów”. Bili Go też po twarzy. ³ And said, Hail, King of the Jews! and they smote him with their hands. ³ et veniebant ad eum et dicebant: “ Ave, rex Iudaeorum! ”, et dabant ei alapas. ³ Et veniebant ad eum, et dicebant: Ave, rex Judæorum: et dabant ei alapas.

⁴ Wyszedł tedy Pilat ponownie i powiedział do tłumu: Wyprowadzam wam Go tu na zewnątrz, abyście mogli się przekonać, że ja nie znajduję w Nim żadnej winy. ⁴ Piłat zaś znowu wyszedł na zewnątrz i oznajmił im: „Oto wyprowadzam Go do was, abyście wiedzieli, że nie znajduję w Nim żadnej winy”. ⁴ Pilate therefore went forth again, and saith unto them, Behold, I bring him forth to you, that ye may know that I find no fault in him. ⁴ Et exiit iterum Pilatus foras et dicit eis: “ Ecce adduco vobis eum foras, ut cognoscatis quia in eo invenio causam nullam ”. ⁴ Exivit ergo iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco vobis eum foras, ut cognoscatis quia nullam invenio in eo causam.

⁵ Jezus wyszedł więc na zewnątrz w koronie cierniowej i w purpurowym płaszczu. A Piłat powiedział do nich: Oto Człowiek! ⁵ I Jezus wyszedł na zewnątrz w cierniowej koronie i purpurowym płaszczu. Wtedy Piłat powiedział do nich: „Oto człowiek!”. ⁵ Then came Jesus forth, wearing the crown of thorns, and the purple robe. And [Pilate] saith unto them, Behold the man! ⁵ Exiit ergo Iesus foras, portans spineam coronam et purpureum vestimentum. Et dicit eis: “ Ecce homo! ”. ⁵ (Exivit ergo Jesus portans coronam spineam, et purpureum vestimentum.) Et dicit eis: Ecce homo.

⁶ Lecz skoro tylko zobaczyli Go arcykapłani i sludzy, poczęli wolać: Ukrzyżuj Go, ukrzyżuj Go! A Piłat odpowiedział: Weźcie Go sobie i ukrzyżujcie sami, bo ja nie widzę w Nim żadnej winy! ⁶ Gdy wyżsi kapłani i słudzy zobaczyli Go, zaczęli krzyczeć: „Ukrzyżuj! Ukrzyżuj!”. Piłat im odparł: „Weźcie Go i sami ukrzyżujcie! Ponieważ ja nie znajduję w Nim żadnej winy”. ⁶ When the chief priests therefore and officers saw him, they cried out, saying, Crucify [him], crucify [him]. Pilate saith unto them, Take ye him, and crucify [him]: for I find no fault in him. ⁶ Cum ergo vidissent eum pontifices et ministri, clamaverunt dicentes: “ Crucifige, crucifige! ”. Dicit eis Pilatus: “ Accipite eum vos et crucifigite; ego enim non invenio in eo causam ”. ⁶ Cum ergo vidissent eum pontifices et ministri, clamabant, dicentes: Crucifige, crucifige eum. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos, et crucifigite: ego enim non invenio in eo causam.

⁷ Lecz Żydzi zawołali: Mamy Prawo i zgodnie z tym Prawem musi umrzeć, ponieważ podaje się za Syna Bożego. ⁷ Żydzi mu odpowiedzieli: „My posiadamy Prawo i zgodnie z Prawem powinien umrzeć, gdyż uznał się za Syna Bożego ” . ⁷ The Jews answered him, We have a law, and by our law he ought to die, because he made himself the Son of God. ⁷ Responderunt ei Iudaei: “ Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit ”. ⁷ Responderunt ei Judæi: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit.

⁸ Usłyszawszy to Piłat przeraził się jeszcze bardziej. ⁸ Gdy Piłat usłyszał ten zarzut, bardzo się przestraszył. ⁸ ¶ When Pilate therefore heard that saying, he was the more afraid; ⁸ Cum ergo audisset Pilatus hunc sermonem, magis timuit ⁸ Cum ergo audisset Pilatus hunc sermonem, magis timuit.

⁹ Wszedł ponownie do pretorium i zapytal Jezusa: Skąd Ty jesteś? Lecz Jezus nic nie odpowiedział. ⁹ Wrócił ponownie do pretorium i zapytał Jezusa: „Skąd pochodzisz?”. Lecz Jezus nie dał mu żadnej odpowiedzi. ⁹ And went again into the judgment hall, and saith unto Jesus, Whence art thou? But Jesus gave him no answer. ⁹ et ingressus est praetorium iterum et dicit ad Iesum: “ Unde es tu? ”. Iesus autem responsum non dedit ei. ⁹ Et ingressus est prætorium iterum: et dixit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei.

¹⁰ Rzekł więc Pilat do Niego: Nie chcesz odpowiadać na moje pytania? Czy Ty nie wiesz, że mogę Cię uwolnić, ale mogę też skazać Cię na ukrzyżowanie? ¹⁰ Wtedy Piłat rzekł do Niego: „Nie chcesz ze mną rozmawiać? Czy nie wiesz, że mam władzę Cię uwolnić i mam władzę Cię ukrzyżować?”. ¹⁰ Then saith Pilate unto him, Speakest thou not unto me? knowest thou not that I have power to crucify thee, and have power to release thee? ¹⁰ Dicit ergo ei Pilatus: “ Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo dimittere te et potestatem habeo crucifigere te? ”. ¹⁰ Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo dimittere te?

¹¹ A Jezus odpowiedział: Nie miałbyś żadnej władzy nade Mną, gdyby ci jej nie dano z góry. Dlatego większy grzech obciąża tego, który Mnie wydał w twoje ręce. ¹¹ Jezus mu odpowiedział: „Nie miałbyś żadnej władzy nade Mną, gdybyś nie otrzymał jej z góry. Stąd większy grzech popełnił ten, kto wydał Mnie tobie”. ¹¹ Jesus answered, Thou couldest have no power [at all] against me, except it were given thee from above: therefore he that delivered me unto thee hath the greater sin. ¹¹ Respondit Iesus: “ Non haberes potestatem adversum me ullam, nisi tibi esset datum desuper; propterea, qui tradidit me tibi, maius peccatum habet ”. ¹¹ Respondit Jesus: Non haberes potestatem adversum me ullam, nisi tibi datum esset desuper. Propterea qui me tradidit tibi, majus peccatum habet.

¹² Od tego momentu Piłat usilował Go uwolnić, ale Żydzi wołali: Jeżeli Jego uwolnisz, okażesz się nieprzyjacielem cesarza. Każdy, kto czyni się królem, sprzeciwia się cesarzowi. ¹² Od tej chwili Piłat usiłował Go uwolnić, lecz Żydzi zaczęli głośno wołać: „Jeśli Go wypuścisz, przestaniesz być przyjacielem cesarza . Kto bowiem uznaje siebie za króla, przeciwstawia się cesarzowi”. ¹² And from thenceforth Pilate sought to release him: but the Jews cried out, saying, If thou let this man go, thou art not Cæsar’s friend: whosoever maketh himself a king speaketh against Cæsar. ¹² Exinde quaerebat Pilatus dimittere eum; Iudaei autem clamabant dicentes: “ Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris! Omnis, qui se regem facit, contradicit Caesari ”. ¹² Et exinde quærebat Pilatus dimittere eum. Judæi autem clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Cæsaris. Omnis enim qui se regem facit, contradicit Cæsari.

¹³ Kiedy Piłat usłyszał te słowa, kazał przyprowadzić Jezusa, zasiadł na trybunale w miejscu zwanym Litostrotos, po hebrajsku Gabbata. ¹³ Kiedy Piłat usłyszał te słowa, polecił wyprowadzić Jezusa na zewnątrz i posadzić na ławie sędziowskiej , znajdującej się na miejscu zwanym Lithostrotos , a w języku hebrajskim Gabbata . ¹³ ¶ When Pilate therefore heard that saying, he brought Jesus forth, and sat down in the judgment seat in a place that is called the Pavement, but in the Hebrew, Gabbatha. ¹³ Pilatus ergo, cum audisset hos sermones, adduxit foras Iesum et sedit pro tribunali in locum, qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabbatha. ¹³ Pilatus autem cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum: et sedit pro tribunali, in loco qui dicitur Lithostrotos, hebraice autem Gabbatha.

¹⁴ Było to w przeddzień Paschy, około godziny szóstej. Piłat powiedział do Żydów: Oto wasz król! ¹⁴ Był to zaś dzień przygotowania Paschy , około godziny szóstej . Następnie Piłat rzekł do Żydów: „Oto wasz król!”. ¹⁴ And it was the preparation of the passover, and about the sixth hour: and he saith unto the Jews, Behold your King! ¹⁴ Erat autem Parasceve Paschae, hora erat quasi sexta. Et dicit Iudaeis: “ Ecce rex vester! ”. ¹⁴ Erat autem parasceve Paschæ, hora quasi sexta, et dicit Judæis: Ecce rex vester.

¹⁵ Lecz oni zaczęli wołać: Na śmierć, na śmierć z Nim! Ukrzyżuj Go! Zapytał tedy Piłat: Czy mam rzeczywiście ukrzyżować waszego króla? A arcykapłani zawołali: Nie mamy żadnego króla, tylko cesarza! ¹⁵ Ci natomiast zakrzyknęli: „Precz! Precz! Ukrzyżuj Go!”. Piłat więc ich zapytał: „Waszego króla mam ukrzyżować?”. Wyżsi kapłani odpowiedzieli: „Nie mamy króla oprócz cesarza”. ¹⁵ But they cried out, Away with [him], away with [him], crucify him. Pilate saith unto them, Shall I crucify your King? The chief priests answered, We have no king but Cæsar. ¹⁵ Clamaverunt ergo illi: “ Tolle, tolle, crucifige eum! ”. Dicit eis Pilatus: “ Regem vestrum crucifigam? ”. Responderunt pontifices: “ Non habemus regem, nisi Caesarem ”. ¹⁵ Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dicit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Responderunt pontifices: Non habemus regem, nisi Cæsarem.

¹⁶ Wówczas wydał Go im na ukrzyżowanie. Pojmali tedy Jezusa, ¹⁶ Wtedy Piłat wydał Go im na ukrzyżowanie. Oni zaś zabrali Jezusa. ¹⁶ Then delivered he him therefore unto them to be crucified. And they took Jesus, and led [him] away. ¹⁶ Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur. Susceperunt ergo Iesum. ¹⁶ Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur. Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt.

¹⁷ który dźwigając swój krzyż, wyszedł na miejsce zwane Trupią Czaszką po hebrajsku Golgota. ¹⁷ A Jezus , dźwigając krzyż dla siebie, przyszedł na tak zwane Miejsce Czaszki, które po hebrajsku nazywa się Golgota. ¹⁷ And he bearing his cross went forth into a place called [the place] of a skull, which is called in the Hebrew Golgotha: ¹⁷ Et baiulans sibi crucem exivit in eum, qui dicitur Calvariae locum, quod Hebraice dicitur Golgotha, ¹⁷ Et bajulans sibi crucem exivit in eum, qui dicitur Calvariæ locum, hebraice autem Golgotha:

¹⁸ Tam ukrzyżowano Go, a razem z Nim dwu innych ludzi: jednego z jednej strony, drugiego z drugiej strony, a Jezusa pośrodku. ¹⁸ Tam Go ukrzyżowano, a wraz z Nim – z jednej i drugiej strony – jeszcze dwóch innych; Jezusa zaś w środku. ¹⁸ Where they crucified him, and two other with him, on either side one, and Jesus in the midst. ¹⁸ ubi eum crucifixerunt et cum eo alios duos hinc et hinc, medium autem Iesum. ¹⁸ ubi crucifixerunt eum, et cum eo alios duos hinc et hinc, medium autem Jesum.

¹⁹ Piłat polecił również zawiesić na krzyżu napis wyjaśniający. Napis głosił: Jezus Nazareński król żydowski. ¹⁹ Piłat kazał też sporządzić i umieścić na krzyżu tytuł kary, a było napisane: „Jezus Nazarejczyk , król Żydów”. ¹⁹ ¶ And Pilate wrote a title, and put [it] on the cross. And the writing was, JESUS OF NAZARETH THE KING OF THE JEWS. ¹⁹ Scripsit autem et titulum Pilatus et posuit super crucem; erat autem scriptum: “ Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum ”. ¹⁹ Scripsit autem et titulum Pilatus, et posuit super crucem. Erat autem scriptum: Jesus Nazarenus, Rex Judæorum.

²⁰ Wielu Żydów czytało ten napis, gdyż miejsce, na którym ukrzyżowano Jezusa, znajdowało się w pobliżu miasta, a napis był sporządzony po hebrajsku, po łacinie i po grecku. ²⁰ Wielu Żydów czytało ten napis, ponieważ miejsce ukrzyżowania Jezusa znajdowało się blisko miasta i był on sporządzony w języku hebrajskim, łacińskim i greckim . ²⁰ This title then read many of the Jews: for the place where Jesus was crucified was nigh to the city: and it was written in Hebrew, [and] Greek, [and] Latin. ²⁰ Hunc ergo titulum multi legerunt Iudaeorum, quia prope civitatem erat locus, ubi crucifixus est Iesus; et erat scriptum Hebraice, Latine, Graece. ²⁰ Hunc ergo titulum multi Judæorum legerunt: quia prope civitatem erat locus, ubi crucifixus est Jesus, et erat scriptum hebraice, græce, et latine.

²¹ Arcykapłani zas żydowscy mówili do Piłata: Nie pisz: ôKról żydowski", lecz ôTen człowiek mówił, że jest królem żydowskim". ²¹ Wyżsi kapłani żydowscy mówili więc Piłatowi: „Nie pisz «król Żydów», lecz: «To On powiedział: Jestem królem Żydów»”. ²¹ Then said the chief priests of the Jews to Pilate, Write not, The King of the Jews; but that he said, I am King of the Jews. ²¹ Dicebant ergo Pilato pontifices Iudaeorum: “ Noli scribere: Rex Iudaeorum, sed: Ipse dixit: “Rex sum Iudaeorum” ”. ²¹ Dicebant ergo Pilato pontifices Judæorum: Noli scribere: Rex Judæorum: sed quia ipse dixit: Rex sum Judæorum.

²² Piłat odpowiedział: Co już napisałem, napisałem. ²² Piłat jednak odparł: „To, co napisałem, napisałem”. ²² Pilate answered, What I have written I have written. ²² Respondit Pilatus: “ Quod scripsi, scripsi! ”. ²² Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi.

²³ Żołnierze zaś, ukrzyżowawszy Jezusa, zabrali Jego szaty i podzielili je na cztery części, dla każdego z żolnierzy po jednej. Wzięli również Jego tunikę, która nie była szyta z części, lecz stanowiła jedną materię tkaną od góry do dołu. ²³ Żołnierze po ukrzyżowaniu Jezusa zabrali Jego tunikę i płaszcz, który podzielili na cztery części – dla każdego żołnierza po jednej. Tunika nie była szyta, lecz z góry na dół cała tkana. ²³ ¶ Then the soldiers, when they had crucified Jesus, took his garments, and made four parts, to every soldier a part; and also [his] coat: now the coat was without seam, woven from the top throughout. ²³ Milites ergo cum crucifixissent Iesum, acceperunt vestimenta eius et fecerunt quattuor partes, unicuique militi partem, et tunicam. Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. ²³ Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus (et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem) et tunicam. Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum.

²⁴ Uradzili więc między sobą: Nie będziemy jej dzielili na części, lecz rzucimy o nią losy, by rozstrzygnąć, do kogo ma należeć. W ten sposób miały się wypełnić słowa Pisma: Podzielili między siebie moje szaty, a o moją suknię rzucili los. To właśnie uczynili żołnierze. ²⁴ Dlatego też postanowili wspólnie: „Nie rozrywajmy jej, lecz losujmy, do kogo ma należeć”. Tak miało wypełnić się Pismo:Podzielili między siebie moje ubraniai o moją szatę rzucili los .To właśnie uczynili żołnierze. ²⁴ They said therefore among themselves, Let us not rend it, but cast lots for it, whose it shall be: that the scripture might be fulfilled, which saith, They parted my raiment among them, and for my vesture they did cast lots. These things therefore the soldiers did. ²⁴ Dixerunt ergo ad invicem: “ Non scindamus eam, sed sortiamur de illa,cuius sit ”, ut Scriptura impleatur dicens: “ Partiti sunt vestimenta mea sibi et in vestem meam miserunt sortem ”. Et milites quidem haec fecerunt. ²⁴ Dixerunt ergo ad invicem: Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Ut Scriptura impleretur, dicens: Partiti sunt vestimenta mea sibi: et in vestem meam miserunt sortem. Et milites quidem hæc fecerunt.

²⁵ A u stóp krzyża Jezusa stała Matka Jego i siostra Jego Matki, Maria, żona Kleofasa, i Maria Magdalena. ²⁵ Przy krzyżu Jezusa stała zaś Jego Matka, siostra Jego Matki, Maria, żona Kleofasa oraz Maria Magdalena. ²⁵ ¶ Now there stood by the cross of Jesus his mother, and his mother’s sister, Mary the [wife] of Cleophas, and Mary Magdalene. ²⁵ Stabant autem iuxta crucem Iesu mater eius et soror matris eius, Maria Cleopae, et Maria Magdalene. ²⁵ Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus, Maria Cleophæ, et Maria Magdalene.

²⁶ Kiedy Jezus zobaczył swoją Matkę, a obok niej ucznia, którego miłował, powiedział do Matki: Niewiasto, oto syn twój! ²⁶ Gdy Jezus zobaczył Matkę i stojącego obok ucznia, którego miłował, zwrócił się do Matki: „Kobieto, oto Twój syn”. ²⁶ When Jesus therefore saw his mother, and the disciple standing by, whom he loved, he saith unto his mother, Woman, behold thy son! ²⁶ Cum vidisset ergo Iesus matrem et discipulum stantem, quem diligebat, dicit matri: “ Mulier, ecce filius tuus ”. ²⁶ Cum vidisset ergo Jesus matrem, et discipulum stantem, quem diligebat, dicit matri suæ: Mulier, ecce filius tuus.

²⁷ A potem rzekł do ucznia: Oto Matka twoja! Tej godziny uczeń wziął ją do siebie. ²⁷ Następnie rzekł do ucznia: „Oto twoja Matka”. I od tej godziny uczeń przyjął Ją do siebie. ²⁷ Then saith he to the disciple, Behold thy mother! And from that hour that disciple took her unto his own [home.] ²⁷ Deinde dicit discipulo: “ Ecce mater tua ”. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. ²⁷ Deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua.

²⁸ Jezus zaś, będąc świadomy tego, że wszystko się dokonało, zawołał w czym wypełniły się również slowa Pisma Pragnę! ²⁸ Potem Jezus, wiedząc, że już wszystko się dokonało, aby wypełniło się Pismo, rzekł: „Pragnę”. ²⁸ ¶ After this, Jesus knowing that all things were now accomplished, that the scripture might be fulfilled, saith, I thirst. ²⁸ Post hoc sciens Iesus quia iam omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: “ Sitio ”. ²⁸ Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dixit: Sitio.

²⁹ A było tam naczynie pełne octu. Nałożono więc na gałąź hizopu gąbkę namoczoną w occie i podano Mu do ust. ²⁹ A znajdowało się tam naczynie pełne octu . Nałożono więc na hizop gąbkę nasączoną octem i podano Mu do ust. ²⁹ Now there was set a vessel full of vinegar: and they filled a spunge with vinegar, and put [it] upon hyssop, and put [it] to his mouth. ²⁹ Vas positum erat aceto plenum; spongiam ergo plenam aceto hyssopo circumponentes, obtulerunt ori eius. ²⁹ Vas ergo erat positum aceto plenum. Illi autem spongiam plenam aceto, hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus.

³⁰ Gdy Jezus poczuł smak octu, powiedział: Wypełniło się! Potem skłonił głowę i skonał. ³⁰ Kiedy Jezus skosztował octu, powiedział: „Wykonało się”; po czym skłonił głowę i oddał ducha. ³⁰ When Jesus therefore had received the vinegar, he said, It is finished: and he bowed his head, and gave up the ghost. ³⁰ Cum ergo accepisset acetum, Iesus dixit: “ Consummatum est! ”. Et inclinato capite tradidit spiritum. ³⁰ Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Et inclinato capite tradidit spiritum.

³¹ Następnego dnia miał już być szabat i Żydzi nie chcieli, aby ciała skazanych pozostawały na krzyżach przez szabat, gdyż ów dzień szabatu był wielkim świętem. Prosili więc Piłata, aby ukrzyżowanym połamano nogi i usunięto ich ciała. ³¹ Ponieważ był to dzień przygotowania Paschy, i aby ciała nie wisiały na krzyżach w szabat – był to bowiem uroczysty dzień szabatu – Żydzi poprosili Piłata o połamanie nóg skazańcom i usunięcie ich. ³¹ The Jews therefore, because it was the preparation, that the bodies should not remain upon the cross on the sabbath day, (for that sabbath day was an high day,) besought Pilate that their legs might be broken, and [that] they might be taken away. ³¹ Iudaei ergo, quoniam Parasceve erat, ut non remanerent in cruce corpora sabbato, erat enim magnus dies illius sabbati, rogaverunt Pilatum, ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. ³¹ Judæi ergo (quoniam parasceve erat) ut non remanerent in cruce corpora sabbato (erat enim magnus dies ille sabbati), rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur.

³² Przyszli tedy żołnierze i połamali nogi tak pierwszemu, jak i drugiemu ze współukrzyżowanych z Jezusem. ³² Przyszli więc żołnierze i połamali golenie pierwszemu, a potem drugiemu, którzy byli z Nim ukrzyżowani. ³² Then came the soldiers, and brake the legs of the first, and of the other which was crucified with him. ³² Venerunt ergo milites et primi quidem fregerunt crura et alterius, qui crucifixus est cum eo; ³² Venerunt ergo milites: et primi quidem fregerunt crura, et alterius, qui crucifixus est cum eo.

³³ Kiedy zaś zbliżyli się do Jezusa i zobaczyli, że już umarł, nie łamali Mu nóg, ³³ Gdy podeszli do Jezusa i zobaczyli, że On już nie żyje, nie połamali Mu goleni, ³³ But when they came to Jesus, and saw that he was dead already, they brake not his legs: ³³ ad Iesum autem cum venissent, ut viderunt eum iam mortuum, non fregerunt eius crura, ³³ Ad Jesum autem cum venissent, ut viderunt eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura,

³⁴ a tylko jeden z żołnierzy włócznią przebił Mu bok, z którego natychmiast wypłynęła krew i woda. ³⁴ natomiast jeden z żołnierzy włócznią przebił Jego bok, z którego zaraz wypłynęła krew i woda . ³⁴ But one of the soldiers with a spear pierced his side, and forthwith came there out blood and water. ³⁴ sed unus militum lancea latus eius aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. ³⁴ sed unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua.

³⁵ Ten, który to pisze, wszystko sam widział i jego świadectwo jest prawdziwe. Wie, że mówi prawdę po to, żebyście i wy uwierzyli. ³⁵ O tym daje świadectwo ten, który to widział , a jego świadectwo jest prawdziwe. On wie, że mówi prawdę, abyście i wy uwierzyli. ³⁵ And he that saw [it] bare record, and his record is true: and he knoweth that he saith true, that ye might believe. ³⁵ Et qui vidit, testimonium perhibuit, et verum est eius testimonium, et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. ³⁵ Et qui vidit, testimonium perhibuit: et verum est testimonium ejus. Et ille scit quia vera dicit: ut et vos credatis.

³⁶ Stało się to bowiem, aby się wypełniło Pismo: Jego kości nie będą połamane. ³⁶ Stało się to bowiem, aby się wypełniło Pismo: Nie będziecie łamać jego kości . ³⁶ For these things were done, that the scripture should be fulfilled, A bone of him shall not be broken. ³⁶ Facta sunt enim haec, ut Scriptura impleatur: “ Os non comminuetur eius ”, ³⁶ Facta sunt enim hæc ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo.

³⁷ Gdzie indziej również mówi Pismo: Będą patrzeć na Tego, którego przebodli. ³⁷ Pismo mówi też w innym miejscu: Będą patrzeć na Tego, którego przebili. ³⁷ And again another scripture saith, They shall look on him whom they pierced. ³⁷ et iterum alia Scriptura dicit: “ Videbunt in quem transfixerunt ”. ³⁷ Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem transfixerunt.

³⁸ A potem Józef z Arymatei uczeń Jezusa, ukrywający się jednak z tym z obawy przed Żydami zapytał Piłata, czy może zabrać ³⁸ Po tym wszystkim Józef z Arymatei, który był uczniem Jezusa , lecz ukrytym z obawy przed Żydami, poprosił Piłata, aby mógł zabrać ciało Jezusa. Gdy Piłat wyraził zgodę, przyszedł i wziął Jego ciało. ³⁸ ¶ And after this Joseph of Arimathaea, being a disciple of Jesus, but secretly for fear of the Jews, besought Pilate that he might take away the body of Jesus: and Pilate gave [him] leave. He came therefore, and took the body of Jesus. ³⁸ Post haec autem rogavit Pilatum Ioseph ab Arimathaea, qui erat discipulus Iesu, occultus autem propter metum Iudaeorum, ut tolleret corpus Iesu; et permisit Pilatus. Venit ergo et tulit corpus eius. ³⁸ Post hæc autem rogavit Pilatum Joseph ab Arimathæa (eo quod esset discipulus Jesu, occultus autem propter metum Judæorum), ut tolleret corpus Jesu. Et permisit Pilatus. Venit ergo, et tulit corpus Jesu.

³⁹ ciało Jezusa. I zgodził się Piłat. Poszedł więc i zabrał ciało Jezusa. Przyszedł również Nikodem, ten, który zjawił się u Jezusa po raz pierwszy nocą, i przyniósł około stu funtów mieszaniny mirry i aloesu. ³⁹ Przybył także Nikodem, który po raz pierwszy zjawił się u Jezusa nocą. On przyniósł około stu funtów mirry zmieszanej z aloesem. ³⁹ And there came also Nicodemus, which at the first came to Jesus by night, and brought a mixture of myrrh and aloes, about an hundred pound [weight]. ³⁹ Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad eum nocte primum, ferens mixturam myrrhae et aloes quasi libras centum. ³⁹ Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens mixturam myrrhæ et aloës, quasi libras centum.

⁴⁰ Zabrali więc ciało Jezusa i owinęli w płótna nasycone wonnościami, zgodnie z żydowskim obyczajem grzebania zmarłych. ⁴⁰ Zabrali oni ciało Jezusa i zgodnie z żydowskim zwyczajem grzebania owinęli je w płótna wraz z wonnościami. ⁴⁰ Then took they the body of Jesus, and wound it in linen clothes with the spices, as the manner of the Jews is to bury. ⁴⁰ Acceperunt ergo corpus Iesu et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos Iudaeis est sepelire. ⁴⁰ Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos est Judæis sepelire.

⁴¹ Na miejscu zaś, gdzie Go ukrzyżowano, był ogród, a w ogrodzie nowy grob; nikogo w nim jeszcze nie pogrzebano. ⁴¹ W miejscu ukrzyżowania znajdował się ogród, w ogrodzie zaś nowy grobowiec, w którym jeszcze nikt nie był pochowany. ⁴¹ Now in the place where he was crucified there was a garden; and in the garden a new sepulchre, wherein was never man yet laid. ⁴¹ Erat autem in loco, ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. ⁴¹ Erat autem in loco, ubi crucifixus est, hortus: et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat.

⁴² Tam właśnie, ze względu na żydowski dzień przygotowania do szabatu oraz dlatego, że grób był blisko, złożono ciało Jezusa. ⁴² Tam więc, ponieważ grobowiec był blisko, złożono ciało Jezusa ze względu na żydowski dzień przygotowania . ⁴² There laid they Jesus therefore because of the Jews’ preparation [day]; for the sepulchre was nigh at hand. ⁴² Ibi ergo propter Parascevem Iudaeorum, quia iuxta erat monumentum, posuerunt Iesum. ⁴² Ibi ergo propter parasceven Judæorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum.

JOH 19

JOH 20

¹ A pierwszego dnia po szabacie, bardzo wczesnym rankiem, kiedy jeszcze było ciemno, Maria Magdalena udała się do grobu i zobaczyła kamień odsunięty od grobu. ¹ W pierwszym dniu tygodnia, wczesnym rankiem, gdy jeszcze panowały ciemności, przyszła Maria Magdalena do grobu i zauważyła kamień odsunięty od grobowca. ¹ The first [day] of the week cometh Mary Magdalene early, when it was yet dark, unto the sepulchre, and seeth the stone taken away from the sepulchre. ¹ Prima autem sabbatorum Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum et videt lapidem sublatum a monumento. ¹ Una autem sabbati, Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebræ essent, ad monumentum: et vidit lapidem sublatum a monumento.

² Pobiegła więc, odnalazła Szymona Piotra oraz tego ucznia, którego Jezus miłował, i powiedziała im: Zabrano Pana z grobu i nie wiemy, gdzie Go położono. ² Pobiegła więc i przybyła do Szymona Piotra oraz do innego ucznia, którego Jezus kochał, i oznajmiła im: „Zabrano Pana z grobu i nie wiemy, gdzie Go złożono”. ² Then she runneth, and cometh to Simon Peter, and to the other disciple, whom Jesus loved, and saith unto them, They have taken away the Lord out of the sepulchre, and we know not where they have laid him. ² Currit ergo et venit ad Simonem Petrum et ad alium discipulum, quem amabat Iesus, et dicit eis: “ Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus, ubi posuerunt eum! ”. ² Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum, quem amabat Jesus, et dicit illis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum.

³ Wybiegł przeto Piotr i ów drugi uczeń i spieszyli do grobu. ³ Piotr i ten inny uczeń wyruszyli więc i udali się do grobu. ³ Peter therefore went forth, and that other disciple, and came to the sepulchre. ³ Exiit ergo Petrus et ille alius discipulus, et veniebant ad monumentum. ³ Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum.

⁴ Biegli wpierw razem, ale ów drugi uczeń wyprzedził Piotra i pierwszy przybył do grobu. ⁴ Obydwaj biegli razem, lecz ten inny uczeń wyprzedził Piotra i jako pierwszy znalazł się przy grobie. ⁴ So they ran both together: and the other disciple did outrun Peter, and came first to the sepulchre. ⁴ Currebant autem duo simul, et ille alius discipulus praecucurrit citius Petro et venit primus ad monumentum; ⁴ Currebant autem duo simul, et ille alius discipulus præcucurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum.

⁵ A kiedy zajrzał do wnętrza, zobaczył leżące tam płótna. Nie wszedł jednak do środka. ⁵ A gdy się pochylił, zobaczył leżące płótna. Nie wszedł jednak do środka. ⁵ And he stooping down, [and looking in], saw the linen clothes lying; yet went he not in. ⁵ et cum se inclinasset, videt posita linteamina, non tamen introivit. ⁵ Et cum se inclinasset, vidit posita linteamina: non tamen introivit.

⁶ Potem przybył także Szymon Piotr, który za nim podążał. Wszedł do grobu, zobaczył leżące tam płótna ⁶ Przybył także idący za nim Szymon Piotr i on wszedł do grobowca. Tam spostrzegł leżące płótna ⁶ Then cometh Simon Peter following him, and went into the sepulchre, and seeth the linen clothes lie, ⁶ Venit ergo et Simon Petrus sequens eum et introivit in monumentum; et videt linteamina posita ⁶ Venit ergo Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, et vidit linteamina posita,

⁷ i chustę, którą Jezus miał na głowie; leżała teraz zwinięta nie razem z płótnami, ale oddzielnie na innym miejscu. ⁷ oraz chustę, która była na Jego głowie. Nie leżała ona razem z tamtymi płótnami, lecz zwinięta osobno w innym miejscu. ⁷ And the napkin, that was about his head, not lying with the linen clothes, but wrapped together in a place by itself. ⁷ et sudarium, quod fuerat super caput eius, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. ⁷ et sudarium, quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum.

⁸ Dopiero wtedy wszedł do wnętrza także ów drugi uczeń, ten, który pierwszy przybiegł do grobu. Zobaczył [wszystko] i uwierzył. ⁸ Wtedy wszedł ten inny uczeń, który dotarł wcześniej do grobu. A gdy zobaczył , uwierzył. ⁸ Then went in also that other disciple, which came first to the sepulchre, and he saw, and believed. ⁸ Tunc ergo introivit et alter discipulus, qui venerat primus ad monumentum, et vidit et credidit. ⁸ Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat primus ad monumentum: et vidit, et credidit:

⁹ Dotąd bowiem nie rozumieli Pisma, które mówi o tym, że On miał zmartwychwstać. ⁹ Nie pojmowali bowiem jeszcze Pisma, iż trzeba, aby On powstał z martwych. ⁹ For as yet they knew not the scripture, that he must rise again from the dead. ⁹ Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportet eum a mortuis resurgere. ⁹ nondum enim sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere.

¹⁰ Potem uczniowie znów wrócili do siebie. ¹⁰ Uczniowie wrócili więc z powrotem do siebie . ¹⁰ Then the disciples went away again unto their own home. ¹⁰ Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli. ¹⁰ Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos.

¹¹ A Maria Magdalena stała przed grobem i płakała. W pewnej chwili, płacząc, nachyliła się do grobu ¹¹ Maria zaś stała na zewnątrz grobowca i płakała. Płacząc, pochyliła się w stronę grobu ¹¹ ¶ But Mary stood without at the sepulchre weeping: and as she wept, she stooped down, [and looked] into the sepulchre, ¹¹ Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Dum ergo fleret, inclinavit se in monumentum ¹¹ Maria autem stabat ad monumentum foris, plorans. Dum ergo fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum:

¹² i zobaczyła dwu aniołów odzianych w białe szaty, którzy siedzieli tam, gdzie było złożone ciało Jezusa; jeden od strony głowy, drugi w nogach. ¹² i zobaczyła, że tam, gdzie spoczywało ciało Jezusa , siedzi dwóch aniołów w białych szatach. Jeden w miejscu głowy, a drugi w miejscu nóg. ¹² And seeth two angels in white sitting, the one at the head, and the other at the feet, where the body of Jesus had lain. ¹² et videt duos angelos in albis sedentes, unum ad caput et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Iesu. ¹² et vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu.

¹³ I zapytali ją aniołowie: Niewiasto, dlaczego płaczesz? A ona odpowiedziała: Zabrano Pana mego i nie wiem, gdzie Go położono. ¹³ Zapytali ją: „Kobieto, dlaczego płaczesz?”. Odpowiedziała im: „Zabrano mojego Pana i nie wiem, gdzie Go złożono”. ¹³ And they say unto her, Woman, why weepest thou? She saith unto them, Because they have taken away my Lord, and I know not where they have laid him. ¹³ Et dicunt ei illi: “ Mulier, quid ploras? ”. Dicit eis: “ Tulerunt Dominum meum, et nescio, ubi posuerunt eum ”. ¹³ Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum: et nescio ubi posuerunt eum.

¹⁴ Zaledwie to powiedziała, odwróciła się i zobaczyła stojącego tuż za nią Jezusa. Nie wiedziała jednak, że był to Jezus. ¹⁴ Po tych słowach odwróciła się za siebie i zobaczyła stojącego Jezusa, lecz nie wiedziała, że to Jezus . ¹⁴ And when she had thus said, she turned herself back, and saw Jesus standing, and knew not that it was Jesus. ¹⁴ Haec cum dixisset, conversa est retrorsum et videt Iesum stantem; et non sciebat quia Iesus est. ¹⁴ Hæc cum dixisset, conversa est retrorsum, et vidit Jesum stantem: et non sciebat quia Jesus est.

¹⁵ Jezus zaś rzekł do niej: Niewiasto, czemu płaczesz? Kogo szukasz? A ona, sądząc, że to ogrodnik, powiedziała do Niego: Panie, jeśli to ty Go stąd wziąłeś, to powiedz mi, gdzie Go położyłeś, a ja Go zabiorę. ¹⁵ A Jezus także ją zapytał: „Kobieto, dlaczego płaczesz? Kogo szukasz?”. Ona, sądząc, że to ogrodnik, powiedziała do Niego: „Panie, jeśli to ty Go przeniosłeś, powiedz mi, gdzie Go złożyłeś, a ja Go zabiorę”. ¹⁵ Jesus saith unto her, Woman, why weepest thou? whom seekest thou? She, supposing him to be the gardener, saith unto him, Sir, if thou have borne him hence, tell me where thou hast laid him, and I will take him away. ¹⁵ Dicit ei Iesus: “ Mulier, quid ploras? Quem quaeris? ”. Illa, existimans quia hortulanus esset, dicit ei: “ Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi, ubi posuisti eum, et ego eum tollam ”. ¹⁵ Dicit ei Jesus: Mulier, quid ploras? quem quæris? Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam.

¹⁶ Wtedy Jezus rzekł do niej: Mario! A ona obróciwszy się powiedziała do Niego po hebrajsku: Rabbuni, to znaczy: Nauczycielu! ¹⁶ Wtedy Jezus powiedział do niej: „Mario!”. Ona zaś odwróciła się do Niego i powiedziała po hebrajsku: „Rabbuni! ”, co znaczy: Nauczycielu. ¹⁶ Jesus saith unto her, Mary. She turned herself, and saith unto him, Rabboni; which is to say, Master. ¹⁶ Dicit ei Iesus: “ Maria! ”. Conversa illa dicit ei Hebraice: “ Rabbuni! ” — quod dicitur Magister —. ¹⁶ Dicit ei Jesus: Maria. Conversa illa, dicit ei: Rabboni (quod dicitur Magister).

¹⁷ Rzekł do niej Jezus: Nie zatrzymuj Mnie, bo jeszcze nie wróciłem do Ojca. Sama zaś idź do moich braci i powiedz im, że Ja wstępuję do Ojca mojego i waszego Ojca, Boga mojego i waszego Boga. ¹⁷ Jezus oznajmił jej jednak: „Nie dotykaj Mnie. Ponieważ nie wstąpiłem jeszcze do Ojca. Idź natomiast do moich braci i powiedz im: «Wstępuję do mojego Ojca i waszego Ojca, mojego Boga i waszego Boga»”. ¹⁷ Jesus saith unto her, Touch me not; for I am not yet ascended to my Father: but go to my brethren, and say unto them, I ascend unto my Father, and your Father; and [to] my God, and your God. ¹⁷ Dicit ei Iesus: “ Iam noli me tenere, nondum enim ascendi ad Patrem; vade autem ad fratres meos et dic eis: Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum, et Deum meum et Deum vestrum ”. ¹⁷ Dicit ei Jesus: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum: vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum, et Patrem vestrum, Deum meum, et Deum vestrum.

¹⁸ Poszła tedy Maria Magdalena i powiedziała uczniom: Widziałam Pana i On to mi powiedział. ¹⁸ Maria Magdalena poszła więc i oświadczyła uczniom: „Zobaczyłam Pana”, oraz że to jej polecił. ¹⁸ Mary Magdalene came and told the disciples that she had seen the Lord, and [that] he had spoken these things unto her. ¹⁸ Venit Maria Magdalene annuntians discipulis: “ Vidi Dominum! ”, et quia haec dixit ei. ¹⁸ Venit Maria Magdalene annuntians discipulis: Quia vidi Dominum, et hæc dixit mihi.

¹⁹ A wieczorem tego samego pierwszego dnia tygodnia, w domu, gdzie przebywali uczniowie przy drzwiach zamkniętych z obawy przed Zydami, pojawił się Jezus. Stanął pośrodku i rzekł do nich: Pokój wam! ¹⁹ Gdy tego pierwszego dnia tygodnia zapadł wieczór, a tam, gdzie przebywali uczniowie, zamknięto drzwi z obawy przed Żydami, przyszedł Jezus , stanął w środku i pozdrowił ich: „Pokój wam” . ¹⁹ ¶ Then the same day at evening, being the first [day] of the week, when the doors were shut where the disciples were assembled for fear of the Jews, came Jesus and stood in the midst, and saith unto them, Peace [be] unto you. ¹⁹ Cum esset ergo sero die illa prima sabbatorum, et fores essent clausae, ubi erant discipuli, propter metum Iudaeorum, venit Iesus et stetit in medio et dicit eis: “ Pax vobis! ”. ¹⁹ Cum ergo sero esset die illo, una sabbatorum, et fores essent clausæ, ubi erant discipuli congregati propter metum Judæorum: venit Jesus, et stetit in medio, et dixit eis: Pax vobis.

²⁰ Powiedziawszy to, pokazał im ręce i bok. A uczniowie uradowali się bardzo ujrzawszy Pana. ²⁰ A gdy to powiedział, pokazał im ręce oraz bok. Uczniowie uradowali się, że ujrzeli Pana . ²⁰ And when he had so said, he shewed unto them [his] hands and his side. Then were the disciples glad, when they saw the Lord. ²⁰ Et hoc cum dixisset, ostendit eis manus et latus. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. ²⁰ Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino.

²¹ Wtedy rzekł do nich Jezus po raz drugi: Pokój wam! Jak Ojciec posłał Mnie, tak i Ja was posyłam. ²¹ Jezus zaś odezwał się do nich ponownie: „Pokój wam! Jak Mnie posłał Ojciec, tak i Ja was posyłam”. ²¹ Then said Jesus to them again, Peace [be] unto you: as [my] Father hath sent me, even so send I you. ²¹ Dixit ergo eis iterum: “ Pax vobis! Sicut misit me Pater, et ego mitto vos ”. ²¹ Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos.

²² Po tych słowach tchnął na nich i powiedział: Weźmijcie Ducha Świętego! ²² Po tych słowach tchnął i oznajmił im: „Przyjmijcie Ducha Świętego. ²² And when he had said this, he breathed on [them], and saith unto them, Receive ye the Holy Ghost: ²² Et cum hoc dixisset, insufflavit et dicit eis: “ Accipite Spiritum Sanctum. ²² Hæc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum Sanctum:

²³ Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane. ²³ Tym, którym odpuścicie grzechy , są im odpuszczone; którym zatrzymacie, są zatrzymane”. ²³ Whose soever sins ye remit, they are remitted unto them; [and] whose soever [sins] ye retain, they are retained. ²³ Quorum remiseritis peccata, remissa sunt eis; quorum retinueritis, retenta sunt ”. ²³ quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt.

²⁴ Lecz Tomasz, jeden z Dwunastu, zwany Didymos, nie był razem z nimi, kiedy przyszedł Jezus. ²⁴ Tomasz , zwany Bliźniakiem, jeden z Dwunastu, nie był razem z nimi, kiedy przyszedł Jezus. ²⁴ ¶ But Thomas, one of the twelve, called Didymus, was not with them when Jesus came. ²⁴ Thomas autem, unus ex Duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis, quando venit Iesus. ²⁴ Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus.

²⁵ Mówili mu więc inni uczniowie: Widzieliśmy Pana! Lecz on odpowiedział: Jeżeli nie zobaczę na rękach Jego śladów gwoździ, nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, a ręki mojej do Jego boku nie uwierzę. ²⁵ Pozostali uczniowie mówili więc do niego: „Zobaczyliśmy Pana”. On jednak odparł: „Nie uwierzę, jeśli nie ujrzę na Jego rękach śladów po gwoździach, nie włożę swego palca w miejsce gwoździ i nie umieszczę swojej ręki w Jego boku”. ²⁵ The other disciples therefore said unto him, We have seen the Lord. But he said unto them, Except I shall see in his hands the print of the nails, and put my finger into the print of the nails, and thrust my hand into his side, I will not believe. ²⁵ Dicebant ergo ei alii discipuli: “ Vidimus Dominum! ”. Ille autem dixit eis: “ Nisi videro in manibus eius signum clavorum et mittam digitum meum in signum clavorum et mittam manum meam in latus eius, non credam ”. ²⁵ Dixerunt ergo ei alii discipuli: Vidimus Dominum. Ille autem dixit eis: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ejus, non credam.

²⁶ A po upływie ośmiu dni, kiedy Jego uczniowie byli znów wewnątrz domu i tym razem Tomasz z nimi, przyszedł Jezus choć drzwi były zamknięte stanął pośrodku i rzekł: Pokój wam! ²⁶ Po ośmiu dniach uczniowie znów byli wewnątrz i Tomasz razem z nimi. Mimo zamkniętych drzwi, Jezus wszedł, stanął w środku i pozdrowił ich: „Pokój wam”. ²⁶ ¶ And after eight days again his disciples were within, and Thomas with them: [then] came Jesus, the doors being shut, and stood in the midst, and said, Peace [be] unto you. ²⁶ Et post dies octo iterum erant discipuli eius intus, et Thomas cum eis. Venit Iesus ianuis clausis et stetit in medio et dixit: “ Pax vobis! ”. ²⁶ Et post dies octo, iterum erant discipuli ejus intus, et Thomas cum eis. Venit Jesus januis clausis, et stetit in medio, et dixit: Pax vobis.

²⁷ Potem rzekł do Tomasza: Przyłóż tu swój palec i zobacz moje ręce. Daj tu swoją rękę i włóż ją do rany mojego boku. Przestań już nie dowierzać, lecz uwierz. ²⁷ Następnie rzekł do Tomasza: „Unieś tutaj swój palec i zobacz moje ręce, podnieś też swoją rękę i włóż w mój bok. I przestań być niedowiarkiem, a bądź wierzącym”. ²⁷ Then saith he to Thomas, Reach hither thy finger, and behold my hands; and reach hither thy hand, and thrust [it] into my side: and be not faithless, but believing. ²⁷ Deinde dicit Thomae: “ Infer digitum tuum huc et vide manus meas et affer manum tuam et mitte in latus meum; et noli fieri incredulus sed fidelis! ”. ²⁷ Deinde dicit Thomæ: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum: et noli esse incredulus, sed fidelis.

²⁸ A Tomasz odpowiedział: Pan mój i Bóg mój! ²⁸ Tomasz wyznał Mu w odpowiedzi: „Pan mój i Bóg mój!”. ²⁸ And Thomas answered and said unto him, My Lord and my God. ²⁸ Respondit Thomas et dixit ei: “ Dominus meus et Deus meus! ”. ²⁸ Respondit Thomas, et dixit ei: Dominus meus et Deus meus.

²⁹ Rzekł do niego Jezus: Uwierzyłeś, ponieważ Mnie zobaczyłeś. Błogosławieni, którzy choć nie widzieli, to jednak uwierzyli. ²⁹ Jezus zaś rzekł do niego: „Wierzysz, ponieważ Mnie ujrzałeś? Szczęśliwi ci, którzy nie zobaczyli, a uwierzyli”. ²⁹ Jesus saith unto him, Thomas, because thou hast seen me, thou hast believed: blessed [are] they that have not seen, and [yet] have believed. ²⁹ Dicit ei Iesus: “ Quia vidisti me, credidisti. Beati, qui non viderunt et crediderunt! ”. ²⁹ Dixit ei Jesus: Quia vidisti me, Thoma, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt.

³⁰ Uczynił Jezus jeszcze wiele innych znaków na oczach swoich uczniów. Nie są one zapisane w tej księdze; ³⁰ Jezus dokonał jeszcze wielu innych znaków wobec swoich uczniów, których nie zapisano w tej księdze. ³⁰ ¶ And many other signs truly did Jesus in the presence of his disciples, which are not written in this book: ³⁰ Multa quidem et alia signa fecit Iesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc; ³⁰ Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quæ non sunt scripta in libro hoc.

³¹ te zaś, ktore są zapisane, znajdują się po to, żebyście uwierzyli, że Jezus jest Mesjaszem, Synem Bożym, i abyście wierząc mieli w imię Jego życie. ³¹ Te natomiast spisano, abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystusem , Synem Bożym , oraz abyście wierząc, mieli życie w Jego imię . ³¹ But these are written, that ye might believe that Jesus is the Christ, the Son of God; and that believing ye might have life through his name. ³¹ haec autem scripta sunt, ut credatis quia Iesus est Christus Filius Dei et ut credentes vitam habeatis in nomine eius. ³¹ Hæc autem scripta sunt ut credatis, quia Jesus est Christus Filius Dei: et ut credentes, vitam habeatis in nomine ejus.

JOH 20

JOH 21

¹ Potem znów ukazał się Jezus nad Morzem Tyberiadzkim. A ukazał się tak: ¹ Potem Jezus ponownie ukazał się uczniom nad Jeziorem Tyberiadzkim . Ukazał się zaś w następujący sposób. ¹ After these things Jesus shewed himself again to the disciples at the sea of Tiberias; and on this wise shewed he [himself]. ¹ Postea manifestavit se iterum Iesus discipulis ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic. ¹ Postea manifestavit se iterum Jesus discipulis ad mare Tiberiadis. Manifestavit autem sic:

² Znajdowali się razem: Szymon Piotr, Tomasz zwany Didymos, Natanael z Kany Galilejskiej, synowie Zebedeusza oraz dwaj jeszcze inni uczniowie Jego. ² Przebywali tam wspólnie Szymon Piotr, Tomasz , zwany Bliźniakiem, Natanael z Kany Galilejskiej, synowie Zebedeusza i jeszcze dwóch innych Jego uczniów. ² There were together Simon Peter, and Thomas called Didymus, and Nathanael of Cana in Galilee, and the [sons] of Zebedee, and two other of his disciples. ² Erant simul Simon Petrus et Thomas, qui dicitur Didymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei et alii ex discipulis eius duo. ² erant simul Simon Petrus, et Thomas, qui dicitur Didymus, et Nathanaël, qui erat a Cana Galilææ, et filii Zebedæi, et alii ex discipulis ejus duo.

³ Szymon Piotr powiedział: Idę łowić ryby. Rzekli mu pozostali: Idziemy z tobą. Wyszli więc i wsiedli do łodzi. Tej nocy jednak nic nie złowili. ³ Szymon Piotr powiedział do nich: „Idę coś złowić”. Rzekli mu: „I my popłyniemy z tobą”. Wyszli więc i wsiedli do łodzi, lecz tej nocy nic nie złowili. ³ Simon Peter saith unto them, I go a fishing. They say unto him, We also go with thee. They went forth, and entered into a ship immediately; and that night they caught nothing. ³ Dicit eis Simon Petrus: “ Vado piscari ”. Dicunt ei: “ Venimus et nos tecum ”. Exierunt et ascenderunt in navem; et illa nocte nihil prendiderunt. ³ Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. Et exierunt, et ascenderunt in navim: et illa nocte nihil prendiderunt.

⁴ Kiedy nastał ranek, pojawił się na brzegu Jezus, ale uczniowie nie wiedzieli, że to Jezus. ⁴ Gdy nastał poranek, Jezus stanął na brzegu jeziora, lecz uczniowie nie poznali , że to jest Jezus. ⁴ But when the morning was now come, Jesus stood on the shore: but the disciples knew not that it was Jesus. ⁴ Mane autem iam facto, stetit Iesus in litore; non tamen sciebant discipuli quia Iesus est. ⁴ Mane autem facto stetit Jesus in littore: non tamen cognoverunt discipuli quia Jesus est.

⁵ A Jezus zapytał ich: Dzieci, czy macie coś do jedzenia? Odpowiedzieli: Nie! ⁵ Jezus zapytał ich: „Dzieci! Nie macie nic do jedzenia?”. Odpowiedzieli Mu: „Nie”. ⁵ Then Jesus saith unto them, Children, have ye any meat? They answered him, No. ⁵ Dicit ergo eis Iesus: “ Pueri, numquid pulmentarium habetis? ”. Responderunt ei: “ Non ”. ⁵ Dixit ergo eis Jesus: Pueri, numquid pulmentarium habetis? Responderunt ei: Non.

⁶ Rzekł tedy do nich: Zarzućcie sieć po prawej stronie, a na pewno coś złowicie. Zarzucili więc i z powodu mnóstwa ryb nie mogli jej wyciągnąć. ⁶ On zaś polecił im: „Zarzućcie sieć po prawej stronie łodzi, a złowicie”. Zarzucili więc, ale nie mogli jej już wyciągnąć z powodu mnóstwa ryb. ⁶ And he said unto them, Cast the net on the right side of the ship, and ye shall find. They cast therefore, and now they were not able to draw it for the multitude of fishes. ⁶ Ille autem dixit eis: “ Mittite in dexteram navigii rete et invenietis ”. Miserunt ergo et iam non valebant illud trahere a multitudine piscium. ⁶ Dicit eis: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Miserunt ergo: et jam non valebant illud trahere præ multitudine piscium.

⁷ Wtedy ów uczeń, którego Jezus miłował, rzekł do Piotra: To jest Pan! A Szymon Piotr, usłyszawszy, że to jest Pan, przywdział swoje ubranie był bowiem nagi i rzucił się w morze. ⁷ Wtedy uczeń, którego Jezus miłował, powiedział do Piotra: „To jest Pan ”. Skoro tylko Szymon Piotr usłyszał, że to Pan, nałożył ubranie, bo był rozebrany, i rzucił się do jeziora. ⁷ Therefore that disciple whom Jesus loved saith unto Peter, It is the Lord. Now when Simon Peter heard that it was the Lord, he girt [his] fisher’s coat [unto him], (for he was naked,) and did cast himself into the sea. ⁷ Dicit ergo discipulus ille, quem diligebat Iesus, Petro: “ Dominus est! ”. Simon ergo Petrus, cum audisset quia Dominus est, tunicam succinxit se, erat enim nudus, et misit se in mare; ⁷ Dixit ergo discipulus ille, quem diligebat Jesus, Petro: Dominus est. Simon Petrus cum audisset quia Dominus est, tunica succinxit se (erat enim nudus) et misit se in mare.

⁸ Pozostali uczniowie dopłynęli w tym czasie łodzią, ciągnąc za sobą sieć napełnioną rybami. Do brzegu było tylko około dwustu łokci. ⁸ Pozostali uczniowie przypłynęli łodzią, ciągnąc sieć wypełnioną rybami, ponieważ nie byli daleko od lądu, tylko około dwustu łokci . ⁸ And the other disciples came in a little ship; (for they were not far from land, but as it were two hundred cubits,) dragging the net with fishes. ⁸ alii autem discipuli navigio venerunt, non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium. ⁸ Alii autem discipuli navigio venerunt (non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis), trahentes rete piscium.

⁹ A kiedy zeszli na ląd, zobaczyli palące się ognisko, a w nim piekącą się rybę i chleb. ⁹ Gdy wysiedli na brzeg, zobaczyli rozniecone ognisko, położoną na nim rybę oraz chleb. ⁹ As soon then as they were come to land, they saw a fire of coals there, and fish laid thereon, and bread. ⁹ Ut ergo descenderunt in terram, vident prunas positas et piscem superpositum et panem. ⁹ Ut ergo descenderunt in terram, viderunt prunas positas, et piscem superpositum, et panem.

¹⁰ Rzekł tedy do nich Jezus: Przynieście tu i te ryby, któreście złowili przed chwilą. ¹⁰ Jezus powiedział do nich: „Przynieście kilka ryb, które teraz złowiliście”. ¹⁰ Jesus saith unto them, Bring of the fish which ye have now caught. ¹⁰ Dicit eis Iesus: “ Afferte de piscibus, quos prendidistis nunc ”. ¹⁰ Dicit eis Jesus: Afferte de piscibus, quos prendidistis nunc.

¹¹ Poszedł więc Szymon Piotr i wyciągnął na brzeg sieć pełną wielkich ryb. W sumie było ich tam sto pięćdziesiąt trzy. A sieci, mimo tak wielkiej ilości ryb, wcale się nie porwały. ¹¹ Poszedł więc Szymon Piotr i wyciągnął na ląd sieć wypełnioną stu pięćdziesięciu trzema wielkimi rybami. A chociaż ryb było tak dużo, sieć się nie rozerwała. ¹¹ Simon Peter went up, and drew the net to land full of great fishes, an hundred and fifty and three: and for all there were so many, yet was not the net broken. ¹¹ Ascendit ergo Simon Petrus et traxit rete in terram, plenum magnis piscibus centum quinquaginta tribus; et cum tanti essent, non est scissum rete. ¹¹ Ascendit Simon Petrus et traxit rete in terram, plenum magnis piscibus centum quinquaginta tribus. Et cum tanti essent, non est scissum rete.

¹² Rzekł tedy do nich Jezus: Chodźcie, posilcie się trochę! Lecz żaden z uczniów nie miał odwagi zapytać Go, kim jest. Wiedzieli już bowiem, że był to Pan. ¹² Jezus zaś im powiedział: „Chodźcie coś zjeść”. Żaden z uczniów nie odważył się zapytać Go: „Kim jesteś?”, ponieważ wiedzieli, że to Pan . ¹² Jesus saith unto them, Come [and] dine. And none of the disciples durst ask him, Who art thou? knowing that it was the Lord. ¹² Dicit eis Iesus: “ Venite, prandete ”. Nemo autem audebat discipulorum interrogare eum: “ Tu quis es? ”, scientes quia Dominus est. ¹² Dicit eis Jesus: Venite, prandete. Et nemo audebat discumbentium interrogare eum: Tu quis es? scientes, quia Dominus est.

¹³ A Jezus przyszedł, wziął chleb i podał im do jedzenia podobnie uczynił z rybą. ¹³ A Jezus podszedł, wziął chleb i podał im; podobnie uczynił z rybą. ¹³ Jesus then cometh, and taketh bread, and giveth them, and fish likewise. ¹³ Venit Iesus et accipit panem et dat eis et piscem similiter. ¹³ Et venit Jesus, et accipit panem, et dat eis, et piscem similiter.

¹⁴ W ten sposób już po raz trzeci ukazał się Jezus uczniom po swoim zmartwychwstaniu. ¹⁴ To już po raz trzeci Pan objawił się uczniom po swoim zmartwychwstaniu. ¹⁴ This is now the third time that Jesus shewed himself to his disciples, after that he was risen from the dead. ¹⁴ Hoc iam tertio manifestatus est Iesus discipulis, cum resurrexisset a mortuis. ¹⁴ Hoc jam tertio manifestatus est Jesus discipulis suis cum resurrexisset a mortuis.

¹⁵ A kiedy już spożyli śniadanie, rzekł Jezus do Szymona Piotra: Szymonie, synu Jana, czy ty miłujesz Mnie bardziej niż ci? Odpowiedział Mu: Panie, Ty wiesz, że Cię kocham. Wtedy rzekł do niego [Jezus]: Paś baranki moje! ¹⁵ Gdy spożyli posiłek, Jezus zapytał Szymona Piotra: „Szymonie, synu Jana, czy miłujesz Mnie bardziej niż oni?”. Piotr odparł: „Tak, Panie ! Ty wiesz, że Cię kocham”. Wtedy powiedział do niego: „Paś moje baranki”. ¹⁵ ¶ So when they had dined, Jesus saith to Simon Peter, Simon, [son] of Jonas, lovest thou me more than these? He saith unto him, Yea, Lord; thou knowest that I love thee. He saith unto him, Feed my lambs. ¹⁵ Cum ergo prandissent, dicit Simoni Petro Iesus: “ Simon Ioannis, diligis me plus his? ”. Dicit ei: “ Etiam, Domine, tu scis quia amo te ”. Dicit ei: “ Pasce agnos meos ”. ¹⁵ Cum ergo prandissent, dicit Simoni Petro Jesus: Simon Joannis, diligis me plus his? Dicit ei: Etiam Domine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce agnos meos.

¹⁶ Zapytał go po raz drugi: Szymonie, synu Jana, czy ty Mnie miłujesz? Odpowiedział [Szymon]: Tak, Panie, Ty wiesz, że Cię kocham. Rzekł tedy do niego: Paś owce moje! ¹⁶ Zapytał go powtórnie: „Szymonie, synu Jana, czy miłujesz Mnie?”. Odrzekł Mu: „Tak, Panie! Ty wiesz, że Cię kocham”. Powiedział mu: „Paś moje owce”. ¹⁶ He saith to him again the second time, Simon, [son] of Jonas, lovest thou me? He saith unto him, Yea, Lord; thou knowest that I love thee. He saith unto him, Feed my sheep. ¹⁶ Dicit ei iterum secundo: “ Simon Ioannis, diligis me? ”. Ait illi: “ Etiam, Domine, tu scis quia amo te ”. Dicit ei: “ Pasce oves meas ”. ¹⁶ Dicit ei iterum: Simon Joannis, diligis me? Ait illi: Etiam Domine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce agnos meos.

¹⁷ Zapytał go po raz trzeci: Szymonie, synu Jana, czy ty Mnie kochasz? Zasmucił się Piotr, że aż trzy razy pytał go: Czy ty Mnie kochasz? I rzekł do Niego: Panie, Ty przecież wszystko wiesz, Ty wiesz, że Cię kocham. Powiedział do niego Jezus: Paś owce moje! ¹⁷ I zapytał go po raz trzeci: „Szymonie, synu Jana, czy kochasz Mnie?”. Wtedy Piotr się zasmucił, że już trzeci raz go zapytał: „Czy kochasz Mnie?”. I odpowiedział Mu: „Panie, Ty wiesz o wszystkim. Ty wiesz, że Cię kocham”. Jezus rzekł do niego: „Paś moje owce. ¹⁷ He saith unto him the third time, Simon, [son] of Jonas, lovest thou me? Peter was grieved because he said unto him the third time, Lovest thou me? And he said unto him, Lord, thou knowest all things; thou knowest that I love thee. Jesus saith unto him, Feed my sheep. ¹⁷ Dicit ei tertio: “ Simon Ioannis, amas me? ”. Contristatus est Petrus quia dixit ei tertio: “ Amas me? ”, et dicit ei: “ Domine, tu omnia scis, tu cognoscis quia amo te ”. Dicit ei: “ Pasce oves meas. ¹⁷ Dicit ei tertio: Simon Joannis, amas me? Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio: Amas me? et dixit ei: Domine, tu omnia nosti, tu scis quia amo te. Dixit ei: Pasce oves meas.

¹⁸ Zaprawdę, zaprawdę mówię ci: Kiedy jeszcze byłeś młodszy, opasywałeś się sam i chodziłeś, gdzie chciałeś. Kiedy się już jednak zestarzejesz, wtedy wyciągniesz przed siebie swoje ręce, ktoś inny cię przepasze i poprowadzi tam, dokąd sam nie chciałbyś pójść. ¹⁸ Uroczyście zapewniam cię : Kiedy byłeś młodszy, przepasywałeś się i szedłeś, dokąd chciałeś. Kiedy jednak się zestarzejesz, wyciągniesz swoje ręce, a ktoś inny cię przepasze i poprowadzi, dokąd nie chcesz”. ¹⁸ Verily, verily, I say unto thee, When thou wast young, thou girdedst thyself, and walkedst whither thou wouldest: but when thou shalt be old, thou shalt stretch forth thy hands, and another shall gird thee, and carry [thee] whither thou wouldest not. ¹⁸ Amen, amen dico tibi: Cum esses iunior, cingebas teipsum et ambulabas, ubi volebas; cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet, quo non vis ”. ¹⁸ Amen, amen dico tibi: cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis.

¹⁹ Powiedział to, żeby zaznaczyć, jaką śmiercią przysporzy chwały Bogu. Kiedy skończył mówić, zwrócił się do Piotra ze słowami: Pójdź za Mną! ¹⁹ Powiedział to, aby wskazać, jaką śmiercią uwielbi Boga. Następnie rzekł do niego: „Pójdź za Mną!”. ¹⁹ This spake he, signifying by what death he should glorify God. And when he had spoken this, he saith unto him, Follow me. ¹⁹ Hoc autem dixit significans qua morte clarificaturus esset Deum. Et hoc cum dixisset, dicit ei: “ Sequere me ”. ¹⁹ Hoc autem dixit significans qua morte clarificaturus esset Deum. Et cum hoc dixisset, dicit ei: Sequere me.

²⁰ Wtedy Piotr obróciwszy się zobaczył idącego za sobą tego ucznia, którego Jezus miłował, a który podczas uczty był pochylony w stronę Jezusa i powiedział: Panie, któż to jest ten, co ma Cię zdradzić? ²⁰ Piotr odwrócił się i zobaczył ucznia, którego Jezus miłował, idącego z tyłu. To on podczas wieczerzy oparł się na Jego piersi i zapytał: „Panie , kto Cię zdradzi?”. ²⁰ Then Peter, turning about, seeth the disciple whom Jesus loved following; which also leaned on his breast at supper, and said, Lord, which is he that betrayeth thee? ²⁰ Conversus Petrus videt illum discipulum, quem diligebat Iesus, sequentem, qui et recubuit in cena super pectus eius et dixit: “ Domine, quis est qui tradit te? ”. ²⁰ Conversus Petrus vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem, qui et recubuit in cœna super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te?

²¹ Spostrzegłszy owego ucznia, dorzucił Piotr: Panie, a z tym co będzie? ²¹ Gdy Piotr go spostrzegł, rzekł do Jezusa: „Panie, a co z nim?”. ²¹ Peter seeing him saith to Jesus, Lord, and what [shall] this man [do]? ²¹ Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Iesu: “ Domine, hic autem quid? ”. ²¹ Hunc ergo cum vidisset Petrus, dixit Jesu: Domine, hic autem quid?

²² Odpowiedział Jezus: Jeżeli nawet zechcę, żeby pozostał tak aż do mojego powrotu to co tobie do tego? Ty pójdź za Mną. ²² Jezus mu odpowiedział: „Jeśli zechcę, żeby on pozostał aż do mego powrotu, czy to twoja sprawa? Ty pójdź za Mną”. ²² Jesus saith unto him, If I will that he tarry till I come, what [is that] to thee? follow thou me. ²² Dicit ei Iesus: “ Si eum volo manere donec veniam, quid ad te? Tu me sequere ”. ²² Dicit ei Jesus: Sic eum volo manere donec veniam, quid ad te? tu me sequere.

²³ Od tego czasu krążyło między braćmi mniemanie, że uczeń ów nie umrze. Lecz Jezus nie powiedział, że on nie umrze, jeno: A jeżeli nawet zechcę, żeby pozostał tak aż do mojego powrotu to co tobie do tego? ²³ Rozeszła się więc między braćmi wiadomość, że ten uczeń nie umrze. Tymczasem Jezus wcale mu nie powiedział, że nie umrze, lecz: „Jeśli zechcę, aby on pozostał aż do mego powrotu, czy to twoja sprawa?”. ²³ Then went this saying abroad among the brethren, that that disciple should not die: yet Jesus said not unto him, He shall not die; but, If I will that he tarry till I come, what [is that] to thee? ²³ Exivit ergo sermo iste in fratres, quia discipulus ille non moritur. Non autem dixit ei Iesus: “ Non moritur ”, sed: “ Si eum volo manere donec veniam, quid ad te? ”. ²³ Exiit ergo sermo iste inter fratres quia discipulus ille non moritur. Et non dixit ei Jesus: Non moritur, sed: Sic eum volo manere donec veniam, quid ad te?

²⁴ Otóż uczniem owym jest ten, który daje świadectwo o tych wszystkich, opisanych przez niego sprawach. Wiemy też, że jego świadectwo jest prawdziwe. ²⁴ To właśnie ten uczeń świadczy o tych sprawach i on je spisał. A wiemy, że jego świadectwo jest prawdziwe. ²⁴ This is the disciple which testifieth of these things, and wrote these things: and we know that his testimony is true. ²⁴ Hic est discipulus, qui testimonium perhibet de his et scripsit haec; et scimus quia verum est testimonium eius. ²⁴ Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit hæc: et scimus quia verum est testimonium ejus.

²⁵ Jest nadto wiele innych rzeczy dokonanych przez Jezusa. Gdyby ktoś chciał je wszystkie spisać szczegółowo, to cały świat, jak sądzę, nie pomieściłby ksiąg, które trzeba by przy tym napisać. ²⁵ Jezus uczynił jeszcze wiele innych rzeczy, lecz sądzę, że gdyby to wszystko spisano, cały świat nie pomieściłby napisanych ksiąg. ²⁵ And there are also many other things which Jesus did, the which, if they should be written every one, I suppose that even the world itself could not contain the books that should be written. Amen. ²⁵ Sunt autem et alia multa, quae fecit Iesus; quae, si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos, qui scribendi sunt, libros. ²⁵ Sunt autem et alia multa quæ fecit Jesus: quæ si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere posse eos, qui scribendi sunt, libros.